Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 879/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 55 par. 2, art. 70 par. 1, art. 70 par. 4, art. 76 par. 1, par. 2 pkt 1, art. 118 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 21 kwietnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Paweł Kowalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] UNP: [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2018 r. na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za czerwiec 2012 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy wydane wobec D. G. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] w sprawie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2018 r. na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za czerwiec 2012 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu [...]Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego W. wydał decyzję, którą orzekł o odpowiedzialności D. G. za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres 06-12/2012 r. Agencji Ochrony Osób i Mienia "A" Spółka jawna.

W dniu [...] do Urzędu Skarbowego w Ł. wpłynęło zeznanie podatkowe PIT-37 za rok 2018 D. G. z wykazaną kwotą nadpłaty w wysokości [...] zł i dodatkowym zwrotem wynikającym z przysługującego podatnikowi odliczenia z tytułu ulgi na dzieci w kwocie [...]zł.

W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. wydał postanowienie, w którym poinformował o zaliczeniu wyżej wymienionej nadpłaty w łącznej kwocie [...] na zaległość w podatku od towarów i usług za 06/2012 r., wynikającą z decyzji o odpowiedzialności podatkowej D. G. za zaległości Agencji Ochrony Osób i Mienia "A" Spółka jawna, w sposób przedstawiony w sentencji zaskarżonego postanowienia.

Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. w postanowieniu [...] wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w celu wyegzekwowania zaległości za okres 06/2012 r., która została objęta decyzją orzekającą o odpowiedzialności podatkowej D. G., było prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec ww. Spółki przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego W. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]z dnia [...] r. W trakcie prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...]dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego dla spółki przez Bank A. Zawiadomienie o zajęciu rachunku zostało doręczone do banku w dniu [...] r., natomiast korespondencja skierowana do spółki nie została podjęta przez adresata i po dwukrotnym awizowaniu przez pocztę została uznana za doręczoną w dniu [...] r. W wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego w dniu [...]r. doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług Agencji Ochrony Osób i Mienia "A" Spółka jawna za okres 06/2012 r. zgodnie z art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny - przez kolejne 5 lat. A zatem w dacie wydawania niniejszego rozstrzygnięcia zaległość podmiotu głównego, tj. Spółki nie uległa przedawnieniu.

Decyzją Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] wobec D. G. orzeczono o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Agencji Ochrony Osób i Mienia "A" Spółka jawna w podatku od towarów i usług, między innymi za okres 06/2012 r. Decyzja została doręczona stronie [...]Przedawnienie zobowiązania wynikającego z ww. decyzji, zgodnie z art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej, następuje co do zasady po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została doręczona. Termin ten może jednak zostać wydłużony o kolejne 3 lata, jeśli dojdzie do jego przerwania, o czym stanowi art. 70 § 4 w zw. z art. 118 § 2 cyt. ustawy. W związku z wydaniem powyższej decyzji wobec D. G. w dniu [...] został wystawiony tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość w podatku od towarów i usług za okres 06/2012 r. Z uwagi na adres zamieszkania zobowiązanego, tytuł wykonawczy został skierowany do realizacji do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. W trakcie prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego dla zobowiązanego przez Bank B. Zawiadomienie o zajęciu rachunku zostało doręczone do banku w formie elektronicznej w dniu [...] r., natomiast korespondencja skierowana do zobowiązanego została odebrana przez adresata w [...]. W wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego w dniu [...] doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za okres 06/2012 r. wynikającej z decyzji o solidarnej odpowiedzialność D. G. za zaległości ww. spółki, zgodnie z art. 70 § 4 w związku z art. 118 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w zażaleniu, organ odwoławczy zauważył, że nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Sformułowanie "podlegają zaliczeniu z urzędu" oznacza, że organ podatkowy nie ma swobody w decydowaniu w jaki sposób postąpić z nadpłatą. Jeżeli bowiem stwierdzi, że równocześnie z wystąpieniem nadpłaty na podatniku ciążą nieuregulowane w terminie zobowiązania podatkowe, to jest zobowiązany - na mocy przepisów samego prawa - dokonać zaliczenia nadpłaty na poczet istniejących zaległości. Przed dokonaniem zwrotu nadpłaty w pierwszej kolejności obowiązkiem organu podatkowego jest ustalenie czy podatnika obciążają zaległości. Dopiero w razie stwierdzenia braku zaległości, organ obowiązany jest zwrócić nadpłatę podatnikowi, za wyjątkiem sytuacji, gdy wyrazi on wolę zaliczenia nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. W analizowanej sprawie również trudna sytuacja bytowa podatnika i jego rodziny nie daje podstaw do zwrotu nadpłaty wykazanej w związku z rozliczeniem podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. w sytuacji istnienia zaległości podatkowej, za którą odpowiada solidarnie D. G.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. D. G. wskazał na swoją trudną sytuację materialną i bytową wynikającą między innymi z problemów zdrowotnych będących następstwem urazów odniesionych w wypadku komunikacyjnym, a także na poważne problemy zdrowotne syna. Mając na uwadze powyższe wniósł o zwrot ulgi na dzieci wykazanej w zeznaniu PIT-37 za 2018 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd podzielił stanowisko organu, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania ciążącego na skarżącym.

Na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] zawiadomieniem z dnia [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego dla podmiotu głównego, tj. Agencji Ochrony przez Bank A Zawiadomienie to zostało doręczone do banku w dniu [...] natomiast korespondencja skierowana do spółki nie została podjęta przez adresata i po dwukrotnym awizowaniu przez pocztę została uznana za doręczoną w dniu [...]

Zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; dalej: "O.p.") zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Jednakże na podstawie art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

W omawianym przypadku w wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego w dniu [...] doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia. Kolejny termin pięcioletni jeszcze nie upłynął.

W myśl art. 118 § 2 O.p. przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji, o której mowa w § 1 (o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej), następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym została doręczona decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Przepisy art. 70 § 2 pkt 1, § 3 i 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin biegu przedawnienia po jego przerwaniu wynosi 3 lata.

W omawianym przypadku doręczenie decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] orzekającej o odpowiedzialności podatkowej D. G. za zaległości Agencji w podatku od towarów i usług m. in. za czerwiec 2012 r., nastąpiło w miesiącu wydania tej decyzji, tj. [...] – co wynika z akt sprawy.

Nie doszło jednak do przedawnienia zobowiązania wynikającego z tej decyzji, gdyż zawiadomieniem z dnia [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego prowadzonego przez Bank B. Zawiadomienie o zajęciu rachunku zostało doręczone do banku w formie elektronicznej w dniu [...] natomiast korespondencja skierowana do zobowiązanego została odebrana przez adresata w dniu [...] . W wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego w dniu [...] r. doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej (tj. skarżącego). Kolejny termin trzyletni jeszcze nie upłynął.

Przechodząc do meritum sprawy, należy wskazać, że dla jej rozstrzygnięcia niewątpliwie istotna jest treść art. 76 § 1 O.p., w myśl którego nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek, kosztów upomnienia oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Stosownie do art. 76 § 2a O.p. w razie zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku jej zaliczenie na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a, oraz bieżących zobowiązań podatkowych ma pierwszeństwo przed realizacją zajęcia.

Na podstawie art. 76a § 2 pkt 1 O.p. zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych następuje z dniem powstania nadpłaty, tj. dla podatników podatku dochodowego - na mocy art. 73 § 2 pkt 1 O.p. - z dniem złożenia zeznania rocznego. W myśl art. 76a § 1 O.p., w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. W przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych, przepisy art. 55 § 2 i 62 § 1 stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z art. 55 § 2 O.p., jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę, w stosunku w jakim w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę.

W ocenie Sądu, postępowanie w niniejszej sprawie było zgodne z treścią przywołanych powyżej przepisów. Podkreślenia wymaga, że stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia art. 76a § 1 O.p. jest jednoznaczny i - jak wynika z jego treści - zawiera nakaz zaliczenia z urzędu nadpłaty na poczet zaległości podatkowej. Oznacza to, że organ nie ma w tym zakresie żadnego wyboru i musi takiego zaliczenia dokonać.

Postanowienia wydane w takich sprawach, informują jedynie podatnika o sposobie rozliczenia konkretnych kwot (nadpłaty, wpłat i zaległości podatkowych). Z chwilą doręczenia takich postanowień organ podatkowy jest nimi związany, zaś ich ostateczność oznacza, że do czasu wyeliminowania w sposób przewidziany obowiązującymi przepisami - funkcjonują one w obrocie prawnym.

Podkreślić przy tym należy, iż organ podatkowy dokonując zaliczenia nadpłaty na zaległości podatkowe, nie dokonuje oceny prawidłowości rozstrzygnięć zapadłych w sprawie poprzedzającej wydanie postanowienia. Postanowienie w sprawie zaliczenia nadpłaty na zaległości podatkowe odzwierciedla jedynie czynności księgowe dokonane w tym zakresie na podstawie istniejących w sprawie rozstrzygnięć i dokonanych ustaleń, bez możliwości ich zmiany na tym etapie postępowania. Postanowienie takie odzwierciedla i potwierdza wykonanie czynności rachunkowo-technicznej, o której mowa w art. 76a § 1 O.p. Ma ono charakter formalny i samo w sobie nie przesądza ani o istnieniu nadpłaty, ani też o istnieniu zaległości podatkowej, jednakże - skoro jego istotą jest zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowej to - w momencie jego wydania te dwa elementy (nadpłata i zaległość) muszą istnieć.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżącemu przysługiwała nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2018 r. Skarżący nie kwestionuje również istnienia zaległości wynikającej z decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] orzekającej o jego odpowiedzialności podatkowej za zaległości w podatku od towarów i usług za czerwiec 2012 r. Agencji Ochrony Osób i Mienia "A " Spółka jawna.

Natomiast zarzuty zawarte w skardze dotyczące złego stanu zdrowia i braku środków finansowych, nie mogą mieć wpływu na wynik omawianej sprawy. Mogą natomiast zostać podniesione we wniosku o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.

t.f.