Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 715/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Pracownicy urzędów państwowych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 5a i 5d
journal: Dz.U. 2004 nr 121 poz 1267
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych - tekst jedn.
article: § 2 ust 1 i 2, § 3, § 9 ust. 1, § 8 ust 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2008 nr 133 poz 844
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14 lipca 2008 r. w sprawie trybu powołania komisji i przeprowadzania konkursu na stanowisko  dyrektora izby skarbowej i naczelnika urzędu skarbowego.
article: art. 2, art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 269 poz 15
law: Dyrektywa 2002/73/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniająca dyrektywę Rady 76/207/EWG w sprawie  wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego  oraz warunków pracy. Tekst mający znaczenie dla EOG.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.), Sędzia del. WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 691/09 w sprawie ze skargi M. S. na uchwałę Komisji do przeprowadzania konkursów na Naczelników Urzędów Skarbowych powołanej przez Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w części odmawiającej dopuszczenia skarżącej do konkursu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 listopada 2009 r. ( sygn. akt II SA/Wa 691/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na uchwałę Komisji do przeprowadzania konkursu na stanowisko naczelnika urzędu skarbowego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] - w części odmawiającej dopuszczenia skarżącej do udziału w konkursie.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] Minister Finansów – działając na zasadzie § 2 ust. 1 i 2 oraz § 3 rozporządzenia z dnia 14 lipca 2008 r. w sprawie trybu powoływania komisji i przeprowadzania konkursów na stanowisko dyrektora izby skarbowej i naczelnika urzędu skarbowego (Dz. U. Nr 133, poz. 844) – powołał Komisję do przeprowadzania konkursu na stanowiska naczelników urzędów skarbowych, określonych w w/w decyzji w tym m. in. na stanowisko Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T., w D. i w B.

Uchwałą z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [....] w/w Komisja orzekła m. in. o niedopuszczeniu do w/w konkursu M. S. W uzasadnieniu swego stanowiska organ wyjaśnił, że ponieważ kandydatka nie usunęła, pomimo wezwania, braku formalnego zgłoszenia, tj. nie złożyła zaświadczenia o aktualnym zatrudnieniu w urzędzie lub organie podległym ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (8 ust. 3 cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 lipca 2008 r.), skutkowało to podjęciem w/w uchwały.

Po bezskutecznym wezwaniu Komisji do usunięcia naruszenia prawa, M. S. wniosła na wspomnianą uchwałę z dnia [...] stycznia 2009 r. ( w części dotyczącej jej osoby) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając stwierdzenia nieważności uchwały w zaskarżonej części.

Uchwała Komisji konkursowej – zdaniem skarżącej – naruszała: art. 77 § 1, art. 80, art. 35 § 2 w zw. z art. 1 pkt 2, art. 78 § 1 w zw. z art. 1 pkt 2, art. 6 i art. 7 w zw. z art. 1 pkt 2, art. 8 w zw. z art. 1 pkt 2 k.p.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 3, § 8 ust. 3 i § 4 ust. 5 wskazanego na wstępie rozporządzenia, a także była sprzeczna z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej bo dyskryminowała skarżącą.

W uzasadnieniu skargi M. S. wyjaśniła, iż w miejsce zaświadczenia o aktualnym zatrudnieniu, które wystawiłby pracodawca, złożyła własne oświadczenie, z którego wynikało, że aktualnie jest zatrudniona na stanowisku inspektora kontroli skarbowej trzeciego stopnia, urzędnika służby cywilnej pierwszego stopnia w Urzędzie Kontroli Skarbowej w K. Ośrodek Zamiejscowy w T. i pozostaje w gotowości do świadczenia pracy na w/w stanowisku. W piśmie zaś z dnia [...] stycznia 2009 r. (stanowiącym odpowiedź na wezwanie Komisji do złożenia zaświadczenia o aktualnym zatrudnieniu) skarżąca podała, iż przed Sądem Pracy toczy się postępowania o dopuszczenie jej do pracy na powyższym stanowisku i brak stosownego zaświadczenia wynikał z bezprawnego działania pracodawcy. W związku z tym, w dokumentacji przesłanej na konkurs skarżąca, do oświadczenia własnego dołączyła kserokopie trzech dokumentów to jest: wydanego przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej aktu jej powołania na stanowisko inspektora kontroli skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 1998 r., wydanego przez Szefa Służby Cywilnej aktu mianowania jej na urzędnika służby cywilnej z dnia [...] grudnia 2005 r. oraz wspólnej decyzji Pełnomocnika Ministra Finansów i Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 1998 r. nr [...] w sprawie ustalenia dla niej z dniem [...] stycznia 1999 r. miejsca pracy w Ośrodku Zamiejscowym w T.

Odpowiadając na skargę Komisja konkursowa wniosła o jej oddalenie podkreślając, że tryb powoływania na stanowisko naczelnika urzędu skarbowego został określony przepisami wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 lipca 2008 r., wydanego zgodnie z art. 5 ust. 5d ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1267 ze zm.). Rozporządzenie to zaś reguluje wszelkie kwestie związane z przeprowadzeniem przedmiotowego konkursu i dlatego nie miały w tym wypadku zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Akcentowano również, że zaskarżona uchwała nie jest decyzją administracyjną.

Ponadto zwracano uwagę na fakt, że skarżąca nie spełniła jednego z warunków formalnych, umożliwiających kandydatowi przystąpienie do konkursu, to jest nie przedłożyła, mimo wezwania, zaświadczenia o aktualnym zatrudnieniu w urzędzie lub organie podległym ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, który to brak spowodował wydanie uchwały o niedopuszczeniu jej do konkursu. Organ nie kwestionował przy tym istnienia sporu przed Sądem Pracy, na który powoływała się skarżąca.

Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej "P.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że, choć formalnie przedmiotowa skarga była - w oparciu o przepis art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. dopuszczalna, to jednak merytorycznie - nie była uzasadniona.

Odnosząc się do kwestii dopuszczalności skargi Sąd wyjaśnił, że zaskarżona uchwała mieści się w sferze administracji publicznej a dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, pojmowanych w tym wypadku jako prawo obywatela do kandydowania i pełnienia funkcji publicznych, uszczegółowionych normą art. 5 ust. 5a i nast. ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz - wydanym ma podstawie art. 5 ust. 5d tej ustawy - rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 14 lipca 2008 r. w sprawie trybu powoływania komisji i przeprowadzania konkursów na stanowisko dyrektora izby skarbowej i naczelnika urzędu skarbowego.

Natomiast, co do kwestii zasadności przedmiotowej skargi Sąd Wojewódzki podniósł, że w art. 5 ust. 5a ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (omyłkowo wskazanym w zaskarżonym wyroku jako art. "5a") wyraźnie określono, iż dobór kandydatów na stanowisko (...) naczelnika urzędu skarbowego jest dokonywany w drodze konkursu spośród pracowników urzędów i organów podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, którzy posiadają wyłącznie obywatelstwo polskie, wyższe wykształcenie magisterskie prawnicze, ekonomiczne lub inne uzupełnione studiami podyplomowymi prawniczymi lub ekonomicznymi oraz co najmniej czteroletni staż pracy w tych urzędach i organach. Przepis ten określił zatem warunki, jakie musi spełnić kandydat, aby mógł brać udział w konkursie. Jednym z niezbędnych warunków jest tu legitymowanie się przez kandydata statusem pracownika urzędu lub organu podległego ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Sąd zwrócił w tym miejscu uwagę, że powyższy warunek określa ustawa a - wydane na jej podstawie - rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14 lipca 2008 r. - obowiązek ten jedynie precyzuje poprzez nakazanie złożenia zaświadczenia o aktualnym zatrudnieniu w urzędzie lub organie podległym ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (§ 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy, Sąd Wojewódzki zaznaczył, że skarżąca takim statusem się nie legitymowała bo - jak sama twierdziła - aktualnie pozostaje w sporze, toczącym się przed Sądem Pracy o dopuszczenie jej do pracy przez pracodawcę na stanowisku inspektora kontroli skarbowej trzeciego stopnia urzędnika służby cywilnej pierwszego stopnia w Urzędzie Kontroli Skarbowej w K. Ośrodek Zamiejscowy w T. Fakt ten uniemożliwił jej uzyskanie stosownego zaświadczenia. Powyższe zagadnienie - w ocenie Sądu pierwszej instancji - było zatem sporne i zależne od wyniku postępowania przed Sądem Pracy, sama natomiast gotowość do pracy nie mogła być utożsamiana z aktualnym jej świadczeniem.

Sąd podkreślił też, że Komisja konkursowa nie była władna dokonywać ocen oświadczeń woli skarżącej w kwestii jej aktualnego zatrudnienia, jak i prognozy co do toczącego się postępowania przed Sądem Pracy. Komisja ta była natomiast wprost zobowiązana do sprawdzenia, czy skarżąca legitymuje się aktualnym zaświadczeniem potwierdzającym jej zatrudnienie w urzędzie lub organie podległym ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Spełnianie bowiem przez kandydata warunków konkursu musi być pewne i oczywiste, zwłaszcza, iż w niniejszym postępowaniu konkursowym, szczegółowo uregulowanym we wskazanym rozporządzeniu, nie zawarto instytucji warunkowego dopuszczenia do konkursu.

W skardze kasacyjnej, wniesionej od powyższego wyroku, M. S. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. :

-) art. 135 P.p.s.a. - na skutek niezastosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, co było niezbędne dla końcowego jej załatwienia, przez nie zrealizowanie obowiązku uchylenia (cyt.) "zaskarżonej decyzji organu podatkowego";

-) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. - poprzez nie uchylenie uchwały Komisji Konkursowej, która została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:

-) przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej tj. art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego) i art. 32 (zasada bezwzględnej równości wobec prawa) - poprzez przyjęcie, że dopuszczalne jest ograniczenie podmiotowe wobec uczestników konkursu na stanowisko w urzędzie publicznym do osób spełniających kryterium "aktualności zatrudnienia" w danym urzędzie,

-) art. 5 ust. 5a ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych, w związku z: art. 18 (3b) Kodeksu pracy, Dyrektywą UE 2002/73/EC z dnia 23 września 2002 r. zmieniającą dyrektywę 76/207/EEC w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy oraz art. 1 i 2 Konwencji Nr 111 dotyczącej dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu, przyjętej w Genewie dnia 25 czerwca 1958 r. - poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że rekrutacja (dobór) kandydatów na stanowisko naczelnika urzędu skarbowego jest dokonywany wyłącznie spośród pracowników aktualnie zatrudnionych w urzędach i organach podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych,

-) art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej poprzez nie wzięcie pod uwagę dyspozycji normy prawnej w nim zawartej z punktu widzenia ustalenia "aktualności" zatrudnienia skarżącej w organie podległym ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych;

-) naruszenie: art. 7 k.p.a. - ustanawiającego zasadę praworządności, nakładającą na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, art. 8 k.p.a. - nakładającego na organy administracji publicznej obowiązek prowadzenie postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, art. 75 k.p.a. - ustanawiającego obowiązek dopuszczenia jako dowodu w sprawie wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, art. 77 § 1, 78 § 1 i art. 80 k.p.a. - ustanawiających obowiązek zmierzania do prawdy obiektywnej poprzez wyczerpujące zbieranie i rozpatrywanie całego materiału dowodowego, przeprowadzania dowodów zgłaszanych przez strony, które mogłyby mieć znaczenie dla sprawy oraz orzekania na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, czyli naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, M. S. wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz akcentowano, że oddalając skargę, Sąd Wojewódzki uznał, iż istnieje ustawowy wymóg, aby dobór kandydatów na stanowisko naczelnika urzędu skarbowego był dokonywany wyłącznie spośród pracowników aktualnie zatrudnionych w urzędach i organach podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, choć art. 5 ust. 5a ustawy o urzędach i izbach skarbowych stanowi, że dobór kandydatów na stanowisko naczelnika urzędu skarbowego jest dokonywany w drodze konkursu "spośród pracowników urzędów i organów podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych". W sensie formalnym więc status "pracownika urzędu i organu podległego ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych" posiadają zarówno byli, jak i obecni pracownicy tych urzędów i organów.

Ponadto wywodzono, że gdyby nawet wymóg aktualnego zatrudnienia w urzędach podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych został przez ustawodawcę jednoznacznie sprecyzowany, to byłby to wymóg nielegalny, w związku z treścią art. 2 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz regulacjami prawa unijnego. W szczególności nie byłby on zgodny z Dyrektywą UE 2002/73/EC z dnia 23 września 2002 r., zmieniającą dyrektywę 76/207/EEC w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy oraz z art. 1 i 2 Konwencji Nr 111 dotyczącej dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu, a także z art. 18(3b) Kodeksu pracy ponieważ nie znajduje uzasadnienia z punktu widzenia: rodzaju pracy, warunków jej wykonywania i wymagań zawodowych.

W związku z powyższym skarżąca kasacyjnie twierdziła, iż przepis § 8 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 lipca 2008 r., nakładający na kandydatów obowiązek przedłożenia zaświadczenia o aktualnym zatrudnieniu, zamiast o zatrudnieniu w urzędzie lub organie podległym ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, wykracza poza ustawowe granice legitymowania się przez kandydata statusem pracownika urzędów lub organów podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych.

Zdaniem M. S., Sąd Wojewódzki niewłaściwie również zastosował art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 5a ustawy o urzędach i izbach skarbowych, § 8 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 lipca 2008 r. oraz art. 6 ust. 1 i 4 ustawy o kontroli skarbowej uznając, że w istniejącym stanie faktycznym sprawy, tj. w sytuacji trwającego sporu z pracodawcą przed właściwymi Sądami Pracy o dopuszczenie do pracy na zajmowanym stanowisku, skarżąca nie mogła udokumentować statusu pracownika urzędu lub organu podległego ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych dołączonym do zgłoszenia konkursowego "oświadczeniem o aktualnym zatrudnieniu w urzędzie podległym ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych" oraz, stanowiącymi integralną część tego oświadczenia, kopiami (opisanych na wstępie) dokumentów. W myśl art. 77 §1 k.p.a. Komisja Konkursowa obowiązana była bowiem w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a więc również wszystkie uwagi i wnioski skarżącej, zgłoszone w piśmie z dnia [...] stycznia 2009 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braku zgłoszenia konkursowego z dnia [...] grudnia 2008 r., tymczasem Komisja Konkursowa materiału tego w ogóle nie rozpatrzyła.

Wg skarżącej, istotnym było również określenie przez Komisję Konkursową wymogów formalnych przedmiotowego zaświadczenia o aktualnym zatrudnieniu, o co wnosiła w piśmie z dnia [...] stycznia 2009 r. a czego również Komisja nie uczyniła.

Podnoszono także, że Sąd Wojewódzki nie odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w skardze, zwłaszcza dotyczących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które – wg skarżącej – Komisja Konkursowa naruszyła.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej, które w analizowanym stanie faktycznym okazały się nieusprawiedliwione.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu opartego na przepisie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., w ramach którego zarzucono naruszenie art. 135 i 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. stwierdzić należy, że nie był on prawidłowym, już choćby z punktu widzenia formalnego.

Przepis art. 135 P.p.s.a. nakazuje sądowi administracyjnemu zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przepis ten zatem – siłą rzeczy – może być tylko wtedy stosowany, kiedy w sprawie ( w jej znaczeniu materialnym) prowadzone było kilka (co najmniej dwa) postępowania. Tymczasem zaskarżona do Sądu Wojewódzkiego uchwała (czynność materialnotechniczna) została podjęta w postępowaniu całkowicie nowym, które nie było poprzedzone innym postępowaniem, prowadzonym w ramach tej samej sprawy. Ponadto skarżąca, formułując powyższy zarzut twierdziła, że Sąd Wojewódzki (cyt.) "nie zrealizował obowiązku uchylenia zaskarżonej decyzji organu podatkowego", choć przecież to nie decyzja podatkowa była przedmiotem zaskarżenia.

Podobna sytuacja zachodzi w przypadku zarzutu dotyczącego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. W myśl tego przepisu, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym przepis ten może mieć jedynie zastosowanie do skarg wnoszonych na decyzje i postanowienia, która to sytuacja w tej sprawie nie miała miejsca.

Jak wynikało z uzasadnienia skargi kasacyjnej, M. S. twierdziła też, że nadal pozostaje w zatrudnieniu w urzędzie podległym ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych i stanowisko swoje – w tym zakresie – obszernie argumentowała. Nie został jednak przy tym postawiony w skardze kasacyjnej formalny zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 141 § 4 P.p.s.a. Regulacja ta określa zaś wymogi, jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku, stanowiąc, że uzasadnienie to powinno m. in. zawierać zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego, przez co należy rozumieć, że stan faktyczny winien być przez Sąd przede wszystkim prawidłowo ustalony.

W związku ze wspomnianym wyżej związaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, fakt ten obligowało Sąd Odwoławczy do przyjęcia za prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji. Z treści zaś uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikało, że skarżąca nie legitymuje się statusem osoby pozostającej w aktualnym zatrudnieniu w urzędzie lub organie podległym ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych.

Zarzuty skargi kasacyjnej odnosiły się również do szeregu przepisów procedury administracyjnej dotyczących (w uogólnieniu) postępowania dowodowego i obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Z uwagi na fakt, że sąd administracyjny przepisów tych oczywiście nie stosuje bezpośrednio, powyższe zarzuty Naczelny Sąd Administracyjny rozumiał jako zarzut niedopatrzenia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszenia wspomnianych wyżej przepisów przez organ.

Zarzut ten jednak był chybiony. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14 lipca 2008 r. w sprawie powołania komisji i przeprowadzania konkursów na stanowisko dyrektora izby skarbowej i naczelnika urzędu skarbowego określa szczegółowo tryb powołania Komisji do przeprowadzenia w/w konkursów, tryb przeprowadzania samego konkursu i sposób dokumentowania spełnienia wymogów przystąpienia do konkursu, normując przy tym kompetencje samej Komisji konkursowej.

Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Komisja, na podstawie złożonych przez uczestnika konkursu dokumentów, podejmuje uchwałę o dopuszczeniu albo odmowie dopuszczenia do udziału w konkursie. Jakie natomiast dokumenty ma obowiązek złożyć uczestnik konkursu, decyduje § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia, wymieniając m. in. zaświadczenie o aktualnym zatrudnieniu kandydata w urzędzie lub organie podległym ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych ( § 8 ust. 1 pkt 3). Podkreślenia wymaga, że Minister był ustawowo umocowany do określenia sposobu dokumentowania spełnienia przez uczestników konkursu wymogów formalnych i Komisja konkursowa w tym zakresie nie miała pozostawionej dowolności.

W tym miejscu należy ponadto zauważyć, że zagadnienie wydawania zaświadczeń jest regulowane kodeksem postępowania administracyjnego ( art. 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 217 i nast. k.p.a.) i z tego względu nie było w tym wypadku uzasadnione zwracanie się do Komisji konkursowej o określenie wymogów formalnych wspomnianego zaświadczenia. Skoro ustawa (kodeks postępowania administracyjnego) tę kwestię normuje, Komisja konkursowa, powołana do przeprowadzenia konkursu na konkretne stanowisko pracy, nie ma uprawnień do odmiennego określania wymogów formalnych zaświadczenia, stanowiącego w tym przypadku obligatoryjny dowód pozostawania w aktualnym zatrudnieniu.

Zatem, jeśli skarżąca stała na stanowisku, że aktualnie jest zatrudniona w konkretnym urzędzie skarbowym to winna uzyskać z właściwej komórki kadr stosowne zaświadczenie. W przypadku natomiast odmowy udzielenia jej takiego zaświadczenia – winna podjąć odpowiednie działania mające na celu doprowadzenie do otrzymania takiego zaświadczenia, czyli np. zwalczać bezczynność, czy wnieść środek odwoławczy od postanowienia odmownego.

Oświadczenie strony natomiast nie może być traktowane jako tożsame z zaświadczeniem, nawet jeśli oświadczeniu towarzyszą dokumenty świadczące o zatrudnieniu, czy powołaniu na dane stanowisko. Dokumenty te dowodzą jedynie o fakcie powołania czy podjęcia zatrudnienia, ale same z siebie nie przesądzają o aktualności tego stanu. Tym samym nie spełniają funkcji zaświadczenia o aktualnym zatrudnieniu.

Brak zatem szczegółowego odniesienia się przez Sąd Wojewódzki do zarzutów zawartych w skardze a dotyczących naruszenia przez organ przepisów k.p.a. nie stanowił uchybienia mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się natomiast do kwestii materialnoprawnych Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska skarżącej kasacyjnie, iż omawiane rozporządzenie wykonawcze Ministra Finansów z dnia 14 lipca 2008 r. zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, zawartej w art. 5 ust. 5d ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych.

Zgodnie z tym przepisem, dodanym do w/w ustawy przez art. 15 ust. 1 pkt e) ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Nr 137, poz. 1302 ), Minister właściwy do spraw finansów publicznych - uwzględniając potrzebę sprawnego przeprowadzenia postępowania konkursowego i wszechstronnego sprawdzenia kwalifikacji i predyspozycji osób przystępujących do konkursu - został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia trybu powołania Komisji przeprowadzającej konkurs na stanowisko naczelnika urzędu skarbowego i dyrektora izby skarbowej, trybu przeprowadzenia tych konkursów i sposobu dokumentowania spełnia wymagań, określonych w art. 5 ust. 5a ustawy o urzędach skarbowych i izbach skarbowych.

Jednocześnie, w przepisie art. 5 ust. 5a wyżej cytowanej ustawy (również dodanym wspomnianą nowelą z dnia 27 czerwca 2003 r.) stwierdzono, że dobór kandydatów na stanowisko dyrektora izby skarbowej i naczelnika urzędu skarbowego jest dokonywany w drodze konkursu spośród pracowników urzędów i organów podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, którzy posiadają wyłącznie obywatelstwo polskie, wyższe wykształcenie magisterskie prawnicze, ekonomiczne lub inne uzupełnione studiami podyplomowymi prawniczymi lub ekonomicznymi oraz co najmniej czteroletni staż pracy w tych urzędach i organach. Wprawdzie w przepisie tym nie zawarto - w sensie dosłownym - stwierdzenia, że wspomniany konkurs ma obejmować jedynie osoby aktualnie zatrudnione w urzędach i organach podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, ale użycie sformułowania, "spośród pracowników" nie pozostawia wątpliwości, że tak jest w istocie. W myśl bowiem art. 2 kodeksu pracy (k.p.) pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Zatem użycie określenia "spośród pracowników" musi oznaczać osoby, które (czas teraźniejszy) obecnie, aktualnie pozostają w zatrudnieniu.

Analizując treść przepisu ustawowego tj. art. 5 ust. 5a ustawy o urzędach i izbach skarbowych, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził również, aby w tym przypadku zachodziła wątpliwość, co do jego konstytucyjności czy niezgodności z treścią umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczypospolita Polska.

W szczególności wspomniany przepis nie narusza art. 32 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który statuuje zasadę równości wobec prawa.

Należy w tym miejscu podnieść, że zasada ta była wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego a jej ogólne zasady Trybunał sformułował w orzeczeniu z dnia 3 marca 1987 r. ( sygn. akt P 2/87, OTK 87/1/2) stwierdzając, że zasada równości wobec prawa jest przestrzegana wtedy, gdy każdy obywatel może stać się adresatem każdej z norm przyznających określone prawo obywatelskie. Rozwinięcie zaś powyższej tezy nastąpiło w m. in. orzeczeniu z dnia 9 marca 1988 r. (sygn. akt U 7/87, OTK 88/1/1), w którym Trybunał ten uznał, iż zasada równości wymaga, aby podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu były traktowane równo. Równość oznaczała przy tym w tym wypadku także akceptację różnego traktowania przez prawo różnych podmiotów.

W orzeczeniu z dnia 24 października 1989 r. (sygn. akt K 6/89, OTK 89/1/7) Trybunał Konstytucyjny, podkreślając związek zasady równości z zasadą sprawiedliwości, zwrócił jednak uwagę, że dopuszczalne jest dokonanie zróżnicowania w prawie, jeśli jest to usprawiedliwione. W rezultacie orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wypracowało pewne zasady pozwalające na ustalenie, czy dany przepis (akt) narusza, czy też nie narusza zasady równości.

Zróżnicowanie w prawie, wg Trybunału Konstytucyjnego, nie narusza zatem zasady równości, jeśli zróżnicowanie to ma charakter relewantny tj. pozostaje w bezpośrednim związku z celem i treścią danej regulacji, czyli ma charakter racjonalnie uzasadniony. Ponadto, gdy argumenty przemawiające za zróżnicowaniem, są proporcjonalne. Oznacza to, iż waga interesu, któremu ma służyć zróżnicowanie sytuacji podmiotów, których dotyczy dana norma prawna, pozostaje w odpowiedniej proporcji do wagi interesów naruszanych wprowadzonym zróżnicowaniem.

Poza tym zróżnicowanie podmiotów podobnych winno być powiązane z innymi wartościami, zasadami czy normami, które uzasadniają odmienność traktowania.

Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy należy podnieść, że stanowisko naczelnika urzędu skarbowego jest funkcją nie tylko wymagającą pewnych umiejętności związanych z kierowaniem jednostką organizacyjną (w sensie ogólnym), ale wymaga również posiadania odpowiedniej wiedzy i to nie tylko z zakresu określonych gałęzi prawa, ekonomii i innych dziedzin pokrewnych skarbowości, ale także odnoszących się do kwestii praktycznych.

Sprawne i prawidłowe bowiem funkcjonowanie urzędu skarbowego, ze względu na jego funkcje ma bowiem istotne znaczenie zarówno z punktu widzenia społecznego, jak i interesów jednostkowych. Znaczenie tej jednostki wynika przede wszystkim z jej zadań, mówiąc ogólnie, związanych z dbałością o finanse Państwa, ale niemniej jest istotny fakt, że działalność urzędów skarbowych obejmuje - z uwagi na powszechność obowiązku podatkowego - w zasadzie prawie wszystkich obywateli. Z tego względu, jak najbardziej pożądanym jest, aby osoba kierująca tego rodzaju placówką miała odpowiednio wysokie kwalifikacje. Składa się na nie przy tym w dużej mierze również doświadczenie zawodowe, jakie uzyskuje pracownik zatrudniony przez kilka lat w skarbowości. Doświadczenie to musi być przy tym rozumiane nie tylko jako wiedza praktyczna, nabyta na skutek przepracowania w urzędzie lub innym organie skarbowym odpowiednio długiego okresu czasu w różnym okresie czasu (np. dziesięć lat wcześniej), ale pożądaną jest w tym przypadku znajomość aktualnych różnych procedur, interpretacji, a także problemów występujących obecnie w tego rodzaju placówkach.

O znaczeniu w tym wypadku tego rodzaju wiedzy, (to jest wiedzy jaką posiada osoba aktualnie zatrudniona w placówce podległej ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych), świadczy również treść uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej ustawę o urzędach i izbach skarbowych (nowela z dnia 27 czerwca 2003 r.), w którym akcentuje się właśnie praktyczną znajomość zagadnień i problematyki zawodowej resortu finansów, niezbędną na stanowiskach dyrektora izby skarbowej lub naczelnika urzędu skarbowego.

W uzasadnieniu tym wskazuje się również, że dotychczasowe konkursy, mimo uczestnictwa wielu kandydatów spoza resortu, wygrywali z reguły pracownicy skarbowości, zaś organizacja konkursu dla tak licznych uczestników, jedynie obciążała budżet zbędnymi kosztami (Sejm RP IV kadencji nr druku 991).

W tych warunkach, ograniczenie doboru kandydatów na stanowisko naczelnika urzędu skarbowego, przewidziane w art. 5 ust. 5a ustawy o urzędach i izbach skarbowych nie stanowiło – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - naruszenia zasady równości i sprawiedliwości. Interes społeczny bowiem, przemawiający za zawężeniem grona kandydatów na to stanowisko, do pracowników (aktualnych) resortu finansów publicznych był na tyle istotny, że uzasadniał w sposób racjonalny wymaganie od uczestników konkursu, aby ubiegając się o w/w stanowisko, pozostawali w zatrudnieniu w placówkach skarbowych.

Analizowany przepis nie naruszał przy tym Dyrektywy UE 2002/73/EC z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę 76/207/EEC w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego bowiem nie wprowadzał zróżnicowania z uwagi na płeć kandydata. Przepis ten nie naruszał także art. 1 i 2 Konwencji Nr 111 dotyczącej dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu, przyjętej w Genewie w dniu 25 czerwca 1958 r., bowiem zgodnie z art. 1 ust. 2 w/w Konwencji rozróżnienia, wyłączenia lub uprzywilejowania, oparte na kwalifikacjach wymaganych dla określonego zatrudnienia nie są uważane za dyskryminację.

Skarżąca kasacyjnie twierdziła również, że omawiana regulacja narusza art. 18 (3b) k.p., ale nie wskazała przy tym konkretnej jednostki redakcyjnej w/w artykułu, który składa się z czterech paragrafów a dwa z nich dzielą się na szereg punktów. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami zaskarżenia nie ma zaś uprawnień do uzupełniania skargi kasacyjnej.

Chybionym także był zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej. Przepis ten, aktualnie nawiasem mówiąc uchylony ustawą z dnia 25 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o kontroli skarbowej i niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 127, poz. 858), był jedynie przepisem kompetencyjnym stanowiącym, że inspektorów kontroli skarbowej powołuje i odwołuje Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, której to kompetencji Sąd Wojewódzki nie kwestionował.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny – na zasadzie art. 184 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.