Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 798/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 156,365
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Dariusz Chaciński Protokolant sekretarz sądowy Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. P., A. L., A. J., A. J., B. S. oraz E. P. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] delegowanego do Prokuratury Regionalnej w [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju, po rozpatrzeniu wniosku A. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] czerwca 1960 r. nr [...]

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Pismem z dnia [...] stycznia 1994 r. M. L. wystąpił do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1960 r. nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].

W dniu [...] czerwca 1997 r. do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wpłynęło pismo ustanowionego dla spółki działającej pod firmą "[...] Spółka Akcyjna" kuratora A. L. zwracającego się o udzielenie informacji w sprawie z ww. wniosku.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast przekazał przedmiotową sprawę do rozpatrzenia według właściwości do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

Decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1960 r. Powyższą decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzją z dnia [...] października 2000 r. nr [...].

Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt I SA 2780/00) uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. z dnia [...] października 2000 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...].06.1960 r. nr [...]. Powyższa decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] i następnie Kolegium orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1960 r. w części stanowiącej własność komunalną.

Pismem z dnia [...] marca 2010 r. akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości zostały przekazane do Ministerstwa Infrastruktury, celem rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1960 r. w części stanowiącej własność Skarbu Państwa.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego nr [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] czerwca 1960 r. nr [...], w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa, tj. w zakresie części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu organ nadzorczy wskazał, że wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczeń dekretowych został złożony przez osobę nieuprawnioną, nie posiadającą przymiotu strony w niniejszej sprawie.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył A. L..

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Inwestycji i Rozwoju określił na wstępie jakie są ramy postępowania nadzorczego, podkreślając, że w takim postepowaniu nie można rozpatrywać sprawy co do jej istoty w granicach określonych orzeczoną decyzją. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 156 § 1 k.p.a.

Przedmiotowa nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r., Nr 50, poz. 279). Zgodnie z treścią zaświadczenia Sądu Grodzkiego w [...] [...] z dnia [...] kwietnia 1948 r. nieruchomość ta stanowiła własność spółki działającej pod firmą "[...] Spółka Akcyjna". Właśnie temu podmiotowi odmówiono orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] czerwca 1960 r. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. W dniu [...] lutego 1994 r. do Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa wpłynął wniosek M. L. o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia dekretowego z dnia [...] czerwca 1960 r., a następnie dołączono do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] czerwca 1996r. (sygn. akt [...] Ns [...]) o ustanowieniu A. L. kuratorem przedmiotowej spółki.

Następnie organ nadzoru wskazał, że podmiotem uprawnionym do wystąpienia do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1960 r. jest zarząd spółki działającej pod firmą "[...] Spółka Akcyjna", a wniosek z dnia [...] stycznia 1994 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego złożył M. L.. Nawet gdyby nawet przyjąć, że M. L. zwrócił się o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia administracyjnego, jako osoba reprezentująca spółkę, to zgodnie ze statutem przedmiotowej spółki opublikowanym w Monitorze Polskim Nr 229 w dniu [...].10.1931 r. umowy, weksle, zobowiązania, czeki, pełnomocnictwa, akty prywatne, notarialne i hipoteczne i w ogóle wszelkie inne dokumenty podpisuje dwóch członków Zarządu, lub też członek Zarządu łącznie z prokurentem (§ 34 zd. 1 statutu). Tym samym organ stwierdził, iż uprawnionymi do złożenia przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nieważności były łącznie co najmniej dwie osoby reprezentujące spółkę działającą pod firmą "[...] Spółka Akcyjna" tj. dwóch członków zarządu spółki bądź członek zarządu spółki łącznie z prokurentem.

Z powyższego wynika zatem, że wniosek złożony przez M. L. w trybie art. 156 § 1 k.p.a. jest wnioskiem pochodzącym od osoby nieuprawnionej (osoby fizycznej), nieposiadającej przymiotu strony w sprawie, bo ww. statut nie wskazywał, aby możliwość reprezentacji spółki, w tym w szczególności uprawnienia do podpisywania pism, miał tylko jeden z członków zarządu spółki samodzielnie, w tym M. L.. Wprawdzie analiza treści wniosku może prowadzić do konkluzji, iż M. L. działał w imieniu własnym oraz pozostałych właścicieli nieruchomości. Nie zmienia to jednak faktu, że występował jako osoba fizyczna, a nie jako reprezentant zarządu spółki akcyjnej. Do ww. wniosku nie zostały załączone żadne dokumenty świadczące o działaniu M. L. w imieniu i na rzecz Spółki.

W końcowej części uzasadnienia decyzji Minister Inwestycji i Rozwoju wskazał, że A. L. nie ma przymiotu strony w niniejszej sprawie, bowiem uchwałami z dnia [...] grudnia 2015 r. (protokół - akt notarialny Rep. A nr [...]) zostały powołane organy spółki pod firmą "[...] Spółka Akcyjna" umocowane do jej reprezentacji (członkowie zarządu spółki), zatem A. L. przestał pełnić funkcję kuratora spółki. Również w dniu [...] grudnia 2015 r. umową sprzedaży praw i roszczeń ww. spółka zbyła na rzecz: M. P., A. L., B. J., A. J. [1], A. J. [2] i B. S. wszelkie przysługujące jej prawa i roszczenia reprywatyzacyjne i odszkodowawcze, dotyczące m.in. nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. Jednakże ww. osoby także nie są stronami postępowania, skoro decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2011 r. postępowanie to zostało umorzone. Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r., Nr 121, poz. 770 ze zm.) do czasu rejestracji, zgodnie z przepisami ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2015 r., zachowują moc dotychczasowe wpisy w rejestrach sądowych. Po tym dniu podmioty, które nie złożyły wniosku o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. Tym samym słusznie Minister Infrastruktury stwierdził, iż niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe i zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. podlega umorzeniu. Stosownie bowiem do orzecznictwa sądowego w przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Postępowanie ma charakter bezprzedmiotowy m.in. wówczas gdy strona postępowania administracyjnego utraciła przymiot strony, o którym mowa w art. 28 k.p.a. lub nigdy tego przymiotu nie miała, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli M. P., A. L., E. P., A. J. [1], A. J. [2] i B. S.. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2011 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie prawa, a to: art. 105 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji umarzającej postępowanie administracyjne pomimo, iż nie stało się ono bezprzedmiotowe oraz art. 59 in fine ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. poprzez umorzenie postępowania w sytuacji, gdy prawomocnie przesądzono, iż wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie pochodzi od uprawnionego podmiotu, co wiąże strony, sądy i inne organy państwowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2002 roku, sygn. akt: ISA 2780/00).

W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej, podtrzymując stanowisko dotychczas prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. dalej ppsa).

Dokonując w tak zakreślonych granicach kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga winna uleć oddaleniu.

Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] lutego 2018 r., utrzymującą w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z [...] lutego 2011 r., umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] czerwca 1960 r. odmawiającej dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...].

Na wstępie Sąd zbadał legitymację skarżących do wniesienia skargi na ww. decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju.

Zgodnie z treścią art. 50 § 1 ppsa uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że dwie kategorie podmiotów mają prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pierwszą stanowią te, którym to uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego. Druga kategoria natomiast to podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie, ze względu na konieczność ochrony również obiektywnego porządku prawnego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 87).

W związku z powyższym bezspornym jest, że o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego w momencie złożenia skargi. Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi oznacza, że akt, czynność, bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie postępowania musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., sygn. II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89). W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. I SA 1748/83). W postępowaniu administracyjnym interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424). Innymi słowy rzecz ujmując, podmiot nie mający interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej (np. organ, który wydał decyzję w I instancji) podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że przedmiotem postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem M. L. z [...] stycznia 1994 r. jest wyłącznie ocena legalności - na podstawie art. 156 kpa i przez pryzmat przesłanek określonych w tym przepisie - orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1960 r., odmawiającego spółce działającej pod firmą "[...] Spółka Akcyjna" przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul [...], ozn, nr. hip. [...]. A więc przedmiotem postępowania nadzwyczajnego nie była decyzja, z której wynikałoby nabycie określonego prawa przez adresata decyzji. Złożenie wniosku dekretowego z zachowaniem terminu z art. 7 dekretu nie oznaczało, że wnioskodawca uzyska określone prawa do gruntu, albowiem nabycie takiego prawa uzależnione było od spełnienia przesłanek materialnoprawnych określonych w dekrecie. Stąd też bezsporne jest, że adresatowi decyzji z [...] czerwca 1960 r. nie przysługiwało żadne prawo podmiotowe do gruntu, ani nie posiadał maksymalnie ukształtowanej ekspektatywy nabycia tego prawa, albowiem nabycie prawa do gruntu na podstawie dekretu z całą pewnością nie następowało ex lege z chwilą złożenia wniosku. Należy odróżnić ekspektatywę prawną od czysto faktycznej nadziei, czy też szansy, perspektywy nabycia prawa podmiotowego. Złożenie odpowiedniego wniosku dekretowego stanowiło niewątpliwie przejaw jego woli nabycia określonego prawa do gruntu, było jednak tylko pierwszym, otwierającym postępowanie w sprawie, etapem. Zbadania zaś i ustalenia wymagały przesłanki dekretowe, od których zależało nabycie prawa do gruntu. W postępowaniu tym organ nadzoru nie dokonuje więc oceny przysługiwania obecnie jakiemukolwiek podmiotowi praw rzeczowych do nieruchomości. Ta okoliczność ma znaczenie dla identyfikacji interesu prawnego skarżących jako elementu niezbędnego do uznania przysługiwania jej przymiotu strony w tym postępowaniu w rozumieniu art. 28 w zw. z art. 30 § 4 kpa.

W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ukształtował się pogląd o konieczności objęcia ekspektatyw, które spełniają wszystkie zasadnicze przesłanki ustawowe nabycia prawa pod rządami danej ustawy (bez względu na stosunek do nich późniejszej ustawy), ochroną na równi z ochroną praw słusznie nabytych (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2000 r., sygn. akt SK 7/00 - OTK 2000, nr 7, poz. 114 oraz wyrok z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt SK 30/04 - OTK 2006, nr 4, poz. 42). Z ekspektatywą maksymalnie ukształtowaną mamy jednak do czynienia tylko wtedy, gdy podmiot uprawniony do uzyskania prawa spełnia wszystkie przesłanki prawnie określone do takiego nabycia i wyrazi wolę tego nabycia w postaci złożenia stosownego wniosku, zaś decyzja administracyjna stanowi jedynie konieczne następstwo złożenia wniosku.

W niniejszej sprawie nie powstała zatem ekspektatywa maksymalnie ukształtowana w przedstawionym powyżej rozumieniu. Złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1960 r. oraz samo postępowanie nadzorcze wszczęte z tego wniosku nie skonkretyzowało bowiem jakichkolwiek warunków nabycia praw rzeczowych do nieruchomości. Również decyzja kończąca postępowanie nadzorcze nie tylko nie konkretyzuje takich praw, ale nie stanowi również koniecznego następstwa złożenia wniosku (o przeprowadzenie postępowania nadzorczego) w zakresie przyznania jakichkolwiek praw rzeczowych. Nawet bowiem w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji skutkującej w przeszłości odebraniem praw majątkowych, organ nadzoru nie ma uprawnień do ustalania aktualnego stanu własnościowego nieruchomości objętej rozstrzygnięciem nadzorczym, dlatego także jego decyzja nadzorcza nie rozstrzyga o tym stanie. Ustalenie takiego stanu następuje bowiem w odrębnej procedurze dopiero po ostatecznym stwierdzeniu nieważności decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej.

Taki pogląd wyraził także Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II CSK 461/11, oraz w wyroku z dnia 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt III CSK 212/14, stwierdzając, że kompetencje organów administracji publicznej nie obejmują, co do zasady, formułowania wiążących rozstrzygnięć o tym, jaki jest aktualny stan prawny konkretnej nieruchomości, nawet jeśli w przeszłości w stosunku do tej nieruchomości wydana została decyzja administracyjna mająca być zdarzeniem wywołującym skutki w sferze prawa jej własności. Sąd Najwyższy podkreślił, że decyzja administracyjna o stwierdzeniu nieważności innej decyzji nie stanowi wystarczającej podstawy wykreślenia w dziale II księgi wieczystej, opartego na niej wpisu. Uzasadnia ona jedynie dokonanie z urzędu wpisu ostrzeżenia. Oznacza to, że po wydaniu decyzji stwierdzającej nieważność wcześniejszej decyzji mającej powodować skutki cywilnoprawne dla prawa własności nieruchomości, istnieje potrzeba określenia stanu prawnego tej nieruchomości, a właściwą ku temu drogą jest droga postępowania cywilnego, w tym między innymi procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Wydanie decyzji o stwierdzeniu nieważności innej decyzji administracyjnej nie rozstrzyga bowiem o czyimkolwiek tytule do nieruchomości, ponieważ przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest wyłącznie rozpoznanie i rozstrzygnięcie o tym, czy badana decyzja jest dotknięta wadami określonymi w art. 156 § 1 kpa i czy nie zachodzą negatywne przesłanki do stwierdzenia jej nieważności.

W rozpatrywanej sprawie nawet jeszcze nie doszło do wydania decyzji definitywnie stwierdzającej nieważność orzeczenia skutkującego w przeszłości przejęciem praw do nieruchomości, dlatego nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, aby samo prowadzenie postępowania nadzorczego konkretyzowało chociażby na przyszłość jakiekolwiek uprawnienia majątkowe. Tym samym brak jest podstaw prawnych do uznania zaistnienia maksymalnie ukształtowanej ekspektatywy uprawnień, których powstanie stanowi obecnie co najwyżej zdarzenie przyszłe, niepewne i niedookreślone, dlatego nie może ono być przedmiotem skutecznego przeniesienia na rzecz innych osób.

Na etapie postępowania nadzorczego pozostaje więc realnym jedynie uprawnienie do żądania wszczęcia takiego postępowania, wynikające z przysługiwania przymiotu strony zdefiniowanego w art. 28 kpa. Przymiot ten nie może być jednak przedmiotem obrotu w drodze czynności cywilnoprawnej, skoro źródłem interesu prawnego w prawie administracyjnym, na którym oparty jest przymiot strony, nie jest czynność cywilnoprawna, a co najwyżej prawo podmiotowe, będące jej przedmiotem.

Skarżący swój interes prawny wywodzą z umowy sprzedaży praw i roszczeń zawartej w dniu [...] grudnia 2015 r., dlatego przysługiwanie im interesu prawnego określonego w art. 28 kpa należy rozpatrywać z uwzględnieniem art. 30 § 4 kpa, który stanowi, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Ustawodawca oparł więc następstwo prawne w postępowaniu administracyjnym na przenoszalności praw, która musi wynikać z konkretnej normy prawa materialnego. Zbywalność i dziedziczenie praw musi być zatem wiązane wyłącznie z właściwymi instytucjami prawa materialnego, co w przypadku praw majątkowych powoduje konieczność poszukiwania właściwej podstawy w prawie cywilnym.

Tymczasem uprawnienia i obowiązki z zakresu prawa publicznego, co do zasady, są niezbywalne i wygasają wraz ze śmiercią podmiotu tych uprawnień lub obowiązków, jeżeli nie ma szczególnej normy materialne dającej podstawę do zachowania lub przeniesienia uprawnienia w takiej sytuacji. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym musi więc wynikać z konkretnych przepisów prawa materialnego. Żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego nie jest uprawnieniem materialnoprawnym ze sfery prawa cywilnego, jak również nie ma normy prawa materialnego dającej podstawę do przenoszenia tego uprawnienia. Umowa sprzedaży wszelkich prawa i roszczeń reprywatyzacyjnych dotyczących m.in. nieruchomości [...] przy ul [...], zawarta w dniu [...] grudnia 2015 r. pomiędzy przedmiotową spółką skarżącymi, nie tworzy zatem interesu prawnego dla skarżących do występowania w postępowaniu nadzorczym wobec orzeczenia z dnia [...] czerwca 1960 r. w charakterze strony w rozumieniu art. 28 kpa, skoro na obecnym etapie tego postępowania brak jest jakichkolwiek uprawnień majątkowych lub chociażby maksymalnie ukształtowanej ekspektatywy takich uprawnień, które mogłyby być przedmiotem omawianej umowy cesji. Powyższe powoduje również brak legitymacji do wniesienia skargi, która wynika w tym przypadku z braku interesu prawnego (art. 50 § 1 p.p.s.a.), który jest kategorią prawa materialnego. W doktrynie i orzecznictwie dominuje pogląd, w myśl którego stwierdzenie u skarżącego braku legitymacji skargowej będące rezultatem badania jego interesu prawnego powinno skutkować wydaniem wyroku oddalającego skargę (por. T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Warszawa 2016, uw. 34 do art. 50; por. też: uzasadnienie uchwały NSA z 11.04.2005 r., OPS 1/04, ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 62; a także postanowienia NSA: z 13.06.2007 r., II FSK 1337/06; z 05.02.2014 r., II GSK 9/13; z 08.07.2014 r., I OSK 1351/14; oraz wyroki NSA: z 16.09.2010 r., II OSK 1397/09; z 19.12.2017 r., I OSK 115/16; wszystkie orzeczenia dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wydanie postanowienia odrzucającego skargę jest dopuszczalne jedynie wyjątkowo – gdy brak legitymacji skargowej (interesu prawnego) jest ewidentny i nie wymaga badania – co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Na koniec za chybiony należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 59 in fine ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. Do 31 grudnia 2003 r. poprzez art. 59 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w sprawach nieunormowanych w tej ustawie, do postępowania przed Sądem miały odpowiednie zastosowanie wymienione w tej normie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od 1 stycznia 2004 r. to jest od momentu wejścia w życie ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postępowanie przed sądami administracyjnymi uregulowane jest wyłącznie przepisami tej ustawy.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w wyroku.

-----------------------

7