Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1014/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54,  art. 97-103
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2017 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w W. ("Dyrektor", "DIS") postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 poz. 23 ze zm., dalej "K.p.a.") oraz art. 18 i 54 § 1, § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej "u.p.e.a." lub "ustawa"), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2016 r.

w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Postanowienie skierowano do [...] Sp. z o. o. w W. ("Spółka", "Skarżąca" lub "Zobowiązana"). Do wydania ww. postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2015 r., wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w O., obejmujących zaległości z tytułu kar pieniężnych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, przez Dyrektora Izby Celnej w W. zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne wobec majątku Spółki. W celu realizacji należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi organ egzekucyjny dokonał w dniu [...] sierpnia 2016 r. zajęcia ruchomości w postaci 9 automatów do gier, na podstawie sporządzonego protokołu zajęcia i odbioru ruchomości. Odpis przedmiotowego protokołu został doręczony Zobowiązanej w dniu [...] sierpnia 2016 r.

W dniu [...] czerwca 2016 r. do Dyrektora Izby Celnej w W. wpłynęła skarga na przedmiotową czynność egzekucyjną. W skardze tej zarzucono naruszenie art. 67 § 1 u.p.e.a. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2310), poprzez sporządzenie protokołu zajęcia i odbioru ruchomości na nieaktualnym w dacie wystosowania zawiadomienia wzorze zajęcia, podczas gdy zgodnie z treścią naruszonej normy prawnej, podstawę stosowania środków egzekucyjnych stanowi zawiadomienie sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Zarzucono ponadto naruszenie art. 67 § 2 pkt 1 u.p.e.a., poprzez błędne oznaczenie w protokole zajęcia wierzyciela, wskazując na Dyrektora Izby Celnej w S., co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej, a także naruszenie art. 67 § 2 pkt 4 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe określenie tytułów wykonawczych stanowiących podstawę do zajęcia, które organ egzekucyjny określił jako tytuły wykonawcze wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w S., podczas gdy względem Spółki nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne na podstawie takich tytułów wykonawczych, co w efekcie doprowadziło również do naruszenia art. 32 w zw. z art. 15 u.p.e.a., poprzez dokonanie czynności egzekucyjnych przez organ egzekucyjny w ramach niewszczętego prawidłowo postępowania egzekucyjnego i z brakiem poszanowania podstawowej zasady upomnienia. Skarżąca uznała też, że naruszono także art. 67 § 4 pkt 2 ustawy, poprzez niezawarcie w protokole zajęcia i odbioru ruchomości adnotacji, które z zajętych ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu, które ruchomości poborca pozostawia pod dozorem zobowiązanego lub osoby zastępującej zobowiązanego, które odbiera.

Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w W. oddalił przedmiotową skargę, uznając iż zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka ponowiła swoje stanowisko. Ponadto w zażaleniu zawarto również zarzut naruszenia art. 51 § 2 u.p.e.a., poprzez dokonanie zajęcia ruchomości w sytuacji, gdy w zaskarżonej czynności egzekucyjnej poborca powołał dwóch świadków, którzy jako pracownicy organu rekwizycyjnego, w celu zachowania względów obiektywizmu, nie powinni występować w roli świadka czynności dokonywanych w imieniu organu, który reprezentują. W uzasadnieniu zażalenia wskazano również, iż przedmiotowe automaty nie stanowią własności Spółki i są wyłącznie w jej posiadaniu zależnym, na podstawie umowy.

Utrzymując w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W., Dyrektor Izby Skarbowej w W., wskazując na utrwaloną linię orzeczniczą, podkreślił, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną organ egzekucyjny bada jedynie prawidłowość dokonanej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji, w tym zasadność wystawienia tytułów wykonawczych, lub istnienie egzekwowanego obowiązku. Zajęcia ruchomości dokonano zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. nastąpiło to poprzez sporządzenie przez poborcę skarbowego, w obecności świadków, protokołu zajęcia obejmującego w/w ruchomości. Osoby uczestniczące w czynności potwierdziły to odpowiednimi podpisami. Do zajęcia ruchomości wykorzystano druk "Protokół zajęcia i odbioru ruchomości", który jest zgodny z wzorem protokołu zajęcia i odbioru ruchomości, stanowiącym załącznik do ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 rudnia 2015 r. Dokument ten został podpisany przez poborcę skarbowego, spełnia wymagania formalne określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., a jego odpis doręczono Spółce w dniu [...] sierpnia 2016 r. W ocenie DIS wierzyciel – Dyrektor Izby Celnej w S. - został także wskazany prawidłowo, zgodnie z § 1c rozporządzenia Ministra Finansów zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania z dnia 15 września 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz.1494), które weszło w życie z dniem 1 października 2015 r. Na jego Dyrektor Izby Celnej w S. został wyznaczony do wykonywania zadań wierzyciela w wyszczególnionych w ww. przepisie przypadkach. Dyrektor zwrócił przy tym uwagę, iż zgodnie z § 3 wymienionego rozporządzenia z 15 września 2015 r., w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy. Treść powyższego przepisu potwierdza, że Dyrektor Izby Celnej w S. pełnił obowiązki wierzyciela również w sprawach, w których tytuły wykonawcze wystawione zostały przez innych dyrektorów izb celnych, bez konieczności wystawiania tytułów wykonawczych wskazujących ww. organ celny jako wierzyciela. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. wskazanie w protokole zajęcia i odbioru ruchomości z dnia [...] sierpnia 2016 r. tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w O., przy jednoczesnym określeniu Dyrektora Izby Celnej w S. jako wierzyciela dochodzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych należności, było prawidłowe. Ponadto DIS wskazał, że Zobowiązanej doręczono odpisy tytułów wykonawczych oraz upomnienia, nie można więc zgodzić się z argumentacją, że czynność egzekucyjna została podjęta w ramach nieprawidłowo wszczętego postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał również, iż świadkami przy sporządzaniu przedmiotowego protokołu byli pracownik magazynu depozytowego w L. oraz pracownik Urzędu Celnego w S., tj. osoby, które mogły być świadkami w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, stosowanych w niniejszej sprawie na mocy odesłania z art. 18 u.p.e.a. Odnosząc się natomiast do zarzutu niedopuszczalności egzekucji DIS podkreślił, że organ egzekucyjny, rozpatrując skargę na czynności egzekucyjne, nie bada działań leżących u podstaw egzekucji, a osobie trzeciej, do której ewentualnie należą zajęte ruchomości, przysługuje określony w art. 38 u.p.e.a. środek ochrony w postaci żądania wyłączenia spod egzekucji rzeczy lub praw.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zarzuciła Dyrektorowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 7 i 77 k.p.a., Uznała, że organ egzekucyjny winien w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność, jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje, stanowią własność Spółki, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika nie będącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa. Zarzuciła też naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a., poprzez zignorowanie, że w protokole z zaskarżonej czynności egzekucyjnej Organ egzekucyjny błędnie określił wierzyciela wskazując, iż zajęcie dotyczy wskazanych tytułów tytułu wykonawczych i podając wierzyciela jako Dyrektora Izby Celnej w S., w sytuacji, gdy Dyrektor Izby Celnej nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktu administracyjnego powoływanego w tytułach wykonawczych, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej. Spółka oceniła ponadto, że naruszono art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 4 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia I instancji, podczas gdy w przedmiotowej sprawie doszło do niewłaściwego określenia tytułu wykonawczego stanowiącego postawę zajęcia. Spółka powtórzyła, że na podstawie takich tytułów wykonawczych nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne, w efekcie czynność taką należało uznać za podjętą w ramach niewszczętych prawidłowo postępowań egzekucyjnych oraz z brakiem poszanowania podstawowej zasady upomnienia, co winno uzasadniać uwzględnienie skargi. Według Spółki Dyrektor naruszył art. 6 i 8 k.p.a., gdyż obciążył Zobowiązaną ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej, z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana. Ponowiono zarzut zastosowania niewłaściwego wzoru zajęcia ruchomości i protokołu. Uznała, że jakiekolwiek modyfikacje ustalonego wzoru dopuszczalne są jedynie w zakresie przewidzianym w tym wzorze.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy).

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Argumentacja Spółki skłania do przypomnienia funkcji instytucji prawnej unormowanej w art. 54 ustawy. Otóż w jej ramach można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne skierowane przeciwko legalności dokonania konkretnej czynności egzekucyjnej, nie można natomiast kwestionować legalności wszczęcia egzekucji, zasadności jej prowadzenia, nie można też zgłaszać zastrzeżeń, dla których przewidziany jest inny środek ochrony prawnej, np. zarzuty z art. 33 lub żądanie wyłączenie rzeczy spod egzekucji z art. 38 ustawy.

Dyrektor Izby Skarbowej, jako organ nadzoru, prawidłowo wyjaśnił, że Organ egzekucyjny (Dyrektor Izby Celnej w Warszawie) zastosował istniejący w ustawie środek egzekucyjny, tj. zajęcie ruchomości. Zastosowano też wszystkie wymogi tej czynności, określone w art. 97 – 103 u.p.e.a. Dokumentuje je protokół z dnia 17 sierpnia 2016 r., w którym wskazano nawet godzinę jego sporządzenia (11.25). Wymienia on zajęte automaty, opisuje te automaty oraz podaje szacunkową ich wartość. Protokół jest podpisany przez poborcę i dwóch świadków, został on doręczony Spółce, zawiera wszystkie inne elementy wymagane przez ustawę oraz elementy konieczne w danych okolicznościach faktycznych dokonania czynności. W protokole nie było konieczne wskazywanie, które z zajętych ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu, gdyż skoro automaty do gry nie należą do rzeczy wymienionych w art. 104 § 2 ustawy (nie były np. inwentarzem żywym, nie ulegały łatwemu zepsuciu), to obowiązywała ogólna zasada, że można je było zbyć dopiero siódmego dnia od zajęcia. W protokole wskazano także, które z zajętych ruchomości zostały odebrane.

Podzielić trzeba wyjaśnienia Organów, że wierzyciel został wskazany prawidłowo, i że jest nim właśnie Dyrektor Izby Celnej w S.. Przesądza o tym art. 5 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej w zw. art. 9 ust. 2a ustawy o Służbie Celnej. Dyrektor Izby Celnej w S. został skutecznie, zgodnie z delegacją ustawową, wyznaczony do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do obowiązków wynikających m.in. z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych. Właściwość tego Organu dotyczy przy tym terytorium całego kraju, co wynika ze znanego Spółce, gdyż powoływanego przez Organy rozporządzenia Ministra Finansów z 15 września 2015 r. Rozporządzenie to wydano na podstawie legalnej delegacji ustawowej, gdyż na podstawie ww. art. 9 ust. 2a obowiązującej wówczas ustawy o Służbie Celnej. Przepis ten brzmiał: "Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, wyznaczyć organ Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określić terytorialny zasięg jego działania, uwzględniając potrzebę sprawnego wykonywania zadań organów Służby Celnej oraz gospodarcze potrzeby przedsiębiorców.". Uznanie, że Dyrektor Izby Celnej w S. będzie najlepiej wykonywał zadania wierzyciela dla należności od podmiotów z całego kraju, nie wykracza poza granice tej delegacji. Minister Finansów nie przekroczył granic delegacji ustawowej. DIC w S. prawidłowo zatem został wskazany jako wierzyciel.

Spółce doręczono tytuły wykonawcze o numerach, jak w protokole z 17 sierpnia 2016 r., zatem niezrozumiałe jest twierdzenie Spółki, że wobec niej nie toczyło się postępowanie egzekucyjne na podstawie tych tytułów. Nie naruszono zatem art. 32 ustawy. Niezależnie od tego wskazać trzeba, że jeśli nawet postępowanie egzekucyjne rzeczywiście nie powinno być wobec Spółki prowadzone - jak to ujęto w skardze - "...na podstawie takich tytułów wykonawczych...", to nie można tego podnosić w ramach skargi na czynność egzekucyjną.

Analogicznie – nie można w ramach skargi na czynność egzekucyjną podnosić ewentualnej okoliczności, że zajęte automaty nie były własnością Skarżącej. Konsekwentnie - ewentualny brak doręczenia upomnienia nie może być przedmiotem badania w ramach skargi na czynność egzekucyjną, gdyż Ustawodawca uczynił tę kwestię przedmiotem zarzutu z art. 33 § 1 pkt 7 ustawy.

Określenie wzoru protokołu zajęcia ruchomości w rozporządzeniu Ministra Finansów służyło jedynie uproszczeniu dokumentowania tej czynności zajęcia oraz określeniu wszystkich koniecznych składników protokołu. W związku z tym nie można przywiązywać nadmiernego znaczenia do faktu, że protokół zajęcia nie odpowiada dokładnie narzuconemu wzorowi, jeśli tylko zawiera wszystkie dane wymagane przez ustawę i przepisy wykonawcze. Zresztą takie stanowisko dotyczące roli dokumentów zajęcia oraz protokołu potwierdza wskazywane w skardze orzecznictwo i literatura przedmiotu. Analiza sporządzonego w sprawie protokołu wskazuje, że zawiera on wszystkie te elementy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 P.p.s.a.