Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1171/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 2 pkt , art. 2, art. 3 ust.
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego M.W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania M.W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 7 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] odmówił M.W. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H.W. i F.W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w W., przy ul. [...], województwie [...], na terytorium [...]. Organ I instancji stwierdził, że M.W. nie udowodnił następstwa prawnego po H.W., właścicielce nieruchomości pozostawionych, a zatem nie spełnił przesłanki wynikającej z art. 5 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Mając to na uwadze, Wojewoda [...] odstąpił od badania spełnienia pozostałych przesłanek wskazanych w ww. ustawie.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M.W. wskazując, że w chwili złożenia wniosku posiadał legitymację do dochodzenia prawa do rekompensaty, zgodnie z art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku. M.W. stwierdził, że ustawodawca w przepisie tym odwołał się do pojęcia "osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego", a nie "spadkobiercy ustawowego" w związku z czym nie ma znaczenia, czy faktycznie stał się następcą prawnym po swojej matce – H.W. Poinformował również, że w chwili śmierci H.W. w skład spadku wchodziła wyłącznie nieruchomość położona na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, która zgodnie z wolą rodziców miała przypaść siostrze — A.P. oraz podkreślił, że zrzekł się dziedziczenia po matce właśnie ze względu na ówczesne brzmienie przepisów, nie mogąc przewidzieć ich zmiany i retroaktywności. Skarżący uznał, że został niesłusznie pozbawiony legitymacji do występowania w sprawie. Dodał, że w chwili wejścia w życie ustawy z 2005 r. nie można było wznowić postępowania spadkowego po H.W., jak również nowe przepisy nie pozwalały na dokonanie przez siostrę, np. darowizny praw i roszczeń. Skarżący stwierdził ponadto, że pozbawienie go legitymacji do występowania w sprawie narusza jego prawa konstytucyjne, zaś treść art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., jest niezgodna z Konstytucją RP. Odwołujący nadmienił, że w związku z prowadzonym od 1990 r. postępowaniem, poniósł znaczne koszty, a w konsekwencji straty związane ze zmianą ustawy. Dodał, że ze względu na zmianę przepisów, siostra stała się jedynie uprawnioną do działania w przedmiotowej sprawie, dlatego udzieliła mu pełnomocnictwa oraz wyraziła zgodę i potwierdziła wszystkie dokonane przez niego czynności. Podkreślił, że jego siostra nie zrzekła się praw do odszkodowania, a pozbawienie go wcześniej przyznanej legitymacji do występowania w sprawie jest jawnym przejawem złamania zakazu retroaktywności prawa.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa, podzielając w pełni stanowisko Wojewody [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że H.W. i F.W. w dniu 12 listopada 1990 r. złożyli przed A.K. – notariuszem w Państwowym Biurze Notarialnym w T. oświadczenie, w którym wskazali M.W. jako uprawnionego do zaliczenia wartości mienia pozostawionego, zgodnie z art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Działając na podstawie ww. oświadczenia, M.W. w imieniu własnym w dniu 21 listopada 1990 r. wystąpił do Urzędu Rejonowego w W. z podaniem z dnia 20 listopada 1990 r. o odszkodowanie za mienie nieruchome pozostawione poza granicami obecnego państwa polskiego, tj. w W., przy ulicy [...]. Organ stwierdził, iż pomimo wskazania w treści podania, że właścicielami pozostawionego mienia byli H. F. W., to wnioskodawca nie przedstawił dokumentu, z którego wynikałoby prawo własności F.W. do ww. nieruchomości. Minister ustalił, na podstawie orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w [...] z dnia [...] sierpnia 1947 roku, L. dz. [...], że właścicielką nieruchomości pozostawionych była wyłącznie H.W. Niezależnie jednak od powyższych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, że M.W. nie stał się spadkobiercą żadnego z rodziców, albowiem spadek po F.W. zmarłym [...] maja 1991 r. i H.W. zmarłej [...] lutego 1992 r. nabyła w całości na mocy testamentu córka – A.P. – zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] lutego 1994 r., sygn. akt [...]. Następnie stwierdził, że M.W. w imieniu własnym w dniu 21 listopada 1990 r. wystąpił do Urzędu Rejonowego w W. z podaniem o odszkodowanie za mienie nieruchome pozostawione poza granicami obecnego państwa polskiego w miejscowości W. W dacie złożenia ww. wniosku obowiązywały przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). Art. 88 ust. 2 cytowanej ustawy stanowił, że zaliczenie wartości mienia nieruchomego, pozostawionego na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, następuje na rzecz właściciela tego mienia lub wskazanej przez niego jednej osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego. W ocenie organu, z wniosku M.W. wynika, że wniósł on o zaliczenie wartości mienia pozostawionego jedynie w swoim imieniu. W chwili składania wniosku posiadał on legitymację do dochodzenia prawa do rekompensaty, ponieważ zgodnie z oświadczeniem rodziców F.W. i H.W. z dnia 12 listopada 1990 r., został wskazany jako uprawniony do zaliczenia wartości mienia pozostawionego. Jednakże, zgodnie z dyspozycją art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, "Postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów", które przewidują, że prawo do rekompensaty przysługuje wyłącznie właścicielowi nieruchomości pozostawionej, a w przypadku jego śmierci – spadkobiercom lub wskazanej spośród nich – osobie uprawnionej.

W uzasadnieniu Minister podkreślił, że A.P. (jedyna spadkobierczyni H.W.) podjęła działania zmierzające do zmiany sytuacji prawnej M.W. w prowadzonym postępowaniu i w dniu [...] maja 2011 r. udzieliła mu pełnomocnictwa w formie aktu notarialnego do reprezentowania jej w sprawach związanych z prawami i roszczeniami z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokonała darowizny na rzecz M.W. praw i roszczeń dotyczących mienia zabużańskiego. Ponadto, A.P. oświadczeniem z dnia 1 listopada 2011 r. potwierdziła wszelkie czynności dokonane w jej imieniu bez należytego umocowania, dotyczące praw i roszczeń z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Oświadczyła, że M.W. złożył w jej imieniu wniosek do Urzędu Rejonowego w W., a następnie w jej imieniu prowadził korespondencję z kolejnymi organami prowadzącymi postępowanie w sprawie przyznania prawa do rekompensaty. Ponadto, M.W. pismem z dnia 12 grudnia 2011 r. wyjaśnił, iż wszelkie czynności od dnia wydania (tj. od [...] lutego 1994 r.) przez Sąd Rejonowy w T. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po H.W., jak również wcześniejsze czynności były dokonywane za zgodą i wiedzą jego siostry. W związku z ww. oświadczeniami Minister stwierdził jednak, że z treści podania, które M.W. w dniu 21 listopada 1990 r. skierował do Urzędu Rejonowego w W., ani z żadnego innego dokumentu nie wynika, żeby występował również w imieniu A.P. Ponadto organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie wykazano, że w dniu złożenia wniosku M.W. posiadał pełnomocnictwo do reprezentowania siostry. Zdaniem organu oświadczenie A.P. z dnia 1 listopada 2011 r. nie może zostać uznane za uzupełnienie lub sprecyzowanie wniosku z dnia 20 listopada 1990 r. W ocenie organu II instancji powyższe działanie prowadziłoby do próby obejścia podstawowego wymogu wynikającego z ww. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., tj. obowiązku złożenia wniosku w zawitym ustawowym terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. i tym samym do naruszenia obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględniając powyższe oraz fakt, iż z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] lutego 1994 r., sygn. akt [...] wynika, że spadek po H.W. nabyła w całości na mocy testamentu A.P., Minister stwierdził, iż M.W. (wnioskodawca) nie udowodnił następstwa prawnego po właścicielce nieruchomości pozostawionych. Brak spełnienia przesłanki wynikającej z art. 5 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 1 powoduje, że roszczenie o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego na podstawie wyżej wymienionej ustawy nie przysługuje.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł M.W., zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, w postaci naruszenia art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w postaci:

a) błędnej wykładni polegającej na błędnej interpretacji znaczenia przedmiotowego przepisu poprzez nieprawidłowe uznanie, że oznacza on także obowiązek stosowania przez organy (sąd) przepisów prawa materialnego ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. do niezakończonych do momentu wejścia jej w życie postępowań (w tym nowego/innego katalogu podmiotów prawa podmiotowego do rekompensaty - art. 3), podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 27 prowadzić winna do wniosku o obowiązku bezpośredniego skutku postanowień ustawy wyłącznie z zakresu trybu postępowania, czego skutkiem było wydanie błędnej (niezgodnej z prawem) decyzji o odmowie potwierdzenia skarżącemu uprzednio nabytego podmiotowego prawa do rekompensaty z tytułu mienia zabużańskiego;

b) błędnej wykładni polegającej na nieuwzględnieniu w procesie interpretacyjnym nakazu prokonstytucyjnej wykładni przepisów ustawy prowadzącej do wniosku o niemożności zastosowania przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r., a w szczególności art. 3 ust. 2 oraz art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy, w zakresie w jakim wśród podmiotów prawa podmiotowego do rekompensaty za mienie zabużańskie nie uwzględniają wskazanej osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego (art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami w wywłaszczaniu nieruchomości, późniejszy art. 81), tj. skarżącego, który nabył podmiotowe prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie przed wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., a czego skutkiem było wydanie niezgodnej z prawem decyzji o odmowie potwierdzenia skarżącemu prawa do rekompensaty skutkujące naruszeniem konstytucyjnych wartości w procesie interpretacji i stosowania prawa, w tym m.in. naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego i składającej się na nią zasady niedziałania prawa wstecz, zasady ochrony praw nabytych, zasady ochrony interesów w toku, zasady zaufania do stanowionego prawa (art. 2 Konstytucji) oraz zasady ochrony własności (art. 64 ust. 1 Konstytucji);

2) naruszenie przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w postaci naruszenia art. 2 oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji poprzez wydanie decyzji o odmowie potwierdzenia skarżącemu prawa do rekompensaty pomimo posiadania przez skarżącego prawa podmiotowego do rekompensaty, a więc decyzji w skutkach naruszającej konstytucyjną zasadę państwa prawnego i rekonstruowaną z niej zasadę ochrony praw nabytych, zasadę ochrony interesów w toku, zasadę niedziałania prawa wstecz, zasadę zaufania do stanowionego prawa (art. 2) oraz zasadę ochrony własności (art. 64 ust. 1);

3) naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym odmówieniu skarżącemu posiadania prawa podmiotowego do rekompensaty za mienie zabużańskie, tj. pomimo uprzedniego nabycia i posiadania przez skarżącego prawa podmiotowego do rekompensaty w oparciu o ustawę z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (m.in. art. 88, późniejszy art. 81 ustawy);

4) naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 88 ust. 2 (późniejszego art. 81) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu posiadania przez skarżącego prawa podmiotowego do rekompensaty za mienie zabużańskie, które skarżący nabył na podstawie przedmiotowej ustawy i z chwilą skutecznego wskazania skarżącego jako uprawnionego do prawa zaliczenia i w konsekwencji wydaniu niezgodnej z prawem decyzji o odmowie potwierdzenia skarżącemu prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie;

5) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., co w konsekwencji naruszenia art. 27 ww. ustawy poprzez błędne uznanie, że postępowanie wszczęte na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów winno toczyć się stosownie do reguł wynikających z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., doprowadziło do błędnego uznania przez organy orzekające, utraty legitymacji czynnej skarżącego w sprawie i wydanie decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie;

6) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 8, art. 9, art. 32 (obecnie art. 35) oraz art. 33 (obecnie art. 36) Kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób rażąco przewlekły (przez prawie 22 lata) oraz bez wyznaczania przez olbrzymią większość czasu trwania postępowania ostatecznych terminów ostatecznego załatwienia sprawy, nieinformowanie skarżącego o wszystkich okolicznościach faktycznych i prawnych (np. zmieniającym się akcie prawnym regulującym kwestię rekompensat za mienie zabużańskie) co łącznie zdezawuowało zaufania skarżącego do organów państwa.

Następnie skarżący stwierdził, iż w razie nieuwzględnienia ww. zarzutów, skarżonej decyzji zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w związku z naruszeniem przepisów postępowania w postaci naruszenia art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy w związku z naruszeniem art. 7, art. 8 oraz art. 64 § 2 Kpa poprzez brak wezwania A.W. (siostry skarżącego), legitymującej się prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po F. i H. W., do udziału w postępowaniu i nieumożliwienie realizacji ustawowo przysługującego A.W. prawa do uzyskania rekompensaty po rodzicach, tj. F. i H. W., co doprowadziło do utraty zaufania A.W. oraz skarżącego do organów państwa, powodując jednocześnie naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez zniweczenie zasady zaufania obywateli do stanowionego prawa.

Ewentualnie, w razie nieuwzględnienia powyższych zarzutów, M.W. wniósł o zadanie, w trybie art. 193 Konstytucji RP, pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu o zgodność przepisów art. 27, art. 3 ust. 2 oraz art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 (ewentualnie innych relewantnych w niniejszej sprawie przepisów prawa) ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. z Konstytucją RP, tj. z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji, w zakresie w jakim przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prowadzą w niniejszej sprawie do odmowy potwierdzenia skarżącemu prawa do rekompensaty, a więc dezawuują przysługujące skarżącemu uprzednio nabyte prawo podmiotowe, prowadząc do skutków sprzecznych z zasadą demokratycznego państwa prawa, na którą składają się także takie zasady jak zasada ochrony praw nabytych, zasada ochrony interesów w toku, zasada niedziałania prawa wstecz, zasada zaufania do stanowionego prawa (art. 2 Konstytucji) oraz zasada ochrony własności (art. 64 ust. 1 Konstytucji).

W związku z tak postawionymi zarzutami M.W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i ewentualnie decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na odpowiedź Ministra na skargę, M.W. pismem z dnia 24 sierpnia 2012 r. wniósł replikę, podtrzymując wszystkie wnioski i zarzuty zawarte w skardze z dnia 21 maja 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy, wydając zaskarżony akt, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji i zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzje organów obu instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek skarżącego M.W. z dnia 20 listopada 1990 r., który wystąpił w swoim imieniu do Urzędu Rejonowego w W. z podaniem o odszkodowanie za mienie nieruchome pozostawione poza granicami obecnego państwa polskiego, tj. w W., przy ulicy [...]. Złożenie wniosku przez M.W. nastąpiło po tym, jak jego rodzice – H.W. i F.W. – w dniu 12 listopada 1990 r. złożyli przed A.K. (notariuszem w Państwowym Biurze Notarialnym w T.) oświadczenie, w którym wskazali M.W. jako uprawnionego do zaliczenia wartości mienia pozostawionego. W rozpoznawanej sprawie organy administracji odmówiły skarżącemu potwierdzenia prawa do rekompensaty twierdząc, że M.W. nie stał się spadkobiercą żadnego z rodziców, albowiem spadek po F.W. zmarłym [...] maja 1991 r. i H.W. zmarłej [...] lutego 1992 r. nabyła w całości na mocy testamentu córka – A.P. (zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] lutego 1994 r., sygn. akt [...]). Tym samym, w ich ocenie, M.W. nie udowodnił następstwa prawnego po H.W. (jak stwierdzono jedynej właścicielce nieruchomości pozostawionych), a zatem nie spełnił przesłanki wynikającej z art. 5 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

W ocenie Sądu organy obu instancji błędnie dokonały jednak interpretacji przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.).

I tak, kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie ma fakt, iż w dacie składania oświadczenia rodziców skarżącego, tj. w dniu 12 listopada 1990 r., zgodnie z którym wskazano M.W. jako uprawnionego do zaliczenia wartości mienia pozostawionego, jak i w dacie składania wniosku o odszkodowanie (w dniu 21 listopada 1990 r.), obowiązywał przepis art. art. 88 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (j.t. Dz.U. z 1989 r., Nr 14, poz. 74 ze zm.). Przepis ten wskazywał na właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą jako osobę, której przysługuje uprawnienie do zaliczenia wartości tego mienia, ale jednocześnie stanowił, że uprawnienie to może także przysługiwać wskazanej przez niego jednej osobie uprawnionej do dziedziczenia ustawowego. Wniosek M.W. został do organu wniesiony w dniu 21 listopada 1990 r., a więc pod rządami tego przepisu.

Obowiązująca w dacie orzekania przez organy ustawa z 28 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty ograniczyła krąg osób uprawnionych do rekompensaty tylko do właścicieli nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP (art. 2), a w przypadkach śmierci właściciela do wszystkich spadkobierców albo niektórych z nich wskazanych przez pozostałych spadkobierców (art. 3 ust. 2). Sąd stanął jednak na stanowisku, że ustawa ta w ogóle nie odnosi się do tych wnioskodawców, którzy wnioski złożyli wcześniej, przed wejściem jej w życie, a wnioskodawcy w dacie składania wniosków byli uprawnieni w świetle obowiązujących wówczas przepisów. W art. 27 ustawy z 8 lipca 2005 r. zostało stwierdzone bowiem, że postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia jej w życie prowadzi się na podstawie jej przepisów. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem M.W. z dnia 20 listopada 1990 r. Jak to zostało wcześniej stwierdzone w dacie złożenia wniosku skarżący był uprawniony do przysługującego wówczas prawa zaliczenia (jako syn był osobą uprawnioną do dziedziczenia ustawowego, wskazaną w oświadczeniu rodziców). Podkreślić jednak należy, iż powołany przepis art. 27 stanowi tylko, że postępowanie wszczęte wcześniej prowadzi się na podstawie jej przepisów. Natomiast nie wynika z tego przepisu, ani pozostałych przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., by osoby uprawnione na skutek wskazania przez repatrianta i uprawnione do wszczęcia postępowania na gruncie obowiązujących w dacie wszczęcia przepisów, zostały pozbawione tych uprawnień. Wskazuje na to także charakter prawny prawa do rekompensaty, które wykształciło się z wcześniejszego prawa zaliczenia. Bezsprzecznie jest to prawo majątkowe o charakterze publicznoprawnym. Prawo to, jako prawo majątkowe o charakterze publicznoprawnym, korzysta z konstytucyjnej ochrony praw majątkowych określonej w art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Zatem skarżący nie może być pozbawiony prawa do rekompensaty, które zostało na niego przeniesione przez rodziców w oświadczeniu z dnia 12 listopada 1990 r., o ile spełnione są pozostałe przesłanki, tak podmiotowe jak i przedmiotowe, określone w przepisach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Fakt wydania przez Wojewodę [...] decyzji na podstawie art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, skutkuje uznaniem, że rozstrzygnięcie to zapadło z naruszeniem ww. przepisu oraz z naruszeniem art. 5 ust. 1 powołanej ustawy. Jako że Minister utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wydaną z naruszeniem prawa, uzasadnia to uchylenie decyzji organów obu instancji jako wadliwych.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewoda [...] weźmie pod uwagę powyższe i po przeanalizowaniu pozostałych przesłanek określonych w przepisach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., od których uzależnione jest przyznanie prawa do rekompensaty wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Z uwagi na treść zapadłego wyroku Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności przepisów art. 27, art. 3 ust. 2 oraz art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. z Konstytucją RP.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.

-----------------------

9