Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 936/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 73 ust 3
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2516/14 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. W. na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2516/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 wyroku); stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu (pkt 2 wyroku) i zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 440 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 3 wyroku).

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 9 listopada 2005 r. W. W. wystąpił z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę, oznaczony jako działka ewidencyjna w Warszawie z obrębu 4-09-23, o powierzchni 409 m², położony przy ulicy J.

Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z dnia [...] zawiesił postępowanie wszczęte powyższym wnioskiem do czasu uzyskania ostatecznej decyzji Wojewody Mazowieckiego stwierdzającej nabycie własności gruntu na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej: "Pwurap".

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] stwierdził nabycie przez Gminę Warszawa-Targówek z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy J. w Warszawie, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 144 m² w obrębie ewidencyjnym [...], stanowiącej część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej nr [...]. W rozdzielniku ww. decyzji jako stronę postępowania organ wskazał Z. W. oraz W. W. Na podstawie ww. decyzji w księdze wieczystej nr [...] jako właściciela ww. nieruchomości wpisano Miasto Stołeczne Warszawa.

Postanowieniem z dnia [...] Prezydent m.st. Warszawy podjął zawieszone postępowanie.

Decyzją z dnia [...] Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie, w Dzielnicy Targówek, przy ulicy J., stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 144 m², uregulowaną obecnie w księdze wieczystej [...], zajętą pod drogę. Organ wskazał, iż zgodnie art. 73 ust. 4 Pwurap odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. W przedmiotowej sprawie wniosek W. W. z dnia [...] wpłynął w terminie określonym w omawianym przepisie. Jednakże wnioskodawca został wpisany do KW nr [...] jako właściciel ww. nieruchomości dopiero po podpisaniu aktu notarialnego z dnia 10 maja 2012 r., Rep A nr [...]. Na podstawie tego aktu odłączono dz. ew. nr [...] ze zbioru dokumentów ZD 24195 i przeniesiono do księgi wieczystej nr [...]. W związku z powyższym wniosek z dnia 9 listopada 2005 r. złożony został przez osobę nie będącą wówczas właścicielem tej nieruchomości. Przy czym, jak stwierdził organ I instancji, z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że właścicielem przedmiotowego gruntu w dniu 31 grudnia 1998 r. była Z. W. i to ona była uprawniona do wystąpienia z wnioskiem odszkodowawczym w ustawowym terminie, tj. do dnia do 31 grudnia 2005 r. Zatem odszkodowanie w trybie art. 73 Pwurap nie może być przyznane na rzecz W. W.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył W. W., kwestionując jej prawidłowość.

Wojewoda Mazowiecki, po rozpoznaniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W ocenie tego organu, sprawa odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie została wyjaśniona w stopniu umożliwiającym rozstrzygnięcie jej zgodnie z prawem. Z uzasadnienia Wojewody w części dotyczącej stanu faktycznego sprawy wynika, iż zgodnie z umową darowizny zawartą aktem notarialnym z dnia 9 maja 1997 r., Rep A Nr [...] Z. W. darowała W. W. nieruchomość zabudowaną, położoną w Warszawie, w dzielnicy Praga - Północ, przy ul. J., dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa prowadził zbiór dokumentów Rep. Zd. [...], stanowiącą działkę gruntu oznaczoną nr [...] o pow. 5 a 82 m². Aktem notarialnym (umowa darowizny) z dnia 10 maja 2012 r., Repertorium A nr [...] Z. W. darowała W. W. niezabudowaną nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...], o obszarze 144 m², położoną w województwie mazowieckim, m. st. Warszawie, Dzielnicy Targówek, przy ul. J., pochodzącą ze zbioru dokumentów Red. Zd. [...], złożonych do akt księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie IX Wydział Ksiąg Wieczystych. Wojewoda, nie podzielił stanowiska zawartego w decyzji organu I instancji podnosząc, że zgodnie z ugruntowaną linią orzecznictwa organ administracyjny nie jest właściwy w przedmiocie badania ważności umowy cywilnoprawnej stanowiącej podstawę wpisu do księgi wieczystej, który ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Zatem Prezydent m. st. Warszawy nie jest uprawniony do badania ważności umowy darowizny zawartej aktem notarialnym z dnia 9 maja 1997 r., Rep A Nr [...]. W związku z powyższym, organ II instancji stwierdził, iż W. W. na podstawie ww. aktu notarialnego z dnia [...] był właścicielem nieruchomości na dzień składania wniosku, a zatem Prezydent m. st. Warszawy powinien w odniesieniu do W. W. rozpoznać przesłanki odszkodowawcze wymienione w art. 73 ust. 4 Pwurap.

Skargę na powyższą decyzję wniosło Miasto Stołeczne Warszawa, zarzucając brak podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został oceniony prawidłowo, a także naruszenie art. 73 ust. 4 Pwurap poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że uprawnioną do odszkodowania za nieruchomość na podstawie art. 73 Pwurap jest osoba wymieniona w decyzji deklaratoryjnej, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na brak uprawnień tej osoby, której odmówiono wypłaty odszkodowania. Wskazując na ww. naruszenia Miasto Stołeczne Warszawa wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest zasadna. Wskazał, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] uchylająca decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] odmawiającą ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie, w Dzielnicy Targówek, przy ulicy Jórskiego, stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. 144 m², uregulowaną w księdze wieczystej nr [...], zajętą pod drogę i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji stanowił m.in. przepis art. 73 Pwurap, zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie to ustalane jest i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. W świetle przytoczonej regulacji ustawowej Sąd I instancji stwierdził, że podmiotem uprawnionym do realizacji roszczenia odszkodowawczego za nieruchomości przejęte w trybie powołanego przepisu jest osoba, która w dniu 1 stycznia 1999 r. utraciła własność nieruchomości. Z wywłaszczeniem, które nastąpiło w tej dacie ustawa bowiem powiązała powstanie roszczenia odszkodowawczego, wynikającego z utraty prawa z tym tylko zastrzeżeniem, że realizacja tego roszczenia została odroczona i ograniczona w czasie oraz uzależniona od złożenia wniosku w terminie do dnia 31 grudnia 2005 r.

W przedmiotowej sprawie, Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] stwierdził nabycie przez Gminę Warszawa-Targówek z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy J. w Warszawie, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 144 m² w obrębie ewidencyjnym [...], stanowiącej część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej nr [...]. Decyzja ta została skierowana do Z. W. oraz W. W.

Postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość zostało wszczęte przez Prezydenta m.st. Warszawy wnioskiem W. W. złożonym w dniu 9 listopada 2005 r. Kwestię sporną stanowi jego uprawnienie do złożenia wniosku, a tym samym realizacja roszczenia odszkodowawczego.

Sąd I instancji podał, że wprawdzie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OPS 3/09 zawarł tezę, że uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej, to teza ta nie ma odniesienia do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Sąd I instancji wskazał, że wniosek W. W. (nabywcy działki nr [...]) o odszkodowanie nie został złożony w ustawowym terminie i nie mógł być złożony, gdyż akt notarialny dotyczący nabycia działki nr [...] został zawarty po dniu 31 grudnia 2005 r. Złożony w ustawowym terminie wniosek dotyczył działki z obrębu [...], o powierzchni 409 m², położonej przy ulicy J., którą W. W. nabył na podstawie umowy darowizny z dnia 9 maja 1997 r. Przy niniejszym akcie okazana została mapa wraz z wypisem z rejestru gruntów, wydane przez Urząd Gminy Warszawa-Targówek w dniu 11 kwietnia 1997 r., nr [...], stosownie do których działka położona przy ul. J., oznaczona była na dzień sporządzania aktu jako działka nr [...] i zawierała pow. 409 m². Ponadto, zgodnie z § 8 tego aktu, strony na podstawie umowy objętej tym aktem i powołanych w niej dokumentów wniosły do Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa o założenie księgi wieczystej dla zabudowanej działki gruntu nr [...] o pw. 409 m² i wpis własności na rzecz W. W. Wpis ten został dokonany w księdze wieczystej nr [...] w dniu 15 września 1999 r., na wniosek z dnia 13 maja 1997 r.

W ocenie Sądu I instancji o tym, że uprawnionym do złożenia wniosku o odszkodowanie za działkę ewidencyjną nr [...] nie był W. W., świadczy akt notarialny z dnia 10 maja 2012 r., Repertorium A nr [...], mocą którego Z. W. darowała W. W. niezabudowaną nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...], o obszarze 144 m², położoną w województwie mazowieckim, m.st. Warszawie, Dzielnicy Targówek, przy ul. J., pochodzącą ze zbioru dokumentów Red. Zd. 24195, złożonych do akt księgi wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie IX Wydział Ksiąg Wieczystych. W akcie tym Z. W. oświadczyła, że jest właścicielką działki nr [...], a także, iż z nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o obszarze 580 m² wydzielona została działka oznaczona nr [...] o obszarze 409 m², którą podarowała W. W. aktem notarialnym z dnia 9 maja 1997 r., Rep nr A [...]. Ponadto, zgodnie z aktem z dnia 10 maja 2012 r., działka ew. nr [...] bezpośrednio sąsiaduje z działką ew. nr [...]. Dla nieruchomości nr [...] nie jest prowadzona księga wieczysta, a nieruchomość ta stanowi chodnik, trawnik i część drogi. Na podstawie umowy objętej niniejszym aktem notarialnym oraz dokumentów złożonych przy wniosku z dnia 24 stycznia 2012 r., [...], W. W. wniósł do Sądu Rejonowego o przyłączenie działki ew. nr [...], o obszarze 0,0144 ha, położonej w Warszawie, jednostce ewidencyjnej [...], przy ul. J. do księgi wieczystej KW nr [...], która to księga prowadzona jest dla nieruchomości stanowiącej dz. ew. nr [...], oraz w której jako właściciel wpisany jest W. W.

Zdaniem Sądu I instancji, powyższe prowadzi bezsprzecznie do wniosku, że W. W. w 1997 r. nabył jedynie działkę nr [...], a zatem w dniu 31 grudnia 1998 r. ani też w dacie złożenia wniosku odszkodowawczego (9 listopada 2005 r.) nie był właścicielem działki nr [...] zajętej pod drogę publiczną - działkę tę nabył dopiero w dniu 10 maja 2012 r.

Wobec przedstawionego stanu sprawy Sąd I instancji nie zgodził się z Wojewodą Mazowieckim, że W.W. jest osobą uprawnioną do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za zajętą pod drogę działkę nr [...], którą nabył rzekomo aktem notarialnym w 1997 r., a tym samym do otrzymania odszkodowania. Uprawnioną do złożenia wniosku i realizacji roszczenia odszkodowawczego była Z. W. jako właścicielka działki nr [...] r.

W konsekwencji, Sąd I instancji uznał, że Wojewoda Mazowiecki nie przeprowadził prawidłowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkowało błędną oceną prawną. Tym samym, Sąd ten podzielił zarzuty skargi.

W skardze kasacyjnej uczestnik postępowania W. W. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sprzeczne z treścią materiału dowodowego ustalenia faktyczne Sądu I instancji, znajdujące odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku, iż "W. W. w 1997 r., nabył jedynie działkę nr [...], a zatem w dniu 31 grudnia 1998 r., ani też w dacie złożenia wniosku odszkodowawczego (9 listopada 2005 r.) nie był właścicielem działki nr [...] zajętej pod drogę publiczną - działkę tę nabył dopiero w dniu 10 maja 2012 r. Repertorium A nr [...], podczas gdy uczestnik postępowania nabył - na podstawie umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 9 maja 1997 r., Rep. [...] - działkę gruntu oznaczoną numerem [...], o powierzchni 5 arów 80 m², czyli 580 m² (v: § 1 aktu notarialnego z 1997 r.), czyli tą, którą Z. W. nabyła w 1965 r. mocą aktu notarialnego Rep [...] (v: treść § 1 aktu notarialnego z 1965 r.);

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a oraz art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez uchylenie decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...], w sytuacji, gdy skargę na ww. decyzję należało oddalić albowiem decyzja organu II instancji odpowiadała prawu oraz oparta była na prawidłowych ustaleniach faktycznych w sprawie. Tymczasem Sąd I instancji wadliwie ustalił stan faktyczny i wyprowadził z niego nieprawidłowe wnioski odnośnie zastosowania prawa materialnego polegające na:

- WSA oparł swe rozstrzygnięcie na niewystarczających ustaleniach faktycznych poczynionych w sprawie poprzez ograniczanie materiału dowodowego do dowodu z aktu notarialnego z 10 maja 2012 r. w sytuacji, gdy dowód ten nie był wystarczający dla pełnego wyjaśnienia sprawy. Należało, bowiem dokonać analizy aktów notarialnych z 1965 r. oraz 1997 r. na okoliczność ich przedmiotu, tj. nabycia przez Z. W. działki nr [...] o powierzchni 580 m², którą to darowała synowi W. W. Zestawienie ww. aktów notarialnych pozwala przyjąć, jaką nieruchomość nabył uczestnik postępowania w 1997 r.;

- Sąd I instancji pominął zalegający w aktach sprawy dokument w postaci wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów dla działki nr [...], w którym jako właściciel widnieje W. W. Dokument ten dotyczy stanu na dzień 5 stycznia 2012 r. (v: treść wypisu stanowi załącznik do skargi kasacyjnej), tj. okresu przed zawarciem aktu notarialnego z dnia 10 maja 2012 r., mocą którego rzekomo W. W. nabył działkę nr [...]. (Sąd Wojewódzki zamiennie używa dla określenia ww. działki nr [...], podczas gdy poprawny jest ten drugi numer). Wówczas już, jako właściciel działki nr [...] widniał W. W. Co istotne, działka [...] została przejęta przez Gminę Warszawa-Targówek mocą decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...];

- WSA pominął zalegający w aktach sprawy protokół posiedzenia przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Pragi Północ w Warszawie z 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt I Co 1171/14 w przedmiocie zabezpieczenia dowodu w postaci zeznania Z. W. na okoliczność dokonania przez nią w 1997 r. darowizny na rzecz W. W. całej działki nr [...] o powierzchni 581 m² (v: protokół posiedzenia przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Pragi Północ w Warszawie z 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt I Co 1171/14 stanowi załącznik do skargi kasacyjnej);

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez uczynienie tego przepisu podstawą orzeczenia bez wskazania, na czym polegało naruszenie przez organ II instancji - Wojewodę Mazowieckiego - przepisów art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm. dalej: ustawa), podczas gdy przepis ten został przez organ II instancji zastosowany poprawnie, zaś skarga na ww. akt winna być oddalona;

II. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj.:

1) art. 1 Pierwszego Protokołu do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175) poprzez przyjęcie, iż pomimo faktycznego wywłaszczenia W. W. z nieruchomości i jej sformalizowania na dzień 1 stycznia 1999 r. decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...], właścicielowi nie przysługuje słuszne odszkodowanie;

2) art. 73 ust. 4 ustawy i przyjęcie, że uczestnikowi jako właścicielowi, który został faktycznie wywłaszczony nie przysługuje uprawnienie do wystąpienia wnioskiem o odszkodowanie;

3) art. 73 ust. 4 w zw. z art. 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 k.p.a. poprzez ustalenie przez organ I instancji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż uczestnik nie może być uznany za właściciela wywłaszczonej nieruchomości, gdyż właścicielem działki nr [...] został dopiero w dniu 10 maja 2012 r., podczas gdy nabył on ww. nieruchomość mocą umowy darowizny w 1997 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto powyższe zarzuty.

Miasto Stołeczne Warszawy wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Za nietrafny uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia zarówno art. 134 § 1 P.p.s.a., jak i art. 141 § 4 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd I instancji orzekł w granicach sprawy. Granice sprawy sądowej zakreśla przedmiot zaskarżenia, którym jest konkretny akt kwestionowany w skardze (por. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 3 lutego 1997 r., sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997/3/104). W niniejszej sprawie zaskarżona została decyzja ostateczna wydana w postępowaniu opartym o art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej: p.w.u.r.a.p. Sąd I instancji przeprowadził kontrolę tej decyzji w pełnym zakresie. Orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, przy czym nie ograniczył się do rozważenia zarzutów skargi. Dokonał analizy wszystkich uwarunkowań materialnych i procesowych decyzji. W związku z omawianym zarzutem kasacyjnym warto skonstatować, że przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. nie stanowi podstawy kwestionowania ustaleń faktycznych. Nie mogą w tej sytuacji odnieść zamierzonego skutku podnoszone w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. twierdzenia skarżącego kasacyjnie dotyczące sprzeczności z treścią materiału dowodowego ustaleń faktycznych Sądu I instancji. Uchybienie wobec art. 134 § 1 P.p.s.a. polega na tym, że sąd poprzestaje na rozważeniu zarzutów skargi, podczas gdy powinien przeprowadzić kontrolę w pełnym zakresie. Takiego naruszenia nie można Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w niniejszej sprawie zarzucić. Jak już wyżej wskazano, Sąd I instancji przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji w pełnym zakresie, a także odniósł się do zarzutów skargi.

Natomiast przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem procesowym regulującym wymogi konstrukcyjne uzasadnienia wyroku i może stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej w przypadku wykazania, że w uzasadnieniu wyroku sąd I instancji pominął m.in. obowiązek przedstawienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Fakt, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, nie poddaje się kontroli kasacyjnej, czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można bowiem skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni, bądź zastosowania prawa. (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1821/14, LEX nr 2082345). Nie może zatem odnieść zamierzonego skutku podniesiony w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. zarzut niewystarczających ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie poprzez ograniczenie materiału dowodowego do dowodu z aktu notarialnego z 10 maja 2012 r. i wykazywania, że dowód ten nie był wystarczający dla pełnego wyjaśnienia sprawy. Jak również, że Sąd I instancji pominął dokument w postaci wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów dla działki nr [...] oraz pominął protokół z zeznań Z.W. na okoliczność dokonania przez nią w 1997 r. darowizny na rzecz W. W. działki nr [...] o pow. 581 m².

Wbrew zarzutom skarżącego kasacyjnie, prawidłowo Sąd I instancji ustalił, w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy administracyjnej umowy darowizny sporządzone w formie aktów notarialnych, przedmioty tychże umów.

Niespornym w sprawie jest, że decyzją z dnia 4 grudnia 2012 r., nr [...] Wojewoda Mazowiecki stwierdził nabycie przez Gminę Warszawa-Targówek z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy J. w Warszawie, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 144 m² w obrębie ewidencyjnym [...], stanowiącej część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej nr [...]. Decyzja ta została skierowana do Z. W. oraz W. W.

Z niezakwestionowanych skutecznie ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość zostało wszczęte przez Prezydenta m.st. Warszawy wnioskiem W. W. złożonym w dniu 9 listopada 2005 r. Złożony w ustawowym terminie wniosek W. W. dotyczył działki z obrębu 4-09-23, o powierzchni 409 m², położonej przy ulicy J., którą W. W. nabył na podstawie umowy darowizny z dnia 9 maja 1997 r. Przy akcie tym okazana została mapa wraz z wypisem z rejestru gruntów, wydana przez Urząd Gminy Warszawa-Targówek w dniu 11 kwietnia 1997 r., nr [...], stosownie do których działka położona przy ul. J., oznaczona była na dzień sporządzania aktu jako działka nr [...] i zawierała pow. 409 m². Zgodnie z § 8 tego aktu, strony na podstawie umowy objętej tym aktem i powołanych w niej dokumentów wniosły do Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa o założenie księgi wieczystej dla zabudowanej działki gruntu nr [...] o pw. 409 m² i wpis własności na rzecz W. W. Wpis ten został dokonany w księdze wieczystej nr [...] w dniu 15 września 1999 r., na wniosek z dnia 13 maja 1997 r.

Trafnie zauważa Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że o tym, że

uprawnionym do złożenia wniosku o odszkodowanie za działkę ewidencyjną nr [...] nie był W. W. świadczy akt notarialny z dnia 10 maja 2012 r., Repertorium A nr [...], mocą którego Z.W. darowała W.W. niezabudowaną nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...], o obszarze 144 m², położoną w województwie mazowieckim, m.st. Warszawie, Dzielnicy Targówek, przy ul. J., pochodzącą ze zbioru dokumentów Red. Zd. [...], złożonych do akt księgi wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie IX Wydział Ksiąg Wieczystych. W akcie tym Z. W. oświadczyła, że jest właścicielką działki nr [...], a także, iż z nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o obszarze 580 m² wydzielona została działka oznaczona nr [...] o obszarze 409 m², którą podarowała W.W. aktem notarialnym z dnia 9 maja 1997 r., Rep nr A [...]. Ponadto, zgodnie z aktem z dnia 10 maja 2012 r., działka ew. nr [...] bezpośrednio sąsiaduje z działką ew. nr [...]. Dla nieruchomości nr [...] nie jest prowadzona księga wieczysta, a nieruchomość ta stanowi chodnik, trawnik i część drogi. Na podstawie umowy objętej ww. aktem notarialnym oraz dokumentów złożonych przy wniosku z dnia 24 stycznia 2012 r., [...], W. W. wniósł do Sądu Rejonowego o przyłączenie działki ew. nr [...], położonej w Warszawie, jednostce ewidencyjnej [...], przy ul. J. do księgi wieczystej KW nr [...], która to księga prowadzona jest dla nieruchomości stanowiącej dz. ew. nr [...], oraz w której jako właściciel wpisany jest W. W.

Wbrew odmiennym w tym względzie twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, trafnie z powyższego Sąd I instancji wywiódł, że W. W. w 1997 r. nabył jedynie działkę nr [...], a zatem w dniu 31 grudnia 1998 r., ani też w dacie złożenia wniosku odszkodowawczego (9 listopada 2005 r.) nie był właścicielem działki nr [...] zajętej pod drogę publiczną - działkę tę nabył dopiero w dniu 10 maja 2012 r.

Wprawdzie uchylając zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd I instancji nie wskazał przepisów prawa naruszonych przez organ odwoławczy, to jednak uchybienie powyższe pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. W końcowej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd I instancji bowiem wskazał, że Wojewoda Mazowiecki nie przeprowadził prawidłowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkowało błędną oceną prawną. Z powyższego wynika, że podstawą prawną uchylenia zaskarżonej decyzji było naruszenie przez organ odwoławczy przepisu art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ww. przepisów k.p.a. nie czyni zasadnym podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, czego skarżący kasacyjnie nie wykazał w skardze kasacyjnej.

W świetle tego, co powiedziano wyżej, za nietrafny także uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 73 ust. 4 p.w.u.r.a.p. w zw. z art. 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 k.p.a. poprzez ustalenie przez organ I instancji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny, że uczestnik nie może być uznany za właściciela wywłaszczonej nieruchomości, gdyż właścicielem działki nr [...] został dopiero w dniu 10 maja 2012 r., podczas gdy nabył on ww. nieruchomość mocą umowy darowizny w 1997 r.

Kwestia natomiast uprawnienia skarżącego kasacyjnie do uzyskania odszkodowania za zajętą pod drogę działkę nr [...], którą rzekomo nabył aktem notarialnym z 1997 r. będzie przedmiotem rozstrzygnięcia organu drugiej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy w związku z treścią zaskarżonego wyroku. Rozpoznając bowiem ponownie sprawę organ ten winien przeprowadzić, jak to zostało wskazane w owym wyroku, analizę zgromadzonego materiału dowodowego i orzec w przedmiocie uprawnienia skarżącego kasacyjnie do otrzymania odszkodowania za działkę, o której mowa w decyzji ostatecznej Wojewody Mazowieckiego z dnia [...]. W tej sytuacji za przedwczesny uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarówno zarzut naruszenia art. 1 Pierwszego Protokołu do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175), jak i naruszenia art. 73 ust. 4 p.w.u.r.a.p. w sposób wskazany w skardze kasacyjnej.

Skoro zatem zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, skarga kasacyjna jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 P.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.