Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 613/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie WSA Maria Tarnowska asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant referendarz sądowy Lucyna Picho po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] na podstawie art. 18 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania P. Spółka Akcyjna w W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r., nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę J. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w J. przy ul. [....], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie J. jako działka nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy:

Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę J. z mocy prawa nieodpłatnie własności opisanej wyżej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podkreślił, że Burmistrz J. przedłożył między innymi kartę inwentaryzacyjną nieruchomości oraz spis inwentaryzacyjny, który był wyłożony do publicznego wglądu w siedzibie Urzędu Miasta w J. od dnia [...] października 2004 r. do dnia [...] listopada 2004 r., o czym zainteresowane jednostki i osoby zostały poinformowane poprzez wywieszenie ogłoszenia na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta w J.. W okresie wyłożenia dokumentów nie wpłynęły żadne zastrzeżenia. Po przeprowadzeniu analizy przedłożonych dokumentów ustalono, że w dniu 27 maja 1990 r., przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawiła we władaniu przedsiębiorstwa państwowego P. bez tytułu prawnego formie prawem przewidzianej. Pomimo to P. S.A. wystąpiły wnioskiem z dnia 27 czerwca 2003 r. o uwłaszczenie na przedmiotowej nieruchomości, w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego – "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.). Wojewoda stwierdził, że sam fakt posiadania nieruchomości przez państwową jednostkę organizacyjną bez decyzji administracyjnej nie powoduje powstania prawa zarządu. W tej sytuacji prawnym dysponentem działki nr [...], według ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości obowiązującej w dniu 27 maja 1990 r., był terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego, zatem w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, przedmiotowa nieruchomości należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa na rzecz Gminy J.

Odwołanie od decyzji Wojewody wniosły "P." S.A. [...] we W., zarzucając naruszenie art. 5 ust. 1, art. 11 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) oraz art. 1 ust. 19 i art. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 80, poz. 720), w związku z art. 18 ust. 2 w związku z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.).

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, że zdaniem odwołującego się przedsiębiorstwa nieruchomość nie podlega komunalizacji, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki ustawowe, według których następuje stwierdzenie nabycia z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa mienia na rzecz właściwych gmin, gdyż przedmiotem decyzji Wojewody były składniki mienia ogólnonarodowego państwowego, które należały do przedsiębiorstwa państwowego "P.", wykonującego zadania o charakterze ogólnokrajowym. W związku z tym podkreślono, że istotnie organem założycielskim dawnego p.p. P. nie był żaden z organów wymienionych w art. 5 ust. 1 lub 2 (także w ust. 3) ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Z tego powodu ustalenie, że w dniu 27 maja 1990 r. określone mienie państwowe "należało do" p.p. P. oczywiście wyłączałoby komunalizację tego mienia. Zgodnie z punktem 1 uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r., W 13/91 (OTK 1992, Nr 2, poz. 37), "Termin normatywny "należące do" użyty w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), w odniesieniu do nieruchomości stanowiących mienie ogólnonarodowe (państwowe) będących w dyspozycji przedsiębiorstw państwowych oznacza w tym przepisie, że przedsiębiorstwa te wykonywały w stosunku do tych nieruchomości różnego rodzaju uprawnienia o charakterze cywilnoprawnym, co nie wyłącza, że grunty będące w zarządzie przedsiębiorstw państwowych (nie stanowiące ich własności) z punktu widzenia uprawnień administracyjnych o charakterze władczym "należały" do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, które wykonywały uprawniania władcze w stosunku do wymienionych wyżej gruntów.". Według obecnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z póź. zm.) trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną (art. 43 ust. 1). Zarząd nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz własność gminy, sprawowany w dniu wejścia w życie tej ustawy przez jednostki organizacyjne, przekształcił się z tym dniem w trwały zarząd tych nieruchomości (art. 199 ust. 1). Zarówno obecny trwały zarząd, który jest sprawowany przez państwowe samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jak też dawny zarząd (wcześniej: użytkowanie), który mógł być sprawowany m. in. również przez przedsiębiorstwa państwowe, powstaje i powstawał dawniej na podstawie decyzji administracyjnej właściwego organu, w wyniku przekazania oraz z mocy prawa w wyniku nabycia nieruchomości przez jednostkę organizacyjną.

Nie można podzielić poglądu odwołującego się, że rzeczona nieruchomość "należała do" dawnego przedsiębiorstwa P., którego następcą prawnym jest obecnie P. S.A. Nieporozumieniem jest zarzut naruszenia przez Wojewodę przepisów art. 11 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, o których mowa w odwołaniu, gdyż wymienione przepisy pozostają bez związku z niniejszą sprawą, stąd bezprzedmiotowe w konsekwencji jest też powołanie się na dawny art. 14 ustawy.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Wojewodę art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." oraz wskazanych w odwołaniu przepisów ustawy z dnia 28 marca 2003 r. nowelizującej tę ustawę. Należy w związku z tym podkreślić, że podstawie art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720) w ustawie z dnia 8 września 2000 r. po art. 34 został dodany art. 34a w brzmieniu: "Grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie gminnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.).". Zgodnie zaś z art. 5 powołanej ustawy z dnia 28 marca 2003 r. "Sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 19, wszczęte, a niezakończone prawomocną decyzją, umarza się.". O zgodności tych przepisów z konstytucją wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. (K 30/03, Dz. U. Nr 69, poz. 625). Zgodnie z zawartą w tym wyroku wykładnią art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. (w związku z jej art. 5) odnosi się wyłącznie do takiej komunalizacji, która następuje na podstawie art. 5 ust. 3 lub 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepis ten nie ma zastosowania do komunalizacji, która nastąpiła z mocy samego prawa na podstawie przepisów art. 5 ust. 1 lub 2 tej ustawy. Z tego względu przepisy ustawy z dnia 28 marca 2003 r. nie mają w sprawie niniejszej zastosowania.

Z przedstawionych względów Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że odwołujący się nie wykazał, iż w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość znajdowała się w zarządzie d. p.p. P., dlatego utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę na powyższą decyzję wniosły P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W., zarzucając naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 18 ust. 1 i 2 oraz z art. 5 ust. 1, art. 11 pkt 1.2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 1.19 i art. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r., nr [...].

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podkreśliła, że skarżący powołuje w znacznym zakresie te same przepisy i argumenty, których wcześniej dotyczyło odwołania od decyzji Wojewody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W świetle materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach postępowania administracyjnego, na podstawie których sąd wydaje wyrok (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami adminstarcyjnymi) za uzasadniony uznać należało zarzut naruszenia w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, art. 7 i art. 77 § 1, które w konsekwencji doprowadziło do naruszenia również art. 80 i 107 § 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Postępowanie dotyczyło komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) na rzecz Gminy J. nieruchomości gruntowej zabudowanej, oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w J. przy ul. [...] (pismo Burmistrza Miasta J. z dnia [...] maja 2004 r., [...]). Według wypisu z rejestru gruntów na dzień 27 maja 1990 r. działka nr [...] o powierzchni [...] ha nie miała wydanej księgi wieczystej, stanowiła własność Skarbu Państwa we władaniu [...] w J. Przy piśmie z dnia 28 kwietnia 2005 r. Burmistrz Miasta J. przesłał kartę inwentaryzacyjną, spis inwentaryzacyjny oraz wyciąg z wykazu zmian danych ewidencyjnych, z którego wynika, iż dotychczasowa działka [...] o powierzchni [...] m2, własność Skarbu Państwa – [...] w J. w wyniku odnowienia ewidencji gruntów w 1993 r. stanowi działkę Skarbu Państwa – P. w W., nr [...] o powierzchni [...] m2. Ponadto Biuro Geodezji i Katastru w S. w dniu [...] maja 2005 r. przekazało kserokopię protokołu [...] ogłoszenia wyników pomiaru stanu władania gruntami położonymi na obszarze J. z dnia [...] Października 1993 r. i [...] listopada 1993 r. zawierającego wpis co do działki nr [...] o powierzchni [...] m2: Skarb Państwa [...] – decyzja Naczelnika Miasta i Gminy J. z dnia [...] lipca 1981 r., [...] i stan według ewidencji gruntów zmodernizowanej [...], nr [...], powierzchnia [...] m2 "odchodzi do P.". Uzupełniając na żądanie Wojewody wpis w rubryce 9 karty inwentaryzacyjnej nieruchomości nr 1 dopisano do zapisu Skarb Państwa – "P.". Wojewoda [...] nie wyjaśnił podstawowych wątpliwości co do stanu nieruchomości na dzień komunalizacji, powstałych na tle zapisów w powołanych wyżej dokumentach i przyjął w decyzji pierwszoinstancyjnej, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, pozostając we władaniu przedsiębiorstwa państwowego P. bez tytułu prawnego w formie prawem przewidzianej.

Organ odwoławczy również nie usunął wskazanych wątpliwości, nie ocenił też samodzielnie dokumentów złożonych przy odwołaniu mających służyć wykazaniu, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła mienie państwowe, które "należało do" p.p. P. jako część infrastruktury [...], przekazane w sposób prawem przewidziany i oparł się na stwierdzeniu Wojewody, że nie dotyczą one działki będącej przedmiotem sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu w pierwszym rzędzie należy wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości stan przedmiotowej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. i ocenić jego skutki w świetle art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, przy rozważeniu dowodów przedstawionych przez stronę skarżącą w kontekście zasad gospodarowania mieniem państwowym przez P.

Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi uznać należało za nieporozumienie, skoro w sprawie niniejszej nie zapadło dotychczas orzeczenie sądowe.

Również za nieuzasadniony uznać należało zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, bowiem P. nie jest jednostką wymienioną w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301).

Nie można także zgodzić się z wywodami strony skarżącej, w których powołano się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r., K 30/03, bowiem treść tego wyroku nie upoważnia do przedstawionych w skardze twierdzeń.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.