Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2412/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2018 poz 132
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego M.K. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] października 2020 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, odmówił wyłączenia stosowania wobec M. K. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. K. wnioskiem z [...] czerwca 2020 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. We wniosku podał, że decyzja organu emerytalno-rentowego dotycząca obniżenia mu świadczenia emerytalnego została wydana w sposób arbitralny, bowiem nie przeprowadzono jakiejkolwiek analizy w zakresie realizowanych przez niego czynności. Podkreślił, że nie uczestniczył w działaniach charakterystycznych dla organów bezpieczeństwa Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, zaś jego służba w jednostce organizacyjnej wskazanej w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej była krótkotrwała. Zaznaczył, że w latach 2000-2017 pracował w Służbie Celnej, gdzie wykonywał obowiązki służbowe w sposób rzetelny.

W toku postępowania organ ustalił, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Izbie Administracji Skarbowej [...] sierpnia 2017 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Z pisma z [...] marca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (IPN) stanowiącego informację o przebiegu służby nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa,

o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od [...] maja 1984 r. do [...] lutego 1987 r., tj., 2 lata , 9 miesięcy i 29 dni. Całkowity okres służby wynosi 24 lata, 8 miesięcy i 7 dni. Dodatkowo do wysługi emerytalnej doliczono okres zasadniczej służby wojskowej wynoszący 1 miesiąc i 23 dni.

Z kopii kompletnych akt osobowych przekazanych przez IPN wynika, że M. K. [...] grudnia 1980 r. rozpoczął służbę w Zmotoryzowanych Odwodach Milicji Obywatelskiej Komendy [...] MO, gdzie służył do [...] października 1982 r. W dniu [...] maja 1984 r. został ponownie przyjęty do służby, tym razem jako funkcjonariusz Biura "[...]" Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, z której został zwolniony po niespełna trzech latach, tj. [...] lutego 1987 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] w piśmie z [...] sierpnia 2020 r. przekazał informację dotycząca służby, z której wynika, iż wnioskodawca po 12 września 1989 r. miał dobre opinie służbowe, jednak był karany dyscyplinarnie. W aktach osobowych znajduje się informacja, że w 2002 r. zostało cofnięte mu zawieszenie nagrody rocznej w związku z zakończeniem toczącego się postępowania dyscyplinarnego i orzeczeniem kary upomnienia, z kolei w 2010 r. w związku z orzeczeniem dyscyplinarnym dotyczącym wymierzenia mu kary upomnienia obniżono mu nagrodę roczną za 2009 r. Poza popełnionymi przewinieniami dyscyplinarnymi w 2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] skierował pismo do M. K., w którym w związku ze stwierdzoną nieprawidłowością dotyczącą nieterminowego przekazania zgłoszenia celnego do kasy Oddziału Celnego [...] w [...] polecił mu sprawnie, rzetelnie i terminowo realizować powierzone zadania z pełnym zaangażowaniem i odpowiedzialnością. Z dokumentacji nie wynika, że wymieniony pełnił służbę z narażeniem zdrowia i życia.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Przedmiotowy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszej kolejności nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.

Analizując pierwszą z przesłanek formalnych organ wskazał, że "krótkotrwałość" musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że powinna być ona oceniana w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa.

Krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny.

Już na etapie prac komisji sejmowych, kiedy przedstawiona została propozycja wprowadzenia ww. przepisu sygnalizowano, iż wprowadzenie do ustawy tak nieostrego pojęcia jakim jest krótkotrwałość może napotykać problemy interpretacyjne. W konsekwencji zgłoszono propozycję uwzględnienia w prowadzonym przepisie jednoznacznego progu procentowego wynoszącego 20% całego okresu służby po przekroczeniu którego w sposób niebudzący wątpliwości można byłoby stwierdzić brak zaistnienia krótkotrwałości. Jednak poprawka nie zyskała akceptacji komisji sejmowej stąd też ostatecznie uchwalono przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zawierający określenie "krótkotrwała służba". W świetle tego należy stwierdzić, że rzeczywistą wolą projektodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru przepisu pozwalającego w wyjątkowych sytuacjach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.

Analizując zaś drugą z przesłanek formalnych organ podkreślił, że "rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W oparciu o wykładnię językową zaznaczył, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych należy definiować jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały". Rzetelne zatem wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy w zakresie takich właśnie zadań, jak i gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych.

Zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy ocenić jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Zadaniem organu jest zatem stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Odnosząc się do przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", uzasadniającego wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, tj. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej podał, że "krótkotrwałość służby" na rzecz państwa totalitarnego i "rzetelność służby pełnionej po 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia", nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Organ zaznaczył, że wykonywanie obowiązków służbowych w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem nie świadczy o zaistnieniu przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", bowiem z istoty każdej służby wynika powinność funkcjonariusza do realizowania powierzonych mu zadań z najwyższą gotowością i starannością. Sam zatem fakt otrzymywania przez stronę awansów, wyróżnień, nagród motywacyjnych, odznaczeń nie świadczy jeszcze o zaistnieniu szczególnie uzasadnionego przypadku, o jakim mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

W ocenie Ministra niemal trzyletni okres służby na rzecz totalitarnego państwa stanowiący ok. 11% ogółu służby zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby nie może być uznany za krótkotrwały, bowiem nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego ani epizodycznego. W związku z tym Minister stwierdził, że przesłana określona w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej nie została w przedmiotowej sprawie spełniona.

Ponadto organ zaznaczył, że z dokumentacji przekazanej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] wynika, że M. K. dwukrotnie dopuścił się przewinień dyscyplinarnych, co skutkowało wymierzeniem mu kary dyscyplinarnej. Powyższe okoliczności poddają zatem w wątpliwość, czy wykonywane przez niego obowiązki służbowe po 12 września 1989 r. były realizowane na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. W zakresie analizy spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej Minister wskazał, że brak jest dowodów, aby służba ta była pełniona z narażeniem zdrowia i życia. Pomimo, że narażenie zdrowia i życia nie jest warunkiem koniecznym dla przyjęcia spełnienia kryterium rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, o którym mowa w tym przepisie, to jednak w tej sprawie wykazanie tego mogłoby stanowić czynnik istotnie podnoszący wartość tej rzetelności, a w konsekwencji również przesądzić w zakresie ostatecznej konstatacji organu dotyczącej ewentualnego zaistnienia w tym przypadku powyższej przesłanki. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Z informacji dotyczącej przebiegu służby wynika także, że w jej toku M. K. nie zostały nadane jakiekolwiek ordery/odznaczenia państwowe, czy odznaki/medale resortowe, co świadczy, iż służba pełniona po 12 września 1989 r. nie charakteryzowała się szczególnymi osiągnięciami wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy służb mundurowych.

Ponadto organ podkreślił, że zasadnicze znaczenie w kontekście badania zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" powinno stanowić również ustalenie, czy były funkcjonariusz angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji. Zaznaczył, że komórka organizacyjna, w której M. K. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa (tj. Biuro " [...]" Ministerstwa Spraw Wewnętrznych), zajmowało się tajną perlustracją korespondencji. Powyższe realizowane było poprzez blokowanie wszelkich prób przesyłania pocztą zakazanej - z perspektywy aksjologii totalitarnego ustroju - literatury oraz rozprzestrzeniania treści niepożądanych, czy też niekorzystnych w kontekście umacniania ówczesnej władzy Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Prowadzona w ten sposób na ogromną skalę cenzura, możliwa była za pomocą rozbudowanej sieci agenturalnej. Uzyskiwane dokumenty, stanowiące zazwyczaj fotokopię weryfikowanych korespondencji, pozwalały ustalić kontakty korespondencyjne osoby inwigilowanej oraz więzi łączące ją z innymi osobami. Wśród spraw, którym Pion " [...]" poświęcał szczególną uwagę był Kościół oraz kontakty obywateli polskich z zagranicą. Do realizowanych przez wnioskodawcę obowiązków w Biurze " [...]" MSW nie należały czynności biurowe, administracyjne czy też kancelaryjne, co mogłoby ewentualnie wpłynąć na korzyść strony, lecz wykonywał on pracę o charakterze operacyjno-technicznym. Ponadto jako funkcjonariusz ZOMO, brał udział w pacyfikacjach strajków, które miały miejsce w latach 1981-1982. Z opinii służbowej z 5 sierpnia 1982 r. wynika, że "Po ogłoszeniu dekretu Rady Państwa z 13 grudnia 1981 r. o wprowadzeniu stanu wojennego w PRL brał czynny udział w działaniach przywracających naruszony porządek w [...], siedzibie [...], w [...], [...] i innych akcjach wymagających odwagi i zaangażowania. W dniu [...] maja 1982 r. brał czynny udział w działaniach przywracających naruszony ład i porządek publiczny w [...]. Za odwagę, bohaterstwo i zaangażowanie został nagrodzony premią pieniężną przez Ministra Spraw Wewnętrznych". Podjęte w grudniu 1981 r. przez struktury NSZZ "Solidarność", akcje protestacyjne były reakcją na wprowadzenie stanu wojennego w Polsce, w trakcie którego działacze demokratycznej opozycji nie tylko byli zwalniani z miejsc pracy oraz internowani, ale również, w trakcie krwawych pacyfikacji strajków, ponosili śmierć.

Minister zaznaczył, że znajdujący się w przekazanych przez IPN aktach osobowych raport wnioskodawcy z [...] stycznia 1987 r., w którym to zwrócił się z prośbą o zwolnienie go ze służby w związku z nieodpowiadającym mu charakterem pracy w SB, wpływa na jego korzyść. Taka postawa byłego funkcjonariusza zasługuje na aprobatę, jednak mając na względzie fakt, że przedmiotowy raport został przedłożony dopiero po trzech latach służby w Biurze " [...]" MSW, a także uwzględniając przedstawione rozważania organu w zakresie realizowanych przez wnioskodawcę zadań w ww. Biurze oraz w ZOMO stwierdził, iż okoliczność zakończenia przez niego służby na rzecz totalitarnego państwa nie jest wystarczająca do przeważenia, iż przedmiotowa sprawa stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

W ocenie Ministra w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione dwie przesłanki określone w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej. Ponadto brak wybitnych osiągnięć w służbie dla wolnego i demokratycznego państwa, a także biorąc pod uwagę operacyjny charakter wykonywanych czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, świadczy, że ta sprawa nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. wniósł o jej uchylenie, a także zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj.

a) art. 7, art. 7a, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., poprzez niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji przyjęcie niekorzystnej interpretacji przepisów prawa, a także pominięcie części materiału dowodowego w postaci raportu z [...] stycznia 1987 r., w którym zwrócił się o zwolnienie ze służby, w związku z nieodpowiadającym mu charakterem pracy w SB, co miało istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy i dokonania subsumpcji przepisów prawa materialnego,

a) art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie w sposób wszechstronny i wnikliwy postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, czyli postawienie błędnej konkluzji co do spełnienia przez niego kryterium, określonego w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, jedynie przez pryzmat braku wykonywania obowiązków z narażeniem życia i zdrowia, w sytuacji gdy organ wskazuje, że jest to jedynie czynnik dodatkowy, a nie decydujący o zasadności spełnienia przesłanek uprawniających do wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, podając, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania przez niego obowiązków służbowych,

a) art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego określenia w uzasadnieniu podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia oraz dowodów, na których się oparł, w szczególności braku wyjaśnienia na jakiej podstawie organ uznał, iż w jego przypadku nie zachodzą przesłanki uprawniające do wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej; organ nie podał na podstawie jakich czynników uznał, jakoby okres pełnionej służby "na rzecz totalitarnego państwa" nie spełniał kryteriów krótkotrwałości oraz z jakich powodów wykonywanie zadań i obowiązków nie było rzetelne,

a) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 80 K.p.a., poprzez działanie w sposób arbitralny, odbierający zaufanie do władzy publicznej,

1. przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez nieuprawnione i nieznajdujące oparcia w materiale dowodowym uznanie, iż nie wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie wobec niego tego przepisu skutkujące wyłączeniem stosowania art. 15c ustawy, podczas gdy przesłanki "krótkotrwałej służby" przed 31 lipca 1990 r. oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", zostały w jego przypadku łącznie spełnione, co w konsekwencji powinno skutkować przywróceniem prawa do zaopatrzenia emerytalnego w nieobniżonej wysokości,

b) art. 15c ustawy zaopatrzeniowej, poprzez błędne zastosowanie w sytuacji, gdy z materiału dowodowego wynika, iż w jego stosunku należy zastosować art. 8a ust. 1 i 2 w zw. z art. 15 ustawy zaopatrzeniowej, co w konsekwencji powinno skutkować przywróceniem mu prawa do zaopatrzenia emerytalnego w nieobniżonej wysokości,

1. przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tj.

a) art. 2 Konstytucji RP na skutek wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia na podstawie arbitralnego (bez udowodnienia mu uczestnictwa w jakichkolwiek praktykach bezprawia państwa totalitarnego) przyjęcia i w konsekwencji obniżenia przysługującego mu świadczenia emerytalnego, iż brak jest podstaw aby wyłączyć wobec niego stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym naruszenia zasady ochrony praw nabytych i zasady sprawiedliwości społecznej, a ponadto zasady zaufania obywatela do państwa i tworzonego przez państwo prawa oraz zasady niedziałania prawa wstecz,

a) art. 67 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP na skutek arbitralnego przyjęcia i w konsekwencji obniżenia przysługującego mu świadczenia emerytalnego, iż brak jest podstaw aby wyłączyć wobec niego stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, co stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione naruszenie przysługującego mu prawa do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego,

b) art. 30 oraz art. 47 Konstytucji RP w związku z art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności na skutek naruszenia jego godności oraz przysługującego mu prawa do ochrony czci, dobrego imienia, prawa do prywatności i prawa do poszanowania życia rodzinnego, a to wobec przyjęcia, że jego służba w okresie od [...] maja 1984 r. do [...] lutego 1987 r., pomimo braku udowodnienia uczestnictwa w jakichkolwiek praktykach bezprawia stanowiła, "służbę na rzecz totalitarnego państwa", a tym samym arbitralnego przypisania mu winy za działania związane z naruszeniami praw człowieka, których dopuszczali się niektórzy przedstawiciele władzy publicznej PRL oraz niektórzy funkcjonariusze organów bezpieczeństwa PRL, a do których w żaden sposób się nie przyczynił,

c) art. 32 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności na skutek braku wyłączenia wobec niego stosowania niekonstytucyjnych przepisów ustawy zaopatrzeniowej i w konsekwencji nieuzasadnionego, dyskryminującego zróżnicowania praw majątkowych wynikających ze służby w okresie nieobejmującym "służbę na rzecz totalitarnego państwa" (tj. praw majątkowych wynikających z całej służby poza służbą w okresie od [...] maja 1984 r. do [...] lutego 1987 r.) i znacznym obniżeniu świadczeń emerytalnych, w stosunku do osób, które nie pełniły "służby na rzecz totalitarnego państwa", a tym samym naruszenia zasady równości wobec prawa,

d) art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności na skutek braku wyłączenia wobec niego niekonstytucyjnych przepisów ustawy zaopatrzeniowej i zastosowania represji bez wykazania jakiejkolwiek indywidualnej winy, zastąpienia w tym zakresie władzy sądowniczej władzą ustawodawczą i odwrócenia w ten sposób zasady domniemania niewinności, poprzez arbitralne uznanie go jako podejmującego służbę w okresie od [...] maja 1984 r. do [...] lutego 1987 r. za winnego działań zasługujących na penalizację.

W ocenie skarżącego organ błędnie uznał, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły łącznie przesłanki wymienione w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Nie zgodził się ze stanowiskiem Ministra, że okres pełnionej przez niego służby "na rzecz totalitarnego państwa" nie spełniała kryteriów krótkotrwałości. Zaznaczył, że jego służba na rzecz totalitarnego państwa wynosiła zaledwie 2 lata, 9 miesięcy i 29 dni, przy całkowitym okresie pełnionej służby, wynoszącym 24 lata, 8 miesięcy i 7 dni. Porównując zatem wskazane okresy służby, niesprawiedliwym jest uznanie, iż niemal 3 letnia służba "na rzecz totalitarnego państwa" niweczy ponad 20 lat pełnionej przez niego służby. Zwrócił także uwagę na znaczną dysproporcję pomiędzy stanowiskami zajmowanymi przed lipcem 1990 r. i skorelowaną z nimi odpowiedzialnością, a stanowiskami zajmowanymi przez pozostały okres służby. Wskazał, że od [...] lipca 2000 r. do [...] lutego 2017 r. zajmował stanowisko w Służbie Celnej. Powyższe okoliczności wskazują na krótkotrwały, chwilowy i epizodyczny charakter służby przed lipcem 1990 r. Niezrozumiałe jest zatem twierdzenie organu, który określił procentowo okres jego służby "na rzecz państwa totalitarnego" jako ok. 11% ogółu służby, a następnie doszedł do konstatacji, iż okres ten nie spełnia przymiotu krótkotrwałości. Minister nie oparł się przy tym o jakiekolwiek miarodajne kryteria, nie uzasadniając w żaden sposób zasadności przyjętego stanowiska.

Skarżący zakwestionował także twierdzenie organu, zgodnie z którym nie pełnił służby z narażeniem zdrowia i życia (w ślad za tym nie spełnia przesłanek zawartych w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej). Jego zdaniem organ błędnie interpretuje zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia", bowiem "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r." nie można rozumieć wyłącznie jako przypadku pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia. Gdyby taka była wola ustawodawcy, zostałoby to wprost wskazane w tym przepisie. Zgodnie zaś z § 145 ust. 2 rozporządzenia w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", jeżeli norma ma znajdować zastosowanie tylko w określonych okolicznościach, okoliczności te jednoznacznie i wyczerpująco wskazuje się w przepisie prawnym przez rodzajowe ich określenie. W analizowanym przepisie wprowadzenie przez ustawodawcę zwrotu "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" stanowi tylko jeden z przypadków "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r.", który uprawnia do przyjęcia, że warunek z art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy został spełniony. Z brzmienia tego przepisu nie można wyprowadzić wniosku, jak czyni to organ, że dla spełnienia przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków" konieczne jest stwierdzenie, że funkcjonariusz pełnił służbę z narażeniem zdrowia i życia. Innymi słowy, narażanie zdrowia i życia nie stanowi warunku rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz zostało potraktowane jako przykład takiej rzetelności. Zatem przyjęta przez organ wykładnia tego przepisu, zawężająca stosowanie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy wyłącznie do przypadków, w których stwierdzono pełnienie służby z narażeniem zdrowia i życia, nie jest prawidłowa.

Zaznaczył, że z informacji zawartych w piśmie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] sierpnia 2020 r. wynika, iż odnotowywał kilkukrotnie dobre opinie służbowe. Odnosząc się zaś do drobnych przewinień dyscyplinarnych organ nie wskazał w żaden sposób czego miałyby dotyczyć kary dyscyplinarne i kiedy zostały wobec niego wymierzone. Z uwagi na znikomy charakter przewinień, których się dopuścił, nigdy nie zastosowano wobec niego kar rygorystycznych czy surowych. W związku z tym drobne przewinienia, które popełnił w czasie pełnienia służby, nie niweczą jej rzetelności. Ponadto z kopii akt osobowych przekazanych przez IPN nie wynika, aby w okresie pełnienia służby wykonywał zadania i obowiązki w sposób rażąco nieodpowiedni, co uzasadniałoby stosowanie wobec niego przepisów uprawniających organ emerytalno-rentowy do obniżenia przysługującego mu świadczenia emerytalnego.

Odnosząc się do charakteru wykonywanych zadań skarżący zwrócił uwagę, że nigdy nie została udowodniona mu jakakolwiek wina co do łamania praw człowieka, czy uczestnictwa w praktykach bezprawia. W niniejszej sprawie nie ujawniono dowodów jego przestępczej działalności, a na taką konieczność zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w uchwale z 16 września 2020 r., sygn. akt: III UZP 1/20, LEX OMEGA. W świetle tych okoliczności bezsporne jest, że treścią zaskarżonej decyzji arbitralnie naznaczono go jako współuczestnika systemu bezprawia, bez jakiegokolwiek zbadania jego rzeczywistych czynów i indywidualnej winy, co nie może zasługiwać na aprobatę.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

W świetle art. 8a ust. 1 ustawy decyzja o wyłączeniu zastosowania ograniczeń przewidzianych w art. 15c, 22a i 24a ustawy ma charakter uznaniowy.

Podkreślić należy, że uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej, czy rozstrzyganie na podstawie przesłanek niemających obiektywnego uzasadnienia. Orzekający w sprawie organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Sąd kontrolując decyzję uznaniową jest natomiast obowiązany zbadać, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1488/08 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną. Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 491/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organ może skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten w istocie zawiera jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 – publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem organ przyjmując, że wskazane w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przesłanki (krótkotrwałości i rzetelności służby, w szczególności z naruszeniem życia i zdrowia) muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednej wyklucza wydanie decyzji pozytywnej, dokonał błędnej wykładni powołanego przepisu materialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekający w niniejszej sprawie podziela zapatrywanie skarżącego, że organ nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu drugiego z powołanych wyroków, "największe trudności interpretacyjne budzi wykładnia kryterium "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." ze względu na bardzo wysoki stopień nieostrości pojęcia "krótkotrwałości", czyniący je w istocie pojęciem nieczytelnym. Należy przyjąć, że o ile przymiotnik "krótki" w podstawowym znaczeniu oznacza "mający małą długość (w stosunku do typowej) zwykłej długości czegoś" to bliskoznaczny przymiotnik "krótkotrwały" rozumiany jako "trwający krótko, szybko przemijający" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 1, s. 431) akcentuje pewną trwałość w krótkim czasie, gdzie "krótkość" powinna być oceniana na tle "zwykłej długości czegoś". Skoro postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej dotyczy indywidualnej sprawy administracyjnej, to konieczność uwzględniania indywidualnej sytuacji określonego funkcjonariusza sprawia, że punktem odniesienia dla ustalenia "krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r." powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed 31 lipca 1990 r. w stosunku do całego okresu służby tej osoby spełnia kryterium "krótkotrwałości". Jako pewna wskazówka interpretacyjna może w tym zakresie służyć treść art. 13c pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Skoro, zgodnie z tą regulacją, służby, która rozpoczęła się po raz pierwszy nie wcześniej niż 12 września 1989 r. ustawodawca w ogóle nie uznaje za służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b, to można przyjąć, że służba niespełniająca wymogu "rozpoczęcia się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r.", będąc jednak służbą w okresie "totalitarnego państwa" obejmującą okres około 10 miesięcy (tj. długość okresu wyznaczonego datami 12 września 1989 r. i 31 lipca 1990 r.) będzie służbą krótkotrwałą. Nie oznacza to jednak, że również służba wyrażana w latach nie będzie mogła być w realiach indywidualnej sprawy uznana za służbę krótkotrwałą".

Zgodzić się należy z organem, że krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową, należy stwierdzić, że krótkotrwałość utożsamiana z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością jest przeciwieństwem długotrwałości. Sąd nie kwestionuje przy tym oceny dokonanej przez organ w aspekcie uregulowania zawartego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Samo jednak przyjęcie przez organ, że w sprawie nie występuje element "krótkotrwałej służby na rzecz państwa totalitarnego" nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej. Kwestia ta musi bowiem zostać oceniona w aspekcie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego w zaskarżonej decyzji brak. Tymczasem od tej oceny organ w istocie odstąpił stwierdzając, iż w przypadku M. K. przesłanka przewidziana w art. 8a ust. 1 pkt 1 nie została spełniona. Jest to stanowisko błędne i oczywiście, bez zbadania całości aspektów sprawy, przedwczesne.

W tym miejscu należy przytoczyć pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w uzasadnieniu wyroku z 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19, publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "(...) brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Aby ustalić, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ustawy, wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.".

Przechodząc do dokonanej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oceny rzetelności służby M. K. po 12 września 1989 r. należy stwierdzić, iż jest ona pobieżna i nie uwzględnia szeregu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia tej kwestii, a przez niego przytoczonych. Organ zaznaczył, że z dokumentacji przekazanej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] wynika, że skarżący dwukrotnie dopuścił się przewinień dyscyplinarnych, co skutkowało wymierzeniem mu kary dyscyplinarnej. Powyższe okoliczności poddają zatem w wątpliwość czy wykonywane przez niego obowiązki służbowe po 12 września 1989 r. były realizowane na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Ponadto wskazał, że brak jest dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Z informacji dotyczącej przebiegu służby wynika także, że w toku służby M. K. nie zostały nadane jakiekolwiek ordery/odznaczenia państwowe, czy odznaki/medale resortowe, co świadczy, iż służba pełniona po 12 września 1989 r. nie charakteryzowała się szczególnymi osiągnięciami wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy służb mundurowych.

Należy w związku z powyższym podkreślić, że narażenie zdrowia i życia nie stanowi miary rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz zostało potraktowane jako przykład takiej rzetelności (zwrot: "w szczególności"). Zatem podstawą uznania, że służba była wykonywana rzetelnie mogą być również inne okoliczności, niż tylko wykonywanie obowiązków służbowych z narażeniem zdrowia i życia.

Organ w konsekwencji uznania, że M. K. nie spełnia przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy, w zasadzie pominął kwestię dotyczącą oceny przebiegu służby skarżącego po 31 lipca 1990 r. Minister nie zbadał i nie ocenił jednak wyczerpująco osiągnięć skarżącego w służbie, mimo że podnosił on szereg okoliczności dotyczących tej służby.

Podkreślenia wymaga ponadto, że działać "rzetelnie" to działać dokładnie, należycie, uczciwie (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 2, s. 285), czyli innymi słowy w sposób, który powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków przez każdego człowieka. Nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeżeli brak dowodów na działanie nierzetelne. Dla stwierdzenia rzetelności działania nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie nagrody takie i wyróżnienia mogą ugruntowywać przekonanie o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Dla oceny rzetelności tego rodzaju działań nie jest również konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") przemawiają za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków. Analiza art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej przekonuje, że wskazanie na "narażenie życia i zdrowia, po określeniu w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej zasadniczego kryterium – "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków", nie zawęża "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków" wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. Gdyby bowiem ustawodawca zakładał odniesienie wymienionego w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej kryterium wyłącznie w stosunku do osób pełniących służbę z narażeniem zdrowia i życia, to co najmniej pominąłby zwrot "w szczególności", ustanawiając warunek sine qua non "narażenia zdrowia i życia" dla przyjęcia spełnienia kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków". Zwrot "w szczególności" nie wyraża tego rodzaju warunku, a zatem nie można przyjąć, że zwrot ten użyty w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej oznacza, że jedynie narażanie zdrowia i życia – jako wyłączna kwalifikacja – może decydować o podstawach badania kryterium pełnienia służby w sposób rzetelny, a tym samym przesądzać o spełnieniu tego kryterium wymienionego w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonej w powołanym wyroku o sygn. akt I OSK 1895/19, zwrot "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" odnoszący się do generalnego kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r." stanowi dodatkowy kwantyfikator oceny sposobu wykonywania służby po wskazanej dacie, ukierunkowując organ na szczególne uwzględnienie sytuacji, w których rzetelności w wykonywanej służbie towarzyszyło właśnie realnie istniejące zagrożenie życia i zdrowia – w związku z pełnionymi rzetelnie zadaniami i obowiązkami. Zwrot ten nie wyklucza natomiast w żadnym wypadku konieczności oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków służbowych w przypadku niestwierdzenia okoliczności faktycznego narażania zdrowia i życia.

Te istotne kwestie zostały przez Ministra pominięte. Nie bez przyczyny ustawodawca posługuje się pojęciem "rzetelności" pełnionej służby, co nie wyklucza zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej do funkcjonariusza, który służbę pełnił nienagannie, lecz nie narażał zdrowia i życia. Nie sposób też przyjąć, że wolą ustawodawcy było zastosowanie tego przepisu jedynie wobec funkcjonariuszy wybitnie zasłużonych w służbie, bowiem wprost takiego kryterium ustawodawca nie wyartykułował. Zatem trudno zaakceptować pogląd, iż wolą ustawodawcy było wyjęcie z systemu ograniczenia przywilejów emerytalnych i rentowych związanych z pracą w aparacie bezpieczeństwa PRL jedynie funkcjonariuszy wybitnie zasłużonych, którzy narażali życie, utracili zdrowie lub legitymują się wybitnymi osiągnięciami w służbie, a bezwzględne pominięcie tych funkcjonariuszy, którzy przez pewien czas, z reguły na początku swojej kariery zawodowej, pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa, a następnie długotrwale rzetelnie wykonywali obowiązki służbowe, sądząc, iż sumienna służba spowoduje wypracowanie okresu uprawniającego do godziwej emerytury. Zaakceptowanie powyższego stanowiska godziłoby w zasadę sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ dokona wyczerpującej oceny, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty związane ze służbą M. K., w szczególności dotyczące charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki "rzetelności pełnienia służby". Musi również dokonać przedmiotowej oceny w kontekście czasu trwania służby na rzecz totalitarnego państwa przed 31 lipca 1990 r., w szczególności biorąc pod uwagę charakter pełnionej w tym okresie służby. Dopiero wnikliwa ocena przebiegu całej służby skarżącego w zestawieniu z czasem jej pełnienia w strukturach bezpieczeństwa PRL oraz postawą skarżącego powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania (punkt 2 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.). Do kosztów tych zaliczono wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwicie 17zł.