Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 840/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 41, art. 42, art. 43, art. 44 , art. 129 par. 2, art. 134
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Janina Guść (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2021 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. Z. 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta decyzją z dnia 16 grudnia 2019 r., nr [...] orzekł o zatrzymaniu A. Z. prawa jazdy wydanego przez Prezydenta Miasta.

A. Z. złożył odwołanie od powyższej decyzji.

Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – dalej powoływanej jako "k.p.a.", stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. O prawie i terminie do wniesienia odwołania strona została prawidłowo pouczona w zaskarżonej decyzji. Decyzja organu pierwszej instancji została stronie doręczona w dniu 2 stycznia 2020 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 16 stycznia 2020 r. Odwołanie sporządzone zostało w dniu 2 marca 2020 r., a w dniu 4 marca 2020 r. zostało nadane w placówce pocztowej. Już zatem w dniu sporządzenia odwołania nie istniała możliwość skutecznego jego wniesienia.

Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji dwukrotnie dokonywał czynność doręczenia przedmiotowej decyzji stronie na adres w N., ul. [...]. W odniesieniu do daty doręczenia decyzji organ odwoławczy zauważył, że została ona ustalona na podstawie pierwszego doręczenia w trybie art. 44 k.p.a.

W ocenie SKO organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił też adres miejsca zamieszkania strony. Z akt sprawy wynika bowiem, że na ten adres zostało stronie doręczone zawiadomienie o wszczęciu postępowania odebrane przez B. Z. określoną jako "dorosły domownik". Tym samym doszło do skutecznego doręczenia tego zawiadomienia w trybie art. 43 k.p.a. Przepis ten przewiduje, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli te osoby podjęły się oddania pisma adresatowi. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że uregulowane w tym przepisie tzw. doręczenie zastępcze - stwarza domniemanie, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru m.in. dorosły domownik adresata, który pokwitował odbiór pisma, przyjął je w celu oddania adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. Doręczenie pisma w tym trybie staje się skuteczne w chwili, w której pismo odbierze osoba wskazana w tym przepisie. Domniemanie to nie zostało przez stronę w żaden sposób podważone.

Wobec tego, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania doręczone zostało skutecznie zaktualizował się także obowiązek wynikający z art. 41 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego (§ 1). W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 § 2 k.p.a.).

Zdaniem organu odwoławczego powtórna próba doręczenia decyzji organu pierwszej instancji była bezskuteczna prawnie. Skoro doręczenie decyzji nastąpiło w trybie art. 44 § 4 k.p.a. to nie było żadnych podstaw by czynności tej dokonywać powtórnie. Podkreślił dalej, że strona nie ubiegała się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

A. Z. zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jego uchylenie.

W uzasadnieniu stwierdził, że stanowisko organu jest błędne, gdyż nigdy nie otrzymał wcześniej zawiadomienia na właściwy adres jego zamieszkania. Adres w N., ul. [...] jest nieaktualny, bowiem pod tym adresem skarżący nie mieszka od 8 lat. Dorosły "domownik", który odebrał pismo, to B. Z. Pod wyżej wymienionym adresem są dwie osoby o tym samym imieniu i nazwisku. Jedna to żona skarżącego, druga to matka. Skarżący z żoną prowadzi spory cywilne oraz ma sprawy karne. Z inicjatywy jego żony jest prowadzone postępowanie komornicze przeciwko niemu. Podkreślił przy tym, że ani prokuratura, ani sądy, ani komornik nigdy nie wysyłali wezwań na adres w N. Skarżący pozostaje w poważnym konflikcie z żoną i nawet gdyby podpisała ona jakiekolwiek pismo za skarżącego, on nigdy o tym by się nie dowiedział. Od wielu lat skarżący mieszka i żyje z partnerką w R. Ma wielokrotnie przedłużane zameldowanie na pobyt czasowy, ostatnio w dniu 24 października 2018 r. do 23 października 2023 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie jako niezasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania stanowił przepis art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

Organ odwoławczy uznał za skuteczne doręczenie decyzji skarżącemu w trybie art. 44 § 2 k.p.a.

Wskazać należy, że procedura doręczenia przesyłek w postępowaniu administracyjnym posiada sformalizowany charakter, co ma służyć zabezpieczeniu funkcji ochronnej postępowania - tak aby zarówno strona, jak i organ miały pewność co do wejścia deczyji do obrotu prawnego orzeczenia.

Fakt doręczenia pisma może być stwierdzony wtedy, kiedy jest pewne, iż otrzymała je właściwa osoba (art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a.) lub że spełnione zostały warunki określone w art. 44 k.p.a. (tzw. doręczenie zastępcze).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wyrażano stanowisko, zgodnie z którym dla spełnienia fikcji doręczenia przewidzianej w art. 44 k.p.a. konieczne jest zaistnienie wszystkich przesłanek tego unormowania. W sytuacji gdy doręczenie przesyłki zawierającej decyzję nie czyni zadość wymaganiom określonym w tym przepisie należy wykluczyć procesowe skutki doręczenia. Nieskuteczne doręczenie zastępcze w ogóle nie powoduje rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania od decyzji. W takiej sytuacji, za datę doręczenia uznać należy dzień, w którym adresat faktycznie otrzymał decyzję lub się z nią zapoznał (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2020 r. sygn. VII SA/Wa 829/20).

Zasadniczą przesłanką zaistnienia fikcji doręczenia jest awizowanie przesyłki pod adresem zamieszkania adresata (art. 42 § 1 k.p.a.). Z okoliczności sprawy nie wynika, w jaki sposób organy ustaliły, że skarżący zamieszkuje w N. przy ul. [...].

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że kierowane na ten adres przesyłki nigdy nie były odbierane przez adresata. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało odebrane przez B. Z., jako dorosłego domownika adresata. W odpowiedzi na prośbę organu o pomoc w doręczeniu korespondencji skarżącemu, Kierownik Posterunku Policji w L. wskazał, że czynności nie zrealizowano, bowiem pod wskazanym adresem zastano matkę A. Z. B. Z., która oświadczyła, że syn nie mieszka pod tym adresem od 4 lat i nie ma z nim żadnego kontaktu.

W tej sytuacji B. Z. nie można uznać za domownika adresata.

Okoliczność, że skarżący nie zamieszkuje pod adresem w B. potwierdzały także złożone przez skarżącego odpisy dokumentów:

- zaświadczenia o zameldowaniu na pobyt czasowy, z którego wynika, że od 24 października 2018 r. do 23 października 2023 r. jest on zameldowany na pobyt czasowy w R., przy ul [...] nr [...],

- postanowienia Komornika o przekazaniu sprawy z dnia 5 grudnia 2019 r., w którym jako adres zamieszkania skarżącego wskazano powyższy adres w R.; jednocześnie w piśmie tym jako adres żony skarżącego B. Z. wskazano adres w G. przy ul. [...].

W tej sytuacji stwierdzić należy, że doręczenie przesyłki B. Z.w dniu 4 grudnia 2019 r. pod adresem w N. nie spełniało wymogu przewidzianego w art. 43 k.p.a., zgodnie z którym, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.

Doręczenie to nie mogło zatem wywrzeć skutków przewidzianych w art. 41 k.p.a., zgodnie z którym, w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego a w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.

Skarżący nie zamieszkiwał w datach dokonywania doręczeń w N. w sprawie nie doszło zatem do skutecznego doręczenia skarżącemu ani zawiadomienia o wszczęciu postępowania wraz z pouczeniem o konieczności wskazywania przez stronę postępowania zmiany adresu doręczonego w istocie B. Z. ani awizowanej decyzji administracyjnej.

Bieg terminu na wniesienie odwołania, wbrew stanowisku SKO, nie mógł być zatem liczony od dnia 2 stycznia 2020 r.

Wskazać także należy, że w zaistniałych okolicznościach skarżący nie powinien składać wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. O uchybieniu terminu nie można bowiem mówić, gdy przesyłka nie została doręczona adresatowi w sposób odpowiadający prawu. Przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest możliwe tylko wtedy, gdy organ ustali, że doszło do prawidłowego doręczenia, czyli wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego, a mimo to strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 września2019 r.sygn. I SA/Wa 1340/19).

Organy dopuściły się naruszenia prawa procesowego – przepisów o doręczeniach - art. 41, 42 § 1,43 i 44 § 4 k.p.a. oraz art. 134 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawioną w uzasadnieniu wykładnię przepisów prawa oraz ustali czy i kiedy zaskarżona decyzja została skarżącemu doręczona i czy odwołanie zostało wniesione w terminie.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł, w tym kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu i kwotę 480 zł tytułem wynagrodzenia reprezentującego stronę skarżącą adwokata, ustaloną na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd wydał w niniejszej sprawie wyrok na posiedzeniu niejawnym na podstawie art.133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Zarządzeniem Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nr 49/2020 z dnia 19 października 2020 r. odwołano rozprawy, utrzymując działalność orzeczniczą Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych.