Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 469/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz /spr./, Sędziowie NSA Jerzy Bujko, Witold Falczyński, Protokolant Anna Harwas, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2005r. sygn. akt VI SA/Wa 183/04 w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem sygn. akt VI SA/Wa 183/04 z dnia 7 stycznia 2005 r. uwzględniając częściowo skargę W. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 2200 zł za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w kwocie 200 zł za naruszenie w postaci nieokazania wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu – podczas kontroli drogowej, zaś w pozostałym zakresie oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przyjął ustalenia organu, z których wynikało, iż 17 marca 2003 r. na ul. [...] w [...], na drodze krajowej nr 88, zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy marki Star o nr rej. [...], należący do skarżącego W. L., którym kierował J. Z. Pojazdem tym kierowca przewoził produkty mięsne wyprodukowane w należących do skarżącego Zakładach Mięsnych w [...]. W trakcie przeprowadzonej kontroli pojazdu funkcjonariusze [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [...] stwierdzili wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, o którym mowa w przepisie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1371 ze zm.). Ponadto pracownicy WITD stwierdzili, iż kierowca nie okazał wykresówki ( z soboty 15.03.2003 r.) z urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy oraz postoju za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd przy wykonywaniu przewozu na potrzeby własne (vide protokół kontroli nr DI 09302/148/040/03 z dnia 17 marca 2003 r. ).

W oparciu o powyższe ustalenia organ I instancji stwierdził, iż skarżący dopuścił się uchybień dotyczących wykonywania przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia o wykonywaniu przewozu drogowego na potrzeby własne, jak również uznał, iż kierowca nie okazał jednej wykresówki z urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierowca prowadził pojazd i wydał decyzję z dnia 17 marca 2003 r., na podstawie której – działając w oparciu o przepis art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) oraz na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy – nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2.500 zł (w tym karę 2.000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz karę 500 zł za nieokazanie jednej wykresówki).

W odwołaniu od tej decyzji W. L. podniósł, iż przyczyną nieokazania wykresówki za ostatni dzień poprzedzającego tygodnia było to, że kierowca w tym okresie jeździł samochodem m-ki Polonez [...], przy którym nie obowiązuje instalowanie takich urządzeń, a 16 marca 2003 r. miał wolne. Kierowca, który jeździ stale kontrolowanym pojazdem od dnia 17 marca 2003 r. udał się na urlop, zaś wykresówki z tego pojazdu znajdowały się w kabinie. Strona oświadczyła, że nie znała wymogu posiadania zaświadczenia.

Rozpatrując odwołanie Główny Inspektor Transportu Drogowego nie uznał zasadności zarzutów co do wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 2000 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, a uzyskanie takiego zaświadczenia po kontroli jako nie mające znaczenia. Zdaniem organu strona naruszyła natomiast art. 15 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 123, poz. 1354 z późn. zm.) w zw. z art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, co uzasadniało nałożenie kary w wysokości 200 zł za nieokazaną wykresówkę lub też nieokazanie dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. W chwili kontroli w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie rejestrowania czasu pracy kierowców przy wykonywaniu transportu drogowego. Zdaniem organu odwoławczego kierowca nie okazał w chwili kontroli jednej wykresówki, ani nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu – wymierzenie kary przez Wojewódzkiego Inspektora było więc prawidłowe. Zdaniem Głównego Inspektora nie każdy dzień będzie dokumentowany przez okazanie wykresówek, gdyż pracownik może wykonywać inne obowiązki. Pracodawca może udokumentować czas pracy kierowcy poprzez wystawienie zaświadczenia, określającego przyczyny braku wykresówek (urlop), jednakże zdaniem organu tylko zaświadczenie dostarczone w toku kontroli daje organowi pewność co do faktu nieprowadzenia pojazdu w okresie wskazanym w zaświadczeniu. Dopuszczenie odmiennej praktyki mogłoby w efekcie doprowadzić do sytuacji, w której każdy brakujący dzień na wykresówce uzupełniony byłby odpowiednim zaświadczeniem. Kontrolowany kierowca nie wniósł uwag do protokołu kontroli, a więc argumenty podniesione w odwołaniu nie mogą stanowić podstawy do jego uwzględnienia. Z uwagi na treść art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1252) należało uchylić decyzje i nałożyć karę pieniężną w tym zakresie w niższej wysokości (200 zł zamiast 500 zł ).

W skardze na powyższą decyzję W. L. podniósł te same zarzuty co w odwołaniu, zarzucając nadto, że kara jest zbyt surowa w stosunku do przewinienia, zwłaszcza, że brak formalny został uzupełniony. Strona stwierdziła także, że brak uwag kierowcy nie powinien mieć wpływu na sposób potraktowania argumentacji strony, a tym bardziej nie uzasadnia to nie wzięcia jej w ogóle pod uwagę. Ponadto kierowca nie był pouczony o pawie do wniesienia odwołania.

W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko organu co do zasadności wymierzenia kary pieniężnej w kwocie 2000 zł za nieposiadanie, wymaganego art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne.

Sąd uznał za zasadną skargę w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w kwocie 200 zł za naruszenie w postaci nieokazania w czasie kontroli wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, gdyż obie decyzje naruszają obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa.

Podstawą ukarania był przepis art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, stanowiący, że kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców – podlega karze pieniężnej. Zgodnie z przepisem art. 15 ustawy o czasie pracy kierowców, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli (17 marca 2003 r. ) kierowca na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli, przedstawia zapisy przyrządu kontrolnego za bieżący tydzień i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd. Przepis ten uległ zmianie na podstawie art. 6 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw. Od dnia 28 września 2003 r., według znowelizowanego art. 15 powołanej ustawy kierowca zobowiązany jest okazać za dzień, w którym pojazdu nie prowadził, zaświadczenie potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu.

Sąd uznał, że skoro obowiązek dokumentowania nieprowadzenia pojazdów w drodze stosownego zaświadczenia wprowadzono dopiero z dniem 28 września 2003 r., natomiast kontrola miała miejsce przed tą datą (w dniu 17 marca 2003 r. ), to strona skarżąca do nieobowiązujących jeszcze regulacji prawnych zastosować się nie mogła, a więc nie można jej również czynić z tego powodu zarzutu. Skarżący podniósł w toku postępowania administracyjnego (w odwołaniu od decyzji organu I instancji), iż kierowca wykonujący skontrolowany transport drogowy nie okazał wykresówki tachografu za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, ponieważ w tym okresie jeździł innym samochodem, przy którym takie urządzenie nie jest wymagane i nie jest zainstalowane, zaś w dniu 16 marca 2003 r. miał wolne. Ponadto skarżący podniósł, iż kierowca, który na stałe jeździ skontrolowanym pojazdem od dnia 17.03.2003 r. udał się na urlop. Z faktu tego skarżący wywodzi jednoznaczny brak obowiązku wykazania się przez kierowcę stosownymi wykresówkami w dniu kontroli. Zdaniem Sądu argumentacja taka nie zasługiwałaby na uwzględnienie, gdyby organy obu instancji wykazały w toku postępowania administracyjnego, że ww. kierowca wykonywał transport w dniach poprzedzających kontrolę drogową. Niemniej organy obu instancji – ignorując jakąkolwiek potrzebę dowodzenia w tym kierunku celem wykazania bezzasadności twierdzeń strony skarżącej – poprzestały jedynie na wadliwym uznaniu, iż kierowca winien w dniu kontroli wykazać się zaświadczeniem potwierdzającym fakt nieprowadzenia pojazdu. Zdaniem Sądu działanie takie nosi znamiona poważnego uchybienia przepisom postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa – poprzez niewłaściwe wyjaśnienie sprawy i wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tej przyczyny Sąd uchylił w tej części zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Główny Inspektor Transportu Drogowego, prawidłowo reprezentowany i zaskarżając wyrok tylko w zakresie uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego art. 15 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców.

Skarga kasacyjna domaga się uchylenia wyroku w zaskarżonej części i rozpoznania skargi, bądź uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi organ wywodzi, iż art. 15 ustawy o czasie pracy kierowców zarówno przed 28 września 2003 r. jak i od tej daty wprowadzał obowiązek wylegitymowania się wykresówką nie tylko z bieżącego tygodnia, lecz również z ostatniego dnia poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd. Stąd w chwili kontroli kierowca powinien posiadać wykresówki z bieżącego tygodnia, a także jedną wykresówkę z tygodnia poprzedniego. Nie jest to jednak poprzedni tydzień kalendarzowy, jest to ten tydzień, w którym prowadził on pojazd. Jeżeli w kalendarzowym tygodniu poprzedzającym dzień kontroli kierowca pojazdu nie prowadził to okazuje on wykresówkę z tygodnia wcześniejszego – o ile nie prowadził pojazdu przez ostatnie trzy tygodnie wykresówka może być sprzed miesiąca.

Takie rozumienie przepisu wynika wprost z jego treści. Gdyby zamiarem ustawodawcy było nałożenie obowiązku posiadania wykresówki z poprzedniego tygodnia kalendarzowego wyrazy "w którym prowadził pojazd" nie byłyby zamieszczone, a omawiany przepis kończyłby się na wyrazach "za ostatni dzień poprzedniego tygodnia".

Istotą rozważań skarżącego i Sądu był brak dokumentu dotyczącego prowadzenia pojazdu z poprzedniego tygodnia kalendarzowego od 10 do 16 marca 2003 r. W świetle wyżej zaprezentowanej wykładni nie było to prawidłowe. Skoro, jak wynika z akt sprawy w tygodniu tym kierowca pojazdu nie prowadził okazana powinna być wykresówka z któregoś tygodnia wcześniejszego np. od 3 do 9 marca 2003 r. Wykresówka taka nie została jednak okazana, a to skutkować powinno nałożeniem kary pieniężnej. Tej właśnie okoliczności, biorąc pod uwagę właściwe rozumienie art. 15 ustawy o czasie pracy kierowców, Sąd nie uwzględnił.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Wskazany jako naruszony przepis art. 15 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 123, poz. 1354) nakłada na kierowcę obowiązek przedstawienia, na żądanie kontrolującego, zapisów z przyrządu kontrolnego za bieżący tydzień i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd.

W zaskarżonym wyroku Sąd dokonał prawidłowej wykładni powołanego przepisu, przyjmując, iż kierowca miałby obowiązek okazać wykresówkę tylko wtedy gdyby wykonywał transport w dniach poprzedzających kontrolę.

Dokonując wykładni art. 15 ustawy o czasie pracy kierowców należy uwzględnić, iż w art. 2 pkt 5 ustawodawca wyjaśnił pojęcie tygodnia. Jest nim okres pomiędzy godziną 00.00 w poniedziałek i godziną 24.00 w niedzielę. Ustawodawca określając czas pracy kierowców i wymiar odpoczynku ustalił normy dobowe (art. 6 ust. 1, 3-6) i tygodniowe (art. 7), zaś w jednym przypadku (art. 6 ust. 2) nawet dwutygodniowe. Celem kontroli jest sprawdzenie czy normy te są przestrzegane przez kierującego pojazdem. W świetle przyjętych w ustawie rozwiązań prawnych nieuzasadnionym byłoby nałożenie na kierowcę obowiązku przedłożenia zapisów z tak odległych okresów – jak to wskazuje skarga kasacyjna – w sytuacji gdy w poprzedzającym tygodniu kierowca pojazdu nie prowadził. Rzeczą organu w przypadkach naruszających wątpliwości było ustalenie w drodze właściwego postępowania dowodowego czy w tygodniu poprzedzającym kierowca nie prowadził pojazdu. Zasadnie Sąd nie podzielił stanowiska organu stwierdzającego, iż kierowca winien w dniu kontroli tj. 17 marca 2003 r. okazać stosowne zaświadczenie skoro dopiero w wyniku nowelizacji, dokonanej ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452) w art. 15 wprowadzono wymóg przedstawiania zaświadczenia potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu . Zmiana ta zaczęła obowiązywać dopiero od dnia 28 września 2003 r. Przed tą datą obowiązek sprawdzenia faktu nieprowadzenia pojazdu obciążał organ, na co trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu wyroku i co było powodem uchylenia zaskarżonej decyzji.

Na marginesie zauważyć należy, iż w postępowaniu odwoławczym stosownie do art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Rozpatrując sprawę w granicach podniesionego zarzutu naruszenia prawa materialnego i uznając go za chybiony - Sąd na podstawie art. 184 powołanej ustawy oddalił skargę kasacyjną.