Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2903/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 190 w zw z art 141 § 4 i art 134
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz ( spr.) Sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 655/15 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 655/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów, uchylił zaskarżoną decyzję.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...], na podstawie art. 26 ust. 2 i 6 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r., poz. 21), § 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. Nr 112, poz. 1206) w zw. z art. 250 ust. 1 ustawy o odpadach oraz art. 104 k.p.a. (Dz.U. z 2013 r., poz. 267):

- w punkcie 1 nakazał S.M. usunięcie z terenu działki nr [...] obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] zlokalizowanej w K. przy ul. [...], z jej części południowej, przy granicy z działkami o nr [...] i [...], odpadów pochodzenia budowlanego, tj. odpadów rodzaju: gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, kod: 17 05 04, w łącznej ilości 140 m³ oraz zmieszanych z tą ziemią odpadów w postaci elementów betonowych i kawałków asfaltu, tj.: odpadów rodzaju: odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów, kod: 17 01 01 i odpady z remontów i przebudowy dróg, kod: 17 01 81, widocznych w nasypie utworzonym w tej części działki;

- w punkcie 2 wskazał, że wykonanie decyzji nastąpi poprzez załadunek ww. odpadów na środki transportu i ich przetransportowanie do uprawnionego miejsca odzysku lub unieszkodliwiania (składowania) tego rodzaju odpadów, prowadzonego przez podmiot posiadający odpowiednie zezwolenie właściwego organu, zgodnie z ustawą o odpadach – z którym to podmiotem S.M. winien zawrzeć stosowną umowę;

- w punkcie 3 określił termin zakończenia czynności do 29 listopada 2013 r.

W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż poziom działki nr [...] jest wyrównany. Od strony ul. [...] i ul. [...] jest zbieżny z poziomem niwelety tych ulic, natomiast od strony działki nr [...] widoczna jest różnica wysokości pomiędzy tymi działkami sięgająca miejscami około metra. Największa różnica wysokości ma miejsce mniej więcej w połowie działki nr [...] na granicy z działką nr [...]. W ten sposób uwidacznia się nasyp wykonany na działce nr [...] w jej południowej części, na którego zboczu widoczne są kawałki nawierzchni asfaltowej oraz kawałki płyt betonowych. Nadsypanie działki nr [...] i ukształtowanie (wyrównanie jej poziomu) do stanu utrzymanego do chwili obecnej miało miejsce w czasie budowy kanalizacji na terenie os. [...], budowa ta rozpoczęła się z końcem lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku i trwała w tym miejscu do około 2004 r. Ww. działka nadsypywana była także w latach wcześniejszych. Dopuszczone na okoliczność ustalenia źródła pochodzenia "materiału", z którego został utworzony nasyp, jak również ustalenia sprawców jego przywiezienia dowody z zeznań świadków nie pozwoliły na dokonanie jednoznacznych ustaleń, w zakresie o których mowa powyżej. Jedynie zeznania R.R. pozwoliły na ustalenia w zakresie ilości przywiezionego "materiału" na działkę nr [...]. Organ ustalił, że zdeponowane na działce nr [...] masy ziemne nie pochodzą z terenu tej działki. R.R. około 10 lat temu przywiózł ziemię w ilości 20 samochodów ciężarowych po 7 m³ każdy, które pochodziły z terenu inwestycji tj. prac prowadzonych przez [...] s.c. przy budowie kanalizacji na os. [...]. Gruz i asfalt znajdujące się na działce nr [...] są odpadami, których posiadacz (wytwórca) pozbył się i zdeponował na tej działce.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków nie ustalono kto przywiózł odpady gruzu i asfaltu na działkę nr [...], zalegające w nasypie utworzonym z mas ziemnych widocznym w południowej części tej działki. Właściciel działki nr [...], S.M. nic nie wiedział na temat zdeponowania na działce odpadów w postaci ziemi i gruzu i nikomu takich prac nie zlecał. Nie prowadził również na terenie tej działki żadnej budowy, w tym nie wykonywał robót budowlanych polegających na utwardzeniu terenu działki.

Następnie organ przytoczył definicje posiadacza odpadów oraz władającego powierzchnią ziemi. Wskazał, że wytwórcą odpadów w postaci mas ziemnych w ilości 140 m³ zdeponowanych na działce nr [...] była firma "[...] s.c. T.S., J.Z., S.T., która zakończyła działalność w dniu 31 grudnia 2007 r. Natomiast R.R., który przywiózł ziemię na działkę nr [...] nie jest jej posiadaczem, ponieważ świadczył on jedynie na rzecz firmy "[...]" usługę transportu. Według zeznań świadków na przedmiotową działkę mogły być przywożone masy ziemne również przez inne osoby, a zatem trudno jest jednoznacznie wskazać, kto jest wytwórcą mas ziemnych zdeponowanych w części działki objętej postępowaniem, w szczególności czy była to nieistniejąca firma "[...]" s.c.

Dalej organ wskazał, że w świetle art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach należy domniemywać, że posiadaczem odpadów zdeponowanych na działce nr [...] jest jej właściciel, tj. S.M. i to on może rozporządzać rzeczami, w tym przypadku odpadami, znajdującymi się na terenie tej działki, a zatem to on sprawuje faktyczne władztwo nad tymi odpadami (jest w ich posiadaniu).

Od powyższej decyzji odwołania złożyli A.K. oraz S.M. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (zwane dalej także "SKO") po ich rozpoznaniu decyzją z [...] września 2013 r. znak: [...], na podstawie art. 26 ust. 2 i ust. 6 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, § 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. Nr 112, poz. 1206) oraz art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Kolegium zauważyło, iż bezspornie wytwórcą odpadów zdeponowanych na działce nr [...] była firma [...] s.c. T.S., J.Z, S.T., która zakończyła działalność w dniu 31 grudnia 2007 r. Następnie organ wskazał na normę art. 864 k.c. wyjaśniając, że wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki, które powstały w czasie, gdy był wspólnikiem. Oznacza to, że za każde zobowiązanie odpowiadają solidarnie osoby będące wspólnikami w momencie powstania zobowiązania, niezależnie od tego, że następnie wystąpiły ze spółki bądź też spółka uległa rozwiązaniu. I nie ma tutaj znaczenia likwidacja spółki cywilnej, która była wytwórcą odpadów.

Wobec powyższego, zdaniem SKO, konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji, nakazującej S.M. usunięcie odpadów z terenu działki nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Skargę na powyższą decyzję złożył A.K., zarzucając sprzeczność pomiędzy uzasadnieniem decyzji, a jej sentencją, polegającą na tym, że przesądza o sposobie załatwienia sprawy przez organ pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 6 marca 2014 r. II SA/Kr 1641/13, uchylił zaskarżoną decyzję SKO. Na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 lutego 2015 r. II OSK 1742/14, uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 1 i 4 p.p.s.a. sporządzając uzasadnienie wyroku, gdyż nie zawarł w nim stosownej wyczerpującej argumentacji, przedstawiając swoje stanowisko w zakresie stwierdzonej wady zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę po raz kolejny Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję.

W ocenie Sądu organ odwoławczy wydał skarżoną decyzję kasatoryjną nie wskazując jednak prawidłowo jakie okoliczności w jego ocenie nie zostały wyjaśnione przez organ pierwszej instancji i w związku z tym zachodzi konieczność ponownego wyjaśnienia sprawy w znacznym zakresie, ze wskazaniem konkretnych, niewyjaśnionych okoliczności, które organ będzie musiał wyjaśnić. Przeciwnie, jak wynika z uzasadnienia decyzji z dnia [...] września 2013 r. SKO uznało, że w jego ocenie bezspornie ustalony został wytwórca odpadów zdeponowanych na działce nr [...], a zatem to na nim jako na posiadaczu odpadów spoczywa obowiązek ich usunięcia zgodnie z treścią art. 26 ust. 1, 2, 6 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Podmiotem tym w ocenie SKO bezspornie była firma [...] s.c. T.S., J.Z., S.T. i jakkolwiek podmiot ten zakończył swoją działalność w dniu 31 grudnia 2007 r., to jednak byli wspólnicy jako ponoszący solidarnie odpowiedzialność za funkcjonowanie rozwiązanej spółki cywilnej – są także zobowiązani do usunięcia wytworzonych odpadów.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, należy się zgodzić z zarzutem skargi, w którym kwestionując prawidłowość skarżonej decyzji wskazano, że jej uzasadnienie nie odpowiada kasatoryjnemu rozstrzygnięciu. W uzasadnieniu nie wskazano bowiem na żadne okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie trybu z art. 138 § 2 k.p.a. Przeciwnie, organ odwoławczy uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia narzucił Prezydentowi Miasta Krakowa treść rozstrzygnięcia, co nie znajduje żadnego uzasadnienia w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy nie ma bowiem kompetencji do bezpośredniego wskazywania w jaki sposób organ pierwszej instancji – po przekazaniu sprawy w trybie art. 138 § 2 k.p.a. do ponownego rozpatrzenia – ma ją rozstrzygnąć. Przy zastosowaniu ww. przepisu obowiązkiem organu jest jedynie wskazanie niewyjaśnionych okoliczności, które organ pierwszej instancji weźmie pod uwagę przy ponownym rozparzeniu sprawy, ponieważ ich rozpatrzenie (wyjaśnienie) jest istotne dla prawidłowego wyjaśnienia sprawy.

W ocenie Sądu, niezależnie od ww. naruszenia przepisu postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, organ odwoławczy uchybił także przepisom prawa materialnego oraz innym przepisom postępowania, w tym nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów odwołań, nie uczynił zadość ogólnym zasadom postępowania.

Zarzuty odwołania koncentrują się wokół tożsamości podmiotu zobowiązanego do usunięcia odpadów, tj. posiadacza odpadów. Zarówno skarżący, jak i właściciel działki nr [...] utrzymują, że posiadaczem odpadów nie jest właściciel nieruchomości, ale "sprawcy nielegalnego składowiska, tj. Z.S. i M.K., względnie wspólnicy nieistniejącej firmy [...] s.c. T.S., J.Z., S.T. jako prowadzącej w przeszłości prace przy budowie kanalizacji w [...], a w ocenie S.M. także R.R., który w swoich zeznaniach przyznał, że był podwykonawcą na budowie kanalizacji w [...] prowadzonej przez ww. firmę [...] i przywoził w ramach prowadzonej firmy Usługi Transportowe, Budowlane R.R. odpady z określeniem jej ilości.

Sąd podkreślił, że z materiału nie wynika jednoznacznie, kto i w jakim czasie jest pierwotnym wytwórcą wszystkich odpadów znajdujących się na przedmiotowej działce, w szczególności odnośnie gruzu i asfaltu oraz jaka ilość odpadów zalega na niej. Co do odpadów ziemnych zmieszanych z elementami betonowymi i odłamkami asfaltu ustalono, w oparciu o zeznania R.R., że ok. 10 lat temu przywiózł na teren przedmiotowej działki odpady w łącznej ilości co najmniej 140 m³ i pochodziły one z terenu budowy kanalizacji w [...]. Tym samym mając na uwadze, że ustawodawca nakłada obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, a taki charakter ma nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], natomiast w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie ustalono wytwórcy wszystkich odpadów znajdujących się ww. działce, zaś wytwórca odpadów pochodzących z budowy w [...] już nie istnieje, należało uznać odpowiedzialność za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami tj. S.M.. Zdaniem Sądu nie można się zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, jakoby ustalenie wytwórcy odpadów było bezwzględnym obowiązkiem organu wydającego nakaz ich usunięcia. Pogląd taki jest nie do pogodzenia z konstrukcją ustawowej definicji posiadacza odpadów. Nie ma też znaczenia, że władający powierzchnią gruntu nie wytworzył odpadów, istotne jest tylko ustalenie jego tożsamości, a w rozpatrywanej sprawie niesporne jest, że właścicielem działki nr [...] jest S.M. W ocenie Sądu ustalenie ilości odpadów i ich położenia na działce nr [...] w decyzji pierwszoinstancyjnej, kwestionowane przez skarżącego, nie zostało ponownie ustalone w postępowaniu drugoinstancyjnym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł A.K., kwestionując go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie przepisu art. 190 p.p.s.a. w zw. z naruszeniem art. 134 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się Sądu orzekającego do stanowiska prawnego zawartego w ww. wyroku kasacyjnym NSA z dnia 26 lutego 2015 r. i w konsekwencji wydanie ponownie z naruszeniem przepisów art. 134 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. kolejnego w tej samej sprawie wyroku z dnia 7 lipca 2015 r., a to wobec:

1/ braku odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku z dnia 7 lipca 2015 r. do ustaleń stanu faktycznego w niniejszej sprawie przyjętych w decyzjach organów administracji obu instancji zarówno:

a) w zakresie ilości i rodzaju odpadów zdeponowanych na działce nr [...], jak też okresu, w jakim zostały one nawiezione na tę działkę, dokonanych przez organ pierwszej instancji – na podstawie niedorzecznych zeznań zaszantażowanego świadka, z pominięciem przedłożonych przez skarżącego dokumentów urzędowych w postaci map wysokościowych z roku 2005 i z roku 2012 oraz bezkrytycznie zaakceptowanych przez SKO w zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2013 r.;

jak też

b) w zakresie osoby zobowiązanej do usunięcia odpadów znajdujących się na działce nr [...] z pominięciem zebranych w tej kwestii dowodów;

2/ braku odniesienia się Sądu orzekającego do zarzutów podniesionych przez skarżącego w skardze do WSA w Krakowie wskazujących, że rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez organy administracji publicznej obu instancji zostały dokonane bez uprzedniego należytego wyjaśnienia kwestii kluczowych w niniejszej sprawie – tj. ustalenia ilości i rodzaju odpadów znajdujących się na całej działce nr [...], okresu ich nawiezienia oraz osoby zobowiązanej do ich usunięcia – a także do zarzutu niedopuszczalnego zignorowania przez te organy wniosków dowodowych, złożonych przez skarżącego w postępowaniu przed organem administracji pierwszej instancji, mających na celu rzetelne wyjaśnienie tychże kwestii;

3/ przedstawienia przez Sąd pierwszej instancji jedynie bardzo ogólnikowych i niejednoznacznych wskazań co do dalszego postępowania SKO w niniejszej sprawie;

4/ arbitralnej oceny Sądu, że okoliczności, jakie pozostały do wyjaśnienia w sprawie, nie są rzekomo istotne i w następstwie dokonanie oczywiście błędnej oceny, że uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. stanowi naruszenie prawa;

5/ niezasadnej oceny Sądu, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sprowadza się wyłącznie do ustalenia osoby zobowiązanej do usunięcia odpadów zdeponowanych na działce nr [...] i przez to pominięcia równie istotnych w tej sprawie kwestii tj. ilości i rodzaju zeskładowanych na tej działce odpadów, a także okresu, w jakim odpady te zostały nawiezione na tę działkę;

6/ bezpodstawnej, niczym nieuzasadnionej oceny Sądu, jakoby postępowaniem o wydanie nakazu usunięcia odpadów objęta jest jedynie niewielka część działki nr [...] mająca powierzchnię 1,5 ara, podczas gdy odpadami zasypana jest cała działka nr [...] o powierzchni 21 arów;

7/ sprzecznej z materiałami znajdującymi się w aktach niniejszej sprawy oceny Sądu, że działka nr [...] była zasypywana nie tylko w czasie budowy kanalizacji w osiedlu [...], ale rzekomo także w latach wcześniejszych;

8/ nadania przewrotnego sensu zarzutowi sprzeczności pomiędzy sentencją i uzasadnieniem zaskarżonej decyzji SKO, podniesionemu przez skarżącego w skardze do WSA w Krakowie;

9/ błędnej oceny Sądu dotyczącej wskazania osoby zobowiązanej do usunięcia odpadów pochodzących z budowy kanalizacji w osiedlu [...], bezprawnie zdeponowanych na działce nr [...], poprzez nietrafne odwołanie się – w realiach niniejszej sprawy – do definicji pojęcia: "władający powierzchnią ziemi" zawartej w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2012 r., poz. 1232 ze zm.), zamiast do definicji szerszego zakresu tego pojęcia przyjętego w Kodeksie cywilnym, z uwagi na podjęcie przez osobę opiekującą się działką nr [...] ewidentnych, podstępnych działań zmierzających do zasiedzenia tej działki (właściciel działki mieszka od wielu lat w W.);

10) niecelowych rozważań na temat zasadności stanowiska – przypisanego przez Sąd niezgodnie z prawdą skarżącemu – według którego skarżący miał rzekomo twierdzić, że bezwzględnym obowiązkiem organu wydającego nakaz usunięcia odpadów jest ustalenie ich wytwórcy;

Powołując się na powyższe zarzuty wniesiono w skardze kasacyjnej o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego liczonych według norm przepisanych.

Jednocześnie skarżący wniósł o kontrolę zasadności zarządzenia Przewodniczącego składu orzekającego z dnia 16 lipca 2015 r. o odmowie sprostowania i uzupełnienia protokołu rozprawy z dnia 7 lipca 2015 r.

W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie ww. podstaw kasacyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się zaistnienia którejkolwiek z przesłanek nieważności, enumeratywnie wymienionych w § 2 art. 183 p.p.s.a. A zatem, stosownie do § 1 tego przepisu, zobowiązany był do rozpoznania sprawy wyłącznie w granicach wywiedzionej skargi kasacyjnej. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotowa skarga kasacyjna została oparta na jedynym zarzucie naruszenia art. 190 p.p.s.a. w zw. z art. 134 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez Sąd pierwszej instancji do stanowiska prawnego zawartego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2015 r.

i w konsekwencji wydanie kolejnego w tej sprawie wyroku z naruszeniem art. 134 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec szczegółowo wymienionych w tym zarzucie uchybień i braków.

Stosownie do normy art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla Sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że Sąd ten jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, natomiast konsekwencją oceny prawnej są wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci uchybień procesowych.

Jak trafnie podkreślił to Sąd pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w tej sprawie wyroku z dnia 26 lutego 2015 r. uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzeczeniem z dnia 6 marca 2014 r. uchybił normom art. 141 § 1 i 4 oraz art. 134 p.p.s.a. W odniesieniu do norm art. 141 § 1 i 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż przepisy te zostały naruszone, gdyż po pierwsze: skarżący zarzucił decyzji organu odwoławczego sprzeczność sentencji z jej uzasadnieniem, do którego to zarzutu Sąd pierwszej instancji się nie odniósł, a po wtóre: rozważania odnoszące się do zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji ograniczył w sposób nazbyt lakoniczny do dwóch stwierdzeń, że brak jest przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. w sytuacji gdy organ odwoławczy wywiódł, że zobowiązany w decyzji nie może być zobowiązany do usunięcia odpadów i, że organ odwoławczy w sposób nienależyty realizował przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. Wobec stwierdzonej wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku za uzasadniony uznano zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a. Innych zarzutów wobec poprzedniego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny nie ujawnił.

Zatem wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2015 r. wskazywał na to iż poprzednie motywy rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji zostały sporządzone z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż Sąd pierwszej instancji nie zawarł w nim stosownej wyczerpującej argumentacji, przedstawiając swoje stanowisko w zakresie stwierdzonej wady zaskarżonej decyzji. W odniesieniu zaś do normy art. 134 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie sprostał wymogom stawianym tym przepisem.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tej sprawie, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji, ponownie orzekając w przedmiotowej sprawie zastosował się do wskazań zawartych w wyroku z dnia 26 lutego 2015 r. II OSK 1742/14. Sąd ten sporządził uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia w sposób czyniący zadość wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W szczególności Sąd ten odniósł się do zarzutu strony skarżącej co do sprzeczności sentencji zakwestionowanej decyzji z jej uzasadnieniem oraz przedstawił swoje stanowisko w odniesieniu do wady zaskarżonej decyzji w sposób, który pozwolił Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na przeprowadzenie kontroli co do zgodności z prawem zaskarżonego wyroku. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika jakie przesłanki legły u podstaw zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji w sposób wystarczający wyjaśnił dlaczego uznał, że organ odwoławczy orzekając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. naruszył prawo.

W tym miejscu przypomnieć należy, że zakwestionowana decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z treścią którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji kontrolował legalność zaskarżonej decyzji przez pryzmat prawidłowego zastosowania ww. przepisu. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, że SKO wadliwie zastosowało art. 138 § 2 k.p.a., gdyż uchyliło decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, mimo że w uzasadnieniu tej decyzji nie wskazano żadnych okoliczności uzasadniających zastosowanie trybu z art. 138 § 2 k.p.a. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku wskazał także, że w motywach decyzji SKO ograniczyło się do ustaleń na temat posiadacza odpadów zobowiązanych do ich usunięcia z przedmiotowej działki, pomijając kwestię prawidłowości ustaleń dotyczących ilości i położenia odpadów na działce. Powyższe oznacza, że uchylając zaskarżoną decyzję z powodu wadliwego, zdaniem Sądu, zastosowania przez SKO przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Sąd pierwszej instancji nie mógł odnieść się i ocenić wszystkich kwestii podniesionych przez skarżącego, w tym skontrolować ustaleń stanu faktycznego sprawy co do położenia tych odpadów czy ich ilości, skoro organ odwoławczy nie rozpatrzył ponownie sprawy w tym zakresie, stosownie do normy art. 15 k.p.a., ale uchylił decyzję organu pierwszej instancji wskazując jedynie na wadliwe jego zdaniem ustalenie adresata decyzji.

W sposób odpowiadający prawu Sąd pierwszej instancji zawarł także w uzasadnieniu wyroku wskazania co do dalszego postępowania.

Odnośnie kwestii adresata decyzji wypowiedział się Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Jak trafnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2016 r. II OSK 2936/14, przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości – art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ww. ustawy spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Nie jest przy tym wystarczające wskazanie jedynie wytwórcy odpadów, lecz konieczne jest wykazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na jej nieruchomości nielegalnie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił także oceny skarżącego, iż Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 190 w zw. z art. 134 p.p.s.a. Oczywiście rację ma skarżący, że Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednio wydanym wyroku zobowiązał Sąd pierwszej instancji do zbadania całościowo i wnikliwie czy zaskarżone orzeczenie organu administracji wydano zgodnie z przepisami prawa materialnego i procesowego. Nie oznacza to jednak, że sprawa ta winna być przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygana w oderwaniu od decyzji organu odwoławczego, w sytuacji gdy decyzja ta została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z zalecenia w tym zakresie wskazanego w wyroku II OSK 1742/14 Sąd pierwszej instancji się wywiązał. Zbadał bowiem nie tylko zasadność zastosowania przez organ odwoławczy podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ale i wypowiedział się w zakresie niezbędnym do ponownego rozpatrzenia sprawy przez SKO.

Stosownie do normy art. 103 p.p.s.a. strona może żądać sprostowania protokołu rozprawy występując do przewodniczącego, od którego zarządzenia służy jej odwołanie do sądu, po wyczerpaniu zaś tej drogi zgodność protokołu z rzeczywistym przebiegiem rozprawy nie podlega już dalszemu badaniu, nie może więc być przedmiotem zarzutów, natomiast stronie pozostaje tylko poddanie ocenie sądu kasacyjnego postanowienia oddalającego odwołanie od zarządzenia (art. 191 p.p.s.a.). Warunkiem skutecznego wniesienia takiego wniosku jest złożenie skargi kasacyjnej i wskazanie wpływu postanowienia na wynik sprawy (porównaj: postanowienie NSA z 25.05.2011 r. II OZ 432/11, LEX nr 1082115). Stosownie bowiem do normy art. 191 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, na wniosek strony, rozpoznaje również te postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadniając złożony wniosek skarżący nie wskazał jaki wpływ na wynik sprawy ma wydane w dniu 19 października 2015 r. przez Sąd pierwszej instancji postanowienie o oddaleniu odwołania od zarządzenia Przewodniczącego z dnia 16 lipca 2015 r. w przedmiocie sprostowania i uzupełnienia protokołu rozprawy z dnia 7 lipca 2015 r. Oceniając powyższe nie można bowiem tracić z pola widzenia przyczyn z powodu których Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję.

Mając na uwadze dotychczasowe rozważania stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie. Dlatego też, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.