Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1221/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec sprawozdawca Sędziowie : NSA Grażyna Danielec AWSA Dorota Dąbek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2005 r sprawy ze skargi W. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 maja 2003 r Nr : [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego s k a r g ę o d d a l a


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 maja 2003 r ([...] ) Wojewoda [...] utrzymał w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] .02.2003 r ([...]) o odmowie przyznania W. G. prawa do świadczenia przedemerytalnego z powodu niespełnienia warunków określonych art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r Nr 6 poz. 56 ze z m.).

Przedstawiona w uzasadnieniu decyzji analiza dokumentacji załączonej do wniosku o świadczenie przedemerytalne wskazuje na następujące okoliczności:

W. G. ur. [...] .01.1953 r w okresie od [...] .09.1978 r do [...].11.1997 r była zatrudniona w Spółce Akcyjnej "[...]" Oddział Zakładów Mięsnych "[...]" ( w tym od [...].09.1978 r do [...].12.1995 r wykonywała pracę w warunkach szczególnych). Od [...].10.1973 r do [...] .09.1978 r była zatrudniona w Miejsko - Gminnej Spółce Wodnej w [...] , a od [...] .11.2001 r do [...].01.2003 r u J. A. w [...] - w charakterze pomocy domowej przy czym rozwiązanie stosunku pracy - jak wynika z treści świadectwa sporządzonego w dniu [...] .01.2003 r, nastąpiło z przyczyn ekonomicznych.

Nadto skarżąca przedłożyła dokumenty dotyczące pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie po ukończeniu 16 - go roku życia tj. od [...] .01.1969 r do [...] .09.1973 r oraz "zeznania"-świadków potwierdzających fakt tej pracy.

W kontekście przedstawionej przez W. G. dokumentacji organy oceniły, iż do tak ustalonego stanu faktycznego adekwatnym jest przepis art 37 k ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Przepis ten stanowi, iż świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej warunki do uznania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy ukończyła co najmniej 50 lat - w przypadku kobiet oraz osiągnęła okres, uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat.

Wstępna analiza dokumentacji wskazuje, iż nie został przez skarżącą spełniony wymóg rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Mianowicie powołana na wstępie ustawa definiuje w art. 2 ust. 1 pkt 20 a "przyczyny dotyczące zakładu pracy" stanowiąc, że "ilekroć w ustawie jest mowa o przyczynach dotyczących zakładu pracy - oznacza to rozwiązanie stosunku pracy (stosunku służbowego) z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy, z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, a także wygaśnięcia stosunku pracy z przyczyn przejęcia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowanie przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy". Źródłem katalogu "przyczyn dotyczących zakładu pracy" jest ustawa z dnia 28 grudnia 1994 r o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r Nr 112 poz. 980 ze zm. późn.). Z przepisu art. 1 tej ustawy wynika, iż "pojęcie dotyczące zakładu pracy "a co za tym idzie zasady tej ustawy stosuje się po pierwsze do zakładów pracy (co nie jest równoznaczne z każdym dowolnym pracodawcą), a po wtóre - gdy w zakładzie pracy następuje zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn ekonomicznych lub w związku ze zmianami organizacyjnymi, produkcyjnymi albo technologicznymi, w tym także, gdy zmiany te następują w celu poprawy warunków pracy lub warunków środowiska naturalnego jeżeli powodują one konieczność jednorazowego lub w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące rozwiązania stosunków pracy z grupą pracowników obejmującą co najmniej 10% załogi w zakładach zatrudniających do 1000 pracowników lub co najmniej 100 pracowników - w zakładach zatrudniających powyżej 1000 pracowników. Przepisy tej ustawy stosuje się także do zakładów pracy w przypadku ogłoszenia ich upadłości lub likwidacji.

Porównanie konstrukcji przepisów regulujących zasady dotyczące zwolnień z przyczyn dotyczących zakładu pracy nie pozwala zdaniem organów na objęcie nimi przypadków zatrudnienia przez osobę fizyczną pracownika w celu pomocy w gospodarstwie domowym lub do osobistej obsługi.

Z tego powodu organy odmówiły uznania, iż zwolnienie W. G. przez J. A. w dniu [...] .01.2003 r mieści się w kategorii zwolnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Tym samym uznając, iż W. G. nie spełniła żadnej z koniunktywnie określonych w punktach 1,2,3,4 ust. 1 art. 37 k przesłanek do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego, organy odmówiły przyznanie tego świadczenia.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. G. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącej skoro pracodawcą w rozumieniu kodeksu pracy może zbyć także osoba fizyczna to nie ma przeszkód do uznania jej zwolnienia przez J. A. ze zwolnieniem z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Zwolnienie nastąpiło ze względu na brak środków finansowych, dlatego też po odejściu skarżącej nikt nie został zatrudniony na jej miejsce, gdyż jej dotychczasowej pracodawczyni nie było stać na przyjęcie pracownika.

Skarżąca powołała się na trudną sytuację osobistą spowodowaną chorobą, brakiem pracy i tym, że o wcześniejszą emeryturę może ubiegać się dopiero po uzyskaniu 55 lat życia, a do tego czasu pozostaje bez środków do utrzymania siebie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł ojej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego a postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271-ze zm.).

Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana w myśl art. 134 p.p.s.a. nie daje podstaw do uwzględnienia skargi.

Wprawdzie organ w uzasadnieniu decyzji powołał się na wyjaśnienie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej - Departamentu Polityki Rynku Pracy z dnia 13.08.2002 r (DRP.IV.O22/1526/551/KK/02, które nie mogą stanowić źródła prawa, jednakże nie zmienia to faktu, iż decyzja jest zgodna z prawem.

Kwestie przyznawania uprawnień do świadczenia przedemerytalnego regulowała do dnia 30 kwietnia 2004 r wyżej powołana ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która utraciła moc na podstawie art. 151 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99 poz. 1001 ze zm.), a równocześnie z mocy art. 146 ustawy o promocji zatrudnienia, znajdując zastosowanie do rozpatrzenia sprawy niniejszej jako wszczętej przed wejściem w życie nowych uregulowań.

W myśl art. 37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu świadczenie przedemerytalne przysługuje z zastrzeżeniem art. 9, osobie spełniającej warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli:

1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn

2) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn

3) do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący 35 lat dla kobiet 40 lat dla mężczyzn, lub

4) do 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r o "ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r Nr 1,

5) zakończyła okres zatrudnienia, o którym mowa w art. 19 ust. 2 a (skierowanie do prac interwencyjnych) i w wyniku zaliczenia go do okresu uprawniającego do emerytury spełnia warunki określone w pkt 1, 2 lub 4.

Trafnie organy przyjęły, iż z uwagi na wiek skarżącej (50 lat) oraz dokumentację dotyczącą okresu uprawniającego do emerytury wskazująca na posiadanie wymaganego 30 letniego stażu pracy, w rachubę wchodzi wyłącznie art. 37 k ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Jednakże jest w każdym z punktów 1-5 tego przepisu określona tu została koniunkcja warunków do uzyskania uprawnień do świadczenia przedemerytalnego, z których każdy jest warunkiem koniecznym.

Oznacza to, że nie spełnienie któregokolwiek z nich skutkuje nieważnością nabycia uprawnień.

Niewątpliwie nie został w przypadku skarżącej spełniony warunek zwolnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, mająca na celu złagodzenie skutków bezrobocia nie może być interpretowana niezależnie od innych regulacji ustawowych zwłaszcza tych, których cele i funkcje są tożsame. Taką regulacją jest ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikiem stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (op. cit.).

Dokonana przez organ pierwszej instancji analiza katalogu przyczyn dotyczących zakładu pracy określonych w art. 2 ust. 1 pkt 20 a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w kontekście art. 1 ustawy z 28 grudnia 1989 r o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikiem stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, jest uzasadniona systemową przynależnością tych ustaw do grupy regulacji prawnych mających na celu zapobieganie bezrobociu i łagodzenie jego skutków.

Podkreślić należy, iż obie regulacje rangi ustawowej traktują o "przyczynach dotyczących zakładu pracy" - a nie przyczynach dotyczących pracodawcy. Brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia, iż przepisy te mają zastosowanie do osób fizycznych, które nie prowadząc żadnej działalności gospodarczej lub innej działalności w zorganizowanej formie, zatrudniają pracowników w gospodarstwie domowym lub w celu osobistej obsługi.

Rozszerzając wykładnię określenia "przyczyn dotyczących zakładu pracy" - poza granice wykładni literalnej wymagałoby wskazania takich uzasadnionych podstaw.

Organy prawidłowo dokonały wykładni przepisów znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie . Sąd nie dopatrzył się także uchybień w zakresie przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Z tych powodów skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.