Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 746/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2015 poz 155
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2017 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu prawa jazdy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2016 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej zatrzymał S. F. (dalej jako: "skarżący") prawo jazdy nr "[...]", stwierdzające uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, C1, C, D1, D, BE, C1E, CE, D1E, DE oraz T, w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 17 lutego 2017 r. Sąd Rejonowy uznał winę skarżącego i orzekł wobec niego m.in. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów na okres 4 lat z wyłączeniem kategorii C1, C, CE i C1E.

Decyzją z dnia "[...]" r. Starosta orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami wymienionych kategorii z wyłączeniem C1, C, C1E i CE. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Dotyczy to też prawa jazdy kategorii C1, C, C1E, CE.

Pismem z dnia 18 kwietnia 2017 r. skarżący wystąpił do Starosty o wydanie prawa jazdy potwierdzającego posiadanie przez niego uprawnień w kategorii C1, C, C1E, CE, w celu umożliwienia mu wykonywania zawodu kierowcy, który był dotychczas jedynym źródłem utrzymania jego rodziny.

Decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", Starosta, działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 978), odmówił zwrotu skarżącemu prawa jazdy

z uprawnieniami kategorii C1, C, C1E, CE.

W uzasadnieniu organ I instancji przytoczył treść powołanych w podstawie prawnej przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Stwierdził, że w świetle tych przepisów osobie, wobec której orzeczony został środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B, nie może zostać zwrócone prawo jazdy obejmujące uprawnienia w zakresie kategorii C1, C, C1E, CE. Organ I instancji podniósł, że

u podstaw rozwiązań prawnych z art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami było wyeliminowanie z ruchu drogowego osób, które znacząco zagroziły bezpieczeństwu

w komunikacji.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił, że rozstrzygnięcie jest niesłuszne, niesprawiedliwe, nie respektuje wyroku sądu powszechnego, a przede wszystkim oparte zostało na niekonstytucyjnych przepisach. Podniósł, że jest kierowcą zawodowym z kilkudziesięcioletnim stażem pracy i nienaganną opinią. Zaznaczył, że Starosta skierował go na badania lekarskie, badania psychologiczne i kurs reedukacyjny. Skierowania te zrealizował, uzyskując pozytywne wyniki badań i testów. Podkreślił, że wniósł o zwrot prawa jazdy w zakresie uprawnień, jakie sąd karny mu pozostawił, uznając, że może prowadzić pojazdy objęte kategoriami: C1, C, CE i C1E. Umożliwiłoby mu to wykonywanie zawodu i zarobkowanie na utrzymanie rodziny. Oświadczył, że organ administracji publicznej nie może dokonać rozszerzenia zakazu orzeczonego przez sąd. Zaznaczył, że sąd karny nie zakazał mu kierowania pojazdami o kategorii: C1, C, CE i C1E , a Starosta nie cofnął mu wnioskowanych uprawnień, więc może takimi pojazdami kierować. W przekonaniu skarżącego art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami narusza zasadę zakazu ponownego karania za to samo zdarzenie, która to zasada wynika z zasady demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Podał, że pogląd taki wyrażony został w wyroku WSA

w Poznaniu o sygn. akt II SA/Po 1034/16.

Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości ustalenia i stanowisko organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami. Przepis art. 12 ust. 2 powołanej ustawy w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, po dniu wejścia w życie ustawy. Wskazano, że ustawa zmieniająca weszła w życie w dniu 24 sierpnia 2014 r., zaś przepis art. 12 ust. 2 ustawy wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. Natomiast wyrok sądu orzekający zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez odwołującego się wydany został w dniu 16 marca 2017 r. Tym samym wobec strony mają zastosowanie przepisy znowelizowanej ustawy o kierujących pojazdami. Organ II instancji wyjaśnił, że po dokonanej zmianie przepisów nie można wydać prawa jazdy osobie, która ubiega się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także ubiegającej się o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C, CE oraz C1E, jeżeli został wobec niej orzeczony środek kamy zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Skonstatował, że w przedmiotowej sprawie skarżący posiadał prawo jazdy kategorii B, lecz kategoria ta została objęta zakazem na mocy wyroku sądu. W związku z tym, organ I instancji prawidłowo zastosował prawo i nie mógł zwrócić odwołującemu prawa jazdy kategorii C1, C, CE oraz C1E. Na mocy art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia prawa jazdy. Kolegium podkreśliło, że mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy o kierujących pojazdami mają charakter bezwzględnie obowiązujący i organy orzekające w sprawie nie mają żadnej dowolności, ani też uprawnień do uwzględniania indywidualnej sytuacji strony. Organ II instancji podał, że kwestia wykładni art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w sprawie o analogicznym stanie faktycznym i prawnym uznał, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie o kierujących pojazdami (tak NSA

w wyrokach: z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14, z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Kolegium zważyło też na ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Wskazało, że w ostatnim z wymienionych wyroków Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu

w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie wyobrazić, aby racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. B) zezwolił na prowadzenie pojazdów ciężarowych lub ciężarowych z przyczepą (kat. C i CE).

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Olsztynie wniósł skarżący, reprezentowany przez adwokata, zarzucając organom orzekającym naruszenie art. 12 ust. 2 pkt 2 oraz 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy

o kierujących pojazdami, poprzez ich zastosowanie i odmówienie zwrotu skarżącemu prawa jazdy z uprawnieniami kat. C1, C, C1E oraz CE, pomimo że przepisy te nie powinny mieć zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem w zakresie w jakim pozbawiają osobę uprzednio posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec niej środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, są niezgodne z przepisami art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie do wydania decyzji o zwrocie skarżącemu prawa jazdy

z uprawnieniami kat. C1, C, C1E oraz CE. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu autor skargi wyjaśnił, że choć ustalony przez organy obydwu instancji stan faktyczny w sprawie był prawidłowy i organy kierowały się aktualnie obowiązującymi przepisami, to zaskarżoną decyzję należy uznać za niesłuszną, jako sprzeczną z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazał, że takie stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Po 1034/16. Skarżący podzielił w całości argumentację zawarta w tym wyroku. Wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 Konstytucji RP, Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, zaś w zgodnie z ust. 2 tego samego artykułu przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Ani treść art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, ani wyłączność orzekania przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności ustaw in abstracto, właściwa Trybunałowi Konstytucyjnemu z mocy art. 188 pkt 1 Konstytucji RP, nie sprzeciwiają się tezie, że co do zasady sądy rozstrzygające konkretny spór korzystają z możliwości bezpośredniego stosowania Konstytucji także wtedy, gdy to bezpośrednie stosowanie przybiera postać odmowy zastosowania przepisu ustawy pozostającego w sprzeczności z Konstytucją. Konieczność odwołania się wprost do przepisów Konstytucji powstaje na gruncie niniejszej sprawy, albowiem art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami

w brzmieniu ukształtowanym ustawą nowelizującą z dnia z dnia 26 czerwca 2014 r.,

w zakresie w jakim pozbawia on osoby uprzednio posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii, prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest oczywiście niezgodny z przepisami art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji. Skarżący argumentował, że chociaż art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami wprost stanowi jedynie o odmowie wydania (zwrotu) danej osobie dokumentu potwierdzającego posiadanie przez nią uprawnień do kierowania pojazdami, dla kierowania którymi wymagana jest określona kategoria prawa jazdy, to faktycznie ustanawia swoistą sankcję administracyjną polegającą na uniemożliwieniu osobie, co do której sąd powszechny orzekł zakaz kierowania pojazdami mechanicznymi określonej kategorii, kierowania także pojazdami mechanicznymi innymi niż te, które objęte były orzeczonym przez sąd środkiem karnym, a de facto wszelkimi pojazdami mechanicznymi za wyjątkiem tych, dla których wymagana jest kategoria prawa jazdy T. Regulacja zawarta w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami ma zatem zdecydowanie inny charakter od regulacji zawartej w art. 12 ust. 1 pkt 2, do której się odwołuje, albowiem ta ostatnia nie wprowadza dla adresata jakichkolwiek dodatkowych dolegliwości, a jedynie stanowi

o sposobie wykonania na gruncie przepisów prawa administracyjnego prawomocnego orzeczenia sądu karnego w zakresie wymierzonego środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Ustanowienie sankcji, o jakiej mowa

w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 cytowanej ustawy narusza zasadę zakazu ponownego karania za to samo zdarzenie, to jest zasadę ne bis in idem. Zasada ta oznacza zakaz podwójnego (wielokrotnego) karania tej samej osoby fizycznej za popełnienie tego samego czynu zabronionego. Zasada ta wynika jednoznacznie z art. 2 Konstytucji, jako jeden z elementów demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej. Zarówno oparte na Konstytucji orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, jak i obowiązujące Polskę akty prawa międzynarodowego (art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 22 listopada 1984 i art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich

i Politycznych (Dz. U. z 1977 r. poz. 137) przyjmują szerokie rozumienie zasady ne bis in idem. Obejmuje ona bowiem przypadki zbiegu odpowiedzialności za czyny sankcjonowane z mocy prawa karnego, jak i z mocy innych przepisów prawa publicznego, w szczególności prawa administracyjnego, jeśli przewidują one środki

o charakterze represyjnym, które stanowią w istocie sankcję karną. Skarżący wywiódł, że środek karny zakazu prowadzenia pojazdów może być orzekany przez sądy powszechne na podstawie przepisów kodeksu karnego (art. 42 k.k.) bądź kodeksu wykroczeń (art. 29 k.w.). Jego orzeczenie może mieć charakter obligatoryjny lub fakultatywny, może obejmować wszelkie pojazdy mechaniczne, jak i pojazdy określonego rodzaju. Prawodawca pozostawił sądowi powszechnemu dokonanie każdorazowo oceny czynu sprawcy i orzekanie o zakresie zakazu, ocenianego

w połączeniu z pozostałymi orzekanymi karami. Sąd powszechny może ograniczyć zakres zakazu, uznając, że w stanie faktycznym nie w każdej sprawie jest konieczne orzekanie zakazu w pełnym zakresie. Za oczywiście sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawnego uznać należy takie stanowienie prawa, gdy ustawodawca z jednej strony w przepisach kodeksu karnego wprost wskazuje, że dolegliwość środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych może być ograniczona do pojazdów określonego rodzaju, a z drugiej strony w przepisach prawa administracyjnego wprowadza obligatoryjne i niedopuszczające jakichkolwiek wyjątków pozbawienie faktycznych uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Zdaniem skarżącego art., 12 ust. 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami narusza zasadę podziału i równowagi władzy (art. 10 ust. 1 Konstytucji RP), zasadę prawa do sprawiedliwego rozpoznania sprawy przez sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i zasadę wymierzania sprawiedliwości przez sądy (art. 175 ust. 1 Konstytucji RP), gdyż godzi w autonomię sądu karnego. To sąd powszechny decyduje o zakresie orzekanego środka karnego, uwzględniając motywację sprawcy kierującego pojazdem osobowym w stanie nietrzeźwości, bada czy istnieje prawdopodobieństwo, że podobnego zachowania kierujący mógłby się dopuścić prowadząc inny pojazd niż samochód osobowy. Badanie to odbywa się w ramach kształtowania represji karnej z punktu widzenia prewencji szczególnej i ogólnej. Ukształtowana w wyroku sądu karnego kara uwzględnia obowiązek tego sądu do takiego jej skonstruowania, by zapewniała w maksymalny możliwy sposób bezpieczeństwo ruchu drogowego. Skarżący powtórzył za WSA w Poznaniu, że przyjmując brzmienie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, ustawodawca dał wyraz braku zaufania do trafności orzeczeń podejmowanych przez sady powszechne, przy czym nie uczynił tego poprzez wprowadzenie odpowiednich zmian w prawie karnym, lecz poprzez wprowadzenie odrębnej regulacji administracyjnoprawnej, niweczącej treść orzeczenia sądu karnego. Zdaniem skarżącego omawiana sankcja administracyjna jest rażąco i nieproporcjonalnie dolegliwa, a tym samym niesprawiedliwa, gdyż skutkiem popełnienia przez skarżącego czynu z art. 178 a § 1 k.k. była nie tylko odpowiedzialność karna, lecz nadto utrata uprawnień do kierowania pojazdami, dla kierowania którymi wymagane są kategorie C1, C, CE oraz C1E i konieczność ponownego zdania egzaminu państwowego dla odzyskania tych uprawnień w przyszłości

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Podniosło, że nie jest uprawnione do oceny zgodności stosowanego przepisu prawa z przepisami regulującymi zasady i tryb stanowienia prawa oraz do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z aktem normatywnym wyższego rzędu. Organy administracji publicznej obowiązane są do działania na podstawie i w granicach przepisów prawa oraz przestrzegania zasady praworządności, i nie mogą odmawiać stosowania obowiązujących przepisów, nawet wówczas, gdy dostrzegają ich niezgodność z ustawa lub Konstytucją, bowiem w przeciwieństwie do sądów nie korzystają z przymiotu niezawisłości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przeprowadzana jest pod względem zgodności

z prawem. Sąd administracyjny może wzruszyć zaskarżoną decyzję jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów, ustalonych na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego, oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego. Tym samym sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, wbrew stanowisku strony skarżącej, nie narusza prawa. W rozpoznawanej sprawie skarżący domaga się zwrotu prawa jazdy, które zostało mu zatrzymane w związku z popełnieniem przestępstwa z art. 178 a k.k. Skarżący będąc w stanie nietrzeźwości kierował samochodem osobowym. Za ten czyn został skarżącemu wymierzony, na podstawie art. 42 § 2 Kodeksu karnego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, w tym kat. B, na okres 4 lat, z wyłączeniem kategorii C1, C, CE i C1E, począwszy od dnia 27 sierpnia 2016 r. Zgodnie z art. 42 § 2 Kodeksu karnego, według stanu prawnego na dzień wymierzenia kary, sąd orzeka, na okres nie krótszy niż 3 lata, zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji był w stanie nietrzeźwości. Zakaz wynikający z tego przepisu jest obligatoryjnym środkiem karnym i sąd karny, który jest adresatem tej normy prawnej, ma obowiązek zastosować zakaz w sytuacji opisanej w tym przepisie. Przy czym ustawodawca pozostawił sądowi karnemu, który orzeka w konkretnym stanie faktycznym, rozstrzygnięcie czy zakaz obejmie wszelkie pojazdy, czy tylko pojazdy określonego rodzaju. Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, że taki zakaz powinien objąć przede wszystkim uprawnienie do prowadzenia pojazdu, przy którego prowadzeniu sprawca stworzył zagrożenie dla bezpieczeństwa w komunikacji. Zakaz taki mógł dotyczyć więc tylko posiadanej kategorii prawa jazdy. Zauważyć w tym miejscu można, że w jednolitym orzecznictwie Sądu Najwyższego niejednokrotnie podkreślono, że ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji (por. wyrok. Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt IV KK 201/11, LEX nr 1112128). Zatem zakaz ten powinien spowodować wykluczenie z ruchu drogowego w ogóle kierującego pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości. Skarżący, będąc w stanie nietrzeźwości, kierował samochodem osobowym. Sąd Rejonowy orzekł w stosunku do skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów z wyłączeniem kat C1, C, CE i C1E. Wyrok ten jest prawomocny i podlega wykonaniu. Dla skarżącego oznacza to, że ma sądowy zakaz kierowania pojazdami prócz wyłączonych kategorii, w razie złamania tego zakazu dopuści się czynu zabronionego z art. 244 k.k. Nie będzie to natomiast dotyczyć kierowania pojazdami kategorii, których zakaz nie obejmuje.

Orzeczony sądownie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B jest także wiążący dla właściwego starosty, ale w zakresie wynikającym z obowiązujących ten organ przepisów ustaw. Zgodnie z art. 182 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (j.t. Dz. U. z 2017r. poz. 665 ze zm.), zwanej dalej

w skrócie: "k.k.w." w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Stosownie zaś do art. 182 § 2 k.k.w., organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.

Z przytoczonym przepisem art. 182 § 2 k.k.w. koresponduje obecnie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, w świetle którego starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Odrębnie natomiast w art. 12 ustawy

o kierujących pojazdami ustawodawca uregulował kwestię wydania prawa jazdy określonej kategorii w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Przepis ten w pierwotnym brzmieniu stanowił w ust. 1 pkt 2, że prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 – przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: - AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B (art. 12 ust. 2 pkt 2); - B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E ( art. 12. ust. 2 pkt 3) - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

Na tle przytoczonych regulacji w orzecznictwie sądów administracyjnych dochodziło do rozbieżności w ocenie zakresu obowiązywania wprowadzonych zakazów. W niektórych rozstrzygnięciach prezentowane było stanowisko, w myśl którego zakazy te dotyczyły zarówno osób ubiegających się o nowe uprawnienia, jak i osób już wcześniej je posiadających (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 845/13, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 530/13, także WSA w Olsztynie z dnia 8 października 2013r., sygn. akt II SA/Ol 754/13 publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), w innych, że regulacja ta dotyczy wyłącznie osób, które po raz pierwszy ubiegają się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii (por. wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Go 145/14, WSA w Bydgoszczy z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 2/14, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1428/13 - dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w wielu wyrokach podzielił ten pierwszy pogląd, tzn. że zakaz dotyczy zarówno osób ubiegających się o wydanie uprawnień , jak i posiadających wcześniej te uprawnienia ( por. wyroki wydane w sprawach o sygn. akt: I OSK 382/14, I OSK 678/14 , I OSK 888/14, I OSK 2514/14 – dostępne na wskazanej wyżej stronie).

Przedstawione rozbieżności interpretacyjne zostały rozstrzygnięte przez ustawodawcę ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970). W uzasadnieniu projektu do ustawy zmieniającej (druk sejmowy nr 1957) wyjaśniono, że proponowane zmiany ujednolicą stosowanie przepisów ustawy o kierujących w zakresie wydawania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami. Art. 1 pkt 4 lit. b ustawy zmieniającej nadał nowe brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, o treści: "Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy,

a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:...", w tym kategorii wnioskowanych przez skarżącego "w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B". W porównaniu do poprzedniego brzmienia dodane zostały słowa "lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie". Po zmianie przepis ten obejmuje zatem już nie tylko osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy, ale także osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz

o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonej kategorii – czyli osoby, które stosowne uprawnienia wcześniej już posiadały (por. wyrok WSA w Szczecinie

z dnia 18 czerwca 2015r., sygn. akt II SA/Sz 92/15, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżący aktualnemu brzmieniu przepisów art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy

o kierujących pojazdami przeciwstawia konsekwentnie wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 marca 2017r., sygn. akt 1034/16, przekonując o niekonstytucyjności tych regulacji, jako naruszających autonomię sądu karnego co do prawa ograniczenia przedmiotowego zakazu do określonego rodzaju pojazdów, a także wobec wprowadzenia dodatkowej dolegliwości za czyn osądzony prawomocnie, poprzez rozciągnięcie zakazu prowadzenia pojazdów na kategorie nieobjęte wyrokiem karnym.

Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę nie podziela argumentacji powołanej w tym wyroku, a przytoczonej w skardze. Jest to stanowisko odosobnione i pomija ważne wartości konstytucyjne chronione tymi przepisami. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym regulacja zawarta w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami ma bardzo istotne uzasadnienie celowościowe. Jej celem jest (czasowe) wykluczenie z ruchu drogowego tych kierowców, którzy swoim zachowaniem wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Z punktu widzenia racjonalności ustawodawcy, jak również chronionej konstytucyjnie wartości bezpieczeństwa publicznego, nie da się bowiem zaakceptować sytuacji, w której osoba naruszająca w bardzo poważnym stopniu zasady ruchu drogowego, mogłaby nadal być użytkownikiem tego ruchu prowadząc bez ograniczeń pojazdy wymagające wyższej kategorii uprawnień, niż te, których czasowo została pozbawiona (por. wyrok WSA w Warszawie z 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2139/15, publ. w CBOSA na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowane zostało również stanowisko, w myśl którego treść art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 omawianej ustawy nie prowadzi do nieuprawnionego rozszerzenia zakazu orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądowym. W wyroku z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2715/16 (publ. w CBOSA) NSA przekonywująco argumentował, że skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem, w którym orzeczono wobec danej osoby zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, może (zależy od danej sytuacji faktycznej) być rozciągnięty na inne jej uprawnienia do prowadzania pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim dokumentem. Sam jednak fakt skazania strony i orzeczenie wobec niej środka karnego może wywoływać różne, niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych, niż prawo karne, gałęzi prawa. Przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie pozostawia zaś wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie w tym wypadku dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej, poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Prezentowane stanowisko odpowiada poglądom prawnym prezentowanym już przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w powołanych wyżej wyrokach , a także w wyrokach: z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2412/16; z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2109/16 (publ. w CBOSA), a które skład orzekający w pełni podziela. NSA uznał, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B musi skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach, wymienionych w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 omawianej ustawy. Zgodzić należy się z NSA, że za taką interpretacją, jak i zastosowaniem w sprawie wymienionych przepisów, przemawia bowiem nie tylko rygoryzm przepisów i zasad ruchu drogowego, które służą zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom ruchu drogowego, ale służy to ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, takich jak życie i zdrowie ludzkie. Za takim rozumieniem kwestionowanych przepisów przemawia także art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, dopuszczający ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. NSA zasadnie akcentował, że bez systemu sankcjonowania działań godzących w tę wartość, jej ochrona nie byłaby możliwa.

NSA w cytowanym wyroku podkreślił, że organ działający na podstawie wskazanych wyżej przepisów nie ingeruje w prawomocny wyrok sądu karnego. To właśnie prawomocny wyrok sądu karnego, orzekający zakaz prowadzenia pojazdów danej kategorii leży bowiem u podstaw możliwości zastosowania przez organ art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Zastosowanie tego przepisu opiera się na zupełnie innych przesłankach, gdyż chodzi tu nie o sankcję, lecz o ochronę bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Decyzja organu administracji konkretyzuje jedynie obowiązujące (również wobec skarżącego) zakazy, wynikające z przepisów ustawy

o kierujących pojazdami, a które to dolegliwości są jedynie dalszym skutkiem orzeczonego wobec strony przez sąd karny środka karnego.

Zważyć należy ponadto, że ustawa o kierujących pojazdami nie przewiduje żadnych okoliczności wyjątkowych, związanych z zakazem zwrotu dokumentu prawa jazdy, a w związku z tym wszelkie okoliczności, występujące po stronie skarżącego

a dotyczące jego sytuacji osobistej, czy też majątkowej, pozostają bez znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.