Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2121/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 235 par 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 23 sierpnia 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1708/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 1708/15, oddalił skargę [...] na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] października 2015 r., nr [...]., w przedmiocie choroby zawodowej.

Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 17 października 2013 r. lekarz medycyny pracy z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Lublinie zgłosił do Powiatowej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w Świdniku podejrzenie u [...] choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Świdniku w dniu 3 grudnia 2013 r. przeprowadził ocenę narażenia zawodowego skarżącej. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżąca w okresie od 5 lipca 1982 r. do 31 lipca 2003 r. oraz od 1 sierpnia 2003 r. do 31 października 2006 r. była zatrudniona na stanowisku kasjera (w [...]), a od 11 października 2007 r. zatrudniona jest w [...] na stanowisku lakiernika. Do obowiązków skarżącej na stanowisku kasjera biletów należały następujące czynności: sprzedaż biletów, prowadzenie dokumentacji związanej ze sposobem sprzedaży biletów poprzez pisanie odręcznie lub przy pomocy drukarki oraz komputera, przyjmowanie przesyłek bagażowych, ekspresowych, przenoszenie, ważenie, zamawianie druków ścisłego zarachowania, wydawanie przesyłek osobom upoważnionym. Praca w [...] na stanowisku lakiernika polegała zaś na: przygotowywaniu elementów powierzchni części kompozytowych poprzez mycie, odtłuszczenie środkami chemicznymi, zabezpieczenie części poprzez obklejenie taśmą przed malowaniem i gruntowaniem, która to czynność wykonywana jest przy użyciu pistoletu lakierniczego po uprzednim napełnieniu pojemnika farbą. Waga pojemnika po napełnieniu farbą wynosi 75 dkg. Ilość nakładanych warstw farby uzależniona jest od rodzaju malowanego detalu. Ponadto, skarżąca wykonuje hermetyzację poprzez nakładanie hermetyku przy użyciu szpachelki i pędzelka. Opisane prace wykonywane są przemiennie, w zależności od potrzeb produkcyjnych w trakcie zmiany. Skarżąca pracuje na dwie zmiany, a w pewnym okresie czasu na trzy zmiany. Skarżąca pracowała również w godzinach nadliczbowych – 30 godzin na miesiąc. Jak wynika z oceny Powiatowego Inspektora Sanitarnego, najbardziej obciążające czynności to gruntowanie przy użyciu pistoletu lakierniczego. W trakcie tych czynności następuje ruch całą ręką oraz praca nadgarstka. Skarżąca wykonuje te czynności około 2-4 godzin na zmianę roboczą.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Lublinie na podstawie: anamnezy, badania ogólnego, badania w Poradni Ortopedycznej i Neurologicznej, badań dodatkowych, analizy udostępnionej przez stronę kopii dokumentacji lekarskiej, charakterystyk stanowiska pracy oraz kart oceny narażenia zawodowego, w dniu 27 lutego 2014 r., wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u [...] choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W uzasadnieniu wskazano, że pierwsze dolegliwości u pacjentki wystąpiły w 2009 r. pod postacią drętwienia, mrowienia wszystkich palców, bólu w obrębie ręki prawej. Skarżąca leczona była z okresową poprawą, ale z powodu utrzymujących się dolegliwości wykonano w listopadzie 2011 r. badanie EMG, a w czerwcu 2013 r. zabieg operacyjny odbarczenia prawego nerwu pośrodkowego. Badana podczas zatrudnienia na stanowisku lakiernika miała kilkakrotnie wykonywane badania profilaktyczne. W dokumentacji nie stwierdzono żadnych skarg badanej w wywiadzie lekarskim, a w kilkakrotnym badaniu neurologicznym, w tym ostatnim 6 września 2012 r., nie stwierdzono odchyleń. W orzeczeniu podkreślono także, że analiza czynności zawodowych wykonywanych przez skarżącą wykazała, iż podczas zmiany roboczej badana wykonywała czynności o bardzo zróżnicowanym charakterze, gdzie żaden z nadgarstków nie był narażony na długotrwałe ruchy monotypowe, rozumiane jako ruchy jednorodne wykonywane przez cały czas zmiany roboczej (co najmniej 7 godzin dziennie) i polegające na maksymalnym zginaniu i prostowaniu nadgarstka z użyciem siły a jedynie taki charakter wykonywanych czynności może doprowadzić do przewlekłego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych.

Instytut Medycyny Pracy w Łodzi, w dniu 3 czerwca 2014 r., również wydał orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania u [...] choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W orzeczeniu wskazano, że w trakcie hospitalizacji w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii Instytutu przeprowadzono u skarżącej konsultację neurologiczną oraz wykonano badanie neurofizjologiczne. Badanie EMG wykazało prawidłowe przewodnictwo we włóknach ruchowych i czuciowych prawego i lewego nerwu łokciowego, prawego nerwu pośrodkowego oraz włóknach ruchowych lewego nerwu pośrodkowego. Badanie przewodnictwa we włóknach czuciowych lewego nerwu pośrodkowego wykazało cechy zmian demielinizacyjnych sugerujących uszkodzenie nerwu na poziomie nadgarstka. Zdaniem jednostki orzeczniczej analiza czynności zawodowych wykazała, że skarżąca wykonywała podczas zmiany roboczej czynności o zróżnicowanym charakterze i przy użyciu różnorodnych narzędzi a za pozazawodową etiologią schorzenia przemawia także okres około menopauzalny w chwili wystąpienia pierwszych objawów.

W piśmie z dnia 21 stycznia 2015 r. Instytut Medycyny Pracy odnosząc się do zgłoszonych przez skarżącą uwag i wyjaśnień zakładu pracy, wskazał, że ponowna analiza dokumentacji medycznej, dodatkowej dokumentacji nadesłanej przez skarżącą, przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego oraz wyników badań, nie wykazała podstaw do weryfikacji orzeczenia lekarskiego wydanego w dniu 3 czerwca 2014 r. Jednostka podkreśliła przy tym, że orzekając o chorobie zawodowej należy brać pod uwagę pozazawodowe czynniki predysponujące do powstania schorzenia, do których w przypadku zespołu cieśni nadgarstka należą m.in. płeć żeńska, choroby lub okoliczności, które powodują zmianę architektury kanału nadgarstka, a przynajmniej obrzęk tkanek, co jest przyczyną ucisku na nerw pośrodkowy, np. reumatoidalne zapalenie stawów, złamanie Collesa, niedoczynność tarczycy i cukrzyca. Dodatkowo, częstość występowania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka u kobiet jest w dużym stopniu zależna od zmian hormonalnych (menopauza).

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u [...] choroby zawodowej.

Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Lublinie decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...], utrzymał zaś w mocy powyższą decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego.

Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że w związku z zarzutami podniesionymi przez skarżącą w odwołaniu ponownie wystąpił do jednostek orzeczniczych obu stopni, które podtrzymały dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Lublinie wyjaśnił, że twierdzenia skarżącej oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 13 stycznia 2014 r. nie mają wpływu na wydane przez tę jednostkę orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Opisany w karcie oceny narażenia zawodowego sposób wykonywania pracy i rodzaj czynności są zgodne z informacjami podanymi przez skarżącą w trakcie wizyty w poradni Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Natomiast, sposób wykonywania pracy, który powoduje powstanie zespołu bólowego w obrębie nadgarstka (zespołu cieśni nadgarstka) jest jedną z wielu i nie najczęstszą przyczyną jego powstania, a sposób wykonywania pracy musi spełniać odpowiednie warunki w ciągu całej zmiany roboczej. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi stwierdził natomiast, że analiza czynności zawodowych badanej wykazała, iż w trakcie pracy zawodowej skarżąca wykonywała prace o zróżnicowanym charakterze, nie była więc narażona na czynności nadmiernie obciążające układ ruchu, powodujące w konsekwencji długotrwały ucisk na pnie nerwów obwodowych i wystąpienie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Po ponownym przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, z uwzględnieniem oceny narażenia zawodowego oraz wyników badań jednostka orzecznicza II stopnia nie znalazła podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Organ podkreślił jednocześnie, że zgodnie z przepisem art. 2351 kodeksu pracy dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zarówno rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, jak i istnienie narażenia zawodowego. Stosownie zaś do § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia takiej choroby wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz w formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W niniejszej sprawie decyzja organu inspekcji sanitarnej oparta jest na orzeczeniach lekarskich wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia upoważnionych na mocy § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Organ jest przy tym związany opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej, zaś w przypadku [...] jednostki orzecznicze upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych zajęły zgodne stanowisko, iż schorzenia stwierdzonego u skarżącej nie można wiązać przyczynowo ze sposobem wykonywania pracy.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie [...] zarzuciła, że pomimo zgłaszanych zastrzeżeń co do oceny narażenia zawodowego na stanowisku lakiernik, w szczególności co do technologii wykonywania każdej operacji, wydawano kolejne orzeczenia oraz decyzje, sugerując jedynie niezawodowe przyczyny choroby. W jej ocenie, schorzenie powstało w związku wykonywaniem czynności zawodowych. Z kolei, okoliczności takie jak menopauza i waga, mogą świadczyć jedynie o mniejszej odporności organizmu na nadwyrężenie nadgarstków związane z wykonywaniem czynności zawodowych, a w konsekwencji krótszym czasie powstania choroby.

W odpowiedzi na skargę Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stwierdzając, że decyzja ta nie narusza przepisów prawa.

Sąd wyjaśnił, że zgodnie z dyspozycją art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm.), za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Oznacza to, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą (jej rodzajem, charakterem i warunkami wykonywania). Definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

Sąd wskazał, że ocena zaistnienia powyższych przesłanek następuje w postępowaniu uregulowanym przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). Zgodnie zaś z § 8 ust. 1 tego rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika. Stosownie zaś do § 6 ust. 1 tego rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Obowiązkiem organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej jest zgromadzenie, przed skierowaniem pracownika na badania lekarskie we właściwej jednostce orzeczniczej, dokumentacji, o jakiej mowa w § 6 rozporządzenia. Dodatkowo w ust. 5 § 6 przewidziano, że jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do podmiotów wymienionych w punktach od 1 do 5 ustępu 5 § 6 rozporządzenia. Ponadto, zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 § 8 rozporządzenia, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Sąd zaznaczył, że inspektor sanitarny jest bezwzględnie związany orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania choroby zawodowej i nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Zarazem jednak orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 5 i 6 rozporządzenia, stanowią dowód w rozumieniu art. 75 Kpa w zw. z art. 84 § 1 Kpa, podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych nie jest jednak aktem administracyjnym, o którym mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., w związku z czym nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Kontroli sądów administracyjnych podlega jedynie decyzja inspektora sanitarnego stwierdzająca chorobę zawodową lub orzekająca o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej a badając legalność takiej decyzji sąd może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym orzeczenia lekarskiego, np. z uwagi na jego niepełne lub niejasne uzasadnienie, jednak nie może dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego.

Zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do zakwestionowania oceny dowodów i poczynionych w oparciu o tę ocenę ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie, która nie narusza art. 80 Kpa. W sprawie poza sporem jest, że zespół cieśni nadgarstka jest chorobą wymienioną pod pozycją 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Jednakże przeprowadzone postępowanie dowodowe nie dało podstaw do uznania zawodowego charakteru schorzenia występującego u [...], to jest wywołania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka na skutek sposobu wykonywania pracy.

Sąd wyjaśnił, że orzeczenia lekarskie w sprawie wydali lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisie § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia wymienionych, odpowiednio, w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia (Poradnia chorób zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Lublinie) oraz w § 5 ust. 3 rozporządzenia (Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi). Lekarze jednostek orzeczniczych obu stopni w sposób jednoznaczny i zgodny stwierdzili brak podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby o etiologii zawodowej. Podstawę orzeczenia lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Lublinie stanowiły anamneza, badanie ogólne, badania w Poradni Neurologicznej i Ortopedycznej, badania dodatkowe, analiza udostępnionej przez skarżącą dokumentacji lekarskiej, charakterystyka stanowiska pracy oraz karta oceny narażenia zawodowego sporządzona przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Świdniku. W orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Lublinie z dnia [...] lutego 2014 r. wyjaśniono, że analiza czynności zawodowych wykonywanych przez [...] wykazała, iż podczas zmiany roboczej badana wykonywała czynności o bardzo zróżnicowanym charakterze, żaden z nadgarstków nie był narażony na długotrwałe ruchy monotypowe, rozumiane jako ruchy jednorodne wykonywane przez cały czas zmiany roboczej (co najmniej 7 godzin dziennie) i polegające na maksymalnym zginaniu i prostowaniu nadgarstka z użyciem siły. Jedynie zaś taki charakter wykonywanych czynności może doprowadzić do przewlekłego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych. W Instytucie Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi, rozpoznającym odwołanie skarżącej od orzeczenia, analizie poddał nie tylko zgromadzoną dokumentację ale podczas hospitalizacji pacjentki w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii przeprowadzono także konsultację neurologiczną i badanie neurofizjologiczne. Jak wskazał, wykonane badanie ENeG wykazało prawidłowe przewodnictwo we włóknach ruchowych i czuciowych prawego i lewego nerwu łokciowego, prawego nerwu pośrodkowego oraz włóknach ruchowych lewego nerwu pośrodkowego. Badanie przewodnictwa we włóknach czuciowych lewego nerwu pośrodkowego wykazało cechy zmian demienilinizacyjnych sugerujących uszkodzenie nerwu na poziomie nadgarstka. Lekarz orzecznik podniósł równocześnie, że analiza czynności zawodowych wykazała, iż badana wykonywała podczas zmiany roboczej czynności o zróżnicowanym charakterze i przy użyciu różnorodnych narzędzi, a ponadto za pozazawodową etiologią schorzenia u badanej przemawia obecność okresu około menopauzalnego w chwili wystąpienia pierwszych objawów.

Sąd zauważył, że wobec podniesionych przez [...] okoliczności zawartych w piśmie z dnia 16 października 2014 r., podtrzymanych w piśmie z dnia 31 października 2014 r., a dotyczących wykonywanej przez skarżącą pracy, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Świdniku wystąpił o dodatkowe informacje do [...]. W piśmie z dnia 6 listopada 2014 r. zakład pracy skarżącej wyjaśnił, iż w technologii lakierniczej sam proces gruntowania nie występuje jako jedyny wypełniający całą zmianę roboczą, ale towarzyszą mu procesy przygotowawcze. Czas gruntowania średnio zajmował od 2 do 4 godzin na zmianę roboczą a kobiety i mężczyzn posługują się pistoletami lakierniczymi o różnej masie, mniejszej w przypadku kobiet. Następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu 25 listopada 2014 r. ponownie zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi o ustosunkowanie się do twierdzeń skarżącej oraz wyjaśnień zakładu pracy. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w odpowiedzi na powyższe poinformował, że ponowna analiza dokumentacji medycznej, dodatkowej dokumentacji nadesłanej przez pacjentkę oraz badań, a także przeprowadzona ocena narażenia zawodowego nie daje podstaw do weryfikacji wydanego wcześniej orzeczenia. Podkreślono, że w świetle oceny narażenia zawodowego [...] proces gruntowania stanowił część obowiązków badanej i był dodatkowo przedzielony procesami przygotowawczymi. Podniesiono też, że orzekając o chorobie zawodowej należy brać pod uwagę pozazawodowe czynniki predysponujące do powstania schorzenia, do których w przypadku zespołu cieśni nadgarstka należy między innymi płeć żeńska. Częstość występowania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka u kobiet jest w dużym stopniu zależna od zmian hormonalnych (menopauza).

Sąd podkreślił, że wszelkie okoliczności podnoszone przez skarżącą w postępowaniu przed organem I instancji były przez ten organ wyjaśniane poprzez żądanie dodatkowych informacji oraz ponownego orzeczenia jednostki orzeczniczej. Ponadto, jednostki orzecznicze obu stopni na wezwanie organu odwoławczego wypowiedziały się ponownie w postępowaniu prowadzonym przez ten organ na skutek odwołania, w którym [...] akcentowała fakt przebycia zabiegu operacyjnego oraz zarzucała złą ocenę narażenia zawodowego i nierzetelność analizy badań lekarskich oraz odwołała się do wydanego w dniu 13 stycznia 2014 r. orzeczenia o zaliczeniu skarżącej do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Jednostki orzecznicze, po ponownej analizie całości zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, z uwzględnieniem oceny narażenia zawodowego oraz wyników badań podtrzymały wyrażone wcześniej stanowisko, iż nie dają one podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej.

Sąd podkreślił, że orzeczenia jednostek orzeczniczych obu stopni wydane zostały zarówno w oparciu o dokumentację medyczną, jak i dokumentację dotyczącą narażenia zawodowego, a także po przeprowadzeniu w jednostkach orzeczniczych bezpośrednich badań skarżącej, w tym w ramach obserwacji w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi. Poddana ocenie jednostek orzeczniczych dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego obejmowała zarówno karty ocen narażenia zawodowego, jak i charakterystykę przedbiegu pracy [...], w tym pracy na stanowisku lakiernika a także dodatkowe informacje udzielone przez [...] na żądanie organu sanitarnego. Ponadto, uwzględniana przez jednostki orzecznicze dokumentacja zawierała podawane przez samą [...] w trakcie wizyty w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy informacje dotyczące sposobu wykonywanej pracy i rodzaju wykonywanych czynności, co wynika z treści pisma jednostki orzeczniczej I stopnia z dnia 26 czerwca 2015 r. W piśmie tym wskazano też jednoznacznie, że ostatnio wymienione informacje pozostawały w zgodzie z opisem zawartym w karcie oceny narażenia zawodowego.

W konsekwencji Sąd uznał, że analiza treści orzeczeń lekarskich wydanych w niniejszej sprawie wskazuje, że mają one charakter szczegółowy, odnoszą się do całokształtu zgromadzonego materiału i wyjaśniają wszystkie istotne dla sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Są one też w sposób jasny, logiczny i przekonujący uzasadnione, a wyrażone w nich stanowisko nie nasuwa wątpliwości.

Tym samym, jak wskazał Sąd, nie ma podstaw do przyjęcia, iż organy sanitarne dokonały ustaleń z naruszeniem przepisów art. 77 § 1, art. 80 i art. 7 Kpa. Materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości co do prawidłowości decyzji administracyjnych wydanych na jego podstawie. Brak bowiem w sprawie dowodów, które pozwoliłyby na zakwestionowanie ustaleń zawartych w orzeczeniach lekarskich i opartych na nich ustaleń organów obu instancji. Przeprowadzone postępowanie administracyjne jest pełne, objęło wszystkie niezbędne i prawidłowo zgromadzone dowody, których ocena wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest zgodna z art. 80 Kpa. Kwestionowana decyzja została też wydana w oparciu o prawidłowo zastosowane przepisy prawa materialnego.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie [...] wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wyroku:

- art. 1, art. 2, art. 3 § 1 i 2, art. 45, art. 54 § 2, art. 105, art. 106 § 3, 4 i 5, art. 133 § 1 i 2, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit a, b, c, art. 145 § 1 pkt 3 , art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1, art. 227, art. 328, art. 252 Kpc w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i 2, art. 11, art. 12 § 1, art. 15, art. 50 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 3, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. 84 § 1 i 2, art. 86, art. 89 § 1 i 2, art. 90 § 1 i 2, art. 106 § 3, art. 107 § 3, art. 128, art. 136, art. 140 Kpa w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1, 2, 3, § 2, § 4 ust. 1, 2, 3, § 5 ust. 1 i 3, § 6 ust. 1 i 2 pkt 1-5, ust. 3 pkt 1-3, ust. 4, ust. 5 pkt 1, 2, 3, 4, 5, 6, ust. 6, § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - poprzez zaniechanie rozważenia przez sąd administracyjny uchybień organów administracyjnych i jednostek orzekających I i II stopnia, pominięcie, że organ miał obowiązek ocenić i zweryfikować wszelkie aspekty sprawy, zwłaszcza zgromadzić kompletny materiał dowodowy, a następnie dokonać jego oceny, natomiast z nieuzasadnionych względów nie wywiązał się z tych obowiązków, co skutkuje konstatacją, że WSA pominął, że organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego, zaś zaskarżona decyzja nie została poprzedzona należytym przeprowadzeniem postępowania dowodowego niezbędnego do załatwienia sprawy;

- art. 1, art. 2, art. 3 § 1 i 2, art. 45, art. 54 § 2, art. 105, art. 106 § 3, 4 i 5, art. 133 § 1 i 2, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit a, b, c, art. 145 § 1 pkt 2, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1, art. 227, art. 328, art. 252 Kpc w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i 2, art. 11, art. 12 § 1, art. 15, art. 50 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 3, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. 84 § 1 i 2, art. 86, art. 89 § 1 i 2, art. 90 § 1 i 2, art. 106 § 3, art. 107 § 3, art. 128, art. 136, art. 140 Kpa w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1, 2, 3, § 2, § 4 ust. 1, 2, 3, § 5 ust. 1 i 3, § 6 ust. 1, 2 pkt 1-5, ust. 3 pkt 1-3, ust 4, ust 5 pkt 1, 2, 3, 4, 5, 6, ust. 6, § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych - polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów skutkujące jej dowolnością, w szczególności w zakresie oceny aspektu narażenia zawodowego i w konsekwencji dowolnym uznaniu, że choroba skarżącej nie wynikała z narażenia zawodowego, w sytuacji, gdy wszechstronna analiza materiału dowodowego przeczy powyższemu założeniu;

- art. 134 § 1, art. 141 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c, art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - polegające na zaniechaniu kompleksowego wyjaśnienia z urzędu wszelkich okoliczności sprawy, zaniechaniu ustosunkowania się do wszystkich jej aspektów, jak również konstrukcji uzasadnienia, która nie zawiera wszechstronnego i przekonywującego wyjaśnienia stanowiska sądu odnośnie istotnych dla sprawy okoliczności, co uniemożliwia dokonanie prawidłowej kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.

Nadto zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 235 § 1, § 2, § 21, § 22, § 3, § 4, art. 2351, art. 2352, art. 237 § 1, § 11, § 2, § 3, § 4, art. 2981 Kodeksu pracy w wz. z § 1 ust. 1 pkt 1, 2, 3, § 2, § 4 ust. 1, 2, 3, § 6 ust. 1, 2 pkt 1- 5, ust. 3 pkt 1-3, ust. 4, ust. 5 pkt 1- 6, ust. 6, § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia, poprzez błędną i zawężającą ich wykładnię oraz w konsekwencji ich niezastosowanie i pominięciu faktu, że przepisy te powinny mieć zastosowanie w realiach przedmiotowej sprawy zaś prawidłowa ich interpretacja prowadzi do wniosku, że choroba skarżącej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wynikała z narażenia zawodowego, zatem powinna być uznana za chorobę zawodową.

Wskazując na te podstawy, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji lub uchylenie wyroku oraz decyzji organów obu instancji i zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

Nadto, na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów poprzez zwrócenie się do: Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Świdniku, Centrum Medycznego Sanitas w Lublinie, Przychodni NZOZ "Sanitas" w Świdniku, Przychodni Obwodowego Lecznictwa Kolejowego w Lublinie, Przychodni przy Szpitalu PSK- 4 w Lublinie o nadesłanie pełnej dokumentacji medycznej skarżącej oraz o zwrócenie się do [...] o nadesłanie pełnej dokumentacji przebiegu zatrudnienia skarżącej obejmującej organizację pracy zawodowej, w tym pracę w godzinach nadliczbowych, dane o narażeniu zawodowym, stosowane przez pracownika środki ochrony indywidualnej z uwzględnieniem charakterystyki pracy, rodzaju wykonywanych czynności, wagi urządzeń etc.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 130, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że materiał dowodowy zgromadzony został przez orzekające w sprawie organy zgodnie z wymogami art. 77 § 1 i art. 7 Kpa, i pozwalał na wydanie w niniejszej sprawie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia u [...] choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1367 ze zm.).

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2014 r., poz. 1502) za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Przepis art. 2351 Kodeksu pracy wskazuje zatem, że określone schorzenie uznaje się za chorobę zawodową, gdy spełnione zostaną łącznie dwie przesłanki: po pierwsze, rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych; po drugie, powinno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby ubiegającej się o stwierdzenie choroby zawodowej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jak wynika z art. 235² kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób. Choroba zawodowa jest więc pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z wykonywaną pracą. Przyczyną ją wywołującą jest bowiem sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania.

Postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Wynika ona z faktu, że ani organy inspekcji sanitarnej ani sądy administracyjne, kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie muszą posiadać wysoko specjalistycznej wiedzy lekarskiej pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej (por. wyrok NSA z 17 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1483/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Szczególną charakterystykę postępowania dowodowego prowadzonego w sprawie rozpoznania choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Zgodnie z § 8 tego rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (ust. 1). Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (ust. 2). § 6 ust. 1 wskazuje przy tym, że lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. § 6 ust. 4 stanowi z kolei, że ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2981 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego. § 6 ust. 5 stanowi jednocześnie, że jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o jego uzupełnienia. § 7 ust. 1 wskazuje, że pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia.

Postępowanie dowodowe przeprowadzone w przedmiotowej sprawie w całości wyczerpało możliwości nadane powyższą regulacją, a tym samym, jak słusznie ocenił to Sąd I instancji, nie można zarzucić orzekającym w sprawie organom administracji naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. Wręcz przeciwnie, postępowanie było prowadzone przez organy obu instancji szczególnie wnikliwie i z należytą starannością, jako że wyjaśniano wszystkie uwagi skarżącej, każdorazowo zwracając się do jednostek orzeczniczych.

Z akt sprawy wynika, że dla potrzeb niniejszej sprawy sporządzona została karta narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Do akt pozyskano również: charakterystykę przebiegu pracy zawodowej pracownika z [...]; orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 27 lutego 2014 r. sporządzone na podstawie: anamnezy, badania ogólnego, badania w Poradni Ortopedycznej i Neurologicznej, badań dodatkowych, analizy udostępnionej przez pacjentkę kopii dokumentacji lekarskiej, charakterystyki stanowiska pracy oraz karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Świdniku; orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera z dnia 3 czerwca 2014 r. sporządzone na podstawie karty oceny narażenia zawodowego pracownika, przeprowadzonej hospitalizacji skarżącej w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii IMP w Łodzi (badanie neurologiczne i neurofizjologiczne) oraz analizy dokumentacji medycznej; wyjaśnienia złożone przez [...]. zawarte w piśmie z dnia 6 listopada 2014 r. w odniesieniu do zarzutów skarżącej zgłoszonych w pismach z dnia 31 października 2014 r. i 16 października 2014 r.; pismo Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera z dnia 21 stycznia 2015 r. sporządzone po ponownej analizie dodatkowej dokumentacji medycznej złożonej przez skarżącą; pismo Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Lublinie z dnia 26 czerwca 2015 r. sporządzone po złożeniu przez skarżącą orzeczenia o stopniu niepełnosprawności; pismo Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera z dnia 13 sierpnia 2015 r. sporządzone również po złożeniu orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Dokumentację sprawy stanowią również pisma skarżącej i składane przez nią wyjaśnienia.

Jednocześnie uznać należy, że Sąd I instancji słusznie zaakceptował ocenę organów administracji, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby choroba skarżącej została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Dokonując takiej oceny, Sąd I instancji prawidłowo wskazał na orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Lublinie z dnia 27 lutego 2014 r. i Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera z dnia 3 czerwca 2014 r., w których wyraźnie i zgodnie wykluczono wpływ warunków i sposobu wykonywania pracy na powstanie choroby skarżącej, wskazując na pozazawodową etiologię tego schorzenia.

Powołany już § 8 ust. 1 rozporządzenia jasno stanowi bowiem, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej wysuwają się więc na pierwszy plan w procedurze stwierdzania przez inspektora takiej choroby (zob. D. Makowski, Komentarz do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych [w:] Akty wykonawcze prawa pracy. Komentarz, WK 2016). Orzeczenie lekarskie, zgodnie z regulacją zwartą w § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia, wydaje lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2004 r., nr 125, poz. 1317), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Orzeczenie to, stosownie do wymogu § 6 ust. 1 i 5 rozporządzenia, wydawane jest na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego oraz innych niezbędnych dokumentów. Dlatego też, wartość dowodowa orzeczenia lekarskiego jest tak silna i stanowi o rzetelności i prawidłowości ocen w nim zawartych.

W orzecznictwie i doktrynie ustalono jednak, że orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych i nie budzą wątpliwości w świetle pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji orzeczenie takie posiada bowiem walor opinii biegłego i należy traktować je jako jeden z dowodów w sprawie. Dlatego też, dla inspektora sanitarnego orzeczenie lekarskie jest wiążące pod względem merytorycznym ale może być przez niego kwestionowane pod względem formalnym. W zakresie treści merytorycznej orzeczenia lekarskiego stanowi ono jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich. (zob. D. Makowski, Komentarz do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych [w:] Akty wykonawcze prawa pracy. Komentarz, WK 2016). Jak każdy zatem dowód orzeczenie lekarskie powinno być przez organ wszechstronnie ocenione w granicach określonych przez kodeks postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa. Z uwzględnieniem art. 80 Kpa, w ramach tej kontroli ocenie podlega także, czy wywody i wnioski, sformułowane w tych orzeczeniach, są należycie uzasadnione i zgodne z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 3074/14, https:// www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Trafnie przy tym Sąd I instancji ocenił, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie mogły stanowić podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia przez organy inspekcji sanitarnej w przedmiocie choroby zawodowej.

Prawidłowo stwierdził bowiem Sąd I instancji, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie spełniają wymagania formalne określone w § 5 ust. 1 i § 6 ust. 1 rozporządzenia. Niewątpliwie, zarówno orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Lublinie jak i Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera wydane zostały przez lekarzy spełniających wymagania określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Ponadto, podstawę wydania orzeczenia przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Lublinie stanowiły: anamneza, badanie ogólne, badania w Poradni Neurologicznej i Ortopedycznej, badania dodatkowe, analiza udostępnionej przez pacjentkę kopii dokumentacji lekarskiej, charakterystyka stanowiska pracy oraz karta oceny narażenia zawodowego sporządzona przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Świdniku. Podstawę wydania orzeczenia przez Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera stanowiła zaś analiza narażenia zawodowego, dokumentacja medyczna oraz wyniki badań wykonanych podczas hospitalizacji skarżącej w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii IMP w Łodzi.

Ponadto, prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie nie budzą wątpliwości co do ich poprawności merytorycznej w świetle całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności dokumentów dotyczących wykonywanych przez skarżącą czynności podczas pracy na stanowisku lakiernika w [...].

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, dokonana przez organy administracji ocena, a także orzeczenia jednostek orzeczniczych, dotyczyły całej dokumentacji medycznej skarżącej, a także całego okresu zatrudnienia, w tym także na stanowisku kasjera, co wynika zarówno z karty narażenia zawodowego, jak i orzeczeń lekarskich, a także wydanych w sprawie decyzji.

Powyższe wskazuje, że dokonana przez orzekające w sprawie organy i zaakceptowana przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku ocena o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanego sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni nadgarstka była oparta na ocenie całokształtu prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wyjaśnić przy tym należy, że organ administracji publicznej nie może sprzecznie z opinią lekarską dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej (zob. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1787/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak zaś podkreślił Sąd I instancji, brak było w sprawie dowodów, które pozwoliłyby na zakwestionowanie ustaleń zawartych w orzeczeniach lekarskich i opartych na nich ustaleń organów obu instancji.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tej sytuacji Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował ocenę organów, że nie zachodzi związek przyczynowy między warunkami pracy a chorobą skarżącej. Tym samym za chybiony uznać należało zawarty w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 2351 kodeksu pracy. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym niniejszej sprawy brak było bowiem podstaw do stwierdzenie u skarżącej choroby zawodowej.

Nie jest przy tym zasadny zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisów Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie postępowania dowodowego, które w świetle art. 106 § 5 p.p.s.a., mogą mieć zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy zachodzi potrzeba przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, o ile jest ono dopuszczalne przepisem 106 § 3 p.p.s.a. Przepis ten wyznacza ścisłe granice dopuszczalności wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Z regulacji tej wynika, że nie każdy dowód może być dopuszczony, lecz jedynie dowód z dokumentów i to taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym, zakończonym zaskarżoną decyzją. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie takiego nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Ponadto przepis ten nie może służyć do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Stąd nie znajdują uzasadnienia zarzuty dotyczące braku przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, gdy konieczność taka - z uwagi znajdujące się w aktach sprawy dokumenty - w ogólne nie zachodziła i ustalony stan sprawy nie budził wątpliwości. Dokładnie taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, jako że Sąd I instancji nie przeprowadził w ogóle żadnego dowodu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. ani też nie było wniosku w tym przedmiocie. Nie może zatem odnieść skutku zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. ani też powoływanie się na przepisy kodeksu postępowania cywilnego.

Ponadto, Sądowi I instancji nie można zarzucić naruszenia dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a.

Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (zob. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 16/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy brak jest jednego z ustawowych wymogów, wskazanych w tym przepisie, jak też gdy jest ono sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (zob. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 794/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę jego wydania i wskazał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem materialnym i procesowym. Ocena ta została wyczerpująco uzasadniona i dokonana w powiązaniu ze stanowiącymi podstawę wydania kontrolowanej decyzji przepisami prawa materialnego. Formuła uzasadnienia umożliwia przeprowadzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny jego kontroli i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się Sąd I instancji, podejmując zaskarżone orzeczenie.

Za chybiony uznać również należało zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.

Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (zob. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 450/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I GSK 264/09, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niewątpliwie rozpoznając skargę Sąd I instancji rozstrzygał w granicach sprawy i ocenił postępowanie orzekających w sprawie organów w zakresie możliwości stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. Ponadto, Sąd I instancji przeprowadził prawidłową kontrolę legalności zaskarżonej decyzji, nie pomijając żadnego z istotnych elementów tej sprawy, zaś po ustaleniu, że w ramach niniejszego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej a przepisy prawa materialnego zostały prawidłowo zastosowane, oddalił wniesioną skargę jako niezasługującą na uwzględnienie.

Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek dowodowy, dotyczący zwrócenia się do wskazanych podmiotów o nadesłanie pełnej dokumentacji medycznej oraz pełnej dokumentacji przebiegu zatrudnienia, niezbędnych w ocenie skarżącej do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie mógł zostać uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny. W orzecznictwie przyjmuje się, że postępowanie dowodowe przez Naczelnym Sądem Administracyjnym, dokonującym kontroli orzeczeń sądów wojewódzkich, w zasadzie nie jest dopuszczalne, jako że orzeczenia sądów administracyjnych zapadają na podstawie akt sprawy. Wskazany w przepisie art. 106 § 3 p.p.s.a. wyjątek dotyczy jedynie możliwości uzupełniającego dowodu z dokumentu niezbędnego dla wyjaśnienie istotnych wątpliwości i to pod warunkiem, że nie przedłuży nadmiernie postępowania w sprawie. Tego zaś warunku wniosek skarżącej nie spełniał. Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy administracyjnej. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzają bowiem organy administracji. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest przy tym instrumentem służącym do kwestionowania wyników postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ, z którymi strona się nie zgadza.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.