Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 519/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 64e § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Bolesław Stachura, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi G.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 64e § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z [2016 r.], poz. 599 z późn. zm., dalej "u.p.e.a.") po rozpatrzeniu zażalenia G. B. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia [...] odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...], powstałych w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie [...] wymienionych w decyzji tytułów wykonawczych utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Zasadnicze ustalenia fatyczne przedstawiają się następująco:

Pismem z dnia [...] G. B. wystąpił o umorzenie kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzonego przez Dyrektora Oddziału ZUS postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązań z tytułu składek, należnych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz o rozłożenie na raty należności z tytułu tychże składek, umorzenie odsetek za zwłokę, odroczenie terminu spłaty zaległości oraz o wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych. Strona podniosła, że obarczanie jej kosztami egzekucyjnymi stanowi dla niej nadmierne obciążenie o charakterze sankcyjnym, które może negatywnie wpłynąć na jej stabilność ekonomiczną. Zadeklarowała wolę spłaty należnych składek, co w jej ocenie nie narazi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na uszczuplenie należności publicznoprawnych. Zobowiązany wskazał ponadto, że w sytuacji gdy należność główna zostanie przez niego w całości uregulowana w formie wnioskowanego układu ratalnego, koszty egzekucyjne przybiorą charakter opłaty akcesoryjnej do należności głównej. W jego ocenie w tych okolicznościach umorzenie kosztów egzekucyjnych, jako tej części długu, która mogłoby uniemożliwić mu uregulowanie należności głównej będzie sensowne i konieczne. Natomiast odmowa umorzenia przedmiotowych kosztów egzekucyjnych mogłaby uniemożliwić mu dalsze prowadzenie działalności gospodarczej.

W toku prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że G. B. podlega ubezpieczeniom z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Według złożonego przez niego oświadczenia w [...] osiągnął dochód w wysokości [...], w [...] w wysokości [...], w [...] w wysokości [...]. Strona posiada środki na rachunku bankowym, których stan na dzień [...], wynosił [...]. Zobowiązany prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Ponoszone wydatki związane z jego utrzymaniem wg oświadczenia obejmują: czynsz, w kwocie [...] oraz opłaty eksploatacyjne w kwocie [...]. Ponadto stronę obciążają zobowiązania wobec osób fizycznych w łącznej kwocie [...], które dochodzone są w postępowaniach egzekucyjnych prowadzonych przez Komorników Sądowych przy Sądzie Rejonowym w S. oraz Sądzie Rejonowym [...]. Strona posiada samochód marki M. z [...], oświadczyła, że nie posiada jakichkolwiek nieruchomości. Natomiast z zapisów w Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych wynika, że posiada [...] nieruchomości w różnych powiatach, na [...] z nich dokonany jest wpis, stanowiący zabezpieczenie hipoteczne na rzecz ZUS. Niektóre z tych nieruchomości są przedmiotem postępowania egzekucyjnego wszczętego na wniosek ZUS.

Ponadto według oświadczenia z dnia [...] strona w okresie [...] poprzedzających złożenie przedmiotowego wniosku nie korzystała z pomocy de mnimis.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Dyrektor Oddziału ZUS w K. nie znalazł podstaw do zastosowania wnioskowanej ulgi i postanowieniem z dnia [...] odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego, wskazując na trwające postępowanie egzekucyjne, a także egzekucję sądową z nieruchomości, tym samym nie została stwierdzona nieściągalność. Zdaniem organu pierwszej instancji zobowiązany nie udokumentował, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, gdyż wysokość jego dochodów wielokrotnie przekracza kwotę minimum socjalnego. Zdaniem organu za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie przemawia także ważny interes publiczny.

Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem strona wniosła do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie art. 64e § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a., art. 7 § 2 u.p.e.a. oraz art. 8 k.p.a.

Opisaną na wstępie decyzją organ drugiej instancji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

Organ odwoławczy wskazał, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest zależne od woli wierzyciela, ale wynika z przepisów, które w sposób jednoznaczny określają postępowanie wierzyciela w sytuacji, gdy zobowiązany pozostaje w zwłoce z zapłatą należnych wobec wierzyciela zobowiązań. Przedstawił przepisy, które regulują zagadnienie administracyjnych kosztów egzekucyjnych i wskazał, że koszty egzekucyjne, co do zasady, ponoszone są przez zobowiązanego, od którego egzekwowana jest zaległa należność.

Zdaniem organu drugiej instancji w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała wskazywana przez stronę przesłanka z pkt 1 art. 64e § 2 ustawy egzekucyjnej. Argumentuje, iż nie jest ona w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Dokonując analizy sytuacji majątkowej strony organ wskazał, że osiągane przez G. B. w minionych latach dochody kształtowały się na następującym poziomie: za [...]- [...], za [...]- [...] i za [...] - [...] i uznał, że przy takich wielkościach osiąganych dochodów nie sposób zgodzić się z argumentacją strony, jakoby uregulowanie kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości [...] nie mogłoby zostać dokonane bez znacznego uszczerbku dla jej sytuacji finansowej.

W ocenie organu nie została spełniona także przesłanka ważnego interesu publicznego wskazana w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Odnośnie do tej przesłanki organ podkreślił, że decyzja o prowadzeniu działalności gospodarczej jako wybór sposobu zarobkowania jest suwerenną decyzją każdego potencjalnego przedsiębiorcy. Natomiast z samą działalnością gospodarczą wiąże się obowiązków, w tym wywiązywanie się ze zobowiązań publiczno prawnych i cywilno prawnych powstałych w toku tej działalności. Każdy podatnik winien liczyć się z tym że nieuregulowane w ustawowym terminie należności publiczne będą dochodzone w trybie przymusu egzekucyjnego, a z kolei postępowanie egzekucyjne generuje określone koszty, które co do zasady, ponosi zobowiązany. Dążenie do efektywnego pozyskiwania danin publicznych należnych Skarbowi Państwa, w tym również uzyskiwanych w trybie egzekucji administracyjnej leży w interesie publicznym. Natomiast umorzenie powstałych przy tym kosztów, przy dobrej sytuacji ekonomicznej dłużnika, zdaniem organu stanowiłoby naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej.

Organ nie podzielił argumentacji strony, co do istnienia interesu publicznego – rozumianego jako uzależnienie dalszego regulowania przez zobowiązanego składek na ubezpieczenie zdrowotne, czy społeczne od zastosowania wnioskowanej ulgi. Organ podkreślił, że regulowanie tych składek w wysokościach i terminach przewidzianych przepisami prawa jest obowiązkiem podmiotu podlegającemu takiemu oskładkowaniu i nie zależy, w najmniejszym stopniu, ani od jej dobrej woli, ani od uprzedniego wydania przez organ podatkowy rozstrzygnięcia o umorzeniu posiadanych przez ten podmiot zaległości.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się także zaistnienia przesłanki z art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a., wskazując, że przy egzekucji kosztów egzekucyjnych nie pobiera się opłat za czynności egzekucyjne, pobierane są natomiast wydatki egzekucyjne, czyli koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, wykazane w art. 64b u.p.e.a., wydatki egzekucyjne stanowią zwrot kosztów organu egzekucyjnego za faktycznie poniesione nakłady związane z konkretnie prowadzoną egzekucją administracyjną należności pieniężnej brak jest stanie faktycznym sprawy podstaw, aby organ egzekucyjny, który poniósł stosowane wydatki w związku z dokonanymi czynnościami, został ich pozbawiony wskutek umorzenia. Ponadto organ zauważył, że także i sama strona nie uprawdopodobniła tego, iż ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne, a okoliczności takich nie potwierdza również zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 7 § 2 u.p.e.a. organ drugiej instancji wskazał, że w tym zakresie przysługiwały stronie środki odwoławcze w ramach toczącego się wobec niej postępowania egzekucyjnego.

Natomiast odnośnie do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. organ wskazał, że strona nie wskazała na jakich przesłankach oparła tak sformułowany zarzut, organ uznał zatem, że zarzut ten wynika jedynie z faktu nierozpoznania wniosku o przedmiotową ulgę w sposób zbieżny z oczekiwaniami zobowiązanego.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze strona zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

- art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie polegające na niedostrzeżeniu istnienia w sprawie istotnego interesu publicznego, jakim jest umożliwienie stronie pełnej spłaty zaległości w ubezpieczeniu społecznym, ubezpieczeniu zdrowotnym i funduszu pracy, a także poprzez pominiecie istotnych okoliczności faktycznych przemawiających za umorzeniem kosztów postępowania egzekucyjnego,

- art. 7 u.p.e.a., polegające na jego nieprawidłowym zastosowaniu za sprawą prowadzenia egzekucji w sposób uciążliwy i uniemożliwiający realizację obecnych zobowiązań strony z zakresu ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego oraz funduszu pracy, a w efekcie prowadzenie egzekucji w sposób niezgodny z ustawą.

- art. 8 k.p.a., polegające na jego niezastosowaniu poprzez działanie, które powoduje utratę zaufania do organu administracyjnego polegającym na generowaniu kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji w momencie, w którym dłużnik wyraża dobrowolną chęć spłaty zadłużenia.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona przede wszystkim wskazała, że jest zdeterminowana do uregulowania bieżącego zadłużenia wobec ZUS. Podkreśliła również fakt, iż nie wnosiła o umorzenie należności głównej zaległości, ale jedynie o rozłożenie jej na raty w ten sposób, aby nie powodowały one względem niej nadmiernego uszczerbku majątkowego. Jednocześnie wystąpiła o umorzenie kosztów egzekucji ze względu na to, że koszty te powodują znaczne obciążenie finansowe jej majątku. To z kolei może w efekcie doprowadzić do niemożności regulowania bieżącego zadłużenia w zakresie ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, a także FP i FGSP.

Skarżący podniósł, że koszty egzekucyjne są świadczeniem należnym w związku z dodatkowymi działaniami organu egzekucyjnego wykonanymi w toku przymusowego ściągnięcia należności. Skarżący wskazał, że nie posiada środków wystarczających do tego, aby jednorazowo pokryć całość zobowiązania, stąd też wynika jego wniosek o udzielenie układu ratalnego, niemniej jednak w sytuacji dobrowolnego spełnienia zaległego świadczenia nie znajduje uzasadnienia naliczenie kosztów postępowania egzekucyjnego, bowiem nie było tutaj elementu "przymusowego ściągania należności", a część kosztów wynika jedynie z faktu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Ponadto zdaniem skarżącego dochodzenie w przedmiotowej sprawie, przez organ egzekucyjny, kosztów egzekucji nie jest uzasadnione, ani zakresem działań, ani zasadami postępowania egzekucyjnego w administracji, bowiem prowadzą one do wytworzenia nadmiernej uciążliwości i niemożności windykacji pierwotnego zobowiązania w całości lub części.

Strona podkreśliła także, że wysokość posiadanych przez nią zaległych zobowiązań powoduje, że nawet przy kwotach wypracowanych w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, uiszczenie kwoty kosztów postępowania egzekucyjnego jest nadmiernie uciążliwe. Tym bardziej, iż docelowym źródłem przychodu zobowiązanego miały być elektrownie wiatrowe, których w chwili obecnej nie może realizować w związku ze zmianą przepisów w zakresie energetyki odnawialnej i standardów odległościowych stawianych elektrowniom wiatrowym zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. z 2016 poz. 961). Oznacza to, że potencjał przychodowy skarżącego jest ograniczony, a jednocześnie zatrudnia on pracowników mających go wspomagać przy realizacji inwestycji w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych orzeczeń z prawem.

Skarga wniesiona przez G. B. dotyczy postanowienia, którym odmówiono umorzenia kosztów egzekucyjnych. Podkreślić należy, że przedmiotu kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie nie stanowi wysokość oraz przesłanki powstania zobowiązania z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Kwota kosztów egzekucyjnych w postępowaniach prowadzonych na podstawie wskazanych w decyzjach tytułów wykonawczych wynosi [...].

Wniosek skarżącego o umorzenie kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzonego przez Dyrektora Oddziału ZUS postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązań z tytułu składek, należnych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą został rozpoznany na podstawie art. 64 e § 1 i 2 u.p.e.a.

W skardze kierowanej do sądu administracyjnego skarżący powtórzył za odwołaniem zarzut naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a. w zakresie prowadzenia egzekucji w sposób uciążliwy i uniemożliwiający realizację obecnych zobowiązań na rzecz ZUS. Zarzut w tym zakresie wykracza poza granice kognicji sądu, które w rozpoznawanej sprawie wyznaczają przesłanki określone w art. 64 e § 1 i 2 u.p.e.a. Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem w sprawach skarg na akty lub czynności organów administracji, poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem w sprawach skarg na akty lub czynności organów administracji, po wyczerpaniu przez stronę środków zaskarżenia (art. 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). G. B. w odrębnym postępowaniu nie podjął środków zmierzających do instancyjnej kontroli kosztów postępowania egzekucyjnego, zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy odmowy umorzenia zaległości z tego tytułu, zatem poza granicami kognicji sądu administracyjnego jest ocena zasadności zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a.

W rozpoznawanej sprawie zainicjowanej wnioskiem G. B. z dnia [...], zatem istotne jest przeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego w zakresie przesłanek wskazanych w art. 64 e u.p.e.a. oraz dokonanie interpretacji przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, oceny istnienia w sprawie "ważnego interesu publicznego" lub niebezpieczeństwa uszczerbku dla sytuacji finansowej zobowiązanego.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest zależne od woli wierzyciela, ale wynika z przepisów, które w sposób jednoznaczny określają postępowanie wierzyciela (organu podatkowego), w sytuacji gdy podatnik pozostaje w zwłoce z zapłatą należnych podatków (tak: wyrok NSA z [...], sygn. akt II FSK 2149/08). W konsekwencji także i powstanie kosztów postępowania egzekucyjnego nie jest zależne od woli wierzyciela.

Zaznaczyć także należy, że w niniejszej sprawie wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych nie podlega rozpoznaniu na podstawie art. 64e § 4a u.p.e.a., stanowiącym unormowanie będące wyjątkiem od zasady, że umorzenie kosztów egzekucyjnych oparto na konstrukcji uznania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie postanowienia zostały wydane po rozważeniu przesłanek określonych w art. 64e § 2 u.p.e.a. Przepis ten w § 2 przewiduje możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, jeżeli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (pkt 1), gdy za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (pkt 2) lub gdy ściągniecie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (pkt 3).

W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia kosztów egzekucyjnych dysponuje w tym przypadku organ egzekucyjny, który może, ale nie musi, umorzyć te koszty. Należy podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia [...], sygn. akt I SA/Kr 7/04, wyrok WSA w G. z dnia [...], sygn. akt I SA/Gd 387/08).

Sądowa kontrola polega zatem na zbadaniu, czy wydanie postanowienia poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadku stwierdzenia, iż zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Sąd nie ocenia natomiast wydanego rozstrzygnięcia z punktu widzenia jego słuszności czy sprawiedliwości.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji w sposób wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko, opierając je na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Oceniły przedstawione przez skarżącego przyczyny, dla których domagał się on umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wyjaśniły również powody, dla których uznały, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki ich umorzenia.

Zaskarżone postanowienie, wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie narusza prawa, mieszcząc się w granicach uznania administracyjnego. Organy obydwu instancji oparły się o zgromadzone w sprawie dokumenty dostarczone przez samą stronę i oceniły w sposób nie przekraczający zasady swobodnej oceny dowodów sytuację finansową i możliwości płatnicze strony skarżącej. Wskazały także jakie znaczenie nadały okoliczności nieujawnienia w oświadczeniu o stanie majątkowym posiadanych przez stronę nieruchomości.

Obowiązkiem strony skarżącej jak i każdego przedsiębiorcy, podatnika, płatnika składek ubezpieczeniowych było terminowe regulowanie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych. W sytuacji niewykonania tego obowiązku skarżący musiał liczyć się z koniecznością egzekucji, z którą nieodłącznie wiąże się naliczanie kosztów egzekucyjnych. Instytucja umorzenia kosztów stanowi wyjątek od zasady ich naliczania i ponoszenia, a więc przesłanki zawarte wart. 64e u.p.e.a. nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający.

W przepisie art. 64e ustawy egzekucyjnej jedną z przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych jest wykazanie, iż strona nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Chodzi jednak tylko o taki uszczerbek, którego skutki znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym. przy czym wykazanie przesłanki znacznego uszczerbku ciąży na wnioskującym o umorzenie kosztów egzekucyjnych. W kontekście wysokości należnych kosztów egzekucyjnych. w stosunku do dochodów skarżącego, które w latach [...]-[...] kształtowały się miesięcznie od ok. [...] do ok. [...] nie można mówić o drastycznym, znacznym pogorszeniu sytuacji finansowej zobowiązanego.

Kolejną przesłanką, na którą powołał się skarżący w skardze i wcześniej w zażaleniu na rozstrzygniecie organu I instancji jest ważny interes publiczny. Dobrem, które mieści się w tym pojęciu jest bez wątpienia zaufanie obywatela do organów państwa. Podobny pogląd wyrażony został również w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z dnia [...], sygn. akt III SA/Wa 646/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, iż pojęcie "interesu publicznego" o jakim mowa wart. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość. bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Jednocześnie jednak interes publiczny musi być tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Użycie tego słowa podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes. Uwzględnia ono fakt, że przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e u.p.e.a. są koszty egzekucyjne. a zatem należność związana z przymusowym dochodzeniem należności. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości.

W zaskarżonym postanowieniu rozpatrzona została treść pojęcia "ważny interes publiczny" zarówno w kontekście sytuacji skarżącego jak również w kontekście wpływu uzyskanych kosztów egzekucyjnych na wzrost skuteczności egzekucji administracyjnej, co niewątpliwie leży w interesie publicznym, w tym również wierzyciela. Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie miały prawo uwzględnić przy ocenie zaistnienia tej przesłanki również charakter i cel, jakiemu służą środki wpłacane przez zobowiązanych z tytułu kosztów egzekucyjnych.

Obowiązek uiszczenia opłat za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu (art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a.). Zasadność takiej regulacji nie budzi wątpliwości, albowiem całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków. Koszty te mają bowiem charakter długu odrębnego od dochodzonych w trybie przymusu należności, powstają one w związku z podjęciem czynności egzekucyjnych. Koszty egzekucyjne nalicza organ egzekucyjny w wysokości określonej przepisami i pobiera je w trybie egzekucji administracyjnej. Obowiązek ich uiszczenia istnieje nie tylko wówczas, gdy należność została wyegzekwowana, ale również wtedy, gdy wprawdzie zostały podjęte czynności egzekucyjne, ale nie doprowadziły one bezpośrednio do ściągnięcia należności. Wysokość opłat nie jest uzależniona od rzeczywistych kosztów poniesionych organ egzekucyjny w związku z dokonaniem określonej czynności. Egzekucja kosztów egzekucyjnych ma charakter adhezyjny w stosunku do egzekucji roszczenia głównego, przy czym nie można prowadzić jej w odrębnym postępowaniu, niezależnym od postępowania głównego.

Interes publiczny realizuje się także w przestrzeganiu pewnych ogólnych zasad porządku prawnego, jak zasada zaufania do organów państwa oraz zasada proporcjonalności oceniana według kryteriów niezbędności i adekwatności zastosowanych środków. Niezależnie od tego, że ustawodawca nie powiązał kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji z jego efektywnością oraz realnymi nakładami pracy organu egzekucyjnego, to jednak koszty egzekucyjne nie mogą przekształcać się w dokuczliwą sankcję, w sposób nieuzasadniony obciążającą zobowiązanego. Nadto mieć należy na uwadze, że funkcją kosztów egzekucyjnych jest pokrycie kosztów działania organu egzekucyjnego – nawet jeżeli ich wysokość jest określana ryczałtowo – a nie kreowanie dodatkowych dochodów organu egzekucyjnego (por. wyrok WSA w G. z dnia [...], sygn. akt I SA/Gd 154/08).

Zgodzić zatem należy się z organem odwoławczym co do tego, że nie można rozumieć istnienia interesu publicznego jako uzależnienie przez stronę dalszego regulowania przez zobowiązanego składek na ubezpieczenie zdrowotne, czy społeczne od zastosowania przez organ ulgi. Bowiem regulowanie składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w wysokościach i terminach przewidzianych przepisami prawa jest podstawowym obowiązkiem przedsiębiorcy i w żaden sposób nie zależy ani od dobrej woli przedsiębiorcy ani też od uprzedniego wydania przez organ podatkowy rozstrzygnięcia o umorzeniu posiadanych przez nią zaległości.

Należy także zgodzić się z oceną organu co do tego, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do uznania, że zachodzi przesłanka wskazana w § 2 pkt 3 art. 64e u.p.e.a., skoro przy egzekucji kosztów egzekucyjnych nie pobiera się opłat za czynności egzekucyjne, pobierane są natomiast wydatki egzekucyjne, czyli koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, brak jest podstaw do tego by pozbawiać organ zwrotu wydatków poniesionych w związku z dokonanymi czynnościami. Nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, że strona w żaden sposób nie wykazała, że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne, a okoliczności takich nie potwierdza również zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia w postępowaniu pierwszoinstancyjnym art. 8 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. art. 8 k.p.a., polegające na jego niezastosowaniu poprzez działanie, które powoduje utratę zaufania do organu administracyjnego polegającym na generowaniu kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji w momencie, w którym dłużnik wyraża dobrowolną chęć spłaty zadłużenia. Samo w sobie wyrażenie przez dłużnika woli spłaty zadłużenia nie powoduje, ani że wydatki poniesione przez organ w związku z brakiem terminowej realizacji zobowiązania stają się zbędne ani też nie stają się w takiej sytuacji nienależne. Brak bowiem w takiej sytuacji jakichkolwiek podstaw do przerzucania na organy konieczności ponoszenia wydatków na egzekucję należnych im zobowiązań.

W niniejszej sprawie oceniony został cały zebrany materiał dowodowy: przede wszystkim sytuacja finansowa, wydatki skarżącego, skutki konieczności zapłaty zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.