Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 831/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1-2, art. 157 par. 1-2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 86 ust. 3
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196
law: Obwieszczenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
Teza: Organ administracyjny w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny i to zarówno w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym.

W związku z tym w swej decyzji rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem. Nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy.

TEZY

Organ administracyjny w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny i to zarówno w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym.

W związku z tym w swej decyzji rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem. Nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) Spółki Węglowej SA w J.-Z. na decyzję Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 19 marca 1998 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody K. z dnia 18 marca 1991 r. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 marca 1998 r. (...) Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa na podstawie art. 127 par. 3 Kpa po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek (...) Spółki Węglowej SA w J.-Z. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 17 lutego 1998 r. (...).

Z uzasadnienia wynika, że decyzją tą organ naczelny stwierdził nieważność decyzji Wojewody K. z dnia 18 marca 1991 r.  (...) w części dotyczącej ustalenia opłaty za zanieczyszczenie powietrza dla Kopalni Węgla Kamiennego "B." ze 100 procentową zwyżką.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 grudnia 1991 r. stwierdził niezgodność z ustawą tj. art. 86 ust. 3 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196/ oraz art. 41 pkt 8 i art. 67 ust. 2 Konstytucji RP, par. 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1990 r. "w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska" /Dz.U. 42 poz. 245/.

Wobec powyższego ustalenie opłat dla Kopalni "B." za 1990 r. przy zastosowaniu 100 procentowej zwyżki z uwagi na lokalizację Kopalni organ uznał za dokonane bez podstawy prawnej co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji w tej części.

Organ nie podzielił stanowiska skarżącej Spółki Węglowej, że Minister powinien uchylić decyzję w postępowaniu nieważnościowym i umorzyć postępowanie, bowiem niedopuszczalne jest ustalanie opłat po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego w którym korzystano ze środowiska /art. 86 ustawy/.

W ocenie organu, stwierdzając częściową nieważność decyzji ale tylko w odniesieniu do zastosowanej 100 procentowej zwyżki - organ nie ustalił opłat. Były one ustalone decyzją Wojewody K. z dnia 18 marca 1991 r.

Nie można mówić o naruszeniu art. 86 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję (...) Spółka Węglowa SA domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 156 par. 1 Kpa przez uznanie, że decyzja wydana w trybie nieważnościowym nie stanowi rozstrzygnięcia merytorycznego a jedynie usuwa z obrotu prawnego częściowo decyzję obarczoną wadą nieważnościową.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył:

Skarga pozbawiona jest zasadnych podstaw prawnych.

Na wstępie należy podkreślić, iż zaskarżona decyzja zapadła w trybie postępowania nadzwyczajnego - uregulowanego przepisami - art. 156 par. 1 i 2 Kpa. Organ administracyjny w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W związku z tym w swej decyzji rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem. Nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Tak wyznaczony zakres rozstrzygania w sprawie dotyczy również działania organu odwoławczego, który też tylko w takim zakresie powinien sprawować kontrolę w toku instancji.

W przedmiotowej sprawie organ naczelny zgodnie z właściwością wyznaczoną art. 157 par. 1 i 2 Kpa wszczął postępowanie nieważnościowe. Mając na uwadze treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 1991 r. o niezgodności przepisu par. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska /Dz.U. nr 42 poz. 245 ze zm./ z regulacją ustawową tj. art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, stwierdził nieważność decyzji Wojewody K. z dnia 18 marca 1991 r. (...) ustalającej opłaty w części zastosowanej 100 procent zwyżki.

Jest to rozstrzygnięcie prawidłowe, skoro się zważy, iż tylko częściowo decyzja ta była obarczona wadą nieważności przez zastosowanie 100 zwyżki na podstawie niezgodnego z ustawą przepisu rozporządzenia, wyeliminowanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 1991 r.

Brak podstaw by organ stwierdził nieważność całej decyzji zakwestionowanej o co wnioskowała skarżąca Spółka Węglowa skoro przepisy Kpa nie wykluczają możliwości stwierdzenia nieważności decyzji tylko w części.

Oznacza to, że decyzja Wojewody K. z dnia 18 marca 1991 r. (...) ustalająca opłaty dla Kopalni "B." w pozostałym zakresie pozostaje w obrocie prawnym jako decyzja zgodna z prawem i nie dotknięta wadą nieważności.

Nietrafne jest stwierdzenie skarżącej, iż organ w postępowaniu nieważnościowym winien orzekać co do istoty sprawy. Pozbawione też zasadności, jest stanowisko skarżącej, że obowiązek taki spoczywał na organie naczelnym rozpatrującym ponownie sprawę w trybie art. 127 par. 3 Kpa.

Jak zaznaczono na wstępie, charakteryzując postępowanie nieważnościowe - organ działa w im wyłącznie jako organ kasacyjny i to zarówno w pierwszej instancji jak i w postępowaniu odwoławczym.

Nie mógł więc organ wydać decyzji o innej treści, niż to uczynił zgodnie z przepisami prawnymi wyżej wskazanymi.

Stanowisko skarżącej podniesione w uzasadnieniu skargi jest błędne, sprzeczne z przepisami i ogranicza się do polemiki z trafną oceną organu. Z mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.