Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 67/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Protokolant asystent sędziego Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 30/14 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od [...] na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 200 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 10 lipca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 30/14 (dalej wyrok WSA z 10 lipca 2014 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA albo sąd I instancji) działając w sprawie ze skargi M. M. (dalej skarżący) w pkt 1 uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej GITD) z dnia [...] października 2013 r., nr [...] (dalej decyzja z [...] października 2013 r.) zapadłą w przedmiocie kary pieniężnej, stwierdzając w pkt 2, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.

Wyrok z 10 lipca 2014 r. zapadł w następującym stanie prawnym i faktycznym sprawy:

W dniu [...] marca 2013 r. o godzinie [...], na drodze krajowej nr 7 został zatrzymany do kontroli mobilnej zespół pojazdów składających się z samochodu marki Volkswagen o nr rej. [...] oraz przyczepy marki SAM o nr rej. [...]. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekraczała 3,5 t. Podczas kontroli drogowej ustalono, że skarżący, kierujący ww. zespołem pojazdów, poruszał się dnia [...] marca 2013 r. o godz. [...] po drodze krajowej klasy "S" bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej, określonej w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.; dalej jako u.d.p.). Powyższy fakt został zarejestrowany przez bramownicę kontrolną zainstalowaną w pasie drogowym płatnego odcinka drogi ekspresowej S7 klasy "S" na odcinku: węzeł K. – węzeł C.. Droga krajowa, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów została wyszczególniona w załączniku nr 1 pkt 11 lit. b. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. nr 80, poz. 433).

Pismem z dnia 6 marca 2013 r., doręczonym bezpośrednio skarżącemu po zakończeniu kontroli, zawiadomiono go o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty elektronicznej. Skarżący, po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, złożył wyjaśnienia wskazując, że od momentu, gdy zauważył niski stan konta w urządzeniu "viaBox", zaczął szukać stacji benzynowej, gdzie mógłby doładować konto. Jadąc od W. w kierunku O. przez 50 km nie znalazł takiego punktu. W momencie, kiedy skończyły się środki na koncie, na najbliższej stacji benzynowej firmy Statoil zadzwonił do konsultanta firmy obsługującej system "Viatoll", który poinformował go, że nie powinien jechać dalej i doładować konto przez internet, ewentualnie wysłać kogoś z pieniędzmi na najbliższą stację, gdzie istnieje możliwość doładowania konta. Skarżący wskazał, że poinformował konsultanta, że nikomu nie przekaże pieniędzy i doładuje konto przez internet. Rozmowę z konsultantem nagrał. Przebywając na stacji benzynowej próbował doładować konto przez internet, niestety, jak wskazał, "nie było takiej możliwości". Poinformowano go, że 15 kilometrów dalej w kierunku do O. znajduje się stacja benzynowa firmy Shell, gdzie będzie miał możliwość załadowania konta. Niestety na tej stacji także nie było możliwości załadowania konta. Poinformowano go, że istnieje możliwość załadowania konta na stacji benzynowej firmy Orlen w P.. Wsiadając do pojazdu na stacji Shell został zatrzymany przez pracowników Inspekcji Transportu Drogowego.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., [...] (dalej decyzja z [...] marca 2013 r.) GITD nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3000 zł. Decyzję wydano w oparciu o art. 13k ust. 4 i art. 13l ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. oraz art. 104 w zw. z art. 107 k.p.a. Organ wskazał, że w toku przeprowadzonej kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej stwierdzono, że po naciśnięciu włącznika w urządzeniu "viaBox" zapala się czterokrotnie symbol "X" barwy czerwonej, co oznacza brak środków na koncie. Niski stan środków płatniczych na koncie jest sygnalizowany przez urządzenie dwukrotnym zapaleniem się symbolu "X", po którym kierujący powinien doładować kontro lub zjechać z drogi płatnej. Kierujący pomimo ostrzeżeń kontynuował jazdę dalej do momentu utraty środków i zatrzymania go do kontroli przez Inspekcję Transportu Drogowego.

Skarżący pismem z dnia 11 marca 2013 r. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończone wydaniem powyższej decyzji. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powtórzył argumentację przedstawioną w dniu 6 marca 2013 r. Dodatkowo wskazał, że nieudana próba załadowania konta przez internet była spowodowana nieumiejętnością posługiwania się kartą płatniczą VISA, którą niedawno uzyskał.

Ponownie rozpoznając sprawę GITD pismem z dnia 8 kwietnia 2013 r. wezwał podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad - Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. - do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy opłata za przejazd określony w protokole kontroli została uiszczona.

Pismem z dnia 23 kwietnia 2013 r. Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. wskazała, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdem o nr rej. [...] po wskazanym odcinku drogi w dniu [...] marca 2013 r. o godz. [...] nie została uiszczona. Stan salda konta w chwili incydentu wynosił 0 zł. Użytkownik doładował konto o godz. 19:47 kwotą 150 zł. Operator przedstawił szczegółowe zestawienie operacji oraz dokumentację fotograficzną.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy GITD decyzją z dnia [...] października 2013 r., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2013 r.

Organ podkreślił, że okoliczności faktyczne, stanowiące podstawę nałożenia kary pieniężnej są niesporne. Okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, bowiem ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej.

W skardze złożonej do WSA skarżący powtórzył zarzuty i argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając niniejszą sprawę WSA uznał zasadność skargi z uwagi na naruszenie przez GITD przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. GITD wydając obie sporne decyzje administracyjne, dopuścił się naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającego przede wszystkim na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, jak również na dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej, a w konsekwencji powyższych uchybień - naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa, a także naruszenia art. 2 Konstytucji RP. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący, kierując zespołem pojazdów, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 t, poruszał się w dniu [...] marca 2013 r. po drodze krajowej wyszczególnionej w załączniku nr 1 pkt 11 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. 2011 r., nr 80, poz. 433 ze zm., dalej rozporządzenie z 2011 r.), a opłata elektroniczna miała być uiszczona w formie przedpłaty. Natomiast skarżący stawia zarzut, że brak punktów obsługujących system ViaToll na drodze krajowej nr 7 uniemożliwił mu wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty.

Zdaniem WSA, nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego jest mechaniczne i rygorystyczne uregulowanie sytuacji prawnej zobowiązanego i ustalenie wysokości sankcji administracyjnej niezależnie od przyczyn, które spowodowały niewykonanie obowiązku prawnego. Podmiot karany administracyjną karą pieniężną musi mieć zapewnione prawo do obrony w procedurach prawa administracyjnego, a także, co jest szczególnie istotne, prawo do uwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej, przynajmniej przez wykazanie, że dołożył należytej staranności wykonując swoje obowiązki i obiektywnie nie miał możliwości zachować się w inny sposób, niż w ten, którym wyczerpał znamiona deliktu administracyjnego.

W ocenie sądu I instancji, w przypadku stanów faktycznych przewidzianych w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. (brak opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych) należy uwzględniać okoliczności im towarzyszące, w tym formę uiszczania tej opłaty. Do nieuiszczenia opłaty może przyczynić się szereg okoliczności niezależnych od kierowcy lub też przedsiębiorcy prowadzącego przedsiębiorstwo transportowe, na które to okoliczności osoby te nie mogą mieć żadnego wpływu. Trudno oczekiwać, ażeby kierowca dokonywał przedpłaty opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych w znacznych kwotach, niejako przewidując niemożność dokonania takiej przedpłaty ze względu na brak punktów pozwalających na dokonanie takiej przedpłaty.

W niniejszej sprawie organ nie ustosunkował się do zarzutów skarżącego zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz nie ustalił, czy skarżący miał możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych przed wjazdem na płatny odcinek drogi krajowej, pomimo prób dokonania przedpłaty na stacjach benzynowych. Z wyjaśnień skarżącego wynikało, że nie miał on możliwości dokonania przedpłaty, gdyż zarówno na stacji Shell jak i Statoil wskazano, że omawiane stacje nie świadczą takiej usługi.

Skoro ustawodawca stworzył obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej za przejazd pojazdu po drogach krajowych, wprowadzając sankcję za jego niewykonanie, powinny być zapewnione odpowiednie warunki do realizacji tego obowiązku. Jeżeli więc kierowca przed wjazdem na płatny odcinek drogi krajowej nie ma możliwości uiszczenia przedpłaty opłaty elektronicznej, nałożenie sankcji może stać w sprzeczności z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Można zająć stanowisko, że w takim przypadku mamy do czynienia z sankcją za brak realnej możliwości wypełnienia obowiązku dokonania przedpłaty.

W ocenie Sądu, organ nie może się ograniczyć do odnotowania obowiązku skarżącego w zakresie znajomości przepisów dotyczących dróg publicznych (w tym kategorii dróg i ponoszenia opłaty elektronicznej), skoro w zarzutach wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są okoliczności zarzucające niemożność dokonania przedpłaty opłaty elektronicznej. W zaskarżonej decyzji także nie wypowiedziano się - mimo argumentacji zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - czy przed wjazdem na ww. odcinek drogi istniała możliwość dokonania przedpłaty opłaty elektronicznej. Wskazano natomiast na jego wyszczególnienie w rozporządzeniu z 2011 r., akcentując obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej.

Skargę kasacyjną w niniejszej sprawie wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok z 10 lipca 2014 r. w całości oraz zarzucając naruszenie prawa materialnego, a to:

1) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.), przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy tj. kwestii możliwości dokonania przez skarżącego przedpłaty opłaty elektronicznej, podczas gdy organ prawidłowo ustalił, że opłata za przejazd płatnym odcinkiem drogi nie została uiszczona z uwagi na brak środków na koncie użytkownika Viatoll, co stanowi okoliczność bezsporną potwierdzoną przez stronę podpisem złożonym pod protokołem kontroli bez wniesienia uwag oraz przyznaną we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, i już sama powyższa okoliczność stanowiła wystarczającą podstawę dla stwierdzenia naruszenia wykonywania przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej, gdyż obowiązek dla strony w zakresie uiszczenia rzeczonej opłaty wynika wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego tj. art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., natomiast możliwość zweryfikowania stanu konta i uzupełnienia środków na koncie przed rozpoczęciem wykonania przejazdu, jak i w jego trakcie była oczywista wobec dysponowania przez stronę komputerem przenośnym wraz z podłączeniem do sieci Internet, telefonem komórkowym oraz kartą płatniczą (co wprost wynika z wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 11.03.2013 r.), jak i oczywista była możliwość zweryfikowania stacji paliw, na których możliwe jest doładowanie przedmiotowego konta i zaplanowanie takiej czynności w odpowiednim momencie przed całkowitym wyczerpaniem środków finansowych i wreszcie wobec okoliczności, że sam skarżący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wprost przyznał, że taki umożliwiający wykonanie dopłaty punkt podczas wykonywania kontrolowanego przejazdu w Łomiankach tuż za Warszawą minął, lecz musiał go przeoczyć, przez co stan faktyczny sprawy został ustalony należycie, organ odniósł się do argumentacji strony, nie odnajdując jednak podstaw dla jej uwzględnienia, natomiast zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne w sposób logiczny i wyczerpujący wyjaśniające motywy zapadłego rozstrzygnięcia, a istnienie możliwości (i to w drodze kilku wariantów) uzupełnienia stanu konta przed całkowitym wyczerpaniem środków na tym rachunku nie może budzić wątpliwości.

Z ostrożności procesowej skarżący kasacyjnie zarzucił także:

2) naruszenie prawa materialnego tj. art. 13k ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3

u.d.p., przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że warunkiem

zastosowania sankcji administracyjnej za nieuiszczenie opłaty elektronicznej

jest konieczność badania kwestii możliwości dokonania przez skarżącego

przedpłaty opłaty elektronicznej (istnienia na trasie jego przejazdu stacji paliw

świadczących taką usługę), podczas gdy z treści przepisu art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.,

taki warunek nie wynika, natomiast obowiązek strony w zakresie uiszczenia opłaty za przejazd płatnymi odcinkami drogi, wynika wprost z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., a doładowanie konta Viatoll na stacji paliw w toku przejazdu jest tylko jedną z możliwości zapewnienia środków na swym koncie, wobec alternatywy chociażby w postaci przelewu elektronicznego.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu I instancji uwzględniający skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego zapadłą w przedmiocie kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty elektronicznej.

Uchylenie decyzji organu nastąpiło na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd I instancji podał, że sprawa nie została wyjaśniona zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 6, 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz w art. 2 Konstytucji.

Zdaniem Sądu I instancji należało wyjaśnić kwestię możliwości dokonania przez skarżącego przedpłaty opłaty elektronicznej.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji przez Sąd w konsekwencji nieuprawnionego przyjęcia, że narusza ona art. 2 Konstytucji oraz art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a.

Zarzut ten zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc nie każde naruszenie przepisów postępowania daję podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, ale tylko takie, które mogło wpłynąć na treść rozstrzygnięcia organu. Obowiązkiem Sądu uchylającego decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest nie tylko wskazanie przepisów postępowania, którym uchybił organ, ale również wykazanie prawdopodobieństwa oddziaływania naruszeń prawa procesowego na wynik sprawy administracyjnej.

W tym kontekście należy podkreślić, iż w myśl art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3000 złotych.

Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w ust. 6 art. 13 ha ustawy o drogach publicznych, w dniu 22 marca 2011 r. zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na drogach krajowych lub ich odcinkach klasy – określonych w załączniku nr 1 i 2 do tego rozporządzenia. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 czerwca 2011 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. z 2011 r., nr 124, poz. 702).

W rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. z 2011 r. Nr 91, poz. 524) została przedstawiona procedura wnoszenia i rozliczania opłaty związanej z uiszczaniem opłaty elektronicznej. W ww. rozporządzeniu dokładnie wskazano warunki, jakie należy spełnić przed rozpoczęciem wykonywania przejazdu po drodze płatnej. Zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną użytkownik:

• zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną, zwaną dalej "umową";

• odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie;

• instaluje urządzenie w pojeździe;

• wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1;

• ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 2.

W myśl § 7 ust 1 ww. rozporządzenia wniesienie opłaty elektronicznej w formie, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, następuje przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości. Natomiast zgodnie z ust. 2 tego przepisu przez wniesienie opłaty elektronicznej w formie, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, rozumie się wpływ środków na rachunek bankowy, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt 4 tego rozporządzenia.

Z powyższego wynika, że skarżący – M. M. miał obowiązek wnieść opłatę elektroniczną przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, i do tego w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości.

Dodatkowo jak wykazano w toku postępowania system pozwalający na uiszczanie opłat działał prawidłowo, a skarżący miał możliwość zweryfikowania stanu konta, i ewentualnego uiszczenia opłaty przed rozpoczęciem planowanego przejazdu skoro dysponował komputerem przenośnym, kartą płatniczą i telefonem komórkowym. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zatem, że organy administracji prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w sprawie.

Na marginesie należy zauważyć, że powoływane przez skarżącego dodatkowe fakty tj. nieudana próba uzupełnienia konta przez sieć internet spowodowana jego nieumiejętnością posługiwania się kartą płatniczą VISA, którą niedawno uzyskał oraz minięcie punktu w Ł., w którym była możliwość dokonania dopłaty na konto Viatoll nie są okolicznościami, na które skarżący nie miał wpływu. Wskazują one raczej na brak dołożenia przez skarżącego właściwej staranności w zakresie dopełnienia obowiązku uiszczania opłat przy dokonywaniu planowanego przejazdu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie wskazuje się, że trudności z uiszczeniem opłaty drogowej nie można zaliczyć do okoliczności, których dokonujący przejazdu nie mógł przewidzieć (por. np. wyrok NSA z 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 103/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym kontekście niezasadne są rozważania WSA w Warszawie dotyczące tego, czy skarżący uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia przepisów nie dopuścić. Niezasadnie powoływany jest również w tym przypadku przez Sąd I instancji przepis art. 2 Konstytucji, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zgodnie z zasadą praworządności organy mogą działać tylko w takim zakresie, w jakim są do tego upoważnione przez prawo, a każdy akt władczej ingerencji organu w sferę praw i obowiązków obywatela musi być oparty na konkretnym przepisie. Sąd I instancji poza przytoczeniem tych przepisów nie wyjaśnił, na czym polegało ich naruszenie, ani jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Wbrew stanowisku Sądu I instancji oraz autora skargi do WSA, na gruncie art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych ustawodawca nie ustanowił - jak powyżej już to podniesiono – wskazywanych w uzasadnieniu tego zarzutu przesłanek jego stosowania, ani też nie uzależnił dopuszczalności nakładania na podstawie tego przepisu kary pieniężnej, od jakichkolwiek innych, niż określone nim, prawnych warunków.

Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela i uznaje za własny pogląd wypowiedziany w uzasadnieniu wyroku NSA z 18 marca 2015 r. (sygn. akt II GSK 1456/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym podkreślono, iż z przepisu art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych wynika, że kreowana na jego gruncie odpowiedzialność ma charakter obiektywny, co oznacza, że jest ona niezależna od winy sprawcy naruszenia oraz od przyczyn, z powodu których do naruszenia tego doszło.

Wskazanego podejścia do omawianej kwestii, nie podważa również stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który na przykład w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08 (OTK-A, 2010, nr 3, poz. 26) stwierdził, że dopuszczalność stosowania administracyjnych kar pieniężnych, jako reakcji na naruszenie ustawowych obowiązków nie budzi wątpliwości. Brak stosownej sankcji powoduje bowiem, że przepis staje się martwy, a niespełnianie obowiązku nagminne. Administracyjne kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. Kary te, stosowane automatycznie z mocy ustawy, mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywuje adresatów do wykonywania ustawowych obowiązków. Podstawą zastosowania tego typu kar jest samo obiektywne naruszenie prawa. Tym samym, administracyjna kara pieniężna nie jest wyłącznie represją za naruszenie prawa, ale przede wszystkim stanowi środek przymusu, który służyć ma zapewnieniu wykonywania obowiązków wobec państwa, a organ administracyjny musi posiadać skuteczne środki, które skłonią adresatów norm do oczekiwanego zachowania w sferach uznanych za szczególnie istotne. Z kolei, w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt K 13/08 (OTK-A, 2009, nr 7, poz. 105), Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że kary pieniężne przewidziane zostały nie tylko w prawie karnym, lecz także w innych gałęziach prawa - w tym w prawie cywilnym (kary umowne) i administracyjnym. Z tego powodu nie każda kara pieniężna może być utożsamiana z grzywną stanowiącą instytucję prawa karnego. Przepis nakładający na osoby fizyczne lub prawne pewien obowiązek powinien być związany z przepisem określającym konsekwencję jego niespełnienia, ponieważ skutkiem braku sankcji jest nagminne lekceważenie nałożonego obowiązku. Cechą odróżniającą "karę" w rozumieniu przepisów karnych od "kary" - sankcji administracyjnej jest, według sądu konstytucyjnego, to, że ta pierwsza może być wymierzana tylko, jeżeli osoba fizyczna swoim zawinionym czynem wypełni znamiona przestępstwa (wykroczenia, przestępstwa karnoskarbowego), natomiast ta druga, może zostać nałożona zarówno na osobę fizyczną, jak i na osobę prawną, a ponadto jest stosowana automatycznie z tytułu odpowiedzialności obiektywnej i ma mieć przede wszystkim funkcję prewencyjną. Nie ma przy tym rozstrzygającego znaczenia okoliczność, że kara administracyjna ma również charakter dyscyplinująco - represyjny. W uzasadnieniu zaś wyroku w dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06 (OTK-A, 2008 nr 2, poz. 30) Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że proces wymierzania kar pieniężnych należy postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara administracyjna nie jest więc konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej.

Z wyżej wyłożonych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 p.p.s.a. i w oparciu o ten przepis uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę złożoną przez M. M.. Dokonując oceny legalności decyzji organu, wydanych w niezakwestionowanych skutecznie okolicznościach stanu faktycznego sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że pozostają one w zgodzie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. oraz art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. w związku z czym oddalił skargę M. M. na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na zasadzie art. 207 § 2 p.p.s.a. Stosując art. 207 § 2 p.p.s.a. skład orzekający podzielił zaprezentowany w orzecznictwie pogląd, że jeżeli wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było wadliwe orzeczenie sądu I instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny, to brak dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu I instancji, pełnymi kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt I FSK 140/07 oraz wyrok NSA z 21 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 51/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).