Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1935/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 i 25
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz 145
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę radców prawnych oddala skargę Do orzeczenia zgłoszono zdanie odrębne


UZASADNIENIE

Uchwałą nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych (OIRP) w [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., po za poznaniu się z wnioskiem p. T. D. (dalej: kandydata) o wpisanie na listę radców prawnych w trybie art. 25 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, działając na podstawie art. 24 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. nr 123, poz. 1059, z późn. zm.) odmówiła jednogłośnie wpisania kandydata na listę radców prawnych.

W uzasadnieniu wskazano, iż kandydat odbył aplikację sądową, zakończoną egzaminem sędziowskim zdanym w dniu [...] września 2005 r. Następnie pracował na podstawie umowy zlecenia w Sądzie Rejonowym we W., a od dnia [...] kwietnia 2006 r. pracuje na stanowisku asystenta sędziego w Sądzie Okręgowym we W.

W oparciu o przedstawione dowody i wnioski wynikające z odbytej z kandydatem komisyjnej rozmowy, po przeprowadzeniu analizy całokształtu zgromadzonego materiału, uznano że: 1) kandydat nie posiada właściwego profilowanego przygotowania zawodowego do przyszłego wykonywania zawodu radcy prawnego w pełnym wymiarze czynności zawodowych; 2) kandydat z racji niewykonywania zadań objętych obsługą prawną nie posiada należytego praktycznego doświadczenia prawniczego.

W oparciu o powyższe ustalenia, Rada OIRP w [...] uznała, że kandydat nieposiadający profilowanego przygotowania zawodowego, jak i poprzez brak wystarczającego doświadczenia prawniczego, nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W wyniku odwołania złożonego od powyższej uchwały przez kandydata Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (KRRP) uchwałą Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 31 ust. 2 w związku z art. 24 ust. 1 i art. 25 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych: 1) uchyliło uchwałę nr [...] Rady OIRP w [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych; 2) wpisało kandydata na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę OIRP w [...].

W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że Prezydium KRRP rozpatrując wniesione odwołanie uznało, iż w przedmiotowej sprawie brak jest możliwości skutecznego uzasadnienia odmowy wpisu z powodu niespełnienia przesłanki ustawowej z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych.

Zasadą powszechnie stosowaną w orzecznictwie administracyjnym jest rozstrzyganie sprawy według stanu faktycznego istniejącego w dniu jej wszczęcia (z uwzględnieniem ewentualnie uzupełnionego materiału dowodowego) oraz - stanu prawnego uwzględniającego przepisy (a także ich wykładnię), obowiązujące w dniu rozstrzygnięcia.

Z tych powodów, jakkolwiek stan prawny obowiązujący w niniejszej sprawie nie uległ zmianie o tyle, że na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia 8 listopada 2006 r., z sprawie K 30/06 ("skarga radcowska") moc prawna niekonstytucyjnego przepisu art. 25 ust. 1 pkt. 2 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu nadanym nowelą czerwcową (2005) utrzymana została do dnia 31 grudnia 2006 r., to ze względu na zasadę "ochrony interesów w toku" - wnioski złożone przed tą datą należy rozpatrywać według niekonstytucyjnego (od dnia 1 stycznia 2007 r.) "prawa czerwcowego".

Organ wpisowy kierował się przy ocenie spełniania przez kandydata przesłanek rękojmiowych (art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych) zasadą odrębnej weryfikacji przesłanki "charakterologicznej" (nieskazitelny charakter) oraz przesłanki "zachowania dającego rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu", opartą na niżej wskazanych założeniach.

Jakkolwiek orzecznictwo TK ostatecznie zerwało z monistycznym ujęciem normy art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, a także daje się zauważyć fakt przyjmowania tego kierunku myślenia w najnowszym orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, rozpoznającego skargi na prawomocne uchwały odmawiające wpisu na listę radców prawnych, to nie sposób zauważyć, że sąd administracyjny jednoznacznie uznał poglądy TK w kwestii pełnej równoważności egzaminu sądowego i egzaminu radcowskiego, co w praktyce pozwala na odmowę wpisu na listę radców prawnych osoby, która złożyła pozytywnie egzamin sędziowski jedynie w wypadkach wyjątkowych, np. ze względu na dawność zdanego egzaminu. Z analizy tez zawartych w uzasadnieniach wyroków TK z dnia 19 kwietnia 2006 r. i dnia 8 listopada 2006 r., WSA wywodzi, że osobie, która zdała w nieodległej przeszłości egzamin sędziowski, w każdym razie spełnia ustawowe przesłanki do powołania na stanowisko sędziego, względnie po złożeniu egzaminu sędziowskiego pracowała w wymiarze sprawiedliwości na stanowiskach orzeczniczych lub co najmniej na stanowisku asystenta sędziego - w zasadzie nie można odmówić wpisu na listę zawodową radców prawnych.

Dotychczasowe zasady oceny przez organy radcowskiego samorządu zawodowego (obu instancji) wniosków wpisowych składanych w trybie art. 24 ust. 1 w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, nie znajdują uznania w zakresie odmów wpisu na listę radców prawnych osób, które zdały w ostatnich latach egzamin sędziowski, względnie zdały ten egzamin dawniej, ale posiadają praktykę zawodową w organach wymiaru sprawiedliwości.

Jak wynika z analizy zapadających na bieżąco orzeczeń tego Sądu, a także biorąc pod uwagę fakt przedłużenia przez TK do dnia 31 grudnia 2006 r. mocy obowiązującej - uznanego za niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej - art. 25 ust. 1 pkt. 2 ustawy korporacyjnej (wyrok z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06), organ odwoławczy nie widzi możliwości skutecznej obrony stanowiska zajętego przez organ wpisowy.

Z tych powodów, dostrzegając stwierdzoną co do zasady niekonstytucyjność podstawy prawnej wpisu, podporządkowując się wyrokowi TK w części utrzymującej w obrocie prawnym normę uznaną za niezgodną z Konstytucją (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych), organ odwoławczy uchwalił, jak w sentencji.

Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2007 r., wydaną na podstawie art. 311 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych i wyroku TK z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06 (Dz. U. Nr 206, poz. 1522) w zw. z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - sprzeciwiono się wpisowi kandydata na listę radców prawnych OIRP w [...] dokonanemu uchwałą Nr [...] Prezydium KRRP w W. z dnia [...] stycznia 2007 r.

W uzasadnieniu odwołano się do wyroku TK z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06, w którym Trybunał orzekł, iż art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r., w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji. Powołany przepis ustawy o radcach prawnych, zgodnie ze wskazanym orzeczeniem TK utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r.

W uzasadnieniu wskazanego orzeczenia TK wskazał, iż uznany za niekonstytucyjny przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych reguluje analogiczny zakres sprawy, będący już przedmiotem rozważań TK w zakresie dotyczącym adwokatów, odnośnie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058, z późn. zm.) - wyrok z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06 (Dz. U. Nr 75, poz. 529).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odnosząc się do wyroku TK z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06, wskazał, iż art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze jest niekonstytucyjny jedynie w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osoby, która po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazuje się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Może zatem ten przepis stanowić podstawę wpisu na listę adwokatów. Jednakże należy zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis może wykazać się stażem i doświadczeniem zawodowym. Samorząd powinien badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o taki wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Przesłankami oceny winny być m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego (m.in. wyrok tego Sądu z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1550/06).

Rada OIRP w [...] podejmując uchwałę odnośnie odmowy wpisu kandydata na listę radców prawnych w dniu [...] grudnia 2006 r. uznała, że kandydat nie posiada profilowanego przygotowania zawodowego, jak i poprzez brak wystarczającego doświadczenia prawniczego, nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Prezydium KRRP zakwestionowało przyjęte przez OIRP w [...] stanowisko. W uzasadnieniu uchwały podniesiono, że o ile na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 30/06 moc prawna niekonstytucyjnego art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. utrzymana została jedynie do dnia 31 grudnia 2006 r., to ze względu na zasadę "ochrony interesów w toku" - wnioski złożone przed tą datą należy jednak rozpatrywać według zapisów zakwestionowanych przez TK.

Uchwały o wpisie mają charakter decyzji uznaniowych. W związku z tym złożenie wniosku o wpis przez zainteresowanego nie jest równoznaczne z uzyskaniem żądanego wpisu. Kandydatowi w toku postępowania o wpis była znana treść przytoczonego wyżej orzeczenia TK z dnia 8 listopada 2006 r. W tej sytuacji brak jest podstaw do zastosowania zasady zachowania praw nabytych.

Minister Sprawiedliwości dokonując merytorycznej i prawnej oceny uchwały samorządu radcowskiego o wpisie kandydata na listę radców prawnych podejmuje działania jako organ odwoławczy w rozumieniu przepisów k.p.a.

Zgodnie z orzecznictwem i doktryną, organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej (np. wyrok NSA z 24.02.1992 r. II SA 49/92 (niepubl.), wyrok NSA z dnia 22 marca 1996 r., SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, nr 1. poz. 35; wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 1987r., IV SA 385/87; B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2006, wyd. 8, s. 606).

W dacie podejmowania przez Prezydium KRRP uchwały o wpisie kandydata art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych utracił moc obowiązującą w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym.

Kandydat w dniu [...],[...] i [...] września 2005 r. złożył egzamin sędziowski, zaś od dnia [...] października 2005 r. do [...] grudnia 2005 r. świadczył pracę w Sądzie Rejonowym we W. na podstawie umowy - zlecenia, w ramach której do jego obowiązków należało przygotowywanie projektów orzeczeń i zarządzeń w Sekcji Wykonawczej Wydziału II Karnego Sądu Rejonowego we W. oraz innych prac zleconych przez Kierownika Sekcji. W dniu [...] stycznia 2006 r. na podstawie umowy zlecenia wykonywał w Sądzie Rejonowym we W. czynności zlecone przez Prezesa Sądu Rejonowego, Przewodniczącego Wydziału Gospodarczego oraz Przewodniczącego Wydziału VII Grodzkiego. Od dnia [...] kwietnia 2006 r. zatrudniony jest w charakterze asystenta sędziego w Sądzie Okręgowym we W.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości kandydat nie ma odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym, która pozwalałaby na uzyskanie wpisu na listę radców prawnych.

Zgodnie z art. 4 ustawy o radcach prawnych - wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe. Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego daje ta osoba, która wykazuje się cechami, od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej podmiotów, na rzecz których jest wykonywana. Oceniając wskazany przymiot brane jest pod uwagę szereg czynników, zaś spośród nich przede wszystkim odpowiedni poziom przygotowania, kwalifikacji i wiedzy zawodowej.

Dotychczasowy przebieg pracy kandydata, w tym brak praktyki w świadczeniu pomocy prawnej wskazują, iż kandydat nie posiada odpowiedniej praktyki zawodowej pozwalającej na wykonywanie zawodu radcy prawnego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie na powyższą decyzję Ministra z dnia [...] marca 2007 r. złożył kandydat wnosząc o uchylenie powołanej decyzji Ministra Sprawiedliwości.

W uzasadnieniu zakwestionowano w pierwszej kolejności charakter decyzji (sprzeciwu) Ministra Sprawiedliwości jako organu odwoławczego w rozumieniu k.p.a. Uznano, odwołując się do treści art. 311 ust. 2 ustawy o radcach prawnych oraz art. 15 k.p.a., że niezasadne jest twierdzenie, iż Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 311 ust. 2 ustawy, jest organem odwoławczym. W ocenie skarżącego Minister Sprawiedliwości w tym zakresie stanowi organ kontrolny, badający formalną stronę decyzji, wydawanych w formie uchwały Rady OIRP, czy też Prezydium KRRP, w kontekście chociażby kompletności dokumentacji, czy też prawidłowości samego procesu głosowania (np. obliczenia głosów, określenia większości koniecznej dla podjęcia uchwały) w przedmiocie konkretnej uchwały. Zasadnicze i merytoryczne badanie i analizowanie całości dokumentacji, przedłożonej przez kandydata do wpisu na listę radców prawnych, w odniesieniu do wymogów stawianych mu przez przepisy ustawy, należy do powyżej wymienionych organów samorządu radcowskiego, a także do sądu administracyjnego, o ile dojdzie do zaskarżenia decyzji przez uprawnione do tego podmioty.

Niezależnie od powyższego, kandydat odniósł się do argumentów, które zostały podniesione przez Ministra Sprawiedliwości w uzasadnieniu sprzeciwu.

W tym zakresie skarżący wskazał, iż wniosek o wpisanie go na listę radców prawnych złożył w siedzibie Rady OIRP w [...] w dniu [...] września 2006 r. W tym okresie czasu obowiązywała ustawa o radcach prawnych w treści określonej m.in. nowelizacją, wprowadzoną ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163 poz. 1361). Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, a także art. 35 § 1 i 3 k.p.a. i art. 36 § 1 k.p.a., Rada OIRP w ciągu 30-to dniowego terminu była zobowiązana do wydania decyzji w przedmiocie wpisu, bądź do zawiadomienia o przyczynie niezałatwienia sprawy. W przypadku skarżącego uchwała organu I instancji zapadła dopiero [...] grudnia 2006 r., przy czym nie wskazano przyczyny takiego stanu rzeczy. W wyroku z dnia 8 listopada 2006 r., wydanym w sprawie K 30/06, TK stwierdzając niekonstytucyjność przepisów, zmieniających ustawę o radcach prawnych, w zakresie zakwestionowanym przez Krajową RRP, w pkt 11 pisemnego uzasadnienia odniósł się szczegółowo do powodów odroczenia utraty mocy obowiązującej tych przepisów dopiero z dniem 31 grudnia 2006 r. Trybunał podniósł m.in. to, że uzyskał informacje, z których wynikało, iż poszczególne OIRP, wiedząc o planowanym terminie rozpoznania wniosku KRRP wstrzymały rozpoznawanie wniosków osób, które w zaufaniu do obowiązującego prawa, podjęły starania o uzyskanie wpisu na listy radców prawnych. Trybunał podkreślił, iż "prawo nie może być pułapką dla obywatela, działającego zgodnie z jego literą. Dlatego sytuacja wskazanych osób, które podjęły działania zmierzające do osiągnięcia skutków przewidzianych przez obowiązujące prawo, nie powinna ulec pogorszeniu". W dalszej części uzasadnienia wyroku Trybunał wprost wskazał, iż "orzekając o niekonstytucyjności określonego uregulowania, musi brać pod uwagę, że eliminacja niekonstytucyjnych norm z systemu prawnego następuje z datą opublikowania wyroku w organie publikacyjnym, co może prowadzić do naruszenia interesów w toku, czy wręcz - do multiplikacji niepewności co do stanu prawnego". Powyższe sformułowania - w kontekście odroczenia uchylenia mocy obowiązującej przepisów nowelizujących ustawę o radcach prawnych - zdają się wskazywać, iż wyraźną intencją Trybunału było uchylenie zaskarżonych przepisów z datą, która umożliwi organom samorządu radców prawnych ostateczne rozpoznanie wniosków o wpis na listy radców prawnych, złożonych przed wydaniem wyroku. Takie rozumienie treści tego wyroku i jego uzasadnienia, prezentował również Prezes KRRP, który publicznie wyrażał stanowisko, iż "wnioski o wpis na listę radców, jakie w ostatnim czasie wpłynęły od osób, które zdały egzamin sędziowski czy prokuratorski, będziemy rozpatrywać. Nie możemy być małostkowi, skoro Trybunał powiedział, że interesy tych osób trzeba chronić. Rady okręgowe powinny bezdyskusyjnie podejmować uchwały o wpisie. Jest na to jeszcze półtora miesiąca" (Rzeczpospolita z 9 listopada 2006 r. nr 262 część C).

W powyższej sytuacji, skoro wniosek o wpisanie skarżącego na listę radców prawnych został złożony [...] września 2006 r., to przy zachowaniu terminów przewidzianych dla podejmowania decyzji w tej materii i przy uwzględnieniu treści wyroku TK, rozpoznanie wniosku - w ramach postępowania dwuinstancyjnego -winno nastąpić przed dniem 31 grudnia 2006 r. i na podstawie stanu prawnego wówczas obowiązującego. Właśnie takimi względami kierowało się Prezydium KRRP, wydając w dniu [...] stycznia 2007 r. uchwałę Nr [...].

Na marginesie skarżący zauważył, iż w tej sytuacji nie chodzi o zastosowanie zasady praw nabytych, jak sugeruje to w uzasadnieniu sprzeciwu Minister Sprawiedliwości, wskazując w uzasadnieniu decyzji, że "(...) uchwały o wpisie mają charakter decyzji uznaniowych. W związku z tym złożenie wniosku o wpis przez zainteresowanego nie jest równoznaczne z uzyskaniem żądanego wpisu. Kandydatowi w toku postępowania o wpis była znana treść przytoczonego wyżej orzeczenia TK z dnia 8 listopada 2006 r." (nie było to możliwe skoro skarżący wniosek złożył [...] września 2006 r.). W tej sytuacji brak jest podstaw do zastosowania zasady zachowania praw nabytych".

Skarżący uważa, iż jako wnioskodawca, nie może ponosić negatywnych skutków przekroczenia przez właściwe organy terminów do wydania decyzji. Odmienne działania traktować należy w kategoriach naruszenia m.in. konstytucyjnej zasady państwa prawnego, jak również zasad ogólnych postępowania administracyjnego, tj.: załatwienia spraw przez organy administracji państwowej przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) oraz prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.).

W ocenie skarżącego podniesienie przez Ministra Sprawiedliwości argumentu braku "odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym" jako organu wydającego decyzję administracyjną skutkuje niezrozumieniem podstawy faktycznej jej wydania. Wskazuje bowiem na brak przekonania o słuszności pierwszej z przesłanek sprzeciwu, tj. konieczności zastosowania przepisów ustawy o radcach prawnych w brzmieniu obowiązującym po 31 grudnia 2006 r. Niewątpliwym przecież jest, iż po uchyleniu mocy obowiązującej art. 25 ust. 1 wspomnianej ustawy, wykluczone jest wpisanie na listę radców prawnych osób, które m.in. zdały egzamin sędziowski, tak jak było to w przypadku skarżącego. W konsekwencji bezprzedmiotowym byłoby zatem rozważanie przymiotu rękojmi należytego wykonywania zawodu.

Odnosząc się do tego zarzutu skarżący uważa, iż Minister Sprawiedliwości niesłusznie dokonał ponownej oceny załączonych do wniosku dokumentów pod kątem spełniania wymogu rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Dokonanie merytorycznego badania tej przesłanki, w ramach dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, należy do kompetencji organów samorządu radcowskiego. Minister Sprawiedliwości w trakcie kontroli dokumentów przesłanych w trybie art. 31 ustawy o radcach prawnych, może sprawdzać, czy odpowiednie organy w ogóle badały spełnianie przez kandydata do wpisu wszystkich wymogów formalnych. Nie może natomiast po raz kolejny dokonywać oceny kandydata niejako wbrew woli samorządu radcowskiego.

Niezależnie od tego skarżący nie zgodził się również z samą oceną jego osoby pod kątem spełnienia omawianej przesłanki. W uzasadnieniu sprzeciwu Minister Sprawiedliwości wskazał praktykę zawodową skarżącego (okres aplikacji sądowej pozaetatowej i etatowej, pracę w Sądzie Rejonowym we W. na podstawie umowy zlecenia, pracę na stanowisku asystenta sędziego Sądu Okręgowego we W.), po czym stwierdził, iż w jego ocenie skarżący "nie ma odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym, która pozwalałaby na uzyskanie wpisu". Konkretyzując ten zarzut dokonał określenia niejako wzorca osoby dającej rękojmię w omawianym kontekście, stwierdzając, iż "rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego daje ta osoba, która wykazuje się cechami, od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej podmiotów, na rzecz których jest wykonywana. Oceniając wskazany przymiot brane jest pod uwagę szereg czynników, zaś spośród nich przede wszystkim odpowiedni poziom przygotowania, kwalifikacji i wiedzy zawodowej". Dokonując przeniesienia owego wzorca do osoby skarżącego, Minister Sprawiedliwości wskazał jedynie, że "dotychczasowy przebieg pracy (...) w tym brak praktyki w świadczeniu pomocy prawnej wskazują, iż kandydat nie posiada odpowiedniej praktyki zawodowej pozwalającej na wykonywanie zawodu radcy prawnego". Takie uzasadnienie braku spełniania przesłanki rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w ocenie skarżącego nie spełnia wymogów stawianych decyzji administracyjnej.

Skarżący zgadza się, iż decyzja w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak, że organ, wydający decyzję może kształtować ją dowolnie. Winien natomiast wykazać, jakie konkretnie przesłanki decydują o takim, a nie innym rozstrzygnięciu w ramach określonej regulacji prawnej.

Założeniami nowelizacji ustawy o radcach prawnych (prezentowanymi przez Ministra Sprawiedliwości), które przedstawione zostały także w trakcie rozpoznawania "skargi radcowskiej" przez TK, w największym skrócie, było otwarcie rynku zawodów prawniczych na osoby posiadające wystarczające wykształcenie prawnicze, między innymi osobom z ukończoną aplikacją sądową i zdanym egzaminem sędziowskim. Tok myślenia zaprezentowany w uzasadnieniu sprzeciwu nakazywałby stwierdzenie, iż również na gruncie nowelizacji ustawy, wpis na listę radców prawnych mogłyby uzyskać zasadniczo osoby po aplikacji korporacyjnej, bowiem tylko one mogły w okresie odbywania tejże aplikacji świadczyć pomoc prawną, i to w ograniczonym zakresie. W tej sytuacji Minister Sprawiedliwości działając konsekwentnie powinien wyrazić sprzeciw wobec wszystkich uchwał o wpisaniu na listy radców prawnych osób, które podobnie jak ja ubiegały się o wpis na podstawie art. 25 ust 1 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r. Tymczasem według opublikowanych w prasie danych (Rzeczpospolita nr 262 z 9 listopada 2006 r. część C) wynika, iż jedynie w okresie od 15 września 2005 r. do 31 października 2006 r., dzięki uchylonym przepisom na listy radców prawnych wpisało się 1.979 osób po innych aplikacjach, z czego 26 osób zostało wpisanych, po rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne ich odwołań od decyzji odmownych.

W tym miejscu skarżący powołał się na argumentację odnoszącą się do rozumienia pojęcia "rękojmia". Podtrzymał swoje stanowisko, iż pojęcie to jest ściśle powiązane ze sferą ocenną, dotyczącą natury etycznej, czy moralnej. O jej spełnieniu mogą świadczyć jedynie okoliczności i fakty związane z przeszłym zachowaniem. Skarżący zauważył, że w dotychczasowej praktyce zawodowej nie spotkał się z negatywną oceną wykonywanych przez niego obowiązków. Odnosi się to zarówno do sfery przygotowania prawniczego, tj.: prawidłowości teoretycznego i praktycznego, przejawiającego się w treści opracowywanych projektów pism i orzeczeń, zapoznawania się z orzecznictwem i literaturą fachową, słuszności logicznego rozumowania, jak i sfery ogólnoludzkiej, pojmowanej jako szeroko rozumiany sposób bycia, czy też stosunek do przełożonych. Odzwierciedla się to w opiniach o kandydacie, zgromadzonych w czasie odbywania aplikacji sądowej, w fakcie zawarcia z nim umów o pracę w Sądzie Okręgowym we W., jak również w opinii dotyczącej okresu pracy w charakterze asystenta.

Reasumując skarżący uznał, iż decyzja Ministra Sprawiedliwości wyrażona w formie sprzeciwu wpisania go na listę radców prawnych zgodnie z uchwałą Prezydium KRRP z [...] stycznia 2007 r. nie znajduje uzasadnienia tak w stanie prawnym, jaki winien mieć zastosowanie przy rozpoznaniu wniosku skarżącego, jak również nie jest poparta merytorycznymi przesłankami.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu Minister Sprawiedliwości podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i nie podzielił argumentów skarżącego.

Wskazał, że TK w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06 orzekł, iż art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 z późn. zm.), w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji. Powołany przepis ustawy o radcach prawnych, zgodnie ze wskazanym orzeczeniem TK utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r.

W uzasadnieniu wskazanego orzeczenia TK wskazał, iż uznany za niekonstytucyjny przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych reguluje analogiczny zakres sprawy, będący już przedmiotem rozważań TK w zakresie dotyczącym adwokatów, odnośnie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058) - wyrok dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06 (Dz. U. Nr 75, poz. 529).

Odnosząc się do argumentów zawartych w skardze kandydata organ podniósł, iż uchwały o wpisie mają charakter decyzji uznaniowych. W związku z tym złożenie wniosku o wpis przez zainteresowanego nie jest równoznaczne z uzyskaniem żądanego wpisu.

Uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych zapadła w dniu [...] stycznia 2007 r.

W dacie podejmowania wskazanej uchwały o wpisie kandydata art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych utracił moc obowiązującą w zakresie, w jakim stwarzał możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym.

Z uzasadnień powołanych wyroków TK wynikało, iż przesłankę odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym należy traktować jako element rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (adwokata).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odnosząc się do wyroku TK z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06, podkreślił, iż należy badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o taki wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu. Przesłankami oceny winny być m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego (m.in. wyrok z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1550/06).

W ocenie Ministra Sprawiedliwości dotychczasowy przebieg pracy kandydata, w tym brak praktyki w świadczeniu pomocy prawnej wskazują, iż kandydat nie wykazuje odpowiedniej praktyki zawodowej pozwalającej na wykonywanie zawodu radcy prawnego. Nie było więc podstawy do wpisu kandydata na listę radców prawnych.

Ustawa o radcach prawnych nie wprowadza ograniczeń co do rodzaju przesłanek, które mogą być badane przez Ministra Sprawiedliwości w odniesieniu do uchwał o wpisie na listę radców prawnych.

Minister Sprawiedliwości, rozważając zasadność wniesienia sprzeciwu uprawniony jest do ustalenia, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane do dokonania wpisu, także ta określona w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Zatem Minister Sprawiedliwości bada wszelkie przesłanki ustawowe, które stanowiły podstawę podjęcia uchwały przez Prezydium KRRP o wpisie kandydata.

Stanowisko, iż prawo Ministra Sprawiedliwości do wyrażenia sprzeciwu wobec wpisu określonej osoby na listę korporacji prawniczej nie jest ograniczone w żaden sposób, poza względami wynikającymi z charakteru tego aktu jako decyzji administracyjnej, osadzonej w konkretnej materii normatywnej prezentował wielokrotnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (między innymi orzeczenia tego Sądu: z dnia 29 września 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1221/06, z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1212/06).

Skarżący nie powołuje się na żadne nowe okoliczności, które przemawiałyby za zmianą decyzji. Treść skargi sprowadza się jedynie do polemiki za stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości, które zostało wyczerpująco uzasadnione w decyzji z dnia [...] marca 2007 r.

Z uwagi zatem na wydanie zaskarżonej decyzji zgodnie z prawem bez cech dowolności i bez przekroczenia granic uznania administracyjnego, Minister wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2007 r., którą sprzeciwiono się wpisowi kandydata na listę radców prawnych OIRP w [...], dokonanemu uchwałą Nr [...] Prezydium KRRP z dnia [...] stycznia 2007 r.

Powyższa sprawa była już rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 17 sierpnia 2007 r. pod sygn. VI SA/Wa 903/07. Zawieszono wówczas postępowanie wskazując, że postanowieniem z dnia 12 czerwca 2007 r. w sprawie o sygn. II GSK 23/07 Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił składowi 7 sędziów NSA zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy wniesienie skargi do sądu administracyjnego przewidzianej w art. 311 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (...) winno zostać poprzedzone złożeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (...)". Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie zapadła dnia 30 października 2007 r., sygn. akt II GSP 3/07; wskazuje ona, że wniesienie przedmiotowej skargi nie wymaga wyczerpania środków zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a.

W rozpatrywanej sprawie kilka kwestii prawnych wymaga wyjaśnienia.

W odniesieniu do pierwszej kwestii, tj. charakteru decyzji (sprzeciwu) Ministra Sprawiedliwości, Sąd podziela opinię skarżącego, iż nie jest to akt organu odwoławczego w rozumieniu art. 15 k.p.a. W świetle treści art. 311 ustawy o radcach prawnych jest to, w ocenie Sądu, akt nadzoru organu administracji rządowej, jakim jest Minister Sprawiedliwości, nad organami zawodowego samorządu radcowskiego w zakresie wpisu na listę członków korporacji, mający formę decyzji administracyjnej. Zgadzając się w sprawie kwalifikacji sprzeciwu Ministra ze skarżącym należy jednocześnie podkreślić, że nie oznacza to zgody na ograniczenie zakresu tego instrumentu kontrolnego. W szczególności nie można zawęzić funkcji sprzeciwu - jak chce tego skarżący - do badania formalnej strony (kompletności dokumentacji, czy też prawidłowości samego procesu głosowania) dokonanego wpisu, przy zachowaniu wyłączności organów samorządu radcowskiego (i sądu administracyjnego) do orzekania w sprawach wpisu. Takie ograniczenie nie wynika z treści żadnego przepisu ustawy o radcach prawnych; słusznie też Minister w odpowiedzi na skargę stwierdził, że powołana ustawa nie wprowadza ograniczeń co do rodzaju przesłanek, które mogą być badane przez Ministra Sprawiedliwości w odniesieniu do uchwał o wpisie na listę radców prawnych. W obowiązującym w rozpatrywanej sprawie stanie prawnym Minister Sprawiedliwości miał więc prawo badania zarówno formalnych, jak i materialnych przesłanek wpisu, włącznie z tzw. przesłanką rękojmiową, związaną z oceną posiadania przez kandydata odpowiedniej praktyki zawodowej, pozwalającej na wykonywanie zawodu radcy prawnego.

Decyzja (sprzeciw) Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie wpisu ma charakter decyzji uznaniowej. Minister ma obowiązek rozważyć wniosek o wpis wraz z dokumentacją kandydata wedle jasnych i czytelnych kryteriów i podjąć decyzję zgodną z nimi, a więc albo milcząco zaakceptować wpis, co oznacza, że się nań zgadza, albo wyrazić wobec niego swój sprzeciw, podlegający kontroli sądu administracyjnego.

Uznaniowy charakter decyzji (sprzeciwu) Ministra nie oznacza, że każdy wniosek o wpis na listę radców prawnych osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny zostanie rozpatrzony - niejako automatycznie - pozytywnie. Należy bowiem pamiętać, że od momentu zwolnienia tych osób z obowiązku wykazania się trzyletnią praktyką, tzn. od dnia 1 maja 2004 r., w przepisie tym wprowadzono równocześnie wymóg, iż osoby te muszą spełniać wymagania przewidziane w art. 24 ust. 1 pkt 1, 3 - 5 powołanej ustawy. W myśl tego ostatniego punktu na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Interpretacja tego przepisu zmieniała się w ciągu ostatnich lat, ale - jak słusznie zauważyło Prezydium KRRP - orzecznictwo TK ostatecznie zerwało z monistycznym ujęciem normy art. 24 ust. 1 pkt. 5 ustawy o radcach prawnych. Pogląd ten przyjęły zarówno organy samorządu zawodowego, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych.

Rozpatrując kolejne wnioski o wpis na listę radców prawnych na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych organy samorządu radcowskiego rozwijały stopniowo argumentację i uzasadnienia swoich decyzji w tych sprawach - zwłaszcza rozpatrując ten przepis w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy. Przepis ten stanowi podstawę wspomnianej wyżej przesłanki rękojmiowej. Organy samorządu radcowskiego stworzyły wręcz rozróżnienie sposobu, w jaki przesłanka ta może być rozumiana, mówiąc o monistycznym i dualistycznym znaczeniu tego pojęcia, bądź też stwierdzając, że przepis ten zawiera dwie niezależne od siebie przesłanki ocenne - przesłankę "subiektywną", odnoszącą się do właściwości charakteru kandydata, który zgodnie z założonym wzorcem ustawowym powinien spełniać kryterium "nieskazitelności" oraz przesłankę "obiektywną", dotyczącą takiego dotychczasowego zachowania kandydata, które daje gwarancję, że będzie on w przyszłości wykonywał zawód radcy prawnego "prawidłowo", a więc zgodnie z prawem i zasadami deontologii zawodowej. Mówiąc prościej, organy samorządu radcowskiego uznały, iż pojęcie rękojmi (zwłaszcza związane z pojęciem zdefiniowanego w ustawie "wykonywania zawodu radcy prawnego" - w sposób prawidłowy) obejmuje nie tylko kwalifikacje etyczno - moralne osoby ubiegającej się o wpis w trybie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy, lecz również jej kwalifikacje zawodowe. O kwalifikacjach tych rozstrzyga m.in. właściwa, tzn. odpowiednio długa i ukierunkowana praktyka w zawodzie prawniczym, obejmująca elementy właśnie "wykonywania zawodu radcy prawnego".

Jednocześnie, rozwijając w rozpatrywanej sprawie ten pogląd Prezydium KRRP dokonało jego nadinterpretacji uznając, że w praktyce odmowę wpisu na listę radców prawnych osoby, która złożyła pozytywnie egzamin sędziowski jest możliwe jedynie w wypadkach wyjątkowych. Jest to pogląd sprzeczny z przedstawionym wyżej dualistycznym rozumieniem przepisu art. 24 ust. 1 pkt 5, w myśl którego przy rozpatrywaniu wniosku o wpis mogą (i powinny) być badane nie tylko kwalifikacje moralne kandydata, związane z jego charakterem i dotychczasowym zachowaniem (jak twierdzi skarżący), lecz również przesłanki rękojmiowe, związane z jego przygotowaniem zawodowym, gwarantującym prawidłowe wykonywanie zawodu radcy prawnego.

W szczególności w ocenie Prezydium KRRP wyjątkowy wypadek ma miejsce np. ze względu na dawność zdanego egzaminu. Ma to sugerować, w ocenie Sądu, że egzaminy zdane niedawno niejako gwarantują wpis na listę radców prawnych. Jest to pogląd niezgodny z podstawowym założeniem "radcowskiego" wyroku TK. Trybunał stoi bowiem "...na stanowisku, że możliwy jest (także w świetle zasady wolności wyboru i wykonywania zawodu, ustanowionej w art. 65 ust. 1 Konstytucji) przepływ z jednego do innego zawodu prawniczego. Nie oznacza to jednak, że przepływ taki ma następować automatycznie, bez oceny umiejętności niezbędnych dla należytego wykonywania nowego dla danej osoby zawodu prawniczego. Już w wyroku w sprawie o sygn. K 6/06 Trybunał Konstytucyjny zauważył, że w warunkach obowiązywania konstytucyjnej zasady równości i równego traktowania, przesłankami oceny winny być m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego." (pkt 8.4). Natomiast we wspomnianym orzeczeniu "adwokackim" Trybunał w konkluzji stwierdził, iż "Mankamentem art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy znowelizowanej jest brak ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego, a nadto - nieokreślenie maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia - przez ubiegającego się o wpis na listę adwokatów - innego niż adwokacki egzaminu prawniczego. Dopuszcza to ubieganie się o wpis na listę adwokatów przez osoby, które uzyskały przed wielu laty dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych i odbyły inną niż adwokacka aplikację w całkowicie odmiennym systemie prawnym, bez jakiejkolwiek weryfikacji znajomości aktualnie obowiązującego prawa. Nadto umożliwia dostęp do zawodu adwokata osobom bez jakiegokolwiek praktycznego doświadczenia prawniczego, w tym - profilującej umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Sytuacja ta stwarza niebezpieczeństwo nienależytego wykonywania zawodu. W tym zakresie, jako nieodpowiadająca wymogom art. 17 ust. 1 Konstytucji, wina być poddana przez ustawodawcę stosownej modyfikacji." Jak widać, w ocenie Trybunału przeszkodą do wpisu jest zarówno zbyt dawne ukończenie aplikacji, w innym systemie prawnym, jak i brak odpowiedniego doświadczenia prawniczego.

Przy takiej interpretacji Minister Sprawiedliwości jest uprawniony nie tylko do kontroli dokonanej przez organy wpisowe sylwetki moralnej kandydata, lecz również oceny jego przygotowania do zawodu radcy prawnego.

Nie ulega wątpliwości, że istotnym elementem tej oceny, podlegającym również kontroli Ministra Sprawiedliwości, jest okres praktyki zawodowej kandydata po ukończeniu aplikacji zakończonej egzaminem (co trzeba tu z naciskiem podkreślić), jak i charakter wykonywanej pracy - jej zbieżność z przygotowaniem do wykonywania zawodu radcy prawnego. W rozpatrywanej sprawie Minister w sposób uprawniony uznał, że dotychczasowa praktyka zawodowa skarżącego nie odpowiadała tym wymaganiom.

Odnosząc się do zarzutu "naruszenia interesów w toku", o którym mowa w pkt. 11.3 "radcowskiego" orzeczenia TK nie można nie zauważyć, iż tego rodzaju naruszenie Trybunał widzi w faktycznym wstrzymaniu przez poszczególne okręgowe izby postępowania w przedmiocie wpisu na listę (pkt 11.2). W rozpatrywanej sprawie organy samorządu radcowskiego podjęły jednak - prawda, że z oczywistym naruszeniem terminu, które nie miało jednak wpływu na wynik sprawy - odpowiednie uchwały w przedmiocie wpisu, przy czym pozytywna uchwała Prezydium KRRP, podjęta już po zakończeniu przedłużonego okresu przejściowego (co Minister formalnie wytknął) napotkała na dopuszczalny, zdaniem Sądu, sprzeciw Ministra Sprawiedliwości. Natomiast samo podjęcie przez Prezydium KRRP uchwały w rozpatrywanej sprawie wpisu już po zakończeniu przedłużonego okresu przejściowego, wyznaczonego przez TK, nie miało wpływu na wynika sprawy.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.


ZDANIE ODRĘBNE

Zdanie odrębne

Z ustaleń organu administracji wynika, iż skarżący po zdaniu egzaminu sędziowskiego ([...] września 2005 r.) od dnia [...] października 2005 r. do złożenia wniosku o wpis na listę radców prawnych ([...] września 2006 r.) oraz do dnia wpisania przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych ([...] stycznia 2007 r.) pracował w sądzie na umowę zlecenia, a od [...] kwietnia 2006 r. jest zatrudniony na pełnym etacie jako asystent sędziego. Praca na umowę zlecenia polegała na przygotowywaniu projektów orzeczeń i zarządzeń, a na stanowisku asystenta sędziego została poszerzona w zakresie przygotowywania projektów orzeczeń i uzasadnień. Zestawienie okresów pracy skarżącego wskazuje, iż po złożeniu egzaminu sędziowskiego do wpisu na listę radców prawnych był zatrudniony w sądzie ponad rok.

Minister Sprawiedliwości stwierdził w sprzeciwie, iż w jego ocenie praktyka skarżącego nie odpowiadała kryterium "odpowiedniości", na które zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. (sygn. akt K 30/06) stwierdzającym, iż przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o radcach prawnych jest niezgodny z Konstytucją RP.

Dokonując takiej konstatacji organ administracji przeprowadził jedynie wyliczenia prac (praktyk) wykonywanych przez skarżącego od zdania egzaminu sędziowskiego, nie wskazując z jakich powodów ta praktyka, w przekonaniu organu, nie spełnia kryterium "odpowiedniości". Skoro podstawą rozstrzygnięcia było stwierdzenie o braku odpowiedniej praktyki, organ administracji powinien, moim zdaniem, wypowiedzieć się, jaka praktyka w jego ocenie byłaby odpowiednia i dlaczego, by następnie, porównując praktykę wykazaną przez skarżącego do uznanej przez siebie za odpowiednią dokonać jej oceny stosownie do art. 80 k.p.a. Powołanie się w sprzeciwie na brak praktyki w świadczeniu pomocy prawnej nie uzasadnia jeszcze, świetle art. 25 ust. 2 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, stanowiska organu administracji. W związku z powyższym, w mojej ocenie, doszło do naruszenia art. 80 k.p.a. i w następstwie art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego z takim rozstrzygnięciem, które ma charakter uznaniowy nie sposób się zgodzić, bowiem prowadzi ono do wniosku o jego dowolności, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji administracyjnej.