Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1733/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 8 i 10, 156
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1733/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 stycznia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędziowie: WSA Ewa Michna (spr.), WSA Urszula Zięba, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 28 stycznia 2016 r., sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. w S., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21 września 2015 r. Nr [...], w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów na postępowanie zabezpieczające, , , , - s k a r g ę o d d a l a -, ,


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 3 czerwca 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej (E. Sp. z o.o. z siedzibą w Sł.) wniósł zarzuty dotyczące zarządzeń zabezpieczeń o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],. Zarzuty w trybie art. 33 §1 pkt 8 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 z późn. zm.) dotyczyły zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 156 ww. ustawy.

W uzasadnieniu pełnomocnik zarzucił, że w zarządzeniach zabezpieczenia nie wskazano podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku. Zdaniem pełnomocnika takiego wymogu nie spełniało sformułowanie "orzeczenie" znajdujące się w rubryce D pkt 1 formularza ZZ-1 tym bardziej, że zabezpieczenie nie wynikało z żadnego orzeczenia. Wskazywana jako podstawa prawna decyzja nr [...] była podstawą zabezpieczenia obowiązku, czego nie należało mylić z podstawą prawną. Pełnomocnik strony skarżącej dodawał, że nie wskazano okoliczności świadczących o wystąpieniu możliwości utrudniania lub udaremnienia egzekucji, o czym świadczył brak uzupełnienia rubryki D poz. 5.

Na koniec pełnomocnik strony skarżącej zaznaczał, że zajęcie rachunków bankowych w sposób oczywisty wyeliminowało możliwość rozliczeń pieniężnych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, co w efekcie prowadziło do upadłości. Było to więc zabezpieczenie "ewidentnie zbyt uciążliwe".

Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2015 r. nr [...] Naczelnik Małopolskiego Urzędu Skarbowego uznał zarzuty za nieuzasadnione. Wskazał, że podstawę prawną zabezpieczenia stanowiła decyzja tego samego organu z dnia 26 maja 2015 r. nr [...] dotycząca poszczególnych miesięcy od stycznia do września 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług (należność główna i odsetki). Dotychczas zabezpieczona kwota wynosiła 1 249 824,49 zł. Zajęć dokonano w czterech bankach, w których strona skarżąca posiadała rachunki.

Odnosząc się do zarzutu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego organ zauważał, że wartość jaka miała podlegać zabezpieczeniu wynosiła 23 022 205 zł. Na poczet tego zabezpieczenia, zgodnie z wydaną w sprawie decyzją, miały być zajęte: rachunki bankowe, kaucja gwarancyjna oraz ruchomości – środki transportowe. Organ podkreślał, że na rachunkach bankowych zajęto jedynie 5,5% pełnej kwoty zabezpieczenia. Strona skarżąca nie wskazała przy tym innych składników majątkowych, które mogły być przedmiotem zajęcia. Nie złożyła również kaucji w trybie art. 166 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odniesieniu natomiast do zarzutu braku wskazania prawidłowej podstawy prawnej oraz braku wskazania okoliczności świadczących o wystąpieniu możliwości utrudniania lub udaremniania egzekucji – organ zaznaczał, że zarządzenia zabezpieczenia zostały wydane zgodnie z wzorem przewidzianym przez rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzoru zarządzenia zabezpieczenia (Dz. U. z 2014 r., poz. 645). Odwołując się do poglądów komentatorów art. 156 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ zauważał, że decyzja administracyjna (a taką była decyzja o zabezpieczeniu) jest orzeczeniem, na podstawie którego nakładane są obowiązki. W decyzji tej wymienione zostały podstawy prawne, w tym przepisy prawa materialnego. W związku z powyższym nie było konieczne wskazywanie w części D zarządzenia zabezpieczenia aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja. Także w objaśnieniach do wzoru zarządzenia zabezpieczenia (druk ZZ-1) zawartych w ww. rozporządzeniu z dnia 16 maja 2014 r. wskazano, że w przypadku zakreślenia "krzyżykiem" punktu 3 w części D poz. 2 tj. punktu "orzeczenie" wpisuje się tylko rodzaj i numer orzeczenia.

Jeśli natomiast chodzi o niewskazanie okoliczności świadczących o wystąpieniu możliwości utrudniania lub udaremniania egzekucji to, jak organ zaznaczał, zgodnie z objaśnieniami do druku ZZ-1 zawartymi w ww. rozporządzeniu z dnia 16 maja 2014 r., rubryki D poz. 5 nie wypełnia się, jeżeli podstawą prawną wystawienia zarządzenia jest decyzja o zabezpieczeniu. Taka decyzja została w sprawie wydana.

W wniesionym zażaleniu pełnomocnik strony skarżącej ponownie podkreślał, że wydana w sprawie decyzja o zabezpieczeniu była podstawą zabezpieczenia obowiązku, ale nie podstawą prawną samego zobowiązania. Ponownie też podtrzymał pogląd, że powinna zostać wypełniona rubryka D poz. 5, a objaśnienia Ministra Finansów, jako sprzeczne z obowiązkiem wynikającym z art. 156§1 pkt 5 ustawy, nie powinny odnieść skutku. Pełnomocnik strony skarżącej podkreślał również, że została zakreślona rubryka D poz. 4 "inne okoliczności", a więc należało je opisać w kolejnej pozycji. Na koniec dodawał, że w istocie został zajęty cały majątek jaki organ zdołał ustalić, ale fakt że nie odpowiadał on sumie zabezpieczenia, sam w sobie nie uzasadniał zajęcia wszystkich rachunków bankowych ponieważ wyeliminowana została możliwość prowadzenia dalszej działalności gospodarczej. Natomiast dobra kondycja strony skarżącej i kontynuowanie przez nią działalności byłoby najlepszą gwarancją i zabezpieczeniem ewentualnych roszczeń Skarbu Państwa.

Postanowieniem z dnia 21 września 2015 r. nr [...] Dyrektor izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu powtórzona została argumentacja organu I instancji odwołująca się do wielkości zabezpieczenia i wartości faktycznie zajętego majątku (jeśli chodzi o zarzut zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego) oraz do objaśnień zawartych w ww. rozporządzeniu z dnia 16 maja 2014 r. Organ zaznaczył przy tym, że decyzja zabezpieczająca została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy.

W wniesionej skardze pełnomocnik strony skarżącej zarzucił ponownie naruszenie art. 33 §1 pkt 8 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uchylenie wszystkich ww. zarządzeń zabezpieczenia.

Ponownie zostały przytoczone argumenty rozróżniające podstawę nałożenia obowiązku (decyzja o zabezpieczeniu) i podstawę prawną nałożenia obowiązku. W ocenie pełnomocnika strony skarżącej objaśnienia do druku ZZ-1 nie mogły odnieść skutku w tej części, w jakiej te objaśnienia były sprzeczne z obowiązkiem wynikającym z art. 156 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W skardze ponownie zarzucono również zastosowanie zbyt uciążliwych środków (zajęcie kont bankowych) co uniemożliwiało dalszą działalność.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym (bez udziału stron na rozprawie) w związku z brzmieniem art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 720 ze zm.). Przepisy te stanowią, że sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem skargi było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, kończące sprawę – możliwy był więc tzw. tryb uproszczony. Dla porządku należałoby dodać, że skarga na decyzje w przedmiocie zabezpieczenia została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 stycznia 2016 r., I SA/Kr1689/15.

Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca podniosła zarzuty, o których mowa w art. 33 §1 pkt 8 (zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego) i 10 (tj. w przypadku wykonywania decyzji o zabezpieczeniu - nieprawidłowe wypełnienie zarządzenia zabezpieczenia, które jest odpowiednikiem tytułu wykonawczego) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów należy zauważyć, że wybór środka zabezpieczającego jest w znacznej mierze uzależniony od wysokości przewidywanych zobowiązań podatkowych i wartości posiadanego przez zobowiązanego majątku. W rozstrzyganej sprawie, jak ustaliły organy, decyzja o zabezpieczeniu dotyczyła kwoty 23 022 205 zł, z czego na kontach bankowych zajęto ledwie ponad 5% tej sumy. Strona skarżąca nie kwestionowała tych wyliczeń – są one zresztą zgodne z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy. Skarżąca protestując przeciw zastosowanym środkom – nie wskazała, jej zdaniem, dogodniejszego sposobu zabezpieczenia. W ocenie Sądu świadczy to jedynie o tym, że w istocie niemożliwe było zastosowanie jakichkolwiek innych środków zabezpieczających – skoro, jak pośrednio wynikało z decyzji w przedmiocie zabezpieczenia - brak było realnie majątku pozwalającego skutecznie zabezpieczyć należności podatkowe. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 166a § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Zajęcie rachunku bankowego nie oznacza tym samym całkowitej niemożności rozporządzania zgromadzonymi na tym rachunku środkami, gdyż za zgodą organu, mogą być dokonywane wypłaty konieczne dla wykonywania działalności gospodarczej.

Nie jest więc tak, jak to sugerowała skarżąca, że zajęcie wszystkich jej kont bankowych uniemożliwiło prowadzenie dalszej działalności. Zajęcie kont co najwyżej znacznie utrudniło prowadzenie bieżącej działalności gospodarczej.

Nie były również zasadne pozostałe zarzuty polegające na nieprawidłowym wypełnieniu zarządzenia zabezpieczenia, tj. zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 156 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, że obowiązkowym elementem zarządzenia zabezpieczenia jest m.in. wskazanie podstawy prawnej obowiązku podlegającego zabezpieczeniu (art. 156 §1 pkt 3), wskazanie podstawy prawnej zabezpieczenia obowiązku (art. 156§1 pkt 4) oraz wskazanie okoliczności świadczących o wystąpieniu możliwości utrudnienia bądź udaremnienia egzekucji (art. 156 §1 pkt 5).

Podkreślić należy, że ustawodawca osobno wymienia "podstawę prawną obowiązku" (art. 156 §1 pkt 3), a osobno "podstawę prawną zabezpieczenia obowiązku" (art. 156 §1 pkt 4), co oznaczałoby, że w istocie chodzi o dwie różne informacje. W skardze właściwie nie zostało sprecyzowane którego z elementów brak było w zarządzeniu zabezpieczenia (podstawy prawnej obowiązku czy zabezpieczenia obowiązku). Strona skarżąca sugerowała jedynie, że organy mylą oba pojęcia. Należy jednak mieć na uwadze, że w przypadku gdy źródłem obowiązku ("podstawą obowiązku") jest decyzja o zabezpieczeniu (a nie np. deklaracja lub przepis prawa) to jednocześnie "podstawą zabezpieczenia obowiązku" jest ta sama decyzja.

W ocenie Sądu należy przy tym mieć na uwadze, na co zwróciły uwagę organy, że ustawodawca w art. 156 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakazuje, aby w przypadku zabezpieczania należności pieniężnych zarządzenie zabezpieczenia, o którym mowa w § 1, sporządzane było według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Rozporządzeniem takim jest ww. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzoru zarządzenia zabezpieczenia. Rozporządzenie to zawiera wzór formularza i objaśnienia co do sposobu jego wypełnienia. Zgodnie z tymi objaśnieniami, jak słusznie organy wskazały, w przypadku zakreślenia w części D zarządzenia w rubryce 1 dotyczącej "podstawy prawnej obowiązku" kwadratu 3 "orzeczenie", w kolejnej rubryce 2 wpisuje się rodzaj i numer orzeczenia. Tak też został wypełniony druk zarządzenia zabezpieczenia w rozstrzyganej sprawie.

W ocenie Sądu "podstawę prawną obowiązku podlegającego zabezpieczeniu", o której mowa w art. 156 §1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazuje się w druku zarządzenia zabezpieczenia poprzez wskazanie czy obowiązek ten wynika: z mocy prawa, z art. 3§1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czy też jakiegoś orzeczenia (zakreślenie odpowiedniego kwadratu w części D rubryce 1 druku ZZ-1). Następnie w kolejnej rubryce (2) następuje "identyfikacja podstawy prawnej obowiązku" czyli wskazanie "podstawy prawnej zabezpieczenia obowiązku", o której mowa w art. 156 §1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – w przypadku gdy podstawą prawną obowiązku jest orzeczenie – należy wskazać jego rodzaj i dane identyfikujące (numer, a w rubryce 3 datę wydania).

Sąd nie dostrzega, aby opisane wyżej objaśnienia Ministra Finansów co do sposobu wypełniania zarządzenia zabezpieczenia sprzeczne były z przepisem rangi ustawowej.

Wynikający z art. 156 §1 pkt 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązek wskazania w zarządzeniu zabezpieczenia podstawy prawnej obowiązku podlegającego zabezpieczeniu czy też podstawy prawnej zabezpieczenia obowiązku nie polega na wskazywaniu przepisów prawa materialnego, na podstawie których została wydana decyzja nakładająca obowiązek czy też wskazywaniu przepisów prawa materialnego na podstawie których dokonano zabezpieczenia. Wystarczającym jest odwołanie się w druku ZZ-1 do konkretnej decyzji w przedmiocie zabezpieczenia. Decyzja taka musi być bowiem doręczona zobowiązanemu, a więc powołanie jej w druku zarządzenia zabezpieczenia pozwala zobowiązanemu na zapoznanie się z prawnymi podstawami wykonania tejże decyzji.

Pogląd o braku konieczności wskazywania przepisów prawa materialnego prezentowany jest również przez doktrynę (por. P.M. Przybysz. art. 156. w: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VII. Wolters Kluwer, 2015; uwagi nr 2), przy czym dla porządku należałoby dodać, że część komentatorów zastrzega, że pełną realizacją tego przepisu byłoby podanie obu tych elementów (M. Faryna. art. 156. w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, pod red. D.R. Kijowskiego, wyd. II. LEX, 2015, uwagi 2.10, w których autorka odwołuje się do ). W ocenie Sądu sugestie te stanowią jedynie postulat doktryny, nie mający wpływu na uznanie, że w rozstrzyganej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 §1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozstrzyganej sprawie podanie w druku ZZ-1 danych dotyczących konkretnej decyzji zabezpieczającej nie budziło wątpliwości jaka jest podstawa (właśnie ta decyzja) zastosowanego zabezpieczenia.

Niezależnie od powyższych wątpliwości doktryny, należy podkreślić, że formularz zarządzenia zabezpieczenia jest dokumentem, który powinien w sposób skrótowy i syntetyczny wskazywać wszystkie obowiązkowe według ustawy, elementy zarządzenia zabezpieczenia. Wskazanie więc jako "podstawy prawnej obowiązku" podlegającego zabezpieczeniu – rodzaju takiej podstawy (orzeczenie) i uzupełnienie tych informacji o określenie rodzaju orzeczenia (decyzja i numer oraz data wydania) wyczerpuje, zdaniem Sądu, obowiązki określone w art. 156 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Niezrozumiały jest natomiast zarzut o nieprawidłowym braku wypełnienia rubryki 5 części D i to nawet w sposób sprzeczny z ww. objaśnieniami zawartymi w rozporządzeniu wykonawczym. Z akt wynika, że rubryka ta w ogóle nie została wypełniona, co zgodne jest z literalnym brzmieniem objaśnień wskazujących, że: "Poz. 5 - nie wypełnia się w przypadku, gdy podstawą prawną wystawienia zarządzenia zabezpieczenia jest decyzja o zabezpieczeniu".

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.