Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2410/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1pkt 1 lit c, art. 152, art. 200, art. 205 par. 2, 3 i 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 42, art. 46, art. 49 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2009 r. sprawy ze skargi K. z siedzibą w E., H. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz K. z siedzibą w E., H. kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...]Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej jako Urząd Patentowy) na podstawie art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26. poz. 117 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o wynalazczości, mającej zastosowanie na postawie art. 315 ust. 3 oraz art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119. poz. 1117 z późn. zm.),dalej cyt. jako p.w.p., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wniesionego przez K.. z siedzibą w E., H., utrzymał w mocy decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2008 r. odmawiającą udzielenia patentu na wynalazek pt. "Nośnik rejestracyjny do odczytu i urządzenie odczytowe".

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] czerwca 2001 r. weszło w fazę krajową złożone przez K. z siedzibą w E., H. (zwana dalej skarżącą) międzynarodowe zgłoszenie [...] wynalazku pt. "Nośnik rejestracyjny tylko do odczytu i urządzenie odczytowe", oznaczone w Urzędzie Patentowym RP nr [...]. Zastrzeżenia patentowe zawierały siedem punktów o następującej treści:

1. Nośnik rejestracyjny tylko do odczytu, zawierający informację o pewnej ścieżce, przy czym informacja podzielona jest podrzędnie na jednostki informacyjne, które są utworzone przez określoną liczbę adresowalnych bloków, i przy czym ścieżka zawiera ponadto obszary łączące, znajdujące się pomiędzy jednostkami informacyjnymi, zgodnie z formatem dla zapisywalnych nośników rejestracyjnych.

2. Nośnik rejestracyjny według zastrzeżenia 1, w którym informacja jest kodowana tworząc sygnał zakodowany zawierający ramki, a obszar łączenia zawiera dwie ramki.

3. Nośnik rejestracyjny według zastrzeżenia 1, w którym obszary łączenia zawierają pole dobiegowe, przerwę i pole rozbiegowe.

4. Nośnik rejestracyjny według zastrzeżenia 1, w którym przynajmniej jeden obszar zawiera informację pomocniczą.

5. Sposób wytwarzania nośnika rejestracyjnego tylko do odczytu, przy czym w tym sposobie warstwa informacyjna nośnika rejestracyjnego jest zaopatrzona w znaczniki tworzące ścieżkę reprezentującą informację, przy czym informacja podzielona jest podrzędnie na jednostki informacyjne, które są utworzone przez określoną liczbę adresowalnych bloków, i przy czym ścieżka jest zaopatrzona w obszary łączenia znajdujące się między jednostkami informacyjnymi zgodnie z formatem dla zapisywalnych nośników rejestracyjnych.

6. Urządzenie odczytowe do odczytywania nośnika rejestracyjnego typu tylko do odczytu, zawierającego informację na pewnej ścieżce, przy czym informacja podzielona jest podrzędnie na jednostki informacyjne, które są utworzone przez określoną liczbę adresowalnych bloków, im przy czym ścieżka zawiera ponadto obszary łączenia znajdujące się między jednostkami informacyjnymi zgodnie z formatem dla zapisywalnych nośników rejestracyjnych, przy czym urządzenie jest zaopatrzone w środki przetwarzania sygnału do odczytywania informacji i odrzucania obszarów łączenia.

7. Urządzenie odczytowe według zastrzeżenia 6, w którym w skład środków przetwarzania sygnału wchodzą środki do wydzielania informacji pomocniczej z przynajmniej jednego obszaru łączenia.

Urząd Patentowy zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. działając w trybie art. 49 p.w.p. zawiadomił skarżącą, że zebrane dowody i materiały mogą świadczyć o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu, albowiem zgłoszenie nie spełnia wymogów art. 10 ustawy o wynalazczości. Zgłoszone rozwiązanie nie jest rozwiązaniem technicznym, albowiem w zgłoszeniu nie podano pełnego zestawu środków technicznych i czynności prowadzących do rozwiązania technicznego. W ocenie organu przedmiot zgłoszenia jest zamaskowanym sposobem zgłoszenia rozwiązania nietechnicznego, albowiem odrębność w stosunku do znanych rozwiązań wydaje się dotyczyć wyłącznie cech nietechnicznych. W przedmiocie zgłoszenia nie ma niczego odrębnego w sferze technicznej różniącego się od stanu wiedzy z dokumentów wskazanych w Raporcie z Międzynarodowych Poszukiwań (tj. opisów patentowych D1=EPO730374A i D2=EPO724263A), natomiast naszkicowane zostały działania prowadzące do tworzenia na nośniku abstrakcyjnych struktur o określonym przeznaczeniu informacyjnym. Rozwiązania te, analogiczne jak w D1 i D2, stanowią uzupełnienie wcześniej przyjętych standardów, dzięki czemu eliminowane są zaburzenia w odczycie na urządzeniach o ograniczonej funkcjonalności. Zgłoszone rozwiązanie polega na tym że między zapisywanymi na nośniku (np. w różnym czasie) wyodrębnionymi jednostkami informacyjnymi tworzone są obszary łączące (zastrzeżenie l), które zawierają dwie ramki (zastrzeżenie 2), a także pole dobiegowe, przerwę i pole rozbiegowe (zastrzeżenie 3). Przynajmniej jeden obszar łączenia zawiera informację pomocniczą (zastrzeżenie 4). W zastrzeżeniach 1-4 nie ma nowych nieoczywistych cech natury materialnej. Formułując zakres ochrony dla sposobu tworzenia na nośniku (zastrzeżenie 5) oraz urządzenia odczytowego (zastrzeżenia.6) nie stwierdza się niczego ponadto, że w ramach rozwiązań realizowana jest opisana struktura. Tak więc i te warianty zgłoszonego rozwiązania nie ujawniają rozwiązania technicznego.

Organ dodatkowo wskazał, iż wymienione przez skarżącą w zastrzeżeniach patentowych oraz w opisie wynalazku czynności nie mają charakteru technicznego, bo nie ma w nich specyficznego "oddziaływania na materię". Są to czynności wykonywane przy pomocy narzędzi materialnych, lecz ich istota jest niematerialna. Odrębność zgłoszenia polega wyłącznie na innym pomyśle posługiwania się danymi abstrakcyjnymi, niekiedy transformacji tych danych. W ocenie organu skarżącą nie interesują procedury techniczne, niczego do nich nie wprowadza, niczego nie usprawnia; nie jest to przedmiotem jego zainteresowania; gdyby nawet było inaczej, to nie jest to ujawnione.

Odpowiadając na ww. pismo organu, skarżąca w piśmie z dnia [...] grudnia 2007 r. podniosła, iż znaczna część twierdzeń organu jest niezrozumiała i wymagająca uszczegółowienia przez organ. Odnosząc się do opinii organu wskazano, iż przedmiotowe zgłoszenie wykorzystuje cechę techniczną (obszary łączące) na nośniku zapisu w nowy i zaskakujący sposób. Ani D1 ani D2 nie sugerują takiego zastosowania obszarów łączących w nośnikach rejestracyjnych tylko do odczytu. Obszary łączące są tylko potrzebne w czasie zapisywania i zajmują miejsce, które i tak mogłoby być wykorzystane dla zapisywania. Nośnik rejestracyjny tylko do odczytu nie potrzebuje obszarów łączących, ponieważ żadne zapisywanie nie będzie miało miejsca na nośniku rejestracyjnym tylko do odczytu. W związku z powyższym w ocenie skarżącej przedmiot wynalazku jest nowy.

Skarżąca nie zgodziła się także z opinią organu, iż w przypadku przedmiotowego zgłoszenia sfera techniczna przeplata się z nietechniczną, wskazując, iż zarówno nośnik rejestracyjny, jak i obszary łączące są cechami technicznymi i materialnymi elementami przyrody. Nowe zastosowanie dla znanego elementu technicznego jest również uważane za wynalazek. Skarżąca, polemizując z twierdzeniami organu zawartymi w piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 r. podkreśliła, iż zastrzeżenia zawierają nośnik rejestracyjny tylko do odczytu, który jest, w związku z obecnością obszarów łączących, nie tylko odrębnym materialnym elementem, nie występującym w D1 i D2, ale również elementem nieoczekiwanym, bowiem cel stosowania obszarów łączących - ułatwianie zapisu - nie mógłby być osiągnięty dla nośnika rejestracyjnego tylko do odczytu. Sposób wytwarzania nośnika rejestracyjnego tylko do odczytu jest różny od zapisywalnych i wielokrotnie zapisywalnych nośników zapisu. Tak więc jakiekolwiek rozwiązanie przedstawione w D1 i D2 nie ma zastosowania dla nośnika rejestracyjnego według przedmiotowego wynalazku. Zastosowanie obszarów łączących w wytłaczarce płyt stanowi stratę powierzchni zapisu, ponieważ taka maszyna nigdy nie potrzebuje obszarów ponownie zapisywalnych lub nowo zapisywalnych. W ten sposób zastosowanie obszarów łączących w sposobie wytwarzania z użyciem wytłaczarki jest również sprzeczne z intuicją.

Ponadto skarżąca zwróciła się z prośbą o wyjaśnienie wielu dla niej niezrozumiałych fragmentów pisma organu, wskazujących m.in. na "niematerialną istotę czynności wykonywanych za pomocą narzędzi materialnych".

Zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2008 r. działając w trybie art. 49 ust. 2 i art. 50 ust. 2 p.w.p. Urząd Patentowy ponownie powiadomił, że są przeszkody do uzyskania patentu, gdyż zgłoszenie nie spełnia wymogów art. 10 ustawy o wynalazczości. Organ podtrzymał opinię, iż wynalazki objęte zastrzeżeniami nr 1-7 nie stanowią rozwiązań o charakterze technicznym, a zespoły cech z zastrzeżeń niezależnych (znamiennych i niezamiennych) nie określają czynności, operacji bądź procesów technologicznych. W przedmiocie zgłoszenia nie ma niczego odrębnego od stanu wiedzy poza naszkicowaniem nieco innej struktury administrowania informacją. Struktura logiczna zgłoszonego dysku optycznego jest analogiczna jak struktura logiczna dysku z D1 lub z D2. Informacja podzielona jest na trzy jednostki informacyjne, przedzielone obszarami łączącymi zawierającymi poła rozbiegowe i dobiegowe. Jeśli rozwiązanie skarżącego pod tym względem struktury jest nieco inne (np. dodatkowe informacje w obszarze łączenia, pole zawierające przerwy), zgłaszający nie podaje jaka jest konsekwencja i różnica fizyczna wynikającą z tej zmiany struktury logicznej.

Organ podkreślił, iż stosując wymóg zawarty w art. 10 ustawy o wynalazczości kieruje się przepisem wykonawczym § 32 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie rozpatrywania i dokonywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. Nr 102, poz. 1119 z późn. zm.), dalej cyt. jako rozporządzenie, który stwierdza, że w szczególności nie uznaje się przedmiotu zgłoszenia za wynalazek, jeżeli nie dotyczy on żadnego wytworu materialnego nadającego się do wykorzystania, określonego za pomocą cech technicznych odnoszących się do jego budowy lub składu ani określonego sposobu technicznego oddziaływania na materię. Przytaczając wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. sygn. akt 6 II SA 3937/02., organ wskazał, iż ww. przepisy w orzecznictwie interpretowane są jako wymóg technicznego (materialnego) charakteru wynalazku, który spełniony jest tylko wtedy, gdy przedmiot zgłoszenia wnosi wkład techniczny do stanu techniki. Wkładem jest zespół cech, dzięki któremu rozwiązanie różni się od stanu wiedzy. Gdy wkład ten zawiera cechy techniczne (materialne), jest on wkładem technicznym. W przypadku, gdy sfera techniczna (materialna) przeplata się z nietechniczną (niematerialną), oryginalność i nowość części nietechnicznej nie mogą wpłynąć na ocenę organu. Dla oceny rozwiązania należy rozłożyć je na elementy składowe, wśród których są zarówno elementy techniczne jak i nietechniczne. Rozwiązanie jest patentowalnym wynalazkiem, o ile w obszarze technicznym jest przynajmniej jeden nowy nieoczywisty element. Jeśli wkład wynalazczy leży wyłącznie w obszarze nietechnicznym, rozwiązanie należy uznać za niepatentowalne. Organ nadmienił, iż podział na elementy techniczne (materialne) i nietechniczne (niematerialne) występuje także w metodologii stosowanej przez Europejski Urząd Patentowy.

Reasumując Urząd Patentowy stwierdził, iż w jego ocenie zgłaszający przedstawił pomysł wykorzystania współczesnych środków technicznych do określonego zadania, jednak nie przedstawił, co wniósł do tych środków w sferze rozwoju technicznego., w związku z czym zgłoszone rozwiązanie nie jest rozwiązaniem technicznym.

Skarżąca pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. przedłożyła swoje stanowisko odnoszące się do zawiadomienia z dnia [...] lutego 2008 r. Podniosła, że odrębność względem znanych rozwiązań, ogranicza się wyłącznie do cech nietechnicznych. Różnica pomiędzy znanymi rozwiązaniami a rozwiązaniem według jej wynalazku polega na tym, że znane rozwiązania wykorzystują pole rozbiegowe i pole dobiegowe, ale po to, aby pozwolić urządzeniom zapisującym we właściwy sposób dokonać zapisu na zapisywalnej płycie. W rozwiązaniu według zgłoszonego wynalazku wykorzystuje się te pola na niezapisywalnej płycie, co jest całkowicie wbrew intuicji, ponieważ celem w stanie techniki, było umożliwienie łatwego zapisu, podczas gdy na płycie tylko do odczytu, nie ma żadnej możliwości rejestracji (płyta jest płytą tylko do odczytu).

W ocenie skarżącej płyta tylko do odczytu jest oczywiście technicznym i materialnym przedmiotem, a więc całkowicie mieści się w sferze techniki. Płyta stanowi rozwiązanie dodane do ujawnień według D1 lub D2, tak więc jest rozwiązaniem nowym, ponieważ ani D1, ani D2 nie ujawnia jej technologii w kombinacji z elementem w postaci płyty tylko do odczytu. Wszystkie elementy rozwiązania są fizycznymi elementami natury technicznej i przyczyniają się do rozwiązania problemu technicznego, jak to wyjaśniono w opisie wynalazku.

Skarżąca podkreśliła, że połączenie pól rozbiegowych/dobiegowych z płytami tylko do odczytu, daje możliwość uproszczenia konstrukcji urządzenia odczytowego, ponieważ cała płyta jest dostępna dla urządzenia odczytowego bez posiadania zdolności rozróżniania pomiędzy zapisywalnymi płytami i płytami tylko do odczytu. Rozwiązanie według wynalazku stosuje pola rozbiegowe i dobiegowe, które są cechami technicznymi, ponieważ one zawierają zagłębienia i mają funkcję techniczną osadzania elektroniki napędu przed dostępem następnego bloku danych. Pole rozbiegowe i pole dobiegowe występują na płycie tylko do odczytu, która jest przedmiotem technicznym Rozwiązanym problemem technicznym jest to, że zarówno płyty tylko do odczytu, jak i płyty zapisywalne muszą być odczytywane w różny sposób. Rozwiązanie polega na wykorzystaniu pól rozbiegowych i pól dobiegowych na płycie tylko do odczytu, chociaż nie występuje wykonywanie zapisywania na tych płytach. Znany stan techniki nawet nie zauważa tego problemu i nie przewiduje jego rozwiązania.

Ponadto skarżąca zwróciła się do organu o wyjaśnienie szeregu wątpliwości związanych z treścią pisma organu z dnia [...] lutego 2008 r.:

- który element wynalazku uważany jest za nietechniczny,

- na czym polega niematerialna istota czynności wykonywanych za pomocą narzędzi materialnych,

- co jest istotą wynalazku i dlaczego jest niematerialna.

Skarżąca wyraziła gotowość do wprowadzenia niezbędnych zmian w dokumentacji zgłoszenia po wyjaśnieniu zasadniczych wątpliwości merytorycznych.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. działając na podstawie art. 10 ustawy o wynalazczości oraz art. 315 ust. 3 p.w.p., a także na podstawie art. 49 ust. 1 p.w.p. Urząd Patentowy odmówił udzielenia patentu na wynalazek pt. "Nośnik rejestracyjny do odczytu i urządzenie odczytowe", wskazując, iż przedmiot zgłoszenia nie jest rozwiązaniem technicznym.

W uzasadnieniu decyzji organ powtórzył argumentację zawartą w piśmie z dnia [...]lutego 2008 r. Dodatkowo organ podniósł, iż skarżąca nie zmieniła niczego w dotychczasowej płycie - wgłębienia są takie jak do tej pory, zmiany fazy optycznej materiału też dokonywane są tak jak do tej pory. Wszystko co ewentualnie dodano do dotychczasowego stanu wiedzy dotyczy struktury logicznej, która w sferze abstrakcyjnej odzwierciedla znaczenie naniesionych na nośnik znaczników sygnałowych. Ani fizyczna budowa nośnika, ani fizyka nanoszenia i odczytywania znaczników sygnałowych nie jest przedmiotem zgłoszonego rozwiązania.

Odnosząc się do pytania skarżącej, jaki element wynalazku uważany jest za nietechniczny, organ wskazał, iż przeprowadzenie linii podziału pomiędzy elementami technicznymi i nietechnicznymi dokonuje się na dwa sposoby. W pierwszej metodologii takimi elementami nietechnicznymi są cechy związane z niewynalazkami z Art. 52(2) EKP (Art. .28 p.w.p.). W drugiej metodologii podział na elementy techniczne i nietechniczne opiera się na podziale między sferę materialną i niematerialną. Postawą takiej interpretacji przepisów ustawowych jest treść § 32 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia oraz orzecznictwo sądów. W ocenie organu w omawianym przypadku wszystko co dodano do dotychczasowego stanu wiedzy dotyczy struktury logicznej, która w sferze abstrakcyjnej odzwierciedla znaczenie naniesionych na nośnik znaczników sygnałowych. Ani fizyczna budowa nośnika, ani fizyka nanoszenia i odczytywania znaczników sygnałowych nie jest przedmiotem zgłoszonego rozwiązania. Właśnie dlatego zespól cech ujawniony w zastrzeżeniach niezależnych (znamiennych i nieznamiennych) nie określa rozwiązania technicznego. Skarżąca wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy i uchylenie w całości decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. Wskazywała, iż organ nie bierze pod uwagę argumentów skarżącej, nie podaje w uzasadnieniu, które z elementów zastrzeżeń nie są cechami technicznymi, ciągle podtrzymują swoja opinię, iż rozwiązanie według zgłoszenia nie jest rozwiązaniem technicznym. Wskazała, iż wbrew twierdzeniom organu przedmiotowy wynalazek nie dotyczy formatu logicznego. Urządzenie odtwarzające wykonane zgodnie z wynalazkiem tworzą postęp techniczny w dziedzinie odtwarzaczy płyt optycznych, albowiem płyta tylko do odczytu (Read-Only disc) może być odtwarzana z użyciem dokładnie tych samych urządzeń elektronicznych, jak w przypadku płyt zapisywalnych/wielokrotnego zapisu przez dostarczenie płyty z obszarami łączącymi, nawet jeśli nie występuje potrzeba obszaru łączącego, ponieważ nikt nie może dokonać zapisu na płycie tylko do odczytu.

Podniosła, iż organ dotychczas nie wskazał nietechnicznych elementów wynalazku. W jej ocenie nowym i wynalazczym elementem przedmiotowego wynalazku jest obecność obszaru łączącego na płycie tylko do odczytu (Read-Only Disc). Taka kombinacja nie została ujawniona w jakimkolwiek dokumencie znanym ze stanu techniki, a jej zastosowanie jest wbrew intuicji znawcy, a zatem posiada poziom wynalazczy. Zarówno obszar łączący, jak i nośnik zapisu tylko do odczytu, są elementami technicznymi, a na skutek ich zastosowania uproszczone są układy elektroniczne w urządzeniu odtwarzającym. Wskazała także na niewspółmierność w interpretacji, co stanowi wynalazek pomiędzy p.w.p . a Konwencja o udzielaniu patentów europejskich (Konwencja o patencie europejskim) (Dz. U. z 2004 r. Nr 79, poz. 737). Dodatkowo podniosła, iż fizyka odczytywania nośnika zapisu jest istotnie zmieniona w porównaniu do płyty tylko do odczytu według znanego stanu techniki, ponieważ odtwarzacz obecnie musi obsługiwać obszary łączące występujące na płycie tylko do odczytu, co nie było poprzednio wymagane.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Urząd Patentowy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, iż analizując zgłoszenie opierał się na art. 10 ustawy o wynalazczości, art. 32 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, art. 27 ust. 5 Układu o Współpracy Patentowej (PTC) (Dz. U. z 1991 r. Nr, 79, poz. 303, załącznik oraz na praktyce Urzędu Patentowego. W myśl przytoczonej praktyki wyróżnia się cztery podstawowe typy zastrzeżeń patentowych, a wśród nich "wytwory zdeterminowane przestrzennie" oraz "wytwory niezdeterminowane przestrzennie".

Organ wskazał, iż w zastrzeżeniu 1 (należącym do kategorii "wytworu zdeterminowanego przestrzennie" jest mowa o tym, że:

- "zawiera informację na pewnej ścieżce", co w ocenie organu nie jest cechą techniczną nośnika, a zawartością informacji na nim,

- "informacja podzielona jest podrzędnie na jednostki informacyjne, które są utworzone przez określoną liczbę adresowalnych bloków", co nie jest cechą techniczną nośnika, a organizacją utrwalonej na nim informacji,

- "i przy czym ścieżka zawiera ponadto obszary łączące, znajdujące się między jednostkami informacyjnymi, zgodnie z formatem dla zapisywalnych nośników rejestracyjnych"' - nie podano tu, jaki jest związek ewentualnej materialności obszarów łączących z materialnością jednostek informacyjnych,

Dodatkowo wskazano, iż w powyższym zastrzeżeniu brak podziału na część niezamienną i znamienną uniemożliwia oddzielenie znanego skarżącej stanu techniki od jej wkładu do stanu techniki.

Organ, odnosząc się do treści innych zastrzeżeń wskazał, że:

- "nośnik...w którym informacja jest kodowana tworząc sygnał zakodowany zawierając ramki, a obszar łączenia zawiera dwie ramki" (zastrzeżenie 2) - czyli mowa jest o umieszczeniu na nośniku informacji, której cechą jest to, że jest kodowana, oraz o zawartości informacyjno-organizacyjnej "obszaru łączenia", bez jednoznacznego podania cech technicznych,

- "obszary łączenia zawierają pole dobiegowe, przerwą i pole rozbiegowe " (zastrzeżenie 3) - jak objaśniono to w opisie, "obszary łączenia", pola "rozbiegowe" i "dobiegowe" są wyodrębnionymi fragmentami dysku wypełnionymi Jednostkami informacyjnymi" o "szczególnych sekwencjach logicznych",

- "w którym przynajmniej jeden obszar zawiera informację pomocniczą" (zastrzeżenie 4) - bez jednoznacznego podania cech technicznych.

W ocenie organu w powyższych zastrzeżeniach brak jednoznacznego podania cech technicznych wytworu, podano natomiast cechy, które wyróżniają nośnik ze względu na organizację na nim zapisu. Powyższe wskazuje iż istotą rozwiązania jest określona organizacja zapisu.

Zdaniem organu także zastrzeżenie 5 jest nieprawidłowe. Dotyczy ono sposobu (wytwarzania nośnika), a tymczasem w zastrzeżeniu mowa jest o cechach nośnika lub organizacji umieszczonej na nim informacji, zamiast ujawnienia określonego "sposobu technicznego oddziaływania na materię" w postaci określonych kroków określonego technicznego postępowania, co jest wymagane od rozwiązań w kategorii sposobu. Poza tym zastrzeżenie to nie rozpoczyna się od tytułu wynalazku lub części tytułu i brak jest w nim podziału na część nieznamienną i znamienną. Organ wskazał, iż nieprawidłowe jest także zastrzeżenie 6 (oraz zależne 7) dotyczące rozwiązania w kategorii urządzenia. W zastrzeżeniu 6 skarżąca omawia cechy nośnika rejestracyjnego zamiast cech urządzenia znanych ze stanu techniki, a następnie dodaje (bez wyodrębnienia części znamiennej zastrzeżenia) jakąś cechę wyróżniającą w postaci nieokreślonych bliżej technicznie "środków przetwarzania sygnału do odczytywania informacji i odrzucania obszarów łączenia" czy "wydzielania informacji pomocniczej ".

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca – K. z siedzibą w E., H. wnosząc o jej uchylenie w całości.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości poprzez nieprawidłową wykładnię pojęcia charakter techniczny wynalazku i w konsekwencji bezzasadne przyjęcie, że zgłoszone rozwiązania nie są wynalazkami patentowanymi w rozumieniu powyższego przepisu. Podniosła, iż zarówno przepisy ustawy o wynalazczości jak i przepisy p.w.p. nie zawierają definicji charakteru technicznego wynalazku, a wskazówką jak należy rozumieć charakter techniczny rozwiązania zawiera § 32 ust. 1 omawianego rozporządzenia. W cenie skarżącej to, czy rozwiązanie jest wynalazkiem, uwarunkowane jest bezpośrednio istnieniem związku pomiędzy rozwiązaniem a technicznym oddziaływaniem na materię. Natomiast organ dokonał zawężającej wykładni, wskazując, iż rozwiązaniem o charakterze technicznym jest takie rozwiązanie, które samo w sobie stanowi sposób oddziaływania na materię. Podniosła, iż powyższe może zostać uznane za dyskryminację wynalazku ze względu na dziedzinę techniki w rozumieniu art. 27 ust. 1 Porozumienia w sprawie handlowych Aspektów Praw Własności Intelektualnej (TRIPS) stanowiącego załącznik do porozumienia w sprawie utworzenia Światowej Organizacji Handlu (WTO) (Dz. U. z 1996 r. Nr 32, poz. 143).

Zarzucono zaskarżonej decyzji także naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 252 p.w.p. - poprzez brak wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy i w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędne założenia natury faktycznej i prawnej. Skarżąca powtórzyła zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz pismach je poprzedzających wywody wskazujące, co jest wynalazkiem zgłoszonym do opatentowania w przedmiotowym zgłoszeniu, podnosząc, iż organ błędnie pojmuje rozwiązanie zawarte w zgłoszeniu. Skarżąca dodatkowo wyjaśniła, iż w zgłoszeniu 6 i 7 zastrzeżono "pewien rodzaj cech szczególnych", wykorzystując język funkcjonalny, aby zabezpieczyć odpowiedni dla zgłaszającego zakres ochrony i jest to dokładniej przedstawione w opisie wynalazku.

Zarzucono naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez postawienie nowych zarzutów wobec braków dokumentacji zgłoszenia, po raz pierwszy, dopiero w zaskarżanej decyzji, a tym samym uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się co do zarzutów organu w tej kwestii oraz usunięcia tych braków. Skarżąca wskazała, iż w zaskarżonej decyzji po raz pierwszy podniesiono zarzut, iż brak podziału zastrzeżenia 1 na część nieznamienną i znamienną uniemożliwia oddzielenie znanego stanu techniki od wkładu skarżącej do stanu techniki. Innymi zarzutami postawionymi po raz pierwszy w decyzji II instancji było wskazanie, iż zastrzeżenie 5 nie rozpoczyna się od tytułu wynalazku lub części wynalazku i brak jest w nim podziału na część niezamienną i znamienną, oraz podniesienie, iż zastrzeżenie patentowe należałoby poprawić celem spełnienia wymogu jednoznacznego ujawnienia techniczności zastrzeganych cech.

Skarżąca postawiła także zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte, niespójne z powołaną podstawą prawną uzasadnienie faktyczne oraz prawne decyzji. Podniosła, iż organ jako uzasadnienie podstawy prawnej odmowy udzielenia patentu wskazuje m.in. dotychczasową praktykę Urzędu Patentowego, co kłóci się z treścią art. 107 § 3 k.p.a. oraz zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ wskazał, iż bezpodstawny jest zarzut odmowy prawa czynnego udziału strony w postępowaniu, albowiem w decyzji II instancji zawarto jedynie opinię Urzędu Patentowego, że w zastrzeżeniach winny się znaleźć cechy techniczne rozwiązania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., wskazał, iż przytoczona praktyka Urzędu Patentowego ma swoje źródło w odpowiednim zapisie w "Poradniku wynalazcy..." wyd. Urzędu Patentowego RP, Warszawa 2006, str. 70. Podniósł, że przepisy prawne zapisane w ustawach nie regulują wszystkich zagadnień, są uzupełniane przez regulacje szczegółowe i interpretujące.

W toku postępowania sądowego skarżąca skierowała do Sądu pismo z dnia 12 marca 2009 r. , w którym zawarła wniosek o zwrócenie się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały rozstrzygającej zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości w przedmiotowej sprawie, tj. o rozstrzygniecie, czy w omawianym postępowaniu przed Urzędem Patentowym, norma prawna o charakterze materialnym wynikająca z art. 10 ustawy o wynalazczości, może podlegać wykładni zwężającej w rozumieniu sformułowania zawartego w § 32 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r., oraz o wyjaśnienie, czy pojęcie rozwiązanie o charakterze technicznym, może być rozumiane odmiennie od treści tego pojęcia wynikającej z powszechnego rozumienia słowa technika w sytuacji braku definicji legalnej tych pojęć.

Ponadto skarżąca, podtrzymując zarzut naruszenia art. 10 ustawy o wynalazczości, wskazała, iż całkowicie nieuzasadnione jest sprowadzanie rozumienia pojęcia charakteru technicznego do treści § 32 ust. 1 rozporządzenia. Wykładnia pojęcia "rozwiązanie o charakterze technicznym" dokonana przez Urząd Patentowy w rozumieniu tego przepisu wykracza poza delegację ustawową przewidzianą dla rozporządzenia w art. 93 p.w.p. Ustawa bowiem sytuuje rozporządzenie w roli aktu o charakterze procesowym, którego przepisy nie mogą kształtować normy o charakterze materialno-prawnym wynikającej z art. 10 ustawy o wynalazczości. Do odmiennego brzmienia pojęcia rozwiązania o charakterze technicznym nie uprawniają również przepisy wiążących Polskę umów międzynarodowych, tj. art. 1 ust. 3 Konwencji Paryskiej o ochronie własności przemysłowej z 20 marca 1883 r. , wzmiankowane już TRIPS, czy art. 27 Układu o współpracy patentowej (PTC).

Podniesiono ponadto, iż ocena charakteru technicznego w postępowaniu przed Urzędem Patentowym sprowadza się do sprawdzenia, czy cecha znamienna samodzielnie stanowi rozwiązanie o charakterze technicznym, odrywając ocenę cech znamiennych od wynalazku jako całości. W ocenie skarżącej prawidłowe badanie przedmiotu zgłoszenia winno polegać na badaniu wynalazku traktowanego jako całość, ponieważ kryteria zdolności zostały sformułowane wobec wynalazku, a nie poszczególnych cech traktowanych z osobna.

Na rozprawie w dniu 12 marca 2009 r. Sąd oddalił wniosek skarżącej o zwrócenie się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały, która by wyjaśniła rozbieżności w ocenie technicznego charakteru wynalazku w rozumieniu art. 10 ustawy o wynalazczości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów procesowych w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Urząd Patentowy jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania. W myśl art. 252 p.w.p., do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jako organ administracji publicznej Urząd Patentowy musi m.in. przestrzegać zasady dochodzenia prawdy materialnej, w sposób wyczerpujący rozpatrzyć i ocenić materiał dowodowy, ocenić na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, powinien także wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy, ma obowiązek zapewnienia stronie możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu ( art. 9, art. 11, art. 10 k.p.a.). Wreszcie musi uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Postępowanie w zakresie rozpatrywania zgłoszeń wynalazków zawarte jest w rozdziale 3 p.w.p. (art. 41 - art. 55). Stosownie do treści art. 49 ust. 2 tej ustawy, przed wydaniem decyzji o odmowie udzielenia patentu Urząd Patentowy ma obowiązek wyznaczyć zgłaszającemu termin do zajęcia stanowiska co do zebranych dowodów i materiałów mogących świadczyć o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu. Dowody i materiały mogą wykraczać poza wykaz objęty sprawozdaniem o stanie techniki. Przepis ten współgra z art. 10 k.p.a., w którym ustanowiono zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym stanowiącą jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 10 k.p.a. organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie indywidualnej ma obowiązek zapewnić stronie czynny udział w każdym jego stadium. Omawiana zasada obejmuje m.in. prawo strony do wypowiadania się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem - prezentowanym zarówno w bogatym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak również przez doktrynę - strona ma prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy. Jest to prawo strony do wypowiedzenia "ostatniego słowa" w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego. W literaturze przedmiotu prezentowany jest pogląd, iż obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymania się od wydania decyzji do czasu (określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia powyższego oświadczenia. Podkreślenia wymaga ponadto, iż zasada, gwarantująca stronom możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, odnosi się do wszystkich dowodów i materiałów, bez względu na to, z czyjej inicjatywy są one przeprowadzone lub zbierane (z urzędu czy na wniosek strony), co dotyczy również "żądań", bez względu na to, kto je wysuwa. Przesłanki odstąpienia od tego obowiązku określone zostały w art. 10 § 2 k.p.a.

Skarżąca po otrzymaniu pierwszego zawiadomienia Urzędu Patentowego (z dnia [...] sierpnia 2007 r.) o stwierdzeniu przeszkód do uzyskania patentu oprócz polemiki z organem wnosiła o wyjaśnienie zarzutów co do braku ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu i sprecyzowania uwag organu. Wyraziła również gotowość do wprowadzenia ewentualnych zmian w dokumentacji.

Podobne stanowisko zajęła po otrzymaniu drugiego zawiadomienia organu (z dnia [...] lutego 2008 r.), którym Urząd Patentowy podtrzymał swoją ocenę co do istnienia przeszkód do uzyskania patentu na zgłoszony wynalazek, tj. nie zgadzała się ze stwierdzeniem, iż zgłoszone rozwiązanie nie jest rozwiązaniem technicznym ale jednocześnie wnosiła o przedstawienie szczegółów, o wyjaśnienie niejasności, prosiła o wskazanie, czym kierował się ekspert uznając, iż przedstawione czynności i relacje pomiędzy poszczególnymi elementami informacji nie mają technicznego charakteru. Ponowiła gotowość wprowadzenia ewentualnych zmian w dokumentacji zgłoszenia po wyjaśnieniu zasadniczych wątpliwości merytorycznych.

Urząd Patentowy nie wyjaśniając stronie podnoszonych kwestii ani nie wyznaczając terminu na ostateczne stanowisko, również w kwestii dokonania deklarowanych zmian, wydał decyzję o odmowie udzielenia patentu.

Brak odpowiedzi Urzędu Patentowego i wyjaśnienia, o które występowała skarżąca - pozbawiło ją możliwości wypowiedzenia się do postawionych zarzutów i zajęcia ostatecznego stanowiska w sprawie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Urząd Patentowy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję stawiając, jak zasadnie podnosi skarżąca, nowe zarzuty odnośnie nieprawidłowości zredagowania zastrzeżeń patentowych, co również uzasadnia postawienie zarzutu naruszenia zarówno art. 49 ust. 2 p.w.p., jak i art. 10 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a.

Ocenę co do udzielenia patentu winno poprzedzać uznanie zgłoszenia za prawidłowe. Organ winien w jasny sposób wskazać, czy uznaje dokonane zgłoszenie (wejście w fazę krajową zgłoszenia dokonanego w ramach PCT) za prawidłowe, czy tłumaczenie na język polski zostało dokonane poprawnie. Porównanie tytułu zgłoszenia wynalazku, w którym wskazano urządzenie (nośnik rejestracyjny do odczytu i urządzenie odczytowe) i treści zastrzeżenia patentowego nr 5, w którym wskazano sposób wytwarzania nośnika, już wskazuje - zdaniem Sądu - na nieprawidłowość zgłoszenia, która powinna być wyjaśniona przed postawieniem zarzutów co do braku ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu. Również brak podziału na część niezamienną i znamienną podniesiony przez Urząd Patentowy dopiero w zaskarżonej decyzji winien być zauważony przez organ w pierwszej kolejności.

Urząd Patentowy przy rozpatrywaniu zgłoszeń wynalazku, posiada instrumenty, stosownie do art. 42 i art. 46 p.w.p., żądania od zgłaszającego wyjaśnień, które pozwolą na właściwą ocenę dokonanego zgłoszenia. Procedowanie nad zgłoszeniem, które zawiera istotne mankamenty uniemożliwia, w ocenie Sądu, badanie merytoryczne zgłoszonego wynalazku.

Sąd zauważa, iż możliwość zmiany dokumentacji zgłoszenia dokonanego w ramach PCT nie wyklucza art. 28 ust. 1 Układu o współpracy PCT, zgodnie z którym zgłaszającemu stwarza się możliwość poprawienia w przewidzianym terminie zastrzeżeń, opisu i rysunków przed każdym wyznaczonym urzędem. Przed upływem tego terminu żaden wyznaczony urząd nie udziela patentu lub nie odmawia udzielenia patentu, chyba że za wyraźną zgodą zgłaszającego.

Pozbawienie skarżącej prawa do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, niewyjaśnienie jej podnoszonych wątpliwości oraz możliwości dokonania deklarowanych zmian stanowi naruszenie wskazanych przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd dostrzegł również, że Urząd Patentowy w toku postępowania zmienił tytuł wynalazku poprzez pominięcie wyrazu "tylko", przy wydawaniu obu decyzji wskazał, iż odmawia udzielenia patentu na wynalazek pt. "Nośnik rejestracyjny do odczytu i urządzenie odczytowe", pomimo, iż skarżąca w swoim stanowisku podkreślała, iż zgłoszone rozwiązanie przeznaczone jest tylko do odczytu.

Zgodnie z art. 46 ust. 3 p.w.p. Urząd Patentowy może z zastrzeżeniem ust. 4 wprowadzić poprawki w dokumentacji zgłoszenia jedynie w celu usunięcia oczywistych pomyłek i błędów językowych. Dokonana zmiana nie wydaje się być ani oczywistą pomyłką ani błędem językowym.

W konkluzji należy stwierdzić, iż Urząd Patentowy nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle stwierdzonych uchybień formalnych skutkujących uchyleniem decyzji Urzędu Patentowego, rozważanie zarzutów naruszenia prawa materialnego, podniesionych w skardze, staje się zbędne.

Wniosek skarżącej o zwrócenie się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały rozstrzygającej, czy norma prawna o charakterze materialnym wynikająca z art. 10 ustawy o wynalazczości, może podlegać wykładni zwężającej w rozumieniu sformułowania zawartego w § 32 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r., oraz o wyjaśnienie, czy pojęcie rozwiązanie o charakterze technicznym, może być rozumiane odmiennie od treści tego pojęcia wynikającej z powszechnego rozumienia słowa technika w sytuacji braku definicji legalnej tych pojęć – Sąd oddalił na rozprawie z racji braku trybu dla złożonego wniosku.

Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w k.p.a., odniesie się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, który zgromadził w sprawie, by następnie na jego podstawie podjąć decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa procesowego, zatem na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w pkt 1 sentencji, zaś w pkt 2 sentencji orzekł na zasadzie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2, 3 i 4 p.p.s.a. Koszty postępowania stanowiły uiszczony wpis od skargi w kwocie 1.000 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 600 zł ustalone na podstawie § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. Nr 212, poz. 2076 ze zm.).