Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3099/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, Asesor WSA Sylwester Golec, Asesor WSA Dariusz Turek (spr.), Protokolant Marcin Bącal, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2006 r. sprawy ze skargi M. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2003 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącej kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 18 czerwca 2004 r. firma M. z siedzibą w W. wystąpiła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o zwrot podatku od towarów i usług, w trybie określonym przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2001 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz. U. Nr 67, poz. 690), następnie zmienionego rozporządzeniem z dnia 26 sierpnia 2003 r. (Dz.U. Nr 152, poz. 1478) zwanego dalej rozporządzeniem. Do wniosku dołączono wystawione w dniu 24 czerwca 2004 r. przez O. w I. zaświadczenie, o którym mowa w § 5 ust. 4 pkt 2 ww. rozporządzenia (tj. zaświadczenie pochodzące od zagranicznego urzędu podatkowego, wskazujące na to, iż podmiot uprawniony jest podatnikiem podatku od towarów i usług lub podatku o podobnym charakterze w kraju siedziby).

Pismem z dnia 6 stycznia 2005 r. organ podatkowy wezwał stronę do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych wniosku poprzez tłumaczenie przysięgłe treści oryginału zaświadczenia z dnia 24 czerwca 2004 r. (wystawionego w języku angielskim), ze szczególnym uwzględnieniem rodzaju prowadzonej przez firmę działalności gospodarczej, a także do podanie nazwy i adresu banku wraz z aktualnym numerem rachunku bankowego wnioskodawcy, na który ma być dokonany zwrot podatku od towarów i usług w formacie IBAN i potwierdzenia podanego rachunku bankowego kopią umowy zawartej z bankiem przez wnioskodawcę. Organ poinformował wnioskodawcę o skutkach nieuzupełnienia w terminie braków formalnych wniosku.

Pismem z dnia 21 lutego 2005 r. strona skarżąca – reprezentowana przez pełnomocnika – wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku z dnia 18 czerwca 2004 r. W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż niedotrzymanie terminu wyznaczonego do uzupełnienia braków formalnych spowodowane było nieznajomością przepisów proceduralnych polskiego prawa podatkowego oraz nieznajomością języka polskiego. Wyjaśniła, że przetłumaczenie wezwania z dnia 6 stycznia 2005 r. na język angielski, a następnie przetłumaczenie na język polski zaświadczenia, o którym mowa powyżej, wymagało odpowiedniej ilości czasu. Skarżąca Spółka dopiero 14 lutego 2005 r. otrzymała tłumaczenie przysięgłe przedmiotowego dokumentu.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2005 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okres styczeń-grudzień 2003 r. z uwagi na to, iż strona nie uprawdopodobniła, że naruszenie terminu nastąpiło bez jej winy. Wskazał, że między datą otrzymania wezwania – tj. 17 stycznia 2005 r. a sporządzeniem przedmiotowego tłumaczenia (14 lutego 2005 r.) nastąpiła prawie miesięczna przerwa, strona nie wyjaśniła zaś dokładnie, jakie podjęła kroki, aby niezwłocznie uczynić zadość wezwaniu z 6 stycznia 2005 r.

Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W., w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku od towarów i usług. Podniosła zarzuty naruszenia przez organ I instancji art. 162 § 1, art. 121 § 1 i art. 125 ustawy Ordynacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 1997 roku (Dz. U. Nr 8 poz.60 ze zmianami), zwanej dalej Ordynacją podatkową.

Postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. – na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej - utrzymał postanowienie naczelnika urzędu skarbowego z dnia [...] maja 2005 r. w mocy.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji podniósł, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku, o którym mowa w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej jest terminem zawitym. Uchybienie temu terminowi powoduje, że dokonana czynność jest prawnie bezskuteczna, a organ podatkowy zobowiązany jest pozostawić wniosek strony bez rozpatrzenia. Zdaniem organu odwoławczego nie stanowią o braku winy okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu, wskazujące na to, iż natychmiastową reakcję na wezwanie urzędu skarbowego uniemożliwił wnioskodawcy brak znajomości przepisów prawa podatkowego oraz języka polskiego. Nie stanowią również o braku winy wszelkie sytuacje i podjęte środki działania przedstawione w zażaleniu, w których zainteresowany powołuje się na przyczynienie osoby trzeciej do powstania zwłoki, w szczególności działania mające na celu zorganizowanie przez Spółkę K. w Polsce tłumaczenia treści wezwania, udzielenia porady prawnej i przygotowania tłumaczenia przysięgłego dokumentów, których dostarczenia zażądał organ oraz pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej firmy. Podsumowując swoje rozważania organ odwoławczy stwierdził, iż strona nie uprawdopodobniła, że przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu była od niej niezależna.

Na powyższe rozstrzygnięcie strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie :

1) Art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Wyjaśniła, że jako podmiot zagraniczny nieprowadzący działalności gospodarczej w Polsce nie jest zaznajomiona z polskimi przepisami prawa. Ze względu na fakt, że wezwanie organu zostało dostarczone Spółce w języku nieznanym jej pracownikom, Spółka nie była świadoma treści wezwania oraz biegu terminu wyznaczonego przez organ. Jako że działała bez "polskiego pełnomocnika" – natychmiastowa reakcja na otrzymaną korespondencję nie była możliwa.

2) Art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez wyznaczenie Spółce zbyt krótkiego terminu do uzupełnienia wniosku w sytuacji, kiedy wezwanie do dokonania określonych czynności zostało sporządzone w języku nieznanym stronie,

3) Art. 125 Ordynacji podatkowej poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie.

4) Art. 169 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez wezwanie Spółki do usunięcia braku formalnego skargi przez złożenie tłumaczenia przysięgłego przedłożonego przez Spółkę zaświadczenia potwierdzającego, że Spółka jest podatnikiem podatku od towarów i usług w sytuacji, gdy wniosek o zwrot podatku VAT nie zawierał braków formalnych.

5) Art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania w sprawie przywrócenia terminu mimo jego bezprzedmiotowości, skutkującej koniecznością umorzenia przedmiotowego postępowania.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej strona podniosła, iż Spółka dopełniła obowiązków wynikających z treści § 5 ust. 4 rozporządzenia, albowiem dołączyła do wniosku wszelkie wymagane prawem załączniki (tj. oryginały faktur, z których wynikały kwoty wnioskowanego zwrotu podatku VAT, zaświadczenie wydane przez właściwy organ skarbowy wskazujące, że wnioskodawca jest zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług). W tej sytuacji nieuzasadnione było kierowanie do niej wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku w siedmiodniowym terminie, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W przekonaniu strony powyższe dowodzić może również bezprzedmiotowości postępowania w sprawie przywrócenia terminu, uzasadniającej umorzenie tego postępowania. Spółka nie uchybiła bowiem terminowi wynikającemu z art. 169 Ordynacji podatkowej, jako że organ nie był uprawniony do żądania przedstawienia tłumaczenia zaświadczenia w trybie powołanego przepisu. Zdaniem skarżącej – w takiej sytuacji termin określony w wezwaniu organu mógł być uznany co najwyżej za termin instrukcyjny, którego niezachowanie nie skutkowało negatywnymi konsekwencjami po stronie skarżącej Spółki. W konsekwencji - jak dowodzi strona – nie zachodziła konieczność przeprowadzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu.

Mając powyższe na względzie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów administracyjnych (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i mógłby jedynie uchylić zaskarżoną decyzję bądź stwierdzić jej nieważność, gdyby stwierdził, że narusza ona przepisy prawa w sposób określony w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (powoływana w dalszej części uzasadnienia jako u.p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 u.p.p.s.a. – rozpatrzył wniesioną skargę dokonując rozstrzygnięcia jedynie w granicach danej sprawy. Granice te wyznaczył całokształt prawnych aspektów stosunku administracyjnego, który jest objęty treścią zaskarżonej decyzji.

Dokonana przez Sąd ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w W. pozwala stwierdzić, że skarga jest zasadna.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie są dwie kwestie stwierdzenie, czy organ podatkowy mógł wezwać stronę do uzupełnienia wniosku o zwrot VAT o tłumaczenie przysięgłe treści oryginału zaświadczenia z dnia 24 czerwca 2004r. z uwzględnieniem rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej firmy, oraz podanie nazwy i adresu banku wraz z numerem rachunku bankowego, na który ma być dokonany zwrot podatku VAT w formacie IBAN, ponadto czy strona uprawdopodobniła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia tegoż wniosku.

Rozporządzenie w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom określa przypadki i zasady dokonywania zwrotu podatku od towarów i usług, naliczonego przy nabyciu towarów i usług, podmiotom nieposiadającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby, miejsca zamieszkania albo miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. § 5 ust. 4 rozporządzenia stanowi, iż do wniosku dołącza się:

1) oryginały faktur oraz dokumentów celnych, z których wynikają wnioskowane kwoty zwrotu podatku;

2) zaświadczenie, według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia, wskazujące, że podmiot uprawniony jest podatnikiem podatku od towarów i usług lub podatku o podobnym charakterze zarejestrowanym w kraju siedziby lub miejsca zamieszkania albo miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.

Zaświadczenie, o którym mowa w § 5 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia, wydaje organ podatkowy w kraju siedziby lub miejsca zamieszkania albo miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podmiotu uprawnionego.

Nie budzi wątpliwości z powyższego, iż oprócz oryginałów faktur lub dokumentów celnych koniecznym jest do uzyskania zwrotu podatku, złożenie zaświadczenia, że podmiot ubiegający się o zwrot jest podatnikiem od towarów i usług lub podatku podobnego. Jest to nieodzowny warunek zwrotu podatku, gdyż zwrot przysługuje tylko tym, którym analogicznie przysługiwałby zwrot, gdyby działali na terytorium Polski.

Nie budzi też wątpliwości, że powyższe zaświadczenie winno być złożone w języku polskim. W ocenie Sądu, fakt dokonywania ustaleń dowodowych o kluczowym dla sprawy znaczeniu w oparciu o obcojęzyczny materiał dowodowy stoi w sprzeczności z art. 122, art. 180 § 1 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.). W wyroku z dnia 9 lutego 2001 r. sygn. akt III SA 2339/99 (Przegląd Podatkowy 2001/11/63) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż obcojęzyczne dokumenty, bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski, w świetle art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej nie mogą być uznane za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem - art. 27 Konstytucji, który stanowi, że językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski. Nie tylko rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, ale również cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie musi być sporządzony w języku polskim, co obliguje organy do posługiwania się urzędowymi tłumaczeniami obcojęzycznych dokumentów (porównaj wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2005r. sygn. 1387/05).

W sprawie niniejszej dołączone zaświadczenie dołączone wraz z wnioskiem o zwrot podatku od towarów i usług nie zostało przetłumaczone na język polski.

Artykuł 169 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, iż jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków formalnych w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Braki nadające się do usunięcia w tym trybie polegają na niepełnych danych w podaniu, chodzi tu o podanie, które nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, w tym przepisach szczególnych. Przepisy prawa wymagają, aby wniosek o zwrot podatku od towarów i usług zawierał zaświadczenie, że podmiot uprawniony jest podatnikiem od towarów i usług lub podatku podobnego, przepisy prawa wymagają także, aby podanie zostało złożone w języku polskim.

Organ podatkowy jak wynika z powyższego zobowiązany jest przed rozpatrzeniem merytorycznym wniosku zbadać, czy zostały spełnione wszystkie warunki z art. 168 Ordynacji podatkowej oraz inne warunki, które wynikają z przepisów szczególnych. Gdy stwierdzi, że wniosek nie spełnia wymogów, zobowiązany jest wezwać stronę do usunięcia braków pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Braki te mają wynikać wprost z przepisów prawa, co miało miejsce w sprawie niniejszej.

Brakiem formalnym jest brak przetłumaczonego zaświadczenia, z którego wynika, że strona jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Mając powyższe na względzie zarzut strony, iż złożony wniosek nie zawierał braków formalnych jest niezasadny.

Nie stanowi takiego braku niepodanie nazwy, adresu i numeru konta bankowego, na który ma być dokonany zwrot. Rozporządzenie wprawdzie wprost wymienia potrzebę podania takiej informacji, jednakże nie ma ona służyć ustaleniu prawa, a jedynie dokonaniu czynności materialno - technicznej, jaką ma być zwrot podatku VAT. Stąd, w ocenie Sądu nie ma żadnych podstaw by brak numeru konta uznać za brak formalny w rozumieniu art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej (porównaj wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 października 2005r., sygn. IIISA/Wa 1387/05).

Odnosząc się do drugiej kwestii stwierdzić należy, iż wniosek o przywrócenie terminu był uzasadniony. W myśl art. 162 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Wystarczy, że przesłanka ta została uprawdopodobniona.

Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony swych praw. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uprawdopodobnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.(por. Barbara Adamiak, Janusz Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 343 i nast.).

W sprawie niniejszej należy stwierdzić, iż przez cały czas istniały obiektywne przeszkody trwające do czasu wysłania wniosku o przywrócenie terminu. Za takie przeszkody uznać należy, nieznajomość języka polskiego przez podatnika mającego swą siedzibę w innym kraju jak i konieczność korzystania w kontaktach z organami podatkowymi państwa obcego z wyspecjalizowanych jednostek, a przynajmniej osób mających odpowiednią wiedzę w tej sprawie. Dotyczy to tłumacza jak i doradców, bądź osób mających odpowiednią wiedze wdanej kwestii. Stan prawny w innych krajach nie jest taki sam jak w Polsce, podatnik mający siedzibę w Polsce nie ma wiedzy o możliwości jak i uwarunkowaniach chociażby przywrócenia terminu w danej czynności w innym państwie nawet, gdy eksportuje towar do tegoż państwa. Nie można domagać się od podatnika nadzwyczajnego wysiłku w postaci choćby biegłego czytania w języku obcym, którego nie miał obowiązku poznać. Ponadto zauważyć należy, iż przesłanie korespondencji też wymaga czasu, a oryginału dokumentu nie można zastąpić faksem lub w inny sposób. Nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, którego zresztą w żaden sposób nie uzasadniono, że czynności te nie miały znaczenia. Są to typowe działania i w pełni uzasadnione, bez których strona nie mogłaby dopełnić obowiązków żądanych przez organ. Strona podejmując działania, o których mowa we wniosku o przywrócenie terminu dochowała należytej staranności w dbaniu o swoje interesy.

W ocenie Sądu termin złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest paralelny z ustaniem przesłanek uniemożliwiających złożenie żądanych dokumentów. Nie można wykazać, że strona przez choćby dzień nie dbała należycie o swoje sprawy.

Odnosząc się do zarzutu, że termin do uzupełnienia wniosku udzielony stronie był za krótki, stwierdzić należy, iż wynika on z ustawy i organ nie może go wydłużać.

Wobec tego, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania art. 162 Ordynacji podatkowej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy o p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 wyżej powołanej ustawy, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy o p.p.s.a.