Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1111/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1994-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Organ administracji nie jest związany podaną przez stronę podstawą prawną żądania; mając obowiązek dochodzenia prawdy obiektywnej i działania na podstawie przepisów prawa /art. 6 i art. 7 Kpa/, organ musi rozpoznać sprawę co do istoty na podstawie obowiązującego prawa mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym.

TEZY

Organ administracji nie jest związany podaną przez stronę podstawą prawną żądania; mając obowiązek dochodzenia prawdy obiektywnej i działania na podstawie przepisów prawa /art. 6 i art. 7 Kpa/, organ musi rozpoznać sprawę co do istoty na podstawie obowiązującego prawa mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Farmaceutyczno-Chemicznej Spółdzielni Pracy "S." w Z. na decyzję Izby Skarbowej w (...) z dnia 7 lipca 1993 r. w przedmiocie wymiaru podatku dochodowego od osób prawnych za 1992 r. i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Izby Skarbowej w (...) na rzecz skarżącej siedem milionów sto czterdzieści sześć tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Farmaceutyczno-Chemiczna Spółdzielnia Pracy "S." w Z. pismem z dnia 1 marca 1993 r. domagała się zwolnienia od podatku dochodowego za 1992 r. zysku osiągniętego z produkcji środka dezynfekującego, na który uzyskała patent w dniu 30 października 1990 r. Zdaniem Spółdzielni, zwolnienie to przysługiwało jej na mocy par. 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 1988 r. w sprawie ulg w podatku dochodowym /Dz.U. nr 2 poz. 3 ze zm./ w związku z par. 22 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 lutego 1989 r. w sprawie obniżek podatku dochodowego od osób prawnych /Dz.U. nr 3 poz. 16/.

Urząd Skarbowy w W. decyzją z dnia 20 kwietnia 1993 r., wydaną na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych {Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./, ustalił Spółdzielni dodatkowo podatek dochodowy za 1992 r. w wysokości 357 264 000 zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, że skoro uruchomienie produkcji środka dezynfekującego nastąpiło w 1987 r., a przyznanie patentu w 1990 r., to Spółdzielnia korzystała już z ulgi w podatku dochodowym w latach 1990-1991. W 1992 r. uprzednio przyznane ulgi w podatku dochodowym przestały obowiązywać na podstawie art. 39 ust. 1 i art. 40 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania /Dz.U. nr 21 poz. 86/. W tej sytuacji brak jest podstaw do zwolnienia od podatku dochodowego za 1992 r. dochodu w wysokości 893160 000 zł, uzyskanego z produkcji wymienionego wyżej środka dezynfekującego.

W odwołaniu od powyższej decyzji Spółdzielnia podtrzymała żądanie i zarzuciła, że organ I instancji nie uwzględnił przepisu art. 39 ust. 3 cytowanej w decyzji ustawy z 1992 r., a ponadto nie wziął pod uwagę, że dopiero przyznanie patentu na produkcję upoważniało ją do korzystania ze zwolnienia od podatku dochodowego w okresie trzech lat, poczynając od 1990 r.

Izba Skarbowa w (...) decyzja nr IS-PD-732/83/93 z dnia 7 lipca 1993 r., wydana na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z równoczesnym podtrzymaniem jej podstawy faktycznej i prawnej. Organ odwoławczy wyraził jednocześnie pogląd, że art. 39 ust. 3 ustawy z 1992 r. nie miał w sprawie zastosowania, gdyż trzyletni okres zwolnienia od podatku dochodowego, liczony od dnia 28 września 1987 r. /data rozpoczęcia produkcji/, upłynął przed wejściem w życie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych z 1992 r. /1 stycznia 1992 r./.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółdzielnia ponowiła żądanie i zarzuciła ogólnie, że decyzja organu odwoławczego jest niezgodna z prawem. W kolejnych pismach procesowych /z 20 stycznia i 1 lutego 1994 r./, wniesionych w czasie postępowania sądowego, Spółdzielnia podała - nawiązując do odpowiedzi na skargę - że naliczała "ulgę w podatku dochodowym" za 1992 r. za uruchomienie nowej produkcji na podstawie przyznanego patentu z dnia 30 października 1990 r., a nie za wniosek racjonalizatorski. W związku z tym "dodatkową" podstawą prawną uzyskania zwolnienia od podatku dochodowego za 1992 r. jest par. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 6 lutego 1989 r. w sprawie zwolnienia od podatku dochodowego dochodów z tytułu niektórych rodzajów działalności gospodarczej /Dz.U. nr 3 poz. 20 ze zm./. Produkowany przez nią na skalę przemysłową po dniu 30 października 1990 r. środek o nazwie "Septyl R" należy do kategorii nowych środków sanitarno-medycznych, o których mowa w tym przepisie.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna nie znalazła podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wyraził jednocześnie pogląd, że przepisy powołanego przez stronę rozporządzenia z dnia 6 lutego 1989 r. nie mogą być podstawą prawną żądania, ponieważ "Septyl R" nie jest wyrobem nowym, lecz "usprawnionym", a ponadto produkcję tego środka uruchomiono dnia 28 września 1987 r., a więc przed wejściem w życie tego rozporządzenia /pismo Izby Skarbowej z dnia 14 lutego 1994 r./.

Rozpoznając skargę w granicach zakreślonych przez art. 206 Kpa, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jakkolwiek rację mają organy podatkowe, gdy twierdzą, że brak jest podstaw do uznania, iż Spółdzielnia "S." mogła korzystać w 1992 r. ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie par. 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 1988 r. w sprawie ulg w podatku dochodowym /Dz.U. nr 2 poz. 3 ze zm./ w związku z par. 22 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 lutego 1989 r. w sprawie obniżek podatku dochodowego od osób prawnych /Dz.U. nr 3 poz. 16/ oraz art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania /Dz.U. nr 21 poz. 86/, to jednak zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, to zaś musiało spowodować jej uchylenie.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że w czasie postępowania nie wyjaśniono - wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa - stanu faktycznego sprawy. Co najmniej wątpliwe bowiem jest - w świetle zebranego materiału dowodowego, a w szczególności dowodów przedstawionych przez Spółdzielnię w czasie postępowania przed Sądem - ustalenie, że uruchomienie produkcji środka dezynfekującego, wytwarzanego i sprzedawanego w 1992 r., nastąpiło w 1987 r. Wręcz przeciwnie, ze znajdujących się w aktach dowodów zdaje się wynikać, że w 1987 r. rozpoczęto próbną produkcję środka o nazwie "Septyl", który nie uzyskał akceptacji Urzędu Patentowego /pismo tego Urzędu z dnia 30 marca 1990 r. w aktach/, natomiast dnia 30 października 1990 r. opatentowano nową /poprawioną wersję tego środka o nazwie "Septyl R", który był wytwarzany w skali przemysłowej w 1992 r. /decyzja o udzieleniu patentu z dnia 30 października 1990 r., pismo skarżącej Spółdzielni z dnia 1 lutego 1994 r. oraz wyjaśnienia ,jej pełnomocnika na rozprawie w dniu 7 września 1994 r./. Gdyby tak rzeczywiście było /co wymaga dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych/, to obowiązkiem organów orzekających w rozpoznawanej sprawie byłoby rozpatrzenie żądania Spółdzielni nie tylko na podstawie przepisów cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z 1988 r., na które powoływała się Spółdzielnia, ale również na podstawie par. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 6 lutego 1989 r. w sprawie zwolnienia od podatku dochodowego dochodów z tytułu niektórych rodzajów działalności gospodarczej /Dz.U. nr 3 poz. 20 ze zm./. Organ administracji bowiem nie jest związany podaną przez stronę podstawą prawną żądania; mając obowiązek dochodzenia prawdy obiektywnej i działania na podstawie przepisów prawa /art. 6 i art. 7 Kpa/, organ musi rozpoznać sprawę co do istoty na podstawie obowiązującego prawa mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym.

Przedstawione nieprawidłowości postępowania administracyjnego, stanowiące naruszenie art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa i wpływające w istotny sposób na wynik sprawy, uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa z równoczesnym zasądzeniem kosztów postępowania na mocy art. 208 Kpa.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy rzeczą organu orzekającego będzie przeprowadzenie oceny zebranego materiału dowodowego z rozważeniem potrzeby jego uzupełnienia /np. w zakresie dotyczącym daty uruchomienia produkcji "Septylu R" oraz oceny tego środka dezynfekującego jako wyrobu nowego/, a następnie - po ustaleniu prawidłowego stanu faktycznego sprawy - wydanie stosownej decyzji.