Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 830/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 145 § 1 pkt 4, art. 151 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st.sek.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej H. W. kwotę [...]zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2018 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. P. z [...] marca 2018 r. (WZP.6220.42.2012, [...]) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wójt Gminy T. P. (dalej też jako "Wójt" lub "organ I instancji") w dniu [...] sierpnia 2012 r. wydał decyzję nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia (dalej jako "Decyzja UŚ") polegającego na przebudowie i rozbudowie budynku biurowo-socjalnego wraz z przebudową przyłącza telekomunikacyjnego sieci wewnątrzzakładowych będących w kolizji z planowanym obiektem oraz zmianie sposobu użytkowania placu odkładczego na parking samochodów osobowych na terenie M. o. w S. obejmującym działki o nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...] i [...], obręb S., gmina T. P..

Wnioskiem z [...] listopada 2016 r. H. W. i T. W. (dalej łącznie jako "Wnioskodawcy"), reprezentowani przez S. W. – powołując się na prawo własności nieruchomości stanowiących działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], 311 i [...] w S. – zwrócili się do Wójta z wnioskiem "o wznowienie i uchylenie wszystkich postępowań dotyczących wszystkich decyzji środowiskowych wydanych dla firmy MAN w S.", na działkach [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].

Postanowieniem z [...] lutego 2018 r. ([...], [...]) Wójt wznowił postępowanie administracyjne zakończone ostateczną Decyzją UŚ.

Następnie, przywołaną wyżej decyzją z [...] marca 2018 r. Wójt, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmówił uchylenia ostatecznej Decyzji UŚ, wskazując w uzasadnieniu, że Wnioskodawcy nie są właścicielami nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z terenem inwestycji, a więc nie znajdują się w zasięgu jej oddziaływania.

Wnioskodawcy, reprezentowani przez S. W., złożyli odwołanie od ww. decyzji Wójta.

Utrzymując w mocy decyzję Wójta z [...] marca 2018 r. – przywołaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2018 r. – SKO wskazało, że przesłankę wznowienia postępowania, na którą powołali się Wnioskodawcy, stanowił brak ich udziału w postępowaniu o wydanie Decyzji UŚ, tj. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Dalej SKO wyjaśniło, że zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika Wnioskodawców, ci ostatni o wydanej Decyzji UŚ dowiedzieli się ok. 4–10 dni przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania – co, zdaniem organu, pozwala na przyjęcie, że Wnioskodawcy dochowali ustawowego. terminu na skuteczne złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego.

Odnosząc się zaś do kluczowej w tej sprawie kwestii – czy odwołujący mają interes prawny i czy tym samym powinni mieć przymiot strony w postępowaniu zakończonym ostateczną Decyzją UŚ – SKO stwierdziło, że po analizie nadesłanych przez pełnomocnika Wnioskodawców wydruków ksiąg wieczystych oraz dokumentacji zgromadzonej w sprawie uznało, iż Wnioskodawcy są właścicielami nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia (sąsiadujących z terenem planowanego przedsięwzięcia). Tym samym spełniali przesłanki do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu [...] – czego im jednak organ I instancji nie zapewnił, stąd też zasadnym jest przyjęcie, że bez własnej winy nie brali udziału w tym postępowaniu.

Dalej SKO wskazało, że planowane przedsięwzięcie słusznie zostało zakwalifikowane przez organ I instancji jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, wymienione w § 3 ust. 1 pkt 52 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397) – tj. jako zabudowa przemysłowa lub magazynowa, wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą, o powierzchni zabudowy nie mniejszej niż 1 ha na obszarach innych niż wymienione w lit. a – co do którego to przedsięwzięcia zostało ustalone, że nie wymaga ono przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (w skrócie "OOŚ").

Zdaniem SKO powtórna analiza dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie wykazała zaistnienia naruszenia prawa materialnego, ani procesowego, które skutkowałoby koniecznością uchylenia Decyzji UŚ. Organ II instancji zwrócił przy tym uwagę, że oprócz przytoczenia wybranego orzecznictwa sądów administracyjnych, Wnioskodawcy nie przedstawili argumentacji precyzującej rodzaj naruszenia prawa w związku z realizacją inwestycji, ani nie przedłożyli dowodów, które poddawałyby w wątpliwość ustalenia Wójta przyjęte w postępowaniu zakończonym Decyzją UŚ. Zarzutów nie sformułowali także odnośnie do stanowisk organów współdziałających (RDOŚ w P., PPIS w P.).

W związku z tym organ II instancji wyjaśnił, iż jakkolwiek fakt pominięcia stron postępowania otwiera drogę prawną do ponownego rozpoznania sprawy oraz stwarza możliwość pominiętej stronie do zaprezentowania swojego stanowiska w sprawie, to jednak nie jest uzasadnione stanowisko, że sam fakt niezawinionego braku uczestnictwa strony w postępowaniu powinien automatycznie skutkować uchyleniem decyzji dotychczasowej po wznowieniu postępowania. W szczególności nie uchyla się jej w sytuacji, gdy w wyniku wznowienia postępowania treść rozstrzygnięcia winna pozostać niezmieniona, gdyż jest zgodna z prawem (art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a.) – która to sytuacja, według SKO, wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Jednocześnie organ ten zauważył, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 146 § 1 k.p.a., a więc że uchylenie zaskarżonej decyzji nie jest możliwe także z uwagi na to, iż od dnia doręczenia stronom Decyzji UŚ minęło pięć lat.

W konkluzji SKO stwierdziło, że w wyniku analizy uzasadnienia decyzji Wójta z [...] marca 2018 r. oraz zgromadzonej w sprawie pozostałej dokumentacji uznało, iż stanowisko Wójta jest uzasadnione, a wydane przez ten organ rozstrzygnięcie odpowiada wymogom określonym w obowiązujących normach prawnych.

Skargę na opisaną decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła H. W., reprezentowana przez S. W.. Skarga nie zawierała uzasadnienia, a jedynie załączono doń kserokopie 2 mapek ewidencyjnych mających obejmować m.in. należące do H. W. działki nr [...], [...] i [...].

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z [...] listopada 2018 r. uczestnik postępowania M. o. z siedzibą w S. (dalej też jako "Spółka") wniósł o doręczanie korespondencji na aktualny adres siedziby Spółki, wskazując ponadto, że okoliczności zmiany oraz nowy adres Spółki były również znane Gminie T. P. (zwanej dalej "Gminą").

Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2019 r. pełnomocnik Skarżącej, r. I. wniósł o uwzględnienie skargi oraz o zasądzenie zwrotów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Podniósł, ze zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie i z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2018 r. (nr [...]) o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy T. P. z [...] marca 2018 r. (znak: [...], [...]) wydanej po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy T. P. z [...] sierpnia 2012 r. (znak: [...]) o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia ("Decyzja UŚ") i odmawiającej uchylenia Decyzji UŚ. Jako prawną podstawę orzeczonej odmowy organ I instancji przyjął art. 151 § 1 pkt 1, a organ II instancji – art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 i 2 k.p.a.

Wobec tego na wstępie należy wskazać, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte wadą przewidzianą m.in. w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – na którą to przesłankę powołano się w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 148 § 1 i 2 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

W kontrolowanej sprawie dochowanie tego terminu przez Wnioskodawców nie było przedmiotem sporu, a to w świetle oświadczenia ich pełnomocnika, że Wnioskodawcy o wydanej Decyzji UŚ dowiedzieli się około 4–10 dni przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania – które to oświadczenie zostało uznane przez organy obu instancji za wiarygodne.

W sytuacji dochowania terminu określonego w art. 148 k.p.a. właściwy organ postanowieniem wznawia postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.). Postanowienie o wznowieniu inicjuje postępowanie, w którym – jak wynika z art. 149 § 2 k.p.a. – właściwy organ bada wystąpienie przyczyn wznowienia, a następnie, co do zasady, rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną, badając, czy przyczyna wznowienia miała wpływ na treść dotychczasowej decyzji. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania kończy się decyzją, przy czym po przeprowadzeniu postępowania wznowionego mogą zapaść rozstrzygnięcia wyczerpująco wymienione w art. 151 § 1 i 2 k.p.a. W świetle pierwszego z wymienionych przepisów organ może wydać decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy organ stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy organ stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Z kolei w myśl art. 151 § 2 k.p.a., w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, tj. jeżeli:

- od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji dotkniętej przyczynami wznowienia określonymi w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. upłynęło dziesięć lat, a przyczynami określonymi w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b k.p.a. – pięć lat (art. 146 § 1 k.p.a.),

- w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 k.p.a.),

organ ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

W niniejszej sprawie organ I instancji, odmawiając uchylenia Decyzji UŚ na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., stwierdził, że Wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu zakończonym tą decyzją, gdyż nie są oni właścicielami nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z terenem inwestycji, a więc nie znajdują się w zasięgu jej oddziaływania. Ustalenie to zakwestionował organ II instancji, który stwierdził, acz bez bliższego uzasadnienia, że Wnioskodawcy są właścicielami nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia – sąsiadujących z jego terenem.

Przedmiotem rozbieżnych ocen organów jest więc w kontrolowanej sprawie kwestia istnienia legitymacji procesowej Wnioskodawców w postępowaniu o wydanie Decyzji UŚ.

W związku z tym godzi się wyjaśnić, że wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. wiąże się z badaniem występowania ewentualnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a jej podstawy materialne, procesowe i kompetencyjne regulują przepisy art. 71–art.87 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 2081, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.u.i.ś."). To zatem w tej ustawie należy poszukiwać w pierwszej kolejności przepisów pozwalających na ustalenie, czy określonemu podmiotowi przysługuje przymiot strony postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Począwszy od 01 stycznia 2018 r. takim przepisem jest art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. – dodany przez ustawę z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566; dalej w skrócie "pr.wod.") – który stanowi, że: "Stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się:

1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie;

2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska;

3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem."

Jednakże zgodnie z przepisem przejściowym art. 545 ust. 1 pr.wod., cytowany art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. nie znajduje zastosowania do spraw dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, które zostały wszczęte i niezakończone przed dniem 01 stycznia 2018 r.

Do takich postępowań znajdowała zastosowanie reguła ogólna z art. 28 k.p.a., w myśl której: "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek." W praktyce przyjmowano, że dla ustalenia kręgu stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach – poza samym wnioskodawcą (verba legis: "podmiotem planującym podjęcie realizacji przedsięwzięcia" w rozumieniu art. 73 ust. 1 u.u.i.ś.) – konieczne jest prawidłowe ustalenie terenu objętego relewantnym prawnie oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Stroną był bowiem właściciel (inny podmiot dysponujący prawem rzeczowym do) nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem. Tym samym za podstawowe kryterium decydujące o uznaniu za stronę postępowania właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji przyjmowano stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Zwykle owo oddziaływanie dotyczyło nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z terenem planowanej inwestycji, aczkolwiek nie musiało to pozostawać regułą. Istotne znaczenie miał bowiem charakter, rozmiar planowanego przedsięwzięcia, a nadto inne czynniki, które mogły wpływać na zakres przestrzenny oddziaływania, w szczególności oddziaływania szkodliwego bądź uciążliwego. W tym sensie o interesie prawnym tego podmiotu świadczyć mogło także niekiedy prawo do niezakłóconego korzystania z nieruchomości, wynikające z art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego (zob. np. wyrok WSA z 05.07.2018 r., IV SA/Po 393/18; por. też wyrok NSA z 15.05.2013 r., II OSK 108/12 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").

Zestawiając zakres podmiotowy tak wykładanego w sprawach środowiskowych przepisu art. 28 k.p.a. z wprowadzoną od 1 stycznia 2018 r. regulacją art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. można stwierdzić, że nowa regulacja służy nie tylko doprecyzowaniu, ale w istotnej mierze także zawężeniu kręgu stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w porównaniu z wcześniej obowiązującą regulacją ogólną (art. 28 k.p.a.). W szczególności pod rządem art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. relewantne pozostały tylko dwie kategorie oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na okoliczne nieruchomości: (i) prowadzące do przekroczenia standardów jakości środowiska na tych nieruchomościach lub (ii) mogące wprowadzić ograniczenia w ich zagospodarowaniu, zgodnie z aktualnym przeznaczeniem.

W świetle dotychczasowych uwag można więc stwierdzić, że co do zasady zarówno w stanie prawnym obowiązującym przed [...] stycznia 2018 r., czyli pod rządem art. 28 k.p.a. – który jest relewantny dla weryfikacji kręgu stron postępowania zakończonego Decyzją UŚ – jak i bezspornie od tego dnia, czyli na tle art. 74 ust. 3a u.u.i.ś., właściciele nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z terenem planowanego przedsięwzięcia powinni być stronami postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań tego przedsięwzięcia.

Godzi się zauważyć, że w istocie takie też stanowisko co do stron postępowania zakończonego Decyzją UŚ zajęły organy obu instancji, z tym że Wójt przyjął, iż Wnioskodawcy nie są właścicielami nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z terenem inwestycji, natomiast SKO istnienia takiego sąsiedztwa w tym przypadku się dopatrzyło.

W związku z tym należy stwierdzić, że w kontrolowanej sprawie teren inwestycji, dla którego wydano Decyzję UŚ, został wyraźnie określony w tej decyzji. Wszak w jej części wstępnej wyraźnie wskazano, że: "Inwestycja projektowana jest na terenie obejmującym działki o nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obręb S., gmina T. P.".

Z materiałów zgormadzonych w aktach sprawy wynika zaś, że stanowiąca własność H. W. działka nr ewid. [...] oraz stanowiąca własność T. W. działka nr [...] bezpośrednio graniczą z działką nr [...] składającą się, zgodnie z treścią Decyzji UŚ, na teren inwestycji.

W świetle powyższego należy podzielić stanowisko SKO, że Wnioskodawcy spełniali przesłanki do udziału w charakterze strony w postępowaniu zakończonym Decyzją UŚ, którego to udziału zostali jednak bez własnej winy pozbawieni. Tym samym w kontrolowanej sprawie ziściła się pozytywna przesłanka wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Zarazem jednak nie ulega wątpliwości, że w sprawie tej wystąpiła także przesłanka negatywna, określona w art. 146 § 1 k.p.a., tj. od doręczenia stronom postępowania (tu: Spółce) Decyzji UŚ upłynęło ponad 5 lat (liczone od [...] sierpnia 2012 r.).

Z treści art. 146 § 1 k.p.a. wynika jednoznacznie, że upływ określonego w nim terminu (tu: pięcioletniego) stanowi negatywną przesłankę uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji dotychczasowej (tu: Decyzji UŚ). Termin ten, chociaż zamieszczony w przepisie proceduralnym, ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, iż decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa.

Nie oznacza to jednak dopuszczalności orzekania w takim przypadku o "odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej".

W sytuacji bowiem, gdy – tak, jak w kontrolowanej sprawie – zaszła pozytywna przesłanka wznowienia (tu: z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) i jednocześnie wystąpiła przesłanka negatywna, o której mowa w art. 146 § 1 k.p.a., organ, zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a., powinien ograniczyć się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz podania przyczyny, z której powodu nie może uchylić decyzji. W takiej sytuacji organ nie był więc uprawniony do wydania decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Wobec tego utrzymanie w mocy przez SKO decyzji Wójta o odmowie uchylenia Decyzji UŚ – w kontekście trafnych ustaleń organu II instancji co do ziszczenia się w kontrolowanej sprawie obu ww. przesłanek – nie odpowiada treści obowiązujących przepisów prawa. Organ może bowiem odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej tylko w sytuacji, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a., tj. brak wystąpienia pozytywnej przesłanki wznowieniowej (por. wyrok WSA z 24.05.2018 r., IV SA/Po 256/18, CBOSA).

Z tych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję SKO, jako naruszającą art. 151 § 2 k.p.a.

Należy jeszcze zaznaczyć, że z upływem terminu "przedawnienia" określonego w art. 146 § 1 p.p.s.a. nie wiąże się wyłącznie niemożność uchylenia decyzji dotychczasowej, ale również brak kompetencji organu do ponownego merytorycznego (verba legis: "co do istoty") rozpoznania sprawy zakończonej tą decyzją. Jak bowiem trafnie wyjaśniono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1783/15 (CBOSA): "postanowienie o wznowieniu postępowania, wydawane na podstawie art. 149 k.p.a. stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Wynika z niego, iż po wydaniu postanowienia organ bada, czy rzeczywiście zaistniała przyczyna z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazana jako podstawa wznowienia, a następnie bada istotę sprawy, mając na względzie obowiązujące przepisy, w tym przepisy k.p.a. o wznowieniu postępowania. Jednak zakres rozpoznania sprawy, co należy szczególnie podkreślić, zależy od tego, czy w sprawie istnieją przeszkody do uchylenia decyzji z art. 146 § 1 k.p.a., czy też przeszkody takie nie wystąpiły. W wypadku wystąpienia takiej przeszkody zakres rozpoznania sprawy określa art. 151 § 2 k.p.a. Pełne badanie "istoty sprawy" ma natomiast miejsce wówczas, gdy organ wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), albo gdy odmawia uchylenia zaskarżonej decyzji z tego powodu, że w jego ocenie, w wyniku postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a.). Z przepisu art. 149 § 2 k.p.a. wynika więc, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę przeprowadzenia postępowania co do istoty sprawy, lecz nie nakłada na organ obowiązku badania tej istoty w każdej sytuacji. Zakres rozpoznania sprawy określają bowiem przepisy o wznowieniu postępowania. W sytuacji, gdy zachodzi przeszkoda do uchylenia decyzji z § 1 art. 146 k.p.a., organy nie mają podstawy do prowadzenia postępowania co do istoty sprawy. Podstawą rozstrzygnięcia jest bowiem stwierdzony fakt naruszenia prawa przy wydaniu skarżonej decyzji oraz wskazana przyczyna uniemożliwiająca uchylenie tej decyzji." (Por. też wyroki WSA: z 13.09.2018 r., IV SA/Po 1003/17; z 27.08.2014 r., IV SA/Po 694/14 – CBOSA).

Zatem SKO w sposób niedopuszczalny analizowało i stwierdziło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (Decyzji UŚ) – kwestia ta nie mogła już bowiem podlegać badaniu na tym etapie postępowania: po upływie pięcioletniego okresu "przedawnienia".

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, tj. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącą koszt wpisu (200 zł), wynagrodzenie należne jej pełnomocnikowi, ustalone według stawek minimalnych na podstawie § 15 ust. 1 i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), w wysokości [...] zł, oraz koszt opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie [...] zł.

Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną i wyda decyzję kasacyjno-reformatoryjną (przewidzianą w art. 138 § 1 pkt 2 ab initio k.p.a.) o treści odpowiadającej dyspozycji art. 151 § 2 k.p.a.

W nawiązaniu do zarzutu pełnomocnika Skarżącej zgłoszonego na rozprawie, należy zaznaczyć, że tego rodzaju "korekta" rozstrzygnięcia organu I instancji nie narusza zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, stanowiąc prostą, normatywnie zdeterminowaną (przez art. 151 § 2 k.p.a.) konsekwencję niewadliwych ustaleń organu odwoławczego dotyczących wystąpienia w kontrolowanej sprawie przesłanek wznowieniowych: pozytywnej (z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) oraz negatywnej (z art. 146 § 1 k.p.a.).