Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 187/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-06-02 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 w związku z art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. D. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu.


UZASADNIENIE

Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.

W jego uzasadnieniu wskazał, że wnosi o ustanowienie pełnomocnika z uwagi na brak środków finansowych na opłacenie adwokata z wyboru w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w niniejszej sprawie i ze względu na przymus adwokacko – radcowski do sporządzenia skargi kasacyjnej. Podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo w domowe i nie uzyskuje żadnych dochodów, ponieważ rubryka nr 10 obejmująca dochody została przez skarżącego wykreślona. Podobnie rubryka nr 11 obejmująca zobowiązania i stałe wydatki została przez skarżącego wykreślona, co oznacza, że skarżący podał, że nie ponosi żadnych zobowiązań, skoro z pouczenia do formularza wynika, że wnioskodawca może skreślić niepotrzebną treść rubryk. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że skarżący posiada dom o powierzchni 86 m2 i odrębna działkę gruntu w użytkowaniu wieczystym o powierzchni 278 m2. Pozostałe rubryki dotyczące innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych, wierzytelności zostały prze skarżącego wykreślone, co oznacza, że skarżący podał, iż nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych i wierzytelności.

Następnie pismem referendarza sądowego z dnia 21 kwietnia 2017 r. wezwano skarżącego na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego: - do nadesłania, w terminie 7 dni, kopii dokumentów źródłowych i wyjaśnień dotyczących sytuacji majątkowej, tj.: wyjaśnienia co stanowi obecnie źródło utrzymania skarżącego skoro we wniosku o prawo pomocy podał, że nie otrzymuje żadnych dochodów i czy otrzymuje obecnie świadczenia z pomocy społecznej i czy wykonuje prace dorywcze i w jakiej wysokości otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie lub czy uzyskuje dochody z innego tytułu np. zatrudnienia lub wynajmu domu (dane te należało udokumentować za okres ostatnich trzech miesięcy); wyjaśnienia czy jest obecnie zarejestrowany jako osoba bezrobotna (należało nadesłać decyzję lub zaświadczenie urzędu pracy dotyczącą statusu osoby bezrobotnej); wyciągów ze wszystkich kont bankowych i lokat bankowych, kart kredytowych za ostatnie trzy miesiące wnioskodawcy; dowodów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, leki, telewizja, podatek od nieruchomości, czynsz, raty kredytów i pożyczek i inne) wraz ze wskazaniem źródeł ich finansowania, zeznania podatkowego za 2016 r.; ostatniej decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości i podatku rolnego, wyjaśnienia z jakiego tytułu jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego (dane te należało udokumentować).

Z koperty zawierającej powyższe pismo referendarza sądowego i zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka ta była dwukrotnie awizowana w dniach 26 kwietnia i 5 maja 2017 r. i że 15 maja 2017 r. nastąpił zwrot niepodjętej w terminie przesyłki, a dnia 23 maja 2017 r. niepodjęta przesyłka wpłynęła do Sądu. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na to pismo referendarza sądowego.

Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu.

Z przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej p.p.s.a.) wynika, że ustanowienie radcy prawnego lub adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym.

Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony.

Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jego rzeczywista sytuacja dochodowa.

Skarżący nie nadesłał bowiem żadnego z dokumentów wymienionych w omówionych wyżej piśmie referendarza sądowego z dnia 21 kwietnia 2017 r., w którym został wezwany na podstawie art. 255 p.p.s.a. do nadesłania kopii dokumentów źródłowych i wyjaśnień dotyczących jego sytuacji dochodowej.

Pismo to pomimo, że nie zostało odebrane przez skarżącego, w niniejszej sprawie uznano za doręczone na zasadzie fikcji doręczenia, o której mowa w art. 73 p.p.s.a.

Stosowanie zaś do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2.

Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to jest niemożliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2 tego przepisu).

W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3 tego przepisu).

W myśl § 4 tego przepisu doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.

Z adnotacji znajdującej się na kopercie zawierającej przesyłkę z pismem referendarza sądowego z dnia 21 kwietnia 2017 r. wynika, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 73 § 1-3 p.p.s.a., gdyż w dniu 26 kwietnia 2017 r. przesyłkę awizowano po raz pierwszy, a zawiadomienie o możliwości odbioru tej przesyłki we wskazanej placówce pocztowej, pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej. Zaś dnia 5 maja 2017 r. przesyłkę awizowano powtórnie, co wynika z koperty zawierającej tą przesyłkę.

Przesyłkę pozostawiono do odbioru w urzędzie pocztowym w terminie 14 dni licząc od dnia pierwszego awiza, zgodnie z przepisem art. 73 § 3 p.p.s.a., co ustalono w niniejszej sprawie na podstawie pieczęci na kopercie, z której wynika, że zwrot niepodjętej przesyłki (datownik poczty "ZWROT nie podjęto w terminie") nastąpił w dniu 15 maja 2017 r., a więc dziewiętnastego dnia licząc od dnia pierwszego awiza, które nastąpiło w dniu 26 kwietnia 2017 r.

Skoro strona skarżąca, pomimo dwukrotnego awiza, nie podjęła przesyłki w terminie wskazanym w art. 73 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyjąć trzeba, iż w niniejszej sprawie zachodzi fikcja doręczenia, o której mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a., co oznacza, iż skutek doręczenia pisma referendarza sądowego nastąpił, w środę 10 maja 2017 r., tzn. z upływem ostatniego dnia okresu czternastu dni liczonego od następnego dnia po pierwszym dniu złożenia pisma w placówce pocztowej (26 kwietnia + 14 dni).

Siedmiodniowy termin do nadesłania dokumentów źródłowych i wyjaśnień upłynął zatem bezskutecznie w środę 17 maja 2017 r.

Niewiarygodne jest oświadczenie skarżącego, że nie otrzymuje on żadnych dochodów i że mimo braku jakichkolwiek dochodów jest on w stanie utrzymać się samodzielnie.

Skoro skarżący nie udzielił żadnych wyjaśnień co stanowi obecnie źródło jego dochodów ani też nie udokumentował tych danych za okres ostatnich trzech miesięcy, to powyższe braki nie pozwoliły na ustalenie co stanowi obecnie źródło dochodu skarżącego.

Ponadto skarżący nie wyjaśnił ani też nie udokumentował, czy jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna.

Skarżący nie nadesłał także wyciągów z kont bankowych i kart kredytowych i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące, co także nie pozwala na ustalenie aktualnej sytuacji dochodowej skarżącego wynikającej ze stanu kont bankowych.

Skarżący nie wyjaśnił w jakiej wysokości ponosi wydatki dotyczące jego utrzymania ani też nie nadesłał dowodów potwierdzających wysokość tych wydatków, co nie pozwala na ocenę w jakiej wysokości ponosi on te wydatki.

Niewiarygodne jest przy tym twierdzenie skarżącego, że jako osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiadająca dom i odrębną działkę gruntu, nie ponosi on żadnych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem.

Żądanie dokumentu dotyczącego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego miało na celu ustalenie na podstawie jakiego tytułu skarżący jest zgłoszony do tych ubezpieczeń, tj. np. w związku z rejestracją jako osoba bezrobotna, pobieraniem renty, ewentualnie w związku z zatrudnieniem. Wyjaśnienie tej kwestii pozwoliłoby zatem na ustalenie, czy skarżący pozostaje w zatrudnieniu lub jest np. osobą bezrobotną.

Skarżący nie nadesłał zeznania podatkowego za 2016 r., co nie pozwala na ustalenie, czy w poprzednim roku podatkowym uzyskał dochody podlegające opodatkowaniu.

Brak tych danych nie pozwala zatem na ustalenie, co w rzeczywistości stanowi źródło dochodu skarżącego, w jakiej wysokości ponosi wydatki związane z utrzymaniem i czy jest on w stanie ponieść koszty ustanowienia fachowego pełnomocnika.

Dodać należy, że opisane pismo referendarza sądowego z dnia 21 kwietnia 2017 r. zostało sporządzone na podstawie art. 255 p.p.s.a, z którego wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Konstrukcja przepisu art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (post. z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 38/12).

Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Współpracy tej w niniejszej sprawie zabrakło.

W tej sytuacji przyjąć należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a warunkujące przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata.

Na stronie skarżącej zaś spoczywa obowiązek wykazania, poprzez nadesłanie żądanych dokumentów i wyjaśnień, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy.

Strona skarżąca bowiem winna wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym nie jest tak, że wszelkie wątpliwości winny być tłumaczone na korzyść strony, tylko wszystko, co wątpliwe strona skarżąca winna wyjaśnić, bo to po jej stronie istnieje powinność dowiedzenia, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. To do strony ubiegającej się przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach o prawie pomocy (por. post. NSA z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt I GZ 275/10, LEX nr 741268).

Z tych względów należało odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.

W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy;

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.