Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 29/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję tego samego organu
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 156 i 158
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) WSA Krystyna Daniel Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi Opery Krakowskiej i Województwa Małopolskiego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Województwa Małopolskiego i Opery Krakowskiej kwoty po 680 (sześćset osiemdziesiąt ) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zarządza zwrócić Operze Krakowskiej 100 zł (sto) tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 listopada 1986 r. nr [...] Kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] orzekł o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. obj. Lwh [...], c.d. KW [...] (obecnie KW [...]), l. kat. [...], o pow. 233 m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. S. (obecnie T.) oraz o przyznaniu M. E. odszkodowania w kwocie 6 541 558 złotych. Przejęcie nastąpiło na podstawie art. 16 ust. 1-4 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków (Dz.U. z 1968 Nr 36 poz. 249).

Decyzją z dnia 5 grudnia 2005 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność ww. decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5 listopada 1986 r.

Kolegium ustaliło, że budynek przy ul. S. uchwałą Rady Narodowej Miasta K. z dnia 26 września 1969 r., podjętą na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków, został zaliczony do zespołu dawnej zabudowy wymagającej uporządkowania. Przejęcie takiego budynku mogło nastąpić tylko w trybie określonym art. 7 ust. 1 ustawy zawierającym odmienne niż w art. 16 ust. 1 przesłanki. Tymczasem organ wydał decyzję na podstawie art. 16 ust. 1-4 nie zachowując przesłanek z tego przepisu, w szczególności nie wydał uprzednio decyzji o rodzaju i zakresie remontu i nie doręczył jej właścicielowi, nie ustalił prawidłowo wartości technicznej budynku. Organ nie rozważył "możliwości wynikającej z art. 7 ustawy". Ponadto decyzja została skierowana do osoby nieżyjącej. Wymienione naruszenia Kolegium zakwalifikowało jako rażące naruszenie prawa.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 kwietnia 2006 r. znak [...] utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia 5 grudnia 2005 r.

Następnie na wniosek Opery Krakowskiej z dnia 20 marca 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wznowiło - na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. - postępowanie zakończone decyzją tego samego organu z dnia 19 kwietnia 2006 r.

W ramach wznowionego postępowania decyzją z dnia 24 listopada 2008 r. [...] Kolegium stwierdziło wydanie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 19 kwietnia 2006 r. (Kol. Odw. [...]) z naruszeniem prawa oraz odmówiło uchylenia tej decyzji ze względu na to, iż w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzeniu sprawy SKO decyzją z dnia 3 lutego 2010 r. [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 24 listopada 2008 r.

Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. II SA/Kr 492/10 oddalił skargę.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej od tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. I OSK 1585/12, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpatrzenia.

W wyroku tym stwierdzono między innymi: "dopuszczenie – jak uczyniły to organy w niniejszej sprawie – aby z jednej strony na skutek stwierdzenia nieważności decyzji dana nieruchomość powracała po blisko trzydziestu latach do byłych właścicieli, a z drugiej, aby owi byli właściciele (lub ich spadkobiercy) zachowywali otrzymane w przeszłości korzyści majątkowe przyznane decyzją nieważną – bez możliwości skutecznego domagania się przez Skarb Państwa ich zwrotu w zwaloryzowanej wysokości – godzi jeszcze silniej we wspomnianą wyżej elementarną zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), jak również w zasadę dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP), albowiem środki na odszkodowanie za przejętą nieruchomość pochodziły z danin publicznych uiszczanych przez wszystkich do tego zobowiązanych obywateli. Przede wszystkim jednak pozostaje to w niezgodzie z omówionym wcześniej art. 156 § 2 k.p.a., gdyż stwierdzona została nieważność decyzji, która – jak wskazano – wywołała z upływem czasu nieodwracalne skutki w sferze prawnej, tj. w sferze praw majątkowych Skarbu Państwa, chronionych równo przez art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP.".

Następnie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. II SA/Kr 271/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił obydwie decyzje SKO wydane w przedmiocie wznowienia postępowania, tj. decyzję z dnia 3 lutego 2010 r. i decyzję z dnia 24 listopada 2008 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy wznowienia postępowania decyzją z dnia 5 grudnia 2017 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło wydanie decyzji z dnia 19 kwietnia 2006 r., znak: [...], z naruszeniem prawa oraz orzekło, że decyzja ta nie może zostać uchylona z uwagi na upływ terminów określonych w art. art. 146 § 1 k.p.a. tj. od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat.

Decyzja ta nie stała się ostateczna, bowiem strony postępowania złożyły wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Postanowieniem z dnia 8 marca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiesiło wznowione postępowanie. Zostało ono podjęte postanowieniem z dnia 19 listopada 2018 r.

Pismem z 11 stycznia 2018 r. Opera Krakowska wniosła o stwierdzenie nieważności opisanej wyżej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 19 kwietnia 2006 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji tego samego organu z 5 grudnia 2005 r.

We wniosku wskazano, że w związku z wyrokiem wydanym przez Naczelny Sąd Administracyjny dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. I OSK 1585/12 istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności objętej wnioskiem decyzji z dnia 19 kwietnia 2006 r., bowiem wydana została wbrew negatywnym przesłankom z art. 156 § 2 k.p.a., co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oczywistość naruszenia polega na stwierdzeniu nieważności decyzji pomimo, że wywołała ona nieodwracalne skutki prawne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 kwietnia 2018 r. znak [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. [...] utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia 5 grudnia 2005 r. znak [...] stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5 listopada 1986 r. nr [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K., zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. S. (obecnie T.) oraz o przyznaniu odszkodowania za tę nieruchomość w kwocie 6 541 558 złotych, bowiem stwierdziło, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, że badana decyzja rażąco narusza prawo.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła Opera Krakowska zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art.156 § 2 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny, że naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. nie miało charakteru naruszenia oczywistego, mimo że w dacie wydania decyzji objętych zarzutem nieważności obwiązywał ten sam stan prawny i faktyczny, w oparciu o który wydano wyrok NSA z dnia 23.01.2014 r. sygn. akt I OSK 1585/12,

- art. 157 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia 19 kwietnia 2006 r. znak [...], co pozostaje w sprzeczności z wykładnią prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 23.01.2014 r. sygn. akt I OSK 1585/12 i tym samym narusza art. 153 p.p.s.a.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyło również Województwo Małopolskie, zarzucając zaskarżonej decyzji błędną wykładnię art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., także zwracając uwagę na sprzeczność ustaleń Kolegium względem ustaleń poczynionych przez NSA w wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 25 października 2018 r., znak nr [...] utrzymało w mocy decyzję własną z 27 kwietnia 2018 r.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że w kontekście podnoszonych we wniosku Opery Krakowskiej zarzutów istotna jest ocena, czy decyzja Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5 listopada 1986 r. nr [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K., zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. S. (obecnie T.) oraz o przyznaniu odszkodowania za tę nieruchomość, bezsprzecznie wywołała nieodwracalne skutki prawne w dacie orzekania przez Kolegium w I instancji w 2005 r., czego Kolegium nie uwzględniło, co skutkowało stwierdzeniem nieważności decyzji, która wywołała nieodwracalne skutki prawne, a w konsekwencji naruszono art. 156 § 2 k.p.a. w sposób rażący.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium przywołało poglądy orzecznictwa dotyczące nieodwracalnych skutków prawnych.

Ponieważ poglądy prawne wyrażone przez NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. I OSK 1585/12 stanowiły główny argument we wniosku Opery Krakowskiej złożonym w niniejszej sprawie, Kolegium w zaskarżonej decyzji dokonało analizy związania oceną prawną wyrażoną w przedmiotowym wyroku.

Stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Kolegium przytoczyło poglądy orzecznictwa i doktryny wyrażone na tle tego przepisu.

Następnie streszczono wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. I OSK 1585/12, który stwierdził, że jeżeli po stronie podmiotu przyznającego korzyść majątkową, w oparciu o decyzję obarczoną wadą nieważności, nastąpiło przedawnienie roszczenia o zwrot tej korzyści, to tym samym wystąpił nieodwracalny skutek prawny tej decyzji, o którym mowa w art. 156 § 2 k.p.a. W takiej sytuacji nie stwierdza się nieważności decyzji, lecz stosownie do art. 158 § 2 k.p.a. stwierdza się jej wydanie z naruszeniem prawa. Zauważono, że skutek prawny decyzji nieważnej w postaci bezpodstawnego wzbogacenia w podanej sytuacji nie jest już możliwy do odwrócenia ani przez jednostronne działanie organu administracji w postępowaniu administracyjnym, ani przed sądem powszechnym w postępowaniu cywilnym (gdyż ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, a zatem prawo do zaspokojenia roszczenia przestało być skuteczne). Wskazano przy tym, że termin przedawnienia rozpoczyna swój bieg od daty ostateczności decyzji nacjonalizacyjnej i przekazania świadczenia jej adresatowi, nie zaś od daty wydania ostatecznej decyzji stwierdzającej nieważność.

Jeśli zatem tak liczony termin przedawnienia w istocie upłynął, to w świetle wyroku NSA oraz zasady związania wyrokiem z art. 153 p.p.s.a. w niniejszej sprawie należy przyjąć, że decyzja Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5 listopada 1986 r. nr [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Kolegium stwierdziło, że konkluzja taka nie jest jeszcze sama w sobie wystarczająca do uznania, że decyzja z 19 kwietnia 2006 r. rażąco narusza prawo. W tym kontekście należy dokonać analizy, czy naruszenie prawa (art. 156 § 2 k.p.a.) było rażące, w szczególności czy można SKO postawić zarzut, że nieodwracalność skutków prawnych decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5 listopada 1986 r. nr [...] była oczywista w dacie orzekania przez ten organ o utrzymaniu w mocy decyzji SKO z 5 grudnia 2005 r.

Z powołanego art. 156 § 2 k.p.a. wynika, że w razie stwierdzenia nieodwracalnych skutków prawnych należy odstąpić od stwierdzenia nieważności decyzji, ale jak już wykazano powyżej samo pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych nie jest jednoznaczne. Zdaniem Kolegium nieodwracalność skutków prawnych decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5 listopada 1986, której nieważność stwierdzono decyzją SKO dnia 5 grudnia 2005 r., utrzymaną w mocy decyzją SKO z 19 kwietnia 2006 r., nie była oczywista.

Po pierwsze, w doktrynie dotychczas podkreślano, że nieodwracalność skutków prawnych decyzji dotyczy skutków bezpośrednich decyzji. Dalej SKO zawarło w uzasadnieniu decyzji rozważania na temat upływu terminu przedawnienia roszczenia o zwrot wypłaconego odszkodowania. Przypomniało, że NSA w wyroku z 23 stycznia 2014 r. odwołał się w tym kontekście do uchwały SN w pełnym składzie Izby Cywilnej z dnia 31 marca 2011 r. sygn. III CZP 112/10. Analiza tej uchwały SN prowadzi do wniosku, że do czasu jej podjęcia kwestia momentu, od którego powstaje w sferze prawa cywilnego obowiązek naprawienia szkody wskutek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej budził wątpliwości w doktrynie. Uchwała ta ma fundamentalne znaczenie w przedmiotowej sprawie, bowiem pokazuje, że w dacie orzekania przez Kolegium w świetle poglądów judykatury jako początek biegu terminu przedawnienia roszczenia Skarbu Państwa o zwrot wypłaconego odszkodowania można było przyjmować albo datę wejścia do obrotu decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5 listopada 1986 r., albo datę uzyskania przez decyzję nadzorczą przymiotu ostateczności. Zatem na dzień 19 kwietnia 2006 r. kwestia ta nie była jednoznaczna, co w istotny sposób przekłada się na możliwość uznania, że decyzja Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5 listopada 1986 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Nawet jednak będąc związanym stanowiskiem NSA, który przesądził, że z uwagi na upływ terminu przedawnienia do żądania zwrotu wypłaconego odszkodowania, decyzja Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5 listopada 1986 r. nr [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne, aby przypisać decyzji SKO z 19 kwietnia 2006 r. rażące naruszenie prawa, należy wykazać, że naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. było m.in. oczywiste.

Orzekający skład Kolegium w pełni podzielił stanowisko, że naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. nie miało charakteru naruszenia oczywistego.

Po pierwsze: jak wykazano w zaskarżonej decyzji - już sama koncepcja nieodwracalności skutków prawnych nie jest jednoznaczna w świetle orzecznictwa i doktryny, co wykazano powyżej. Wskazuje na to okoliczność, że sądy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie w trybie wznowienia postępowania odnośnie do nieodwracalności skutków prawnych wyrażały odmienne oceny prawne (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. II SA/Kr 492/10 i wyrok NSA z 23 stycznia 2014 r. sygn. I OSK 158512). Istota rozbieżności w orzecznictwie sądowym sprowadzała się do oceny, czy upływ terminu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego jest skutkiem decyzji administracyjnej czy skutkiem instytucji prawa cywilnego - przedawnienia roszczenia.

Po drugie: w decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5 listopada 1986 r. nr [...] odszkodowanie miało być płatne do wysokości 3 175 000 zł w ciągu 30 dni od daty uprawomocnienia się decyzji, a pozostała część (z łącznej kwoty 6 541 558 zł) w ratach rocznych nie przekraczających w/w sumy (k. 34-35 akt sprawy). Bieg terminu przedawnienia roszczenia nie może zatem być liczony od dnia wejścia w życie do obrotu prawnego decyzji, bowiem wymagalność roszczenia została rozciągnięta w czasie co do pozostałej kwoty. Zatem nawet ocena kwestii czy termin przedawnienia roszczenia o zwrot wypłaconego odszkodowania upłynął, czy też nie - jest kwestią złożoną.

Nie można w tej sprawie stwierdzić, że wbrew wyraźnej dyspozycji art. 156 § 2 k.p.a., SKO decyzją z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia 5 grudnia 2005 r. sygn. [...] stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5 listopada 1986 r. nr [...] rażąco naruszyło prawo. W owym czasie bowiem ocena ta nie mogła być dokonana jednoznacznie z powodów wymienionych powyżej.

W ocenie Kolegium naruszenie prawa nie ma charakteru naruszenia rażącego t.j. oczywistego i dającego się wprost stwierdzić przez proste zestawienie normy prawnej i rozstrzygnięcia organu. W odniesieniu do badanej decyzji nie występuje również żadna z innych wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.

Nie bez znaczenia jest również okoliczność podniesiona w treści zaskarżonej decyzji, że od doręczenia przedmiotowej decyzji do dnia orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji tut. Kolegium z dnia 19 kwietnia 2006 r. upłynęło lat 10. Zgodnie z art.156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. (Dz.U.2015.702) z dniem 21 maja 2015 r. wymieniony wyżej przepis traci moc w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Pozbawienie mocy we wskazanym zakresie nie jest obojętne z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy. Jednak organ administracji publicznej związany obowiązującymi przepisami prawa nie może wkraczać w sferę uprawnień prawodawcy oraz twórczo wypełnić powstałą lukę prawną. Stąd stwierdzić należy, że tut. organ nie ma możliwości wyciągnięcia ewentualnych konsekwencji prawnych z tego wyroku. Jednak okoliczność tą należy na marginesie wskazać jako, niezależnie od wyżej podniesionych okoliczności, mogącą tamować stwierdzenie nieważności wnioskowanych decyzji.

Opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 października 2018 r. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Województwo Małopolskie (sprawa zarejestrowana pod sygn. II SA/Kr 29/19) i Opera Krakowska (sprawa zarejestrowana pod sygn. II SA/Kr 30/19). Na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. obie te sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Województwo Małopolskie zaskarżonej decyzji zarzuciło rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - to jest art. 157 § 1 i 2 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. oraz 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji wydanych przez ten organ w 2005 roku oraz 2006 roku ze względu na to, że te decyzje nie naruszały prawa w sposób rażący (oczywisty) mimo, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 stycznia 2014 roku (sygnatura akt: I OSK 1585/12) wyraźnie i dobitnie podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne, a nawet jeśli decyzja Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5 listopada 1986 roku (nr [...]) była obarczona wadą nieważności, to nie powinna być wzruszona przez stwierdzenie jej nieważności, lecz - stosownie do art. 156 § 2 k.p.a. w związku z art. 158 § 2 k.p.a. - Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane było ewentualnie stwierdzić jej wydanie z naruszeniem prawa.

Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 października 2018 roku (znak: [...]) oraz o uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 27 kwietnia 2018 roku, (znak: [...]), a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji nadal pośrednio kontestuje rozstrzygnięcia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2014 roku (sygnatura akt: I OSK 1585/12) i w konsekwencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 kwietnia 2014 roku (sygnatura akt: II SA/Kr 271/14), pomijając w szczególności to, że:

1)"Opera Krakowska" w Krakowie z dniem 5 grudnia 1990 roku nabyła prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ulT. oraz prawo własności budynku znajdującego się na tej nieruchomości na podstawie przecież deklaratoryjnej decyzji,

2)sprawa dotyczy nieruchomości położonej w ścisłym centrum Starego Miasta w K. i związanych z nią praw o ogromnej wartości, a byłym właścicielom tej nieruchomości wypłacono przecież stosowne odszkodowania za przejętą nieruchomość, których w związku z upływem czasu (już trzydziestu dwóch lat) nie będą musieli zwracać, w przypadku pozytywnego dla nich zakończenia tej sprawy,

3)na przedmiotową nieruchomość poczyniono nakłady o znacznej wysokości,

4)fakt związania wyrokami wskazanymi powyżej.

Tymczasem obszerne stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zaskarżonej decyzji sprowadza się właściwie tylko do tego, że organ - formalnie przyjmując, że jest związany stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w wyroku z dnia 23 stycznia 2014 roku (sygnatura akt: I OSK 1585/12) - treść tego rozstrzygnięcia praktycznie kwestionuje uznając, że naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 156 § 2 k.p.a. w decyzji z dnia 19 kwietnia 2006 roku nie było rażące, bo nie była oczywista kwestia "nieodwracalności skutków prawnych" decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5 listopada 1986 roku (nr [...]), a więc decyzji, która została wydana prawie 20 lat przed stwierdzeniem jej nieważności, na podstawie której wypłacono odszkodowania.

Skupiając się na udowadnianiu tego, że decyzja co prawda naruszała prawo, ale to nie było jednak dla SKO oczywiste, organ ten całkiem pomija to, że:

1)zupełnie znaczenia nie ma to, kiedy miała być płatna część odszkodowania przewyższająca kwotę 3 175 000 zł płatną w ciągu 30 dni od uprawomocnienia się decyzji, bowiem przecież już w odniesieniu do tej ogromnej kwoty (praktycznie połowy odszkodowania) jasne było i w 2005 i w 2006 roku, że po stronie Skarbu Państwa odpadło prawo do skutecznego domagania się zwrotu przyznanego odszkodowania, poza tym poczynienie ustaleń w tym zakresie przez SKO nie stanowiłoby żadnego problemu, biorąc pod uwagę kolejne etapy tych wszystkich postępowań,

2)innym nieodwracalnym skutkiem prawnym w chwili wydania decyzji z 2006 roku było przecież potwierdzenie dwa miesiące wcześniej (6 lutego 2006 roku) decyzją deklaratoryjną nabycia z mocy prawa przez "Operę Krakowską" w Krakowie - prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. T. oraz prawa własności budynku znajdującego się na tej nieruchomości, ale ustalenia (krąg stron postępowania) w tym zakresie też zostały "zaniedbane" przez organ, zapewne także jako nieoczywiste mimo, że podmiot ten użytkował przedmiotową nieruchomość co najmniej od kilkunastu lat, a w SKO sprawy związane z uprawnieniami różnych instytucji w zakresie nieruchomości, które użytkowały na podstawie wcześniejszych przepisów są dość liczne, jak to zresztą w organie, co do zasady wyspecjalizowanym w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego,

3)w 2006 roku kwota nakładów na przedmiotową nieruchomość była już znaczna, a wiedzę w tym zakresie miał organ,

4)NSA kontrolując postępowanie SKO w [...] w ramach wskazanego powyżej wyroku nie miał żadnej pewności, czy w ogóle doszło do ustalenia przez SKO w niniejszej sprawie, " (...) która decyzja jest decyzją rzeczywistą, właściwą, a zatem - która weszła do obrotu i powinna być badana pod kątem nieważności w postępowaniu nadzwyczajnym", a poprawności swoich twierdzeń w tym zakresie SKO w ogóle nie analizuje i je pomija.

Z kolei Opera Krakowska w swojej skardze zarzuciła zaskarżonej decyzji:

< naruszenie przepisu art. 153 ustawy p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż SKO w sprawie niniejszej nie jest związane oceną prawną wyrażoną w wyroku z 23 stycznia 2013 sygn. I OSK 1585/12 oraz dodatkowo w następczym wobec niego wyroku WSA w Krakowie,

< naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, że decyzja SKO z 19 kwietnia 2006 r. nie naruszała rażąco prawa, mimo że następnie co do ściśle powtarzającej ją decyzji wznowieniowej SKO z 3 lutego 2010 r zarówno NSA jak i WSA w w/w wyrokach uznały takową rażącą nieważność poprzez nieuwzględnienie przez autorów decyzji zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych, a obie w/w decyzje SKO (z 19 kwietnia 2008 r. i z 3 lutego 2010 r.) były wydane w tym samym stanie faktycznym i prawnym,

< naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż nie było rażące takie naruszenie prawa, w wyniku którego zapadła decyzja całkowicie odwrotna od następnie zapadłych orzeczeń sądowych, a sektor publiczny został narażony na utratę nieruchomości w centrum Starego Miasta w K. oraz dodatkowo na utratę jej rynkowej równowartości wypłaconej onegdaj w całości poprzednim właścicielom, a także na utratę wszystkich nakładów począwszy od 1984 r. do czasów współczesnych, przywracających wpierw tą nieruchomość do stanu używalności, a następnie utrzymujących jej substancję w nieprzerwanie dobrym standardzie,

< naruszenie przepisu art. 158 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że co do decyzji SKO z 19 kwietnia 2006 r. nie można orzec jej nieważności (a jedynie stwierdzić jej niezgodność z prawem) mimo, że nie wywołała ona nigdy żadnych skutków prawnych, zostawszy niezwłocznie skutecznie zaskarżona w postępowaniu wznowieniowym oraz mimo jej bezdyskusyjnej wady polegającej na wydaniu jej bez udziału w sprawie Opery Krakowskiej, która miała pełne prawo uczestniczyć jako strona w sprawie jako już wówczas od kilkunastu lat wyłączny użytkownik przedmiotowej nieruchomości (wada ta stała się następnie przyczyną skutecznego wznowienia postępowania),

< naruszenie art. art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z 156 § 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z 19 kwietnia 2006 r. znak [...], mimo że spowodowała ona nieodwracalne skutki prawne, co stanowi rażące naruszenie prawa i skutkowało jej nieważnością na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z zw. z art. 156 § 2 k.p.a.,

< naruszenie art. 158 § 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z 19 kwietnia 2006r. znak [...], wydanej wbrew dyspozycji z art. 158 § 2 k.p.a., mimo że w danej sprawie nie można było stwierdzić nieważności decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5.11.1986 r. nr [...], a zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając w 2006 r. winno było ograniczyć się do stwierdzenia wydania decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5 listopada 1986 r. nr [...] i odmówić stwierdzenia jej nieważności, ponieważ wywołała ona nieodwracalne skutki prawne, co powoduje, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i skutkuje jej nieważnością w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Ponadto wniesiono o "rozważenie uchylenia decyzji SKO z 5.12.2005 r. jako wydanej w pierwszej instancji w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z 19 kwietnia 2006 r. z uwagi na zachodzącą tożsamość naruszeń prawnych".

W uzasadnieniu tej skargi wskazano, że nie jest w świetle art. 153 p.p.s.a. dopuszczalne, iżby strona przeciwna posiadała prawo kontestowania ustaleń i ocen wyrażonych w sprawie przez NSA. SKO przyznaje sobie obecnie to prawo argumentując, iż nie wszystkie okoliczności znane Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w 2014 roku były znane już w 2006 roku Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu wydającemu 19 kwietnia 2006 r. przedmiotową decyzję. Nie można się z tym zgodzić. Oczywiście prawdą jest, iż inicjatorzy obalenia decyzji nacjonalizacyjnej z 5 listopada 1986 r. ukrywali fakt zainkasowania całego, bardzo pokaźnego odszkodowania, ale po pierwsze decyzja ta zawierała wyraźną klauzulę o owym odszkodowaniu i wymieniała jego wysokość, jak również ustalała datę wypłaty pierwszej jego połowy. SKO broni się obecnie, że data wypłaty drugiej połowy odszkodowania nie była wtedy jeszcze wyraźnie ustalona, a zatem SKO mogło uznać, że nie jest pewne czy i kiedy do wypłaty owej reszty doszło. Jednak w ocenie skarżącej SKO powinno było ową okoliczność samo wyjaśnić, co nie byłoby zabiegiem trudnym, skoro w postępowaniu sądowym w 2010 r. stronie skarżącej udało się pozyskać urzędowe dokumenty ilustrujące terminy wypłaty całej kwoty odszkodowania. Wynika z nich przy okazji, iż kasa Miasta K. w listopadzie 1986 r. nie była w stanie jednorazowo wypłacić tak znacznej kwoty.

Posiadana przez SKO w 2006 r. wiedza o spłaceniu w listopadzie 1986 r. pierwszej połowy przedmiotowej kamienicy (co przecież też stanowiło bardzo pokaźną kwotę) powinna była wzbudzić refleksję o nastąpieniu w tym względzie nieodwracalnego skutku prawnego. Tym bardziej, że SKO posiadało też już wówczas wiedzę o poczynionych następnie w nieruchomości pokaźnych nakładach, które też w razie zwrotu nieruchomości bezpowrotnie by przepadły (art. 226 w zw. z art. 117 kc).

Podobnie, nie mogą stanowić usprawiedliwienia obecnie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dywagacje na temat daty początkowej biegu terminu przedawnienia roszczenia o zwrot bezpodstawnej korzyści, jako że SKO w 2006 r. w ogóle wątkiem przedawnienia tego roszczenia się nie zajęła. Ponadto, biegnie ono od daty osiągnięcia korzyści.

Poza wszystkim, skoro decyzja nacjonalizacyjna z 1986 r. funkcjonowała następnie przez ok. 20 lat, to beneficjenci owego odszkodowania mieli dużo czasu na wydanie go w całości w dobrej wierze, co udaremnia wszelki zwrot po myśli art. 409 kodeksu cywilnego.

Nie można też podzielić obecnej argumentacji SKO, iż utrata roszczenia o zwrot wypłaconej dotychczasowym współwłaścicielom równowartości kamienicy nie był skutkiem prawnym decyzji nacjonalizacyjnej z 1986 r. (a jedynie był dla rozpoczęcia biegu przedawnienia tego roszczenia "punktem referencyjnym w czasie" - cokolwiek by to sformułowanie miało oznaczać), bądź że był to skutek jedynie pośredni. Po pierwsze bowiem przepis art. 156 k.p.a. nie dzieli skutków decyzji na bezpośrednie i pośrednie. Po drugie, był to skutek ewidentnie nieuchronny: skoro decyzja z 5 listopada 1986 r. pozostawała w obrocie i korzystała z domniemania prawidłowości, to oczywistym jej skutkiem było nie niepokojenie beneficjentów wypłaconego na jej podstawie odszkodowania w jego konsumowaniu.

W ocenie Opery Krakowskiej stwierdzenie nieważności decyzji wbrew negatywnym przesłankom z art. 156 § 2 k.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 §1 pkt 2 k.p.a.. O rażącym naruszeniu prawa przesądzają - występujące kumulatywnie - trzy przesłanki: "oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja" (wyrok NSA z 22.11.2013, I OSK 2542/12; wyrok NSA z 29.05.2013r., II OSK 267/12; wyrok NSA z 8.02.2013, IOSK 1683/11, wyrok NSA z 29.06.2012, II OSK 612/11; wyrok NSA Z 14.03.2012, II OSK 2525/10, wyrok NSA z 7.10.2011, II OSK 1521/10, wyrok NSA z 27.09.2011,1 OSK 1381/10). Oczywistość naruszenia w niniejszej sprawie polega na stwierdzeniu nieważności decyzji mimo, że wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Równocześnie został naruszony przepis art. 156 § 2 k.p.a., który nie wymaga stosowania wykładni prawa (wyrok NSA z 13.06.2007r. I OSK 996/06, wyrok NSA z 9.02.2005r., OSK 1134/04). Jeśli chodzi o skutki społeczno - gospodarcze, utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji po pierwsze tworzy problemy w uzyskaniu Unijnych dofinansowań na renowację spornej nieruchomości przy T. w K., a po drugie, mogłoby narazić Skarb Państwa na postępowanie o wielomilionowe odszkodowanie prowadzone przeciwko samemu sobie.

Pozostawienie zaskarżonej decyzji w obrocie pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w ww. wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt: I OSK 1585/12.

Podstawową okolicznością, dla której NSA udzielił w swym wyroku jednoznacznie negatywnej recenzji decyzjom SKO było spostrzeżenie, iż jest absolutnie sprzeczną z porządkiem prawnym sytuacja, w której ktokolwiek zachowuje własność nieruchomości mimo, że zainkasował za nią w pełni stosowne wynagrodzenie. Zdaniem NSA potrzeba niedopuszczenia do takiej bezprawnej i krzywdzącej sytuacji jest istotniejsza, niż konserwowanie wadliwych decyzji, które ową sytuację wywołały. Obecne stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji ignoruje to wskazanie Sądu.

W odpowiedziach na obydwie skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. strony skarżące podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie.

Uczestnik postępowania R. C. wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że została stwierdzona nieważność decyzji o nabyciu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości przez Operę Krakowską oraz o nabyciu własności nieruchomości przez Województwo Małopolskie, na co Opera Krakowska podała, że decyzje dotyczące stwierdzenia nieważności zostały uchylone.

Dodatkowo podczas rozprawy przedłożono do akt sprawy kopię zawiadomienia SKO w [...] z dnia 20 marca 2019 r., wskazującego, że w postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania korespondencja skierowana do uczestnika E. S. była kierowana na niewłaściwy adres, a prawidłowy adres nie jest znany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

W pierwszej jednak kolejności, przed przystąpieniem do dokonania kontroli zaskarżonej decyzji, należy odnieść się do podniesionej na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. kwestii prawidłowości doręczeń dla uczestniczki E. S..

Z przedłożonego do akt sprawy pisma SKO z dnia 20 marca 2019 r. – skierowanego do stron postępowania dotyczącego wznowienia postępowania – wynika, że "W toku postępowania (...) wyszło na jaw, iż Pani E. S., będąca stroną zarówno postępowania prowadzonego pod sygn. [...] oraz postępowania o sygn. [...] wyprowadziła się spod adresu (...)". Dalej Kolegium informuje, że jest w trakcie ustalania aktualnego adresu tej osoby.

Informacja ta nie ma żadnego wpływu na tok niniejszego postępowania sądowego. E. S. jest uczestniczką niniejszego postępowania, a adresowane do niej przesyłki były kierowane na adres wynikający z akt administracyjnych, podany w wymienionym wyżej piśmie Kolegium. Były to dwa zawiadomienia o rozprawie. Przesyłki powróciły do akt sprawy po dwukrotnym awizowaniu z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie".

Zgodnie z art. 73 § 4 P.p.s.a. w takiej sytuacji doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu czternastu dni liczonego od pierwszego awizowania.

Oznacza to, że pisma kierowane do tej uczestniczki zostały na podstawie wskazanego wyżej przepisu doręczone w sposób prawidłowy i brak jest podstaw by przyjmować, że adres, na który je skierowano, był niewłaściwy. Powyższe pismo SKO (o znacznym stopniu ogólności), skierowane do stron postępowania w innej sprawie, choć ściśle związanej z niniejszym postępowaniem, nie podważa prawidłowości doręczeń dokonanych do uczestniczki E. S. w niniejszym postepowaniu sądowym.

Ponieważ jednak po niniejszym wyroku do rozpoznania sprawy administracyjnej ponownie właściwe stanie się Samorządowe Kolegium Odwoławcze, to w ramach postępowania administracyjnego powinno uwzględnić stan aktualny na czas rozstrzygania sprawy. Jeżeli więc organ ustali inny adres tej uczestniczki, to winien doręczać swoje pisma na ten nowy – aktualny adres.

Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji należy wskazać, że decyzja ta, jak i poprzedzająca ją decyzja Kolegium z dnia 27 kwietnia 2018 r. naruszają przepisy postępowania w sposób, który powoduje konieczność ich uchylenia.

Trzeba w tym miejscu podkreślić specyfikę niniejszej sprawy, na którą składają się jej znaczny stopień skomplikowania, zaszłości faktyczne sięgające lat osiemdziesiątych poprzedniego wieku (kiedy to wydano decyzję pierwotną) oraz podkreślana w jednej ze skarg okoliczność, że sprawa dotyczy nieruchomości położonej w ścisłym centrum Starego Miasta w K. i związanych z nią praw o ogromnej wartości.

Zgodnie z art. 156 k.p.a. stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej następuje w przypadku stwierdzenia zaistnienia podstawy wskazanej w § 1 pkt 1 – 7 tego przepisu (w niniejszej sprawie chodzi o § 1 pkt 2 – decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa) oraz braku przesłanki negatywnej wynikającej z § 2 tj. brak nieodwracalnych skutków prawnych. Jeżeli bowiem decyzja rażąco naruszająca prawo wywołała nieodwracalne skutki prawne, to nie można stwierdzić nieważności decyzji, lecz należy ograniczyć się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji (art. 158 § 2 k.p.a.).

Stan faktyczny i prawny w niniejszej sprawie jest skomplikowany. Pokrótce należy przybliżyć najistotniejsze elementy sprawy.

Pierwotnie wydana decyzja z dnia 5 listopada 1986 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. obj. Lwh [...], c.d. KW [...] (obecnie KW [...]), l. kat. [...], o pow. 233 m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. S. (obecnie T.) oraz o przyznaniu M. E. odszkodowania w kwocie 6 541 558 złotych – wydana na podstawie przepisów tzw. "ustawy remontowej" – została wyeliminowana z obrotu prawnego. Decyzją z dnia 5 grudnia 2005 r. znak [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia 19 kwietnia 2006 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność powyższej decyzji z 5 listopada 1986 r.

Wobec postępowania zakończonego decyzją z dnia 19 kwietnia 2006 r. wznowiono postępowanie i rozstrzygnięto sprawę, jednakże decyzje Kolegium wydane w tym przedmiocie zostały ostatecznie wyeliminowane z obrotu prawnego na mocy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. II SA/Kr 271/14. To właśnie w ramach tego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. I OSK 1585/12, którego interpretacja jest kluczowym elementem niniejszej sprawy.

Postępowanie dotyczące wznowienia nie zostało zakończone; po złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji SKO z 19 kwietnia 2006 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia 5 grudnia 2005 r., zostało zawieszone. Zostało ono podjęte postanowieniem z dnia 19 listopada 2018 r. po zakończeniu postępowania dotyczącego nieważności (które jest obecnie przedmiotem kontroli sądowej). Na podstawie kopii pisma SKO przedłożonego na rozprawie, pochodzącego ze wznowionego postępowania należy przyjąć, że w dalszym ciągu postępowanie to nie zostało zakończone.

Opera Krakowska złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 19 kwietnia 2006 r. wskazując, że rażącym naruszeniem prawa przez tę decyzję jest uznanie za nieważną decyzji z 1986 r. pomimo, że wywołała ona nieodwracalne skutki prawne – co zostało potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku sygn. I OSK 1585/12.

Jak wynika z powyższego w odniesieniu do decyzji z dnia 19 kwietnia 2006 r. toczyły się dwa odrębne postępowania w trybach nadzwyczajnych: w trybie wznowienia postępowania oraz w trybie stwierdzenia nieważności tej decyzji.

W orzecznictwie zwraca się uwagę, że nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego są oparte na zasadzie niekonkurencyjności. Oznacza to, że ich rolą jest usuwanie wyłącznie określonych wad decyzji, które są odmienne dla każdego trybu. W wyroku NSA z 21 listopada 2012 r., sygn. II OSK 1318/11 (LEX nr 1291909) przyjęto, że: "Zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje następstwa prawne dalej idące, niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania. Należy dać priorytet pierwszemu z nich. Z tego względu wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w trakcie toczącego się już postępowania w sprawie wznowienia powoduje w zasadzie konieczność zawieszenia wznowionego postępowania. Następstwem prawnym stwierdzenia nieważności decyzji jest bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wznowienia postępowania".

W tym kontekście prawidłowe było wstrzymanie się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z rozpoznaniem sprawy wznowienia do czasu wcześniejszego skontrolowania przedmiotowej decyzji pod kątem wad powodujących jej nieważność.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie (dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji) organ rozstrzygający sprawę jest, na mocy art. 153 P.p.s.a., związany poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. I OSK 1585/12, który został wydany w ramach kontroli sądowej decyzji wydanych w sprawie wznowienia postępowania. Zgodnie z tym przepisem "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Sąd stoi na stanowisku, że pojęcie "sprawy" należy odnieść do – wynikającej z decyzji z 5 listopada 1986 r. nr [...] Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] - kwestii przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. obj. Lwh [...], c.d. KW [...] (obecnie KW [...]), l. kat. [...], o pow. 233 m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. S. (obecnie T.) oraz przyznania M. E. odszkodowania w kwocie 6 541 558 złotych.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, z punktu widzenia zastosowania art. 153 P.p.s.a., poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. I OSK 1585/12 dotyczącym wznowienia postępowania administracyjnego wiążą zatem organy administracji publicznej rozstrzygające sprawę nieważności tej samej decyzji, co do której wznowiono postępowanie. Sąd przy tym wskazuje, że znane jest mu stanowisko T. Wosia (Art. 153. W: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI. Wolters Kluwer, 2016 teza 40) "Tożsamość sprawy oraz wyznaczające ją elementy zakreślają zatem granice związania orzeczeniem tego sądu. Zgodnie z przyjętą koncepcją sprawy administracyjnej, jako przewidzianej w przepisach materialnego prawa administracyjnego możliwości konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego w określonym stanie faktycznym, tożsamość sprawy wyznaczają elementy decydujące o identyczności skonkretyzowanego w akcie lub czynności stosunku prawnego, a wśród nich decydujące znaczenie mają podstawy powstania stosunku prawnego – podstawa prawna i przesłanka faktyczna". Jednakże nawet jeśliby wynikające z normy art. 153 P.p.s.a. sformułowanie "wiążą w sprawie" rozumieć w sposób wąski, tzn. że wiążą w ramach tego tylko postępowania (trybu), w którym wydano akt administracyjny będący przedmiotem kontroli sądowej, to po przeanalizowaniu rozważań zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA (sygn. I OSK 1585/12) Sąd rozpoznający niniejszą sprawę przyjmuje stanowisko zgodne ze stanowiskiem NSA. Istotne jest bowiem, że NSA koncentrował się na ustaleniu, czy decyzja z 19 kwietnia 2006 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne, a zatem na przesłance, która dotyczy postępowania nieważnościowego, a nie postępowania toczącego się w przedmiocie wznowienia. NSA wprost wskazał, że dostrzeżone przez niego uchybienie związane jest z "błędną wykładnią art. 156 § 2 k.p.a., dokonaną tak przez sąd pierwszej instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Przepis ten statuuje in fine, że nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy wydawaniu zaskarżonej decyzji z jednej strony uznało się za związane powyższym wyrokiem NSA, a z drugiej – na co słusznie zwraca się uwagę w skardze Województwo Małopolskie – treść tego orzeczenia praktycznie kwestionuje stwierdzając, że naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 156 § 2 k.p.a. w decyzji z dnia 19 kwietnia 2006 roku nie było rażące, bo kwestia "nieodwracalności skutków prawnych" decyzji z dnia 5 listopada 1986 roku (nr [...]) nie była oczywista w 2006 roku.

Takie stanowisko nie może zostać zaakceptowane.

W wyroku NSA przesądzono, że w sprawie nastąpiło przedawnienie roszczenia o zwrot wypłaconego odszkodowania, co stanowi nieodwracalny skutek decyzji o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Jak wskazał NSA: "Jeżeli zatem w niniejszej sprawie upłynął termin do domagania się zwrotu przez Skarb Państwa sumy pieniężnej przyznanej decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 5 listopada 1986 r. nr [...], to tym samym – nawet jeśli analizowana decyzja była obarczona wadą nieważności – nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, a jedynie wydania jej z naruszeniem prawa, gdyż zaistniały nieodwracalne skutki prawne".

Tymczasem Kolegium stwierdziło, że będąc związanym powyższym wyrokiem powinno dodatkowo ustalić, czy naruszenie prawa polegające na błędnym przyjęciu w 2006 roku, iż decyzja z 1986 roku nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych – było naruszeniem oczywistym.

W ramach analizowania cechy "oczywistości" naruszenia prawa SKO stwierdziło, że bieg terminu przedawnienia roszczenia o zwrot odszkodowania wypłaconego na podstawie decyzji z 1986 r. nie może być liczony od daty wejścia tej decyzji do obrotu prawnego, bowiem zgodnie z decyzją tylko część tego odszkodowania (3 175 000 zł) miała być wypłacona w ciągu 30 dni od uprawomocnienia się tej decyzji, a pozostała część miała być wypłacana w ratach rocznych – zatem ocena kwestii, czy termin przedawnienia tego roszczenia minął, jest kwestią złożoną. Kolegium poprzestaje na uznaniu tej kwestii za złożoną, nie czyniąc żadnych ustaleń, w jakich terminach wypłacono poszczególne kwoty składające się na odszkodowanie. Ustalenia takie, w szczególności ustalenie czy wypłata pełnej kwoty odszkodowania nastąpiła przed 1996 rokiem, pozwoliłyby stwierdzić, czy w dacie wydawania w 2006 roku przedmiotowej decyzji roszczenie o zwrot odszkodowania było już przedawnione. Kolegium nie pokusiło się także by dokonać oceny, czy wypłacenie kwoty 3 175 000 zł w ciągu 30 dni od daty uprawomocnienia się decyzji już samo w sobie nie przesądzało o tym, że decyzja z 1986 roku, na mocy której kwotę tę wypłacono, wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Sąd podkreśla jednak, że kwestie te nie wymagają wyjaśnienia, bowiem w sposób jednoznaczny i klarowny zostały wyjaśnione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. I OSK 1585/12. Istotną wadą postępowania jest jednak uznawanie pewnych okoliczności za "kwestię złożoną" bez podjęcia choćby próby ustalenia okoliczności faktycznych dotyczących tej "złożonej kwestii".

W świetle jednoznacznych stwierdzeń wynikających z ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego przesądzających o tym, że nastąpiło przedawnienie roszczenia o zwrot odszkodowania wypłaconego na podstawie decyzji z 1986 roku właścicielom nieruchomości, co stanowi o jej nieodwracalnym skutku prawnym – rozważania Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczące "nieoczywistości" nieodwracalności tych skutków są wadliwe i zbędne. Dotyczy to także analizy orzecznictwa w zakresie znaczenia pojęcia "nieodwracalnych skutków prawnych" (str. 7 – 10 decyzji), która w istocie stanowi polemikę ze stwierdzeniami zawartymi w wyroku NSA o sygn. I OSK 1585/12. To samo dotyczy oceny znaczenia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2011 r., na którą powołał się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku sygn. I OSK 1585/12 oraz odmiennej oceny kwestii nieodwracalności skutków prawnych decyzji z 2006 roku przez WSA w Krakowie w wyroku z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. II SA/Kr 492/10 i Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. I OSK 1585/12.

Trzeba przypomnieć, że kategoryczne stwierdzenia zawarte w omawianym wyroku NSA wykluczają możliwość pozostawienia w obrocie prawnym decyzji z 19 kwietnia 2006 r. i poprzedzającej ją decyzji SKO. NSA wskazało: "Należy wobec tego spostrzec, że dopuszczenie – jak uczyniły to organy w niniejszej sprawie – aby z jednej strony na skutek stwierdzenia nieważności decyzji dana nieruchomość powracała po blisko trzydziestu latach do byłych właścicieli, a z drugiej, aby owi byli właściciele (lub ich spadkobiercy) zachowywali otrzymane w przeszłości korzyści majątkowe przyznane decyzją nieważną – bez możliwości skutecznego domagania się przez Skarb Państwa ich zwrotu w zwaloryzowanej wysokości – godzi jeszcze silniej we wspomnianą wyżej elementarną zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), jak również w zasadę dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP), albowiem środki na odszkodowanie za przejętą nieruchomość pochodziły z danin publicznych uiszczanych przez wszystkich do tego zobowiązanych obywateli. Przede wszystkim jednak pozostaje to w niezgodzie z omówionym wcześniej art. 156 § 2 k.p.a., gdyż stwierdzona została nieważność decyzji, która – jak wskazano – wywołała z upływem czasu nieodwracalne skutki w sferze prawnej, tj. w sferze praw majątkowych Skarbu Państwa, chronionych równo przez art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP".

Wprawdzie tryb wznowienia postępowania i tryb stwierdzenia nieważności decyzji to dwa odrębne tryby, oparte na odmiennych przesłankach i różniące się w skutkach prawnych stwierdzonej wadliwości decyzji, niemniej jednak nie można pominąć okoliczności, że w trybie wznowienia postępowania uchylenie decyzji nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat (art. 146 § 1 k.p.a.).

Od wydania decyzji z 19 kwietnia 2006 r. minęło już obecnie trzynaście lat, a zatem nie jest możliwe wyeliminowanie jej z obrotu prawnego w trybie wznowienia postępowania. Pogląd ten znalazł potwierdzenie w decyzji SKO z dnia 5 grudnia 2017 r., znak [...], w której stwierdzono wydanie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 kwietnia 2006 r., znak: [...] z naruszeniem prawa oraz orzeczono, że decyzja ta nie może zostać uchylona z uwagi na upływ terminów określonych w art. art. 146 § 1 k.p.a. tj. od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat.

Jednocześnie pozostawienie tej decyzji w obrocie prawnym będzie w dalszym ciągu wywoływać skutki wskazane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, które nie są możliwe do pogodzenia z podstawowymi konstytucyjnymi zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) i dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP).

Nie bez znaczenia są również wskazywane w skargach skutki społeczno – gospodarcze tj. znaczne nakłady na nieruchomość ze środków publicznych, w tym również dofinansowania z funduszy unijnych.

Uwzględniając wszystkie te okoliczności, a przede wszystkim stanowcze i krytyczne względem decyzji z 19 kwietnia 2006 r., wiążące w niniejszej sprawie sądowej (dotyczącej "sprawy" - wynikającej z decyzji z 5 listopada 1986 r. nr [...] - przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K., zabudowanej budynkiem przy ul. S. , obecnie T. oraz przyznania M. E. odszkodowania w kwocie 6 541 558 złotych) oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę sądową doszedł do wniosku, że - wbrew stanowisku Kolegium - zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji SKO w [...] z 19 kwietnia 2006 r. i poprzedzającej ją decyzji tego samego organu z 5 grudnia 2005 r., stwierdzającej nieważność decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z 5 listopada 1986 r.

Ocenie takiej nie stoi na przeszkodzie powołany w zaskarżonej decyzji wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 702), zgodnie z którym z dniem 21 maja 2015 r. traci moc art.156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy.

Kolegium wskazało, że "Pozbawienie mocy we wskazanym zakresie nie jest obojętne z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy, (...) okoliczność tą należy na marginesie wskazać jako, niezależnie od wyżej podniesionych okoliczności, mogącą tamować stwierdzenie nieważności wnioskowanych decyzji". W istocie więc SKO nie wyjaśniło, jakie konkretnie znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma ten wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

W ocenie Sądu nie ma on istotnego wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, bowiem nie wynikają z niego żadne konkretne wskazówki, w jaki sposób interpretować pojęcie "znaczny upływ czasu", a ustawodawca nie wypełnił tej luki nowym brzmieniem przepisu. Dodatkowo podkreślić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzenie nieważności decyzji z 1986 roku nastąpiło po upływie dwudziestu lat, zaś do kwestionowania decyzji z 2006 roku przystąpiono już dwa lata później, kiedy to pismem z dnia 19 marca 2008 r. Opera Krakowska wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania.

Trybunał Konstytucyjny w omawianym wyroku stwierdził m. in.: "Odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Stabilizacja stosunków administracyjnoprawnych po upływie określonego czasu leży w interesie porządku publicznego".

Postępowania nadzwyczajne, zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z 2006 r., rozpoczęły się na tyle szybko, że trudno tutaj mówić o potrzebie ochrony stabilizacji stosunku prawnego wynikającego z tej decyzji.

Na zakończenie warto zauważyć, że rozważania prawne zawarte w zaskarżonej decyzji SKO z dnia 25 października 2018 r. są niemal dosłownym powtórzeniem rozważań zawartych w decyzji tego samego organu z 27 kwietnia 2018 r. Takie "przepisywanie" uzasadnienia decyzji utrzymanej w mocy budzi poważne zastrzeżenia i wątpliwości, czy organ administracji publicznej faktycznie dokonał kontroli instancyjnej zaskarżonej decyzji i czy dwukrotnie rozpoznał sprawę.

Reasumując powyższe rozważania: nie ma żadnych podstaw do badania, czy rażące naruszenie prawa dokonane przez SKO przy wydawaniu decyzji z 19 kwietnia 2006 r. miało charakter oczywisty, czy też nie - w świetle jasnych wskazań zawartych w wiążącym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. I OSK 1585/12.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (uznając, że skoro naruszenie prawa nie było oczywiste, to nie było również rażące) oraz art. 156 § 2 k.p.a. (przyjmując nieprawidłową wykładnię pojęcia "nieodwracalnych skutków prawnych"). Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, bowiem jego skutkiem była odmowa stwierdzenia nieważności pomimo, że w okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 19 kwietnia 2006 r. znak: [...] i poprzedzającej ją decyzji tego samego organu z 5 grudnia 2005 r. znak: [...], stwierdzającej nieważność decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [...] z 5 listopada 1986 r. nr [...], bez konieczności badania jakichkolwiek dalszych okoliczności.

Sąd miał w niniejszej sprawie na uwadze sygnalizowane w skardze przez skarżące Województwo Małopolskie kwestie, że decyzją z 6 lutego 2006 r. (znak: [...]) Wojewoda Małopolski stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przez Operę i Operetkę w Krakowie, która zmieniła nazwę na "Opera Krakowska" w Krakowie - prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. T. (Księga Wieczysta nr [...]) oraz prawa własności budynku znajdującego się na tej nieruchomości, a także że decyzją z 13 września 2007 r. ([...]) Wojewoda Małopolski stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku przez Województwo Małopolskie własności nieruchomości gruntowej przy ul. T. w K. Sąd wziął też pod uwagę sygnalizowaną na rozprawie przez uczestnika R. C. kwestię stwierdzenia nieważność decyzji o nabyciu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości przez Operę Krakowską oraz decyzji o nabyciu własności nieruchomości przez Województwo Małopolskie. Jednakże, zdaniem Sądu, kwestie te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy sądowej.

Na zakończenie Sąd wskazuje, że sąd pierwszej instancji rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z tego względu, zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem, sąd ten nie ma obowiązku odnosić się w uzasadnieniu swego wyroku do wszystkich zarzutów podnoszonych w skardze, jeżeli nie mają one istotnego znaczenia dla wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd ten ma obowiązek odnieść się w motywach wyroku jedynie do tych aspektów sprawy, które są istotne dla przeprowadzenia oceny, czy zaskarżony akt był zgodny z obowiązującymi przepisami prawa.

Wobec powyższego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu, orzekając jak w pkt I wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 P.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt II wyroku, na podstawie art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 680 zł dla każdego ze skarżących składa się: kwota 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od każdej ze skarg i kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego każdego ze skarżących, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. (Dz. U. poz. 1804 z późn. zm.).

W pkt III wyroku orzeczono o zwrocie na rzecz Opery Krakowskiej nadpłaconego wpisu od skargi – na podstawie art. 225 P.p.s.a., zgodnie z którym różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi zwraca się stronie z urzędu na jej koszt.