Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1478/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Asesor WSA Michał Sułkowski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej opinii o zamiarze likwidacji specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rada Miasta [...] [...] grudnia 2021 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zamiaru likwidacji z dniem 31 sierpnia 2022 r. Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących im. [...] w [...]przy ul. [...] (dalej również "Ośrodek"), w tym Przedszkola Miejskiego nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących, Szkoły Podstawowej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, [...] Liceum Ogólnokształcącego Specjalnego dla Uczniów Niesłyszących, Branżowej Szkoły I stopnia nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, Szkoły Policealnej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, wchodzących w jego skład.

Prezydent [...] w piśmie z 29 grudnia 2021 r. wystąpił do [...] Kuratora Oświaty z wnioskiem o opinię w sprawie zamiaru wyrażonego w powołanej uchwale.

[...] Kurator Oświaty postanowieniem z [...] lutego 2022 r. nr [...] negatywnie zaopiniował zamiar likwidacji Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących im. [...] w [...]. W ocenie Kuratora, organ prowadzący nie wypełnił wynikającego z art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (dalej "Prawo oświatowe") obowiązku zapewnienia uczniom i wychowankom możliwości kontynuowania nauki i wychowania przedszkolnego w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Kurator podniósł, że organ prowadzący wskazał miejsca kontynuowania nauki w szkołach "nieistniejących" w chwili podjęcia opiniowanej uchwały, czym naruszył art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego. W ocenie Kuratora, przeciwko likwidacji przemawia również wyrażony przez organ prowadzący zamiar likwidacji "internatu" funkcjonującego w strukturze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących im. [...] w [...]i przeznaczenie zajmowanych przez "internat" pomieszczeń na potrzeby nowej bursy szkolnej. Proponowane rozwiązanie spowoduje utratę sypialni, świetlic oraz uniemożliwi wychowankom likwidowanej placówki dostęp do bardzo dobrze wyposażonych, specjalistycznych pracowni, co wpłynie na pogorszenie ich warunków nauki. Zdaniem Kuratora, za pozostawieniem Ośrodka przemawia również okoliczność, że po jego likwidacji i przeniesieniu wychowanków do "internatu" Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] w [...], wychowankowie ci będą musieli korzystać z dowozu do budynku przy ul. [...] w [...], gdzie miałyby odbywać się zajęcia wychowania przedszkolnego oraz zajęcia szkolne.

Miasto [...], reprezentowane przez Prezydenta [...], wniosło zażalenie na postanowienie [...] Kuratora Oświaty z [...] lutego 2022 r. do Ministra Edukacji i Nauki, zarzucając naruszenie:

1. art. 89 ust. 1 i ust. 3 Prawa oświatowego polegające na błędnej wykładni, a w rezultacie niewłaściwym zastosowaniu, co skutkowało wydaniem negatywnej opinii dotyczącej zamiaru likwidacji Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących im. [...] w [...];

2. art. 89 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego oraz art. 77 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie istniejących w aktach dowodów, dowolną ich ocenę i bezpodstawne uznanie, że Kurator nie uzyskał od organu prowadzącego informacji dotyczącej obowiązku, o którym mowa w art. 89 ust. 1 zdanie pierwsze Prawa oświatowego;

3. art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez błędną wykładnię przepisu oraz niedokonanie analizy zgromadzonego materiału dowodowego, które w konsekwencji doprowadziły do bezpodstawnego uznania, że organ prowadzący nie zapewni uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie po likwidacji Ośrodka;

4. art. 126 w zw. z art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez pominięcie istotnych okoliczności sprawy oraz oparcie rozstrzygnięcia na domniemanych wnioskach, nieuwzględnienie stanu faktycznego wynikającego z uchwały Rady Miasta [...] z [...] grudnia 2021 r. nr [...] oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji dowolną i wadliwą ocenę całości sprawy i podjęcie rozstrzygnięcia niemającego oparcia w stanie faktycznym.

Miasto [...] przy piśmie z 4 marca 2022 r. uzupełniło zażalenie o kopię nieprawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2675/21 uchylającego postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z [...] maja 2021 r. w przedmiocie negatywnej opinii o zamiarze likwidacji Ośrodka z dniem 31 sierpnia 2021 r.

Organ prowadzący, po zapoznaniu się z aktami sprawy, w piśmie z 7 czerwca 2022 r. przedstawił dodatkowe stanowisko w sprawie. Podkreślił w szczególności, że zgodnie z podjętą uchwałą z [...] grudnia 2021 r. zaplanowane jest ponowne utworzenie Przedszkola Miejskiego nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących, Szkoły Podstawowej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących oraz Branżowej Szkoły I stopnia nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących w ramach istniejącej placówki specjalnej. Wywiódł, że utworzone w ramach struktury Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] w [...] dwie szkoły oraz przedszkole zapewnią obecnym uczniom tych placówek poczucie bezpieczeństwa i identyfikacji ze szkołą, ponieważ będą one nadal znajdowały się w budynku przy ul. [...] w [...]. Miasto [...] zaznaczyło, że likwidacja szkoły nie oznacza jej rzeczywistego zamknięcia. Stwierdziło, że wskazała placówkę, do której uczniowie zostaną przeniesieni. Dodało, że z prawnego punktu widzenia dla organu prowadzącego jest wiele zmian do przeprowadzenia, jednak z punktu widzenia rodziców i dzieci procedura będzie się toczyć niemal niezauważalnie, ponieważ szkoła pozostanie w tym samym miejscu, z tymi samymi sprzętami, służąc tym samym uczniom. Ponadto zostaną podjęte wszelkie działania, by wychowankowie uczęszczający obecnie do Ośrodka mogli w komfortowych warunkach kontynuować edukację. Organ prowadzący zapewnił, że zostaną podjęte wszelkie działania, by dzieci uczęszczające obecnie do Ośrodka mogły kontynuować proces edukacji.

Minister Edukacji i Nauki postanowieniem z [...] czerwca 2022 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie [...] Kuratora Oświaty.

Organ odwoławczy zaznaczył, że jednym z najistotniejszych obowiązków, jakie musi spełnić jednostka samorządu terytorialnego zamierzająca zlikwidować szkołę lub placówkę, jest zapewnienie dzieciom (uczniom, wychowankom) możliwości kontynuowania nauki, wychowania i opieki gwarantowanych dotychczas przez likwidowaną szkołę lub placówkę. Aby bowiem możliwe było pozytywne zaopiniowanie zamiaru likwidacji Ośrodka, zamiar ten musi być zgodny z prawem, co oznacza między innymi konieczność wypełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego.

Odwoławszy się następnie do art. 89 ust. 1 i ust. 8 Prawa oświatowego oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1098/20, Minister skonstatował, że przez "inną szkołę", o której mowa w art. 89 ust. 1, należy rozumieć szkołę istniejącą w chwili podjęcia uchwały o zamiarze likwidacji.

Mając to na względzie organ drugiej instancji zauważył, że z uzasadnienia uchwały z [...] grudnia 2022 r. nr [...] wynika, że Miasto [...] planuje "odtworzenie w strukturze obecnie funkcjonującego" Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w [...]: Szkoły Podstawowej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, Branżowej Szkoły I stopnia nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących oraz Przedszkola Miejskiego nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących, które to szkoły i przedszkole miałyby nadal funkcjonować przy ul. [...] w [...]. Minister zaznaczył, że rozumie, iż w przypadku likwidacji Ośrodka zajęcia szkolne nadal mogłyby być prowadzone w tym samym budynku co obecnie, a miejsce zamieszkania mogłoby zostać zapewnione wychowankom likwidowanego ośrodka w siedzibie Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w [...]. Jak jednak podkreślił, nie ma żadnych prawnych przeszkód, które uniemożliwiłyby Miastu [...] wycofanie się z deklaracji utworzenia w ramach struktury organizacyjnej Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w [...] wymienionych w uzasadnieniu uchwały szkół. Zdaniem Ministra, niezgodne z prawem jest wskazanie w uchwale nieistniejącego miejsca kontynuowania nauki, tj. szkół które mają dopiero powstać (w przyszłości) w ramach Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w [...]. W uchwale bowiem powinny zostać wskazane szkoły już istniejące.

W związku z powyższym Minister podzielił stanowisko Kuratora, że wskazanie wychowankom Ośrodka, jako miejsca kontynuowania wychowania przedszkolnego i nauki, przedszkola i szkół, które miałyby dopiero powstać, a więc szkół nieistniejących w chwili jej podejmowania, jest naruszeniem art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego. Naruszenie to polega na niewykonaniu konkretnego, wyraźnie wskazanego w tym przepisie obowiązku zapewnienia przez organ prowadzący możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie (organ zaznaczył, że jako szkołę należy rozumieć również przedszkole).

W ocenie Ministra, dopiero po utworzeniu w strukturze organizacyjnej Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w [...] przedszkola i szkół wskazanych w uzasadnieniu uchwały Rady Miasta [...] z [...] grudnia 2021 r. nr [...], można byłoby je wyznaczyć jako przedszkole i szkoły, w których organ prowadzący gwarantuje możliwość kontynuowania wychowania przedszkolnego i nauki.

Odnosząc się do pozostałych warunków wynikających z art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego, Minister stwierdził, że zostały one spełnione przez Miasto [...].

Następnie Minister stwierdził, że jakkolwiek Miasto [...] naruszyło art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego poprzez wskazanie miejsca kontynuowania wychowania przedszkolnego i nauki odpowiednio w nieistniejącym przedszkolu i nieistniejących szkołach, co stanowiło wystarczającą przesłankę do wydania negatywnej opinii o zamiarze likwidacji Ośrodka, należało odnieść się do innych, istotnych w sprawie okoliczności.

Organ drugiej instancji zauważył zatem, że proponowane w uzasadnieniu uchwały Rady Miasta [...] z [...] grudnia 2022 r. nr [...] rozwiązanie polegające na "odtworzeniu w strukturze obecnie funkcjonującego" Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] w [...] z siedzibą przy al. [...] Szkoły Podstawowej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, Branżowej Szkoły I stopnia nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, Przedszkola Miejskiego nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących, które miałyby funkcjonować w budynku przy ul. [...], stanowi de facto zamiar utworzenia innej lokalizacji prowadzenia zajęć dla tego ośrodka.

Uwzględniając powyższe, Minister odwołał się do art. 39 ust. 7a Prawa oświatowego, wywodząc, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości posiadania innej lokalizacji prowadzenia zajęć przez placówkę, jaką jest specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy. Możliwość taką przewidziano wyłącznie dla szkoły i to poprzez jej przekształcenie, zastrzegając przy tym stosowanie art. 89 Prawa oświatowego. Ponieważ zatem w procesie likwidacji szkoły, czy placówki najważniejsze jest zapewnienie warunków dalszej nauki, wychowania i opieki uczniom i wychowankom tej szkoły, czy placówki, a tworzenie innych lokalizacji prowadzenia zajęć w placówce nie jest dopuszczone przepisami prawa, również z tego względu Minister stwierdził brak możliwości pozytywnego zaopiniowania zamiaru likwidacji Ośrodka.

Organ odwoławczy zauważył dalej, że Miasto [...] zadeklarowało, iż wszyscy uczniowie likwidowanego ośrodka spoza [...], którzy zechcą korzystać z opieki całodobowej będą mieli zapewnione miejsce w internacie SOSW w [...]. Odwołując się następnie do art. 107 ust. 1 ustawy Prawa oświatowego oraz § 32, § 36 ust. 6 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie publicznych placówek oświatowo-wychowawczych, młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii, specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodków wychowawczych, ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych oraz placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania, Minister wywiódł, że w skład specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego nie może wchodzić internat.

W dalszej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Minister odwołał się do analizy danych demograficznych, wywodząc, że fakt, iż do [...] Liceum Ogólnokształcącego Specjalnego dla Uczniów Niesłyszących oraz do Szkoły Policealnej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących nie zrekrutowano w ciągu ostatnich dwóch lat ani jednego ucznia nie może usprawiedliwiać likwidacji całej placówki, w tym przedszkola i pozostałych szkół funkcjonujących w ośrodku. W ocenie Ministra, jeżeli organ prowadzący doszedłby do wniosku, że z jakichś względów zasadna jest likwidacja wskazanego liceum lub szkoły policealnej, to likwidację tych szkół należałoby przeprowadzić poprzez przekształcenie specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, z zachowaniem procedury określonej w art. 89 ust. 8 w zw. z art. 89 ust. 9 w trybie art. 89 ust. 1-7 Prawa oświatowego.

Odnosząc się natomiast do kwestii liczebności oddziałów przedszkola oraz pozostałych szkół wchodzących w skład Ośrodka, organ odwoławczy stwierdził, że z poddanych analizie danych nie wynika, jak twierdzi organ prowadzący, że w analizowanym okresie nastąpił spadek liczby uczniów. Minister zauważył, że dane te wskazują, iż liczba dzieci w przedszkolu utrzymuje się na porównywalnym poziomie, liczba uczniów w szkole podstawowej w ostatnich dwóch latach jest wyższa w porównaniu z rokiem 2018/2019, natomiast w szkole branżowej I stopnia liczba ta w ostatnich trzech latach jest wyższa od liczby uczniów w roku 2018/2019. Dlatego Minister nie zgodził się ze stanowiskiem, że liczba uczniów w "pozostałych typach jednostek" stanowiących Ośrodek jest malejąca i może stanowić przesłankę do jego likwidacji.

Dalej, odwołując się do przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie zagrożonych niedostosowaniem społecznym, Minister zaznaczył, że zdaje sobie sprawę, iż kształcenie, wychowanie i opiekę dla uczniów niepełnosprawnych organizują wszystkie szkoły i placówki oświatowe, na każdym etapie edukacyjnym. Zaznaczył przy tym, że rodzice mają prawo wyboru miejsca nauki dla swojego dziecka, które jest najbliższe ich przekonaniom i wartościom uznawanym za najważniejsze dla rozwoju ich dziecka. Dlatego, zdaniem organu odwoławczego, nie można pominąć okoliczności, że zamiar likwidacji Ośrodka nie spotkał się ze zrozumieniem rodziców, którzy są zainteresowani tym, aby ich dzieci mogły kontynuować pobyt i naukę w tym Ośrodku oraz w szkołach wchodzących w jego skład.

Minister podkreślił również, odwołując się do § 6 ust. 5 pkt 3 i ust. 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli, że analizując kwestię liczebności oddziałów w szkołach funkcjonujących w strukturze Ośrodka

- z uwagi na specyfikę placówki - należy pamiętać, że liczba uczniów w poszczególnych oddziałach przedszkolnych lub szkolnych powinna być niewielka. W jego ocenie, liczba dzieci w przedszkolu oraz uczniów w poszczególnych oddziałach szkół funkcjonujących w ramach Ośrodka nie uzasadnia zamiaru likwidacji placówki.

Organ odwoławczy zauważył ponadto, że organ prowadzący nie ma ściśle sprecyzowanych planów co do zakresu, w jakim miałaby zostać wykorzystania część mieszkalna ośrodka na potrzeby przyszłej bursy szkolnej. Odwołując się przy tym do protokołu oględzin Ośrodka, Minister skonstatował, że gdy nie można precyzyjnie określić, które konkretnie pomieszczenia organ prowadzący planuje przeznaczyć na przyszłą bursę, a którymi będzie mogła nadal dysponować likwidowana placówka, niemożliwym i niezasadnym jest dokonywanie jakiejkolwiek oceny skutków likwidacji ośrodka w kontekście zmiany warunków lokalowo-dydaktycznych dla wychowanków po ewentualnej likwidacji i uruchomieniu w budynku ośrodka nowej bursy szkolnej.

Odnosząc się z kolei do podnoszonej przez organ prowadzący potrzeby łączenia niektórych oddziałów, wywołanej brakiem chętnych do nauki w poszczególnych typach szkół wchodzących w skład Ośrodka, Minister wyjaśnił, że nauka w systemie klas łączonych jest rozwiązaniem dopuszczonym przepisami prawa, po czym odwołał się do przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli, określających warunki łączenia klas, w tym w szkole podstawowej specjalnej i szkole ponadpodstawowej specjalnej. W ocenie Ministra, rozwiązanie polegające na prowadzeniu zajęć systemem klas łączonych w szkołach specjalnych wchodzących w skład Ośrodka zgodnie z powyższymi zasadami, zwłaszcza jeśli jest akceptowalne przez rodziców lub pełnoletnich wychowanków placówki, nie jest przeszkodą w realizacji podstawy programowej i nie może stanowić przesłanki do likwidacji ośrodka.

Minister za trafne uznał również wskazanie przez Kuratora na szczególną rolę specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, który przeznaczony jest dla dzieci i uczniów, których dobrostan powinien podlegać szczególnej uwadze i ochronie. Jak skonstatował, oceniając skutki likwidacji Ośrodka należało zatem mieć na względzie dobro i ochronę praw osób, które same swych praw chronić nie mogą, tj. dzieci niepełnosprawnych. Z uwagi natomiast na przywołane wyżej argumenty, w ocenie organ odwoławczego, nie można stwierdzić, że planowana likwidacja będzie służyła dobru wychowanków Ośrodka.

Minister wskazał ponadto, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2675/21, którego kopię złożono do akt sprawy, nie jest prawomocny, ponieważ wniósł od niego skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Miasto [...], reprezentowane przez radcę prawnego, zaskarżyło postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z [...] czerwca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:

1. art. 89 ust. 1 i ust. 3 Prawa oświatowego poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia [...] Kuratora Oświaty z [...] lutego 2022 r. nr [...] w sprawie wydania negatywnej opinii dotyczącej zamiaru likwidacji Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących w [...], pomimo, że wnikliwa analiza sprawy powinna prowadzić do wydania opinii pozytywnej;

2. art. 126 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 7 i art. 11 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwej i dowolnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ponadto wadliwość uzasadnienia decyzji, która de facto uniemożliwia skontrolowanie podstaw wydanego postanowienia;

3. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy wszechstronna ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego daje podstawy do uchylenia przedmiotowego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim postanowienia [...] Kuratora Oświaty z [...] lutego 2022 r. nr [...];

2. zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Miasto [...] podkreśliło, że w przypadku wydania pozytywnej opinii [...] Kuratora Oświaty planowano odtworzenie Szkoły Podstawowej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, Branżowej Szkoły I stopnia nr [...] Specjalnej oraz Przedszkola Miejskiego nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących w ramach istniejącego już Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] w [...].

W ocenie skarżącego, zarzut naruszenia przez organ prowadzący likwidowany Ośrodek art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego poprzez "rzekome" wskazanie miejsca kontynuowania nauki w szkołach nieistniejących w chwili podjęcia opiniowanej uchwały jest chybiony, co podnoszono w zażaleniu na postanowienie [...] Kuratora Oświaty. W chwili bowiem podjęcia uchwały Rady Miasta [...] nr [...] Przedszkole Miejskie nr [...] Specjalne dla Dzieci Niesłyszących, Szkoła Podstawowa nr [...] Specjalna dla Uczniów Niesłyszących oraz Branżowa Szkoła I stopnia nr [...] Specjalna wchodzące w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących im. [...], istniały oraz istnieją obecnie. Planowana z dniem 31 sierpnia 2022 r. likwidacja tych jednostek nie spowodowałaby ich fizycznego zniknięcia, a jedynie prawne odtworzenie z następnym dniem, to jest z 1 września 2022 r. tyle, że w ramach istniejącego już Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] w [...]. Zachowana zostałaby ciągłość funkcjonowania ww. podmiotów.

Skarżący podkreślił, że organ prowadzący w uzasadnieniu do uchwały oraz w toku postępowania wskazywał na powyższe okoliczności, które nie zostały uwzględnione przez organy pierwszej i drugiej instancji. Wskazał, że nie istniało żadne ryzyko związane z niezapewnieniem ciągłości procesu dydaktyczno-opiekuńczo-wychowawczego dla uczniów i dzieci likwidowanego Ośrodka, ponieważ wskazane wyżej jednostki nie zostałyby unicestwione, a jedynie formalnie odtworzone w drugim istniejącym Ośrodku. Z tych względów za nieuprawnione Miasto [...] uznało odwołanie się przez Ministra Edukacji i Nauki do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1098/20.

Odwoławszy się natomiast do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3360/19, skarżący skonstatował, że organy obu instancji nie wykazały w żaden sposób, aby rozwiązanie przyjęte w uchwale Rady Miasta [...] z [...] grudnia 2021 r. prowadziło do niewykonania lub realnej groźby niewykonania konkretnego, wyraźnie wskazanego w ustawie obowiązku wynikającego z przepisów, co mogłoby prowadzić do ewentualnej odmowy wydania "pozytywnej opinii". Zaznaczył, że w sprawie nie istniało ryzyko niezapewnienia uczniom kontynuacji nauki. Na etapie uchwały o zamiarze likwidacji zaplanowano też, że dzieci uczęszczające do Przedszkola Miejskiego nr [...] dla Dzieci Niesłyszących pozostaną w budynku przy ul. [...], czyli w tym samym miejscu, co dotychczas. Proces edukacyjny będzie prowadzony zgodnie z przepisami prawa.

W ocenie Miasta [...], powyższe stanowi zapewnienie możliwości nieprzerwanego kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie, co wyraźnie pominęli w uzasadnieniu swoich postanowień [...] Kurator Oświaty i Minister Edukacji i Nauki.

Następnie Miasto [...] podniosło, że w toku wcześniejszego postępowania (dotyczącego zamiaru likwidacji ośrodka z dniem 31 sierpnia 2021 r.), ani [...] Kurator Oświaty, ani Minister Edukacji i Nauki nie wskazywali na brak możliwości prowadzenia zajęć w odrębnych budynkach w ramach jednego Ośrodka, stąd niezrozumiałe jest obecnie prezentowane stanowisko Ministra.

Skarżący wyjaśnił również, że wspominając o zapewnieniu miejsca w internacie dla uczniów likwidowanego Ośrodka miał na myśli realizację ustawowego obowiązku całodobowej opieki zapewnianej wychowankom zgodnie z § 42 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r.

Skarżący skonstatował, że przyjęty przez organ prowadzący plan likwidacji Ośrodka, a następnie częściowego odtworzenia funkcjonujących jednostek w strukturze obecnego Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] jest zgodny z art. 89 Prawa oświatowego.

Miasto [...] nie zgodziło się ze stanowiskiem Ministra, podnosząc, że niesłusznie nie uwzględnia on w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentacji ekonomicznej i celowościowej dla likwidacji Ośrodka, a następnie odtworzenia 3 z 5 jednostek wchodzących w jego skład. Zakwestionowało także pozostałe argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zaznaczyło, że wiążące dla organu stanowiącego stanowisko Kuratora w sprawie likwidacji szkoły lub placówki, nie może naruszać samodzielności gminy w zakresie wykonywania jej własnych, obowiązkowych zadań publicznych w dziedzinie oświaty.

W ocenie skarżącego, organ drugiej instancji nie dokonał wszechstronnej i pełnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dokumentów przedłożonych przez Miasto [...] w toku postępowania. Jak skonstatował, podnoszona przez Ministra argumentacja nijak się ma do przedstawionej przez stronę, popartej argumentacją natury faktycznej, socjologicznej, finansowej i prawnej. Argumenty przytoczone przez organ odwoławczy są niezrozumiałe. Zdaniem skarżącego, zaskarżone postanowienie ogranicza możliwość prowadzenia prawidłowej gospodarki finansowej Miasta [...], a także ogranicza rolę samorządu gminnego w stanowieniu prawa lokalnego.

Minister Edukacji i Nauki wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w odpowiedzi na skargę stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej powoływana jako "P.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie natomiast do treści, art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem skargi Miasta [...] jest postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z [...] czerwca 2022 r. nr [...], którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie [...] Kuratora Oświaty z [...] lutego 2022 r. nr [...] w sprawie negatywnej opinii o zamiarze likwidacji specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego. Postanowienie to jest zatem postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty.

W związku z powyższym, Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga nie podlegała uwzględnieniu, ponieważ w ocenie Sądu Minister Edukacji i Nauki oraz [...] Kurator Oświaty w wydanych w sprawie postanowieniach trafnie stwierdzili, że przed zamierzoną likwidacją Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących im. [...] w [...] Miasto [...] nie spełniło wynikającego z art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 ze zm. – stan prawny na dzień wydania zaskarżonego postanowienia; dalej powoływana jako "Prawo oświatowe") wymogu zapewnienia uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie.

Zgodnie ze wskazanym przepisem, szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich - tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu.

Jak wynika z art. 89 ust. 8 Prawa oświatowego, art. 89 ust. 1 stosuje się odpowiednio do placówek publicznych, z wyjątkiem warunku likwidacji z końcem roku szkolnego. W świetle art. 4 pkt 4 w zw. z art. 2 pkt 7 Prawa oświatowego, przez placówki należy rozumieć w szczególności specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze.

Prowadzony przez Miasto [...] Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niesłyszących im. [...] w [...] jest zatem placówką publiczną, do której odpowiednio stosuje się art. 89 ust. 1 Praw oświatowego. Należy przy tym zaznaczyć, że w myśl art. 4 pkt 20 Prawa oświatowego, przez uczniów należy rozumieć także słuchaczy i wychowanków.

W skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących im. [...] w [...]wchodzą:

1. Przedszkole Miejskie nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących,

2. Szkoła Podstawowa nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących,

3. [...] Liceum Ogólnokształcącego Specjalne dla Uczniów Niesłyszących,

4. Branżowa Szkoła I stopnia nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących,

5. Szkoła Policealnej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących.

Wedle znajdującego się w aktach sprawy pisma organu prowadzącego z 19 stycznia 2022 r., liczba wychowanków/uczniów w przedszkolu i szkołach jest następująca:

1. Przedszkole Miejskie nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących – 38 dzieci, 10 oddziałów;

2. Szkoła Podstawowa nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących - 10 uczniów, 3 oddziały;

3. [...] Liceum Ogólnokształcącego Specjalne dla Uczniów Niesłyszących

- 7 uczniów, 1 oddział;

4. Branżowa Szkoła I stopnia nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących – brak uczniów;

5. Szkoła Policealnej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących – brak uczniów.

Jak stwierdzono w uzasadnieniu uchwały Rady Miasta [...] z [...] grudnia 2021 r. nr [...], w przypadku wyrażenia pozytywnej opinii przez [...] Kuratora Oświaty planowane jest ponowne utworzenie: 1. Szkoły Podstawowej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, 2. Branżowej Szkoły I stopnia nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, 3. Przedszkola Miejskiego nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących - w ramach istniejącego Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] w [...]. Dalej natomiast wywiedziono, że odtworzenie wymienionych szkół i przedszkola zapewni obecnym uczniom tych placówek poczucie bezpieczeństwa i identyfikacji ze szkołą, z którą byli do tej pory związani. Szkoły te nadal będą znajdowały się w budynku przy ul. [...]. Ich odtworzenie w ramach struktury Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] zapewnić ma optymalne wykorzystanie posiadanych zasobów pomieszczeń oraz kadry obecnego Ośrodka dla Dzieci Niesłyszących, a także zatrudnienie nauczycieli (w tym wychowawców) zgodnie z posiadanymi przez nich kwalifikacjami. Dodano, że połączenie w jedno grono pedagogiczne nauczycieli z tak różnymi specjalistycznymi uprawnieniami pozwoli na jeszcze skuteczniejsze działania na rzecz dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Równocześnie zmniejszą się koszty ponoszone na zatrudnienie dyrektora, głównego księgowego i kierownika administracyjnego, a decyzje w zakresie pozostałych pracowników niepedagogicznych i zastępców dyrektora zostaną podjęte na etapie tworzenia i zatwierdzania arkusza organizacji nowej jednostki.

Dalej podniesiono natomiast, że zmiany organizacyjne Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących nie spowodują braku możliwości nauki kształcenia dzieci i młodzieży z wadą słuchu, ponieważ zlikwidowane szkoły (Szkoła Podstawowa nr [...], Szkoła Branżowa I stopnia nr [...]) oraz Przedszkole Miejskie nr [...] Specjalne dla Dzieci Niesłyszących zostaną odtworzone w strukturze obecnie funkcjonującego Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] w [...]. Wszyscy uczniowie Szkoły Podstawowej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, Branżowej Szkoły I stopnia nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących i Przedszkola Miejskiego nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących, którzy zechcą korzystać z opieki całodobowej będą mieli zapewnione miejsce w internacie Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] . Mając na względzie konieczność poprawienia warunków lokalowych internatu Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] podjęto prace remontowe, które zostaną ukończone do końca 2021 r.

Podobną argumentację Miasto [...] przedstawiało w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia, w szczególności w powołanym w części sprawozdawczej uzasadnienia piśmie z 7czerwca 2022 r., a także w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Odnosząc powyższe do wymogu określonego w art. 89 ust. 1 Praw oświatowego, należy zaznaczyć, że brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że szkoła publiczna, a tym samym także specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, może być zlikwidowana "po zapewnieniu" możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu. Oznacza to, że warunkiem wyrażenia przez kuratora oświaty pozytywnej opinii o likwidacji szkoły (a także specjalnego środka szkolno-wychowawczego) jest, by w dniu jej wydania szkoła, która zapewni uczniom możliwość kontynuowania nauki już istniała. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 20 października 2022 r. sygn. akt III OSK 5503/21 (niepublikowany; dostępny: https://orzeczenia.nsa.gov.pl), "[...] jeżeli przepis prawa wymaga, aby w dacie podjęcia uchwały o zamiarze likwidacji szkoły zapewniona było uczniom tak likwidowanej szkoły możliwość kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, to musi to być szkoła już istniejąca [...]".

Wskazanie szkoły, która ma być dopiero utworzona nie stanowi realizacji obowiązku zapewnienia możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej. Szkoły i przedszkole, które zdaniem Miasta [...] mają zapewnić wychowankom likwidowanego Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących im. [...] możliwość kontynuowania nauki, mają być natomiast dopiero "odtworzone" w ramach Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] , znajdującego się przy Al. [...]. W sferze prawnej oznacza to, że po likwidacji Ośrodka im. [...] szkoły te i przedszkole muszą zostać utworzone na nowo i włączone w skład Ośrodka im. [...]. Z akt sprawy i argumentacji podniesionej w skardze nie wynika zaś, by Miasto [...] podjęło uchwałę o zamiarze przekształcenia Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] i włączenia do niego Szkoły Podstawowej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, Branżowej Szkoły I stopnia nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących oraz Przedszkola Miejskiego nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących, wchodzących obecnie w skład Specjalnego Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niesłyszących im. [...] w [...]. W aktach sprawy nie ma też jakiegokolwiek innego dokumentu potwierdzającego zamiar utworzenia w strukturze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] wymienionych szkół i przedszkola.

Z uzasadnienia uchwały z [...] grudnia 2021 r. nr [...] wprost natomiast wynika, że "ponowne utworzenie" Szkoły Podstawowej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, Branżowej Szkoły I stopnia nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących oraz Przedszkola Miejskiego nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących "planowane jest" "w przypadku wyrażenia pozytywnej opinii". Na dzień wyrażenia opinii przez [...] Kuratora Oświaty "odtworzenie" wymienionych szkół i przedszkola w strukturze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] było więc dopiero intencją Miasta [...], niepopartą żadnym wiążącym aktem organu prowadzącego. Jak natomiast trafnie podniósł Minister Edukacji i Nauki w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (str. 5), w okolicznościach sprawy istniejących tak w dniu wyrażenia opinii przez [...] Kuratora Oświaty, jak i w dniu wydania zaskarżonego postanowienia, nie istniały żadne prawne przeszkody do wycofania się przez Miasto [...] z deklaracji utworzenia w ramach struktury organizacyjnej Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] Szkoły Podstawowej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, Branżowej Szkoły I stopnia nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących oraz Przedszkola Miejskiego nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących.

Sąd nie podaje w wątpliwość zawartego w skardze twierdzenia, że likwidacja Szkoły Podstawowej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, Branżowej Szkoły I stopnia nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących oraz Przedszkola Miejskiego nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących nie spowoduje ich "fizycznego zniknięcia". Sąd nie kwestionuje też, podobnie jak rozstrzygające w sprawie organy, że zgodnie z twierdzeniem Miasta [...], po likwidacji wymienionych szkół i przedszkola, uczęszczające do nich dzieci (uczniowie/wychowankowie) będą mogły kontynuować naukę w tym samym miejscu (w tym samym budynku przy ul. [...]). Tak jak rozstrzygające w sprawie organy, Sąd nie neguje również wynikającej z uzasadnienia uchwały z [...] grudnia 2021 r. nr [...] i pism składanych w toku postępowania administracyjnego oraz ze skargi z 20 lipca 2022 r. deklaracji Miasta [...], że - w ramach Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] - "odtworzy" Szkołę Podstawową nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, Branżową Szkołę I stopnia nr [...] Specjalną dla Uczniów Niesłyszących oraz Przedszkole Miejskie nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących. Deklaracja ta, świadcząca o planach organu prowadzącego, niepoparta działaniami zmierzającymi do przekształcenia wymienionego ośrodka poprzez włączenie w jego skład likwidowanych szkół i przedszkola, nie spełnia jednak wymogu wynikającego z art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego. Nie można bowiem stwierdzić, że przed likwidacją wymienionych szkół i przedszkola, wchodzących w skład likwidowanego specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, organ prowadzący zapewnił możliwość kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu. Szkoły i przedszkole, które mają być "odtworzone", nie istniały bowiem w dniu wydania opinii, natomiast organ prowadzący nie podjął przewidzianych prawem czynności gwarantujących ich deklarowane odtworzenie w ramach istniejącego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] następnego dnia po likwidacji Ośrodka im. [...].

Wyrażony w uchwale Rady Miasta [...] z [...] grudnia 2021 r. nr [...] zamiar likwidacji Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących im. [...] w [...]przy ul. [...], w tym Przedszkola Miejskiego nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących, Szkoły Podstawowej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, [...] Liceum Ogólnokształcącego Specjalnego dla Uczniów Niesłyszących, Branżowej Szkoły I stopnia nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, Szkoły Policealnej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, jest zatem niezgodny z art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego w zakresie, w jakim przepis ten nakłada na organ prowadzący obowiązek zapewnienia uczniom (wychowankom) likwidowanej szkoły (specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego) zapewnienia przed jej likwidacją możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie.

Wbrew stanowisku zawartemu w skardze, w powyższym zakresie organ prowadzący nie wywiązał się z powinności wprost wynikającej z normy prawnej zawartej w art. 89 ust. 1 Praw oświatowego, co prawidłowo wykazano w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień. Negatywnej opinii [...] Kuratora Oświaty oraz utrzymującego nią w mocy postanowienia Ministra Edukacji i Nauki nie można zatem uznać za arbitralne. W powyższym zakresie, w ocenie Sądu mają one bowiem oparcie w racjach i przesłankach zawartych w prawie materialnym. Tym samym pozostają w zgodzie z właściwie wyłożoną i trafnie zastosowaną w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy normą prawa materialnego.

Zważywszy, że Miasto [...] nie podjęło do dnia wydania zaskarżonego postanowienia uchwały o zamiarze przekształcenia Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] przy al. [...] poprzez "odtworzenie" w jego strukturze Szkoły Podstawowej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, Branżowej Szkoły I stopnia nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących oraz Przedszkola Miejskiego nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących, Sąd za przedwczesne uznał wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a wywiedzione z treści art. 39 ust. 7a Prawa oświatowego, stanowisko o niedopuszczalności przekształcenia specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego poprzez utworzenie nowych lokalizacji prowadzenia zajęć dydaktycznych. Zaskarżona uchwała obejmuje wyłącznie zamiar likwidacji specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, a jak trafnie stwierdził Minister Edukacji i Nauki w odpowiedzi na skargę, w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego zamiar utworzenia wyżej wymienionych szkół i przedszkola w ramach Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego funkcjonującego przy al. [...] w [...]. W tych okolicznościach kwestia ewentualnego zamiaru przekształcenia tego Ośrodka poprzez włączenie do niego ("odtworzenie" w jego ramach) szkół i przedszkola wchodzących obecnie w skład Ośrodka przy ul. [...], pozostaje poza granicami sprawy.

Z tych samych względów przedwczesne jest stanowisko dotyczące możliwości korzystania przez uczniów (wychowanków) Szkoły Podstawowej nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących, Branżowej Szkoły I stopnia nr [...] Specjalnej dla Uczniów Niesłyszących oraz Przedszkola Miejskiego nr [...] Specjalnego dla Dzieci Niesłyszących z całodobowej opieki w internacie Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] .

Należy jednak zaznaczyć, że w odpowiedzi na skargę Miasto [...] wyjaśniło, że wspominając o zapewnieniu miejsca w internacie miało na myśli realizację obowiązku całodobowej opieki zapewnianej wychowankom zgodnie z § 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie publicznych placówek oświatowo-wychowawczych, młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii, specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodków wychowawczych, ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych oraz placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania (Dz. U. poz. 1606 ze zm.). W ocenie Sądu, o ile spełnione są warunki określone § 42 oraz § 43 powołanego rozporządzenia, należy uznać, że obowiązki zapewnienia wychowankom całodobowej opieki (§ 42) oraz odpowiednich pokojów mieszkalnych i innych pomieszczeń (§ 43) są realizowane, a okoliczność, że pokoje znajdują się we wchodzącym w skład specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego budynku określanym jako "internat", nie wpływa na prawidłowość realizacji tych obowiązków. Należy nadmienić, że także w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci Niesłyszących im. [...] w [...], obowiązki o których mowa w powołanych przepisach, realizowane są z wykorzystaniem internatu tego Ośrodka, który zgodnie z uzasadnieniem uchwały z [...] grudnia 2021 r. nr [...] ma zostać przeznaczony na bursę.

Odnosząc się do pozostałej argumentacji powołanej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia [...] Kuratora Oświaty z [...] lutego 2022 r., należy przypomnieć, że negatywna opinia o zamiarze likwidacji Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących im. [...] w [...] została wydana w formie postanowienia na podstawie art. 89 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego. Zgodnie z art. 89 ust. 3 zd. 1, szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty. Jak natomiast wynika z art. 89 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego, opinia, o której mowa w ust. 3, jest wydawana w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.

Mając powyższe na względzie, należy zauważyć, że w świetle art. 8 ust. 16 Prawa oświatowego, zakładanie i prowadzenie placówek wymienionych w art. 2 pkt 3-8 tej ustawy, w tym specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych (art. 2 pkt 7), należy do zadań własnych powiatu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wyrażano już natomiast stanowisko, zgodnie z którym zapewnienie samodzielności samorządu terytorialnego może mieć miejsce tylko wówczas, gdy zadania własne samorządu będą nadzorowane jedynie na podstawie kryterium legalności, czyli zgodności z normami prawa wyartykułowanymi w wiążących samorząd terytorialny aktach prawnych. W przeciwnym razie, realizując zadanie publiczne niewystarczającym będzie dla organu samorządu oparcie się o przepis prawa, ale niezbędnym będzie również dokonanie oceny, czy stosowanie danego przepisu jest zgodne z intencjami, zamierzeniami i celami działalności administracji rządowej. Jak podnosi Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie, taka konstatacja prowadziłaby w istocie do fasadowości samego samorządu terytorialnego i zrównania go z administracją rządową. Dopuszczalna jest sytuacja, w której pewnym elementom polityki państwowej, np. polityki oświatowej, nadaje się status przepisów prawa. Wówczas, jeśli określona uchwała nie spełnia warunków określonych w tych przepisach, np. warunków nauki, dostępności komunikacyjnej do szkoły, możliwości kontynuowania nauki w innej szkole, kurator oświaty może wydać negatywną opinię o zamiarze likwidacji szkoły (zob. powołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2022 r. sygn. akt III OSK 5503/21, a także np. wyrok tego Sądu z 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 2976/21 – niepublikowany; dostępny: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Każdorazowa negatywna opinia kuratora w sprawie likwidacji szkoły musi więc wskazywać prawną podstawę, nakładającą na organ prowadzący szkołę konkretny obowiązek, związany z zapewnieniem uczniom likwidowanej szkoły zrealizowania wszystkich tych uprawnień, które wynikają z norm prawnych zawartych w Prawie oświatowym lub innych ustawach. Dopiero niewykonanie lub realna groźba niewykonania takiego konkretnego, wyraźnie wskazanego w ustawie obowiązku, może prowadzić do odmowy wydania pozytywnej opinii (zob. np. wyroku naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 2834/21, z 29 października 2020 r. sygn. akt I OSK 851/20, z 2 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3274/19

– niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwzględniając z kolei powyższe, należy stwierdzić, że poza trafną w ocenie Sądu argumentacją wskazującą na niezrealizowanie przez organ prowadzący (wynikającego z art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego) obowiązku zapewnienia możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej; przedwczesną, wykraczającą poza granice sprawy, argumentacją dotyczącą niedopuszczalności tworzenia – poprzez przekształcenie – innych lokalizacji prowadzenia zajęć dydaktycznych w przypadku specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych; a także przedwczesną i w ocenie Sądu nietrafną w świetle akt sprawy, w tym odpowiedzi na skargę, argumentacją dotyczącą wykorzystania internatu Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] , w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wykazano naruszenia przez Miasto [...] - przy podejmowaniu uchwały o zamiarze likwidacji Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących im. [...] w [...]- przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Argumentacja zawarta na stronach od 8 do 11 zaskarżonego postanowienia nie wskazuje, jakie prawne kryteria uniemożliwiają pozytywne zaopiniowanie zamiaru likwidacji wskazanego Ośrodka. Minister nie odnosi się do przepisów prawa nakładających na organ prowadzący określone obowiązki, lecz sięga do kryteriów pozaprawnych, mających świadczyć o niecelowości zamierzonych przez Miasto [...] działań, braku ich akceptacji przez rodziców wychowanków ośrodka, bądź zasadności ich ograniczenia lub przeprowadzenia w innej formie, np. poprzez przekształcenie Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących im. [...].

W zakresie, w jakim negatywną opinię o zamiarze likwidacji specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego oparto na argumentacji pozaprawnej, celowościowej i słusznościowej, wydane w sprawie postanowienia naruszają art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego. Stwierdzone naruszenie nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ tak [...] Kurator Oświaty, jak i Minister Edukacji i Nauki zasadnie stwierdzili, że przed zamierzoną likwidacją Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niesłyszących im. [...] w [...] Miasto [...] nie spełniło wynikającego z art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego wymogu zapewnienia uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.