Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1234/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 242/14 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 2 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za styczeń 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 242/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że Spółka wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 2 grudnia 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za styczeń 2012 r. W skardze zawarty był wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na brak po stronie spółki jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów wpisu sądowego od skargi. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że spółka prowadziła działalność m. in. w zakresie gier losowych i zakładów wzajemnych. Spółka rok obrotowy 2012 zakończyła stratą w wysokości 4.341,561 zł.. Wartość posiadanych przez wnioskodawczynię środków trwałych wynosiła 5.841.741 zł, jej kapitał zakładowy stanowiła kwota 4.000.000 zł. Spółka po uprzednim wezwaniu do uzupełniania dokumentów, przedstawiła deklaracje VAT- 7 z których wynika, że w październiku 2013 r. osiągnęła przychód w kwocie 220.000 zł, w listopadzie - 35.000 zł, w grudniu - 22.000 zł zaś przychód w lutym 2014 r. zamknął się kwotą 24.000 zł.

Postanowieniem z dnia 5 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a.") poprzez błędną ocenę dołączonych do wniosku dokumentów.

WSA we Wrocławiu uzasadniając rozstrzygnięcie przeanalizował treść oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i stwierdził, iż nie ma podstaw do traktowania skarżącej spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Sąd I instancji zauważył, że skarżąca Spółka jeszcze do końca 2012 r. prowadziła działalność gospodarczą o dużych rozmiarach. Z jej sprawozdania finansowego na dzień 31 grudnia 2012 r. wynikało, że przychody netto ze sprzedaży za ten rok wyniosły 209.445.238,25 zł. Skarżąca posiada kapitał zakładowy w kwocie 4.000.000 zł, aktywa trwałe o wartości 7.388.635,16 zł, w tym budynki i lokale - 1.316.268,79 zł oraz środki trwałe w budowie - 311.442,96 zł i inwestycje długoterminowe w nieruchomości w kwocie 1.204.205,34 zł. Na koniec 2012 r. skarżąca posiadała ponadto aktywa obrotowe w wysokości 2.608.180,22 zł, zaś na dzień 30 czerwca 2013 r. w wysokości 332.693,37 zł. W październiku, listopadzie i grudniu 2013 r. oraz w lutym 2014 r. skarżąca spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 220.000 zł, 35.200 zł, 22.000 zł oraz 24.000 zł. W ocenie Sądu I instancji, analiza sytuacji finansowej skarżącej w 2012 r., 2013 r. i 2014 r. daje podstawę do przyjęcia, że z uwagi na wysokie przychody w 2012 r. oraz kontynuowanie w następnych latach działalności gospodarczej relatywnie znacznych rozmiarów, a także z uwagi na posiadanie majątku, w tym nieruchomości, skarżąca powinna dysponować środkami pozwalającymi jej na uiszczenie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie. W ocenie Sądu, strona już od października 2012 r. powinna spodziewać się, iż będzie zmuszona do zapłaty podatku wynikającego z decyzji, które zostaną wobec niej wydane, a następnie poniesienia kosztów sądowych sporu sądowoadministracyjnego ze Skarbem Państwa. Powinna i miała możliwość stworzenia na ten cel odpowiednich rezerw. Przypomnieć należy, iż w 2012 r. jej przychody wynosiły 209.445.238,25 zł. W ocenie Sądu, nie może więc obecnie żądać obciążenia pozostałych podatników kosztami prowadzonego przez siebie sporu. Jednocześnie Sąd podkreślił, że strona w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga przychody umożliwiające jej uiszczenie wpisu.

Pismem z dnia 30 czerwca 2014 r. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę dołączonych do wniosku dokumentów i nieuprawnione przyjęcie, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając zażalenie podniosła, że nie prowadzi już działalności gospodarczej, w efekcie nie osiąga żadnych zysków. Jej działalność ogranicza się jedynie do prowadzenia szeregu spraw, sądowych, administracyjnych i sądowo-administracyjnych. Środki trwałe, które posiada, są obecnie niesprzedawalne. Dodatkowo nie posiada aktywów obrotowych, które dałoby się upłynnić i zamienić na gotówkę. Ponadto nie ma wpływu na udziałowców Spółki w zakresie ich decyzji o ewentualnych dopłatach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, że z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.

Przechodząc do rozpatrzenia argumentów podniesionych w piśmie skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskiwała Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, a przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności gospodarczej, z której uzyskiwane są przychody. Spółka dysponuje majątkiem trwałym o znacznej wartości, co wynika ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym. Bezzasadny jest podnoszony w zażaleniu przez Spółkę argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, ponieważ nie stanowią one jedynych środków trwałych Spółki. Dokumenty zebrane w aktach sprawy wskazują, że do środków trwałych Spółki zalicza się także inne urządzenia techniczne i maszyny. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja skarżącej w zakresie braku wymaganej notyfikacji Komisji Europejskiej zmiany stawki podatku od gier, jako odnosząca się w istocie do przedmiotu zaskarżenia, nie zaś do przesłanki przyznania prawa pomocy, jest bez znaczenia w sprawie.

Ponadto należy zwrócić uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. t. 1 do art. 177 w A. Kidyba, w Komentarz aktualizowany do art. 177 Kodeksu spółek handlowych, publ. LEX/el. 2013). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez Spółkę.

Podkreślenia wymaga, że z treści zażalenia nie wynikają żadne konkretne informacje o sytuacji finansowej Spółki, a ponadto w zasadzie nie nawiązano w nim do argumentacji Sądu pierwszej instancji, która legła u podstaw oddalenia wniosku. Zażalenie sprowadza się do wykazania braku możliwości uzyskania przychodów, spowodowanej czynnikami niezależnymi od Spółki.

Reasumując należy stwierdzić, że w świetle przedłożonych dokumentów zebranych w aktach sprawy na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji oraz konkluzja, że Spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia