Wyrok NSA, sygn. akt I SA 829/94
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1995-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 610  Sprawy komunalizacji mienia
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 14
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Teza: Fakt przekształcenia się przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa, mimo iż podmiot pozostał nadal państwową osobą prawną, udaremnia komunalizację na podstawie art. 14 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./.

TEZY

Fakt przekształcenia się przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa, mimo iż podmiot pozostał nadal państwową osobą prawną, udaremnia komunalizację na podstawie art. 14 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Wójta Gminy U.M. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 13 stycznia 1994 r. w przedmiocie odmowy przekazania nieruchomości na własność gminy.


UZASADNIENIE

Decyzją nr G.VI.7224-1/37/60/1/93 z dnia 4 sierpnia 1993 r. Wojewoda (...), na podstawie art. 14 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, przekazał na własność Gminy U.M. nieodpłatnie grunty Skarbu Państwa obciążone prawem wieczystego użytkowania na rzecz Zakładów (...) "O.-F." w B., oznaczone w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej U.M., obręb U.M., jako działka nr 296/6 o powierzchni 0,1575 ha. Komunalizację gruntów uzasadniono wnioskiem Wójta Gminy, przeznaczeniem gruntów w planie szczegółowym zagospodarowania przestrzennego na cele usługowo-handlowe oraz niewykorzystywaniem działki nie zabudowanej na cele przewidziane w planie. Działka ta jest częścią terenu oddanego przedsiębiorstwu w 1967 r. na rozbudowę ośrodka kolonijno-wypoczynkowego. Organ orzekający więc uznał, że w stosunku do omawianej nieruchomości zostały spełnione warunki art. 14 cytowanej ustawy, to jest niewykorzystywanie gruntów przez przedsiębiorstwo zgodnie z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.

Od decyzji tej odwołała się spółka akcyjna "F." w B., zarzucając organowi naruszenie art. 14 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Nieruchomość stanowiąca działkę nr 296/6 o powierzchni 0,1575 ha jest obciążona prawem wieczystego użytkowania na rzecz Zakładów (...) "O.-F.", potwierdzonego decyzją Wojewody (...) z dnia 4 grudnia 1991 r. nr G.VI.72241/140/91. Organ błędnie ustalił, że działka będąca częścią terenu oddanego przedsiębiorstwu w zarząd została oddana mu na rozbudowę ośrodka kolonijno-wypoczynkowego. Decyzją z dnia 13 listopada 1967 r. przekazano w zarząd i użytkowanie Zakładom (...) nieruchomość zabudowaną o powierzchni 0,34 ha, składającą się z działek nr 86/9, 86/8, 87/1, położoną w U.M., z przeznaczeniem na ośrodek kolonijny. Ośrodek ten został utworzony w wyniku gruntownej modernizacji i przebudowy dawnej łaźni, położonej na przekazanym terenie, i do chwili obecnej są w nim organizowane wczasy i kolonie.

W dodatkowym piśmie z dnia 21 października 1993 r. odwołujący się rozszerzył zarzuty, stwierdzając, iż art. 14 ustawy dotyczy tylko gruntów należących do przedsiębiorstw państwowych nie podlegających komunalizacji. Tymczasem w dniu orzekania, to jest 4 sierpnia 1993 r., działka nie wchodziła w skład mienia ogólnonarodowego należącego do przedsiębiorstwa państwowego, gdyż od dnia 28 lutego 1992 r., po przekształceniu przedsiębiorstwa, należała do spółki akcyjnej "F.". Spółka

ta nie jest przedsiębiorstwem państwowym, nie mogą więc wobec niej być zastosowane przepisy o komunalizacji. Wojewoda błędnie ustalił, że zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem wykorzystywana jest tylko działka nr 296/7. Przekazana w zarząd nieruchomość, oznaczona wówczas jako działki nr 86/9, 86/8, 87/1, odpowiada dzisiejszym działkom nr 296/7 i 296/6. Decyzja komunalizacyjna zmierza do ograniczenia funkcji ośrodka wypoczynkowego przez uszczuplenie terenu na rekreację i wypoczynek i do uniemożliwienia rozwoju działalności w tym zakresie, obniżając atrakcyjność ośrodka.

Decyzją nr KKU-1145/93 z dnia 13 stycznia 1994 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła zaskarżoną decyzję i odmówiła przekazania na własność Gminy U.M. opisanej nieruchomości. Rozstrzygnięcie swe Komisja uzasadniła tym, że Zakłady (...) "0.-F." w B., będące użytkownikiem wieczystym, zostały przekształcone w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa w dniu 28 lutego 1992 r. pod nazwą spółka akcyjna " F.". W tej sytuacji brak jest podstaw do komunalizacji w trybie art. 14 ustawy. W trybie tego przepisu mogą być przekazywane na własność gminy jedynie grunty należące do przedsiębiorstw państwowych nie podlegających komunalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Spółka akcyjna, w którą przekształciło się przedsiębiorstwo, jest odmienną formą prowadzenia działalności gospodarczej niż przedsiębiorstwo państwowe. Komisja wyraża również wątpliwości, czy wobec nabycia prawa użytkowania wieczystego możliwa byłaby komunalizacja na podstawie art. 14 ustawy, jeśli się zważy, że użytkowanie wieczyste jest prawem rzeczowym na cudzej rzeczy. Przesłance tej, jak również wykorzystywaniu gruntu zgodnie z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem, Komisja nie poświęca więcej uwagi, skoro niezależnie od nich komunalizacja i tak nie jest możliwa.

Skargę na powyższą decyzję złożył Wójt Gminy U.M., wnosząc o jej uchylenie, albowiem gmina U.M. złożyła wniosek o komunalizację już w czerwcu 1991 r., wykazując, że grunty są wykorzystywane w sposób sprzeczny z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem, które wynika z obowiązującego miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przekształcenie przedsiębiorstwa w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa nie zmienia sytuacji, jest to bowiem nadal forma organizacyjna czysto państwowa. Proces przekształcenia nie może ograniczyć stosowania art. 14 ustawy. Ponadto komunalizacja tych gruntów powinna być rozpatrywana według stanu faktycznego i prawnego w dniu składania wniosku przez gminę. Użycie w art. 14 ustawy sformułowania "przekazuje się" należy rozumieć jako dyspozycję do obligatoryjnego wydania decyzji, jeżeli zostaną spełnione przesłanki przewidziane w tym przepisie, a zostały one spełnione, gdyż wniosek został złożony w terminie; było to przedsiębiorstwo państwowe, grunty były i są nie zabudowane i wykorzystywane przez te jednostkę w sposób oczywiście sprzeczny z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie. Decyzja wydana na podstawie art. 14 ustawy jest konstytutywna. Decyzje o takim charakterze są wydawane na podstawie stanu rzeczy stwierdzonego w dniu wydania. Data złożenia wniosku nie ma znaczenia prawnego, natomiast w dniu wydania zaskarżonej decyzji nieruchomość należała do spółki prawa handlowego. Bez znaczenia jest okoliczność, iż "F." s.a. jest państwową osobą prawną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga Wójta Gminy U.M. nie jest zasadna. Wniosek gminy U.M. z dnia 10 czerwca 1991 r. dotyczył komunalizacji gruntu stanowiącego działkę nr 296/6 o powierzchni 0,1575 ha, wchodzącą w skład terenu oddanego decyzją z dnia 13 listopada 1967 r. w zarząd Zakładom (...) "O.-F." w B. na rozbudowę ośrodka kolonijno-wypoczynkowego. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, działka jest położona obok zabudowanego terenu i jest wykorzystywana na cele organizacji wczasów i kolonii.

Decyzją z dnia 4 grudnia 1991 r. Wojewoda (...) stwierdził nabycie przez Zakłady (...) "0.-F." w B. prawa użytkowania wieczystego działki.

Komunalizacja na podstawie art. 14 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ jest dopuszczalna tylko w odniesieniu do gruntów należących do przedsiębiorstw państwowych nie podlegających komunalizacji, jeżeli grunty te nie są wykorzystywane zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. W rozpatrywanej sprawie /czego Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie rozważała/ nie wystąpiła ta przesłanka: grunty są wykorzystywane zgodnie z celem, dla którego ustanowiono zarząd, a Zakłady nabyły ex lege prawo użytkowania wieczystego na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./.

Trafnie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa oceniła brak przesłanki przewidzianej w art. 14 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ab initio z tego powodu, iż podmiot, któremu obecnie przysługuje prawo wieczystego użytkowania nieruchomości, nie jest przedsiębiorstwem państwowym. Tylko bowiem grunty należące do tej kategorii podmiotów mogły stać się przedmiotem przekazania w trybie art. 14 na własność gminy. Fakt przekształcenia się przedsiębiorstwa w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa "F." s.a., mimo iż podmiot ten pozostał nadal państwową osobą prawną, udaremnia komunalizację na podstawie cytowanego przepisu.

Nie jest uzasadniony zarzut podnoszony przez skarżącego, że przy komunalizacji na podstawie art. 14 omawianej ustawy należało uwzględnić stan prawny /co miałoby się odnosić do formy organizacyjnej podmiotu władającego gruntami/ i stan faktyczny według daty złożenia wniosku o komunalizację. Na podstawie powołanego przepisu następuje przekazanie mienia /nie zaś stwierdzenie jego nabycia, jak przy komunalizacji ex lege na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 powyższej ustawy/. Organ więc powinien uwzględnić stan ustalony w dniu wydania decyzji, a decyzja taka ma charakter konstytutywny. W tej sytuacji data złożenia wniosku i ówczesny stan nie mają wpływu na rozstrzygnięcie.

Zaskarżona decyzja ostateczna, uwzględniająca występujące w sprawie negatywne przesłanki komunalizacji, jest zgodna z prawem. Powoduje to konieczność oddalenia skargi stosowanie do art. 207 par. 5 Kpa.