Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 843/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 13 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Asesor WSA Arkadiusz Skomra Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lipca 2021 roku sprawy ze sprzeciwów E. L. i G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. L. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dnia [...] czerwca 2017 r. G. M. (zwany dalej "inwestorem" lub "Skarżącym") wystąpił z wnioskiem do Burmistrza Miasta i Gminy G. o wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych dla planowanego przedsięwzięcia pn.: "[...]." Przewidywana obsada to [...] brojlerów kurzych ([...] DJP) do [...] tygodnia życia albo [...] brojlerów kurzych ([...] DJP) po [...] tygodniu życia. Obecnie na działce nie ma żadnego zabudowania. Docelowo ma powstać kurnik do tuczu, 2 silosy paszowe o pojemności [...] Mg każdy, agregat prądotwórczy o mocy do ok. [...] kW, budynek mieszkalny wraz z częścią socjalną, konfiskator, zbiornik na ścieki bytowe o pojemności do ok. [...] m3, zbiornik na gaz płynny, studnia wiercona, wewnętrzna sieć wodociągowa oraz wewnętrzna sieć energetyczna.

W trakcie opiniowania przedsięwzięcia sprzeciw wyraziło wielu mieszkańców okolicy w tym E. L. (zwana dalej "Skarżącą"). Ich zdaniem w wyniku realizacji inwestycji spadnie wartość działek.

W wyniku wielokrotnego kwestionowania decyzji Burmistrza Miasta i Gminy G. (zwanego dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") na przestrzeni czterech lat, decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] określono uwarunkowania zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Na końcu sentencji decyzji stwierdzono: "Brak wariantów przedsięwzięcia." W uzasadnieniu przedstawiono cały stan faktyczny. Odnosząc się do zaleceń z poprzedniej decyzji kasatoryjnej (decyzja z dnia [...] września 2019 r.) Burmistrz wskazał, że wezwał inwestora do przedłożenia innych wariantów przedsięwzięcia, po czym uzgodnienia zostały skonsultowane z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w P. (zwanym dalej "RDOŚ") i Powiatowym Państwowym Inspektorem Sanitarnym w G. (zwanym dalej "PPIS"). Jak wskazano, uzupełnienia w zakresie wariantów przedsięwzięcia przekazano RDOŚ i PPIS, a także zawiadomiono strony postępowania o fakcie uzupełnienia raportu środowiskowego.

W stosunku do Starosty [...] uznano, że skoro ten nie opiniuje zebranych materiałów i nie wydaje wiążącej opinii to nie ma potrzeby zajmowania stanowiska odnośnie pism tego organu.

Odwołania od decyzji złożyli: Stowarzyszenie "U. " z siedzibą w A. (zwane dalej "Stowarzyszeniem"), a także J. i J. W., G. M., L. M., G. B., P. B., M. K., W. H., J. Z., M. S. (reprezentowani przez r. pr. P. B.). Odwołanie złożyła także Skarżąca - E. L..

Stowarzyszenie podniosło, że raport ochrony środowiska nie zawiera inwentaryzacji przyrodniczej, a powinien gdyż na tym terenie występuje wiele gatunków roślin i zwierząt, które podlegają ochronie. Nie uwzględniono żadnych uwag mieszkańców i innych uczestników postępowania. Nie wyjaśniono zaleceń organu odwoławczego, który uchylił poprzednią decyzję Burmistrza. Nie wyjaśniono prawdziwego zamiaru inwestora, gdyż w karcie przedsięwzięcia przewiduje się rozbudowę obiektu, a wcześniej toczyło się podobne postępowanie dotyczące norek. Wskazano także nieprawidłowości dotyczące transportu do i z fermy.

Uczestnicy postępowania (z wyjątkiem Skarżącej – E. L.) podnieśli szereg zarzutów naruszenia prawa. Nie wyjaśniono podwodów, dla których nie podzielono stanowiska Starosty [...]. Nie zasięgnięto opinii organu właściwego do uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Wskazano błędy w raporcie oddziaływania w zakresie wariantów oddziaływania. Nie ustalono rzeczywistego oddziaływania na środowisko, zagospodarowanie przestrzenne. Ostatecznie nie ustosunkowano się do żadnych pism mieszkańców, którzy brali czynny udział w postępowaniu administracyjnym. Zarzucono brak zasięgnięcia opinii organu właściwego do sprawy udzielenia pozwolenia zintegrowanego. Mimo uzupełnienia raportu Starosta [...] nie zaopiniował nowego raportu, gdyż Burmistrz nie przekazał dokumentacji temu organowi. Zarzucono także przyjęcie, iż raport w wyniku uzupełnienia zawiera wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Takiego wariantu nadal nie ma, zdaniem uczestników postępowania, ponieważ wskazano, że wariantem najkorzystniejszym dla środowiska jest ten, który wybrał inwestor. Tym samym raport zawiera dwa warianty, a nie trzy jak wynika z ustawy.

Z raportu nie wynika jaka będzie relacja pomiędzy poborem a zasilaniem wód podziemnych. Nie określono oddziaływania na rzekę D. obok Jeziora W. .

Raport posiada luki w analizie akustycznej. Nie odnotowano jaki hałas będą generować zwierzęta, ruch kołowy oraz agregaty prądotwórcze. To samo dotyczy emisji gazów.

Skarżąca – E. L. podniosła tożsame zarzuty i obszernie je uzasadniła.

Odwołanie wniosło także Stowarzyszenie H. .

Odpowiedź na odwołania złożył pełnomocnik inwestora – r. pr. A. K. wnosząc o ich oddalenie w całości oraz utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO w P.", "Kolegium" lub "organem II instancji") uchyliło zaskarżoną decyzje i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że uwzględniono zmiany jakie zaszły w stanie prawnym w związku z nowelizacją ustawy z dnia [...] listopada 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 283 ze zmianami, zwane dalej "u.u.i.ś."). SKO w P. podniosło, że organ I instancji miał obowiązek skomentować dlaczego wybrano taki wariant realizacji przedsięwzięcia, a nie inny. Milczenie Burmistrza dowodzi braki refleksji nad tym zagadnieniem.

Organ II instancji podkreślił, że na mocy pkt 8 lit. a rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska w całości (Dz. U. z 2014 r. poz. 1169, zwanego dalej "rozporządzeniem") pozwolenia zintegrowane są wymagane dla instalacji przeznaczonych dla chowu lub hodowli drobiu o więcej niż 40.000 stanowisk dla drobiu. Zatem inwestor powinien uzyskać pozwolenie zintegrowane. Starosta [...] (organ właściwy ds. pozwolenia zintegrowanego) negatywnie zaopiniował przedsięwzięcie. Skoro już raz zapadła decyzja kasatoryjna i polecono zbadanie przedmiotowej kwestii ponownie, to po uzupełnieniu materiału dowodowego organ I instancji powinien ponownie zwrócić się również do Starosty [...].

Kolegium podniosło brak wariantowości, która jest obligatoryjna w świetle u.u.i.ś. Wariant "zero" nie jest żadnym wariantem w świetle orzecznictwa. Muszą to być rozwiązania najkorzystniejsze dla środowiska. Następnie należy przedstawić wariant wybrany przez inwestora oraz wariant alternatywny. To podkreśla cały zamysł ustawodawcy, który pragnie wykluczyć oddziaływanie inwestycji na środowisko albo istotnie zminimalizować je. Organ I instancji powinien także przeprowadzić inwentaryzację przyrodniczą. Następnie SKO w P. odniosło się do zarzutów podniesionych w odwołaniach uznając je za uzasadnione.

Sprzeciw od decyzji SKO w P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Skarżąca – E. L., żądając jej uchylenia. Zdaniem Skarżącej, SKO w P. nie wyjaśniło, dlaczego nie może zastosować art. 136 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zmianami, zwanej dalej "k.p.a."). Skarżąca wyliczając zobowiązania, jakie nałożył organ II instancji na Burmistrza stwierdza, że SKO w P. może samodzielnie dokonać tych wyjaśnień w postępowaniu uzupełniającym (zgłosić się do Starosty [...], uzupełnić raport o warianty, analiza rozwiązań technicznych wynikających z pozwolenia zintegrowanego, przeprowadzenie inwentaryzacji przyrodniczej, oddziaływanie na inne inwestycje [obecne, planowane], odniesienie do uwag mieszkańców w toku postępowania). Organ odwoławczy nie podał uzasadnienia, z którego wynika, że uchybienia Burmistrza stanowią konieczny zakres do wyjaśnienia w ponownie przeprowadzonym postępowaniu.

Sprzeciw od decyzji SKO w P. złożył także inwestor wnosząc o jej uchylenie. Inwestor podniósł zarzut naruszenia:

1) art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. przez błędną wykładnię tego przepisu, pomijającą dorobek orzeczniczy sądów administracyjnych – uznanie, że w każdym przypadku wnioskodawca powinien przedstawić co najmniej trzy warianty przedsięwzięcia, podczas gdy obowiązek przedstawienia trzech wariantów nie ma charakteru bezwzględnego (wariant inwestorski może być tożsamy z najkorzystniejszym dla środowiska);

2) art. 77 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 85 ust. 1 i 2 u.u.i.ś. przez błędną wykładnię tych przepisów w konsekwencji przyjęcie, że brak szczegółowego odniesienia się do treści opinii Starosty [...] jest uchybieniem proceduralnym o charakterze kwalifikowanym.

Skarżący przedstawił szeroką argumentację na poparcie swoich zarzutów. Argumentacja ta miała doprowadzić do przekonania o możliwości orzeczenia co do istoty przez Kolegium.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył niniejszą sprawę ze sprawą ze sprzeciwu inwestora zarejestrowaną pod sygn. akt II SA/Po [...] do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, a sprawę dalej prowadzi pod sygn. akt II SA/Po [...]. Z kolei postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. przekazano sprawę do rozpoznania na rozprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sprzeciwy od decyzji okazały się zasadne, chociaż nie wszystkie zarzuty zostały wzięte pod uwagę.

Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów." W związku z tym zarządzeniem z dnia [...] maja 2021 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] lipca 2021 r.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 w związku z art. 64b § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami sprzeciwu od decyzji, w związku z czym zarzuty podniesione w jego treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Należy jednak zauważyć, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.), nie czyniąc innych aspektów sprawy, przedmiotem swojego rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3665/19, dostępny na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA").

Ze względu na szczególny charakter i funkcje sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu przedmiotem kontroli zaskarżonej sprzeciwem decyzji jest zatem prawidłowe zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., według którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Wniesienie sprzeciwu powoduje zatem wszczęcie postępowania o ograniczonym zakresie, obejmującym kontrolę decyzji administracyjnej z uwzględnieniem tylko kryteriów określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie rozstrzyga zatem o materialnych prawach i obowiązkach stron, lecz dokonuje oceny spełnienia w sprawie warunków wydania decyzji kasacyjnej.

Wniesiony sprzeciw od decyzji Kolegium został sporządzony w sposób, w jaki obejmuje wyłącznie zagadnienie prawidłowości zastosowania przez Kolegium art. 138 § 2 k.p.a.

Zgodnie z powołanym przepisem art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., gdy wystąpią łącznie następujące przesłanki:

1) postępowanie przed organem I instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania;

2) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Inne wady postępowania lub inne wady decyzji organu I instancji nie mogą być uznane za normatywną podstawę do wydania przez organ odwoławczy decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Powyższy przepis nie zawiera unormowań dotyczących istoty i treści tych przesłanek. Ich stwierdzenie pozostawiono właściwemu organowi odwoławczemu, który dokona w tym zakresie stosownych ustaleń na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy. Uzasadnione jest jednak stanowisko, że naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym przyjęcie, iż wystąpiła pierwsza przesłanka, zachodzi:

1) gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego;

2) gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych (np. czynności przeprowadził pracownik wyłączony ze sprawy, stronę pozbawiono udziału w postępowaniu);

3) gdy nastąpiło naruszenie przepisów postępowania przez nieustalenie istotnych okoliczności faktycznych, niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.

Podkreślić należy, że nowelizacje k.p.a. i wreszcie wprowadzenie do p.p.s.a. instytucji sprzeciwu wskazują na to, że ustawodawca konsekwentnie dąży do przyspieszenia rozpatrywania spraw administracyjnych wzmacniając zakres i funkcję postępowania odwoławczego i nakładając nowe obowiązki na organy II instancji. Zmiana treści art. 136 k.p.a., dokonana tzw. nowelą kwietniową z 2017 r. (ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw [Dz. U. z 2017 r. poz. 935]) istotnie wzmacnia i podkreśla merytoryczny charakter postępowania odwoławczego, który nawet przy istotności naruszeń przez organ I instancji reguł postępowania dowodowego nie musi prowadzić do uchylenia decyzji i ponownego rozpatrywania sprawy.

Przedstawiona powyżej charakterystyka postępowania kasacyjnego będąca przedmiotem badania w niniejszej sprawie ma charakter modelowy. W sytuacji łącznego spełnienia powyższych kryteriów dotyczących naruszenia przepisów o postępowaniu dochodzi do podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest zbadanie zgodności z prawem decyzji kasacyjnej organu II instancji, który uchylił decyzję Burmistrza z uwagi na inkryminowane naruszenie przepisów procesowych. W wyniku przeprowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, że nie miało miejsce naruszenie prawa procesowego, które uzasadniałoby zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez Kolegium.

Należy wziąć pod uwagę fakt, że sprawa toczy się od 2017 r. (4 lata) i nie znalazła ostatecznego rozstrzygnięcia pomimo wcześniejszego kierowania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Kolegium uznało, że decyzja Burmistrza nie spełnia wymagań, jakie stawia u.u.i.ś.

Zarówno w odwołaniach jak i sprzeciwie podnoszono brak dostatecznego przedstawienia wariantów planowanej inwestycji. Warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przedstawienie minimum trzech wariantów pozwala na utworzenie siatki porównawczej, na gruncie której organ weryfikuje proponowany wariant, który może być zaakceptowany przez organ. Wariant najkorzystniejszy dla środowiska jest trzecim z wariantów, którego opis powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Ilość wymaganych do przedstawienia w raporcie wariantów realizacji przedsięwzięcia nie zależy zatem od woli i uznania, a także oceny inwestora. Inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 343/18, dostępny w CBOSA).

W wyniku uprzedniego wydania decyzji kasatoryjnej, Burmistrz wezwał inwestora do przedłożenia alternatywnego wariantu racjonalnego. Inwestor uzupełnił ten brak, jednakże podtrzymał swoje stanowisko, że wariant zaproponowany jest jednocześnie wariantem najkorzystniejszym, gdyż jest korzystniejszy od rozwiązania alternatywnego. Sąd nie zgadza się z tym wnioskiem. Inwestor sam podkreślił, że najbardziej korzystne (jego zdaniem) rozwiązanie zostało skonfrontowane z wariantem alternatywnym. Nie można wyciągnąć wniosku, że taki stan rzeczy, który został subiektywnie stwierdzony, jest rozwiązaniem najkorzystniejszym.

Inwestor powinien więc dołączyć jeszcze trzeci wariant – wariant najkorzystniejszy dla środowiska wraz z uzasadnieniem takiej oceny. SKO w P. znając na ten moment dwa zaproponowane warianty, będzie mogło dokonać zestawienia wraz z wariantem najkorzystniejszym, o którego dostarczenie wezwie inwestora i podjąć decyzję o wyborze najkorzystniejszego rozwiązania. Nie można uznać, że to zobowiązanie nałożone na organ II instancji powodowałoby przekroczenie art. 15 k.p.a., ponieważ Burmistrz wezwał do przedłożenia wariantów. Inwestor uzupełnił brak (w sposób niepełny), a ten materiał poddano analizie. Wobec uprzednio nałożonego obowiązku rozważenia wyboru wariantów, organ I instancji przy zwieńczeniu sentencji swojej decyzji oświadczył: "Brak wariantów przedsięwzięcia". Nieustosunkowanie się przez Burmistrza do wymogu ustawowego, a następnie procesowego polegającego na ustosunkowaniu się do wariantów, pomimo zobowiązania przez organ odwoławczy prowadzi do wniosku, że organ II instancji powinien samodzielnie dokonać wyboru wariantu inwestycji. Nie może uchodzić z pola widzenia fakt, że zobowiązanie organu II instancji jest podyktowane treścią art. 12 k.p.a., który w niniejszej sprawie wchodzi w kolizję z art. 15 k.p.a. w sytuacji, gdy postępowanie rozpoznawcze oraz odwoławcze trwają kilka lat, a żadne z nich nie przynosi rezultatu.

Sąd w składzie orzekającym przypomina jaki jest cel wariantowania. Polega ono na niedopuszczeniu do podjęcia działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. Skuteczność działań prewencyjnych w indywidualnej ocenie konkretnego przedsięwzięcia uzależniona jest w dużej mierze od jakości opracowanych w raporcie wariantów oraz prawidłowej ich oceny przez organ wydający decyzję środowiskową. Zasada prewencji w ocenie oddziaływania na środowisko wymaga stosowania odpowiednich rozwiązań technicznych i technologicznych, które powinny znaleźć się w opisie wariantów. SKO w P. posiadając już sumiennie przygotowany wariant wybrany przez inwestora i racjonalny wariant alternatywny, powinien jeszcze mieć wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Wariant ten musi wykazywać nie tylko korzystniejsze rozwiązania w stosunku do rozwiązania alternatywnego, ale także do każdego innego. Sąd zgadza się z tym, że rozwiązanie zaproponowane przez inwestora, może być jednocześnie rozwiązaniem najkorzystniejszym, ale wymaga to uzasadnienia (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po 451/20, dostępny w CBOSA). Uzasadnienie, iż jest ono po prostu korzystniejsze od wariantu alternatywnego nie oznacza automatycznie, że jest to rozwiązanie najkorzystniejsze dla środowiska. Warianty, dla rzetelnej oceny porównania każdego z nich powinny zawierać realne różnice, które można określić w sposób wymierny (wyrok NSA z dnia: 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 269/21, 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3327/19, dostępne w CBOSA). Nie mogą to być różnice subtelne, które zasadniczo nie zmieniają oddziaływania na środowisko.

Należy tylko zaznaczyć, że wariant najkorzystniejszy dla środowiska dla tego samego przedsięwzięcia tj. obejmujący ten sam wskaźnik DJP powinien wykazywać niższe parametry oddziaływania na środowisko. W tym miejscu Sąd nie zgadza się z argumentacją Skarżącej, iż alternatywny wariant racjonalny dotyczy innego przedsięwzięcia. Alternatywność polega na zaproponowaniu rozwiązań różniących się od pierwotnego zamysłu, jednakże ta propozycja ma dotyczyć tego samego zamierzenia – 201,6 DJP albo 168 DJP dla brojlerów kurzych. Wariant alternatywny zaproponowany przez inwestora w wyniku uzupełnienia raportu oddziaływania na środowisko nadal dotyczył tego przedsięwzięcia. Z tego względu, argumentacja Skarżącej jest niezasadna.

Na szczególną uwagę zasługuje zarzut, iż w żaden sposób nie ustosunkowano się do pism wnoszonych przez uczestników postępowania administracyjnego. Już sama treść ustawy stanowiącej materialnoprawną podstawę rozstrzygania w niniejszej sprawie (u.u.i.ś.) podkreśla, że udział społeczeństwa jest wartością, której ustawodawca przypisuje szczególną pozycję. Nie oznacza to oczywiście, że uwagi, czy protesty mieszkańców mają decydujące znaczenie na treść decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ta treść jest kształtowana przepisami prawa, jednakże należy podjąć refleksję nad głosem mieszkańców, którzy wyrażają wątpliwości, czy też obawy. Organ administracji publicznej powinien ustosunkować się do tych głosów i wskazać, z jakich powodów argumentacja uczestników postępowania nie została wzięta pod uwagę albo została uwzględniona. Organ odwoławczy może przeprowadzić rozprawę, o której mowa w art. 36 u.u.i.ś.

Odnosząc się do zarzutu związanego ze stanowiskiem Starosty [...], należy go uznać za zasadny. Mając na względzie treść ust. 6 pkt 8 lit. a rozporządzenia, a więc zakwalifikowanie instalacji chowu lub hodowli drobiu lub świń o więcej niż 40 tys. stanowisk dla drobiu do instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, stanowisko Starosty [...], pomimo niewiążącego charakteru, wymaga zasięgnięcia opinii i ustosunkowanie się do twierdzeń w niej podniesionych. To z kolei oznacza przejaw pełnego przeanalizowania wszystkich okoliczności sprawy.

Postawa Burmistrza, który nie uznał za stosowne ponownie wystąpić do tego organu konsultacyjnego i brak odniesienia się do jego uprzednich stanowisk pomimo obowiązku, sprawia, że powierzenie tego obowiązku organowi II instancji jawi się jako uzasadnione. Zasięgnięcie opinii i ustosunkowanie się do niej prowadzi do poczucia, że wszystkie "za" i "przeciw" zostały rozważone i żaden element przyrody albo środowiska jako całości nie będzie odczuwać negatywnych skutków inwestycji w stopniu ponadnormatywnym (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 577/18, dostępny w CBOSA). Nie można stwierdzić, że opinia mimo niewiążącego charakteru nie ma wpływu na sprawę z zakresu środowiskowych uwarunkowań, szczególnie gdy mowa jest o najlepszych dostępnych technikach prowadzenia tego przedsięwzięcia (BAT).

Ponownie uwidacznia się kolizja zasady szybkości postępowania z zasadą dwuinstancyjności z warunkowym pierwszeństwem zasady z art. 12 k.p.a. Burmistrz zaniechał przeprowadzenia inwentaryzacji w stopniu wyczerpującym. Obowiązek jej przeprowadzenia wynika z art. 66 ust. 1 pkt 2a u.u.i.ś. Podkreśla się, że do raportu powinny być dołączone jedynie wyniki inwentaryzacji. Stowarzyszenie, które wniosło odwołanie wskazało na fragmentaryczność tej inwentaryzacji. Postępowanie w tym zakresie powinno zostać zweryfikowane i podlegać uzupełnieniu w razie dostrzeżonych braków.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez Skarżącego – G. M. Sąd przypomina, że rozpoznając sprawę ze sprzeciwu od decyzji, który to środek zaskarżenia jest skorelowany z treścią art. 138 § 2 k.p.a., nie rozpoznaje żadnych innych zarzutów, niż zarzuty procesowe. Podniesione w sprzeciwie zarzuty dotyczące naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 5, art. 77 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 85 ust. 1 i 2 u.u.i.ś. nie mogą zostać rozpoznane na tym etapie postępowania w zakresie ich materialnej doniosłości, których to wykładnia przepisów miałaby doprowadzić do odmiennych wniosków. Specyfika postępowania ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej sprawia, że Sąd powstrzymuje się od oceny ich zasadności z uwagi na przedwczesność.

Końcowo, należy podkreślić, iż rzeczywiście SKO w P. nie wyjaśniło, dlaczego zastosowanie art. 136 k.p.a. było niemożliwe. Co więcej, analiza akt sprawy dowodzi przeciwnemu wnioskowi. W sytuacji, gdyby Burmistrz nie przeprowadził w ogóle oceny oddziaływania na środowisko, nie rozpoznał sprawy przez pryzmat wariantów inwestycji, można byłoby uznać, że istotnie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Na ten moment, gdy materiał dowodowy został oceniony przez Burmistrza, ale posiada braki, organ odwoławczy nie może uchylić się od obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. SKO w P. powinno przejąć na siebie ciężar prowadzenia postępowania administracyjnego tak jakby nie było organu I instancji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 616/20, dostępny w CBOSA).

Należy jednocześnie pamiętać o treści art. 545 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 624 ze zmianami), w której wprowadzono przepisy o charakterze intertemporalnym, wymagające uwzględnienia w niniejszej sprawie, jako wszczętej a niezakończonej przed wejściem w życie tej ustawy.

Na marginesie, Sąd podkreśla, że niniejsze orzeczenie nie kończy postępowania w sprawie o udzielenie środowiskowych uwarunkowań. Konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania przez organ odwoławczy sprawia, że Sąd w niniejszym uzasadnieniu nie przesądza, czy inwestorowi powinno się udzielić środowiskowych uwarunkowań, czy też odmówić ich. Tylko kompleksowa ocena materiału dowodowego pozwoli na podjęcie właściwej decyzji, której w oparciu o obecny materiał, nie można było podjąć.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o zasadności niektórych zarzutów podniesionych w sprzeciwach, gdyż dostrzeżono naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez organ II instancji. Zasadność tych zarzutów jest na tyle doniosła, że decyzja SKO w P. nie może się ostać. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I. sentencji wyroku).

O kosztach postępowania sądowego dla Skarżącej – E. L. orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 6a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 535). Sąd zasądził zwrot kosztów w wysokości [...] zł, co stanowi równowartość wpisu od sprzeciwu od decyzji (pkt II. sentencji wyroku). Sąd nie zasądził kosztów postępowania na rzecz Skarżącego – G. M. (art. 210 § 1 p.p.s.a.), gdyż w treści jego sprzeciwu nie było wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium, będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim organ II instancji przeprowadzi postępowanie dowodowe w zakresie w jakim wskazano na braki materiału dowodowego i zdecyduje o ustaleniu albo o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań inwestycji. Przejęcie ciężaru prowadzenia postępowania dowodowego będzie wymagało skrupulatnego spełnienia wszystkich wymagań formalnych takich jak np. ponowna konsultacja z RDOŚ oraz PPIS. Należy zaznaczyć, że Kolegium może prowadzić postępowanie dowodowe zlecając wykonanie określonych czynności organowi I instancji.