Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1154/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 97 par 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Ewa Rynczak (spr.) Sędziowie: WSA Wojciech Jakimowicz WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J.C. na postanowienie Wojewody z dnia 9 sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania skargę oddala


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 201Or. znak: [...], Prezydent Miasta K. , działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i w zw. z art. 123 k.p.a. i z art. 4 pkt. 9b1, art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w pkt. 1 zawiesił z urzędu postępowanie prowadzone na wniosek M.C. , J.C. , A.C. oraz B.C. , w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1 obręb [...] b.dz. adm. P. , odpowiadającej obecnie częściom działek: nr 2 , nr 3 i nr 4 obręb [...]. ewid. P. m. K. , do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej - umowy z dnia 21 września 1998 r. Rep. [...] oraz kolejnych umów przenoszących prawo własności do w/w nieruchomości, w pkt. 2 zobowiązał wnioskodawców do wystąpienia do sądu powszechnego z w/w powództwem oraz doręczenia do akt sprawy stosownej informacji w terminie 2 miesięcy od daty uprawomocnienia się o postanowienia.

W uzasadnieniu, organ l instancji podał, że istnieje negatywna przesłanka zwrotu nieruchomości w trybie art. 136 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami na rzecz uprawnionych osób, która powstała w wyniku wniesienia tytułem wkładu m.in. działki nr 2 (która powstała m.in. z działki nr 1 ), na rzecz [...] Fundacji [...] w K. , na podstawie umowy z dnia 21 września 1998 r. Rep. [...] , zawartej w celu realizacji zobowiązań Wojewody K. do przeniesienia własności wynikającej z aktu ustanowienia fundacji z dnia 31 stycznia 1997 r. Rep. [...] Następnie likwidator Fundacji [...] w K. na podstawie:

- umowy przeniesienia własności z dnia 20 czerwca 2007 r. Rep. A. nr [...], zawartej w wykonaniu umowy sprzedaży warunkowej z dnia 29 marca 2007 r. Rep. [...] , przeniósł prawo własności m.in. działek nr 5, nr 6 , 7 . 2 , 9 , 8 na rzecz A. sp. z o.o. w K.

- umowy przenoszącej własność z dnia 12 grudnia 2006 r. Rep. A. nr [...] zawartej w wykonaniu umowy sprzedaży warunkowej z dnia 9 listopada 2006 r. Rep. [...] zbył działkę nr 10 na rzecz A. sp. z o.o. w K.

Na podstawie umowy z dnia 20 czerwca 2007 r. Rep. [...] A. sp. z o.o. w K. prawo własności nabyła spółka z o.o. "B. ." Zgodnie z uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 9 lipca 2007 r. firma "B. ." Sp. z o.o. we W. została zmieniona na "C " Sp. z o.o. W/w działki objęte są księgą wieczystą nr [...] gdzie wpisano prawo własności na rzecz nabywającego oznaczonego w w/w umowach.

Postanowieniem z [...] lipca 2007 r. nr [...] Prezydent Miasta K. , zawiesił z urzędu niniejsze postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej - umowy z dnia 21 września 1998 r. Rep. [...] przenoszącej prawo własności do w/w nieruchomości, która jest przedmiotem postępowania cywilnego prowadzonego z powództwa J.W. . Wskazane postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody z [...] września 2007 r. nr [...] . Wyrokiem z 3 czerwca 2008 sygn. akt II SA/Kr 1200/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na w/w postanowienie Wojewody . W wyniku złożenia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 września 2009 r. sygn. akt l OSK 1627/08 orzekł o uchyleniu powyższego wyroku i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Wyrokiem z 16 grudnia 2009 r. sygn. akt 1582/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody z [...] września 2007 r. nr [...] i utrzymane nim w mocy postanowienie Prezydenta Miast K. z [...] lipca 2007 r. nr [...] .

W powyższych wyrokach wskazano, że powództwo J.W. dotyczyło jedynie stwierdzenia nieważności umowy z dnia 21 września 1998 r. Rep. [...] , w stosunku do działki nr 11 , a rozpoznawana sprawa dotyczy zwrotu działki nr 1 a zatem zagadnienia wstępnego nie stanowi kwestia ważności wskazanej umowy w stosunku do działki nr 10.

W związku z powyższym obecnie zdaniem organu l instancji zagadnieniem wstępnym prawidłowo określonym jest kwestia zgodności z prawem umowy z dnia 21 września 1998 r. Rep. [...] w zakresie wniesienia przez Ministra Skarbu Państwa jako wkład założycielski Fundacji nieruchomości odpowiadającej wywłaszczonej działce nr 1 obr. [...] b.dz.adm. P. , które to powództwo może zostać wniesione przez legitymowane osoby (mające interes prawny) -spadkobierców poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości. W ocenie organu l instancji rozstrzygnięcie sądu powszechnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności umowy przenoszącej własność nieruchomości stanowiącej przedmiot w postępowania w niniejszej sprawie będzie rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożył J.C. kwestionując jego zasadność, zarzucając naruszenie art. 6, 7, 8, 9 i 12 k.p.a. i wskazując, że organ nie podjął zgodnych z obowiązującym prawem, skutecznych działań zmierzających do uregulowania sprawy własności przedmiotowych nieruchomości, a kolejne jego rozstrzygnięcie w tej sprawie kolejny raz jest niezgodne z obowiązującym prawem. Uzasadniając powyższe podano, że zawieszając po raz trzeci postępowanie po licznych odroczeniach i zwłokach w załatwieniu sprawy, Prezydent Miasta K. nadal nie ustalił wszystkich okoliczności niezbędnych do wystąpienia z pozwami do sądu powszechnego, a podawane przez niego w zaskarżonym postanowieniu okoliczności są w znacznej części nieprawdziwe i niezgodne ze stanem faktycznym. Odwołujący podniósł, że Prezydent Miasta K. od 10 lat konsekwentnie manipuluje obowiązującym prawem i zapadłymi w tej sprawie wyrokami sądów administracyjnych, całkowicie lekceważąc zarówno obowiązujące prawo jak i te wyroki. W ocenie żalącego się to organ administracji powinien podjąć czynności zmierzające do odzyskania władztwa nad nieruchomością, a nie zobowiązywać stronę postępowania. Żalący powołał też liczne wyroki. Wniósł o uchylenie postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy po uprzednim przeprowadzeniu postępowania w celu uzupełnienia dowodów.

Wojewoda postanowieniem z dnia [...] sierpnia 201Or. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ wskazał na pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wyrażony w wyroku z 8 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 526/08 zgodnie z którym "rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia nieważności umowy przenoszącej własność nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania w sprawie jest rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt4 k.p.a." Zgodnie z brzmieniem art. 100 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego lub wezwie stronę do wystąpienia o to w wyznaczonym terminie, chyba, że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. Użycie w art. 100 § 1 k.p.a. spójnika "albo" oznacza, że organ może sam wystąpić o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego lub wezwać stronę do wystąpienia, przy czym swoboda wyboru organu jest ograniczona obowiązującymi przepisami prawa, które muszą być przez organ uwzględniane. W przypadku, gdy do rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego właściwy jest sąd, organ administracji publicznej może wystąpić sam na drogę sądową, gdy jest to dopuszczalne w myśl przepisów postępowania sądowego w związku z prawem materialnym cywilnym, ponieważ sama tylko regulacja zawarta w art. 100 § 1 k.p.a. nie uprawnia organu do występowania na drogę sądową. Dopuszczalność takiego wystąpienia wynikać więc będzie z istnienia po stronie organu legitymacji do wystąpienia do sądu cywilnego z określonym powództwem. K.p.c. w art. 189 reguluje kwestię legitymacji procesowej w sprawie o ustalenie istnienia prawa lub stosunku prawnego, przyznając tę legitymacje temu, kto ma w tym interes prawny.

W świetle powyższego na podstawie analizy akt przedmiotowej sprawy, postanowienie Prezydenta Miasta K. z [...] czerwca 2010 r. nr [...] należy uznać za prawidłowe. Organu l instancji podjął wszelkie niezbędne kroki zmierzające do zbadania zgodności z prawem czynności przenoszącej własność wywłaszczonej nieruchomości. W szczególności wystąpił do Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa o podjęcie stosowanych działań poprzez rozważenie możliwości wystąpienia do sądu powszechnego o zbadanie zgodności z prawem czynności prawnej przenoszącej własność nieruchomości, tj. umowy z dnia 21 września 1998 r. Rep. [...] .

Organ odwoławczy podzielił pogląd Prezydenta Miasta K. w kwestii braku legitymacji organów l i II instancji do wniesienia powództwa o ustalenie nieważności

umowy z dnia 21 września 1998 r. Rep. [...] zawartej przez pełnomocnika Ministra Skarbu Państwa, na mocy której przeniesiona została na Fundację własność działki będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, a także kolejnych umów przenoszących własność nieruchomości, z uwagi na brak po ich stronie interesu prawnego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie złożył J.C. powtarzając zarzuty zawarte w zażaleniu.

W odpowiedzi na skargę zaskarżony organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art.1§ 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie Wojewody , jak i utrzymane nim w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. o zawieszeniu postępowania, są zgodne z prawem.

Kontrolowane postanowienia wydane zostało w postępowaniu głównym prowadzonym na wniosek M.C. , J.C. , A.C. , oraz B.C. , o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1 obręb [...]. adm. P. odpowiadającej obecnie częściom działek: nr 2 , 3 i nr 4 obręb [...]. m. K. Oznacz to, że niniejsze postępowanie w sprawie zawieszenia postępowania jest postępowaniem

wpadkowym i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Stwierdzenie zgodności z prawem umowy przeniesienia własności nieruchomości, co do zwrotu której toczy się postępowanie, jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ bez rozstrzygnięcia tej kwestii przez sąd powszechny organ administracji publicznej nie jest w stanie wydać decyzji dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i orzec co do istoty sprawy. W myśl tego przepisu organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Oznacza to, że pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego a zagadnieniem wstępnym musi istnieć związek przyczynowo skutkowy.

W ocenie Sądu organy administracyjne dokonały prawidłowej oceny, iż w niniejszej sprawie takie zagadnienie wstępne wystąpiło. Organy podały bowiem, że przyczyną zawieszenia jest kwestia zgodności z prawem umowy z dnia 21 września 1998 r. Rep. [...]zakresie wniesienia przez Ministra Skarbu Państwa jako wkład założycielski Fundacji [...] nieruchomości odpowiadającej wywłaszczonej działce nr 1 r. [...]. , które to powództwo może zostać wniesione przez legitymowane osoby (mające interes prawny) a więc przez spadkobierców poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości skoro organy administracyjne, a więc Prezydent Miasta K, ani Wojewoda nie mają interesu prawnego do wniesienia powództwa. Przy czym istotne jest, że organy administracyjne podjęły w kontrolowanej sprawie wszelkie niezbędne kroki zmierzające do zbadania zgodności z prawem w/w czynności przenoszącej własność wywłaszczonej nieruchomości. W szczególności wystąpiły do Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa o podjęcie stosowanych działań poprzez rozważenie możliwości wystąpienia do sądu powszechnego o zbadanie zgodności z prawem czynności prawnej przenoszącej własność nieruchomości, tj. umowy z dnia 21 września 1998 r. Rep. [...]zasadny jest zatem w niniejszej sprawie zarzut podniesiony w skardze, że organy w sposób nieuprawniony przerzucają na wnioskodawców obowiązek zbadania zgodności z prawem czynności przenoszącej własność wywłaszczonej nieruchomości. W związku z tym nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 6,7, 8, 9 i 12 k.p.a.

Bezzasadne jest także w ocenie Sądu powoływanie się w skardze na wyrok NSA z dnia 6 listopada 2008r. l OSK 1477/07, w którym zdaniem skarżącego zawarto wskazanie dla organów administracyjnych do podjęcia przez organy administracyjne czynności zmierzających do odzyskania przez Skarb Państwa władztwa nad przedmiotowymi nieruchomościami. Powyższy pogląd został wyrażony w sprawie dotyczącej zwrotu innych nieruchomości a więc w odrębnej sprawie administracyjnej, a zatem nie wiąże sądu orzekającego w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. stosownie do którego w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.