Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 319/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6289 Inne o symbolu podstawowym 628
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 par. 1 pkt 5 w zw. z  art. 127 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, 152 i 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2011 r. sprawy ze skargi Związku [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego Związku [...] kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Związku [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie wniosku Związku [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2003 r. nr [...] dotyczącej wpisania G. do Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych.

Z uzasadnienia wskazanej decyzji Ministra z dnia [...] grudnia 2010 r. wynika, że w/w organ decyzją z dnia [...] września 2003 r. wpisał do Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych G.

Wnioskiem z dnia 12 sierpnia 2008 r. Związek [...] zwrócił się do Ministra o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji z dnia [...] września 2003 r., której zarzucił rażące naruszenie art. 18 ust. 1 i art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania oraz art. 1 ust. 2 i art. 7 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczpospolitej Polskiej, a także art. 7, 28, 61 § 4 i 50 § 1 kpa oraz 25 ust. 3 i 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte w/w wnioskiem. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podniósł, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczpospolitej Polskiej gminy wyznaniowe [...] zrzeszają pełnoletnie osoby wyznania [...], posiadające obywatelstwo polskie, zamieszkałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jak stanowi art. 3 i 4 tej ustawy, gminy wyznaniowe [...] swobodnie wykonują zasady wyznania [...] oraz zarządzają swoimi sprawami - rządzą się w swoich sprawach własnym prawem wewnętrznym, określającym w szczególności organizację gmin wyznaniowych [...], uchwalonym przez walne zebranie Związku [...] w porozumieniu z Radą Religijną tego Związku. Zatem gminy wyznaniowe [...] są niezależne organizacyjnie od jakiejkolwiek władzy religijnej i świeckiej. Przy czym stosownie do art. 7 ust. 1 wymienionej ustawy, tworzenie nowych gmin wyznaniowych [...] oraz znoszenie lub przekształcanie już istniejących następuje w trybie przewidzianym w prawie wewnętrznym. Wskazując na powyższe Minister zważył, iż w jego ocenie, G. nie jest gminą wyznaniową [...] w rozumieniu art. 2 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 20 lutego 1997 r., a więc Związek [...] nie jest stroną prowadzonego postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 kpa. Zgodnie bowiem z art. 5 pkt 1, art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 1 statutu w/w G., stanowiącego załącznik do decyzji Ministra z dnia [..] września 2003 r., celem działalności wspomnianego związku [...] jest "zrzeszanie osób wyznania [...] (...) Członkiem zwyczajnym (...) może zostać osoba wyznania [...] oraz osoba narodowości [...] lub osoba pochodzenia żydowskiego, nie będąca jednocześnie wyznawcą innej religii, posiadająca obywatelstwo polskie, ukończony 18 rok życia, miejsce stałego zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (...) Członkami honorowymi mogą być osoby szczególnie zasłużone dla społeczności [...] bez względu na wyznanie, narodowość, obywatelstwo i miejsce zamieszkania". Zatem porównanie warunków jakie muszą spełniać osoby, zrzeszające się w gminach [...], o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. oraz osób należących do G., prowadzi do wniosku, że takimi samymi warunkami są: jedynie obywatelstwo polskie i ukończenie 18 lat życia. Przy czym gminy wyznaniowe [...] zrzeszają osoby wyznania [...], natomiast członkiem wskazanej G., poza osobą wyznania [...], może być także osoba narodowości [...] oraz osoba pochodzenia [...], o ile osoby te nie są jednocześnie wyznawcami innej religii. Nadto do gmin wyznaniowych [...] mogą należeć osoby zamieszkałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na charakter tego zamieszkiwania, natomiast do G. mogą należeć jedynie osoby zamieszkałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Minister zauważył także, iż do G., jako członkowie honorowi mogą należeć osoby bez względu na przynależność wyznaniową, narodowość, obywatelstwo i miejsce zamieszkania, czego nie przewiduje wyżej wymieniona ustawa o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych [...] w Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazana G. nie spełnia również łącznie warunków przewidzianych w art. 3 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r., a zwłaszcza nie rządzi się w swoich sprawach własnym prawem wewnętrznym uchwalonym w trybie przewidzianym w art. 3 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. Gminy wyznaniowe [...], zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. są – jak wykazano - niezależne organizacyjnie od jakiejkolwiek zagranicznej władzy religijnej i świeckiej, natomiast G. zgodnie z art. 4 ust. 3 własnego statutu w zakresie swojej działalności nie zastrzega niezależności organizacyjnej. Powyższe potwierdza, że G., nie jest gminą wyznaniową [...] w rozumieniu art. 2 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. i nie ma do niej zastosowania art. 7 tej ustawy. W konsekwencji do w/w Gminy zastosowanie ma art. 18 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 1 oraz art. 3 i 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, zgodnie z którym przepisy rozdziały 2 i działu III ustawy, regulują stosunek państwa tylko do tych kościołów i innych związków wyznaniowych, których sytuacja prawna i majątkowa nie jest uregulowana odrębnymi ustawami.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej wyżej wymienioną decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. wystąpił Związek [...], podnosząc jej niezasadność.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po dokonaniu analizy argumentów przedstawionych w przedmiotowym wniosku wskazał, że nie mogą one zostać uwzględnione. Zasadniczym zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie jest bowiem ustalenie czy G. jest gminą wyznaniową [...] w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczpospolitej Polskiej. Kwestia ta została wyczerpująco przedstawiona w kwestionowanej decyzji organu z dnia [...] lipca 2010 r., gdzie wykazano różnice pomiędzy G. a gminą wyznaniową [...] w rozumieniu w/w ustawy. Różnice te prowadzą do stwierdzenia, iż G. nie jest gminą wyznaniową [...] w rozumieniu powołanego przepisu. Wobec czego Minister w całej rozciągłości podtrzymał argumenty przedstawione we własnej decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. Ponadto zauważył, iż przedstawiony przez Związek [...] we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wywód, że "wszyscy członkowie G. muszą być wyznania [...], a jednocześnie także narodowości [...]", pozostaje w sprzeczności z art. 8 ust. 1 statutu tej G., zgodnie z którym członkiem zwyczajnym może zostać osoba wyznania [...], ale także inna osoba spełniająca dodatkowe warunki. Jednakże nawet gdyby, jedynie dla potrzeb niniejszych rozważań, uznać że ta inna osoba powinna być osobą wyznania [...], to nie zmienia to jednak faktu występowania różnic w omawianym zakresie pomiędzy osobami mogącymi należeć do gmin zrzeszonych w Związku [...] i osobami, które mogą być członkami G. Zatem do gmin wyznaniowych [...] mogą należeć osoby zamieszkałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na charakter tego zamieszkiwania, natomiast do G. mogą należeć jedynie osoby zamieszkałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Nadto przywołanie przez w/w Związek art. 25 Kodeksu cywilnego nie ma w omawianej sprawie znaczenia prawnego, bowiem przepis ten odnosi się do miejscowości, a nie do terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jako całości. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do gminy wyznaniowej [...], zgodnie z art. 2 ust. 1 wskazanej ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. mogą należeć także osoby tymczasowo zamieszkałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, spełniające jednocześnie przesłanki określone w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, ze zm.). Natomiast prawo wewnętrzne przedmiotowej G. taką możliwość wyklucza. Z kolei przywołane przez Związek orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i Naczelnego Sądu Administracyjnego Warszawie odnoszą się do konkretnych spraw i nie świadczą o tym że pojęcia "zamieszkałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" i "miejsce stałego zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" nie są pojęciami tożsamymi - gdyby tak było, zbędna byłaby interpretacja prawna tych pojęć. Odnosząc się do kolejnego argumentu przedstawionego we wniosku Związku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ stwierdził, że argument ten jest całkowicie chybiony prawnie, bowiem ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania wbrew twierdzeniom Związku nie dotyczy jedynie osób posiadających obywatelstwo polskie, natomiast wyżej wymieniona ustawa z dnia 20 lutego 1997.r., zgodnie z jej art. 2 ust. 1 odnosi się wyłącznie do osób posiadających obywatelstwo polskie. Przy czym stosownie do art. 31 powołanej ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo wniesienia wniosku o wpis do Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych przysługuje jedynie obywatelom polskim. Z kolei do kościoła lub innego związku religijnego, któremu nadano osobowość prawną w trybie tej ustawy, mogą także należeć osoby nie posiadające obywatelstwa polskiego. Tak więc inny wniosek byłby sprzeczny z art. 53 ust. 1 i 2 w związku z art. 37 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Możliwość taką wyklucza natomiast art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczpospolitej Polskiej. Dodatkową istotną okolicznością jest to, że do G. jako członkowie honorowi mogą należeć osoby bez względu na narodowość, wyznanie, obywatelstwo i miejsce zamieszkania - czego ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. nie dopuszcza. Zatem zarzut Związku, że osoby należące do tej G., które "chcą się wspólnie organizować w oparciu o wspólne pochodzenie nie mają legitymacji do zrzeszania się, w oparciu o te kryteria, w związku wyznaniowym", świadczy jedynie o tym, że Związek potwierdza, iż wyżej wymieniona G. nie jest gminą wyznaniową żydowską w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. Ponadto w ocenie Ministra, G. nie rządzi się w swoich sprawach prawem wewnętrznym uchwalonym w trybie przewidzianym w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. Ocena ta wydaje się być oczywistą i potwierdza jedynie, że w/w G. posiada własne prawo wewnętrzne (statut) w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r., które jest odrębne od prawa wewnętrznego gmin wyznaniowych [...] zrzeszonych w Związku. Fakt ten również wskazuje na to, że G. nie jest gminą wyznaniową [...]. Nadto w odniesieniu do podniesionego przez Związek argumentu niezależności organizacyjnej w/w G., zdaniem organu, bez względu na możliwość interpretacji art. 4 ust. 3 statutu w/w G., przepis ten pozostaje w zasadniczej opozycji wobec regulacji przewidzianej w art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r., co stanowi kolejny dowód na to, że G. ta nie jest gminą wyznaniową [...] w rozumieniu art. 2 ust. 1 tej ustawy.

Wobec powyższego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zważył, że Związek nie wykazał swojego interesu prawnego w niniejszym postępowaniu, a zatem organ decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. umarzającą postępowanie w sprawie wniosku Związku [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2033 r.

Skargę na wskazaną decyzję Ministra z dnia [...] grudnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Związek [...], wnosząc o jej uchylenie jak i o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu z dnia [...] lipca 2010. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich poprzez błędną wykładnię części definicji gminy [...] i przyjęcie, że użyte w przepisie sformułowanie "osoby wyznania [...]" nie odnosi się do osób wyznania [...] oraz jednocześnie osób narodowości ż[...] lub pochodzenia [...];

- art. 2 ust. 1 w/w ustawy z 1997 r. poprzez błędną wykładnię części definicji gminy [...] i przyjęcie, że użyte w przepisie sformułowanie "osoby (...) zamieszkałe na terytorium RP" nie oznacza osób zamieszkałych na terytorium RP na stałe;

- art. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 kpa, w związku z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania polegającego na naruszeniu przez organ administracyjny wydający decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. naczelnej zasady konstytucyjnej - państwa prawnego oraz naczelnej zasady postępowania administracyjnego - działania na podstawie przepisów prawa, gdyż zgodnie z art. 1 ust. 1 wskazanej ustawy z 1989 r. związek religijny może zrzeszać jedynie obywateli RP, z kolei zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 w/w ustawy z 1989 r. związek religijny tworzy się w celu wyznawania i szerzenia danej wiary religijnej, zaś organ administracji decyzjami z dnia [...] grudnia 2010 r. i z dnia [...] lipca 2010 r. uznał za prawidłową rejestrację związku wyznaniowego, który według interpretacji Statutu G. I wyartykułowanej przez organ, może zrzeszać osoby nie mające polskiego obywatelstwa oraz osoby nie będące wyznawcami wiary zadeklarowanej przez związek wyznaniowy — a jedynie pochodzenia [...];

- art. 3 i 4 powołanej ustawy z 1997 r. poprzez uznanie, że G. nie rządzi się w swoich sprawach Statutem, jako własnym prawem wewnętrznym oraz uznanie, że G. nie jest, jako związek wyznaniowy, niezależna organizacyjnie od jakiejkolwiek zagranicznej władzy religijnej i świeckiej;

- art. 25 ust. 3 i 5 Konstytucji RP z 1997 r., polegającego na podtrzymaniu stanowiska z decyzji z dnia [...] września 2003 r. w zakresie konstytuowania nowej gminy [...], co uderza w autonomię i niezależność Związku [...], któremu powyższa ustawa z 1997 r. przyznała prawo do wyłącznego decydowania o tworzeniu gmin żydowskich na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (vide: art. 7 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 1997 r.);

- art. 28 kpa, art. 61 § 4 kpa oraz art. 50 § 1 kpa, poprzez błędne przyjęcie przez organ, że Związek [...] nie ma interesu prawnego w występowaniu w przedmiotowej sprawie, choć interes prawny Związku [...] w analogicznej sprawie, a co za tym idzie status strony w postępowaniu, został przesądzony na mocy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2008 r. sygn. I SA/Wa 948/08,

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie przez organ oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2008 r. sygn. I SA/Wa 948/08 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2010 r. sygn. II OSK 498/09, w których to wyrokach sądy uznały, że skarżący ma interes prawny w podobnej sprawie.

- art. 170 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. poprzez pominięcie przez organ związania prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2008 r. sygn. I SA/Wa 948/08 oraz prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2010 r. sygn. II OSK 498/09, w których to wyrokach sądy uznały, że skarżący ma interes prawny w podobnej sprawie.

- art. 7 ustawy z 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich poprzez uznanie, że Związek [...] nie ma interesu prawnego w popieraniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2003 r. o wpisie do Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych G., pomimo, iż tworzenie nowych gmin [...] oraz znoszenie i przekształcanie gmin już istniejących następuje w trybie przewidzianym w prawie wewnętrznym - m.in. w art. 34 statutu Związku [...];

- art. 18 ustawy z 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania poprzez uznanie, że Związek [...] nie ma interesu prawnego w popieraniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2003 r. o wpisie do Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych G., pomimo, iż tworzenie nowych gmin żydowskich oraz znoszenie i przekształcanie gmin już istniejących następuje wyłącznie w trybie przewidzianym w prawie wewnętrznym Skarżącego [...], zaś przepisy dotyczące rejestracji nowego związku wyznaniowego z w/w ustawy z 1989 r. zastosowanie mają, stosownie do art. 18 tej ustawy, jedynie do tych kościołów i innych związków wyznaniowych, których sytuacja prawna i majątkowa nie jest uregulowana odrębnymi ustawami;

- art. 97 § 1 pkt. 4 kpa, jako, że wydając w dniu 14 stycznia 2010 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania organ stwierdził, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd - tj. uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2008 r. sygn. I SA/Wa 948/08, a po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 3 marca 2010 r. sygn. II OSK 498/09, utrzymującego w mocy wyrok WSA, w zakresie tego, że Związek [...] ma interes prawny w sprawie występowania o stwierdzenie nieważności decyzji o wpisie gminy [...] do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych, organ wydał decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. o umorzeniu postępowania, w związku z brakiem interesu prawnego Związku [...];

- art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady równości wobec prawa - wydanie przez organ administracji, w tym samym stanie faktycznym i prawnym, dwóch odmiennych orzeczeń: postanowienia z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. i z dnia [...] grudnia 2010 r., odmiennie traktujących zakres związania organu wykładnią wyroków sądów administracyjnych w sprawach sygn. I SA/Wa 948/08 oraz sygn. II OSK 498/09;

- art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady równości wobec prawa - wydanie przez organ administracji, w tożsamym stanie faktycznym i prawnym, dwóch odmiennych interpretacji: w skarżonej decyzji z dnia [... grudnia 2010 r. organ nie podzielił stanowiska skarżącego odnośnie oceny różnicy pomiędzy gminą [...] i (według MSWiA) nie - gminą [...]: G., zaś w decyzji tego samego organu z dnia [...] listopada 2010 r. w sprawie znak: [...] dotyczącej [...], MSWIA podzieliło analogiczne, jak prezentowane w niniejszej sprawie, stanowisko skarżącego w zakresie argumentów dotyczących "różnic", uznając je za: "logiczne i spójne".

W odpowiedzi na skargę z dnia 21 grudnia 2010 r. organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Pismem z dnia 25 lipca 2011 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżący wskazał dodatkowo na naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 kpa poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez tą samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji, w stosunku do której złożony został wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 kpa. Naruszenie to polega na wydaniu zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Przepisy art. 24 oraz art. 25 kpa regulujące instytucje wyłączenia pracownika organu administracji publicznej oraz wyłączenia organu, mają stwarzać warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także sam organ oraz eliminowania jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie wśród uczestników postępowania. Zatem przepisy prawa procesowego o wyłączeniu pełnią funkcję gwarancyjną. Z założenia mają bowiem chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki "uczciwego procedowania" (W. Chróścielewski: Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym. Dom Wydawniczy ABC, s. 12 oraz glosa do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 3(12) z 2007 r., s. 137). Tak więc nie mogą być pomijane w procesie stosowania prawa. Nie do przyjęcia jest także ich zawężająca wykładnia.

W myśl art. 24 § 1 pkt 5 kpa, jedną z przesłanek obligatoryjnego wyłączenia pracownika organu od udziału w postępowaniu jest okoliczność, że brał on udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Bezspornie celem takiej regulacji było uniknięcie sytuacji, gdy treść zaskarżonej decyzji wydanej przez pracownika z upoważnienia organu, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym doświadczeniem tej osoby wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Pracownik, który raz już uczestniczył w czynnościach procesowych, ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Może to z kolei nasuwać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu. Zgodnie z doktryną oraz przyjętym orzecznictwem, reguła określona w art. 24 § 1 pkt 5 kpa ma zastosowanie również do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z art. 127 § 3 kpa, a więc do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy (tak m.in. A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005, wyd. II, s. 221; tak również: J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 183; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 213/06, publ. LEX nr 235133; uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, ONSAiWSA 2007/3/61 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1507/08, publ. LEX nr 529978). Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 20 maja 2010 r. (sygn. akt I OPS 13/09) stwierdził, że art. 24 § 1 pkt 5 kpa nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję Głównego Geodety Kraju jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 kpa w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 kpa. Zatem istotą tej uchwały jest to, iż osobą, której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę, jest wyłącznie piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kpa w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 Kpa (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 36/10, wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1164/10).

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy zauważyć należy, że zarówno decyzję w organie pierwszej instancji, jak i decyzję wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy podpisał działający z upoważnienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji [....], nie zaś sam piastun funkcji – czyli Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Przy czym należy wyraźnie stwierdzić, iż pracownik organu upoważniony do działania w imieniu ministra, w żadnym wypadku nie może być uznany za osobę piastującą funkcję ministra, która nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 kpa, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianej uchwale z dnia 20 maja 2010 r. "kompetencje przyznane organom administracji publicznej nie przechodzą na aparat pomocniczy, który jedynie powołany jest do realizacji tej kompetencji w imieniu i na rachunek organu." Nadto w uchwale niniejszej został wyrażony wyraził pogląd, że pracownicy aparatu pomocniczego nie gwarantują bezstronnego działania. W tej sytuacji Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie uznał, że wydanie zaskarżonej decyzji przez tę samą upoważnioną przez ministra osobę, która brała udział w wydaniu wcześniejszego rozstrzygnięcia, stanowi istotne naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 kpa.

Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania – zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. – uzasadnia uchylenie przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji bez względu na to, czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie należy zaznaczyć, że wskazane uchybienie w procedowaniu jakiego dopuścił się Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uniemożliwiło Sądowi dokonanie merytorycznej oceny zarzutów skargi. Ocena taka byłaby bowiem wobec wadliwości przeprowadzonego przez Ministra postępowania drugoinstancyjnego przedwczesna, a nadto równoznaczna z zastąpieniem przez sąd jurysdykcji zastrzeżonej organom administracyjnym, których działanie sąd administracyjny jedynie kontroluje pod względem zgodności z prawem, a których w rozstrzyganiu spraw nie zastępuje.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.