Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 622/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 35 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 13, par. 57, par. 60
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 2, art. 225
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi E.P. i A.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących E. P. i A.P. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi solidarnie na rzecz skarżących E.P. i A.P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi, zaksięgowaną w dniu 19 stycznia 2018 r., pod pozycją [...]. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2017r., poz. 1257), zwanej k.p.a., uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] w zakresie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i w tym zakresie zatwierdził projekt zagospodarowania terenu stanowiący załącznik decyzji, zaś w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda wskazał, że organ I instancji decyzją z dnia [...] r. nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił Z. S. pozwolenia na budowę obejmującego nadbudowę i rozbudowę budynku ze zmianą sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny jednorodzinny wraz z budową kanalizacji sanitarnej do istniejącego zbiornika na ścieki, budową instalacji wodociągowej na działkach nr ewid. 271/2, 273, 274 położonych w miejscowości K. 4, gmina R.. Wojewoda zwrócił uwagę, że pismem z dnia 21 sierpnia 2017r. wezwał inwestora do przedłożenia projektu zagospodarowania działki lub terenu zgodnego z przepisami § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. z 2012r. poz. 462) uwzględniającego zmiany, które zaszły po zawarciu ugody w zakresie podziału i przeniesienia na inwestora własności działki nr ewid. 271/2. Następnie wskazał, że z weryfikacji załączonego materiału dowodowego wynika, iż inwestor przedłożył wymagane prawem dokumenty w sprawie.

Wojewoda podkreślił, że projektowane zamierzenie budowlane ma zostać zrealizowane w granicy z działkami skarżących nr ewid. 271/1 i 272. Działki inwestora położone są na terenie oznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem JMR ustalonym dla jednostki planistycznej J - sołectwa K., zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy R. Nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy R. ([...]). Planowana nadbudowa i rozbudowa będzie miała miejsce na terenach o funkcji mieszkaniowej - przeznaczonych pod zabudowę zagrodową i mieszkaniową jednorodzinną i jest zgodna z ustaleniami dla tego terenu wskazanymi w § 42 ust. 3 uchwały, w szczególności w zakresie wysokości budynków mieszkaniowych, które ustalono do dwóch kondygnacji oraz intensywności zabudowy do 0,5.

Wojewoda ocenił, że organ I instancji prawidłowo określił obszar oddziaływania planowanej inwestycji wskazując działki sąsiadujące bezpośrednio z planowaną inwestycją, tj. działki o numerze ewid. 271/1 i 272. Teren działki o numerze ewid. 273 zabudowany jest budynkiem mieszkalnym, częściowo budynkiem gospodarczym, który zlokalizowany jest równocześnie na działce o numerze ewid. 274 oraz drugim budynkiem gospodarczym przeznaczonym do nadbudowy i rozbudowy wraz ze zmianą jego sposobu użytkowania na budynek mieszkalny. Budynek ten usytuowany jest w granicy sąsiednich działek o numerze ewid. 271/1 i 272 i zostanie nadbudowany do dwóch kondygnacji, zaś rozbudowany od strony południowej o ganek oraz zadaszenia nad wejściami. Do budynku zostanie doprowadzona infrastruktura techniczna wodociągowa z istniejącej na terenie studzienki wodomierzowej, instalacja elektryczna z budynku gospodarczego oraz zostanie wykonana kanalizacja do istniejącego bezodpływowego zbiornika na nieczystości. W zakresie zaś zaopatrzenia w ciepło zostanie wykonana kotłownia na paliwo stałe, która zostanie zlokalizowana w tym budynku. Wokół budynku zostanie wykonane utwardzenie terenu.

Zdaniem Wojewody, projektowana nadbudowa i rozbudowa jest zgodna z wymaganiami wskazanymi w przepisach techniczno-budowlanych. Zgodnie z § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j.: Dz.U. z 2015r. poz. 1422), zwanego rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, w zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, § 60 i § 271 - § 273, dopuszcza się rozbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli w pasie o szerokości 3 m wzdłuż tej granicy zostaną zachowane jego dotychczasowe wymiary, a także nadbudowę tak usytuowanego budynku o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowywanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy nie może być otworów okiennych lub drzwiowych. W ocenie Wojewody, spełniony został również warunek wyrażony w § 12 ust. 5 pkt 1 tego rozporządzenia stanowiący, iż odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż 1,5 m do okapu, gzymsu, balkonu lub daszku nad wejściem, a także do takich części budynku jak galeria, taras, schody zewnętrzne, pochylnia lub rampa. Analizując projekt budowlany tej inwestycji Wojewoda stwierdził, że wzdłuż granicy z działkami o nr ewid. 271/1 i 272 budynek nie będzie rozbudowywany - rozbudowa będzie miała miejsce na działce inwestorów o nr ewid. 273. Budynek natomiast zostanie nadbudowany o jedną kondygnację, przy czym w nadbudowywanej ścianie nie będzie otworów okiennych lub drzwiowych, od strony granicy działek skarżących. Zadaszenie tarasu od strony wschodniej będzie wykonane w odległości 1,5 m od granicy, co jest zgodnie z tym przepisem.

W ocenie Wojewody, planowana inwestycja będzie naruszać przepisy § 13, § 57, § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jest chybiony, bowiem § 13 ust. 1, § 57 i § 60 ust. 2 tego rozporządzenia odnoszą się do istniejącej zabudowy. Rozbudowa budynku Z. S. – zdaniem Wojewody - nie spowoduje zacienienia budynku skarżących oraz jego pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, gdyż działki skarżących o nr ewid. 271/1 i 272 nie są zabudowane. Zgodnie z analizą zacienienia działek skarżących przedłożoną przez projektanta w piśmie z dnia 16 kwietnia 2015r., w związku z nadbudową o 1,4 m od strony działki skarżących, nieznacznie zwiększy się zacienienie działki sąsiedniej. Zacienienie działki o nr ewid. 272 w momencie najmniej korzystnego ustawienia słońca w południe będzie wynosiło 1,8% powierzchni działki (7,82 m2), zaś działki o numerze ewid. 271/1 będzie wynosiło 0,6% powierzchni działki (9,78 m2). Zarzut niedokładnego opracowania w zakresie wymogów wskazanych w przepisach dotyczących oświetlenia i nasłonecznienia oraz niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego w tym zakresie jest zatem nietrafny i nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zostały przez skarżących przedstawione dowody, które uprawdopodobniłyby twierdzenie, że dowody, na podstawie których organ administracji architektoniczno-budowlanej poczynił ustalenia faktyczne, są niewiarygodne.

Zdaniem Wojewody, planowana inwestycja nie będzie zakłócała korzystania z nieruchomości skarżących ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno -gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Sam fakt braku zgody skarżących na tą inwestycję nie znajduje poparcia w przepisach prawa, gdyż nie przewidują sytuacji, w której realizacja zamierzeń inwestora byłaby uzależniona od uzyskania zgody właściciela sąsiedniej działki. W każdej jednak sytuacji jej realizacja winna być zgodna z przepisami prawa materialnego, które w zależności od rodzaju inwestycji wskazują stosowny tryb postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do treści art. 5 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2017r. poz. 1332), zwanej pr.b., (odpowiednie usytuowanie budynku na działce) oraz art. 35 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy (zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi), na które powołali się skarżący w odwołaniu, Wojewoda stwierdził, że usytuowanie istniejącego budynku gospodarczego planowanego do nadbudowy, rozbudowy i zmiany sposobu użytkowania względem granic działek skarżących nie jest przedmiotem postępowania, zaś projekt zagospodarowania terenu załączony do projektu budowlanego jest zgodny z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi.

Skargę na tę decyzję złożyli, E. P. i A. P. reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia poprzez brak określenia obszaru oddziaływania obiektu oraz niedokonanie opracowania w zakresie spełniania przez planowaną inwestycję wymogów oświetlenia i nasłonecznienia tzw. linijki słońca i niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego w tym zakresie, zaniechanie w uzasadnieniu decyzji wskazania przyczyn pominięcia dowodu z wnioskowanego przez skarżących opracowania lub opinii biegłego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych wniosków w postaci ustalenia, że nadbudowa budynku nie spowoduje uciążliwości dla nieruchomości sąsiednich;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności:

- § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, poprzez uznanie, że planowana inwestycja zgodna jest z wymaganiami wskazanymi w tym przepisie, mimo iż przepis ten dotyczy rozbudowy i nadbudowy budynku w zabudowie jednorodzinnej, a nie zagrodowej jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie,

- § 13 , § 57 i w § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 8 i 9, art. 3 pkt 20, 22, art. 35 ust. 1 pkt 2 pr.b. i art. 144 k.c. oraz art. 32 i art. 64 Konstytucji RP poprzez błędne przyjęcie, że nadbudowa budynku nie spowoduje uciążliwości dla nieruchomości skarżących, w sytuacji gdy nadbudowa budynku zgodnie z planowaną inwestycją utrudni lub wręcz całkowicie uniemożliwi zabudowę działek nr 271 i 272 należących do skarżących oraz nierozważenie, czy wskutek wydania pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji - ograniczona lub uniemożliwiona zostanie ewentualna zabudowa sąsiedniej nieruchomości niezabudowanej.

Pełnomocnik skarżących podniosła, że w chwili obecnej działki nr 271 i 272, znajdujące się w obszarze odziaływania planowanej inwestycji są niezabudowane, jednak w przyszłości planowana jest ich zabudowa. Skarżący nie zgadzają się z decyzją w zakresie obejmującym nadbudowę budynku inwestora, gdyż ich działka będzie praktycznie całkowicie zacieniona, a jej zabudowa, wobec szerokości 13,80 m, zostanie bardzo ograniczona, jeśli nie całkowicie niemożliwa. Ponadto pełnomocnik dodała, że już w chwili obecnej na działkę skarżących pada duży cień budynków usytuowanych na działce inwestora. Ze względu na fakt, że działka skarżących jest wąska (13,80 m) organ administracji ze szczególną uwagą winien był przeanalizować obszar oddziaływania inwestycji na nieruchomość sąsiednią. Skarżący będący właścicielami nieruchomości – jak podkreśliła pełnomocnik - również mają prawo do jak najkorzystniejszego sposobu zabudowy działki będącej ich własnością, co jednak w ich ocenie zostało naruszone.

W ocenie pełnomocnik, organ administracji zaniechał dokonania jakichkolwiek ustaleń w zakresie faktycznego zacienienia działki skarżących i nie przeprowadził wnioskowanych przez nich dowodów. Podniosła również, że wysokość planowanej inwestycji wynosić ma 7,30 m, a inwestycja jest planowana w granicy działki, a zatem spowoduje, iż sąsiednia działka budowlana będzie praktycznie niezdatna do zabudowy.

Pełnomocnik skarżących podniosła również, że organ uznał przedstawioną przez inwestora analizę zacienienia działek za rzetelną, mimo iż zgodnie z § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, badanie nasłonecznienia powinno odbyć się w dniach równonocy w godzinach 700 - 1700, tj. 21 marca i 21 września. Załączona do projektu analiza sporządzona została na dzień 15 lipca godz. 12.00, co dyskwalifikuje jej przydatność do oceny zacienienia działki sąsiedniej. Również w analizie tej nie został wskazany zakres zacienienia działek sąsiednich, tj. w odniesieniu do powierzchni zabudowy działki.

Pełnomocnik skarżących podniosła, że z załączonej do skargi analizy wykonanej przez projektanta J. S. opartej na zasadzie § 13 rozporządzenia – wynika, że przed nadbudową, działka 272 może być zabudowana w pasie około 609-698 cm, zaś po nadbudowie działka może być zabudowana w pasie około 469 cm, co praktycznie wyklucza jej zabudowę. Zdaniem pełnomocnik skarżących, organ całkowicie pominął te kwestie i nie dokonał analizy pod tym kątem. W odniesieniu do wskazanej przez organ prawidłowości zastosowania przepisów § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pełnomocnik wskazała, że działka inwestora nie stanowi działki budowlanej pod zabudowę jednorodzinną, lecz przeznaczona jest pod zabudowę zagrodową (oznaczona symbolem RM), a zatem w sprawie nie może mieć zastosowania § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.

Pełnomocnik skarżących wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W odpowiedzi na tę skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2018r., sygn. akt II SA/Łd 176/18 oddalił tę skargę i zasądził zwrot nadpłaconego wpisu.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej E.P. i A.P. od tego wyroku - Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2021r., sygn. akt II OSK 2738/18, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 kwietnia 2018r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skarżący w skardze zakwestionowali rzetelność analizy zacieniania dokonanej przez autora zatwierdzonego projektu i poparli swoją argumentację załączoną do skargi analizą nasłonecznienia wykonaną przez J. S., która podważa prawidłowość analizy przedłożonej przez inwestora. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w uzasadnieniu wyroku do dokumentacji skarżących oraz przedłożonych przez nich dokumentów, czym naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd odwoławczy wskazał również, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych mogą mieć zastosowanie tylko do istniejącej zabudowy, nie zaś hipotetycznej, jak w przypadku skarżących. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że zawarte w art. 5 ust. 1 pkt 9 pr.b. pojęcie uzasadnionych interesów osób trzecich powinno być interpretowane w sposób obiektywny, tj. zgodnie z regulującymi proces inwestycyjny przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, a ponadto uregulowaniami konstytucyjnymi oraz przepisami prawa cywilnego, w głównej mierze tzw. prawa sąsiedzkiego. Poszanowanie interesów osób trzecich polega na umożliwieniu tym podmiotom skorzystania z prawa zabudowy w takim zakresie, w jakim przysługuje ono inwestorowi. Wiąże się to z potrzebą dokonywania wyważenia interesów inwestora i właścicieli sąsiednich działek, co wymaga uwzględnienia istniejącej zabudowy oraz możliwości zabudowy działek w przyszłości. Zasada poszanowania interesów osób trzecich w sposób nieunikniony wiąże się – jak argumentował Naczelny Sąd Administracyjny - z określonymi ograniczeniami w zakresie parametrów i usytuowania projektowanego obiektu budowlanego, o ile te ograniczenia są niezbędne do ochrony zabudowy na działkach sąsiednich, zarówno istniejącej, jak też projektowanej. Zatem przed zatwierdzeniem projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę organy administracji architektoniczno-budowlanej są obowiązane ocenić, czy właściciel sąsiedniej niezabudowanej nieruchomości będzie mógł zabudować swoją nieruchomość z zachowaniem takich samych odległości od granicy jak właściciel nieruchomości, który pierwszy podjął inwestycję. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przywołane w skardze kasacyjnej przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych należy wykładać w ten sposób, że ma on zastosowanie także wtedy, gdy sąsiednia nieruchomość jest jeszcze niezabudowana i nawet wtedy, gdy jej właściciel nie ma sprecyzowanych planów inwestycyjnych. Własność i inne prawa majątkowe podlegają bowiem równej dla wszystkich ochronie prawnej, a zatem każdy właściciel działki budowlanej ma prawo dokonać budowy, rozbudowy w taki sposób, by nie utrudniać właścicielom nieruchomości sąsiednich takich samych działań w stosownym, wybranym przez nich czasie. Zatem inwestor, który pierwszy zabudowuje swoją działkę, nie ma tylko z tego tytułu dodatkowych, większych uprawnień. Prawo własności jest prawem konstytucyjnie chronionym i ochrona ta jest dla wszystkich równa. Zasada równej dla wszystkich ochrony własności jest elementem zasady równego traktowania przez władze publiczne. W zgodzie z tymi konstytucyjnymi zasadami powinny być wykładane przepisy pr.b., które mają wpływ na prawo sąsiedzkie. Zasada równej ochrony prawa własności wymaga, aby każdy właściciel nieruchomości w procesie inwestycyjnym w miarę możliwości miał takie same prawa.

Pismem z dnia 8 listopada 2021r. pełnomocnik uczestnika postępowania wniosła o oddalenie skargi i przedłożyła ekspertyzę architekta, rzeczoznawcy budowlanego obejmującą analizę obszaru oddziaływania projektowanej inwestycji.

Pismem z dnia 15 listopada 2021r. pełnomocnik skarżących podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wyjaśniła, że załączona do projektu analiza sporządzona została na dzień 15 lipca godz. 12.00, co dyskwalifikuje jej przydatność do oceny zacieniania działek sąsiednich oraz dodała, że działka inwestora nie stanowi działki budowlanej pod zabudowę jednorodzinną, lecz przeznaczona jest pod zabudowę zagrodową (oznaczoną symbolem RM), a co za tym idzie nie może mieć zastosowania § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842), zwanej ustawą covidową, znowelizowanym na mocy art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), z dniem 3 lipca 2021r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 30 listopada 2020r., sygn. akt II OPS 6/19, wyraził pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego".

Zważywszy na treść powyższej regulacji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 25 października 2021r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej, ziściły się bowiem warunki określone w tym przepisie. Rozpoznanie tej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 17 września 2021r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że pełnomocnik skarżących oraz organ nie potwierdzili możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie tego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia 25 października 2021r.

Wymagany przy tym przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 17 września 2021r.), z czego skorzystał uczestnik postępowania wnosząc o oddalenie skargi i przedkładając wniosek dowodowy – pismo z dnia 8 listopada 2021r. kolejne wnioski dowodowe oraz pełnomocnik skarżących – pismo z dnia 15 listopada 2021r. – podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i składając dodatkowe wyjaśnienia.

W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu administracyjnego I instancji dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnią prawa, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza związanie zarówno w zakresie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, przy czym ocena ustaleń faktycznych jest pochodną oceny wykładni (a w konsekwencji zastosowania) przepisów postępowania. Oznacza ono związanie takim, a nie innym rozumieniem określonych przepisów prawa w zakresie sformułowanych w skardze kasacyjnej jej podstaw. Przez wiążącą wykładnię, o której mowa w tym przepisie, rozumieć należy ustalenie jednoznacznej normy na podstawie określonego przepisu prawa materialnego lub procesowego, ustalanie właściwego ich rozumienia, przypisywanie im odpowiedniego znaczenia (wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2021r., II GSK 1360/20, LEX nr 3163691). W tym sensie orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego może pośrednio wiązać sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy co do oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracyjne - co w dalszym rzędzie może wskazywać, jednak nie wprost, jaki powinien być kierunek rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 20 października 2020r., II FSK 3130/19, LEX nr 3098285).

Zauważyć nadto trzeba, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrażona w tym przepisie istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających (wyrok NSA z dnia 12 maja 2021r., III FSK 3060/21, LEX nr 3192346). W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (wyrok NSA z dnia 28 maja 2021r., I OSK 252/21, LEX nr 3188015).

Rozpoznając wniesioną w tej sprawie skargę w tak zakreślonej kognicji – Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie zauważa, że kluczowa w tej sprawie kwestia możliwości zacienienia nieruchomości będącej własnością skarżących, w wyniku realizacji inwestycji polegającej na nadbudowie usytuowanego w granicy z działką skarżących budynku gospodarczego i zmianie jego sposobu użytkowania na budynek mieszkalny jest przedmiotem oceny dokonanej przez Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 23 czerwca 2021r., sygn. akt II OSK 2738/18, a ocena ta jest wiążąca, na podstawie art. 190 p.p.s.a. Nie zaistniała bowiem ani zmiana stanu prawego, ani stanu faktycznego, która czyniłaby tę ocenę nieaktualną. Wobec tego zauważyć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w tym wyroku wskazał na 2 kluczowe kwestie. Po pierwsze wskazał na brak odniesienia się przez Sąd I instancji do zakwestionowanej przez skarżących rzetelności analizy zacieniania działki skarżących dokonanej przez autora zatwierdzonego projektu i przedłożonej przez skarżących wraz ze skargą analizy nasłonecznienia wykonanej przez J.S.. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych mogą mieć zastosowanie tylko do istniejącej zabudowy, nie zaś hipotetycznej, jak w przypadku skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał, że przepisy te należy brać pod uwagę także do inwestycji przyszłych na działkach sąsiednich. Wskazując art. 5 ust. 1 pkt 9 pr.b. Sąd odwoławczy wyjaśnił, że poszanowanie interesów osób trzecich polega m.in. na umożliwieniu tym podmiotom skorzystania z prawa zabudowy w takim zakresie, w jakim przysługuje ono inwestorowi.

Zważywszy na tę ocenę – Sąd rozpoznający obecnie tę sprawę stwierdza, że kwestia wpływu planowanej inwestycji w zakresie zacienienia działki skarżących i wpływu na przyszłą jej zabudowę nie była w ogóle przedmiotem oceny przez organy obu instancji, co jest wynikiem dokonania najpierw przez organy a potem wojewódzki sąd administracyjny wskazywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny błędnej wykładni § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Analiza uzasadnień decyzji obu instancji dowodzi zatem istotnego deficytu w tym zakresie. Organy podobnie, jak i WSA w Łodzi ograniczyły się wyłącznie do oceny tej kwestii w aktualnych stanie obu działek. Oznacza to, iż kluczowa dla prawidłowego rozpoznania tej sprawy okoliczność faktyczna zacienienia działki skarżących i przyszła możliwość zabudowy przez skarżących ich działki na takich samych zasadach jak działki inwestora nie została w żaden sposób zbadania i rozważona przez organy administracji publicznej. Czyni to decyzje obu instancji wadliwymi, co uprawniało Sąd do ich uchylenia i przekazania sprawy organom do ponownego rozpoznania w zakresie zacienienia działki skarżących i możliwości zabudowy ich inwestycji w przyszłości. Sąd administracyjny – wobec deficytów postepowania administracyjnego – nie ma kompetencji do oceny tej kwestii we własnym zakresie w oparciu o przedłożone przez skarżących i uczestnika ekspertyzy, dodajmy wzajemnie się wykluczające. Nie może bowiem zastępować administracji publicznej w wykonywaniu powierzonych jej zadań, a jedynie jest uprawniony do kontroli legalności jej działania. Zauważyć tymczasem trzeba, że przedłożona przez skarżących wraz ze skargą analiza możliwości zabudowy na terenie działki nr 272 w miejscowości K. sporządzona przez J.S. (do analizy nie zostały dołączone dokumenty poświadczające uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej) wskazuje, że szerokość zabudowy na terenie działki nr 272, po dokonaniu projektowanej nadbudowy budynku inwestora, znacznie się zawęży i uniemożliwi wręcz zaprojektowanie obiektu budowlanego. Takie stwierdzenie stoi jednakże w sprzeczności z analizą nasłonecznienie z dnia 16 kwietnia 2015r. sporządzoną przez autora projektu A. F., w której stwierdzono, że znikome zwiększenie procentowe zacienienia działek (1,8 % powierzchni działki 272 i 0,6 % powierzchni działki 271). Jednocześnie pełnomocnik inwestora Z. S. przy piśmie z dnia 8 listopada 2021r. przedłożyła ekspertyzę architekta, rzeczoznawcy budowlanego T. B. z października 2021r. (ekspertyza nr [...]). Z dokumentu tego wynika, iż projektowana nadbudowa nieznacznie zwiększy strefę zacieniania o 14% (w dniach równonocy o godzinie 12:00) o 26,70m2 a strefę przesłaniania dziatek sąsiednich o 16% (33,20m2). Ograniczenia zabudowy, niezależne od obszaru oddziaływania inwestycji wynikają także z niewielkiej szerokości działek (14,00m), która wymusza usytuowanie budynku w granicy oraz określony układ funkcjonalno-przestrzenny samego obiektu. Zdaniem autora, pomimo oddziaływania inwestycji zabudowa działki sąsiedniej jest możliwa o czym świadczy koncepcyjne usytuowanie przykładowych budynków, a obszar oddziaływania projektowanego obiektu dotyczy wyłącznie części działek położony od strony północnej nr ewidencyjne 271/1 i 272. Inwestycja nie oddziałuje na działki od strony południowej. Wskazane powyżej analizy i ekspertyza niewątpliwie stanowią materiał dowodowy w sprawie, który zgodnie z art. 80 k.p.a. podlega ocenie przez organ rozpatrujący sprawę. Nie ulega wątpliwości, iż powyżej wskazana kwestia możliwości zacieniania działki skarżących przez projektowaną inwestycję nie została przez organ wyjaśniona, co stanowi o naruszeniu art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

W tych okolicznościach Sąd stwierdza, że organ administracji architektoniczno – budowlanej dokonuje oceny projektowanego zamierzenia inwestycyjnego wedle kryteriów przewidzianych w art. 35 ust. 1 pkt 2 pr.b., zgodnie z którym przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ sprawdza m.in. zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi. Organ zobowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności planowanej inwestycji z obowiązującymi przepisami, a przede wszystkim z warunkami technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 pkt 9 pr.b. obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 czerwca 2021r., sygn. akt II OSK 2738/18, iż pojęcie uzasadnionych interesów osób trzecich powinno być interpretowane w sposób obiektywny, tj. zgodnie z regulującymi proces inwestycyjny przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, a ponadto uregulowaniami konstytucyjnymi oraz przepisami prawa cywilnego, w głównej mierze tzw. prawa sąsiedzkiego. Poszanowanie interesów osób trzecich polega na umożliwieniu tym podmiotom skorzystania z prawa zabudowy w takim zakresie, w jakim przysługuje ono inwestorowi. Wiąże się to z potrzebą dokonywania wyważenia interesów inwestora i właścicieli sąsiednich działek, co wymaga uwzględnienia istniejącej zabudowy oraz możliwości zabudowy działek w przyszłości.

Wobec tego ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie, uwzględniając przedstawiony wyżej materiał dowody, do oceny czy przedmiotowa inwestycja nie narusza art. 5 ust. 1 pkt 9 pr.b. w zw. z § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Tym samym powinien wyjaśnić czy planowana inwestycja - jak twierdzi pełnomocnik skarżących - będzie praktycznie całkowicie zacieniała działkę skarżących, a zabudowa stanie się bardzo ograniczona a nawet całkowicie niemożliwa. Ustalenia i ocena organu, dotycząca tej kwestii, winny znaleźć swoje szczegółowe uzewnętrznienie w uzasadnieniu ponownej decyzji, spełniającej wymogi art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. Ponadto organ zobowiązany jest do zbadania czy autor analizy przedłożonej wraz ze skargą legitymuje się stosownymi uprawnieniami budowlanym, ponieważ dokumenty te nie zostały załączone do rzeczonej analizy.

Sąd stwierdza również, że zgodnie z wypisem z planu zagospodarowania z dnia 14 marca 2014r. działki nr 273 i 274 we wsi K. są - zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy R. zatwierdzonym uchwała rady Gminy R. nr [...] z dnia 22 lipca 2003r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr 255, poz. 2270 z 15 września 2003r.) - położone na terenach – wschodnie części działek (w pasie 80 mb od drogi) w jednostce planistycznej JMR, tj. na terenach z przeznaczeniem podstawowym – pod zabudowę zagrodową i mieszkaniową jednorodzinna, przeznaczenie dopuszczalne – pod zabudowę usługowa i produkcyjną o uciążliwości nie wykraczającej poza granice działki. Projektowana inwestycja jest zatem zgodna z zapisami tego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i a) p.p.s.a., uwzględnił skargę. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis sądowy w wysokości 500 zł, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 480 zł wraz z opłatą od pełnomocnictwa w łącznej kwocie 17 zł, orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015r. poz. 1800). Natomiast na podstawie art. 225 p.p.s.a. Sąd postanowił o zwrocie nadpłaconego wpisu od skargi w wysokości 200 zł.

dc