Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2797/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 61 § 1 i 3, art. 105 § 1 oraz art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Po 18/19 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 listopada 2018 r. nr WOA.7721.333.2018.MKA w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 6 czerwca 2019 r., II SA/Po 18/19 oddalił skargę B. A. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) z 23 listopada 2018 r. nr WOA.7721.333.2018.MKA utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: PINB) z 19 października 2018 r. znak PINB.130.50.2018 umarzającą postępowanie w sprawie legalności istnienia na działkach nr ew. [...], [...], [...] i [...] w miejscowości P., gmina K. kompleksu stawów, obiektów budowlanych, urządzeń melioracji wodnych szczegółowych i innych obiektów budowlanych wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania tych obiektów zgodnie z przeznaczeniem.

W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji stwierdził, że B. A. pismem z 29 maja 2018 r. wystąpiła z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie legalności istnienia na działkach nr [...], [...], [...] i [...] w miejscowości P. kompleksu stawów, obiektów budowlanych piętrzących wodę i upustowych, urządzeń melioracji wodnych szczegółowych oraz innych obiektów budowlanych wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania tych obiektów zgodnie z ich przeznaczeniem. PINB postanowieniem z 17 lipca 2018 r. znak PINB.130.50.2018 na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej: k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie legalności istnienia ww. obiektów na działkach nr [...], [...], [...] i [...], przyjmując, że podanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną w sprawie. W wyniku rozpatrzenia zażalenia B. A. WWINB postanowieniem z 24 sierpnia 2018 r. nr WOA.7722.172.2018.MKA uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z 3 września 2018 r. PINB zawiadomił, że 30 maja 2018 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie legalności istnienia na działkach nr [...], [...], [...] i [...] w miejscowości P. kompleksu stawów, obiektów budowlanych, urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, innych obiektów budowlanych wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania tych obiektów zgodnie z przeznaczeniem, a następnie 13 września 2018 r. organ przeprowadził na ww. działkach kontrolę. Z kontroli tej został sporządzony protokół nr 167/18, z którego wynikało, że na posesji zlokalizowane są następujące obiekty budowlane: 1. obiekt typu blaszak (gospodarczy) o wymiarach 6,4 m x 3,0 m i wysokości 2,5 m zlokalizowany w odległości ok. 100 m od granicy z drogą powiatową; 2. budynek gospodarczo-magazynowy; 3. dwa oczka wodne o powierzchni ok. 6,0 m x 7,0 m i 7,0 x 7,0 m; 4. dwie ambony zlokalizowane w odległości ok. 40 i 13 m od granicy z działką sąsiednią.

Decyzją z 19 października 2018 r. znak PINB.130.50.2018 PINB na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie legalności istnienia na działkach nr [...], [...], [...] i [...] kompleksu stawów, obiektów budowlanych, urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, innych obiektów budowlanych wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania tych obiektów zgodnie z przeznaczeniem, wskazując w uzasadnieniu decyzji, że obiekty znajdujące się na ww. działkach z uwagi na ich usytuowanie i odległości od granicy działki nie oddziałują na nieruchomość wnioskodawczyni. PINB wyjaśnił jednocześnie, że wobec uznania wnioskodawczyni za stronę w sprawie dotyczącej budowy na działkach nr ew. [...], [...] i [...] ziemnego stawu do chowu ryb zostało wszczęte oddzielne postępowanie znak PINB.50.31.2018.

Nie uwzględniając odwołania B. A., WWINB decyzją z 23 listopada 2018 r. utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że PINB co prawda wskazał, iż wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, jednakże w rzeczywistości było ono przeprowadzone na wniosek odwołującej. Organ odwoławczy zauważył, że postępowanie znak PINB.130.50.2018 zostało wszczęte w przedmiocie legalności istnienia na działkach nr [...], [...], [...] i [...] kompleksu stawów, obiektów budowlanych, urządzeń melioracji wodnych szczegółowych i innych obiektów budowlanych wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania tych obiektów zgodnie z przeznaczeniem. Z akt sprawy nie wynika, aby PINB wyodrębnił z tego postępowania administracyjnego inne postępowania. Jednakże WWINB wiadomym jest, że 13 września 2018 r. (pismo z dnia 27 września 2018 r.) PINB wszczął z urzędu postępowania: znak PINB.50.30.2018 w sprawie wybudowania na posesji w P. dwóch ambon strzeleckich, znak PINB.50.29.2018 w sprawie wybudowania dwóch oczek wodnych, znak PINB.50.28.2018 w sprawie wybudowania budynku gospodarczo-garażowego o konstrukcji murowanej, a także znak PINB.50.27.2018 w sprawie wybudowania budynku gospodarczego o konstrukcji metalowej. WWINB podkreślił, że w ww. sprawach PINB nie uznał skarżącej za stronę postępowania administracyjnego. Została ona uznana za stronę jedynie we wszczętych z urzędu przez PINB 13 i 18 września 2018 r. postępowaniach w sprawie wybudowania na posesji w P. na działkach nr ew. [...], [...] i [...] ziemnego stawu do chowu ryb (znak PINB.50.31.2018) i w sprawie prawidłowości zgłoszenia budowy ziemnego stawu do chowu ryb na działce nr ew. [...] (znak PINB.130.76.2018). Organ odwoławczy wskazał, że postępowania o znakach PINB.50.30.2018, PINB.50.29.2018, PINB.50.28.2018 oraz PINB.50.27.2018 zostały zakończone przez PINB decyzjami z 10 października 2018 r. umarzającymi te postępowania (decyzja z 10 października 2018 znak PINB.50.30.2018 dotycząca ambon strzeleckich; decyzja z 10 października 2018 r. znak PINB.50.29.2018 dotycząca dwóch oczek wodnych; decyzja z 10 października 2018 r. znak PINB.50.28.2018 dotycząca budynku gospodarczo-garażowego o konstrukcji murowanej; decyzja z 10 października 2018 r. znak PINB.50.27.2018 dotycząca budynku gospodarczego o konstrukcji metalowej). Prowadzone przez PINB postępowania znak PINB.50.31.2018 i PINB.130.76.2018, w których jako strona brała udział wnioskodawczyni, zostały zakończone decyzjami z 10 i 19 października 2018 r. umarzającymi te postępowania. W opisanych okolicznościach WWINB doszedł do przekonania, że obiekty stanowiące przedmioty postępowań prowadzonych pod znakami PINB.50.30.2018, PINB.50.29.2018, PINB.50.28.2018, PINB.50.27.2018 i PINB.50.31.2018 wyczerpują zakres postępowania prowadzonego przez PINB pod znakiem PINB.130.50.2018, tj. postępowania wszczętego na wniosek odwołującej. Postępowania te zostały zakończone 10 października 2018 r., tym samym w terminie wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia PINB z 19 października 2018 r., były wydane już decyzje, które rozstrzygały kwestie zawarte w postępowaniu prowadzonym przez PINB w sprawie o znaku PINB.130.50.2018. Wobec powyższego uznać należy, że organ I instancji prawidłowo umorzył postępowanie z uwagi na fakt jego bezprzedmiotowości, która spowodowana jest tym, że w obrocie prawnym funkcjonują już decyzje, które z merytorycznych przyczyn umorzyły postępowania dotyczące obiektów objętych żądaniem skarżącej rozpoznanym w sprawie znak PINB.130.50.2018.

B. A. złożyła skargę na powyższą decyzję WWINB. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w powołanym wyżej wyroku stwierdził, że nie dopatrzył się w zaskarżonym rozstrzygnięciu naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego jego wydanie postępowania, Sąd I instancji wskazał, że podziela ustalenia faktyczne dokonane przez organ odwoławczy, przyjmując je za własne, w szczególności w zakresie ustaleń dotyczących toczących się postępowań i zapadłych decyzji mających za przedmiot poszczególne "części" przedmiotu postępowania poddanego kontroli Sądu. Sąd I instancji podkreślił, że bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., oznacza m.in. brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Wiąże się to z brakiem któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Omawiana bezprzedmiotowość zachodzi w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Niewątpliwie taki stan zaistniałby w przypadku prowadzenia ponownie postępowania w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wydanie decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną stanowi bowiem przesłankę nieważności postępowania określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., która jest konsekwencją zasady trwałości decyzji (art. 16 § 1 k.p.a.). Przesłanka ta powinna być uwzględniana na każdym etapie postępowania, w tym w postępowaniu zwykłym. Dlatego ustalenie, że sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną prowadzić powinno do jego umorzenia jako bezprzedmiotowego. Sąd I instancji zaznaczył przy tym, że decyzja ostateczna o umorzeniu postępowania korzysta z tej samej ochrony, jak każda inna decyzja, co oznacza, że decyzja umarzająca postępowanie także objęta jest ochroną wynikającą z powagi rzeczy osądzonej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdził, że wobec wykazania, iż przedmiot toczącego się w niej postępowania pokrywa się z przedmiotami "cząstkowymi", których dotyczą inne postępowania wszczęte wcześniej i zakończone, organ I instancji musiał postępowanie kontrolowane w niniejszej sprawie umorzyć. Wprawdzie, jak zaznaczył Sąd, dostrzec należy niedoskonałości decyzji PINB, jednakże pozostają one bez wpływu na kontrolowane postępowanie, uchybienia te konwalidował zresztą WWINB w toku postępowania odwoławczego. Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd I instancji stwierdził, że fakt, iż w zawiadomieniu z 3 września 2018 r. organ wskazał, że wszczyna postępowanie "z urzędu" w kontekście całości zgromadzonego materiału dowodowego pozostaje bez wpływu na jego wynik i w realiach sprawy należałoby to sformułowanie potraktować jako niefortunne i będące skutkiem omyłki. De facto bowiem postępowanie toczyło się z wniosku skarżącej we wskazanym przez nią zakresie. Zarzuty nieterminowości załatwienia sprawy i podejmowania przez organ czynności z opóźnieniem i z uchybieniem terminów nie mogą odnieść skutku w kontrolowanej sprawie, której przedmiotem są wydane przez organy decyzje administracyjne. Tego rodzaju zarzuty mogłyby zostać podniesione, jak wyjaśnił Sąd, w ramach skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Sąd I instancji wskazał równocześnie, że nie dopatrzył się podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na zarzuty dotyczące pozbawienia strony możliwości udziału w postępowaniu. Skarżąca nie wykazała naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

B. A. złożyła skargę kasacyjną, którą zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., tj. naruszenie przepisów postępowania polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia, tj.:

- błędnym przedstawieniu stanu faktycznego - PINB decyzją z 19 października 2018 r. znak PINB.130.50.2018 umorzył postępowanie z przyczyn podmiotowych stwierdzając: "Wobec powyższego należało umorzyć postępowanie w związku z brakiem interesu prawnego do wszystkich obiektów budowlanych znajdujących się na ww. działkach". Tymczasem Sąd I instancji stwierdził, że przyczyną umorzenia postępowania był brak przedmiotu postępowania do merytorycznego orzekania, tzn. umorzenie postępowania nastąpiło z przyczyn przedmiotowych, stwierdzając wbrew oczywistym faktom, iż: "W niniejszej sprawie powodem umorzenia postępowania przez organ I instancji była przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, spowodowana okolicznością prowadzenia i zakończenia uprzednio wszczętych postępowań administracyjnych, których przedmioty łącznie wyczerpywały przedmiot postępowania, którego dotyczyły zaskarżone w niniejszym postępowaniu decyzje I i II instancji.", innymi słowy "brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania". Sprzeczność między wyrokiem Sądu I instancji a decyzją PINB jest oczywista;

- nieodniesieniu się w sporządzonym uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów stawianych w skardze, które to uchybienie nie tylko mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale taki wpływ niewątpliwie miało i skutkowało nierozpoznaniem jej istoty;

- niewyjaśnieniu jakie konkretne postępowania (nazwane przez Sąd I instancji "cząstkowymi") zostały zakończone; Sąd I instancji na tę okoliczność powinien przywołać konkretne decyzje a tego nie zrobił. Sąd nie ujawnił, o jakie inne konkretne rozstrzygnięcia mu chodzi, a strona (skarżąca) nie ma obowiązku się domyślać, jaką decyzję Sąd miał na myśli;

- niewyjaśnieniu tego, jakie konkretnie niedoskonałości dostrzegł Sąd I instancji, a które to niedoskonałości, w ocenie Sądu, nie miały wpływu na przedmiotowe postępowanie: "Wprawdzie Sąd dostrzegł niedoskonałości decyzji PINB, jednak według Sądu pozostają one bez wpływu na niniejsze postępowanie, zaś uchybienia te konwalidował organ odwoławczy w toku postępowania drugoinstancyjnego." Na czym polegała ta owa konwalidacja (uzdrowienie, naprawienie) organu odwoławczego? WWINB nie wydał decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., ale utrzymał decyzję PINB w mocy (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.);

2) art. 61 § 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię – Sąd I instancji popełnił błąd uznając, że "postępowanie toczyło się z wniosku skarżącej we wskazanym przez nią zakresie" i że ewidentne pomieszanie trybów (na żądanie strony, z urzędu) należy "potraktować jako niefortunne i będące skutkiem omyłki";

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organy w toku postępowania ww. przepisów k.p.a.;

4) art. 105 § 1 k.p.a. polegające na jego zastosowaniu – organy, w tym także Sąd I instancji popełniły błąd subsumpcji uznając, że w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania.

Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od WWINB na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego. Jednocześnie skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W piśmie z 13 kwietnia 2022 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawny. Analogiczny wniosek złożył również organ pismem z 15 kwietnia 2022 r.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania zarzutów, stwierdzić trzeba, że wniesiona skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Objęty podstawą kasacyjną art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przyjąć należy, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie posiada wskazanej wadliwości, zostało bowiem sporządzone w sposób, który ujawnia, dlaczego Sąd I instancji uznał zaskarżoną decyzję WWINB za zgodną z prawem, wraz z równoczesnym wyjaśnieniem w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z art. 141 § 4 p.p.s.a., powodów niepodzielenia stanowiska zajętego w sprawie przez skarżącą.

Brak przypisania doniosłości argumentom mającym uzasadniać pogląd, na którym opiera się skarżąca, za czym szło odstąpienie przez Sąd I instancji od ich pełnego omówienia, nie oznacza, że Sąd zaniechał wyjaśnienia w dostateczny sposób swojego rozstrzygnięcia, jeżeli wypowiedź Sądu pozwala określić, które kwestie rzutowały i dlaczego na błędność stanowiska zajętego przez stronę skarżącą najpierw w odwołaniu od decyzji PINB, a następnie w skardze z 18 grudnia 2018 r. Zarzut skupienia się przez Sąd "na tych aspektach, które nie były przedmiotem skargi" nie stanowi o wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku, ponieważ jednoznacznie zostały w nim wyjaśnione powody podzielenia stanowiska WWINB odnośnie do wystąpienia w sprawie przesłanki przedmiotowej niedopuszczalności prowadzenia postępowania i jej znaczenie dla możliwości rozstrzygnięcia zastrzeżeń zgłoszonych przez skarżącą. Z punktu widzenia wymagań art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można traktować jako uprawnionego zarzutu, że Sąd w uzasadnieniu wyroku "przywołał okoliczności, o których w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji PINB w K. nie ma ani słowa", jeżeli to one decydowały w przekonaniu Sądu o legalności sposobu załatwienia sprawy, sprawiając, że inne zagadnienia nie tylko stały się drugorzędne, ile ich rozważenie stawało się pomijalne.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala zidentyfikować przedmiot spraw prowadzonych pod znakami PINB.50.30.2018, PINB.50.29.2018, PINB.50.28.2018, PINB.50.27.2018 i PINB.50.31.2018, które zostały uznane przez Sąd I instancji za wyczerpujące zakres postępowania prowadzonego przez PINB na wniosek skarżącej pod znakiem PINB.130.50.2018. Ujawnia ono również sposób zakończenia tychże postępowań. Brak jest podstaw, by przyjąć, że skarżąca z uwagi na sposób sporządzenia uzasadnienia wyroku mogłaby mieć problem z określeniem podjętych rozstrzygnięć, uwzględniając, że część z nich (decyzja z 10 października 2018 r. znak PINB.50.31.2018) podlegała na wniosek skarżącej odrębnej kontroli instancyjnej a następnie po wniesieniu przez skarżącą skargi kontroli sądowej (wyrok WSA w Poznaniu z 31 lipca 2017 r., II SA/Po 120/19), czy też skarżąca podjęła próbę wzruszenia ich w postępowaniach nadzwyczajnych (wyrok WSA w Poznaniu z 19 czerwca 2019 r., II SA/Po 354/19 dotyczący budynku gospodarczo-garażowego o konstrukcji murowanej; wyrok WSA w Poznaniu z 24 lipca 2019 r., II SA/Po 355/19 dotyczący dwóch oczek wodnych).

Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie przedstawił błędnie stanu faktycznego sprawy. Rozbieżności, na które wskazała skarżąca, nie są spowodowane błędnym określeniem przez Sąd przedmiotu sprawy i treści wydanych w niej aktów oraz argumentów, które miały je uzasadniać. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku potwierdza, że Sąd kontrolowane czynności procesowe, które podjął w sprawie PINB (zawiadomienie o wszczęciu postępowania/wydanie decyzji umarzającej postępowanie), opisał w sposób opierający się na wskazaniu postaci, jaką formalnie nadał im organ (s. 2 uzasadnienia wyroku), a następnie skonfrontowaniu jej z oceną, jakie rzeczywiste znaczenie procesowe powinno było danej czynności nadane (zawiadomienie o wszczęciu postępowania na wniosek a nie z urzędu) lub jaka treść powinna była z niej faktycznie wynikać (umorzenie postępowania z powodów przedmiotowych a nie podmiotowych).

Zarzut naruszenia art. 61 § 1 k.p.a. skarżąca wiąże z popełnieniem przez Sąd I instancji błędu w zakresie uznania, że kontrolowane postępowanie toczyło się z wniosku skarżącej we wskazanym przez nią przedmiocie a nie z urzędu. Zdaniem skarżącej, o wszczęciu postępowania na jej wniosek 30 maja 2018 r. "nie może być mowy", gdyż przesądzające znaczenie ma mieć w tym przypadku fakt wydania przez PINB postanowienia z 17 lipca 2018 r. znak PINB.130.50.2018 odmawiającego wszczęcia takiego postępowania. Rzecz jednak w tym, że wskazane przez stronę postanowienie zostało uchylone przez organ zażaleniowy, przez co nadana musiała być przez organ I instancji skuteczność wniesionemu przez skarżącą 30 maja 2018 r. podaniu żądającemu kontroli legalności istnienia na działkach nr [...], [...], [...], i [...] w miejscowości P. wymienionych przez skarżącą obiektów. Skuteczność procesowa tego podania niewątpliwie powinna odpowiadać znaczeniu normatywnemu art. 61 § 3 k.p.a. (datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej). Co kluczowe jednak dla rozważanego zagadnienia, wniosek, że decyzja PINB rozstrzygnęła żądanie skarżącej wniesione 30 maja 2018 r., przy czym zawiadomienie z 3 września 2018 r. należy wiązać również z przedmiotem tego postępowania prowadzonego na żądanie skarżącej, wynika z oceny prawnej, jaką w odniesieniu do tejże kwestii sformułował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 14 marca 2019 r., II SAB/Po 3/19 wydanym w wyniku rozpoznania skargi skarżącej na bezczynność PINB. Powyższy wyrok jest prawomocny, stąd skarżąca nie może w sposób uprawniony na obecnym etapie postępowania twierdzić, że kwestie w tym orzeczeniu wyjaśnione w warunkach związania nim przedstawiają się inaczej niż zdecydował Sąd (art. 170 p.p.s.a.).

Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ poddając kontroli decyzję WWINB trafnie Sąd uznał ją za zgodną ze wskazanymi przepisami k.p.a. Powyższa ocena nie może podlegać zakwestionowaniu poprzez twierdzenie, że w istocie przedmiotem kontroli powinna pozostawać decyzja PINB z 19 października 2018 r., jeżeli legalność załatwienia sprawy poprzez umorzenie przez WWINB postępowania wyznaczała ujawniona na etapie odwoławczym okoliczność łącząca się z zaistnieniem przesłanki przedmiotowej niedopuszczalności prowadzenia postępowania. Nie uchybia art. 105 § 1 k.p.a. stwierdzenie, że wykazanie, iż przedmiot toczącego się w sprawie postępowania pokrywa się z przedmiotami "cząstkowymi", których dotyczyły inne postępowania wszczęte wcześniej i zakończone, organ nadzoru budowlanego był zobowiązany postępowanie kontrolowane w niniejszej sprawie umorzyć. Nie może budzić wątpliwości, że następcza bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wtedy, gdy w toku postępowania odpadnie przesłanka decydująca o dopuszczalności jego prowadzenia, czyli o istnieniu sprawy administracyjnej, która może podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu przez organ administracji.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.