Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 751/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.24 ust.3
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
article: art.120, art.121§1, art.191, art.210§4
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art.145§1 pkt 1 lit.a i c w zw. z art.135, art.200 w zw. z art.205§2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi E. S.A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] roku nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej E. S.A. kwotę 2.217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dnia [...] kwietnia 2019 r. na byłym przejściu granicznym w [...] funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę środka przewozowego - ciągnika marki [...] o nr rejestracyjnym [...] wraz z naczepą ciężarową o nr rejestracyjnym [...], którym wykonywano przewóz drogowy towaru z Niemiec do Polski przez przewoźnika E. S.A. Powyższym środkiem transportowym przewożono towar o nazwie [...], o kodzie CN 2710 w ilości 24200 kg. W toku przeprowadzonej kontroli kierujący w/w zestawem samochodowym przedstawił numer referencyjny [...]. Po sprawdzeniu w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów i porównaniu ich z danymi w dokumentach przewozowych stwierdzono nieprawidłowości w systemie SENT, polegające na wskazaniu nieprawidłowego numeru rejestracyjnego środka transportu – naczepy (podano [...], a powinno być [...]), co stanowi naruszenie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 859 ze zm., dalej: ustawa SENT), w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli.

Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. wszczął wobec spółki postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za zgłoszenie danych w rejestrze SENT niezgodnych ze stanem faktycznym.

Po analizie zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz mając na uwadze przedstawione okoliczności Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, innych niż dotyczących towaru w zgłoszeniu przewozu towaru [...]. Podstawę prawną wydanej decyzji stanowił art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1325 ze zm., dalej O.p), art. 24 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. c, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy SENT.

W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik spółki zarzucił decyzji:

- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 24 ust. 3 ustawy SENT w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT polegające na niezastosowaniu w/w przepisów w niniejszej sprawie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego, a tym samym skarżący spełniał przesłanki do odstąpienia od nałożenia na nią kary pieniężnej;

- naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 122 w zw. z art. 187 O.p. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy w postępowaniu, w szczególności nieprzeprowadzenie przez organ postępowania dowodowego na okoliczność istnienia po stronie skarżącego interesu publicznego, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o wydanie przez organ odwoławczy decyzji w przedmiocie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz wydanie orzeczenia w przedmiocie odstąpienia od nałożenia kary, ewentualnie w przypadku uznania przez organ odwoławczy, że błędy popełnione przez organ w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego co do występowania przesłanki interesu publicznego w sprawie są na tyle istotne, że uzasadniają przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji na podstawie art. 233 § 2 O.p.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 187 § 1, art. 191 O.p., art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. c, art. 24 ust. 1 pkt 2, art. 24 ust. 3, art. 26 ust. 1, 3 i 5 ustawy SENT utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji DIAS w pierwszej kolejności wskazał, że z uwagi na fakt, iż kontrola drogowa miała miejsce dnia [...] października 2017 r., w sprawie zastosowanie będą miały przepisy ustawy SENT w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli. Następnie organ wskazał, że art. 3 ust. 1 ustawy SENT określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty był przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących do jego monitorowania oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Organ wskazał, że systemem monitorowania drogowego objęty jest przewóz towarów objętych pozycją Nomenklatury Scalonej "CN", w tym przewożony towar, który jest klasyfikowany do kodu CN 2710.

Dalej organ podkreślił, że w ustawie przyjęto, iż środkiem technicznym służącym monitorowaniu przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń prowadzony w systemie teleinformatycznym, gromadzący dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz dotyczące przeprowadzonych kontroli (art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy SENT). Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Przewoźnik zaś, zgodnie z art. 6 ust. 3 w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie o:

a) dane przewoźnika obejmujące: imię i nazwisko albo nazwę, adres zamieszkania albo siedziby;

b) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej,

c) numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a,

d) miejsce i datę rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju;

e) planowaną datę zakończenia przewozu towaru,

f) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane,

g) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi,

h) numer lokalizatora albo numer urządzenia.

Organ II instancji podkreślił, że przewóz towarów podlega kontroli, o której mowa w art. 13 ustawy SENT, polegającej na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7. Stosownie natomiast do art. 24 ust.1 pkt 2 ustawy SENT, w przypadku, gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

Organ podał, że przewoźnik nie uzupełnił w zgłoszeniu danych dotyczących numeru środka transportującego zgodnie ze stanem faktycznym, tj. w polu "środek transportu" w rubryce "numer naczepy" podano [...], a winno być [...], co stanowiło naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. c ustawy SENT, które sankcjonowane jest karą pieniężną nakładaną na przewoźnika zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. DIAS wskazał, że pismem z [...] kwietnia 2020 r. pełnomocnik spółki wyjaśnił, iż stwierdzona nieprawidłowość miała charakter oczywistej omyłki powstałej na skutek tego, że pierwotnie do przewozu towaru wyznaczona była naczepa o nr rej. [...], jednak w związku z usterką pojazdu o w/w nr rejestracyjnym dokonano zmiany wadliwej przyczepy na pojazd o nr rej. [...]. Przedmiotowa zmiana nie została wprowadzona do systemu SENT przed rozpoczęciem transportu. Przewoźnik w trakcie przeprowadzonej kontroli zorientował się o w/w niezgodności i zaktualizował w systemie zgłoszenie SENT. Odnosząc się do twierdzeń pełnomocnika spółki organ II instancji podniósł, że norma wynikająca z art. 6 ust. 3 ustawy SENT nakłada na przewoźnika obowiązek przed wjazdem na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie przewozu towarów o wymagane dane i to na przewoźnika spada odpowiedzialność realizowania tego obowiązku. Organ podkreślił, że uzupełnienie danych w zgłoszeniu SENT podczas trwania kontroli, przed jej zakończeniem nie jest jednoznaczne z wywiązaniem się przez przewoźnika z ustawowego obowiązku. Przepisy ustawy SENT mają funkcję prewencyjną i odstraszającą, kary natomiast są zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z tej ustawy. Odgrywają one w intencji prawodawcy szczególnie istotną rolę w zagwarantowaniu przestrzegania rygorów wynikających z systemu monitorowania drogowego przewozu towarów wrażliwych. DIAS podał, że przyjęcie wyjaśnień przewoźnika oznaczałoby, że każdorazowo podmiot podlegający systemowi monitorowania przewozu towarów przyłapany podczas kontroli na naruszeniu obowiązków określonych ustawą SENT mógłby uwolnić się od odpowiedzialności administracyjnej poprzez skorygowanie zgłoszenia w toku kontroli. W konsekwencji we wszystkich przypadkach, w których nie przeprowadzono kontroli, a doszłoby do naruszenia tych obowiązków, realizacja celów ustawy nie byłaby zagwarantowana, co w konkretnych sytuacjach mogłoby doprowadzić do niemożności ustalenia rzeczywistego obrotu wrażliwym towarem.

W ocenie DIAS przewoźnik nie wykonał określonego w art. 8 ust. 1 ustawy SENT obowiązku niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu w zakresie numeru rejestracyjnego naczepy, a dokonana przez spółkę aktualizacja danych zawartych w zgłoszeniu była efektem kontroli. Organ zauważył przy tym, że zmiana środka transportu nastąpiła przez rozpoczęciem przewozu.

Następnie organ II instancji podkreślił, że przewożony w dniu kontroli towar został objęty szczególnym nadzorem i wskazał, że celem wprowadzenia przepisów ustawy SENT było objęcie szczególnego nadzoru nad handlem towarami uznanymi za "wrażliwe", co ma ułatwić walkę z tzw. "szarą strefą" i przyczynić się do zwiększenia należnych wpływów do budżetu państwa, realizując przy tym zasadę uczciwej konkurencji podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. DIAS zaznaczył także, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. towarów wrażliwych. Nie ma znaczenia dla nałożenia kary popełnienie uchybienia w sposób oczywiście omyłkowy i bez zawinienia. W ocenie organu niezgodność numeru rejestracyjnego naczepy z danymi podanymi w zgłoszeniu stanowi o oczywistym uchybieniu obowiązków przewoźnika.

Organ odwoławczy, powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2010 r., II GSK 976/09, podkreślił, że zagrożenie karą pieniężną niedopełnienia obowiązków przez każdego uczestnika "łańcucha dostaw" nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że ustawa realizuje "cele fiskalne". Kara pieniężna określona między innymi w art. 24 ust. 1 pkt. 2 ustawy SENT nie wynika ze stosunków publicznoprawnych. Ewentualny obowiązek uiszczenia kary pieniężnej określonej w ustawie nie jest bowiem następstwem realizacji przepisów, a jest wynikiem ich naruszenia. Przewidziane w ustawie sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów - negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych. W tej perspektywie stanowi przejaw pewnego interwencjonizmu państwowego w sferę (szczelność systemu podatkowego), która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną i ma zagwarantować należyte prowadzenie działalności gospodarczej.

Następnie DIAS wskazał, że przepisy ustawy SENT nie wyposażyły organu w możliwość miarkowania kar ani ich zmieniania w zależności od uznania administracyjnego, wysokość kary jest uzależniona od subiektywnej oceny organu orzekającego przyczyn naruszenia przepisów ustawy SENT. Organ zwrócił uwagę, że w przedmiotowej sprawie usunięcie uchybień w trakcie kontroli nie może stanowić podstawy do odstąpienia od kary pieniężnej, bowiem takie stanowisko mogłoby zachęcać przedsiębiorców do lekceważenia przepisów ustawy SENT. W ocenie organu należy wręcz wymagać od profesjonalnych podmiotów podwyższonej staranności i odpowiedniej organizacji pracy w zakresie nałożonych przez w/w przepisy obowiązków.

Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniesionym odwołaniu organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Nadto organ wskazał, że w przywołanej regulacji ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi "ważnym interesem przewoźnika" lub "interesem publicznym", jako materialnoprawnymi przesłankami, będącymi podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z w/w przesłanek. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika", zdaniem organu, należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67a § 1 O.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Z kolei interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Dalej DIAS wskazał, że przewoźnik w toku postępowania pierwszoinstancyjnego nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających jego sytuację ekonomiczną, zatem Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego z urzędu ustalił, że strona nie posiada zaległości podatkowych, nie jest wobec spółki prowadzone postępowanie egzekucyjne, nie występowała z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, nie posiada zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Ponadto spółka nie była stroną transakcji w zakresie czynności zbycia-nabycia składników majątkowych w latach 2017-2018 oraz brak jest informacji o posiadanym stanie majątkowym podatnika. Zgodnie z danymi z deklaracji CIT-8 spółka osiągnęła w 2018 r. przychód w wysokości 93.149.009,40 zł, a jej dochód wyniósł 28.520,71 zł. Z uzyskanych przez organ informacji ustalono także, że w 2018 r. spółka nabywała środki trwałe na kwotę 819.796,00 zł, w 2019 r. na kwotę 949.156,00 zł oraz w 2020 r. (wg stanu na dzień [...] kwietnia 2020 r.) na kwotę 57.123,00 zł. Do prowadzenia działalności przewozowej spółka wykorzystywała w 2019 r. pięć samochodów marki [...], dodatkowo w składanych deklaracjach za miesiące styczeń i luty 2020 r. strona wskazała nadpłaty w podatku VAT na kwoty odpowiednio: 234.901,00 zł i 359.486,00 zł. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego ustalił również, że spółka na platformie PUESC w okresie od [...] kwietnia 2017 r. do [...] kwietnia 2019 r. zarejestrowała 2269 zgłoszeń. Natomiast z programu KARTA2 wynikało, że wobec spółki zarejestrowano 3 postępowania (w tym przedmiotowe postępowanie) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenia ustawy SENT. W latach 2017-2020 strona była beneficjentem pomocy publicznej na łączną kwotę 83.879,18 zł (19.509,37 euro).

W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne, czy też zdarzenia losowe, które umożliwiłyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Organ podniósł, że subiektywne przekonanie strony o potrzebie zastosowania ulgi nie może być utożsamiane z ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Zdaniem DIAS okoliczności, które miały usprawiedliwiać niedopełnienie przez skarżącego obowiązku uzupełnienia prawidłowych danych zawartych w zgłoszeniu SENT (awaria pojazdu samochodowego) nie mają charakteru nadzwyczajnych, ponadprzeciętnych, nie są to okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć i na które nie miał wpływu. Świadczą one jedynie o braku należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej. Organ zaznaczył, że możliwość wystąpienia awarii pojazdu samochodowego jest wręcz typowym elementem ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie przewozu towarów. Przedsiębiorca planując przewóz towarów, powinien wziąć je pod uwagę i tak go zorganizować by zapewnić przy tym przestrzeganie przepisów prawa, w tym obowiązków wynikających z ustawy SENT. Jednocześnie organ II instancji wskazał, że nałożenie na spółkę kary pieniężnej, przy uwzględnieniu jej sytuacji ekonomicznej nie wiąże się z zagrożeniem dla jej istotnego interesu.

Nadto organ odwoławczy uznał, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej wobec skarżącej spółki nie leży w interesie publicznym, bowiem na podstawie dokonanych w postępowaniu ustaleń sytuacja przewoźnika nie ma cech nadzwyczajności. Nałożona na spółkę kara nie doprowadzi do jej upadłości i likwidacji firmy, co w konsekwencji pozbawiłoby stronę źródła zarobkowania i w efekcie zwrócenie się o pomoc państwa. DIAS podzielił stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji, że w przedmiotowej spawie nie wystąpiła powoływana przez pełnomocnika spółki przesłanka ważnego interesu publicznego, rozumianego jako dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. DIAS wyjaśnił, że prawidłowe zgłoszenie przewożonego towaru w systemie SENT daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Stąd też brak prawidłowego wypełnienia takiego zgłoszenia jeśli nie umożliwiał, to niewątpliwie znacząco utrudniał monitorowanie przewozu towaru wrażliwego i kontrolę łańcucha dostaw, a w efekcie prawidłową kontrolę obowiązków podatkowych związanych z tego rodzaju towarem, zatem takie zachowania nie mogą być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym. Organ podkreślił, że w interesie publicznym jest, by system kontroli przewożonych towarów był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się przewozem towarów dochowały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków, bowiem społeczeństwo nie powinno ponosić skutków niedopełniania przez przewoźników ustawowych obowiązków.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że w odniesieniu do należności wynikających z kar pieniężnych, należy mieć na uwadze szczególny charakter tych należności: sposób powstania i tytuł określający ich istotę wyrażająca się w tym, że obok funkcji dochodowej Skarbu Państwa obowiązuje funkcja sankcyjna, bowiem kara jest konsekwencją dokonania przez konkretny podmiot naruszeń określonych obowiązków nałożonych na ten podmiot i wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. Zatem w ocenie organu podmioty, które dokonały naruszeń są zobowiązane do poniesienia określonego wydatku, a celem tego wydatku jest odczucie straty po stronie zobowiązanego. Z tego powodu odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, co do zasady, obciążone jest negatywną oceną z punktu widzenia interesu publicznego i wymaga szczególnego uzasadnienia. Organ zaznaczył, że pojęcie przesłanki interesu publicznego nie może zostać zrównane z interesem budżetu państwa, bowiem nie ma podstaw do przeciwstawiania interesu publicznego, jako sprzecznego z indywidualnym interesem obywatela. DIAS zwrócił uwagę, że interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków, np. na zasiłki dla bezrobotnych czy inną pomoc społeczną. Organ wskazał, że nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z interesem tego obywatela, ale jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym. Zatem przy jej ocenie należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy.

Organ podniósł, że pełnomocnik skarżącej spółki błędnie wywodzi, iż zaskarżona decyzja narusza zasady proporcjonalności i realizuje wyłącznie cel fiskalny. Określona bowiem przepisami ustawy SENT odpowiedzialność administracyjna za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów wrażliwych ma charakter obiektywny, a więc nie jest zależna od winy czy dobrej lub złej woli danego podmiotu. Nadto DIAS podał, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej w przedmiotowym postępowaniu zapewnił przestrzeganie wszystkich wskazanych w ustawie – Ordynacja podatkowa reguł postępowania dowodowego i zgodnie z treścią art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 123 O.p. w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy. Organ podkreślił, że niezadowolenie strony z wydanego rozstrzygnięcia nie może być uznane za naruszenie zasady pogłębionego zaufania do organów podatków, ani zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 122 O.p.

Dalej organ II instancji wskazał, że przepis art. 165b § 1 O.p., którego naruszenia upatruje spółka w kontekście zarzutu przedawnienia, dotyczy nieprzekraczalnego terminu wszczęcia postępowania podatkowego od zakończenia kontroli i jako taki nie może mieć zastosowania do postępowania w sprawie niniejszej, wszczętego po przeprowadzeniu kontroli celno-skarbowej, bowiem postępowanie nie dotyczyło nałożenia podatku i nie było prowadzone wobec skarżącego jako podatnika. DIAS wyjaśnił, że kara pieniężna przewidziana ustawą SENT nie jest podatkiem, lecz sankcją administracyjną. Kontrola przeprowadzona w stosunku do przewoźnika była kontrolą celno-skarbową opisaną przepisami ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (ustawy o KAS). Stosownie do przepisów tej ustawy, kontroli celno-skarbowej podlega przestrzeganie przepisów prawa celnego oraz innych przepisów związanych z przywozem i wywozem towarów w obrocie między obszarem celnym Unii Europejskiej a państwami trzecimi, w szczególności przepisów dotyczących towarów objętych ograniczeniami lub zakazami. Ustawa SENT w art. 28 reguluje wyłącznie przedawnienie nałożenia kary pieniężnej oraz przedawnienie obowiązku zapłaty nałożonej kary pieniężnej, wprowadzając 5-letni termin przedawnienia, który w przedmiotowej sprawie nie został naruszony. Organ podkreślił, że samodzielna regulacja w ustawie SENT kwestii przedawnienia prawa do nałożenia kary oraz obowiązku zapłaty kary dodatkowo wskazuje na brak dopuszczalności wiązania postępowania prowadzącego do nałożenia kary z postępowaniem podatkowym.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. E. S.A., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na w/w decyzję, zarzucając jej naruszenie:

1. przepisów prawa postępowania tj. art. 122 w zw. z art. 187 O.p., poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy w postępowaniu, w szczególności nieprzeprowadzenie przez organ postępowania dowodowego na okoliczność istnienia po stronie skarżącej interesu publicznego, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy;

2. przepisów prawa materialnego tj. art. 24 ust. 3 ustawy SENT w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, polegające na niezastosowaniu w/w przepisów w niniejszej sprawie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego, a tym samym skarżąca spełniała przesłanki do odstąpienia od nałożenia na nią kary pieniężnej;

3. przepisu prawa materialnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 ust. 1 ustawy SENT polegające na niezastosowaniu tego przepisu, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tego przepisu przez organ musiałoby doprowadzić do wniosku, że dane zawarte w zgłoszeniu zostały zaktualizowane w sposób niezwłoczny w zakresie nr rej. naczepy wykonującej transport.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca spółka wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obydwu instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego. W uzasadnieniu złożonej skargi pełnomocnik nie zaprzeczył, że w zgłoszeniu SENT błędnie wpisano nr rejestracyjny naczepy wchodzącej w skład kontrolowanego zestawu ciężarowego i podał, że przedmiotowy błąd stanowił przeoczenie spółki, wynikające z nagłej zmiany naczepy w związku z powstałą awarią. Zdaniem spółki wypełniła ona obowiązek zawarty w art. 8 ust. 1 ustawy SENT, bowiem niezwłocznie zaktualizowała dane dotyczące pojazdu wykonującego transport. Skarżąca wyjaśniła, że termin "niezwłocznie" użyty w powyższym przepisie należy utożsamiać z pojęciem niezwłoczności użytym w art. 661 § 1 Kodeksu cywilnego w kontekście zawarcia umowy drogą elektroniczną. Strona skarżąca powołując się na stanowisko doktryny oraz orzecznictwo sądowe wskazała, że pojęcie "niezwłocznie" nie jest tożsame z terminem natychmiastowym, o niezwłoczności powinny zadecydować okoliczności danej sprawy.

Zdaniem strony skarżącej zaskarżona decyzja narusza art. 24 ust. 3 ustawy SENT, ponieważ organ błędnie uznał, że w niniejszej sprawie niezaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary. Spółka podkreśliła, że organ analizując sytuację przedsiębiorstwa nie uwzględnił płaszczyzny pozaekonomicznej – sprawiedliwości, zaufania obywateli do organów władzy publicznej, sprawności działania aparatu państwowego. Nadto według spółki DIAS pominął motywację, dla której wprowadzono możliwość odstąpienia od nałożonej kary, bowiem w orzecznictwie podnosi się, że instytucja odstąpienia od nałożenia kary jest wyrazem tendencji ustawodawcy do łagodzenia odpowiedzialności administracyjnoprawnej.

Pełnomocnik spółki zauważył, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji błędnie ocenił najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślające, że rolą organu jest dokonanie oceny, czy w interesie publicznym leży nakładanie wielotysięcznych kar pieniężnych na podmioty, które dopuściły się wyłącznie uchybień formalnych związanych z naruszeniem obowiązków przewidzianych w ustawie SENT, czy doszło do uszczuplenia w podatku, jaki jest stosunek kar nałożonych za przewozy dokonywane w tym samym czasie tym samym transportem do dochodu ukaranego z tych przewozów, czy stwierdzone uchybienia stwarzają realne zagrożenia uszczuplenia przez dany podmiot dochodów podatkowych budżetu państwa, czy są dokonywane w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw, czy nieprawidłowości te zdarzyły się jednokrotnie (sporadycznie) czy też występują na tyle często u tego przewoźnika, że świadczą o co najmniej niedbałości, nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów, czy nałożenie kary pieniężnej na skarżącą miało charakter prewencyjny czy też dyscyplinujący w odniesieniu do kolejnych przewozów. Skarżąca zaznaczyła, że przy analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nie można pominąć okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyn powstałego naruszenia, okoliczności towarzyszących, postawy ukaranego podmiotu w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli. Organ, oceniając, czy zaistniała przesłanka "interesu publicznego", powinien rozważyć, czy nałożenie kary pieniężnej w okolicznościach sprawy realizuje cel ustawy SENT, czy wymierzona kara pieniężna narusza wywodzoną z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu, czy w interesie publicznym jest nakładanie dotkliwej kary pieniężnej tylko z tej przyczyny, że podmiot dopuścił się, uchybienia które usunął w możliwie najszybszym czasie. Spółka podkreśliła, że zgodnie z wytycznymi NSA zawartymi w uzasadnieniu orzeczenia o sygn. akt II GSK 220/20, za odstąpieniem od wymierzenia kary przemawia m.in. fakt, że nieprawidłowości danego rodzaju pojawiają się sporadycznie i podała, że świadczy usługi transportowe od 1997 r., a od 2017 r. w formie spółki akcyjnej, w ramach przedsiębiorstwa transport wykonuje ponad 100 zestawów transportowych, które w praktyce transportują wyłącznie produkty niebezpieczne. Transporty wykonywane przez stronę w ok. 90% podlegają przepisom ustawy SENT i wielokrotnie od dnia jej wejścia w życie skarżąca była kontrolowana w zakresie wykonywania transportów. Przeprowadzone kontrole w większości nie wykazywały jakiegokolwiek naruszenia przepisów ustawy SENT, zatem porównując ilość transportów wykonywanych w ramach prowadzonej działalności z ilością kar, uznać należy, że spółka wzorowo wykonuje przepisy ustawy SENT, co powinno przemawiać za odstąpieniem od wymierzenia kary administracyjnej.

Spółka podkreśliła, że orzecznictwo sądowoadministracyjne zgodnie wskazuje, iż celem ustawodawcy nie było szerzenie uciążliwości, zniechęcanie do prowadzenia działalności gospodarczej i stosowanie wysokich kar administracyjnych, względem każdego podmiotu na rynku, wówczas gdy do nieprawidłowości dojdzie wskutek zwykłej omyłki. Skarżąca podniosła, że Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców w raporcie z 9 grudnia 2020 r. stanął na stanowisku, iż z uwagi na ważny interes publiczny, uzasadnione jest odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, gdyż brak jest podstaw do uznania, że w interesie społecznym jest nakładanie wysokich kar na przedsiębiorcę, który przez niedopatrzenie dopuścił się neutralnego uchybienia z punktu widzenia interesów skarbu państwa i społeczeństwa. Spółka wskazała, że w dalszej części powyższego raportu Rzecznik podał, iż w każdym przypadku dotyczącym drobnych uchybień obowiązkom ustawy SENT, które nie są dokonywane w celu nadużycia, lecz wynikają ze zwykłych błędów przedsiębiorców, a w sprawie brak jest ryzyka wystąpienia jakichkolwiek uszczupleń należności publicznoprawnych, interes publiczny przemawia za nienakładaniem wysokich kar pieniężnych na przedsiębiorców.

Spółka zaznaczyła, że brak zaufania obywateli do organów państwa jest z reguły skutkiem naruszenia prawa przez organy państwowe, zwłaszcza zaś niektórych wartości w nim wyrażonych, takich jak równość i sprawiedliwość. Zasada zaufania obywateli do organów państwa wyraża się bowiem w dokładnym zbadaniu przez organ okoliczności sprawy, ustosunkowaniu się do żądań stron oraz uwzględnieniu w decyzji zarówno interesu społecznego. jak i słusznego interesu obywateli. Skarżąca wskazała, że skutki niedopełnienia obowiązków służbowych czy niewłaściwe prowadzenie postępowania nie może działać na niekorzyść obywateli, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona. Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm., aktualnie t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 859 ze zm., dalej: ustawa SENT). W ustawie SENT przyjęto (art. 4 ust. 1 - 4), że środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń. Jest on prowadzony w systemie teleinformatycznym i gromadzi dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz dotyczące przeprowadzonych kontroli.

Obowiązki poszczególnych podmiotów związanych z przewozem towarów z terytorium innego państwa określa art. 6 ustawy SENT. W zakresie obowiązków przewoźnika istotny jest ust. 3 tego artykułu, zgodnie z którym przed rozpoczęciem przewozu towaru przewoźnik ma obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o dane wymienione w tym przepisie, w tym o dane przewoźnika, numery rejestracyjne środka transportu, miejsce i datę rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju, numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi. Przewóz towarów podlega kontroli, o której mowa w art. 13 ustawy SENT, polegającej na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym oraz posiadania numeru referencyjnego. Na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, w sytuacji gdy przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

W realiach niniejszej sprawy jest poza sporem, że strona skarżąca była przewoźnikiem towaru (olej o masie 24.200 kg – klasyfikowany do kodu CN 2710) podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie SENT, który podlega monitorowaniu stosownie do przepisów ustawy SENT. W toku przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2019 r. kontroli funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej stwierdzili nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT, polegające na podaniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym (art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. c ustawy SENT w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli), tzn. w polu "środek transportu" w rubryce "numer naczepy" wpisano [...], a winno być [...].

W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów, że skarżąca spółka nie wykonała określonego w art. 8 ust. 1 ustawy SENT przewozu, obowiązku niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu w zakresie miejsca wjazdu na terytorium Polski. W orzecznictwie zasadnie zwrócono uwagę, że pojęcie "niezwłocznie" nie posiada określenia ustawowego i posiłkując się czy to wskazaniami doktryny, czy to definicjami słownikowymi, przez pojęcie to należy rozumieć "bez nieuzasadnionej zwłoki" czyli bez zbędnych czynności, przeszkód, ale z zachowaniem czynności przewidzianych przepisami (wyrok WSA w Krakowie z 10 sierpnia 2018 r., III SA/Kr 616/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Wymaga podkreślenia, że bez zmiany tych danych w systemie przewóz nie powinien być kontynuowany, gdyż tak jak zgłoszenie pierwotne musi być dokonane przed rozpoczęciem przewozu, tak również aktualizacja zgłoszenia w trakcie trwania przewozu winna być warunkiem jego kontynuacji. Podmiot zobowiązany przepisami ustawy o systemie monitorowania przewozu, do niezwłocznej aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu w przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli danych niezgodnych ze zgłoszeniem naraża się na sankcję wynikającą z braku wypełnienia obowiązków ustawowych (por. wyrok WSA w Krakowie z 10 sierpnia 2018 r., III SA/Kr 616/18, wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 lipca 2019 r., III SA/Łd 347/19, CBOSA).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy zaznaczyć należy, że bez zmiany danych w zgłoszeniu SENT transport nie powinien być przez kierowcę kontynuowany. Zdaniem Sądu przywołane przez stronę skarżącą okoliczności w odwołaniu jak i skardze nie uzasadniają twierdzenia, że wystąpiły takie okoliczności faktyczne (przeszkody), iż dopiero zmiana w zgłoszeniu w trakcie podjętej kontroli drogowej została dokonana "niezwłocznie" czyli "bez zbędnej zwłoki". W szczególności za taką okoliczność nie można uznać jedynie ogólnikowego stwierdzenia strony skarżącej, że w związku z usterką naczepy o nr rej. [...] do transportu została użyta naczepa o nr rej. [...], a zmiana ta na skutek przeoczenia nie została wprowadzona do systemu SENT przed rozpoczęciem transportu. W ocenie Sądu okoliczności faktyczne sprawy uprawniają do twierdzenia, że dokonana przez stronę skarżącą aktualizacja danych zawartych w zgłoszeniu była efektem kontroli, a nie dobrowolnego działania Spółki i nie była "niezwłoczna".

Należy wskazać, że ustawodawca dopuścił możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej stosownie do art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu. Przytoczony przepis warunkuje tą możliwość, o ile nie stanowi pomocy publicznej (pkt 1) albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej (pkt 2), albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 (pkt 3).

W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest to, czy prawidłowo organy rozważyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określone w art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Analiza treści w/w przepisu uzasadnia wniosek, że ustawodawca posłużył się instytucją opartą na tzw. uznaniu administracyjnym. Przepis ten bowiem zawiera odesłanie do pojęć niedookreślonych – "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jako materialnoprawnych przesłanek będących podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej powołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do w/w pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (por. wyroki NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., II GSK 1052/20, II GSK 855/20 oraz z dnia 12 marca 2020 r., II GSK 1464/19, CBOSA). Nie budzi przy tym wątpliwości, że ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W orzecznictwie zgodnie podnosi się, że jedynie nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. W ocenie Sądu zwrot "ważny interes przewoźnika" nie dotyczy tylko nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również trudną sytuację ekonomiczną przewoźnika. Oczywiście nie każde trudności finansowe przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lecz tylko takie, które wiązałyby się z zagrożeniem dla jego interesu, bytu firmy. Organy ustaliły, że skarżąca spółka nie posiada zaległości z tytułu należności publicznoprawnych. Wobec spółki nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Spółka w latach 2018 r.-2020 r. nabywała środki trwałe. Wskazać trzeba, że sam fakt posiadania kredytów i zobowiązań leasingowych, zmniejszenie dochodów czy ponoszenie straty nie przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko organów, że nie zachodzi przesłanka "ważnego interesu przewoźnika" uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary.

Z kolei zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/1, z dnia 13 lutego 2020 r., II GSK 1498/19, CBOSA). Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że właściwe odczytanie klauzuli interesu publicznego jako przewidzianej w art. 24 ust. 3 ustawy SENT przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu) to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary zob. wyrok NSA z dnia 23 września 2021 r., II GSK 1058/21, CBOSA). Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Ma stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonujących wyłudzeń niezapłaconych podatków. Jak wynika zatem z uzasadnienia ustawy SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. wyroki NSA: z 12 października 2021 r., II GSK 771/21, z 23 września 2021 r., II GSK 1058/21, z 18 maja 2020 r., II GSK 220/20, z 27 listopada 2020 r., II GSK 790/20, z 19 lutego 2021 r., II GSK 1353/20, 9 kwietnia 2021 r., II GSK 291/21, CBOSA).

W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały błędnej, zawężającej interpretacji pojęcia interesu publicznego, bez uwzględnienia konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Prowadząc postępowanie organy obydwu instancji powinny mieć na uwadze, że każdorazowo sprawę należy rozpatrzeć z uwzględnieniem konkretnych okoliczności danej sprawy. Wymaga podkreślenia, że w realiach niniejszej sprawy stwierdzone naruszenie miało charakter formalny, dotyczyło jednego elementu (błędne podanie numeru rejestracyjnego środka transportu), które zostało usunięte już w trakcie kontroli drogowej. Nie można pominąć, że wobec skarżącej spółki toczą się 3 postępowania w sprawie naruszeń ustawy SENT w stosunku do 2.269 zarejestrowanych zgłoszeń. Podkreślić również należy, że organ nie wskazuje, iż z powodu tego uchybienia Skarb Państwa poniósł jakiekolwiek szkody lub uszczuplenia w swoich dochodach.

Zdaniem Sądu, nakładanie kar pieniężnych na podstawie przepisów ustawy SENT w związku z oczywistymi omyłkami lub uchybieniami formalnymi podmiotu wysyłającego, odbierającego lub (i) przewoźnika, może naruszać zasadę proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. Oznacza to, że organy państwowe mają osiągać cel, który służy społeczeństwu, jak najmniejszym jego i poszczególnych jednostek kosztem. Surowość kary wymierzonej przez organ administracyjny nie może być nieproporcjonalna do przewinienia, którego kara dotyczy. Konieczność stosowania zasady proporcjonalności wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP powinno być traktowane jako kolejny argument przemawiający za tym, aby nakładać kary pieniężne na podstawie przepisów ustawy SENT w sytuacji, gdy naruszenie przez określony podmiot obowiązków nałożonych przez racjonalnego ustawodawcę ma charakter na tyle istotny, że może skutkować uszczupleniem dochodów podatkowych budżetu państwa. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że rozważając przesłanki odstąpienia od nałożenia kary organy dokonały zawężającej wykładni pojęcia "interes publiczny". Wprawdzie organ II instancji odwoływał się do wyroku NSA wydanego w sprawie o sygn. akt II GSK 220/20, przytaczając treść jego uzasadnienia, jednakże uczynił to w sposób wybiórczy (wiążąc przykładowo oczywiste omyłki jedynie z wątpliwościami dotyczącymi wykładni i stosowania przepisów ustawy SENT), pomijając szereg jego fragmentów, dotyczących okoliczności jakie są istotne przy badaniu interesu publicznego, zwłaszcza w kontekście konieczności stosowania zasady proporcjonalności. W rzeczywistości powołując się na powyższe orzeczenie organ odwoławczy dokonał interpretacji interesu publicznego w sposób sprzeczny z zawartym w jego uzasadnieniu wyjaśnieniem tego pojęcia, wyprowadzając diametralnie odmienne wnioski, stwarzając jedynie pozory przeprowadzenia oceny według kryteriów w nim zawartych.

Mając na uwadze powyższe uwagi oraz okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy nie sposób podzielić stanowiska organu odwoławczego, że brak nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone uchybienie byłby zachwianiem zasady proporcjonalności, a strona zyskałaby pozycję uprzywilejowaną względem innych podmiotów, które z różnych przyczyn również dokonują naruszeń ustawy SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu.

Z przedstawionych względów należało uznać, że organy dokonały zawężającej wykładni art. 24 ust. 3 ustawy SENT, która miała istotny wpływ na wynik sprawy, jak i naruszyły art. 120, art. 121 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p., albowiem nie przeprowadziły prawidłowej oceny przesłanki "interesu publicznego" i jej zastosowania w sprawie. W konsekwencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił decyzje organów obydwu instancji.

Rozstrzygając sprawę ponownie organy zastosują się do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku (art. 153 p.p.s.a.) W szczególności rozważą, czy wymierzenie stronie skarżącej kary pieniężnej leży w interesie publicznym, który powinien być odczytywany z uwzględnieniem konstytucyjnej zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów w kwocie 2217 zł, na którą to kwotę składa się uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 400 zł, opłata od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym w wysokości 1800 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).