Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 530/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 pkt 7 w, 8, art. 25 ust. 5,, art. 17 ust. 1 pkt 10 , pkt 6 lit. a, pkt 9, aust. 1b, rt. 20 ust. 1, art. 23 ust. 1 pkt 38, art. 11 ust. 1, art. 30 b ust. 2 pkt 1, art. 24 ust. 13, 14,  art. 9 ust. 1a, 2, art. 5a pkt 13, art. 22 ust. 1f, 1d,
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2010 nr 211 poz 1384
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi - tekst jednolity.
article: art. 32art. 84, art. 217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 14c par. 1, art. 14b par. 1, 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 146 par. 1, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2015 r. sprawy ze skargi M. N. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...]r. [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz M. N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego z [...] nr [...] Minister Finansów stwierdził, że stanowisko M. N. przedstawione we wniosku z 13 lutego 2015 r., uzupełnionym pismem z 25 kwietnia 2015 r. o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych uczestnictwa w pracowniczym planie motywacyjnym:

- w części dotyczącej braku powstania po stronie wnioskodawcy przychodu podlegającego opodatkowaniu w momencie przyznania opcji w ramach programu motywacyjnego - jest prawidłowe,

- w części dotyczącej kwalifikacji przychodu z tytułu odpłatnego zbycia akcji (nabytych w ramach realizacji opcji) do źródła przychodów z kapitałów pieniężnych - jest prawidłowe,

- w pozostałym zakresie - jest nieprawidłowe,

- bezprzedmiotowe w odniesieniu do pytania nr 3.

M. N., przedstawiając stan faktyczny podał, że jest pracownikiem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w D. Poland Sp. z o.o. z siedzibą we W., w P.(dalej: D. Poland lub Spółka). Spółka należy do Grupy D. - światowego lidera rozwiązań technologicznych audio. Wnioskodawca jest uczestnikiem pracowniczego programu (planu) motywacyjnego "Employee Stock Purchase Plan" (dalej: "ESPP"), organizowanego przez spółkę D. L., Inc., Spółkę prawa amerykańskiego, z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki (dalej: "D. USA"), przeznaczonego dla pracowników spółek z Grupy D.. Zgodnie z regulaminem ESSP, programem tym objęty może zostać, z pewnymi wyłączeniami, każdy pracownik każdej ze spółek powiązanych z D. USA, w tym pracownicy D. Poland. Uczestnictwo w programie jest dobrowolne. Program ten organizowany jest zwykle w 12-miesięcznych (rocznych) edycjach (tzw. Offering Period np. od 16 maja 2014 r. do 15 maja 2015 r.), przy czym należy uprzednio wyrazić zgodę przystąpienia (zapisania się) do danej edycji programu. Obecnie wnioskodawca bierze w nim udział i w przyszłości zamierza również przystępować do kolejnych edycji ww. planu ESPP.

Wyrażając zgodę na przystąpienie do ww. programu ESPP, pracownik zawiera z D. USA umowę, każdorazowo na okres danej edycji programu. Na jej mocy zgadza się przekazywać do D. USA, przez okres danej edycji, określoną część swojego wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego od D. Poland, nie więcej niż 10% wynagrodzenia, przy czym technicznie dokonywane jest to poprzez comiesięczne potrącenia z wynagrodzenia netto pracownika (dalej "alokowane środki"). W zamian za powyższe, pracownikowi (uczestnikowi) programu ESPP,

w dniu rozpoczęcia danej edycji programu, przyznawana jest opcja dająca prawo do zakupu akcji D. USA (dalej: "opcja"), określonych regulaminem - przyszłych terminach stanowiących daty realizacji opcji tzw. Exercise Date (obecnie jest to data następująca po upływie każdorazowo 6 miesięcy, od rozpoczęcia danej edycji programu tj. 15 listopad oraz 15 maj lub, jeżeli te dni są w rozumieniu prawa amerykańskiego dniami wolnymi - następne dni robocze, jednak terminy te mogą ulec w przyszłości zmianie), po ustalonej w programie cenie zakupu, przy czym zakup akcji sfinansowany może być wyłącznie za kwotę odpowiadającą wartości alokowanych środków.

Samo przyznanie opcji uczestnikowi programu ESPP oraz posiadanie opcji, nie wiąże się z żadnymi dodatkowymi przywilejami. Szczególnie, posiadacz opcji nie jest traktowany jak posiadacz akcji, czyli m.in. nie jest uprawniony do otrzymywania dywidendy i nie przysługuje mu prawo głosu. Uczestnikowi programu nie przysługuje również prawo do rozporządzania opcją, w sposób inny niż realizacja opcji,

w szczególności nie może on sprzedawać lub przekazywać opcji innym osobom.

Realizacja opcji przez uczestnika programu ESPP w określonych regulaminem dniach polega na nabyciu akcji D. USA (za równowartość alokowanych środków), za cenę zakupu odpowiadającą 85% ustalonej rynkowej wartości akcji D. USA (tzw. Fair Market Value), obowiązującej w dacie rozpoczęcia edycji programu lub w dacie realizacji opcji, którakolwiek z tych wartości okaże się niższa (dalej: "realizacja opcji"). Od momentu odpowiedniego zaewidencjonowania nabytych akcji przez D. USA (lub wyznaczonego agenta D. USA), pracownik staje się akcjonariuszem D. USA, co wiąże się

z uzyskaniem praw przysługujących akcjonariuszom, w tym w szczególności z prawem do dywidendy lub do zbycia akcji. Zdarza się, że wnioskodawca dokonuje sprzedaży akcji niezwłocznie w tym samym dniu, w którym ma miejsce realizacja opcji.

Sama realizacja opcji następuje "automatycznie", tzn. bez dodatkowej deklaracji uczestnika programu ESPP, w wyznaczonych regulaminem datach (akcje nabywane są za równowartość alokowanych środków), jednak uczestnikowi przysługuje w każdym czasie prawo do obniżenia wysokości comiesięcznie alokowanych środków (w tym do 0%) lub do wycofania całości alokowanych środków w każdym momencie trwania umowy (w części, która nie została dotychczas przeznaczona na realizację opcji), co równoważne jest z wygaśnięciem przyznanej opcji. Możliwość realizacji opcji uzależniona jest przy tym od spełnienia warunku

w postaci pozostawania pracownikiem D. Poland. W przypadku ustania zatrudnienia w D. Poland, opcja podlega automatycznemu wygaśnięciu,

a niewykorzystane alokowane środki są zwracane uczestnikowi. Alokowane środki nie podlegają oprocentowaniu, uczestnik nie ma prawa do odsetek z tego tytułu. D. USA przysługuje natomiast prawo do dysponowania alokowanymi środkami

w dowolnych celach związanych z funkcjonowaniem spółki.

Pracodawca, D. Poland, nie bierze udziału w programie ESPP,

w szczególności nie jest stroną umowy zawieranej przez wnioskodawcę (uczestnika programu ESPP). D. USA nie ponosi kosztów tego programu. Program ten nie jest elementem umowy o pracę zawartej przez wnioskodawcę z D.,

a przyznawane i realizowane opcje nie są elementem wynagrodzenia za pracę. Rola D. Poland ogranicza się do dokonywania potrąceń z wynagrodzenia na poczet alokowanych środków (za zgodą wnioskodawcy, jako uczestnika programu) oraz przekazywania tych środków do D. USA. Wszelkie roszczenia pracowników związane z programem ESPP nie podlegają rozpatrywaniu przez D. Poland,

a wyłącznie przez D. USA, jako organizatora i administratora programu lub upoważnionego przez niego agenta.

Wnioskodawca jest rezydentem podatkowym w Polsce tj. osobą

o nieograniczonym obowiązku podatkowym w Polsce w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: u.p.d.o.f.) oraz nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie obrotu akcjami lub innymi papierami wartościowymi.

W uzupełnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że opcja została przyznana mu w sierpniu 2013 r. W ramach pracowniczego programu motywacyjnego ESPP wnioskodawca nabył akcje D. USA w maju 2014 r. oraz w listopadzie 2014 r.

Opcja może być uznana za pochodny instrument finansowy w rozumieniu

art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. Wnioskodawca uważa bowiem, że opcja, której istota i cechy zostały szczegółowo przedstawione przez niego w opisie stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego wniosku, spełnia definicję z art. 2 ust. 1 pkt 2) lit. c) ustawy

o obrocie instrumentami finansowymi, tj. stanowi inny instrument pochodny, którego instrumentem bazowym jest papier wartościowy (tu: akcja D. USA).

Koszt i realizacja pracowniczego planu motywacyjnego ESPP, obciąża spółkę D. USA.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania:

1. Czy w momencie przyznania wnioskodawcy opcji, powstaje po jego stronie przychód do opodatkowania na gruncie u.p.d.o.f.?

2. Czy w momencie realizacji opcji w ramach programu ESPP, tj. zakupu akcji

w określonych terminach za cenę zakupu odpowiadającą 85% ustalonej wartości rynkowej akcji w zamian za wartość alokowanych środków, po stronie wnioskodawcy nie powstanie przychód do opodatkowania?

3. Jeżeli odpowiedź na pytanie nr 2 jest pozytywna (tzn. w momencie realizacji opcji nie powstanie przychód podatkowy), to pytanie nr 3 brzmi: czy w przypadku sprzedaży nabytych akcji uzyskany dochód ze sprzedaży akcji ustala się zgodnie

z art. 30b ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f., jako różnica między przychodem ze sprzedaży akcji oraz kosztem uzyskania przychodu określonym zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38 ?

4. Jeżeli odpowiedź na pytanie nr 2 jest negatywna tzn. w momencie realizacji opcji powstanie po stronie wnioskodawcy przychód, to:

a) do jakiego źródła przychodów należy zaliczyć powstały przychód i w jaki sposób określić przychód i dochód (podstawę opodatkowania) z tego tytułu na moment realizacji opcji?

b) czy w przypadku następczej sprzedaży ww. akcji (nabytych uprzednio w ramach realizacji opcji), dochód ze sprzedaży akcji należy określić zgodnie z art. 30b ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f. z uwzględnieniem art. 22 ust. 1d ustawy?

Wnioskodawca w uzupełnieniu wniosku stwierdził, że pytania nr 3 i nr 4 stają się jednoznaczne w momencie, w którym organ wyda jednoznaczną interpretację sytuacji przedstawionej w pytaniu nr 2. Jednoznaczność pytań nr 3 i nr 4 wynika

z faktu, że po wydaniu przez organ interpretacji dotyczącej sytuacji przedstawionej w pytaniu nr 2, tylko jedno z pytań - nr 3 lub nr 4 - zachowuje sens, biorąc pod uwagę całościową interpretację przedstawianego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego

i tylko na jedno z dwóch powyższych pytań wnioskodawca oczekuje odpowiedzi.

Odnosząc się do pytania nr 1 wnioskodawca podniósł, że przyznanie (otrzymanie) opcji w ramach programu ESPP nie skutkuje dla uczestnika programu ESPP (wnioskodawcy) powstaniem w tym momencie jakiegokolwiek przychodu na gruncie u.p.d.o.f. Opcja nie posiada bowiem na ten moment konkretnego wymiaru finansowego, jest jedynie prawem, które pracownik może zrealizować w przyszłości. W momencie przyznania (otrzymania) opcji nie jest znana wartość ani ilość akcji, które mogą zostać w wyniku jej realizacji nabyte. Opcja ta nie funkcjonuje jako towar (usługa) i nie można jej nabyć.

Odnosząc się do pytania nr 2 wnioskodawca podniósł, że realizacja opcji (rozumiana jako zakup z alokowanych środków akcji D. USA w określonym programem terminie za cenę nabycia odpowiadającą 85% ustalonej wartości rynkowej akcji), nie powoduje powstania po stronie wnioskodawcy przychodu podatkowego na ten moment. Przychód ten oraz dochód realizuje się w momencie sprzedaży akcji (papierów wartościowych) nabytych w ramach realizacji opcji jako przychód z kapitałów pieniężnych, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz

art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f., gdzie dochód określa się na podstawie

art. 30b ust. 2 pkt 1 tej ustawy.

Odnosząc się do pytania nr 3 wnioskodawca podniósł, że jeżeli odpowiedź na pytanie nr 2 jest pozytywna, tzn. w momencie realizacji opcji nie powstanie przychód, to w przypadku następczej sprzedaży nabytych akcji dochód ze sprzedaży akcji powinien zostać określony zgodnie z art. 30b ust. 2 pkt 1) u.p.d.o.f. jako różnica między:

- przychodem z kapitałów pieniężnych uzyskanym ze sprzedaży akcji (papierów wartościowych), o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a w związku z art. 17 ust. 2 oraz art. 19 u.p.d.o.f. (cena sprzedaży akcji pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia np. prowizję brokera) oraz

- kosztem uzyskania przychodu określonym zgodnie art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. tj. wydatkami poniesionymi na nabycie akcji (poniesiona cena zakupu akcji oraz ewentualne wydatki związane z zakupem akcji np. prowizja brokera).

W tej sytuacji nie znajdzie zastosowania przepis art. 22 ust. 1d u.p.d.o.f. Skoro w momencie realizacji opcji nie powstał przychód, to w przypadku sprzedaży akcji (nabytych uprzednio w ramach realizacji opcji) nie byłoby zasadne stosowanie wyżej powołanego przepisu art. 22 ust. 1d.

Odnosząc się do pytania nr 4 wnioskodawca podniósł, że w przypadku uznania, że stanowisko zawarte w odpowiedzi na pytanie nr 2 jest nieprawidłowe, tj. że w momencie realizacji opcji powstaje dla wnioskodawcy, jako uczestnika programu ESPP przychód podatkowy, to wówczas powstały przychód należałoby zakwalifikować do źródła przychodów z kapitałów pieniężnych, o których mowa w

art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. Z uwagi na fakt, że realizacja praw z opcji w ramach programu ESPP polega na nabyciu ("dostawie" instrumentu bazowego) akcji (a nie na otrzymaniu pieniędzy), wartość pieniężną takiego przychodu z tytułu otrzymanego świadczenia w postaci akcji nabytej po preferencyjnej cenie należałoby określić zgodnie z art. 11 ust. 2b w związku

z art. 11 ust. 2 lub ust. 2a pkt 4 u.p.d.o.f. jako przychód tzw. częściowo nieodpłatnego świadczenia. Żaden bowiem inny przepis u.p.d.o.f. nie określa, w jaki sposób ustalić przychód z realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych

w sytuacji, gdy przychód ten uzyskiwany jest w formie świadczenia w naturze, nieodpłatnego świadczenia czy świadczenia częściowo nieodpłatnego. Zgodnie

z ww. przepisem przychód ten określa się jako różnicę pomiędzy wartością świadczenia obliczoną według zasad art. 11 ust. 2 lub ust. 2a, czyli na podstawie rynkowej ceny stosowanej przy obrocie prawami tego samego rodzaju i gatunku

z uwzględnieniem w szczególności czasu i miejsca ich uzyskania, tj. ceny rynkowej akcji D. USA z dnia otrzymania akcji (w ramach realizacji opcji), a odpłatnością ponoszoną przez podatnika, tj. ceną zakupu akcji D. USA poniesioną przez wnioskodawcę. Za dochód (podstawę opodatkowania) z realizacji opcji należałoby wówczas uznać - stosownie do art. 30b ust. 2 pkt 3) u.p.d.o.f. - różnicę między sumą przychodów uzyskanych z tytułu realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych (czyli wyżej określonym przychodem z tytułu częściowo nieodpłatnego świadczenia) a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38a, tj. wydatkami związanymi z nabyciem opcji (które

w analizowanej sytuacji wynoszą "zero" ). Powyższy dochód podlega opodatkowaniu według 19% stawki PIT, przy czym nie ma obowiązku odprowadzania od tego dochodu zaliczek na podatek w trakcie roku. Dochód ten oraz podatek podlega rozliczeniu i zadeklarowaniu przez podatnika (wnioskodawcę) w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-38, które należy złożyć do urzędu skarbowego po zakończeniu danego roku podatkowego - do 30 kwietnia następnego roku podatkowego - odpowiednio zgodnie z przepisami art. 30b u.p.d.o.f.

Następcza sprzedaż akcji nabytych w ramach realizacji opcji powinna być opodatkowana na podstawie art. 30b ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f., z uwzględnieniem

art. 22 ust. 1d, tj. z zastosowaniem kosztów określonych w art. 23 ust. 1 pkt 38 (wydatków na nabycie akcji) oraz kosztów określonych w art. 22 ust. 1d ww. ustawy, tj. zaliczeniem do kosztów uzyskania przychodów wartości przychodu z tytułu częściowo nieodpłatnego świadczenia określonego zgodnie z art. 11 ust. 2-2b ustawy, powstałego na etapie realizacji opcji.

Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z [...]

nr [...] uznał stanowisko wnioskodawcy:

- za prawidłowe w części dotyczącej braku powstania po stronie wnioskodawcy przychodu podlegającego opodatkowaniu w momencie przyznania opcji w ramach programu motywacyjnego,

- za prawidłowe w części dotyczącej kwalifikacji przychodu z tytułu odpłatnego zbycia akcji (nabytych w ramach realizacji opcji) do źródła przychodów

z kapitałów pieniężnych,

- za nieprawidłowe w pozostałym zakresie,

- za bezprzedmiotowe w odniesieniu do pytania nr 3.

Organ podniósł, że prawidłowo wnioskodawca uznał, że w momencie przyznania pochodnych instrumentów finansowych w postaci opcji umożliwiających nabycie akcji spółki amerykańskiej, nie powstanie po jego stronie przychód podlegający opodatkowaniu na gruncie u.p.d.o.f.

Wbrew jednak stanowisku wnioskodawcy, w momencie realizacji opcji, tj. nabycia akcji spółki amerykańskiej po cenie preferencyjnej (cenie niższej niż cena rynkowa), po jego stronie powstaje przysporzenie majątkowe, które należy zakwalifikować do przychodów określonych w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., czyli do kapitałów pieniężnych. Od momentu odpowiedniego zaewidencjonowania nabytych akcji przez D. USA (lub wyznaczonego agenta D. USA), wnioskodawca staje się akcjonariuszem D. USA, co wiąże się z uzyskaniem praw przysługujących akcjonariuszom, w tym w szczególności z prawem do dywidendy lub do zbycia akcji.

Sposób uregulowania dochodów z tego źródła został uregulowany w

art. 30b ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u.p.d.o.f. W sytuacji opisanej przez wnioskodawcę, nie wystąpi koszt uzyskania przychodu z tytułu realizacji pochodnych instrumentów finansowych, ze względu na fakt, że wnioskodawca nie poniósł żadnych wydatków na ich nabycie, bo jak wskazał, opcje przyznawane są uczestnikom bez pobierania jakichkolwiek opłat czy wynagrodzenia z tego tytułu. Skoro zatem brak jest podstaw do rozpoznania kosztów uzyskania przychodu, to wartość dochodu będzie odpowiadać kwocie przychodu.

Na podatniku, który uzyskał dochód (poniósł stratę) z kapitałów opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30b ciąży obowiązek złożenia we właściwym urzędzie skarbowym zeznania według ustalonego wzoru (formularz PIT-38), w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym

(art. 45 ust. 1a pkt 1 w związku z art. 30b ust. 6 u.p.d.o.f.). W tym samym terminie jest obowiązany do wpłaty należnego podatku wynikającego z zeznania

(art. 45 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.f.).

Zbycie akcji nie stanowi realizacji opcji, jest to kolejna czynność podlegająca opodatkowaniu. O powstaniu przychodu należy bowiem mówić zarówno

w momencie realizacji opcji, jak i w momencie sprzedaży akcji nabytych w wyniku ich realizacji. Przeniesienie momentu opodatkowania na czynność zbycia/sprzedaży, tak jak uważa wnioskodawca, poprzez pominięcie realizacji opcji, nie ma oparcia

w obowiązujących przepisach prawnych. Wnioskodawca otrzymał opcję dającą prawo zakupu akcji po określonej cenie. Istotą opcji nie jest zatem sprzedaż tych akcji, ale ich nabycie za określoną cenę. Realizacja opcji jest więc równoznaczna z nabyciem akcji po umówionej cenie. Tym samym przychód z tytułu realizacji opcji powstaje w dacie nabycia akcji spółki.

Omawiany przychód opodatkowany jest 19% zryczałtowanym podatkiem

w momencie realizacji instrumentu. Przychodem tym będzie wartość nabytych akcji w części, za którą odpłatności nie ponosił wnioskodawca.

W momencie odpłatnego zbycia akcji nabytych przez wnioskodawcę

w wyniku realizacji opcji w ramach programu motywacyjnego ESPP, powstanie przychód z kapitałów pieniężnych, stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f.

Powołując art. 22 ust. 1d u.p.d.o.f. organ wyjaśnił, że ma on zastosowanie do przypadku odpłatnego zbycia nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie nabytych rzeczy lub praw, czy świadczeń w związku z którymi określony został przychód. Zatem, aby wartość przychodu z tytułu nabycia (objęcia) akcji mogła być uznana za koszt uzyskania przychodów w przypadku odpłatnego zbycia akcji, niezbędnym jest by akcje te zostały nabyte w sposób nieodpłatny lub częściowo odpłatnie w związku

z którym przychód został określony stosownie do art. 11 ust. 2-2b, a więc ww. świadczenie zostało opodatkowane przez podatnika np. jako przychód z innych źródeł, czy przychód ze stosunku pracy, co jednakże nie będzie miało miejsca

w przedmiotowej sprawie.

W przedstawionym opisie zdarzenia przyszłego wnioskodawca osiągnie przychód z tytułu realizacji pochodnych instrumentów finansowych (opcji), który należy zakwalifikować do przychodów z kapitałów pieniężnych, zatem przepis

art. 22 ust. 1d u.p.d.o.f. nie znajdzie zastosowania.

W rozpatrywanej sprawie nie ustalono przychodu w związku z nieodpłatnym nabyciem akcji, lecz przychód ustalono w związku z innym zdarzeniem,

a mianowicie z realizacją opcji, którym to przychodem jest wartość uzyskanych akcji w części, za którą wnioskodawca nie poniósł odpłatności. Zatem brak jest podstaw, aby opierając się na przepisie art. 22 ust. 1d u.p.d.o.f., przychód z tytułu zbycia akcji można było pomniejszyć o przychód z tytułu realizacji opcji.

Wnioskodawca do kosztów uzyskania przychodu może zaliczyć zgodnie z

art. 23 ust. 1 pkt 38 - wyłącznie wartość wydatkowych środków na nabycie akcji (alokowanych środków).

Wobec powyższego stanowisko wnioskodawcy, w myśl którego dochód ze sprzedaży akcji należy określić zgodnie z art. 30b ust. 2 pkt 1 z uwzględnieniem

art. 22 ust. 1d u.p.d.o.f. jest nieprawidłowe.

Organ, powołując umowę z 8 października 1974 r. między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania

w zakresie podatków od dochodu (Dz. U. z 1976 r., Nr 31, poz. 178), podniósł, że osiągnięty przez wnioskodawcę dochód ze sprzedaży przedmiotowych akcji jest zwolniony z opodatkowania w Stanach Zjednoczonych Ameryki, natomiast podlega opodatkowaniu w Polsce, zgodnie z przywołanymi uregulowaniami u.p.d.o.f.

Dalej organ wyjaśnił, że brak możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia akcji przychodu, który podlega opodatkowaniu w związku z realizacją pochodnych instrumentów finansowych, nie świadczy

o podwójnym opodatkowaniu tego samego dochodu. O podwójnym opodatkowaniu można mówić w sytuacji, kiedy ma miejsce opodatkowanie dwa razy dochodu uzyskanego z tego samego tytułu. Tymczasem, opodatkowanie dochodu z tytułu realizacji pochodnych instrumentów finansowych oraz dochodu z tytułu odpłatnego zbycia akcji to dwie odrębne czynności, które ustawodawca wskazuje jako dwa różne zdarzenia powodujące obowiązek podatkowy. Zatem realizacja opcji, jak

i sprzedaż akcji nabytych w wyniku realizacji opcji są to dwie odrębne czynności, opodatkowane niezależnie jedna od drugiej. Zbycie akcji stanowi kolejną po realizacji opcji czynność, wymienioną wśród źródeł przychodów z kapitałów pieniężnych.

Końcowo organ podniósł, że mając na uwadze fakt, że w odpowiedzi na pytanie nr 2 organ wskazał, że w momencie realizacji opcji po stronie wnioskodawcy powstanie przychód podatkowy - odpowiedź na pytanie nr 3 stała się bezprzedmiotowa.

M. N. wezwał Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji prawa podatkowego.

Na powyższą interpretację M. N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej interpretacji

zarzucił naruszenie:

- art. 14c § 1 w zw. z 14b § 1 i 3 oraz art. 169 § 1 w zw. z art. 14h oraz art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez brak dokonania wszechstronnej i całościowej analizy treści wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej prawa podatkowego oraz analizy przepisów prawa materialnego, w szczególności w zakresie ustalenia, czy opcje przyznane w ramach programu ESPP stanowią pochodne instrumenty finansowe w myśl u.p.d.o.f. oraz wezwanie do uzupełnienia braków we wniosku o interpretację indywidualną poprzez zajęcie przez skarżącego stanowiska (dokonania oceny prawnej) w tej kwestii;

- dopuszczenie się niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego, w szczególności poprzez uznanie, że w przedstawionym stanie faktycznym w momencie realizacji opcji znajdzie zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f.,

- dopuszczenie się błędu wykładni poprzez uznanie, że ten sam przychód może podlegać podwójnemu opodatkowaniu na mocy art. 17 ust. 1 pkt 10 i następnie

art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f., co stoi w sprzeczności z ww. przepisami,

art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 11 ust. 1, art. 23 ust. 1 pkt 38 oraz art. 30b ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f., a w konsekwencji również art. 32, 84 oraz 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu skargi M. N., powołując art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. podniósł, że przepis ten powinien podlegać wykładni w procesie wydawania interpretacji podatkowej. Organ miał zatem prawo wezwać skarżącego na podstawie art. 169 § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej do przedstawienia okoliczności faktycznych, które pozwoliłyby na rozstrzygnięcie, czy otrzymane w ramach programu ESPP opcje stanowią pochodne instrumenty finansowe. Nie był natomiast uprawniony do wezwania na podstawie art. 169 § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej do określenia, czy opcje stanowią pochodne instrumenty finansowe na podstawie art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f., albowiem okoliczność ta nie jest elementem stanu faktycznego, lecz podlega ocenie prawnej.

Organ błędnie uznał, że skarżący w momencie realizacji opcji uzyskał jakikolwiek przychód. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. nie ma zastosowania do każdej sytuacji, w której realizowane są prawa z pochodnych instrumentów finansowych, a wyłącznie do takich sytuacji, w których wiąże się to z uzyskaniem przychodu. W niniejszej sprawie nie zostało wyjaśnione, czy opcje stanowią pochodne instrumenty finansowe w rozumieniu u.p.d.o.f., aczkolwiek nie jest to istotne dla sprawy. Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący podniósł, że samo preferencyjne nabycie akcji w ramach realizacji praw wynikających z planów akcyjnych lub opcyjnych planów motywacyjnych, nie powoduje na ten moment realnego przysporzenia majątkowego dla uczestnika programu. Ewentualna korzyść ma w tym momencie charakter jedynie potencjalny, realne przysporzenie - dochód do opodatkowania realizuje się dopiero w momencie płatnego zbycia tych akcji przez uczestnika. Moment uzyskania dochodu z akcji nie jest tożsamy

z momentem ich nabycia, bez względu na formę tego nabycia. Cechą papierów wartościowych, jakimi są akcje jest to, że generują dochód w przyszłości: w postaci dywidendy, czy też - w przypadku ich płatnego zbycia - w postaci różnicy pomiędzy przychodem ze sprzedaży a kosztami poniesionymi nabycie akcji. W momencie zaś otrzymania akcji na preferencyjnych warunkach przysporzenie, jakie z tego tytułu uzyskuje dana osoba, niezależnie od źródła i przyczyny uzyskania tego przysporzenia, jest jedynie potencjalne. Stanowisko uznające jedynie potencjalny charakter dochodu uzyskiwanego w momencie otrzymania akcji potwierdza także art. 23 ust 1 pkt 38 u.p.d.o.f.

Zdaniem skarżącego, do absurdu prowadziłaby sytuacja, w której uczestnik programu musiałby najpierw zapłacić podatek w związku z otrzymaniem akcji (nabytej nieodpłatnie lub po preferencyjnej cenie) w ramach realizacji opcji

a później np. poniósłby na jej sprzedaży stratę. W rezultacie prowadziłoby do tego, że zapłaciłby podatek dochodowy od transakcji, która pod względem ekonomicznym generowałaby stratę. Naruszona byłaby w ten sposób konstytucyjna zasada proporcjonalności. Z uwagi na: potencjalność przychodu, który może - lecz nie musi być uzyskany w wyniku realizacji opcji ESPP, fakt, że preferencyjna cena oferowana przez D. USA wiąże się ze świadczeniem zwrotnym po stronie skarżącego

(tj. czasowym przekazaniem środków na rzecz D. USA, którymi to środkami Spółka może dowolnie dysponować), fakt, że zastosowanie preferencyjnej ceny (którą można uznać za rabat) jest powszechnie uznawana w orzecznictwie jako zdarzenie niepowodujące powstania przychodu (pod warunkiem, że cena ta oferowana jest szerokiej grupie osób) - nabycie przez skarżącego akcji w związku z realizacją opcji w ramach Programu ESPP nie spowodują powstania na tym etapie przychodu. W konsekwencji w sprawie nie znajdzie zastosowania

art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f.

Stanowisko organu, zgodnie z którym przychody uzyskane w ramach programu ESPP należy opodatkować jako przychody z kapitałów pieniężnych dwukrotnie, tj. najpierw, w momencie nabycia akcji, jako przychód z realizacji praw

z pochodnych instrumentów finansowych a następnie, w momencie sprzedaży akcji, jako przychód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych prowadzi w istocie do podwójnego opodatkowania tego samego przychodu (dochodu), co stoi

w sprzeczności z zasadami opodatkowania PIT i zasadami konstytucyjnymi, w tym zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP.

Przyjęcie wykładni, zgodnie z którą przychód (dochód), należy rozpoznać dwukrotnie: raz w momencie nabycia akcji oraz drugi raz w momencie zbycia tychże akcji dyskryminowałoby osoby, które nabyły akcje nieodpłatnie, jak w niniejszym przypadku, lub preferencyjnie. Osoby nabywające akcje nieodpłatnie nie mogłyby wykazać żadnego kosztu uzyskania przychodu, ani w momencie nabycia akcji, ani w momencie ich zbycia. Ustalając podstawę opodatkowania (dochód) przy zbyciu akcji (papierów wartościowych) podatnik może bowiem w oparciu o literalne brzmienie

art. 30b ust. 2 pkt 1 u.p.d.o.f. obniżyć przychód o wydatki na nabycie papierów wartościowych (art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.), a tych przecież by nie ponosił (wydatki te wyniosłyby "zero"). Artykuł 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. pozwala natomiast na odliczenie jedynie wydatków poniesionych na nabycie akcji. Skoro ustawodawca używa w tym przypadku określenia "wydatki", a nie koszty, to uznać należy, że pozwala na uznanie za koszt uzyskania przychodów jedynie rozchód środków pieniężnych, stanowiący faktyczne zmniejszenie aktywów podatnika. Tym samym nie jest możliwe uwzględnienie jako kosztu uzyskania przychodów wartości przychodu

z tytułu częściowo nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 22 ust. 1d pkt 2 u.p.d.o.f., do którego to przepisu ani art. 30b ust. 2, ani art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. nie odsyłają.

Skarżący nie podziela również stanowiska organu, jakoby nabycie akcji po preferencyjnej cenie oraz późniejsza sprzedaż tychże akcji mogły być

w analizowanej sprawie rozpatrywane jako dwie odrębne czynności, opodatkowane niezależnie jedna od drugiej, gdyż drugie zdarzenie (sprzedaż akcji) wynika bezpośrednio ze zdarzenia pierwszego (nabycie akcji po cenie preferencyjnej w wyniku realizacji opcji) - jest bezpośrednim następstwem zdarzenia pierwszego.

Powyższe implikuje, że na wcześniejszych etapach realizacji programu ESPP nie jest możliwe ustalanie przychodu/dochodu, wobec tego, wbrew stanowisku organu, nie jest istotnym dla sprawy ustalenie, czy opcje przyznane w ramach programu ESPP stanowią pochodne instrumenty finansowe. Nie ma to wpływu na sposób opodatkowania uzyskanych przychodów (dochodów), które następuje w momencie sprzedaży akcji (papierów wartościowych). Ustalenie to byłoby bowiem istotne wyłącznie w przypadku, gdyby mogło dojść do zastosowania w niniejszej sprawie art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 202 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również ,,ustawa p.p.s.a.", kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Na wstępie należy wskazać, że granice w której organ jest uprawniony do wydania interpretacji wyznaczone są przez przepisy art. 14b § 1, art. 14b § 3 oraz art. 14c § 1 i art. 14c § 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej interpretacje wydawane są na pisemny wniosek zainteresowanego w jego indywidualnej sprawie. Stosownie do art. 14b § 3 tej ustawy składający wniosek o wydanie interpretacji obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. W razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym (art. 14c § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej).

Z treści art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że przedmiotem postępowania interpretacyjnego dysponuje zainteresowany, który składając wniosek o wydanie interpretacji określa przedmiot faktyczny i prawny, w jakim dochodzi wydania interpretacji. Przedmiotem faktycznym jest przedstawiony wyczerpująco przez zainteresowanego we wniosku o wydanie interpretacji zaistniały stan faktyczny albo zdarzenie przyszłe. Przedmiot prawny wyznaczony jest przez zapytanie podatnika oraz ocenę prawną zaprezentowanego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego wskazywaną przez zainteresowanego. Stanowisko prawne zainteresowanego dotyczy tego samego obszaru i zagadnienia prawnego co zapytanie interpretacyjne, ponieważ stanowi własną odpowiedź zainteresowanego na własne pytanie w przedmiocie możliwości zastosowania i wykładni prawa podatkowego. Analizowany przedmiot prawny konstytuują przywołane przez zainteresowanego we wniosku o wydanie interpretacji przepisy prawa odnoszące się do określonego wnioskiem stanu faktycznego. W indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dokonuje się bowiem oceny możliwości zastosowania i wykładni prawa w odniesieniu do danego stanu faktycznego. Stanowisko prawne zainteresowanego, zgodnie z

art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej oceniane jest przez organ interpretacyjny. W razie negatywnej oceny tego stanowiska organ, na podstawie art. 14c § 2 Ordynacji podatkowej wskazuje prawidłowe stanowisko wraz uzasadnieniem prawnym. Z treści art. 14c § 1 i art. 14c § 2 Ordynacji podatkowej wynika więc, że wskazanie przez organ interpretacyjny, na podstawie art. 14c § 2, prawidłowej oceny możliwości stosowania i wykładni prawa, dokonuje się w odniesieniu do nieprawidłowego, zdaniem organu, stanowiska własnego zainteresowanego w tym przedmiocie.

W związku z powyższym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który podziela również skład rozpatrujący przedmiotową sprawę, że na podstawie art. 14b § 1 i § 3 oraz art. 14c § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy uprawniony jest do wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wyłącznie w zakresie wynikającego z wniosku o wydanie interpretacji przedmiotu sprawy, który określają: pytanie i stanowisko prawne zainteresowanego dotyczące możliwości zastosowania i wykładni prawa podatkowego w relacji do przedstawionego w tym wniosku stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego (tak wyrok NSA z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II FSK 553/11, dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dokonując kontroli legalności wydanej przez Ministra Finansów interpretacji indywidualnej na tle przedstawionego przez skarżącego zdarzenia i stanu prawnego obowiązującego w dniu jej wydania, Sąd uznał, że interpretacja ta narusza przepisy prawa w stopniu nakazującym jej uchylenie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest indywidualna interpretacja w przedmiocie skutków w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, związanych z uczestnictwem podatnika w pracowniczym planie motywacyjnym w ramach którego mogą mu być przyznane opcje. Po realizacji opcji wnioskodawca będzie uprawniony do dysponowania akcjami, w szczególności do ich sprzedaży (sprzedaż może nastąpić niezwłocznie po otrzymaniu akcji jak i w terminie późniejszym).

Pomiędzy stronami nie ma sporu, co do braku powstania po stronie wnioskodawcy przychodu podlegającego opodatkowaniu w momencie przyznania opcji w ramach programu motywacyjnego ESPP. Wnioskodawca otrzymuje wyłącznie potencjalną możliwość otrzymania korzyści w przyszłości w postaci akcji.

Zgodne jest także stanowisko stron, że w momencie odpłatnego zbycia akcji nabytych przez wnioskodawcę w wyniku realizacji opcji w ramach programu motywacyjnego ESPP, powstanie przychód z kapitałów pieniężnych, określony w

art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. tj. z odpłatnego zbycia udziałów papierów wartościowych (akcji), opodatkowany zryczałtowanym podatkiem 19%.

Istota sporu w niniejszej sprawie, co potwierdzają zarzuty skargi, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie drugie wniosku o wydanie interpretacji dotyczące powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu w momencie realizacji opcji

tj. zakupu akcji spółki amerykańskiej po cenie preferencyjnej.

Zdaniem wnioskodawcy, realizacja opcji (rozumiana jako zakup z alokowanych środków akcji D. USA w określonym programem terminie za cenę nabycia odpowiadającą 85% ustalonej wartości rynkowej akcji), nie powoduje powstania po stronie wnioskodawcy przychodu podatkowego na ten moment. Przychód ten oraz dochód realizuje się w momencie sprzedaży akcji (papierów wartościowych) nabytych w ramach realizacji opcji jako przychód z kapitałów pieniężnych, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f., gdzie dochód określa się na podstawie art. 30b ust. 2 pkt 1 tej ustawy.

W ocenie organu, w momencie realizacji opcji wnioskodawca osiągnie przychód z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. Przychodem tym będzie wartość nabytych akcji w części za którą odpłatności wnioskodawca nie ponosił. W takim przypadku brak będzie podstaw do rozpoznania kosztów uzyskania przychodu, wartość dochodu będzie odpowiadać kwocie przychodu.

Sąd nie podziela stanowiska Ministra Finansów, że w momencie realizacji opcji wnioskodawca osiągnie przychód z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f.

Na potrzeby podatku dochodowego od osób fizycznych ustawodawca w

art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f. wymienił źródła przychodów. Przyporządkowanie przychodu do właściwego źródła ma istotne znaczenie dla ustalenia wysokości dochodu, jako że dochód oblicza się z każdego źródła odrębnie, stosownie do art. 9 ust. 1a i 2 u.p.d.o.f. Dochód z tego samego tytułu może być opodatkowany tylko raz i zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f. może być przyporządkowany tylko do jednego źródła przychodów. Jednym ze źródeł przychodów są kapitały pieniężne

i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych, innych niż wymienione w art.10 ust.1 pkt 8 u.p.d.o.f. Pojęcie przychodów z kapitałów pieniężnych doprecyzowane zostało w art. 17 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez enumeratywne wymienienie przychodów uważanych za przychody z tego źródła, a także w

art. 24 ust. 5 u.p.d.o.f. wskazującym, co należy uważać za dochód z udziałów w zyskach osób prawnych. Wśród przychodów z kapitałów pieniężnych wymieniono nominalną wartość udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny (art. 17 ust 1 pkt 9 u.p.d.o.f.). Objęcie udziałów (akcji) zostało zatem uznane za przychód z kapitałów pieniężnych z tym, że koniecznym jest, aby objęcie akcji nastąpiło w zamian za wkład niepieniężny. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 11 grudnia

2013 r. sygn. akt II FSK 111/12 (dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że uwzględniając treść art. 17 ust. 1 pkt 9, art. 20 ust. 1 i art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., uprawnionym jest wniosek, że objęcie akcji (nieodpłatnie, częściowo nieodpłatnie) jest neutralne podatkowo w dacie, gdy zdarzenie to miało miejsce, ale podlega opodatkowaniu w momencie odpłatnego zbycia udziałów (akcji), stosownie do

art.17 ust.1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. Dopiero w tym momencie ujawnia się bowiem rzeczywisty przychód z objęcia akcji. W wyroku tym NSA analizując definicję pojęcia przychód zawartą w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., podkreślił, że nie obejmuje ona, z uwagi na wyłączenie art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, przychodu z tytułu nabycia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną objętych w zamian za wkład niepieniężny. O przychodzie takim stanowi bowiem art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. Uznanie danego świadczenia za nieodpłatne lub częściowo nieodpłatne wymaga stwierdzenia, że w wyniku zdarzenia prawnego lub zjawiska gospodarczego podatnik uzyskał korzyść majątkową kosztem innego podmiotu bądź też uzyskał nieodpłatne (częściowo nieodpłatne), to jest przysporzenie majątku o konkretnym wymiarze finansowym, niezwiązane z kosztami (całkowitymi kosztami) lub inną formą ekwiwalentu

(por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2006 r.

sygn. akt II FPS 1/06; ONSAiWSA 2006/6/153). Oznacza powyższe, co zasadnie podnosi skarżący, że przysporzenie podatnika musi być rzeczywiste, a nie tylko potencjalne. Akcje są papierami wartościowymi (art.3 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi -Dz.U. z 2010 r., Nr 211, poz. 1384 ze zm.). W tym papierze wartościowym inkorporowane są określone uprawnienia akcjonariusza wobec spółki akcyjnej, które wykonywać może właściciel tego dokumentu, a jego sprzedaż oznacza przeniesienie tych uprawnień. Są to zarówno uprawnienia korporacyjne (np.: prawo do udziału w walnym zgromadzeniu), jak

i prawa majątkowe (przykładowo prawo do dywidendy). Nabywając akcje podatnik nabywa w związku z tym określone uprawnienia niemajątkowe i majątkowe, których realizacja dopiero w przyszłości może wiązać się z przysporzeniem majątkowym (otrzymaniem dywidendy, sprzedażą akcji za cenę wyższą od ceny nabycia).

Należy zatem podzielić stanowisko skarżącego, że samo nabycie akcji w ramach realizacji opcji nie powoduje na dzień ich nabycia realnego przysporzenia na rzecz uczestnika programu, ewentualna korzyść w momencie nabycia ma charakter potencjalny. Stanowisko to potwierdza treść art. 23 ust 1 pkt 38 u.p.d.o.f., który nie uznaje za koszty uzyskania przychodu wydatków na objęcie udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną z tym, że wydatki na objęcie lub nabycie akcji w spółce mającej osobowość prawną są kosztem uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia tych akcji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych (zdefiniowanych w art. 5a pkt 13 tej ustawy) oraz z realizacji praw z nich wynikających. Stosownie zaś do art. 17 ust. 1b u.p.d.o.f., przychód określony w

ust. 1 pkt 10 u.p.d.p.f. powstaje w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych. Realizacją praw skutkującą powstaniem dochodu zgodnie z art. 17 ust. 1b u.p.d.o.f. nie jest, jak twierdzi organ samo otrzymanie akcji, które daje tylko potencjalne przysporzenie dla podatnika, nie przysporzenie rzeczywiste. Zasadne jest zatem stanowisko podatnika, że przepis

art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., nie ma zastosowania w każdej sytuacji, ale wyłącznie w takiej, która wiąże się z powstaniem przychodu. W stanie faktycznym przedstawionym przez podatnika w momencie realizacji opcji podatnik nie uzyskał przychodów, przychód oraz dochód realizowany będzie w momencie odpłatnego zbycia akcji, jako przychód z kapitałów pieniężnych o którym mowa w

art. 10 ust.1 pkt 7 oraz art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f.

Zdaniem Sądu w przypadku przychodów z papierów wartościowych (np. akcji), ustawodawca świadomie przesunął w czasie moment opodatkowania. Świadczy o tym właśnie treść art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. Skoro przychód powstanie dopiero w momencie odpłatnego zbycia akcji, opodatkowanie potencjalnego wzrostu majątku przy ich nabyciu nie znajduje uzasadnienia w świetle przepisów u.p.d.o.f.

Oczywiście akcje mogą stanowić źródło dywidendy, jednakże z przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego, nie wynika aby skarżący z tytułu nabycia akcji uzyskał takie przysporzenie majątkowe. Zresztą ta kwestia nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, ponieważ przedmiotem sporu jest uznanie organu, że sam fakt nabycia akcji w wyniku realizacji opcji stanowi źródło przychodu. Przy założeniu tak jak chce tego organ, że dochód ustala się na dzień nabycia akcji po preferencyjnej cenie i drugi raz w momencie ich zbycia, mogłoby dojść do sytuacji, w której podatnik, zapłaciłby podatek od wartości, której w ogóle nie uzyskał rzeczywistości. Skutki takie wystąpiłyby w przypadku, gdyby pomiędzy nabyciem akcji i ich sprzedażą ich wartość spadła w sposób znaczący. W takim przypadku przychód ten nie wiązałby się z rzeczywistym pewnym, co do jego wielkości

i definitywnym przysporzeniem majątkowym. W dacie sprzedaży akcji podatnik rozpoznałby przychód rzeczywiście uzyskany, który przy spadku wartości akcji mógłby mieć nawet znikomą wartość. Podatnik zapłaciłby podatek w znacznej części obliczony od dochodu, którego nigdy w rzeczywistości nie uzyskał. Dlatego zdaniem Sądu realizacja opcji nie może stanowić zdarzenia, które już w momencie jego wystąpienia daje podatnikowi wymierne i definitywne korzyści dające się obliczyć w pieniądzu.

Natomiast interes podatkobiorcy uwzględniony i zabezpieczony zostanie systemowo poprzez opodatkowanie zbycia akcji, które to stanowi podstawę powstania opodatkowanego przychodu z kapitałów pieniężnych -

art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f.

Pogląd przedstawiony wyżej, że sama okoliczność nabycia akcji po preferencyjnej cenie, nie generuje dochodu podlegającego opodatkowaniu u.p.d.o.f. znajduje uzasadnienie w okolicznościach wskazanych we wniosku i jest zbieżny z poglądem zaprezentowanym przez NSA w wyrokach z dnia 5 października 2011 r. sygn. akt II FSK 517/10, z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 347/12, oraz w wyrokach: WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 2462/13, WSA w Gdańsku z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 1139/11, utrzymanym w mocy przez NSA wyrokiem z dnia 21 maja 2014 r. sygn. II FSK1428/12.

Konsekwencją przyjęcia interpretacji Ministra Finansów w kwestionowanym zakresie jako prawidłowej byłoby także zaakceptowanie stanowiska, że realizacja opcji, jak i sprzedaż akcji nabytych w wyniku realizacji opcji są to dwie odrębne czynności, opodatkowane niezależnie jedna od drugiej. Podczas gdy, prawidłowe jest stanowisko skarżącego, że drugie zdarzenie (sprzedaż akcji) jest bezpośrednim następstwem zdarzenia pierwszego (nabycie akcji po cenie preferencyjnej w wyniku realizacji opcji), a które potwierdza wywód prawny Sądu przedstawiony wyżej.

Zdaniem Sądu przyjęcie interpretacji Ministra Finansów w tym zakresie jako prawidłowej, skutkowałoby ponadto podwójnym opodatkowaniem tego samego dochodu: jako przychód z realizacji praw z instrumentów finansowych

(art. 17 ust 1 pkt 10 u.p.d.o.f) w momencie nabycia akcji w wyniku realizacji opcji, stosownie do art. 17 ust 1b u.p.d.o.f., a następnie na podstawie art. 17 ust 1 pkt 6 u.p.d.o.f., w momencie zbycia akcji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 419/12 oraz z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 347/12, stwierdził, że opodatkowanie preferencyjnie nabywanych akcji już w momencie ich nabycia, nie wyłączy spod opodatkowania sprzedaży akcji. Ustalając podstawę opodatkowania w przypadku zbycia akcji podatnik może bowiem wyłącznie obniżyć przychód o koszty nabycia papierów wartościowych (art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.), a tych przecież nie ponosi. Nie jest kosztem uzyskania przychodów przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia, możliwość taką wyłącza bowiem

art. 30b ust.2 pkt 1 u.p.d.o.f. Przepis ten wskazując na sposób obliczenia dochodu ze zbycia papierów wartościowych pozwala na odliczenie kosztów uzyskania przychodów, określonych na podstawie art. 22 ust.1 f i ust.1g, art.23 ust.1 pkt 38, z zastrzeżeniem art.24 ust.13 i 14. Nie ma zatem w tym przypadku zastosowania

art. 22 ust.1d u.p.d.o.f., pozwalający na uznanie za koszt uzyskania przychodów wartości przychodu, określonego w związku z otrzymaniem nieodpłatnego świadczenia (tak wyrok NSA z 13 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 640/12 dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe rozważania dotyczą także nabycia akcji za częściową odpłatnością, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Uczestnik nie ma zatem żadnego prawnego instrumentu do wyłączenia z podstawy opodatkowania przy ustalaniu dochodu ze zbycia przychodu już opodatkowanego w momencie nabycia.

Jako dodatkowy argument w tym zakresie można także wskazać na uzasadnienie projektu ustawy, którym dodano art. 24 ust.11 u.p.d.o.f. (druk nr 1955 Sejmu III kadencji). Wskazano w nim, że zmiana ta ma wyeliminować podwójne opodatkowanie z tytułu nabycia, a następnie zbycia akcji. Uznanie, że w sytuacji nieodpłatnego nabycia akcji (udziałów) dochód powstaje dopiero w momencie ich zbycia powoduje również jednakowe obciążenie podatkowe podatników nabywających akcje nieodpłatnie i podatników nabywających akcje odpłatnie. Każdy z nich zapłaci podatek wyłącznie od faktycznego przyrostu majątku w wyniku zbycia akcji. Pogląd, że realizacja opcji otrzymanie akcji po preferencyjnej cenie potwierdza NSA w wyrokach z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 419/12 oraz sygn. akt II FSK 347/12 oraz z dnia 5 października 2011 r. sygn. akt II FSK 517/10 (dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA wskazał, iż opodatkowanie preferencyjnie nabywanych akcji już w momencie ich nabycia, nie wyłączy spod opodatkowania sprzedaży akcji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że osoby uczestniczące w programie motywacyjnym, w sytuacji sprzedaży akcji uzyskają przychody z kapitałów pieniężnych i będą zobowiązane do określenia podstawy opodatkowania, jaką jest różnica pomiędzy kwotą uzyskaną ze sprzedaży, a kwotą za jaką akcje te zostały nabyte.

Rację ma zatem skarżący, twierdząc, że okoliczność, iż nabycie akcji po prewencyjnych cenach będzie miała wpływ na wysokość dochodu osiągniętego na skutek zbycia tych akcji. Jak już Sąd wskazał, dochód ze zbycia akcji będzie dochodem z kapitałów pieniężnych (art.10 ust. 1 pkt 7 w zw. z

art.17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f.). Zgodnie zaś z art. 23 ust.1 pkt 38 tej ustawy, wydatki na objęcie lub nabycie akcji w spółce mającej osobowość prawną są kosztem uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia tych akcji. Otrzymując akcje nieodpłatnie, skarżący nie poniesie wydatków na ich nabycie w postaci ceny akcji. Może się więc okazać, że uzyskany przez niego przychód z odpłatnego zbycia akcji będzie równy uzyskanemu dochodowi i to niezależnie od tego, czy wartość rynkowa akcji między ich nabyciem a zbyciem zwiększy się, czy obniży. Przyjęcie jako prawidłowej interpretacji organu skutkuje podwójnym opodatkowaniem tego samego dochodu.

Ponadto podwójne opodatkowanie dochodu z tego samego źródła przychodów, także z kapitałów pieniężnych, naruszałoby konstytucyjną zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 Konstytucji.

W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje się, że podwójne opodatkowanie stoi w sprzeczności z zasadami wyrażonymi w art. 84 i art. 217 Konstytucji RP (wyrok z dnia 22 maja 2002 r. sygn. akt K 6/02; OTKA 2002/3/33). Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia

11 czerwca 2010 r. sygn. akt I FSK 972/09 oraz w wyroku z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II FSK 111/12.

Reasumując, Sąd stwierdza, że Minister Finansów uznając, iż w wyniku nabycia akcji skarżący uzyska przychód z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych (art. 10 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f.),

dopuścił się naruszenia prawa materialnego. W konsekwencji również naruszenia art. 32, 84 oraz 217 Konstytucji.

W ocenie Sądu zasadnie też skarżący zarzuca naruszenie - art. 14c § 1 w

zw. z 14b § 1 i 3 Ordynacji podatkowej poprzez brak analizy stanowiska podatnika w zakresie czy opcje przyznane w ramach programu ESPP stanowią pochodne instrumenty finansowe w myśl u.p.d.o.f. Wskazać należy, że podatnik przedstawiając stan faktyczny nie zawarł takiego stwierdzenia. Pogląd, że opcje ESPP mogą być uznane za pochodny instrument finansowy wyraził przedstawiając własne stanowisko. Także udzielając odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku podtrzymał stanowisko, że w jego ocenie opcje ESPP mogą być uznane za pochodne instrumenty finansowe. Jak podniesiono na wstępie, o ile organ przy wydaniu interpretacji jest związany stanem faktycznym przedstawionym przez podatnika, to dokonując interpretacji jest zobligowany do oceny stanowiska prawnego przedstawionego przez zainteresowanego. Dokonując zatem interpretacji, że w momencie realizacji opcji ESPP powstanie przychód z realizacji instrumentów finansowych (art. 17 ust 1 pkt 10 u.p.d.o.f.), organ winien przedstawić stosowną argumentację, że otrzymane w ramach programu ESPP opcje stanowią pochodne instrumenty finansowe. Uchybienie to, w związku z przedstawionym wyżej stanowiskiem Sądu, że w stanie faktycznym przedstawionym przez podatnika samo nabycie akcji nie generuje przychodu, przychód powstanie w momencie odpłatnego ich zbycia, nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie.

Dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy organ podatkowy będzie zobowiązany do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w niniejszym wyroku.

W tym stanie rzeczy, ze względu na to, że zaskarżona interpretacja indywidualna narusza prawo, należało uznać skargę za uzasadnioną i uchylić ten akt w oparciu o przepis art. 146 § 1 ustawy p.p.s.a.

Na wniosek skarżącego, Sąd zasądził na jego rzecz koszty postępowania zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 1 ustawy p.p.s.a. w kwocie 200 zł, równej uiszczonemu wpisowi.