Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2856/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145a § 1, art. 151 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2018 r. sprawy ze skarg Polskiego Związku [...] w [...] Okręg [...] w [...] oraz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta [...] i Gminy Miejskiej [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargi


UZASADNIENIE

1 U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] września 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta [...] reprezentującego Gminę Miasto [...] oraz wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...].06.2016 r., nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].04.2003 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].02.2003 r. znak [...] stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy [...]-[...] z dnia [...].09.1978 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,2180 ha o nr [...] o pow. 0,1785 ha (pkt 16), obr. [...], jedn. ewid. [...] miasta [...] obj [...]- [...], stanowiącej własność G. z P. B. i T.B., na rzecz Skarbu Państwa, na cele zagospodarowania Zakola [...], utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...].06.2016 r.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Naczelnik Dzielnicy [...]-[...] decyzją z dnia [...].09.1978 r. nr [...] wywłaszczył za odszkodowaniem nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...]o pow. 0,2180 ha i nr [...] o pow. 0,1785 ha (pkt 16), obr. [...], jedn. ewid. [...] miasta [...] obj. Lwh [...]-[...], stanowiącą własność G. z P.B. i T.B. na rzecz Skarbu Państwa, na cele zagospodarowania Zakola [...].

Pismem z dnia [...].02.1991 r. G. z P. B., wraz z właścicielami odrębnych nieruchomości, wywłaszczonych decyzją z dnia.09.1978 r., wystąpiła do Wojewody z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

Decyzją z dnia.[...]04.1996 r. Wojewoda [...]odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...].09.1978 r. w części dotyczącej pkt 16.

Decyzją z dnia [...].07.2000 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...].04.1996 r.

Wyrokiem z dnia [...].05.2002 r. sygn. akt I SA 1711/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].07.2000 r. oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...].04.1996 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał na konieczność wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy dotyczących ustalenia kręgu osób będących stronami postępowania. Ponadto wskazał konieczność zbadania celu wywłaszczenia.

Decyzją z dnia [...].02.2003 r., nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji z dnia [...].09.1978 r. nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...]-[...] orzekającej w pozycji nr 16 decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, na cele zagospodarowania Zakola [...], oznaczoną jako działki nr [...] o pow. 0,2180 ha i nr [...] o pow. 0,1785 ha (pkt 16), obr. [...], jedn. ewid. [...] miasta [...] obj. [...]-[...], stanowiącą własność G. z P. B. i T. B..

Decyzją z dnia [...].04.2003 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia z dnia [...].02.2003 r.

Po rozpoznaniu skargi wniesionej przez Polski Związek Działkowców w [...] wyrokiem z dnia 23.06.2005 r., sygn. akt I SA/Wa 2075/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 02.11.2005 r., sygn. akt I SA/Wa 2075/04 odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na uiszczenie opłaty po trzydziestodniowym terminie przewidzianym do wniesienia skargi kasacyjnej.

Prezydent Miasta [...] reprezentujący Gminę Miasto [...] pismem z dnia [...].06.2015 r., wystąpił do Wojewody Małopolskiego z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną ww. decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].04.2003 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia z dnia [...].02.2003 r. Jako przesłankę wznowienia postępowania wskazał art. 145a kpa powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.05.2015 r., sygn. akt P 46/13 (Dz. U. z 2015 r. poz. 702), w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Postanowieniem z dnia [...].11.2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju wznowił postępowanie zakończone ww. ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...]04.2003 r.

Decyzją z dnia [...].06.2016 r., Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].04.2003 r.

Pismem z dnia 27.06.2016 r. Prezydent Miasta [...] złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Po rozpoznaniu wniosku Minister wydał powołaną na wstępie zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.05.2015 r., sygn. akt P 46/13, ma charakter interpretacyjny, zawiera wskazówki, jak należy rozumieć badany przepis z uwzględnieniem wskazanych przez Trybunał zasad konstytucyjnych, jego skutkiem nie jest zatem wyeliminowanie przepisu z obrotu prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8.03.2016 r" sygn. akt I OSK 2631/15). Wymienionym wyżej wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja był podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał wskazał też, że wyrok stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 kpa w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu.

Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 kpa, przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 kpa w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji RP, zasad pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Za nadmierne ograniczenie tych konstytucyjnych zasad Trybunał Konstytucyjny uznał umożliwienie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, jeśli decyzja ta korzystała przez kilkadziesiąt lat z domniemania zgodności z prawem, wywołuje skutki polegające na nabyciu prawa lub ukształtowaniu ekspektatywy nabycia praw przez jej adresatów, a dodatkowo przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter niedookreślony i jej wykładnia ukształtowała się w orzecznictwie na długo po wydaniu decyzji. Zwrócono także uwagę na to, że wyrok ten dotyczył ochrony ukształtowanych stanów prawnych na podstawie których obywatel nabył prawo bądź ekspektatywę.

Wskazano, że w sprawie charakteru i znaczenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.05.2015 r., sygn. akt P 46/13 zajął już stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2486/15, stwierdzając, że skoro wskazany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność kpa w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym, to nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji przepisu.

Uznano, że Minister Infrastruktury i Budownictwa w decyzji z dnia [...].06.2016 r., prawidłowo ustalił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.05.2015 r. nie ma charakteru prawotwórczego, nie ingeruje w tekst przepisu art. 156 § 2 kpa, nie eliminuje go z porządku prawnego, ani nie zmienia obowiązującego przepisu. Wskazano, że zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym do czasu dokonania zmian legislacyjnych organ nie ma podstaw prawnych do samodzielnego ustalenia terminu, po upływie którego niedopuszczalne będzie stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, w szczególności zaś do oceny, czy przewidziany aktualnie w art. 156 § 2 kpa, dziesięcioletni termin, który ogranicza możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu innych wad prawnych, niż rażące naruszenie prawa, można uznać za "znaczny upływ czasu" w rozumieniu uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Powołano, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12.05.2015 r. dotyczy wyłącznie decyzji, które były podstawą nabycia przez obywatela prawa lub ekspektatywy, w szczególności takich decyzji, które były podstawą nabycia prawa utraconego w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności (wywłaszczenie, przejęcie z mocy prawa gruntów na własność Państwa), chodzi zatem o nabycie prawa lub ekspektatywy w wąskim rozumieniu tego pojęcia. Ponadto wyrok Trybunały Konstytucyjnego nie wskazał czasokresu wyłączenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, a użyte w wyroku pojęcie "znacznego upływu czasu" jest pojęciem nieokreślonym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30.03.2016 r" sygn. akt I OSK 2486/15). W ocenie organu, Prezydent Miasta Krakowa nie może skutecznie powoływać się na wyrok Trybunału, który dotyczy zupełnie innej sytuacji prawnej, a mianowicie decyzji, które były podstawą nabycia prawa utraconego przez inny podmiot (dotychczasowego właściciela) w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności. Podstawą stanowiska Trybunału Konstytucyjnego w omawianym wyroku była ochrona obywateli poszkodowanych aktami wywłaszczeniowymi.

Prawidłowo zatem ustalił Minister Infrastruktury i Budownictwa w rozstrzygnięciu z dnia [...].06.2016 r., iż aktualnie nie zostały w systemie prawa administracyjnego wskazane przesłanki umożliwiające uchylenie decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu z powodu braku podstaw dla takiego działania (art. 151 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 145a § 1 kpa).

Skargi na powyższą decyzję wnieśli Skarb Państwa – Prezydent Miasta Krakowa, Gmina Miejska Kraków oraz Polski Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe Okręg Małopolski w Krakowie.

Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...], Gmina Miejska [...] zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania:

-art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnie i zastosowanie, w szczególności poprzez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (Dz. U. 2015 r. poz. 702).

art. 77 § 1 w związku z art. 7 kpa poprzez niewyczerpujące i niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, w szczególności zaś poprzez niepodjęcie wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

art. 6 kpa w związku z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie.

Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organu oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego 240,00 zł.

Polski Związek Działkowców stowarzyszenie ogrodowe Okręg [...] w [...] zarzuciło naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 6 i 7 kpa poprzez przyjęcie przez organy orzekające w niniejszej sprawie, że organy administracji publicznej nie są uprawnione do dokonywania wykładni przepisu na podstawie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego;

- art. 8 kpa poprzez nie wyczerpujące uzasadnienie motywów rozstrzygnięcia, z całkowitym pominięciem stanowiska i orzecznictwa przytoczonych we wniosku strony skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy;

- art. 156 § 2 kpa poprzez przyjęcie iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 roku sygn. akt: P 46/13:

nie ma wpływu na zastosowanie tego przepisu;

nie upoważnia organu do dokonania oceny kryterium "upływu czasu"

nie eliminuje z porządku prawnego tego przepisu w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy;

- art. 145a § 1 kpa poprzez przyjęcie, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 12 maja 2015 roku, sygn. akt: P 46/13 nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, a przez to brak podstaw do uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i cRozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 roku, nr: [...]

- art. 80 kpa poprzez błędną ocenę iż decyzja wywłaszczeniowa nie może być uznana za decyzję, na podstawie której strona nabyła prawo lub jego ekspektatywę;

- art. 10 § 1 kpa poprzez niezauważenie, że organ rozpoznający sprawę jako pierwszy nie umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji;

- art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez nieuzasadnienie stwierdzenia, iż decyzja wywłaszczeniowa nie stanowi podstaw y nabycia prawa lub ekspektatywy;

- art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy wcześniejszą decyzję, podczas w niniejszej sprawy zachodziły podstawy do zastosowania trybu, o jakim mowa wart. 138 §1 pkt 2 kpa;

- art. 151 § 1 pkt 1 kpa poprzez odmowę uchylenia decyzji, podczas gdy w sprawie zachodzą podstawy do jej uchylenia na zasadzie art. 145a kpa, a tym samym zachodzi podstawa do wydania decyzji, o jakiej mowa w art, 151 § 1 pkt 2 kpa.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz jej poprzedzającej i uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 roku oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do wyjaśnienia, czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania nadzorczego w trybie art. 145a § 1 k.p.a., zakończonego ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].04.2003 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].02.2003 r. stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy [...]-[...] z dnia [...].09.1978 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości oznaczonej jako działki nr 18/1 o pow. 0,2180 ha o nr [...] o pow. 0,1785 ha (pkt 16), obr. 15, jedn. ewid. [...] miasta [...] obj. [...]- [...], stanowiącej własność G. z P.B. i T. B.o, na rzecz Skarbu Państwa, na cele zagospodarowania Zakola [...]. A tym samym uznania, że przepis ten umożliwia uchylenie kwestionowanej decyzji w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i ponowną ocenę legalności w/w decyzji, z uwzględnieniem ww. wyroku i stanowiska zaprezentowanego w jego uzasadnieniu.

Odnosząc się do tego zagadnienia, w pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na to, jaką naturę ma instytucja wznowienia postępowania administracyjnego uregulowana w Dziale II Rozdziale 12 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie wznowieniowe składa się trzech faz. W przypadku wznowienia na podstawie art. 145a § 1 k.p.a., w pierwszej fazie organ bada dopuszczalność wszczęcia tego postępowania, tj. czy wniosek o wznowienie postępowania formalnie powołuje się na podstawę wznowienia opartą o art. 145a § 1 k.p.a. i czy został złożony w ustawowym terminie (art. 145a § 2 k.p.a.). Jeżeli wymogi te są spełnione organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.). W drugiej fazie postępowania bada się, czy są podstawy do uchylenia kwestionowanej decyzji, tzn. czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na ustawowej podstawie wznowienia z art. 145a § 1 k.p.a. (art. 149 § 2 k.p.a.), tj. czy wskazywane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma w ogóle związek z podstawą prawną kwestionowanej decyzji, a jeżeli tak, czy ma istotne znaczenie w tym zakresie. Jeżeli w tej fazie organ dojdzie do wniosku, że powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego "pasuje" do sprawy zakończonej kwestionowaną decyzją, to uznaje, że żądanie wznowienia postępowania opiera się na ustawowej podstawie wznowienia i w konsekwencji uchyla decyzję dotychczasową, jeżeli nie występują przeszkody z art. 146 k.p.a. W trzeciej fazie postępowania organ przeprowadza nowe postępowanie administracyjne i orzeka, co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.).

W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane to, że wyrok zakresowy Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., dotyczący pominięcia prawodawczego w treści art. 156 § 2 k.p.a., mógł być podstawą do wszczęcia postępowania wznowieniowego. Przepis art. 145a k.p.a. nie wskazuje bowiem, o jaki wyrok Trybunału chodzi. Wobec tego, mając na uwadze przepis art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, wyrok zakresowy umożliwiał wydanie przez Ministra postanowienia o wznowieniu postępowania i procedowanie w fazie drugiej, co do przyczyn wznowienia. Stosowne postanowienie zostało wydane w sprawie.

Spór pomiędzy stronami dotyczył natomiast drugiej fazy postępowania wznowieniowego, ponieważ Minister zaskarżoną decyzją na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmówił uchylenia kwestionowanej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

W ocenie Sądu, trafnie wskazał Minister, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015 r. nie uchylił art. 156 § 2 k.p.a., a zatem wyrok ten nie powoduje zmiany stanu prawnego w zakresie treści tego przepisu i nie eliminuje go z porządku prawnego. Wyrok ten ma charakter zakresowy, ponieważ kontrola konstytucyjności art. 156 § 2 k.p.a. dotyczyła tzw. pominięcia ustawodawczego w zakresie braku w art. 156 § 2 k.p.a. ograniczenia czasowego, uniemożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji z powodu wady rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a.) po znacznym upływie czasu od dnia jej wydania, gdy decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Wyrok ten został wydany na skutek pytania prawego zadanego przez sąd administracyjny na tle konkretnego stanu faktycznego i prawnego, w jakim zapadła kontrolowana przez ten sąd decyzja administracyjna. Skoro zatem ww. wyrok ma charakter zakresowy i dotyczy pominięcia prawodawczego w konkretnej sprawie, to nie ma on charakteru uniwersalnego, tak jak typowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający w całości niezgodność przepisu prawa stanowiącego podstawę prawną decyzji z konkretnymi przepisami Konstytucji RP.

Wobec powyższego Minister w drugiej fazie postępowania wznowieniowego zobligowany był zbadać, czy powyższy wyrok zakresowy dotyczący pominięcia prawodawczego wydany w innej sprawie "pasuje" do sprawy niniejszej.

Zdaniem Sądu, Minister Infrastruktury i Budownictwa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił argumenty przemawiające za tym, że wskazany we wniosku o wznowienie postępowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. nie mógł stanowić podstawy do uchylenia kwestionowanej decyzji ostatecznej Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

Zasadnie organ wywiódł, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. dotyczy wyłącznie decyzji, które były podstawą nabycia przez obywatela prawa lub ekspektatywy, w szczególności takich decyzji, które były podstawą nabycia prawa utraconego w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności (wywłaszczenie, przejęcie z mocy prawa gruntów na własność Państwa), chodzi zatem o nabycie prawa lub ekspektatywy w wąskim rozumieniu tego pojęcia. Ponadto wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wskazał czasokresu wyłączenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, a użyte w wyroku pojęcie "znacznego upływu czasu" jest pojęciem nieokreślonym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2486/15).

Tym samym, słusznie Minister uznał, że skarżący nie mogą skutecznie powoływać się na wyrok Trybunału, który dotyczy zupełnie innej sytuacji prawnej, a mianowicie decyzji, które były podstawą nabycia prawa utraconego przez inny podmiot (dotychczasowego właściciela) w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności. Wskazać bowiem należy, że podstawą stanowiska Trybunału Konstytucyjnego w omawianym wyroku była ochrona obywateli poszkodowanych aktami wywłaszczeniowymi. Aktualnie nie zostały w systemie prawa administracyjnego wskazane bowiem przesłanki umożliwiające uchylenie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji na podstawie której strona nabyła prawo lub jego ekspektatywę, a ponadto od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu z powodu braku podstaw dla takiego działania (art. 151 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 145a § 1 kpa).

Podkreślenia wymaga, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015 r. orzekł, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Wyrok ten może mieć zatem istotne znaczenie jedynie dla spraw, w których wydana została decyzja konstytutywna przyznająca obywatelowi prawo lub ekspektatywę nabycia prawa. U podstaw zajętego przez Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku stanowiska, legła więc ochrona obywateli poszkodowanych aktami wywłaszczeniowymi. W wyroku z 14 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2138/14 Naczelny Sąd Administracyjny sprzeciwił się wykorzystywaniu ww. zakresowego orzeczenia, nie w celu ochrony praw obywatela, ale w interesie państwowej osoby prawnej (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy mieć na uwadze intencję wyroku P 46/13. Trybunał Konstytucyjny, podkreślając indywidualność każdej sprawy administracyjnej, wskazał na konieczność dokonywania wykładni art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwzględnieniem zasady praworządności, o której mowa w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa, wynikającej z art. 2 Konstytucji. Dokonywanie wykładni art. 156 § 2 w świetle tych przepisów Konstytucji sprowadza się do tego, która ze statuowanych nimi zasad winna mieć przewagę w danej, konkretnej sprawie administracyjnej pod kątem ochrony praw i interesów obywatela.

W ocenie Sądu, Skarb Państwa, który wywłaszczył obywatela z prawa własności, czy też Gmina, która nabyła prawa do nieruchomości w wyniku wywłaszczenia, czy też Polski Związek Działkowców – jako korzystający z nieruchomości, nie mieści się w kategorii podmiotów, które w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, utraciły prawo. Nie można bowiem pominąć, że podstawą stanowiska Trybunału Konstytucyjnego była ochrona obywateli poszkodowanych aktami wywłaszczeniowymi. Nie można zatem uznać, aby decyzja o wywłaszczeniu była podstawą nabycia prawa podlegającego ochronie konstytucyjnej z punktu widzenia art.2 Konstytucji RP.

Upływ czasu od wydania aktu normatywnego nie był, co na wstępie wskazano, jedyną przesłanką, która legła u podstaw wyroku Trybunału. Ponadto przesłanką niedookreśloną przez Trybunał. Dlatego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, upływ czasu od wydania decyzji wywłaszczeniowej nie jest wystarczający dla przyjęcia, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z powodu rażącego naruszenia prawa. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, że kontrola legalności kwestionowanej decyzji odbyła się z naruszeniem art.2 Konstytucji RP.

W niniejszej sprawie Minister, oceniał zasadność żądania o wznowienie postępowania w granicach, jakie zakreślała wskazywana we wniosku podstawa jego wznowienia (art. 145a § 1 k.p.a.). Skoro więc organ słusznie uznał, że powoływana podstawa wznowieniowa nie potwierdziła się, to nie był uprawniony do dokonania prokonstytucyjnej wykładni przepisów art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. celem ponownej oceny zasadności stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ zagadnienie to wykraczało poza zakres rozstrzygnięcia organu wznowieniowego.

W ocenie Sądu Minister rozpoznając przedmiotową sprawę nie naruszył także wskazanych przez Strony przepisów k.p.a w stopniu uzasadniającym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skarg, sprawa została rozpoznana z zachowaniem zasad określonych w art. 7, 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a., a dokonana ocena nie jest oceną dowolną Nie doszło do naruszenia art. 6 i 8 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a. Zaskarżona decyzja zawiera wszelkie wymagane prawem elementy, została również w należyty sposób uzasadniona. W odniesieniu zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. to Strona nie wykazała, że brak udzielenia terminu na wypowiedzenie się przed wydaniem decyzji przez organ pozostawał w związku z wynikiem rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze oraz wobec niezasadności zarzutów skargi, Sąd podzielił stanowisko Ministra, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie i wobec tego organ zasadnie zastosował art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. i odmówił uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a orzekł, jak w sentencji wyroku.

-----------------------

11