Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1388/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 2a, art. 5 ust. 8 i  art. 35a
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Tarnowska Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania H. W. od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...]października 2006 r. nr [...] odmawiającej przyznania mu zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku dla syna T. oraz córki P. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2006 r. organ pierwszej instancji podał, iż przyczyną odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami jest przekroczenie w rodzinie wnioskodawcy o [...] złotych kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), a wynoszącego zgodnie z powyższym przepisem [...] zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Ustalając dochód rodziny organ wziął po uwagę dochody wnioskodawcy i jego małżonki uzyskiwane z pracy, ustalone w oparciu o zaświadczenia z urzędu skarbowego, oraz dochody z gospodarstwa rolnego H. W ustalone stosownie do art. 5 ust. 8 powołanej ustawy w oparciu o przeciętny dochód z 1 ha przeliczeniowego gospodarstwa rolnego, ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Od powyższej decyzji odwołał się H. W. wskazując, iż jego rodzina nie osiąga żadnych dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego, a utrzymuje się wyłącznie z dochodów uzyskiwanych przez małżonków z pracy pozarolniczej. Gospodarstwa rolnego odwołujący się nie prowadzi z powodu toczących się postępowań sądowych w Sądzie Rejonowym w G. oraz braku porozumienia ze współwłaścicielem posiadanych nieruchomości rolnych A. W. Powołując się na stanowisko Sądu Rejonowego w G. odwołujący się podał, że gruntów tych nie można sprzedać, wydzierżawić, ani użytkować do czasu zakończenia postępowania sądowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło decyzję Wójta Gminy K. i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, iż w związku z brzmieniem przepisu art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych podstawowym zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia, niezbędnym do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie zasiłku rodzinnego, jest ustalenie wysokości dochodu rodziny w kontekście utrzymywania się, bądź nie, wnioskodawcy i jego rodziny z dochodów uzyskiwanych z posiadanego gospodarstwa rolnego. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, w przypadku gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969). Dążąc do ustalenia stanu faktycznego sprawy i wyjaśnienia wątpliwości co do faktu utrzymywania się przez wnioskodawcę i jego rodzinę z gospodarstwa rolnego organ pierwszej instancji winien uzyskać odpowiednią informację z sądu odnośnie zakazu zbywania i użytkowania tegoż gospodarstwa, a w razie potrzeby przeprowadzić rozprawę administracyjną.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. H. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazując w jej uzasadnieniu, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wraz z organem pierwszej instancji dokonało błędnej oceny dochodu rodziny. Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy nic nie wyjaśnił, zaś zakres zaleconego przez ten organ dodatkowego postępowania wyjaśniającego obejmujący prowadzone w Sądzie Rejonowym w G. o sygn. [...] i [...] nie ma związku z zasiłkami rodzinnymi, gdyż są to prywatne sprawy rodzinne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2007 r. sygn. akt I SA/WA 416/07 uchylił powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. - aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazał skarżący.

Sąd uznał, że organ odwoławczy - podejmując powyższe rozstrzygnięcie - przekroczył uprawnienia przyznane mu przepisem art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ okoliczności, których wyjaśnienie nakazał w decyzji kasacyjnej są możliwe do wyjaśnienia w ramach prawidłowo przeprowadzonego - stosownie do treści art. 136 k.p.a - postępowania wyjaśniającego w toku postępowania odwoławczego, a także w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.

Sąd wskazał, aby Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpatrzyło ponownie odwołanie H. W. zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania odwoławczego, a w razie konieczności, stosownie do art. 136 kpa, uzupełniło zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i dokonało oceny całokształtu tego materiału pod kątem przesłanek określonych w art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wydało odpowiednie rozstrzygnięcie w sprawie.

Po ponownym rozpoznaniu odwołania H. W. od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] października 2006 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium stwierdziło, że zasiłek rodzinny jest świadczeniem przeznaczonym na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka i uzależniony jest od dochodów osiąganych przez rodzinę. Do tegoż świadczenia mogą być przyznane dodatki, określone w art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, tj. dodatki z tytułu: urodzenia dziecka, samotnego wychowywania dziecka, opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, kształcenia i rehabilitacji dziecka nie pełnosprawnego, rozpoczęcia roku szkolnego i podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Zatem prawo do dodatków przysługuje pod warunkiem, że na dziecko (dzieci) przysługuje zasiłek rodzinny. Dodatki do zasiłku rodzinnego na dziecko (dzieci) nie przysługują, jeżeli nie przysługuje zasiłek rodzinny na to dziecko (dzieci), choćby spełnione zostały pozostałe warunki wymagane do przyznania dodatków.

Zgodnie z art. 5 w/w ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku zasiłek rodzinny przysługuje osobom (rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowie prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Natomiast z ust. 8 art. 5 tejże ustawy wynika, że w przypadku, gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 9690), zaś ust. 9 stanowi, że w przypadku gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego oraz uzyskuje pozarolnicze dochody, dochody te sumuje się.

Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż dochód miesięczny na jedną osobę w rodzinie wyniósł [...] zł. Dochód ten został ustalony przez zsumowanie dochodu małżonków wynikających z zaświadczeń z Urzędu Skarbowego oraz dochodu z posiadanego gospodarstwa rolnego - zgodnie z przytoczonym wyżej art. 5 ust. 8 ustawy. Natomiast zasiłek rodzinny przysługuje, gdy dochód na osobę wynosi 504 złote.

Zasiłek rodzinny jest świadczeniem o charakterze związanym, nie uznaniowym i przysługuje każdemu, kto spełnia wskazane w ustawie kryteria. Równocześnie jednak takie sformułowanie przepisu powoduje, iż te osoby, które wskazanych kryteriów nie spełniają, zasiłku tego otrzymywać nie mogą. Nie można więc przyznać zasiłku rodzinnego, jeżeli warunki przyznania go nie są spełnione – jak w przypadku rodziny skarżącego. Nie zmienia tego fakt posiadania przez żonę skarżącego orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, gdyż art. 5 ust.2 w/w ustawy odnosi się tylko do dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Skarżący nie należy do KRUS i - jak twierdzi - nie osiąga żadnych przychodów z gospodarstwa. Nie ma to jednak żadnego znaczenia w sprawie, gdyż kwota wskazana w art. 5 ust. 8 ustawy jest pewną fikcją prawną. Jest to kwota przeciętna, wyliczona statystycznie w odniesieniu do osób które są właścicielami gospodarstw rolnych. Kolegium ustaliło także, iż - wbrew twierdzeniu H. W. - sąd nie zakazał sprzedaży, dzierżawy ani użytkowania gruntów wchodzących w skład jego gospodarstwa rolnego.

Ponieważ przekroczenie dochodu rodziny H. W. wynosi [...] zł. ([...] zł - [...] zł), zatem nawet gdyby w roku poprzednim nie wystąpiło przekroczenie dochodu, nie można byłoby przyznać zasiłku rodzinnego, gdyż najniższy zasiłek rodzinny wynosi 48 złotych.

Nie zgadzając się z takim stanowiskiem, H. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez Wójta Gminy K. z dnia [...] października 2006 r. odmawiającą przyznania H. W. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku dla syna T. oraz córki P.

Organy obu instancji orzekające w niniejszej sprawie uznały - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko – że dochodem rodziny skarżącego są dochody wnioskodawcy i jego małżonki - ustalone w oparciu o zaświadczenia z urzędu skarbowego - oraz dochody z gospodarstwa rolnego H. W. ustalone - stosownie do art. 5 ust. 8 powołanej ustawy - w oparciu o przeciętny dochód z 1 ha przeliczeniowego gospodarstwa rolnego, ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Natomiast fakt, czy skarżący należy do KRUS i czy osiąga jakiekolwiek przychody z gospodarstwa nie ma w niniejszej sprawie żadnego znaczenia. Jak również nie ma znaczenia fakt, czy sąd zakazał sprzedaży, dzierżawy i użytkowania gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego skarżącego - co zresztą nie okazało się prawdą - wbrew twierdzeniu H. W.

Takie stanowisko Sądu i organów orzekających w sprawie jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego – vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28grudnia 2000 r. sygn. akt I SA 1406/00 LEX nr 79344: "Przepisy ustawy z 1990 r. o pomocy społecznej dokładnie określają sposób, w jaki organy obowiązane są ustalać dochód osób ubiegających się o świadczenia. Dochód z gospodarstwa rolnego wyliczony jest jako wartość dochodu odpowiadająca dochodowi z 1 ha przeliczeniowego ogłoszona przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej, niezależnie od faktycznej dochodowości danego gospodarstwa, przyjęty w ustawie zapis nie pozwala na jakiekolwiek odstępstwo od tej zasady (art. 2a pkt 2 i art. 35a ustawy)".

Z zebranego w sprawie materiału dokumentacyjnego ewidentnie wynika, że H. W. nie spełnia ustawowej przesłanki - dotyczącej wysokości dochodu na osobę w rodzinie - do otrzymania zasiłku rodzinnego i związanych z nim dodatków.

W związku z tym Sąd uznał, że decyzje obu instancji są zgodne z prawem. Stwierdzić też należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji wyroku