Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1725/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 61a par. 1, art. 157 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 72 ust. 1 art. 86
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 633/14 w sprawie ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 633/14, po rozpoznaniu skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie, uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] maja 2014 r., oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 7 kwietnia 2014 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia.

Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. Wójt Gminy C. po rozpatrzeniu wniosku Lubelskiego [...] "[...]" S.A. z siedzibą w B. w sprawie wdania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pod nazwą "Eksploatacja [...] kamiennego przez Lubelski [...] »[...]«" S.A. w projektowanym obszarze górniczym obejmującym złoże Lublin K-6-7 i K-3", ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia objętego wnioskiem.

[...] Sp. z o.o. wnosząc o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wskazała na rażące naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 8 i 13, art. 30, art. 33 ust. 1 i 2 oraz art. 80 ust. 2 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko i art. 9, art. 10 § 1 i art. 77 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2014 r., na podstawie art. 61a § 1 oraz art. 156 § 1, art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 k.p.a., odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...].

Zdaniem Kolegium art. 61a § 1 k.p.a. odnosi się do przypadków oczywistych, które nie wymagają czynienia żadnych ustaleń faktycznych, ani rozważań w przedmiocie wykładni przepisów. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uzasadnione jest wówczas, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną postępowania albo wniosła je strona niemająca zdolności do czynności prawnych, a w przekonaniu organu nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności stosuje się art. 28 k.p.a. Do podstawowych cech interesu prawnego, odróżniających go od interesu faktycznego, należy to, że interes prawny musi być oparty o obowiązującą normę prawną. Oznacza to, że interes nie może mieć charakteru pochodnego i nie może być wywodzony z jakiejkolwiek czynności prawnej. W sytuacji, gdy wskazane przez wnioskodawcę elementy określające jego legitymację do złożenia wniosku w sposób oczywisty przeczą tezie o istnieniu interesu prawnego, organ administracji uprawniony jest do odmowy wszczęcia postępowania.

[...] Sp. z o.o. nie była stroną postępowania zakończonego decyzją Nr [...]. Nie wykazała również interesu prawnego, który uzasadniałby przyznanie jej legitymacji procesowej do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego. Ponadto art. 156 § 1 k.p.a. nie obliguje Kolegium do wszczęcia z urzędu postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji. Brak wszczęcia tego postępowania z urzędu oznacza jedynie, że organ administracji nie dopatrzył się zaistnienia podstaw do takiego działania. Nie oznacza to zaś, że organ administracji w uzasadnieniu postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania ma obowiązek dokonania szczegółowej analizy występowania przesłanek nieważności i wyjaśnienia swojego stanowiska w tym zakresie. Niemniej Kolegium oceniło, że w sprawie nie wystąpiła żadna z unormowanych w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności, co przesądza o braku podstaw do wszczęcia także z urzędu postępowania nadzwyczajnego.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., Kolegium po ponownym rozpatrzeniu wniosku akceptując argumenty postanowienia z dnia 7 kwietnia 2014 r. utrzymało je w mocy.

[...] Sp. z o.o. w skardze na powyższe postanowienie zarzuciła, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie utrzymane nim w mocy naruszyło art. 156 § 1, art. 157 § 2, art. 6 oraz art. 7 k.p.a. przez przyjęcie, że Kolegium nie jest zobowiązane z urzędu wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności oraz zbadać występowanie przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności. Zaniechanie wszczęcia postępowania stanowi naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 oraz w art. 7 k.p.a. z których wynika, że organy administracji są zobowiązane nie tylko do powstrzymania się od wydawania aktów niezgodnych z prawem, ale również do eliminowania aktów wydanych z naruszeniem prawa. Uzasadniając zarzuty skargi wyjaśniono przyczyny, ze względu na które Kolegium miało obowiązek wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...], ze szczególnym uwzględnieniem naruszenia art. 80 ust. 2 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko i wskazano okoliczności decydujące o tym, że naruszenie wymienionych we wniosku z dnia 6 marca 2014 r. przepisów, jak i art. 80 ust. 2 miało charakter rażący. Spółka swój interes prawny wywodzi z uzyskanej w dniu 31 lipca 2012 r. koncesji nr 23/2012/p na rozpoznawanie złoża [...] kamiennego w rejonie "C." (złoże Lublin K-6-7) oraz z ustanowionym na jej rzecz użytkowaniem górniczym w obszarze tej koncesji. Powołując się na wyrok NSA wydany w sprawie II OSK 1203/12 Spółka stwierdziła, że możliwość udzielenia tylko jednej koncesji spowodowana jest specyfiką działalności regulowanej Prawem geologicznym i górniczym, gdyż działalność ta musi być dokładnie zlokalizowana w przestrzeni, jest dobrem niepodzielnym, a w konsekwencji koncesja na rzecz jednego podmiotu wyklucza możliwość jednoczesnego udzielenia jej w tych granicach na rzecz innego podmiotu. W postępowaniu koncesyjnym konkurencyjna spółka miała status strony, ponieważ ubiegała się o koncesję obejmującą tę samą przestrzeń. Wydanie decyzji pozytywnej dla wnioskodawcy pozbawiało tę spółkę możliwości uzyskania decyzji pozytywnej dla siebie, zatem miało wpływ na jej interes prawny. Posiadanie koncesji na obszar objęty konkurencyjnym wnioskiem jest źródłem interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym tego samego obszaru. Zdaniem skarżącej nie ulega wątpliwości, że uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji [...] zmierza do uzyskania koncesji wydobywczej obejmującej w obszar objęty koncesją skarżącej Spółki, wobec czego przysługiwał jej status strony tego postępowania. Ponadto zgodnie z art. 72 ust. 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, dla danego przedsięwzięcia wydaje się w określonym czasie jedną decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Zatem uzyskanie takiej decyzji przez jeden podmiot może wykluczyć uzyskanie jej przez inny podmiot. Status strony postępowania wynika też z prawa użytkowania górniczego obejmującego przestrzeń koncesji nr 23/2012/p. Artykuł 16 ust. 1 ustawy – Prawo geologiczne i górnicze stanowi, że w granicach określonych przez ustawy oraz przez umowę o ustanowienie użytkowania górniczego użytkownik górniczy, w celu wykonywania działalności regulowanej ustawą, może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z przestrzeni objętej tym użytkowaniem. Wynika z niego, że skarżącej, jako użytkownikowi górniczemu, przysługuje interes prawny do uczestniczenia w każdym postępowaniu, które może mieć wpływ na jej prawa lub obowiązki.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że właściwe rozumienie unormowania zawartego w art. 61a § 1 k.p.a. musi prowadzić do wniosku, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Oczywistość ta (co do osoby niebędącej stroną) albo wynika już z podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania, albo została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej. Chodzi tu zatem o przypadek niewątpliwego i nieskomplikowanego ustalenia, że żądanie osoby dotyczy cudzej sprawy. Zastosowanie zatem art. 61a § 1 k.p.a. (wcześniej art. 157 § 3 k.p.a.) powinno być ograniczone zasadniczo do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W każdym innym przypadku organ nie powinien odmawiać wszczęcia postępowania, ale kontynuować je i w jego trakcie ustalić status prawny żądającego wszczęcia postępowania.

W ocenie Sądu, skoro Kolegium przyjęło, że stosowanie art. 61a § 1 k.p.a. może mieć miejsce jedynie w przypadkach tak oczywistych, że nie wymaga to czynienia żadnych ustaleń faktycznych oraz, iż w toku postępowania dotyczącego stwierdzenie nieważności przymiot strony przysługuje nie tylko stronom postępowania zwykłego, ale i podmiotom których interesu prawnego dotyczyć będzie wynik postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności, nie można mówić o "oczywistości" braku interesu prawnego skarżącej spółki. Kolegium w toku postępowania powinno wyjaśnić, czy w sprawie mają miejsce okoliczności świadczące o tym, że skarżącej przysługuje przymiot strony postępowania. Nie można przy tym skutecznie dowodzić, że skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie przedłożyła żadnych dokumentów wskazujących na to, że ma interes prawny. Przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w pierwszej kolejności obowiązek podejmowania czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy nakładają na organ administracji. Strony postępowania (zatem i skarżąca Spółka) zobowiązane są zaś do podejmowania w jego toku czynności przyczyniających się do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Inicjatywa w zakresie ustalenia stanu faktycznego z reguły spoczywa zatem na organie administracji. Interes prawny determinujący status strony w postępowaniu administracyjnym wynika – co do zasady – z norm prawa materialnego, które decydują o konieczności uzyskania przez konkretną osobę w konkretnej sytuacji faktycznej rozstrzygnięcia o jej prawach i obowiązkach oraz kształtują jego treść (art. 28 k.p.a.). W ocenie Sądu interes prawny skarżącej Spółki wynika z przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2014 r. poz. 613, dalej: "P.g.g."). Wiążę się on z zawarciem w dniu 31 lipca 2012 r. umowy o ustanowienie użytkowania górniczego w celu rozpoznawania złoża [...] kamiennego w obszarze "C." oraz uzyskaniem przez skarżącą Spółkę w dniu 31 lipca 2012 r. koncesji nr 23/2012/p na mocy której uprawniona została do rozpoznawania złoża [...] kamiennego w rejonie "C." (złoże K-6-7) położonym na terenie gminy C. i W. w województwie lubelskim. Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 1a P.g.g. ustanowienie użytkowania górniczego następuje w drodze umowy, która staje się skuteczna z dniem uzyskania koncesji. W związku z uzyskaniem koncesji umowa zawarta przez skarżącą stała się więc skuteczna. Artykuł 16 ust. 1 tej ustawy stanowi zaś, że w granicach określonych przez ustawy oraz przez umowę o ustanowienie użytkowania górniczego użytkownik górniczy, w celu wykonywania działalności regulowanej ustawą, może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z przestrzeni objętej tym użytkowaniem. W szczególności może on odpowiednio wykonywać roboty geologiczne, wydobywać kopalinę ze złoża, wykonywać działalność w zakresie podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów lub podziemnego składowania dwutlenku [...], a także wykonywać działalność określoną w art. 2 ust. 1 tej ustawy. Unormowanie art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi natomiast, że działalność w zakresie poszukiwania i rozpoznawania złoża kopalin może być wykonywana po uzyskaniu koncesji. Z powyższych unormowań Prawa geologicznego i górniczego wynika, że skarżąca po uzyskaniu koncesji nr 23/2012/p może korzystać, z wyłączeniem innych osób, z obszaru złoża K-6-7 podejmując na nim działalność określoną umową oraz ustawą – Prawo geologiczne i górnicze. Jednocześnie na obszarze złoża K-6-7 przysługuje jej prawo własności do obiektów, urządzeń i infrastruktury wzniesionej w związku z użytkowaniem górniczym tego obszaru (art. 16 ust. 2 P.g.g.). Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 4 jak i ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż. Działalność polegająca na wydobywaniu kopalin może mieć natomiast miejsce dopiero po uzyskaniu koncesji (art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g.). Przy czym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organ wydający koncesję (art. 86 ustawy o udostępnieniu informacji). Uzyskanie decyzji Nr [...] było więc warunkiem niezbędnym dla ubiegania się przez Lubelski [...] "[...]" S.A. o otrzymanie koncesji na wydobywanie kopalin ze złoża K-6-7 a w dalszej kolejności, po otrzymaniu koncesji, podjęcia jego eksploatacji. Pozyskanie tej decyzji jest więc integralną fazą postępowania zmierzającego do otrzymania przez Lubelski [...] "[...]" S.A. aktu administracyjnego przyznającego tej spółce prawo do tego samego złoża, do którego skarżąca ma prawo korzystania w ramach użytkowania górniczego. Przy czym bez znaczenia pozostaje to, że prawo to będzie różne od prawa przysługującego skarżącej Spółce. Ponadto otrzymanie przez Lubelski [...] "[...]" S.A. koncesji na eksploatację złoża K-6-7 może wpłynąć na sposób korzystania (rozpoznania) przez skarżącą z tego złoża. Dodać przy tym należy, że interes prawny w tym postępowaniu dla skarżącej Spółki wynika również z ustępu drugiego tego przepisu, gwarantującego jej prawo własności do wzniesionych przez nią na obszarze złoża K-6-7 obiektów, urządzeń i infrastruktury, które tylko ona w trakcie użytkowania górniczego może usunąć (art. 16 ust. 3 P.g.g.).

Z tych względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 135 p.p.s.a.

Lubelski [...] "[...]" S.A. z siedzibą w B. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie zwrotu kosztów sądowych według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 86 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko polegającą na przyjęciu, że przepis ten determinuje rozstrzygnięcie organu koncesyjnego wydawane na podstawie przepisów ustawy – Prawo geologiczne i górnicze a tym samym stanowi materialnoprawną podstawę ustalenia interesu prawnego skarżącej.

Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. przez niewłaściwe zastosowanie i uwzględnienie skargi w sytuacji, w której postępowanie dotyczące środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia jest postępowaniem, którego wynik nie daje uczestnikowi uprawnienia do realizacji przedsięwzięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.

Zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów art. 86 i art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko oraz art. 28 k.p.a. okazały się niezasadne.

Wbrew stanowisku Spółki Akcyjnej Lubelski [...] "[...]" (dalej: Spółka) Sąd Wojewódzki, kierując się właściwą interpretacją wymienionych przepisów, zasadnie przyjął, że Spółka [...] (dalej: skarżąca) miała interes prawny dający jej legitymację do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia pn. "Eksploatacja [...] kamiennego przez Lubelski [...] »[...]«" S.A. w projektowanym obszarze górniczym obejmującym złoże Lublin K-6-7 i K-3", a zatem nieprawidłowe było rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Przede wszystkim należy zaznaczyć, że Sąd Wojewódzki zakwestionował kontrolowane postanowienia wskazując trafnie, że przepis art. 61a § 1 k.p.a. może znaleźć zastosowanie tylko w takich przypadkach, gdy oczywisty jest brak interesu prawnego podmiotu występującego z żądaniem wszczęcia postępowania.

Podkreślenia wymaga, że w ramach spraw dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji ukształtowany został pogląd na tle art. 157 § 3 k.p.a., a następnie art. 61a k.p.a., według którego odmowa wszczęcia postępowania powinna być ograniczona do sytuacji gdy z wnioskiem występuje podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga przeprowadzenia czynności wyjaśniających oraz szerszej analizy prawnej. W orzecznictwie podkreśla się, że odmowa wszczęcia postępowania powinna mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, gdy nie ma wątpliwości co do przyczyn podmiotowych takiego rozstrzygnięcia (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Warszawa 2014, s. 685; wyroki NSA z dnia: 25 lutego 2014 r., II OSK 2271/12; 5 września 2014 r., II OSK 602/13; 19 listopada 2015 r., I OSK 421/14; 19 listopada 2015 r., II OSK 2486/15).

W zaskarżonym wyroku Sąd trafnie przedstawił relacje faktyczne i prawne zachodzące pomiędzy skarżącą, jako wnioskującą o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego a Spółką, która uzyskała decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań. Z niepodważonych ustaleń wynika, że kwestionowana decyzja określa środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia mającego polegać na podziemnej eksploatacji złoża [...] kamiennego w obszarze obejmującym m.in. złoże Lublin K-6-7, natomiast skarżącej przysługują uprawnienia wynikające z koncesji na rozpoznanie tego samego złoża oraz z umowy o ustanowieniu użytkowania górniczego.

Sąd Wojewódzki przedstawiając podstawowe uprawnienia skarżącej wynikające z umowy oraz koncesji trafnie wywiódł, że ma ona status strony w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia planowanego przez Spółkę w zakresie wydobywania kopalin ze złoża Lublin K-6-7. Niewątpliwie interes prawny skarżącej stał się aktualny już na etapie postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań z uwagi na regulację art. 86 cyt. ustawy z dnia 3 października 2008 r. stanowiącego, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organ wydający decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1. W konkretnej sprawie decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wydana została dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji [...], a więc na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Istotą decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest określenie wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagań, jakie powinny być spełnione, by zminimalizować skutki negatywnego wpływu na środowisko czynników dla niego szkodliwych. Inaczej mówiąc – ocena oddziaływania na środowisko to szczególna procedura mająca na celu ocenę skutków realizacji danego przedsięwzięcia na środowisko i jego elementy, decydująca o możliwości realizacji przedsięwzięcia.

Jako że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, wydanie jej musi mieć miejsce przed uzyskaniem decyzji wymienionych w art. 72 ust. 1 cyt. ustawy W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażono pogląd, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma charakter sui generis "rozstrzygnięcia wstępnego" względem ewentualnego przyszłego zezwolenia na realizację konkretnego przedsięwzięcia i nadal pełni ona względem niego w istocie funkcję prejudycjalną. Skutki prawne decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla dalszego procesu inwestycyjnego określone są w art. 86, zgodnie z którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organ wydający decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1. Określone w decyzji "środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia" nie mogą być na dalszych etapach procesu inwestycyjnego modyfikowane, bowiem w całości wiążą organy wydające decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji. (v. wyroki NSA: z dnia 16 września 2008 r., II OSK 821/08, LEX nr 489527; z dnia 10 czerwca 2014 r., II OSK 1578/13, LEX nr 1665659).

Z powyższego wynika, że organ wydający koncesję, o której mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. obowiązany jest uwzględnić wszelkie warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i nie może pominąć żadnych obowiązków i uprawnień wynikających z tej decyzji. Związanie decyzją ustalającą środowiskowe uwarunkowania dotyczy charakterystycznych parametrów danej inwestycji i jej oddziaływania na środowisko.

W konsekwencji nietrafny jest wywód autora skargi kasacyjnej, że kwestionowana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie wpływa na żadne uprawnienia skarżącej, w szczególności nie wpływa na prawa i obowiązki wynikające z umowy o ustanowieniu użytkowania górniczego jak też koncesji na rozpoznawanie złóż kopalin. Nie bez znaczenia jest przecież okoliczność, że obie spółki są podmiotami o konkurujących interesach inwestycyjnych do tego samego złoża, a posiadanie ważnej decyzji środowiskowej otworzyło jednej z nich drogę do uzyskania koncesji wydobywczej.

Ponadto zauważyć należy, że w treści skargi kasacyjnej wypaczony został sens argumentacji przedstawionej przez Sąd Wojewódzki.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki prawidłowo stwierdził, że uzyskanie przedmiotowej decyzji środowiskowej było warunkiem niezbędnym dla ubiegania się przez Spółkę o koncesję na wydobywanie kopalin ze złoża K-6-7, a więc tego samego, które jest przedmiotem koncesji przyznanej skarżącej w zakresie rozpoznawania złoża. Oczywiście rację ma autor skargi kasacyjnej, że zasadnicze warunki realizacji konkretnego przedsięwzięcia określone są w postępowaniu koncesyjnym, a nie na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jednak w niniejszej sprawie istotna była okoliczność, że te uwarunkowania środowiskowe, które zawarte zostały w kwestionowanej decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. byłyby wiążące na dalszym etapie inwestycyjnym, a zatem skarżąca nie mogłaby ich podważać, a przy tym ustalone zostały w postępowaniu przeprowadzonym bez jej udziału. Dlatego nieskuteczny okazał się zarzut co do naruszenia art. 86 cyt. ustawy z dnia 3 października 2008 r.

Sąd Wojewódzki wypowiadając się w zakresie statusu procesowego skarżącej słusznie powiązał jej interes prawny z art. 72 ust. 1 pkt 4 i art. 86 ustawy z dnia 3 października 2008 r. oraz powołanymi w uzasadnieniu wyroku przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze.

Zaznaczyć należy, że podmiot niebiorący udziału w postępowaniu zwykłym może mieć przyznany status strony w postępowaniu nadzwyczajnym jeżeli wykaże, że skutki kwestionowanej decyzji dotyczą jego interesu prawnego.

Pomijając rozliczne ujęcia "interesu prawnego", którego wystąpienie jest konieczne w myśl art. 28 k.p.a. do uzyskania statusu strony, to niewątpliwie konieczne jest zawsze ustalenie konkretnego przepisu prawa, stanowiącego dla danego podmiotu źródło uprawnień bądź obowiązków związanych z przedmiotem postępowania w określonej sprawie.

W orzecznictwie przyjmuje się, że stroną postępowania może być podmiot, na którego sferę prawną – z uwagi na obowiązywanie konkretnego przepisu prawa materialnego – oddziałuje bezpośrednio akt prawny, wydany w postępowaniu administracyjnym.

W rezultacie, wszczęcia postępowania nadzwyczajnego może domagać się strona postępowania zwykłego lub osoba, która wykaże, że ma interes prawny w domaganiu się weryfikacji danej decyzji (por. wyroki NSA z dnia: 12 stycznia 1994 r., II SA 2164/92; 15 września 2000 r., IV SA 2328/99; 27 czerwca 2001 r., I SA 136/01; 20 marca 2007 r., II OSK 347/06; 22 marca 2011 r., I OSK 979/10; 17 czerwca 2011 r., I OSK 883/10; 28 marca 2014 r., I OSK 1926/12; 8 lipca 2015 r., I OSK 2102/13).

W stanie faktycznym i prawnym rozpoznawanej sprawy należało przyjąć, że nieuprawniona była ocena Kolegium co do braku interesu prawnego skarżącej występującej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji, a tym bardziej braku, który miałby charakter oczywisty. W konsekwencji Sąd Wojewódzki zasadnie uchylił kontrolowane postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Tym samym skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.