Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1517/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenia
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 10 listopada 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2017 r. o sygn. akt I SA/Wa 1503/12 odmawiające B. dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestników postępowania w sprawie ze skargi U. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2012 r. o sygn. akt I SA/Wa 2398/11 postanawia: oddalić zażalenia.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2398/11 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 6 października 2011 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy J.B. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 3 czerwca 2008 r., nr [...] wydanej w przedmiocie zmiany decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...].

U., pismem z dnia 9 sierpnia 2012 r., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę (na podstawie art. 271 pkt 2 i 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem. Skarżący podnieśli, iż z akt administracyjnych wynika, że stroną postępowania zakończonego decyzją, o której stwierdzenie nieważności wniósł J.B. są skarżący. Zatem, w postępowaniu przed Sądem w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2398/11 ww. osoby winny brać udział, bowiem tylko wówczas zapewniona byłaby obrona ich praw.

Wnioski o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1503/12 w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego wnieśli: E..

Postanowieniem z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1503/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie wyżej wymienionych. Podzielając stanowisko Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OZ 2/17 oddalił zażalenie J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2016 r. Sąd odwoławczy podkreślił, że wnioskujący o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu nie powołali się na żaden przepis prawa materialnego, który mógłby dawać im przymiot uczestnika w niniejszym postępowaniu oraz wskazał, że nie legitymują się żadnym tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości. Swojego interesu prawnego w niniejszym postępowaniu upatrują natomiast w prawach nabytych od J.B. Wnioskodawcy nie mogą wywodzić swojego interesu prawnego z praw nabytych od J.B. Nie mógł on bowiem przenieść na wnioskodawców więcej praw, niż sam posiadał, zgodnie z rzymską zasadą nemo plus iuris ad alium transferre potest, quam ipse habet. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, po stronie wnioskodawców występuje w sprawie jedynie interes faktyczny, a nie prawny. Istnienie zaś jedynie interesu faktycznego nie daje podstaw do dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

W dniu 12 maja 2017 r., tj. w dniu wyznaczonej rozprawy w przedmiotowej sprawie, E. - wnieśli ponownie o dopuszczenie ich do udziału w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1503/12 w charakterze uczestników postępowania. Tym razem wnioskodawcy wskazali, że ich interes prawny w niniejszym postępowaniu wynika z wniosku z dnia 10 maja 2017 r. złożonego do Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w dniu 11 maja br., na podstawie przepisów dekretu z dnia 10 grudnia 1946 r. o umarzaniu utraconych dokumentów (Dz. U. z 1947 r., Nr 5, poz. 20) - w przedmiocie umorzenia następujących dokumentów imiennych, których posiadanie jest potrzebne do rozporządzania prawem z nimi związanymi: [...]

Wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1503/12 w charakterze uczestników postępowania, w dniu 12 maja 2017 r., wnieśli także K. powołała się na umowę darowizny z dnia 21 kwietnia 2016 r., Rep. A [...], zaś B. na umowę darowizny z dnia 16 listopada 2016 r., Rep. A nr [...].[...]

Na rozprawie w dniu 12 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił wniosek K.B. pozostawić w aktach bez rozpoznania - jako wniosek pochodzący od osoby małoletniej, tj. nie posiadającej zdolności do czynności prawnych.

Natomiast, postanowieniem ogłoszonym na rozprawie w dniu 12 maja br., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zaskarżonym w niniejszej sprawie, odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1503/12 w charakterze uczestników postępowania B..

W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 33 § 1 i 2 w zw. z art. 276 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (§ 1). Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego (...) (§ 2). Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Uczestnikom na prawach strony, wymienionym w § 1, do których zalicza się osoby biorące udział w postępowaniu administracyjnym, które nie wniosły skargi, a których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego, udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym przysługuje z mocy prawa z chwilą wszczęcia takiego postępowania (w niniejszej sprawie osobą taką jest J.B.). Dlatego też określa się ich udział jako obligatoryjny, w przeciwieństwie do fakultatywnego udziału pozostałych uczestników (zob. H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., 2004, s. 175).

W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny. Nie można opierać interesu prawnego wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny.

Postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie powinno więc zapaść w sytuacji, gdy z wnioskiem występuje osoba niemogąca wylegitymować się interesem prawnym, na który rzutowałby wynik postępowania sądowoadministracyjnego.

W kwestii wniosku B. Sąd pierwszej instancji uznał, że pozostają aktualne rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w cytowanym wyżej postanowieniu z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OZ 2/17. W orzeczeniu tym Sąd odwoławczy wyraźnie stwierdził, że wnioskodawcy nie mogą wywodzić swojego interesu prawnego z praw nabytych od J.. Powoływanie się więc przez B. na istnienie interesu prawnego w związku z zawartą umowy darowizny z dnia 16 listopada 2016 r. jest nieuprawnione.

Ponadto, także wnioski pozostałych wnoszących, tj.: [...] – o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu - nie mogły zostać w ocenie WSA w Warszawie uwzględnione. Jak wskazał ten Sąd, wnioskodawcy nie powołali się bowiem bezpośrednio na żaden przepis prawa materialnego, który mógłby dać im przymiot uczestnika w niniejszym postępowaniu. Ww. swój interes prawny wiążą z zainicjowanym przez nich w dniu 11 maja 2017 r. postępowaniem przed sądem powszechnym (na podstawie dekretu z dnia 10 grudnia 1946 r. o umarzaniu utraconych dokumentów), które w ich ocenie jest postępowaniem prejudycjalnym dla przedmiotowej sprawy i daje im legitymację procesową. Stanowiska tego Sąd pierwszej instancji nie podzielił. Interes prawny cechuje się bowiem bezpośredniością oraz realnością. Bezpośredniość dotyczy związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialno-prawną, z której ten interes wywodzi, oznacza to, że nie odnosi się do sytuacji prawnej gdzie tego związku nie ma oraz do sytuacji prawnie niepewnej.

Jednobrzmiące zażalenia na powyższe postanowienie wnieśli M. W ich ocenie wadliwe jest uzasadnienie Sądu, który upatruje przyczyny wydania kwestionowanego postanowienie w orzeczeniu NSA z dnia I OZ 1/17. Wskazali też, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji podali przepis, na podstawie którego domagali się dopuszczenia do udziału w postępowaniu, a to przez załączenie do wniosków powództwa wniosku opartego o przepis dekretu z dnia 10 grudnia 1946 r. wraz z przepisami towarzyszącymi. W zażaleniach wskazano, że podstawą były też przepisy mające być przewołane w pismach załączonych do zażalenia (których jednak faktycznie nie załączono). W ocenie składających zażalenia celem składu orzekającego było uniemożliwienie wzięcia udziału w przedmiotowym postępowaniu, w celu ukrycia dokonania przez Prezydenta m.st. Warszawy przestępstwa przeciwko mieniu wielkie wartości, polegającego na bezprawnym przeniesieniu bez wynagrodzenia na spadkobierców po I.S. prawa własności do budynków posadowionych na nieruchomości [...] o wartości 10 milionów złotych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 33 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela, że aktualność w sprawie zachowują uwagi zawarte już w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2017 r. o sygn. akt I OZ 2/17 (wbrew wywodom zażaleń, na postanowienie o sygn. akt I OZ 1/17 Sąd pierwszej instancji się w niniejszej sprawie nie powoływał). Powtórzyć zatem należy, że o istnieniu interesu prawnego przesądzają przepisy prawa materialnego. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. Najważniejszymi cechami interesu prawnego w rozumieniu art. 33 P.p.s.a. są bezpośredniość i realność tego interesu. Bezpośredniość dotyczy związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialno-prawną, z której ten interes wywodzi. Interes prawny musi być także własny, co oznacza, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zażaleniach nie zostało podważone stanowisko Sądu pierwszej instancji, że powoływanie się przez B.B. na istnienie interesu prawnego w związku z zawartą umowy darowizny z dnia 16 listopada 2016 r. jest nieuprawnione. Uwagi zażalenia w tej kwestii uznać należy za niezrozumiałe – powołane w nim wnioskowania "a maiori ad minus" i "a minori ad maius" są bowiem przeciwstawne. Stwierdzenie zaś, że pogląd jest Sądu pierwszej instancji jest "oczywistym nonsensem z punktu widzenia stosowania przepisów prawa, a co jest oczywistym nadużyciem prawa dokonanym w konkretnym celu", nie wskazuje konkretnego zarzutu, przez pryzmat którego zweryfikowane mogłoby być rozumowanie Sądu pierwszej instancji.

Podobnie nazbyt ogólne, dla skutecznej kontroli kasacyjnej zaskarżonego postanowienia, jest stwierdzenie w zażaleniach, iż składający zażalenia podali przepis, na podstawie którego domagali się dopuszczenia do udziału w postępowanie "poprzez załączenie do wniosków uczestników powództwa wniosku opartego o przepis dekrety z dnia 10 grudnia 1946 r. wraz z przepisami towarzyszącymi". W zażaleniu nie wskazano zatem na żadne konkretne jednostki redakcyjne oznaczonych aktów z określonej daty, które pominąłby Sąd pierwszej instancji. Wyjaśnić należy, że powołanie się na odrębne pisma procesowe nie stanowi powołania się na przepisy prawa. Pisma procesowe nie są bowiem przepisami prawa, nie zawierają norm, zaś sąd administracyjny nie może zastępować samych zainteresowanych przez doszukiwanie się w składanych przez nich pismach podstawy prawnej, na jakiej opierają oni swój interes. Według zawartych w nich deklaracji, do zażaleń miał zostać ponadto załączony wyciąg z pozwów z dnia 16 listopada 2016 r., w których miały znajdować się przepisy, na których skarżący opierają swój interes. Pozwy te nie zostały jednak załączone do rzeczonych zażaleń. Powtórzyć jednak niezależnie od tego należy, że to składający wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, a następnie składający zażalenie powinni wskazać jednoznacznie przepisy prawa i stan faktyczny z nimi związany, na podstawie których Sąd byłby władny ustalić i skontrolować istnienie po stronie wnioskujących spełnienie przesłanek do zastosowania art. 33 § 2 p.p.s.a. Tego jednak w niniejszej sprawie wnioskodawcy nie uczynili.

Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że we wniesionych zażaleniach nie przedstawiono argumentacji prawnej, która prowadziłaby do podważenia prawidłowości zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji. Stąd zażalenia te, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., podlegały oddaleniu.

Końcowo zauważyć wypada, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w niniejszym postępowaniu do oceny stanowiska zawartego w zażaleniach, w kwestii tego, czy doszło do dokonania przez Prezydenta m.st. Warszawy przestępstwa przeciwko mieniu wielkie wartości.