Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 793/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
article: art. 27 ust. 1, art. 34 ust. 2, art. 35 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 627
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
article: art. 23 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 140
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności - tekst jedn.
article: art. 146 par. 1, art. 200, art. 205 par. 2, art. 209
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), , Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi "A" w G. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa z dnia 22 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie pomocy w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014 - 2020 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie; 2. zasądza od Zarządu Województwa na rzecz strony skarżącej 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

[...] ogłoszeniem nr [...] podała do wiadomości informację o naborze wniosków o przyznanie pomocy w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2010. Zakres tematyczny naboru obejmował działania na rzecz aktywizacji społeczności w tym w oparciu o kultywowanie dziedzictwa lokalnego i podnoszenie świadomości ekologicznej ze szczególnym uwzględnieniem ich lokalizacji w obiektach dotowanych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich.

W ramach powyższego naboru Fundacja "A" z siedzibą w G. złożyła w dniu 20 listopada 2018 r. wniosek o przyznanie pomocy na operację pod nazwą "Rowerem po [...] – organizacja i prowadzenie imprez plenerowych o charakterze edukacyjnym poprzez zakup usług i rzeczy", na podstawie którego ubiegała się o dofinansowanie w wysokości 88,1% całkowitych kosztów kwalifikowalnych, do których zalicza się również wartość pracy (usług oraz robót budowlanych świadczonych nieodpłatnie). Z wyłączeniem wartości pracy i usług świadczonych nieodpłatnie, wnioskowana kwota dofinansowania wynosiła 92,59% planowanych do poniesienia kosztów "finansowych". Koszty do poniesienia obejmują: zakup audioprzewodników, opracowanie materiału informacyjno — edukacyjnego nt. dziedzictwa kulturowego (...), nagranie wersji audio tego materiału, zakup rowerów, zakup i montaż wiaty ze stojakami na rowery wraz z instalacją elektryczną do ładowania rowerów elektrycznych i innych urządzeń, opracowanie tras rowerowych, zakup strojów regionalnych oraz promocja operacji. Poniesienie powyższych kosztów wnioskodawca uznał za niezbędne w celu organizacji piętnastu imprez plenerowych, trwających łącznie 90 godzin. Wnioskodawca wskazał, że bazą dla każdej inicjatywy (imprezy) będą okolice historycznego i pięknie położonego Dworku Myśliwskiego [...].

Podczas weryfikacji Wniosku ustalono, że w Dworze [...], mającym stanowić bazę dla operacji, prowadzona jest przez Prezesa Zarządu wnioskodawcy – pana A. P. - działalność gospodarcza polegająca na obsłudze historycznej obiektu.

W związku z powyższym organ, w piśmie z dnia 26 czerwca 2018 r., zwrócił się do wnioskodawcy z prośbą o wyjaśnienie m.in.: w jaki sposób po realizacji operacji podmiot planuje wykorzystać poszczególne elementy zakresu operacji (...) oraz uzasadnienie w jaki sposób podmiot zapewni, że sprzęt objęty operacją nie zostanie wykorzystany na rzecz prowadzonej działalności gospodarczej, tj. obsługi historycznej obiektu Dwór [...], tym bardziej, że w ofercie hotelu znajduje się wypożyczalnia rowerów.

W odpowiedzi przekazanej pismem z dnia 19 lipca 2018 r., wnioskodawca wyjaśnił, że jedynym potencjalnym związkiem pomiędzy Dworem [...]

a projektem "Rowerem po K." może być fakt, czasami goście Dworu mogą być zainteresowani, w miarę wolnych miejsc i na warunkach jak pozostali, uczestnictwem w rajdach rowerowych. Oświadczył ponadto, że jeżeli przy obiektach turystycznych jest możliwość wynajmowania rowerów, to jest to bezpłatna oferta uzupełniająca ofertę obiektu turystycznego.

Rozstrzygnięciem z dnia 22 sierpnia 2018 r. Zarząd Województwa odmówił Fundacji "A" przyznania prawa pomocy w ramach poddziałania 19.2. "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność", objętego PROW na lata 2014-2020 złożonym we wniosku z dnia 20 listopada 2017 r. W uzasadnieniu, przywołując treść art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013

z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia RADY (EWG)

Nr 352/78, (WE) Nr 165/94, (WE) Nr 2799/98, (WE) Nr 814/2000, (WE) Nr 1290/2005 i (WE) Nr 485/2008 organ wskazał, że wnioskodawca nie wykluczył wykorzystania planowanego do zakupu w ramach operacji pn. "Rowerem po K." sprzętu

do już prowadzonej działalności gospodarczej, tj. obsługi historycznej obiektu Dwór [...]. Możliwość bezpłatnego wynajmowania rowerów w obiektach turystycznych, czy jakakolwiek oferta komplementarna, wpływa na pozycję konkurencyjną obiektu. Tym samym okoliczność ta pozostaje w sprzeczności z zasadami realizacji operacji w ramach ogłoszonego naboru, który nie dotyczył działań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie

w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści prowadzą, zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/2005 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Fundacja "A" wniosła o uchylenie powyższego rozstrzygnięcia, przeprowadzenie postępowania mediacyjnego a także o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

- art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, że warunki wymagane do uzyskania płatności bezpośrednich zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa i nałożenie przewidzianej w nim sankcji pomimo braku zaistnienia przesłanek, podczas

gdy Fundacja "A" nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności bezpośrednich i realizowała, jako samodzielny podmiot, cele określone w jej statucie,

- art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ, że Fundacja "A" podjęła działania chcąc pozyskać korzyści w sposób sprzeczny

z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, gdyż stworzyła sztuczne warunki

w celu uzyskania tej korzyści, podczas gdy strona nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności bezpośrednich i realizowała jako samodzielny podmiot cele określone w przepisach prawa wspólnotowego, a zatem powinna otrzymać pomoc o która się ubiegała.

Zarzuciła ponadto naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 3 ust. 1-3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2015, poz. 308 ze zm.) poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, poprzez zastosowanie wybiórczej oceny faktów,

nie uwzględniającej podstawowego faktu, że strona wykonuje działania fundacji zgodnie z jej celami, a także poprzez brak wykazania, że przepisy o sztucznych warunkach nie były stosowane.

wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a poprzez brak precyzyjnego odniesienia się co do wiarygodności dowodów i określenia ich mocy dowodowej w przedmiotowym rozstrzygnięciu co doprowadziło w konsekwencji

do dowolnej oceny dowodów przez organ.

Uzasadniając skargę Fundacja podniosła, że w przekazanej dokumentacji aplikacyjnej wykazała, że Prezes Zarządu Fundacji nie prowadził i nie prowadzi zarobkowej działalności gospodarczej polegającej na obsłudze historycznej obiektu. Aktywność Prezesa związana z rekonstrukcjami od wielu lat zawsze była działalnością non profit czego ostatecznym przejawem było powołanie przez niego 23 listopada 2015 r. Fundacji "A". Od tego momentu wszelka aktywność rekonstrukcyjna realizowana jest pod jej szyldem. Stwierdzenie użyte

w złożonych wyjaśnieniach, że A. P. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zajmuje się obsługą historycznego obiektu Dwór [...] miało na celu przedstawienie jego aktywności w czasie przed powołaniem Fundacji

z wykorzystaniem posiadanej na terenu Dworu [...] infrastruktury. Wyjaśniła jednocześnie, że nigdy nie była to aktywność zarobkowa.

Wskazała ponadto, że w składanych wyjaśnieniach jednoznacznie wykluczyła możliwość wykorzystywania planowanego zakupu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Przewidziana lokalizacja projektu nie znajduje się

na działce, na której zlokalizowany jest Dwór [...] a na działce sąsiedniej znacznie od niego oddalonej. W ocenie skarżącej wybrana lokalizacja posiada niezaprzeczalne atrybuty (m. in. bliskość siedliska, objęcie video-monitoringiem)

i to właśnie wspomniane sąsiedztwo będzie istotnym atrybutem mającym wpływ

na ostateczny sukces przedmiotowego projektu.

W ocenie skarżącej zainteresowanie gości Dworu [...] uczestnictwem

w rajdach rowerowych nie oznacza, że Dwór [...] będzie, w związku z realizacją projektu, w uprzywilejowanej pozycji, albowiem potencjał noclegowy obiektu

(7 łóżek) odbiega od zakładanych w projekcie wskaźników, w związku z czym niezbędnym będzie budowanie partnerstwa z innymi obiektami w celu wywiązania się z postawionych warunków pomocy. Skarżąca podkreśliła, że jest świadoma,

iż zakupione w ramach operacji rowery mogą być wykorzystywane jedynie na cele realizacji programu.

Zdaniem skarżącej zarzut o stworzeniu sztucznych warunków jest nieprawdziwy i nie znajduje potwierdzenia w dokumentach oraz przytoczonych faktach, gdyż:

- Fundacja "A" została powołania 23 listopada 2015 r., natomiast sam wniosek o przyznanie pomocy został złożony 20 października 2017 r.; co świadczy, że powołaniu Fundacji przyświecały cele zapisane w Statucie i zgodne z celem realizacji projektu a nie próba tworzenia sztucznych warunków dla uzyskania nienależnych korzyści.

- wcześniej, w miarę możliwości, Fundacja prowadziła swoją działalność statutową głównie z terenie Muzeum Zamkowego w M.; ma też plany dalszego rozwoju tej działalności na tym obiekcie.

- próba powiązania osoby Prezesa Fundacji i jego aktywności w obszarze rekonstrukcji historycznych wraz z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą na obiekcie Dwór [...] jest nietrafiona, gdyż głównym profilem prywatnej działalności gospodarczej jest obsługa finansowa i formalna inwestycji prowadzona przez jego biuro w G. a wynajem pokoi w Dworze [...]

i przychody z tego tytułu stanowię jedynie promil jego aktywności zawodowej.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa wniósł

o oddalenie skargi i wniosku o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego. Podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonym rozstrzygnięciu organ wskazał,

że zgodnie z art. z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich

na lata 2014-2020 skarżący był zobowiązany do wykazania między innymi, że sprzęt objęty operacją nie zostanie wykorzystany na rzecz prowadzonej działalności gospodarczej, tj. obsługi historycznej obiektu Dwór [...]. Skarżący powyższego nie wykazał, bowiem nie wykluczył wykorzystania sprzętu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Zdaniem organu w realiach niniejszej sprawy stworzenie sztucznych warunków do otrzymania płatności polegało na posłużeniu się Fundacją w celu uzyskania płatności mającej być przeznaczonej na zakup sprzętu,

co do którego nie wykluczono wykorzystania w ramach prowadzonej już w obiekcie Dwór [...] działalności gospodarczej. Zakupiony z dofinansowania sprzęt

i urządzenia będą mogły być wykorzystywane przez gości obiektu, podnosząc tym samym atrakcyjność rynkową Dworu i przyczyniając się do generowania wyższych przychodów z działalności gospodarczej.

Organ zwrócił uwagę, że maksymalne dofinansowanie projektów podmiotów prowadzących działalność gospodarczą i dotyczące jej rozwijania wynosi 70% kosztów kwalifikowalnych, jednak z uwagi na formę prawną skarżącego (fundacja)

a także na zakres, w ramach którego skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy, ograniczenie to nie ma zastosowania do niniejszej operacji.

Za nieuzasadnione uznał ponadto organ zarzuty wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 3 ust. 1-3 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na fakt, że w sprawie nie została wydana decyzja administracyjna. Z ostrożności procesowej organ wskazał, że okoliczności stanowiące podstawę odmowy przyznania pomocy, wbrew zarzutom skargi, zostały wnikliwie wyjaśnione. Organ przeprowadził bowiem szczegółowe postępowanie wyjaśniające, trzykrotnie wzywając skarżącego do złożenia stosownych wyjaśnień.

Za niezasadniony uznał ponadto organ wniosek o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego z uwagi na fakt, że przyjmowanie, zgodnie z przepisem art. 115 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") przez strony niniejszego postępowania ustaleń co do sposobu załatwienia sprawy będącej przedmiotem sporu w granicach obowiązującego prawa byłoby rażąco sprzeczne z istotą procedury objętej naborem [...]. Procedura ta ma charakter konkursowy i jako taka nie dopuszcza czynienia indywidualnych ustaleń między organizatorem konkursu a podmiotami biorącymi w nim udział. Ponadto okoliczności faktyczne sprawy nie wymagają wyjaśnienia.

W piśmie procesowym z dnia 7 listopada 2018 r. skarżąca wyjaśniła, że nigdy nie dopuszczała możliwości wykorzystywania planowanego zakupu do prowadzonej działalności gospodarczej przez kogokolwiek, w tym również do prowadzonej

przez [...] Biuro Doradztwa Ekonomiczno-Prawnego obsługi Dworu [...].

Ze złożonego oświadczenia dotyczącego potencjalnego związku pomiędzy obiektem a Projektem "Rowerem po K." wynika jedynie, że goście mogą być - niezależnie od pobytu w Dworze - zainteresowani uczestnictwem w rajdach,

na co jednak strona nie ma wpływu. W związku z powyższym nie może być mowy

o wykorzystywaniu planowanego zakupu do prowadzonej działalności gospodarczej przez podmiot obcy. W ocenie strony złożone przez nią oświadczenie w żaden sposób nie upoważnia organu do twierdzenia, że jest to równoznaczne z deklaracją, iż zakupiony sprzęt będzie wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Wywodząc wniosek, że sprzęt będzie wykorzystywany w ramach prowadzonej działalności gospodarczej organ powinien niezbicie udowodnić swoje twierdzenie, czego jednak nie uczynił.

Zarząd Województwa w piśmie procesowym z dnia 19 grudnia 2018 r. podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyjaśnił, że wbrew twierdzeniu skarżącej, to strona była zobowiązana do udowodnienia, że sprzęt nie będzie wykorzystywany w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Na etapie weryfikacji wniosku skarżący, pomimo wezwań organu do wyjaśnień między innymi co do sposobu zapewnienia, że sprzęt objęty operacją nie będzie wykorzystywany

w prowadzonej działalności gospodarczej, nie był jednak w stanie wykazać,

że zapewni, iż sprzęt ten nie zostanie wykorzystany na rzecz działalności gospodarczej. Skarżący nie wyjaśnił również w jaki sposób to zapewni, podając jedynie, że rowery w tego typu obiektach stanowią pomocniczą infrastrukturę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność z prawem zaskarżanych aktów administracyjnych.

Sąd stwierdza, że w aktach sprawy znajdują się istotne informacje przedstawione przez stronę ubiegającą się o dofinansowanie.

W opisie operacji o charakterze inwestycyjnym strona, odwołując się

do stałego wzrostu korzystania z dróg rowerowych na K., przedstawiła zakres koniecznych nakładów w celu przygotowania imprez rowerowych, dotyczących

m. in. zakupu rowerów, wyboru miejsc docelowych, opracowania materiałów typu przewodnik fabularny, zakupu urządzeń audio umożliwiających prezentacje wiedzy

o regionie. W opisie strona wskazała, że "bazą dla każdej inicjatywy (imprezy) będą okolice historycznego i pięknie położonego dworku myśliwskiego [...]", "uczestnicy będą rozpoczynać i kończyć wyprawę rowerową w dworskim parku",

"w tym miejscu będą przeprowadzane mentorskie opowieści z elementami żywej lekcji historii".

Nie jest okolicznością sporną, że Fundacja została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 16 grudnia 2015 r. Statut Fundacji potwierdza cele działania Fundacji, wymieniając wśród nich również popularyzację historycznych

i kulturowych walorów turystycznych K. Prezesem Fundacji jest pan A. P.

W aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające, że pan A. P. jest właścicielem Dworu [...], w którym prowadzi działalność gospodarczą, również działalność typu hotelowego. Początkowe twierdzenia

o ofercie wypożyczalni rowerów dla gości hotelu zostały skorygowane, ostatecznie pan A. P. stwierdził, że wypożyczalnia rowerów nie została uruchomiona, a ofertę hotelową uzupełnia możliwość udziału w jazdach konnych.

W aktach sprawy znajduje się materiał (taki jak płyta CD) dotyczący doświadczenia Fundacji w zakresie prezentacji oręża oraz warsztatów dawnych zawodów – opis dotyczący programu składającego się z "prezentacji na zasadzie wolontariatu, dwóch koni i dwóch giermków w strojach krzyżackich z możliwością przejażdżki, z której korzystają głównie młodzież i dzieci odwiedzające Zamek,

a także oglądania i samodzielnej obsługi warsztatu wyposażonego w dawne urządzenia".

Dokumenty obrazują funkcjonowanie Dworu [...], ofertę hotelową, znaczenie historyczne tego obiektu oraz wykorzystywanie jako siedziby [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. reprezentowanej przez pana A. P.

Z dokumentów wynika, że Fundacja wydzierżawiła działkę w sąsiedztwie Dworu [...] od K. N. – P. (umowa użyczenia z 19 listopada 2017 r.).

W uzasadnieniu zaskarżonego aktu z 22 sierpnia 2018 r. jako prawną podstawę odmowy przyznania pomocy, o którą ubiegała się Fundacja "A" wskazano art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/2005 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE.L 2013 Nr 347, str. 549). Zgodnie z tym przepisem bez uszczerbku

dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego,

jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM)

nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1) działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Sposób interpretacji przez organ nieostrego pojęcia "sztucznego stworzenia warunków uzyskania (...) korzyści" nie został zaprezentowany. Organ poprzestał

na zacytowaniu udzielonych przez A. P. działającego w imieniu Fundacji wyjaśnień dotyczących związku projektu z prowadzoną działalnością gospodarczą

w Dworze [...]. Potwierdzenie przez pana A. P. potencjalnego związku na poziomie zainteresowania gości Dworu [...] uczestnictwem w rajdach rowerowych na zasadach odpowiadających ofercie i potwierdzeniu, że bezpłatna oferta wynajmu rowerów dostępnych przy obiekcie turystycznym uzupełnia ofertę obiektu turystycznego zostało ocenione jako przyznanie wpływu dofinansowania

na pozycję konkurencyjną obiektu. Ustalono, że wnioskodawca nie wykluczył wykorzystania w ramach prowadzonej działalności gospodarczej planowanego zakupu rowerów ze środków dofinansowania.

W ocenie Sądu uzasadnienie organu w zakresie zastosowania przepisu wykluczającego przyznanie korzyści w sytuacji stwierdzenia, że warunki

do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone w sprzeczności z celami sektorowego prawodawstwa rolnego nie odpowiada wymogom prawa.

Stosownie do art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 627) w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, 3 lit. b, pkt 4, 5, 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14 tej ustawy, podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy informuje podmiot ubiegający się

o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. W takim przypadku podmiotowi ubiegającemu się o przyznanie pomocy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi

na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 35 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu, sąd administracyjny bada

czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na akt z zakresu administracji publicznej,

o którym w art. 3 § 2 pkt 4, uchyla ten akt.

Warunki oraz tryb przyznania pomocy finansowej w zakresie działania "Wsparcie dla rozwoju lokalnego w ramach inicjatywy LEADER" regulują przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (Dz. U. z 2018 r., poz. 140 z późn. zm.) oraz dla poddziałania 19.2 – rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r., poz. 772 z późn. zm.), wydane w oparciu

o delegację ustawową z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Jak stanowi art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym

z udziałem lokalnej społeczności, jeżeli nie są spełnione warunki udzielenia wsparcia, o którym mowa w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1303/2013, zarząd województwa informuje podmiot ubiegający się o wsparcie o odmowie udzielenia tego wsparcia, zgodnie z przepisami regulującymi zasady wsparcia z udziałem poszczególnych EFSI.

Powyższe przepisy stanowiły podstawę działania organu, który uznał,

że zachodzą przesłanki do odmowy przyznania pomocy wnioskowanej przez skarżącego. Zdaniem organu wniosek skarżącego o przyznanie dofinansowania wskazuje na sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania pomocy.

Wyrażone w zaskarżonym akcie stanowisko organu nie może być jednak podzielone, gdyż organ podejmując zaskarżony akt nie dokonał i nie zawarł

w uzasadnieniu pisma z dnia 22 sierpnia 2018 r. ustaleń, które pozwalałyby na taką ocenę.

W myśl art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE)

nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE. L.347.549 z dnia 20 grudnia 2013 r.), bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w swoim orzecznictwie wielokrotnie stwierdzał, że żaden podmiot nie może powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (zob. w szczególności wyrok z dnia 12 maja 1998 r. w sprawie C-367/96 Kefalas i in., Rec. str. I-2843,

pkt 20; z dnia 23 marca 2000 r. w sprawie C-373/97 Diamantis, Rec. str. I-1705, pkt 33, oraz z dnia 3 marca 2005 r. w sprawie C-32/03 H. Fini oraz C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hanower).

Problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) na tle poprzednio obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, zgodnie

z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu

do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

W wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 ("Słynczewa siła EOOD") Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Jednocześnie TSUE podkreślił, że artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek

o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu,

nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

Istotne jest więc przy stosowaniu generalnej klauzuli obejścia prawa rozważenie elementów obiektywnych i subiektywnych. Element obiektywny sprowadza się do rozważenia, czy mimo formalnego przestrzegania wymogów stawianych przez regulacje europejskie, cel tych rozwiązań prawnych nie został osiągnięty, natomiast subiektywny element wymaga zbadania, czy wystąpił zamiar skorzystania z unormowań europejskich poprzez sztuczne wykreowanie przesłanek do skorzystania z nich.

W świetle wskazanych przepisów, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, wykazania celu

w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, w postaci woli uzyskania takich korzyści oraz wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia. Przy ocenie kwestii sztucznego stworzenia warunków nie można ograniczać się do działań samego wnioskodawcy. Konieczne pozostaje zatem badanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak,

aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26).

W wyroku z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 2576/14, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że kwestia sztucznego stworzenia warunków dotyczy określonych ustaleń faktycznych. Obowiązkiem organu w sprawie niniejszej było zatem dokonanie w tym zakresie niezbędnych ustaleń.

W zaskarżonym akcie organ nie wykazał przesłanek świadczących

o sztucznym stworzeniu przez wnioskodawcę warunków do uzyskania pomocy.

Jak wskazano wyżej, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, interpretując pojęcie sztucznego stworzenia warunków do uzyskania pomocy zwraca uwagę

na kilka elementów, które należy wziąć pod uwagę. W wyroku w sprawie C-434/12 stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się

o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Zdaniem Sądu organ w zaskarżonym w niniejszej sprawie akcie nie wykazał zaistnienia dwóch okoliczności, które zobligowany był udowodnić, to jest okoliczności obiektywnych, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków określonych w prawodawstwie unijnym cel wskazany przez te przepisy nie został osiągnięty oraz okoliczności subiektywnych, z których wynika wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych przez sztuczne stworzenie wymaganych do jej uzyskania przesłanek.

Z treści powołanego przez organ w ramach podstawy prawnej przepisu art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 PROW wynika, że podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy.

Przepis art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wskazuje zatem, że odmowa przyznania pomocy powinna zawierać szczegółowe

i zrozumiałe wyjaśnienie, dlaczego w ramach danego działania wniosek strony

o przyznanie pomocy nie został uwzględniony. Ocena taka nie może ograniczać się do ogólnikowych stwierdzeń, lecz musi odnosić się do twierdzeń wnioskodawcy wskazanych w dokumentacji aplikacyjnej oraz ustaleń organu w zakresie okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia.

Stosownie do art. 34 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy w ramach działań i poddziałań,

o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, 3 lit. b, pkt 4, 5, 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14, prowadzonych przez agencję płatniczą i podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy

nie stanowią inaczej. Przepisy art. 27 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich,

w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego

nie stosuje się.

Natomiast brak należytego uzasadnienia odmowy przyznania pomocy

przez organ właściwy w sprawie o przyznanie pomocy narusza zasadę praworządności, uniemożliwia wnioskodawcy zrozumienie przyczyn, dla których wniosek nie został wybrany do dofinansowania. Uniemożliwia również sądowi administracyjnemu dokonanie prawidłowej kontroli, czy ocena wniosku nie narusza prawa.

Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że informacja o odmowie przyznania pomocy zawarta w piśmie z dnia 22 sierpnia 2018 r. nie spełnia ustawowego wymogu przewidzianego art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich

na lata 2014-2020 i w konsekwencji została wydana z naruszeniem art. 27 ust. 1 tej ustawy. Odmowa przyznania pomocy powinna zawierać wyjaśnienie okoliczności, które zadecydowały o takim, a nie innym rozstrzygnięciu. Wnioskodawca powinien uzyskać ocenę ze szczegółową, jasną, rzetelną i przejrzystą analizą. Informacja musi zawierać powody, które zadecydowały o odmowie przyznania pomocy z powołaniem się przez organ na konkretne istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, które organ winien ustalić we wcześniejszym postępowaniu. Formułowane w informacji stwierdzenia co do zaistnienia określonych stanów mających znaczenie prawne, winny być poparte stosownym wywodem pozwalającym na poznanie toku rozumowania organu. Podkreślić jednocześnie należy, że argumentacja przytoczona w odpowiedzi na skargę nie może zastąpić uzasadnienia zaskarżonego aktu obejmującego informację o odmowie przyznania pomocy.

W niniejszej sprawie organ nie uczynił zadość powyższym zasadom i nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie określonych więzi między podmiotami, które uznał za współdziałające w celu uzyskania nieuzasadnionej pomocy.

Wymaga zaś podkreślenia, że sąd administracyjny nie jest uprawniony

do czynienia własnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, a jedynie powołany jest do kontrolowania prawidłowości oceny dowodów

oraz wyprowadzonych z niej ustaleń dokonanych przez organ, a także kontrolowania opartej na tych ustaleniach oceny prawnej organu prowadzącej do określonego rozstrzygnięcia.

Przypomnieć należy, że w wyroku C 434/12 TSUE podkreślił, że jeśli zarzuca się określonemu podmiotowi zamiar stworzenia sztucznych warunków do uzyskania pomocy to wykazać należy, że zamiar ten skutkuje tym, że nie mogą zostać osiągnięte cele, o których mowa w przepisach dotyczących zasad przyznawania pomocy. W wyroku z dnia 21 lipca 2005 r. w sprawie C-515/03 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej podkreślił (pkt 39), że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie wymaga, z jednej strony, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w uregulowaniach wspólnotowych cel realizowany

przez te uregulowania nie został osiągnięty, a z drugiej strony, wystąpienia subiektywnego elementu woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań wspólnotowych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Do sądu krajowego należy sprawdzenie, zgodnie z regułami dowodowymi przewidzianymi w przepisach krajowych i nie naruszając skuteczności prawa wspólnotowego, czy w postępowaniu przed sądem krajowym spełnione zostały przesłanki wystąpienia praktyki stanowiącej nadużycie (pkt 40).

W wyroku z 11 stycznia 2007 r. w sprawie C-279/05 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej również stwierdził, że dowód nieuczciwej praktyki wymaga z jednej strony zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego zachowania warunków przewidzianych w regulacji wspólnotowej cel tej regulacji nie został osiągnięty, a z drugiej strony wystąpienia subiektywnego elementu woli uzyskania korzyści wynikającej z regulacji wspólnotowej poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania.

Sąd podziela pogląd prawny wyrażony w wyroku WSA w Lublinie z 27 listopada 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 473/18, wyroku NSA z 18 października 2018 r., sygn. akt I GSK 728/18, wyroku WSA w Lublinie z 15 listopada 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 491/18, wyroku WSA w Gdańsku z 31 października 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 689/18, wyroku WSA we Wrocławiu z 13 grudnia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 280/17 i stwierdza, że w sprawie nie został poddany ocenie cały zebrany materiał istotny dla rozstrzygnięcia.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku

na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony akt. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i 209 p.p.s.a.