Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 308/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 25 października 2022 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 października 2022 roku sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 31 stycznia 2022 r. nr SKO.4141.15.22 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. MR


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 31 stycznia 2022 r., znak: SKO.4141.15.22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania B. W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a." oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.ś.r.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 26 listopada 2021 r., nr 000177/SP/11/2021, znak: SR.4713.2317.2021.M.O. wydaną na podstawie art. 104 i art. 107 k.p.a. oraz art. 2, art. 3, art. 5 ust. 2, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24 ust. 1 i 2, art. 25, art. 32 ust. 1 u.ś.r., odmawiającą B. W. świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wnioskowanego na W. W..

Organ I instancji odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ z orzeczenia o niepełnosprawności W. W. wynika, że niepełnosprawność istnieje od 2 lipca 1998 r, czyli od 64 roku życia. Oznacza to, że w analizowanej sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Ponadto organ uznał, że zakres opieki sprawowanej przez B. W. nie uprawnia do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Od wyżej wymienionej decyzji B.W., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł odwołanie zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącego nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpoznaniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium, po przywołaniu treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., wskazało, że ojciec skarżącego – W. W., ur. 17 czerwca 1934 r., legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ustawy (Orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w sprawie zdolności do służby wojskowej z dnia [...] Nr [...] . Jak wynika ze wskazanego orzeczenia, wydanego na stałe, niepełnosprawność istnieje od dnia 25 stycznia 1983 r., stopień znaczny niepełnosprawności datuje się natomiast od dnia 2 lipca 1998 r. Oznacza to, że spełniony został warunek dotyczący osoby wymagającej opieki wymieniony w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Organ II instancji nie zgodził się ze stanowiskiem Prezydenta Miasta S., że w sprawie ma zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. i stwierdził, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł niezgodność z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw, powyższy wyrok spowodował bezpośredni skutek derogacyjny, co oznacza, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został pozbawiony niekonstytucyjnej treści normatywnej polegającej na niedopuszczalnym różnicowaniu sytuacji prawnej uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych w świetle kryterium wieku powstania niepełnosprawności osoby, nad którą uprawniony sprawuje opiekę.

Przechodząc do drugiej przyczyny odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia, Kolegium wskazało, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma ustalenie, czy w tym konkretnym stanie faktycznym zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawcę a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Z akt sprawy wynika, że ojciec skarżącego jest wdowcem mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe sam. Ma problemy z wątrobą i rozrusznik serca. Jest ograniczony w pewnych czynnościach dnia codziennego. Przemieszcza się po mieszkaniu samodzielnie z pomocą kul ortopedycznych. Sporadycznie wychodzi na dwór. Nie jest osobą leżącą, samodzielnie zażywa leki, myje się i ubiera. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i oświadczeń skarżącego wynika, że B. W. opiekuje się ojcem przez 4 godziny dziennie, bowiem nocą nie wymaga opieki. Skarżący twierdzi, że wraz z żoną przygotowują ojcu posiłki, sprzątają mieszkanie, wykupują leki. B. W. załatwia wszystkie sprawy urzędowe, reguluje ojcu opłaty. Skarżący zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, w chwili obecnej nie pracuje i nie podejmuje prac dorywczych. Do dnia 30 czerwca 2021 r. prowadził działalność gospodarczą, a do dnia 26 września 2021 r. pobierał zasiłek chorobowy. Działalność gospodarczą od dnia 2 lipca 2021 r. podjęła żona skarżącego. Skarżący nie jest osobą zarejestrowaną w urzędzie pracy

W ocenie Kolegium, pomimo posiadania przez ojca skarżącego orzeczenia równoważnego stwierdzeniu znacznego stopnia niepełnosprawności, zakres sprawowanej opieki nie wyklucza zarobkowania przez B. W., choćby częściowego oraz nie wymaga jego całodobowej obecności przy niepełnosprawnym ojcu. Większość z czynności wymienionych w wywiadzie środowiskowym oraz oświadczeniach nie wymaga ani codziennej, ani wielogodzinnej w ciągu dnia obecności wnioskodawcy (przygotowanie posiłku, załatwienie spraw urzędowych, regulowanie rachunków, mierzenie ciśnienia, sprzątanie itp.). Ojciec skarżącego porusza się o kulach, ale samodzielnie, bez pomocy innych osób korzysta z toalety, proste czynności higieny osobistej również jest w stanie wykonać samodzielnie, ewentualnie z pomocą syna, jest też w stanie samodzielnie skorzystać z posiłków przygotowanych przez syna. Skarżący nie wykonuje przy ojcu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życia codziennego (niepełnosprawny nie jest osobą leżącą, pampersowaną, cewnikowaną), nie wymaga szczególnej pielęgnacji i obsługi.

Zakres samodzielności ojca wnioskodawcy, choć ograniczony, to jednak nie wyklucza podjęcia przez skarżącego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Pomoc skarżącego zasadniczo sprowadza się do wykonywania czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują. Sprawowana opieka w stanie faktycznym sprawy stanowi naturalną formę pomocy w rodzinie, a jej zakres nie stoi na przeszkodzie jednoczesnemu wykonywaniu pracy zarobkowej.

Świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Nie spełnia wymogu opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. codzienne, ale wyłącznie przez część doby, świadczenie pomocy w prowadzeniu i utrzymaniu w należytym stanie gospodarstwa domowego.

Kolegium nie zakwestionowało osobistego zaangażowania skarżącego w opiekę nad ojcem, nie jest to jednak, zdaniem organu odwoławczego, opieka całodobowa o charakterze niezbędnym, wykluczającym jakąkolwiek zawodową aktywność skarżącego. W ocenie Kolegium, uzasadnione jest stwierdzenie braku bezpośredniego związku między koniecznością stałej opieki nad ojcem a tym, że skarżący nie podejmuje jakiegokolwiek zatrudnienia. Organ nie uznał, że to właśnie opieka nad ojcem, z racji czasochłonności i jej niezbędności, uniemożliwia skarżącemu aktywność zawodową. Skarżący nie wykonuje w związku ze stanem zdrowia ojca żadnych ekstraordynaryjnych, szczególnych czynności, pochłaniających tyle czasu, by niemożliwe było podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, B. W., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, zaskarżył w całości decyzję organu II instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawnym, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie B.W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego stwierdził, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. W sprawowaniu opieki, o której mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osobie niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności (schorowania) nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie jako "p.p.s.a", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Skarga w niniejszym postępowaniu została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji w ramach wyżej wskazanego zakresu kognicji sądów administracyjnych wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja co do zasady odpowiada przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. odmawiająca B. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem W. W.. W kontrolowanej sprawie organy administracji uznały, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad ojcem, a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Problematyka rozważanego na gruncie rozpatrywanej sprawy świadczenia została unormowana przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Świadczenie pielęgnacyjne jest obok zasiłku pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego jednym ze świadczeń opiekuńczych, zaliczanym do świadczeń rodzinnych (art. 2 pkt 2 u.ś.r.). Przesłanki materialnoprawne przyznania świadczenia zostały uregulowane w art. 17 u.ś.r. Zgodnie z treścią ust. 1 powyższego artykułu, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę tę opiekę sprawującą, to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Z przywołanych wyżej unormowań wynika, że jednym z zasadniczych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by osoba ubiegająca się o jego przyznanie sprawowała stałą lub długotrwałą opiekę nad osobą niepełnosprawną, a jednocześnie opieka ta musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Z tego też względu związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. W sytuacji, gdy opieka nie nosi cech stałej lub długotrwałej taki związek przyczynowo - skutkowy między koniecznością rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania a opieką nie istnieje. W postępowaniu administracyjnym konieczne jest zatem ustalenie związku między niepodejmowaniem zatrudnienia (pracy zarobkowej) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnoprawną. Konieczne jest więc ustalenie wymiaru opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy (zob. Wyrok WSA w Łodzi z 27.04.2022 r., II SA/Łd 1019/21, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej powoływana jako "CBOSA").

Jak ustalono w trakcie postępowania administracyjnego orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w sprawie zdolności do służby wojskowej z dnia [...]. Nr [...] W. W. został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe. Niepełnosprawność istnieje od dnia 25 stycznia 1983 r., stopień znaczny niepełnosprawności datuje się natomiast od dnia 2 lipca 1998 r.

Stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie Kolegium prawidłowo przyjęło, iż spełnione są dwie przesłanki pozytywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, czyli znaczny stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki i pozostawanie skarżącego i osoby niepełnosprawnej, wymagającej opieki w gronie osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, a wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Natomiast Kolegium uznało, że pomimo spełnienia ww. dwóch pozytywnych przesłanek, brak było podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a to z tego powodu, że pomimo sprawowania przez B. W. opieki nad ojcem nie zachodzi w niniejszej sprawie związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącego, czy też niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko organów, o czym mowa niżej.

Jak wynika z akt sprawy W. W. ur. 17 czerwca 1934 r., ma problemy z wątrobą i rozrusznik serca. Jest jednak osobą sprawną ruchowo (przemieszcza się po mieszkaniu z pomocą kul ortopedycznych), nie wymaga karmienia, nie jest pampersowany, samodzielnie zjada przygotowane posiłki, samodzielnie ubiera się i dba o swoją higienę osobistą, jak również załatwia swoje potrzeby fizjologiczne. Opiekę nad W.W. sprawuje jego syn B. W. przez 4 godziny dziennie, bowiem nocą ojciec nie wymaga opieki. Wnioskodawca wraz z żoną przygotowują ojcu posiłki, sprzątają mieszkanie, wykupują leki. B. W. załatwia wszystkie sprawy urzędowe, reguluje ojcu opłaty - są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu.

Należy też zauważyć, że B. W. do dnia 30 czerwca 2021 r. prowadził działalność gospodarczą, a do dnia 26 września 2021 r. pobierał zasiłek chorobowy. Skarżący nie jest osobą zarejestrowaną w urzędzie pracy

W kontekście ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20, CBOSA). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r.; sygn. akt I OSK 516/19, CBOSA). W każdej sprawie właściwy organ musi zatem dokonać dogłębnej oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2015 r.; sygn. akt I OSK 2820/13, CBOSA). Mając na uwadze przytoczone wyżej stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę w pełni podziela, stanowisko organów administracji, które przyjęły, że nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Sąd wskazuje, że o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki decyduje to, jaki jest faktyczny zakres tej opieki i jednocześnie jakie są uzasadnione potrzeby osoby niepełnosprawnej, wynikające z charakteru niepełnosprawności. Zdaniem Sądu, mając na uwadze przytoczone wyżej przepisy oraz orzecznictwo, organy obu instancji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego poprawnie przyjęły, że wykonywane przez skarżącego czynności, nie kolidują z możliwością podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sąd zgadza się w pełni z dokonaną przez organy oceną, że w znacznej mierze pomoc skarżącego sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego takich jak przygotowanie i podanie posiłków, pranie, sprzątanie, robienie zakupów. Ponadto należy mieć na uwadze, że ojciec skarżącego porusza się samodzielnie, i nie jest osobą leżącą. Tym samym nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, gdyż zakres sprawowanej opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia. Co więcej, materiał dowodowy wskazuje, że po zaprzestaniu pracy zarobkowej nie zaistniały inne okoliczności faktyczne, które uniemożliwiłyby podjęcie zatrudnienia wnioskującemu o przyznanie świadczenia.

Sąd zauważa, że obiektywnie sytuacja życiowa skarżącego i jego ojca, jako osoby wymagającej opieki nie jest łatwa, jednakże organ administracji rozstrzygając niniejszą sprawę jest ograniczony ściśle ustalonymi kryteriami ustawowymi określonymi w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie działa w ramach uznania administracyjnego. Organ jest związany wskazanymi przepisami prawa, gdyż ustawodawca nie zamieścił w ustawie przepisu dającego możliwość uwzględniania przypadków szczególnych, wykraczających swoim stanem faktycznym poza kryteria ustalone w przepisach u.ś.r. i nie pozostawił organom administracyjnym prawa do przyznawania przedmiotowego świadczenia na zasadzie uznania administracyjnego (tak przykładowo Wyrok NSA z 15.12.2020 r., I OSK 2006/20, CBOSA).

Mając na uwadze poczynione wyżej rozważania w ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest zasadny.

Odnosząc się do sformułowanego przez pełnomocnika skarżącej zarzutu, należy wskazać, że o ile konieczność stałej lub długotrwałej opieki na osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź zakres czynności w ramach sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Sąd natomiast w pełni podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (tak np. wyrok NSA z 16.04.2021 r., I OSK 2859/20, CBOSA). Organy ustaliły, że zakres sprawowanej opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia przez skarżącą.

Zważywszy powyższe, zwłaszcza charakter czynności wykonywanych przez B. W. oraz okoliczność, że niepełnosprawny ojciec nie jest osobą leżącą, i jest stosunkowo samodzielny, organy obu instancji słusznie uznały, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia.

W ocenie Sądu uznać należy, że zaskarżona decyzja administracyjna została wydana z wyjaśnieniem okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów mających w danej sprawie zastosowanie.

Z tych wszystkich względów Sąd, nie stwierdziwszy podstaw do uchylenia wydanej w sprawie decyzji, zobowiązany był oddalić skargę.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku

MR