Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 539/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-11-14 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 243 par. 1 oraz art. 252 i art. 255 w związku z art. 246 par. 1 pkt. 2 i art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych.

Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił, brak osób z którymi pozostawałby we wspólnym gospodarstwie domowym.

Podał, że nie ma żadnego majątku nieruchomego, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych.

Swoje stałe miesięczne dochody oszacował na kwotę 1130 zł otrzymywanego wynagrodzenia za pracę.

Uzasadniając swoje starania podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W latach [...]-[...] prowadził działalność gospodarczą w zakresie importu towarów. Pod koniec [...]r. w związku z negatywną weryfikacją świadectw przewozowych Urząd Celny wznowił postępowanie w wyniku, którego sukcesywnie wydawał decyzje określające kwotę długu celnego oraz wysokość podatku od towarów i usług. W sumie decyzji takich zostało wydanych ponad 60. Powodując bardzo negatywne skutki finansowe doprowadziły w konsekwencji firmę skarżącego do likwidacji.

Obecnie skarżący jest zatrudniony u syna gdzie zarabia miesięcznie 1130 zł brutto. Brak zdolności kredytowej uniemożliwia mu starania o pożyczkę bankową.

Choć skarżący utrzymuje, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe to równocześnie wyjaśnia, że zamieszkuje pod jednym adresem z żoną i synem Mieszkając z nimi partycypuje w comiesięcznych kosztach związanych z utrzymaniem mieszkania obejmujące wydatki na czynsz, energię, gaz, telefon. Sam w razie potrzeby może liczyć na pomoc żony w zakresie wyżywienia. Ta też jest zatrudniona u syna na podobnych jak skarżący warunkach finansowych przy czym od [...] jej dochody powiększa kwota 600 zł miesięcznie z najmu kiosku handlowego w Centrum Handlowym "A". Wedle wiedzy skarżącego, małżonka nie ma żadnych zasobów pieniężnych ani oszczędności a prócz wzmiankowanego mieszkania i kiosku posiada samochód osobowy [...] z 2002 r.

O odrębności gospodarstwa domowego skarżącego wedle jego słów ma świadczyć to, że przed laty z uwagi rzekomy kryzys małżonkowie wyłączyli wspólność ustawową a obecnie prowadzą własne życie osobiste. Równocześnie z dalszych wyjaśnień skarżącego wynika, że małżonkowie po dziś dzień nie tylko nie zdecydowali się na rozwód ale nawet nie orzeczono pomiędzy nimi separacji. W ocenie skarżącego nie bez znaczenia jest i to, że z racji wykonywanej pracy spedytora często przebywa poza domem.

Co się natomiast tyczy syna ten zamieszkuje z rodzicami oczekując na nowy lokal mieszkalny bo z uwagi na kłopoty osobiste powodowane swoim rozwodem sprzedał dotychczasowe mieszkanie. Dla tych przyczyn zarejestrował też swoją firmę w mieszkaniu matki.

Uznając takie wyjaśnienia za wystarczające skarżący nie udzielił odpowiedzi na temat dochodów i majątku syna.

Do pisemnych oświadczeń skarżący dołączył kopię dokumentów źródłowych jakie przedstawiał był w innych sprawach a to małżeńskiej umowy majątkowej, kopię zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach, kwit wypłaty wynagrodzenia z ostatniego miesiąca oraz kopie rocznego zeznania podatkowego PIT-37. Z dokumentów tych wynika, że obowiązującą małżonków wspólność ustawową wyłączyli oni w dniu [...]. Obecnie skarżący wykonuje pracę spedytora. Jest zatrudniony na czas nieokreślony. Do wypłaty otrzymuje 847,31 zł. Jego wynagrodzenie nie jest obciążone sądowymi ani administracyjnymi tytułami egzekucyjnymi.. W ubiegłym roku dochody skarżącego wyniosły nieco ponad 10 tyś złotych. Z uwidocznionego w pieczątce przyłożonej na kopii "kwitu wypłaty wynagrodzenia" adresu siedziby firmy syna gdzie skarżący jest zatrudniony wynika, że pokrywa się on z adresem zamieszkania skarżącego.

Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:

Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych obejmujące zwolnienie od opłat sądowych i wydatków (art. 241 ppsa w zw. z art. 245 §3 ppsa) o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z wolą ustawodawcy wniosek o przyznanie prawa pomocy (art. 243 ppsa) powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach. Dokładność owych danych stopniowana jest przeświadczeniem sądu (referendarza), że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. -udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić- (...) 2. -dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić- (...) 3. -ujawnić, stwierdzić coś- wykazać się - wykazywać się -udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się-. (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.).

Złożone przez skarżącego oświadczenia nie zawierają, zdaniem orzekającego dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych a przy tym skarżący nie przedstawił w sposób przekonywujący swojej sytuacji rodzinnej. Pomimo wezwań w swych wyjaśnieniach ograniczał się jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jego złym stanie majątkowym. Skupiając uwagę na naświetleniu informacji, które w zamyśle skarżącego potwierdzałyby lansowaną przezeń tezę stracił jednak z pola widzenia, że wiarygodność jego wyjaśnień podważa i sprzeczność składanych przezeń oświadczeń (np. gdy chodzi o brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym) i zauważalna skłonność do nadinterpretacji określonych faktów (np. nadmierne akcentowanie istnienia odrębnego majątku małżonki, czy nieobecności skarżącego w domu z uwagi na pracę spedytora) i nieprzystawalność opisywanych sytuacji do zasad doświadczenia życiowego (np. twierdzenia o wieloletnim kryzysie małżeńskim, który jednak nie skłonił małżonków ani do rozwodu ani nawet orzeczonej separacji). Wreszcie zatajanie informacji uznawanych przezeń za niewygodne. Chociaż bowiem odmiennie aniżeli miało to miejsce w sprawach zapisanych do sygn. III SA/Kr 494/08-497/08 i III SA/Kr 511/08-520/08 udzielił odpowiedzi na pytania odnośnie źródła i wysokości dochodów małżonki, jej majątku nieruchomego, posiadanych zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych to jednak tym razem nie kwapił się z odpowiedzią na takie pytania gdy chodziło o syna poprzestając na lakonicznej wzmiance, że syn zamieszkuje z rodzicami z uwagi na kłopoty osobiste oczekując na nowy lokal mieszkalny. Wyjaśnienia takie pomijając ich gołosłowność są dalece niewystarczające. Wprawdzie ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ani wydane na podstawie jej art. 256 rozporządzenie wykonawcze nie zawiera definicji użytego w rubryce 6 formularza PPF pojęcia <> to jednak nie powinno ulegać wątpliwości, że jego istota zasadza się w łącznym zaopatrywaniu się przez osoby wspólnie zamieszkujące na potrzeby codzienne dla domu i wspólne prowadzenie kuchni. Taka powinność syna skarżącego nie powinna zaś budzić wątpliwości wziąwszy pod uwagę z jednej strony fakt jego zamieszkiwania z rodzicami a z drugiej treść art. 91 kro stanowiącego, że dziecko które ma dochody z własnej pracy powinno przyczyniać się do pokrywania kosztów utrzymania rodziny, jeżeli mieszka u rodziców. Okoliczność, że syn skarżącego ma być po rozwodzie posiada znaczenie marginalne po prostu dlatego, że przepis art. 91 kro jest konkretyzacją statuowanego w art. 87 kro obowiązku wzajemnego wspierania się rodziców i dzieci, który nie jest limitowany czasem. Wydaje się też dopuszczalnym by w obecnej sytuacji społeczno-gospodarczej pojęcie <> rozumieć szeroko. Taki zaś obraz wyłania się w przypadku rodziny skarżącego gdzie małżonkowie mieszkają ze sobą od szeregu lat, partycypując razem w kosztach utrzymania mieszkania i nie myślą o rozwodzie ani separacji a ich pracodawcą jest syn, który także nie ma swojej odrębnej rodziny, wykorzystuje mieszkanie matki pod adres swej firmy i zamieszkuje z rodzicami, którzy dla jego dobra ofiarują mu swoje doświadczenie w prowadzeniu interesów. Siłą faktu takie obopólne korzyści zazębiają się ze sobą ściśle. Jak zaś wyżej wskazano skarżący nie potrafił przytoczyć argumentów które by przeczyły takiemu stanowi rzeczy. Wszystko to prowadzi do wniosku, że próba dokonania sztucznego rozdziału gospodarstwa domowego wynika z przyjętej przez skarżącego taktyki procesowej mającej na celu unikniecie ujawnienia wysokości i źródeł dochodów syna oraz jego majątku nieruchomego, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. To budzi sprzeciw zwłaszcza w sytuacji gdy okolicznościami powszechnie dostępnymi postaje między innymi, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej syn skarżącego para się spedycją międzynarodową do [...] i [...] (vide strony internetowe [...]).

Uwzględniając, że o przyznaniu stronie prawa pomocy nie decyduje wyłącznie jej stan majątkowy ale również stan rodzinny strony siłą rzeczy do oceny aktualnych możliwości płatniczych skarżącego - biorąc pod uwagę ilość inicjowanych równocześnie spraw - koniecznym było poznanie źródeł i wysokości dochodu oraz majątku, syna tak jak to miało miejsce w przypadku małżonki skarżącego. Jeszcze raz silnego zaakcentowania wymaga bowiem, że z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, iż rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 kro). Zarazem trzeba pamiętać, że pojęcie wzajemnego wspierania się jest w tym samym stopniu ogólne i pojemne aby pozwalało na objecie nim różnorakich form i sposobów pomocy stosownej do sytuacji życiowej osoby, której ta pomoc jest potrzebna. Innymi słowy oznacza to, że jak długo syn jest w stanie ofiarować ojcu pomoc tak długo taki jego obowiązek wyprzedza w tym zakresie wszelką powinność państwa. Dzieje się tak dlatego, że prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym (por. H Knysiak - Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Problem w tym, że skarżący nie przedstawiając informacji o dochodach i stanie majątkowym syna uniemożliwił dokonanie oszacowanie takiego poziomu wsparcia. Siłą faktu uniemożliwił też drugostronnie dokonanie oceny swych rzeczywistych możliwości płatniczych. Wskazując na to wypada po raz kolejny przypomnieć skarżącemu, że w sytuacji gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jego sytuacji życiowej, albo gdy nie jest ona do końca jasna wobec uchylania się strony od złożenia stosownych wyjaśnień sąd ani referendarz nie są zobowiązani do prowadzenia dochodzeń (por. postan. WSA w Gd. z14 listopada 2005 r. I SA/Gd 140/04) bo to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05).

Mając na uwadze powyższe należało postanowić jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 i art. 255 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).