Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 476/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-12-14 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. H. z dnia 4 grudnia 2010 r. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 listopada 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. H. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza Nysy o odmowie przyznania skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego z pomocy społecznej.

W dniu 23 września 2010 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Wobec tego referendarz sądowy wezwał skarżącą, pismem z dnia 28 września 2010 r., do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. W zakreślonym terminie siedmiu dni, skarżąca przesłała wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnosząc w nim o ustanowienie adwokata. Uzasadniając swoje żądanie wskazała na złą sytuacją materialną jej rodziny, spowodowaną bezrobociem oraz ponoszeniem kosztów związanych z utrzymaniem uczących się dzieci. Wskazała również na zawiłość sprawy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym podała, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z trójką dzieci, tj. piętnastoletnią córką D. i dwójką dwudziestoletnich synów – D. i P. Źródłami dochodów miesięcznych rodziny jest zasiłek rodzinny oraz dodatek mieszkaniowy, w wysokości łącznie 599 zł oraz stypendia socjalne (70 x 3 os.), w łącznej kwocie 210 zł z dopiskiem w nawiasie "nie liczy się", a także alimenty w łącznej kwocie na trójkę dzieci 60 zł. Łącznie dochód wnioskodawczyni określiła na kwotę 659 zł. S. H. oświadczyła także, że posiada mieszkanie o powierzchni 48,65 m² oraz wydzierżawia swoją nieruchomość rolną. Innych składników majątkowych nie wykazała. Wyjaśniła również, że dochód z tytułu zasiłku rodzinnego wynosi 367 zł, dodatek mieszkaniowy - 232 zł, a dzieci za rok szkolny 2009/2010 otrzymały stypendia socjalne 850 zł x 3 os. Dalej, S. H. określiła koszty utrzymania na łączną kwotę 641,14 zł, w tym czynsz za mieszkanie 460,45 zł, energia 105,76 zł oraz gaz 74,93 zł. Dodatkowo stwierdziła, że uzyskuje pomoc "od osób w formie pożyczek, w bankach - kredyty na nazwisko osób z zabezp."

Pismem z dnia 12 października 2010 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy przez przedłożenie: wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego wnioskodawczyni rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, dowodu potwierdzającego odbycie przez P. H. leczenia, z uwzględnieniem kosztów tego leczenia, zaświadczenia z właściwej placówki oświatowej o pobieraniu nauki przez dzieci wnioskodawczyni oraz dowodu potwierdzającego okoliczność otrzymania przez rodzeństwo P. H. pieniędzy z podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości rolnej z zabudowaniami o pow. 17,26 ha w K., dokonanej w 2009 r. przez P. H. za cenę 360.000 zł, co oświadczyła skarżąca w sprawie II SA/Op 333/10, II SA/Op 337/10, II SA/Op 403/10 i II SA/Op 405/10. Zażądano także, aby wnioskodawczyni wyjaśniła, czy posiada zaległości z tytułu opłat za czynsz i media lokalowe, a jeżeli tak - przedstawienie w tym zakresie stosownych dowodów. Przedmiotowe wezwanie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy, co z kolei skutkować może oddaleniem wniosku.

Skarżąca w piśmie z dnia 20 października 2010 r. odniosła się do wezwania Sądu, nie dołączając do akt sprawy żadnych dokumentów. Podała natomiast, że nie posiada zaległości z tytułu opłat za czynsz oraz oszczędności na lokatach czy też kontach bankowych; jej mąż nie posiada rachunku za prywatne "leczenie kroplówkami przy SM"; "rodzeństwo męża nie ma obowiązku przedkładania otrzymanej darowizny ze sprzedaży majątku rodziców"; syn kontynuuje naukę w Technikum Zawodowym w N., a córka w III klasie Gimnazjum; zasiłek z renty KRUS męża wynosi 189 zł.

W ponownym wezwaniu skarżącej o uzupełnienie wniosku, pismem z dnia 28 października 2010 r., zobowiązano wnioskodawczynię do wyjaśnienia czy jej rodzina korzysta z pomocy osób trzecich i w jakim zakresie, a jeżeli tak, to do udokumentowania tego przez np. przedłożenie odpisu umowy pożyczki. Skarżąca miała również przedstawić specyfikację kosztów ponoszonych na utrzymanie miesięczne mieszkania i członków rodziny; wyjaśnić, czy wraz z P. H. posiadają rozdzielność majątkową, orzeczoną separację, bądź rozwód, a także czy w/w jest zameldowany pod tym samym adresem, co wnioskodawczyni podała w sprawie II SA/Op 340/10; oświadczyć, czy zmieniła się wysokość alimentów zasądzonych w 1998 r. od P. H. na rzecz wspólnych dzieci w kwocie 80 zł (co oświadczyła w sprawie II SA/Op 337/10), a także czy wystąpiła o podwyższenie w/w alimentów i na jakim etapie znajduje się sprawa; oświadczyć czy posiada zaległości w spłacie należności za opłaty mieszkaniowe, a także wyjaśnić jakiej należności dotyczy przedłożony do akt sprawy II SA/Op 478/10 odcinek przelewu na rzecz firmy A S.A. we W. na kwotę 742,99 zł i w jakim dniu został on wystawiony, bądź jakiego okresu dotyczy.

Odpowiadając na powyższe wezwanie S. H., w piśmie z dnia 4 listopada 2010 r., wskazała, że otrzymała już prawo pomocy w innych sprawach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu. Dalej wyjaśniła, że nie posiada rozwodu z mężem, mąż ma prawo do meldunku, dzieci są jego. Wysokość alimentów się zmieniła z 80 zł na 40 zł ogółem. "Sprawa po 12-tu latach trafiła do sądu - jak wysokie alimenty mogą być od osoby niepełnosprawnej?". Stwierdziła także, że zaciąga kredyt i spłaca go następnym. "Ogółem szac. na 30 tys. zł’, natomiast "nie przedkłada umów bo nie pochodzą z OPS [...] ani SKO Opole". Odpowiadając na wezwanie dotyczące rodzaju zadłużenia w A S.A. na kwotę 742,99 zł podała, że dotyczy zerwania umowy na Internet i abonament telefoniczny w wysokości 50 zł przed dwoma laty.

Ponadto do akt niniejszej sprawy zostały dołączone dokumenty przedłożone w sprawie I SA/Op 497/09, toczącej się przed tut. Sądem ze skargi S. H., a mianowicie: zaświadczenia Urzędu Skarbowego w N., z których wynika, że małżonkowie S. i P. H. w 2008 r. oraz 2009 r. zostali opodatkowani łącznie i uzyskali dochód - odpowiednio - 9.107,95 zł oraz 9.066,72 zł; zaświadczenie o pobieraniu nauki przez D. H. i D. H. w roku szkolnym 2010/2011 przedłożone do sprawy II SA/Op 413/10 . W aktach sprawy znajdują się również kserokopie dokumentów przedłożonych przez skarżącą w sprawie II SA/Op 478/10, tj.: zaświadczenia z dnia 20 października 2010 r. wydanego przez Spółdzielnię Mieszkaniową Lokatorsko - Własnościową w N. o braku zaległości czynszowych na dzień 31 sierpnia 2010 r. oraz druk przelewu na kwotę 742,99 zł na rzecz A S.A.; w sprawie II SA/Op 475/10 - potwierdzeń wpłat gotówkowych w B na kwotę 63,43 zł oraz C - 130 zł, a także kopie aktów notarialnych przedstawionych w sprawie II SA/Op 340/10.

Postanowieniem z dnia 23 listopada 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uzasadniając swoje stanowisko referendarz wywiódł, że w chwili złożenia przez skarżącą prośby o udzielenie pomocy, posiadał już określoną wiedzę na temat sytuacji bytowej skarżącej. Wiedza ta wynikała z oświadczeń, jakie S. H. składała w związku ze złożonymi wnioskami o prawo pomocy, w kilkudziesięciu innych sprawach toczących się przed tut. Sądem, jak również informacji wynikających z akt administracyjnych i sądowych. Referendarz wskazał, że wątpliwości pojawiły się, po pierwsze, w kwestii z kim w istocie skarżąca tworzy wspólne gospodarstwo domowe. Z informacji znanych referendarzowi z urzędu wynikało, że pozostaje w związku małżeńskim z P. H., czego nie wykazała we wniosku w niniejszej sprawie. Po drugie, trudności nastręczyła ocena rzeczywistej sytuacji materialnej rodziny wnioskodawczyni, wobec ujawnienia w szczególności informacji, w sprawach o sygn. akt I SA/Op 460/09 i I SA/Op 461/09, na temat sprzedaży przez męża skarżącej w 2009 r. gospodarstwa rolnego w K. za kwotę 360.000 zł. (kserokopia aktu notarialnego Repertorium A numer [...] z dnia 18 marca 2008 r., załączona do akt sprawy). Po trzecie wreszcie, trudno było ocenić płynność finansową rodziny wobec oświadczenia skarżącej, z którego wynikało, że dochody miesięczne członków jej rodziny w zasadzie pokrywają się z wydatkami na utrzymanie mieszkania. Taki stan wskazywać mógł, zdaniem referendarza, że rodzina wnioskodawczyni posiada inne źródła dochodu, bądź oszczędności. Wobec tego skarżąca została zobowiązana, pismem z dnia 12 października 2010 r., a następnie pismem z dnia 28 października 2010 r. do jednoznacznych wyjaśnień w wyżej wymienionych kwestiach, a także do przedłożenia stosownych dokumentów, które w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), są dokumentami źródłowymi i w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawczynię dane o jej majątku i dochodach. Powyższe dane, w ocenie referendarza, były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącej w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., albowiem zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Natomiast nieprzedłożenie przez skarżącą żadnych z żądanych dokumentów powoduje niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Dalej referendarz odnotował, że faktu uwzględnienia z urzędu w niniejszej sprawie dokumentów przedłożonych przez wnioskodawczynię w sprawach: I SA/Op 497/09, II SA/Op 413/10, II SA/Op 478/10 oraz II SA/Op 475/10, nie można uznać za wywiązanie się przez skarżącą z obowiązku pełnego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności dotyczących jej sytuacji bytowej, nałożonego przez tut. Sąd. W oparciu o powyższe referendarz uznał, że pomimo odmiennego twierdzenia wnioskodawczyni, przedstawione przez nią okoliczności wskazują, iż łączy ją z mężem więź emocjonalno - ekonomiczna, mająca charakter wspólnoty domowej. Świadczy o tym zarówno zameldowanie męża pod tym samym adresem - co sama wnioskodawczyni oświadczyła, wspólne rozliczanie się z podatku od osób fizycznych, odbieranie korespondencji przez męża w imieniu S. H. (por. II SA/Op 337/10, k - 51 akt sądowych), udział skarżącej w sprzedaży nieruchomości w K., jak też jej wiedza na tematy związane z aktualnymi, osobistymi sprawami męża dotyczącymi np. choroby, wysokości renty czy podziału majątku. Ustalenie to ma znaczenie dla określenia rzeczywistego składu osobowego rodziny wnioskodawczyni, a w konsekwencji do określenia sytuacji materialnej jej bliskich. Wobec tego, przy rozpoznawaniu wniosku szczególne znaczenie miało niewyjaśnienie przez skarżącą wątpliwości dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej z zabudowaniami za cenę 360.000 zł i rozdysponowania kwoty uzyskanej ze sprzedaży. Pomimo tego, że skarżąca brała udział w sprzedaży nieruchomości, co potwierdza akt notarialny, w żaden sposób nie wykazała, że pieniądze o tak znacznej wartości zostały podzielone w sposób przez nią podany. Nie przedłożyła jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego okoliczność przekazania ich części rodzeństwu męża, nie przedstawiła także dokumentów potwierdzających leczenie męża i wydatków poniesionych na ten cel, w wysokości 60.000 zł. W żaden sposób nie wyjaśniła także, jak ponosząc koszty utrzymania lokalu mieszkalnego w kwocie 641,14 zł jest w stanie utrzymać swoją rodzinę z wykazywanego dochodu 659 zł, przy jednoczesnym oświadczeniu, że nie ma zaległości w spłacie należności za mieszkanie. Wprawdzie przedstawiła dwa bankowe dowody wpłaty, mające potwierdzać spłacanie pożyczek, jednakże nie podała szczegółów z tym związanych. Nie wskazała, jaka jest wysokość całego zobowiązania i z jakiego tytułu, a przede wszystkim w jaki sposób jest w stanie spłacać, przy oświadczeniu o braku zgromadzonych oszczędności, miesięczne raty w wysokości łącznej 193,46 zł, które są kolejnym istotnym wydatkiem niedużego przecież budżetu domowego. Nie wyjaśniła także jednoznacznie, jakiej należności i za jaki okres dotyczy przedłożony blankiet przelewu na rzecz firmy A S.A., ograniczając się do wypowiedzi, iż dotyczy ona zerwania umowy na Internet i abonament telefoniczny, "przed dwoma laty". Nie wyjaśniła, czy uzyskuje pomoc od osób trzecich, ani jakiego rodzaju i rzędu jest to pomoc. Dlatego tak istotne stało się wyjaśnienie powstałych niejasności, a w szczególności przeznaczenia niebagatelnej kwoty 360.000 zł uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości rolnej w K. Zwłaszcza z uwagi na fakt niewystępowania we wcześniejszym czasie przez skarżącą, mającą wiedzę o posiadaniu tak znaczących środków przez męża, o podwyższenie alimentów - zasądzonych w 1998 r. w wysokości 20 zł na każde dziecko. Reasumując powyższe, referendarz stwierdził, iż materiał dowodowy przedstawiony przez skarżącą, a w szczególności wybiórcze przedstawianie dokumentów i niejednoznaczne wyjaśnienia, powodują, że nie rozwiała ona wątpliwości na temat swojej sytuacji bytowej, a tym samym, nie można przyjąć poglądu, że skarżąca wykazała swoje prawo do przyznania pomocy, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Od powyższego orzeczenia skarżąca złożyła sprzeciw, w którym wniosła o jego zmianę podnosząc, że postanowienie referendarza jest dla niej krzywdzące. Ponownie wskazała na okoliczność, że jest osobą bezrobotną i nie uzyskuje dochodu od 20 lat. Wskazała także, że złożyła wymagane załączniki, w tym zaświadczenie męża, który nie wchodzi w skład gospodarstwa domowego w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Dodatkowo podała, że zmieniła się wysokość zasiłku rodzinnego z 367 zł na 189 zł i stypendium socjalnego z 370 zł na 291, 20 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W niniejszej sprawie S. H. wniosła sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 listopada 2010 r. w ustawowym terminie siedmiu dni, a więc postanowienie to utraciło moc, natomiast wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd.

W pierwszej kolejności odnotować należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, a zatem wnioskowanym przez skarżącą, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe wskazuje, że instytucja prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w sprawie. Natomiast ewentualne ich uiszczenie pociągnęłoby za sobą uszczerbek utrzymania koniecznego, przez który należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w sposób uniemożliwiający zapewnienie minimum warunków socjalnych. Z tych względów na stronie ciąży obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych, co jednocześnie oznacza, że takie sytuacje powinny mieć miejsce jedynie wtedy, gdy zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.

Realizacja obowiązku wykazania przez stronę swojej złej sytuacji materialnej polega m.in. na przedstawieniu niezbędnych informacji - dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy - w urzędowym formularzu wniosku, a także na składaniu dodatkowych oświadczeń i dokumentów, w trybie tzw. postępowania wyjaśniającego. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Jeśli natomiast w ocenie rozpoznającego wniosek informacje w nim zawarte okażą się niewystarczające lub wzbudzą wątpliwości, sąd może w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów.

W rozpoznawanej sprawie referendarz uznał - posiadając wiedzę na temat sytuacji bytowej skarżącej wynikającą z jej oświadczeń składanych w innych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy, w sprawach toczących się przed tut. Sądem (np. I SA/Op 497/09, II SA/Op 413/10, II SA/Op 478/10, II SA/Op 475/10), a także kierując się informacjami wynikającymi z akt administracyjnych i sądowych - że dane ujawnione w formularzach wniosków są niewystarczające do oceny żądania S. H., pod kątem spełnienia kryteriów określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W związku z powyższym wezwano skarżącą dwukrotnie, pismem z dnia 12 października 2010 r. oraz pismem z dnia 28 października 2010 r. do nadesłania stosownych dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej analizy jej sytuacji materialnej. Podkreślić wypada, że uprawnienie takie znajduje oparcie w art. 255 P.p.s.a., zgodnie z którym w każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedstawienia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z kolei, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumentami źródłowymi, które potwierdzają sytuację majątkową wnioskodawcy, mogą być w szczególności: 1) odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; 2) wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 3) wypisy z rejestrów urzędowych; 4) odpis aktualnych bilansów; 5) zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat; 6) zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Powtórzyć jeszcze raz zatem przyjdzie, że to właśnie na stronie, która ubiega się o prawo pomocy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej takiego prawa. Natomiast, uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, strona powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 267/09, zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawczyni, nie jest możliwa.

W świetle powyżej powiedzianego należało stwierdzić, że S. H. - nie stosując się do wezwań Sądu - nie wykazała, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Nie przedstawiła żądanych dokumentów, a tym samym nie potwierdziła złej sytuacji materialnej, na którą się powołuje. Przede wszystkim nie przedstawiła żadnych dokumentów, ani też nie złożyła bliższych wyjaśnień dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej za cenę 360.000 zł oraz rozdysponowania tej kwoty, stwierdzając jedynie, iż rodzina jej męża nie ma obowiązku przedstawiania oświadczeń w tym zakresie. Zdaniem Sądu, wyjaśnienie kwestii związanej z rozdysponowaniem tak znacznej kwoty ze sprzedaży tej nieruchomości, miało istotne znaczenie dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni oraz jej rodziny, w szczególności w kontekście niewystępowania przez skarżącą o podwyższenie alimentów od męża z uwagi na jego niskie dochody (obecnie alimenty na dzieci wynoszą łącznie 40 zł). Zwrócić należy uwagę skarżącej, że w sytuacji gdy powołuje się na brak możliwości samodzielnego poniesienia kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 262/09, Lex nr 552223). Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Nieujawnienie sytuacji majątkowej współmałżonka nie pozwala na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Nawet rozdzielność majątkowa małżeńska, o ile miała to na myśli skarżąca w sprzeciwie, w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich (por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 216/09, Lex nr 552212). Na mocy bowiem art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Z powyższych przyczyn równie istotne znaczenie miało wyjaśnienie w niniejszej sprawie wątpliwości związanych z powoływaną przez skarżącą okolicznością, iż nie prowadzi ze swoim mężem wspólnego gospodarstwa domowego. Powyższa okoliczność nie znalazła potwierdzenia w materiale dokumentacyjnym sprawy, gdyż - jak wynika z zaświadczenia Urzędu Skarbowego w N. - małżonkowie S. i P. H. w 2008 r. i w 2009 r. zostali opodatkowani wspólnie. Ponadto wnioskodawczyni, biorąc udział w sprzedaży nieruchomości położonej w K., jako pełnomocnik swojego męża, podała, że P. H. umów majątkowych małżeńskich nie zawierał. Również posiadana przez skarżącą wiedza na temat choroby męża, podziału majątku oraz fakt zameldowania P. H. pod tym samym adresem co wnioskodawczyni i odbieranie przez męża korespondencji do niej kierowanej, wskazują na łączą ich relację o charakterze wspólnego gospodarstwa domowego. Z kolei, ustalenie rzeczywistego składu osób pozostających we wspólnym gospodarstwie ma bezpośrednie przełożenie na ustalenie sytuacji materialnej bliskich wnioskodawczyni.

Poza powyższym odnotować należy, że skarżąca nie wyjaśniła też innych wątpliwości, np. w jaki sposób ponosząc koszty utrzymania lokalu mieszkalnego w kwocie 641,14 zł, jest w stanie utrzymać swoją rodzinę, uzyskując - według oświadczenia wnioskodawczyni - miesięczny dochód w wysokości 659 zł i nie mając zaległości w płatnościach czynszu za mieszkanie. Oznaczać to może, że skarżąca lub członkowie jej gospodarstwa domowego posiadają inne źródła dochodu, bądź korzystają z pomocy osób trzecich. Skarżąca co prawda stwierdziła, że uzyskuje pomoc "od osób w formie pożyczek", nie udokumentowała jednakże ani rodzaju tej pomocy, ani podmiotów jej udzielających. S. H. przedstawiła także dwa dowody bankowe - na łączną kwotę 193,46 zł - mające potwierdzać spłacanie pożyczek, jednakże nie wskazała wysokości swoich zobowiązań ani ich źródła oraz okresu, którego dotyczą. Nie wyjaśniła również, jak wobec trudnej sytuacji materialnej, na którą się powołuje, jest w stanie spłacać zaciągnięte kredyty. Podobnie, wnioskodawczyni przedstawiając potwierdzenie przelewu na rzecz A S.A. nie wskazała, jakiej dotyczy należności, ograniczając się do wypowiedzi, że chodziło o zerwanie umowy na Internet i abonament telefoniczny, "przed dwoma laty". Brak danych w powyższym zakresie nie pozwala na ustalenie rzeczywistych środków, jakimi dysponuje skarżąca. Trzeba też mieć na uwadze, że wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających leczenie męża oraz wysokości wydatków z tym związanych, a tym samym uniemożliwiła Sądowi dokonanie oceny, w jakim zakresie powyższe wpływa na sytuację materialną rodziny, tzn. jakie są z tego tytułu obciążenia finansowe. W ocenie Sądu, nie sposób uznać, że przedstawienie jakichkolwiek dokumentów potwierdzających leczenie męża - w tym przykładowo dokumentacji medycznej, która jest dla pacjenta dostępna - nie jest możliwe do spełnienia.

Reasumując powyższe stwierdzić trzeba, że wnioskodawczyni nie wykazała, by nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, czy też dla siebie i rodziny. Natomiast bierność skarżącej w zakresie wyjaśnienia powstałych w rozpoznawanej sprawie wątpliwości spowodowała brak możliwości pełnej i rzetelnej oceny sytuacji majątkowej jej rodziny. Przy czym odnotować trzeba, że skarżąca była dwukrotnie wzywana przez Sąd do uzupełnienia danych zwartych w jej wniosku, a zatem miała możliwość przedstawienia żądanych informacji i wyjaśnienia powstałych wątpliwości. Jeszcze raz zatem podkreślić należy, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Dlatego też - jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r.(sygn. akt I FZ 171/09, Lex nr 552205) - strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.

Końcowo już zauważyć wypada, że podnoszona przez skarżącą okoliczność przyznania jej prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może skutkować, niejako automatycznie, podjęciem podobnego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Celnie wywodzono w orzecznictwie, że nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę - dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej - rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz kierował się stanowiskiem wyrażonym w podobnej sprawie przez inny skład orzekający (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 231/08, Lex nr 478981). Ponadto odnotować należy, że w sprawach, w których przyznano skarżącej prawo pomocy nieznany był jeszcze fakt sprzedaży nieruchomości w K., która to okoliczność ujawniła się dopiero w sprawach wszczętych ze skargi S. H., a prowadzonych w Wydziale I tut. Sądu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.