Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 241/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 maja 2009 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za przejętą z mocy prawa nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

S. P. działając przez ustanowionego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...], utrzymującą w mocy wydaną na podstawie art. 73 ust. 1 - 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) w zw. z art. 129, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071) decyzję Starosty M. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty odszkodowania za przejęte z mocy prawa nieruchomości.

Do wydania zaskarżonych decyzji doszło na podstawie poniżej przedstawionego stanu faktycznego.

Otóż, wnioskiem z dnia [...] lutego 2005 r. skarżący zwrócił się do Starostwa Powiatowego w M. o uregulowanie stanu prawnego gruntu zajętego pod drogę powiatową w miejscowości S. K., gm. S., stanowiącego działki oznaczone w ewidencji gruntów nr [...].

W następstwie powyższego w dniu [...] października 2007 r. Wojewoda [...], decyzją znak: [...] stwierdził nabycie przez Powiat M. z dniem [...] stycznia 1999 r. z mocy prawa, własności części nieruchomości położonej w miejscowości S. K., gm. S., stanowiącej działki oznaczone w ewidencji gruntów nr [...] i nr [...], zajęte w dniu [...] grudnia 1998 r. pod drogę publiczną, zapisane w księdze wieczystej KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w M. IV Wydział Ksiąg Wieczystych na rzecz osoby fizycznej, zaliczonej od dnia [...] stycznia 1999 r. do kategorii dróg powiatowych. Podobnie decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., znak [...] Wojewoda [...] rozstrzygnął w przedmiocie nieruchomości, oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki [...] oraz [...] zapisane w księdze wieczystej KW Nr [...], jako własność osoby fizycznej i zajętej pod drogę publiczną.

Dalej z akt sprawy wynika, że w związku z wszczętym postępowaniem w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie ww. nieruchomości pod drogi, w dniu [...] czerwca 2008 r. Starosta M. zlecił oszacowanie wartości przedmiotowych nieruchomości rzeczoznawcy majątkowemu – I. N. z B.

Uprawniony rzeczoznawca majątkowy opracował operaty szacunkowe z dnia [...] lipca 2008 r. dla nieruchomości stanowiących działki: nr [...] oraz [...].

Skarżącemu zapewniony został czynny udział w postępowaniu na podstawie art. 10 § 1 kpa, gdyż zawiadomieniem Starosty M. z dnia [...] sierpnia 2008 r., znak [...] poinformowany został on o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

W dniu [...] września 2008 r. przeprowadzona została w Starostwie Powiatowym w M. rozprawa w sprawie przyznania skarżącemu odszkodowania za zajęte pod drogę powiatową przedmiotowe nieruchomości z udziałem przedstawicieli organu, skarżącego oraz rzeczoznawcy majątkowego.

Z protokołu sporządzonego na rozprawie wynika, że skarżący nie zaakceptował ustalonej, zgodnie z operatami szacunkowymi wysokości odszkodowania, gdyż działki wycenione zostały jako grunt rolny, a nie jako grunt pod budowę. Przesłuchiwana w charakterze biegłego I. N. zeznała natomiast, iż w 1998 r. zajęta została działka rolna, a nie działka budowlana.

Starosta M. decyzją z dnia [...] września 2008 r., znak [...] orzekł o wypłacie skarżącemu odszkodowania w wysokości [...] zł (słownie: [...]) za nieruchomości oznaczone w ewidencji gruntów nr [...] położone w miejscowości S. K. gmina S., zapisane w księdze wieczystej KW [...] jako własność Powiatu M., a stanowiące w dniu [...] grudnia 1998 r. własność skarżącego.

W uzasadnieniu decyzji Starosta M. wskazał, iż odszkodowanie ustalone zostało zgodnie z art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, natomiast wysokość odszkodowania została oszacowana przez biegłego rzeczoznawcę I. N. na kwotę: [...] zł za działkę [...] i [...] zł za działkę [...] oraz [...] zł za działkę [...] i [...] zł za działkę [...].

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący reprezentowany przez radcę prawnego zarzucił przedmiotowej decyzji naruszenie przepisów prawa: art. 7, art. 10, art. 107 § 1, § 2, § 3 kpa, art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, a także art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, art. 132 ust. 3 oraz art. 134 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Uzasadniając zarzuty skarżący podniósł, iż nie miał możliwości pełnego zapoznania się z opinią biegłego rzeczoznawcy, ponieważ organ administracji powinien doręczyć jemu na jego adres odpis opinii. Skarżący tylko pobieżnie zapoznał się z treścią opinii w czasie pobytu w starostwie, a organ administracji nie poinformował skarżącego o możliwości wystąpienia o wydanie jej odpisu, co stanowi naruszenie art. 7 oraz art. 10 kpa. Ponadto skarżący podniósł, iż sporządzenie opinii przez biegłego nie zwalnia organu od obowiązku przedstawienia argumentów, jakimi posłużył się wydając decyzję w przedmiotowej sprawie. Wskazał przy tym, iż zaskarżona decyzja nie zawiera żadnego uzasadnienia faktycznego, jakie wymagane jest zgodnie z art. 107 § kpa, a w związku z tym skarżący nie poznał wszystkich motywów, jakimi kierował się organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję.

Skarżący podniósł również zarzuty merytoryczne wskazując, iż organ I instancji w zaskarżonej decyzji przyjął nieprawidłową stawkę odszkodowania za przejście własności nieruchomości. Wartość nieruchomości przejętych przez Powiat została ustalona, bowiem zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem, tj. wg stawek jak dla działek rolnych a nie jak działki przeznaczonej pod inwestycję, jaką jest droga publiczna. Takie działanie organu stanowi naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, który zezwala na wywłaszczenie pod warunkiem zapłaty słusznego odszkodowania. Skarżący podniósł również, iż zgodnie z art. 134 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem wywłaszczenia powoduje zwiększenie jej wartości, wartość rynkową nieruchomości określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia. W przypadku wywłaszczenia lub wykupu nieruchomości pod nowe drogi stawki są o wiele wyższe. Skarżący zarzucił również, iż organ administracji przez wiele lat nieodpłatnie użytkował, stanowiące jego własność, nieruchomości bez jego zgody i bez tytułu prawnego. Ponadto skarżący zarzucił brak wzmianki w decyzji, czy zostanie zastosowana waloryzacja wysokości odszkodowania zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odwołanie nie zostało uwzględnione i decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda [...] podniósł w szczególności, iż organ I instancji w sposób rzetelny i wnikliwy zgromadził dowody w sprawie, prawidłowo przyjął, że sporządzone operaty szacunkowe mogą być uznane jako dowody w sprawie. Wskazał, iż zgodnie z art. 10 kpa organ I instancji zapewnił stronom czynny udział w postępowaniu – wyznaczył termin do zapoznania się i wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem stron.

Ponadto stwierdził, iż rzeczoznawca majątkowy określając wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości w sposób prawidłowy zastosował przepisy art. 73 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, uwzględniając stan przedmiotu wyceny na dzień [...] października 1998 r. oraz określając wartość nieruchomości na dzień wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania. Zdaniem Wojewody przyjęte przez Starostę M. jako dowód w sprawie operaty szacunkowe, zgodnie z art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwzględniają cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan ich zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach i cechach nieruchomości podobnych. Wojewoda nadto stwierdził, że stosownie do art. 75 Kpa opinia biegłego jest jednym z dowodów w sprawie i jako dowód podlega swobodnej ocenie organu prowadzącego postępowanie. W szczególności ocena ta musi dotyczyć prawidłowości ustalonej przez biegłego wysokości odszkodowania w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r., Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

Zdaniem Wojewody wybór podejścia i metody wyceny został przez rzeczoznawcę wystarczająco uzasadniony. Sporządzone opinie zawierają konsekwencję w przyjęciu metodologii ustalania wysokości odszkodowania szacowanych nieruchomości. W ocenie organu II instancji zastosowano właściwą przewidzianą przepisami prawa metodę korygowania ceny średniej z podejścia porównawczego, a rzeczoznawca majątkowy stwierdzając brak transakcji, których przedmiotem były nieruchomości zajęte pod drogi, zastosował się do dyspozycji § 36 ust. 2 pkt 2, zwiększając końcową wartość wycenianych nieruchomości o 50 %.

Organ odwoławczy dodał, że kwestionowanie wysokości wyceny uzasadnione jest tylko w przypadku, gdy nasuwa ona wątpliwości z uwagi na znaczną różnicę w wartości nieruchomości podobnych na danym rynku, natomiast według przedstawionych przez rzeczoznawcę zestawień reprezentatywnych transakcji, ceny transakcji nie wykazują znaczącej różnicy od ceny oszacowanej nieruchomości. Wojewoda wskazał, iż żadna ze stron nie zwróciła się zgodnie z art. 157 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami o dokonanie oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia zawarcia umowy o dokonanie oceny

Ponadto Wojewoda podniósł, iż strony postępowania nie skorzystały również z przysługującego uprawnienia do przedłożenia innego operatu szacunkowego na ich zlecenie, który po ocenie przez organ mógłby stanowić dowód w sprawie.

Organ II instancji odniósł się także do kwestii orzekania o wynagrodzeniu za bezumowne korzystanie z przedmiotowej nieruchomości przed dniem utraty jej własności. Wojewoda wskazał, iż Starosta nie ma uprawnień do orzekania o takim wynagrodzeniu, ponieważ wykracza to poza zakres prowadzonego w tej sprawie postępowania administracyjnego i nie podlega rozstrzygnięciu w jego toku. Sprawa wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości ma charakter cywilnoprawny i może być rozpatrywana jedynie przez sąd powszechny.

Natomiast w odniesieniu do podnoszonej w odwołaniu kwestii waloryzacji wysokości odszkodowania Wojewoda wskazał, iż przesłanki waloryzacji określone są w przepisie art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, iż wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Wojewoda uznał, iż organ I instancji słusznie nie zastosował waloryzacji wysokości odszkodowania, ponieważ powołując się na wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 lutego 2008 r., sygn.: II SA/Łd 22/08, w okresie między datą wydania decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania, a datą jego wypłaty nie nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza, co mogłoby wpłynąć na wartość nieruchomości.

W skardze na powyższą decyzję Wojewody [...] skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 10, art. 107 § 1, § 2, § 3 kpa, w związku z art. 157 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, a także art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, art. 132 ust. 3 oraz art. 134 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a także § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.

W uzasadnieniu skarżący nie podzielił stanowiska organu II instancji. Skarżący podtrzymał w tym zakresie zawarte w odwołaniu od decyzji Starosty M. zarzuty. Dodatkowo podniósł, iż nie został poinformowany przez organ I instancji o możliwości wystąpienia do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego. O istnieniu takiej możliwości skarżący dowiedział się dopiero z treści decyzji Wojewody. Natomiast to uchybienie znacząco wpłynęło na treść rozstrzygnięcia organu II instancji, gdyż organ samorządu nie mógł skontrolować prawidłowości postępowania rzeczoznawcy w trakcie sporządzania opinii.

Skarżący podniósł również, iż organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniósł się do zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 107 § 3 kpa poprzez nieprzedstawienie żadnego uzasadnienia faktycznego podjętego rozstrzygnięcia, co stanowi naruszenie art. 7 w zw. z art. 140 kpa.

Skarżący podtrzymał zarzuty dotyczące przyjętej zbyt niskiej stawki odszkodowania za przejście własności nieruchomości na rzecz Powiatu M. Zarzucił ponadto, iż rzeczoznawca nie dołożył należytej staranności w zbieraniu danych dla potrzeb sporządzenia opinii w szczególności w zakresie znalezienia cen transakcyjnych gruntów przeznaczonych na drogi. Dodatkowo podniósł, iż zgodnie z art. 134 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem wywłaszczenia powoduje zwiększenie jej wartości, wartość rynkową nieruchomości określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia. W konsekwencji w przypadku wywłaszczenia lub wykupu nieruchomości pod nowe drogi stawki są o wiele wyższe.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto w odniesieniu do podnoszonego zarzutu nie poinformowania skarżącego przez organ I instancji o możliwości wystąpienia do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę prawidłowości sporządzonych operatów szacunkowych, co zdaniem skarżącego miało znaczący wpływ na treść rozstrzygnięcia organu II instancji, Wojewoda wskazał, iż nie jest to obowiązek organu, lecz uprawnienie z którego podczas trwającego postępowania administracyjnego mają prawo skorzystać w równym stopniu strony jak i organ administracji przy czym strona skarżąca z tego uprawnienia nie skorzystała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż skarga jest bezzasadna.

Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik.

Sąd uznał, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia art. 7, art. 10, art. 107 § 1, § 2, § 3 kpa. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji podjął zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W szczególności w celu ustalenia wysokości odszkodowania przysługującego skarżącemu za przejętą nieruchomość, co stanowi okoliczność bezsporną, wystąpił do biegłego rzeczoznawcy majątkowego, czyli do podmiotu profesjonalnie zajmującego się szacowaniem wartości nieruchomości i ustalaniem wysokości przedmiotowego odszkodowania. Następnie zgodnie z art. 10 kpa zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. zapewnił skarżącemu czynny udział w postępowaniu, wyznaczając termin do zapoznania się i wypowiedzenia co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności, co do przyjętych jako dowód, a kwestionowanych przez skarżącego, operatów szacunkowych. Ponadto w dniu [...] września 2008 r. Starosta M. przeprowadził w przedmiotowej sprawie rozprawę administracyjną, podczas której skarżący miał możliwość zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Sąd stoi na stanowisku, iż przytoczone wyżej przepisy nie nakładają na organ administracji publicznej obowiązku doręczania stronie dokumentacji, stanowiącej materiał dowodowy w sprawie. Ponadto wskazać należy, iż nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa nakładających wspomniane obowiązki nie można w szczególności wyprowadzić wniosku, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, w sytuacji gdy ta ostatnia - mimo istnienia obowiązku - środków takich nie przedstawia lub gdy twierdzenia strony są ogólnikowe bądź lakoniczne (wyrok NSA z dnia 10 października 2007 r., w sprawie sygn. II GSK 172/07, LEX nr 395275). Dodatkowo przytoczyć można tezę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2007 r. w sprawie IV SA/Wa 1014/07, gdzie wskazuje się, że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, ale obarcza on także stronę, która w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Zatem, inicjatywa dowodowa musi być w tym zakresie przejawiana nie tylko przez organ, ale przede wszystkim przez stronę postępowania (LEX nr 362495). W takich okolicznościach nie można więc założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach (wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r. w sprawie sygn. I SA/Ka 1605/96, LEX nr 33414).

Ma rację jednak strona skarżąca, że uzasadnienie decyzji organu I instancji zostało wydane z naruszeniem art. 107 § 3 kpa, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Powyższe uchybienie organu I instancji zostało naprawione zaskarżoną decyzją organu II instancji. Wojewoda [...] wydał decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Charakter rozstrzygnięcia organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Postępowanie odwoławcze stanowiło zatem powtórzenie rozstrzygania tej samej sprawy.

Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie organu II instancji zostało w sposób wystarczający wyjaśnione w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji spełnione zostały wymogi określone w art. 107 § 1, § 2, § 3 kpa. Zadaniem uzasadnienia faktycznego jest wskazanie faktów i dowodów, które legły u podstaw wydania decyzji. Uzasadnienie faktyczne winno zawierać ustosunkowanie się do tych faktów i dowodów, które przemawiają za podjętym rozstrzygnięciem. Uzasadnienie to winno również zawierać ustosunkowanie się organu do tej części faktów i dowodów, którym organ administracji nie przyznał mocy dowodowej przy podejmowaniu decyzji, a zatem będzie to ta część dowodów, która została przez organ administracji oceniona negatywnie (G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX, 2007, wyd. II.). Dodatkowo, jak wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 3 kwietnia 2006 r. w sprawie I SA/Wa 1447/05 zbytnia ogólnikowość, czy lakoniczność uzasadnienia wydanego przez organ orzeczenia, o ile oczywiście nie prowadzi w praktyce do zupełnego jego braku, nie może być uznana za rażące naruszenie prawa (LEX nr 221991).

Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej w przedmiocie obowiązku organu I instancji poinformowania skarżącego o możliwości wystąpienia na zasadach art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego. W całości zatem zasługuje na aprobatę stanowisko organu odwoławczego, iż możliwość wystąpienia do ww. organizacji nie jest obowiązkiem organu, lecz uprawnieniem stron postępowania administracyjnego. Organ administracji wystąpił w toku postępowania o dokonanie wyceny przedmiotowych nieruchomości przez biegłego rzeczoznawcę. Sporządzone operaty szacunkowe dla poszczególnych spornych nieruchomości w ocenie Sądu nie budzą wątpliwości.

Na uwagę w tym miejscu zasługuje stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008 r., w sprawie sygn. I SA/Wa 1833/07, LEX nr 351279) "Dopiero w przypadku, gdy operat szacunkowy oraz wyjaśnienia złożone przez biegłego na żądanie organu w dalszym ciągu są kwestionowane, na stronę przechodzi ciężar przeprowadzenia przeciwdowodu z opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych" - LEX nr 351279, czy też teza druga w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2006 r. w sprawie I SA/Wa 1107/05: "Jeśli strona uważa, że sporządzony na zlecenie organu operat szacunkowy budzi jej wątpliwości powinna przedłożyć organowi przeciwdowód z opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych (art. 157 ust. 1 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603) w celu obalenia kwestionowanego operatu szacunkowego" - LEX nr 276587.

W kontekście powyższego stwierdzić należy, iż wprawdzie organy mają, zgodnie z art. 9 kpa obowiązek udzielania stronie należytej i wyczerpującej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków oraz udzielania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, lecz należy to odróżnić od doradztwa prawnego w konkretnej sprawie. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 27 marca 1998 r. w sprawie I SA/Łd 489/98 (LEX nr 32776), gdzie wskazuje się, iż art. 9 kpa nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielenia porad prawnych, czy też doradztwa oraz stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 27 sierpnia 1997 r. w sprawie III SA 66/96, w którym wskazuje się, iż użyty w art. 9 kpa zwrot "należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych" nie przedstawia wątpliwości, co do tego, iż obowiązek ów ma być realizowany w stosunku do osób dysponujących interesem prawnym w rozumieniu art. 28 kpa - stron postępowania administracyjnego. Nie może on też być utożsamiony z udzielaniem stronom pomocy prawnej, czy zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Natomiast doradztwo zakłada wskazanie określonego sposobu postępowania w sprawie, w pewien sposób świadczy o zaangażowaniu (zainteresowaniu) w niej (G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX, 2007, wyd. II.).

W ocenie Sądu sporządzone operaty szacunkowe w przedmiotowej sprawie przez rzeczoznawcę majątkowego odpowiadają wymogom formalnym określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Rzeczoznawca dla określenia wartości rynkowej posłużył się podejściem porównawczym, metodą skorygowania ceny średniej.

Nie można uznać podnoszonego przez skarżącego zarzutu naruszenia przez rzeczoznawcę § 36 ust.1 ww. rozporządzenia. Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko Wojewody [...] wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Określenie wartości nieruchomości dla ustalenia odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późn. zm.), w rozpatrywanej sprawie dokonane zostało na podstawie § 36 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 36 ust. 5 powyższego rozporządzenia. Przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne (§ 36 ust. 1 powyższego rozporządzenia). Z uwagi na brak cen, o których mowa powyżej, rzeczoznawca określił wartość gruntów w ten sposób, że wartość gruntów zajętych pod drogi publiczne sformułował jako iloczyn wartości 1 m2 gruntów o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych i ich powierzchni, a z uwagi na to, że przeznaczenie gruntów przyległych powodowało, że ich wartość była niższa niż wartość gruntów przeznaczonych pod drogi, tak ustaloną wartość powiększył o 50 %.

Powyższe ustalenie wartości odpowiada treści § 36 ust. 2 pkt 2 powyższego rozporządzenia.

Prawidłowo rzeczoznawca wykluczył zastosowanie § 36 ust. 1 powyższego rozporządzenia, gdyż przejęcie nieruchomości pod drogę publiczną w rozpoznawanej sprawie nie miało znamion transakcji wolnorynkowej, gdyż w roli nabywcy występował jeden podmiot (str. 7-8 operatu szacunkowego sporządzonego dla działek [...] oraz str. 7 operatu szacunkowego sporządzonego dla działek [...]).

Tereny przyległe spornych nieruchomości zgodnie z protokołami oględzin stanowią tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, zabudowy siedliskowej oraz tereny uprawiane rolniczo. W oględzinach uczestniczył skarżący. Opis nieruchomości został utrwalony dokumentacją fotograficzną.

Zgodnie z uwarunkowaniami planistycznymi obszar spornych nieruchomości stanowił drogi wojewódzkie, natomiast tereny przyległe stanowiły tereny rolne.

Brak jest dowodów na to, aby sporne nieruchomości miały przeznaczenie pod budownictwo jednorodzinne.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, iż organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego (vide: pierwsza teza wyroku WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2006 r. w sprawie sygn. I SA/Wa 1107/05 LEX 276587): "Organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Powinien jednak dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, tj. zbadać czy został on zrobiony i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, nie zawiera niejasności, pomyłek, braków które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Jeśli strona skarżąca uważała, że sporządzony na zlecenie organu operat szacunkowy budzi jej wątpliwości powinna przedłożyć organowi przeciwdowód z opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych (art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) w celu obalenia kwestionowanego operatu szacunkowego".

W przedmiotowej sprawie strona skarżąca nie przedłożyła opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, o której mowa w art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przyjąć więc należy, iż pomimo zastrzeżeń, co do określonej wysokości odszkodowania, nie zakwestionowała w sposób przewidziany prawem w postępowaniu przed organem I instancji prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego. Zgodnie z tezą wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie I SA/Wa 1313/06 (LEX nr 320065) subiektywne przekonanie strony, iż wskazana w operacie szacunkowym cena za wywłaszczoną nieruchomość jest zbyt niska, nie świadczy o wadliwości operatu, skoro strona nie przedstawiła alternatywnej opinii rzeczoznawcy majątkowego sporządzonej dla potrzeb postępowania wywłaszczeniowego.

Sąd nie podziela również stanowiska strony skarżącej w przedmiocie konieczności zastosowania waloryzacji wysokości odszkodowania przewidzianej zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd przyjmuje, iż waloryzacja oznacza przerachowanie wysokości odszkodowania. Dotyczy ona okresu między datą wydania decyzji o wywłaszczeniu (art.129 ust.1), kiedy ustala się wysokość odszkodowania, a datą wypłaty tego odszkodowania (14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna). Jeżeli w tym czasie nastąpi istotna zmiana siły nabywczej pieniądza, co wpływa na wartość nieruchomości, to zastosowanie waloryzacji jest uzasadnione (G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Wydanie II Warszawa 2007, str. 464). Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w wyroku WSA w Łodzi z dnia 21 lutego 2008 r., w sprawie o sygn. II SA/Łd 22/08. Stwierdzić więc należy, iż zasadniczą przesłanką przedmiotowej waloryzacji jest istotna zmiana siły nabywczej pieniądza, co w rozpatrywanym przypadku, w omawianym okresie nie miało miejsca.

Ponadto zważyć należy, iż organ I instancji prawidłowo zastosował art. 73 ust.4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Odróżnić, bowiem należy podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania, o której mowa w art. 73 ust.5 ww. ustawy od wysokości odszkodowania, o której mowa w art. 130 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdzie m.in. odsyła art. 73 ust. 4 ww. ustawy. Uznać, więc należy prawidłowość przyjęcia przez organ I instancji, iż podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, tj. na dzień [...] października 1998 r., a określenie wartości nieruchomości dokonuje się na dzień wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania. Uwzględniając przy tym prawidłowość sporządzenia operatów szacunkowych przez rzeczoznawcę stwierdzić należy, iż odszkodowanie za przejście nieruchomości określone zostało w sposób prawidłowy, a więc skarżący otrzymał słuszne odszkodowanie. Tym samym nie można uwzględnić zarzutu strony skarżącej naruszenia przez organ I instancji art. 21 ust. 2 Konstytucji RP.

Zdaniem Sądu w rozpatrywanym przypadku nie będzie miał zastosowania, co podnosi strona skarżąca, art. 134 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość rynkową nieruchomości określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia. W kontekście powyższych rozważań Sąd podziela, bowiem stanowisko WSA w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 23 stycznia 2009 r. w sprawie I SA/Wa 1192/08 (LEX nr 478277), gdzie wskazuje się, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczaną pod pasy drogowe może być przyznane jedynie odszkodowanie odpowiadające wartości tej nieruchomości, natomiast pozostałe ewentualne roszczenia odszkodowawcze związane z tą nieruchomością mogą być dochodzone tylko w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Wskazać przy tym należy, iż za prawidłowe uznać należy ustalenie wartości na zasadach określonych w art. 73 ust. 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (lex specialis) oraz art. 130 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Ponadto w art. 134 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesądzono istotną kwestię, a mianowicie, jaki wpływ na określenie wartości rynkowej ma aktualny sposób jej użytkowania oraz przeznaczenie tej nieruchomości w planie miejscowym na inny cel określający zmianę sposobu użytkowania, oczywiście jeżeli owa zmiana powoduje zwiększenie jej wartości (G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj., E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Wydanie II, Warszawa 2007,str. 470). Zdaniem Sądu powyższe przepisy będą miały zastosowanie jedynie do sytuacji, gdy określoną nieruchomość przeznaczono w miejscowym planie zagospodarowania na inny cel publiczny – jako cel wywłaszczenia, co w rozpatrywanym przypadku nie miało jednak to miejsca.

Rozstrzygając w przedmiocie odszkodowania, wskazać również należy, zgodnie z tezą zawartą w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 28 listopada 2007 r. w sprawie o sygn. II SA/Gl 525/07 (LEX nr 394199), iż odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przed datą, w której przeszła ona na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, nie jest uregulowane przepisami prawa administracyjnego. W konsekwencji Sąd nie jest organem właściwym do rozstrzygania, co do podnoszonego przez skarżącego zarzutu pokrzywdzenia przez organ administracji, który bez tytułu prawnego użytkował nieruchomości skarżącego. Powyższe roszczenia mogą być natomiast dochodzone w postępowaniu cywilnym.

Z przytoczonych wyżej rozważań i przyczyn skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).