Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 114/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 217 par. 2 pkt 1 i 2, art. 218
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę WSA/wyr.1-sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Starosta W. odmówił wydania R. M. zaświadczenia stwierdzającego, iż H. z P. M. urodzona [...] października 1872r., córka S., zmarła w dniu [...] listopada 1952r. nie była skazana za zdradę stanu, za dezercję lub uchylanie się od służby wojskowej, za pomoc udzieloną okupantom ze szkodą dla państwa lub miejscowej ludności, względnie za inne przestępstwa przewidziane w dekrecie PKWN z dnia 31 sierpnia 1944r. (Dz. U. Nr 4, poz. 16) oraz w dekrecie PKWN z dnia 30 października 1944r. o ochronie Państwa, czyli za przestępstwa określone w art. 2 ust. 1 lit. c dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) oraz iż żadne nieruchomości należące do H. z P. M., opisane w tomie [...] Dobra Rycerskie księgi W. prowadzonej przez Sąd Grodzki we W., a następnie w księdze tom ... karta [...] nie zostały skonfiskowane z innych przyczyn prawnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. d) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 217 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; ze zm. –dalej "Kpa") organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Stosownie do § 2, zaświadczenie wydaje się, jeżeli: urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 1 k.p.a.)

Organ wyjaśnił, iż w § 2 art. 217 Kpa określono dwie odrębne podstawy wydania zaświadczenia. W pierwszym wypadku urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa. Nakłada to na organ administracji obowiązek wydania zaświadczenia, o ile stosowne dane znajdują się w jego posiadaniu. Organ podniósł, iż w przedmiotowej sprawie brak jest przepisu prawa nakładającego na Starostę obowiązek urzędowego potwierdzenia w zakresie żądań wskazanych przez wnioskodawcę. Ponadto w ocenie organu Starosta nie posiada stosownych danych umożliwiających wydanie żądanego zaświadczenia. W przypadku zaś określonym w pkt 2 art. 217 § 2 organ obowiązany jest najpierw stwierdzić, czy osoba ubiegająca się o zaświadczenie ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zdaniem Starosty wnioskodawca takiego interesu nie posiada.

Dalej organ podniósł, iż zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 dekretu następował na wniosek właściwego wojewódzkiego urzędu ziemskiego, przy czym "Tytułem do wpisania na rzecz Skarbu Państwa w księdze hipotecznej (gruntowej) prawa własności nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. b, c, d i e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), było zaświadczenie wojewódzkiego urzędu ziemskiego, stwierdzające, że nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej według powołanych przepisów" (art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233 ze zm.)). Organ wyjaśnił, iż powołane przepisy tylko w jednym przypadku przewidywały obowiązek poprzedzenia wydania stosownego zaświadczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego, stwierdzającego, że określona nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej, podjęciem stosownej deklaratoryjnej decyzji administracyjnej. Dotyczyło to wyłącznie przeznaczonych na cele reformy rolnej nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu (§ 5 rozporządzenia). Oznacza to, że w świetle obowiązujących przepisów jedynie w odniesieniu do orzekania w sprawach, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, ówczesne wojewódzkie urzędy ziemskie zobowiązane zostały do uprzedniego wydania stosownej decyzji administracyjnej, od której odwołanie przysługiwało do Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych (§ 5 rozporządzenia w związku z art. 68 i art. 72 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R. P. Nr 36, poz. 341 ze zm.) Dopiero w nawiązaniu do takiej decyzji wydawały następnie stosowne zaświadczenie, które miało stanowić podstawę dokonania wpisu w księdze hipotecznej (art. 2 ust. 1 zdanie ostatnie dekretu i § 12 rozporządzenia oraz art. 1 ust. I dekretu o wpisywaniu w księgach hipotecznych). Natomiast w pozostałych wypadkach, przejęcie nieruchomości ziemskich, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. b-d dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, następowało z mocy samego dekretu (ex legę), a wpis w księdze hipotecznej dokonywany był wyłącznie na podstawie stosownego zaświadczenia (§12 rozporządzenia oraz art. 1 ust. 1 dekretu o wpisywaniu w księgach wieczystych). Zaświadczenia te w świetle ówcześnie obowiązujących przepisów prawnych (art. 68 i nast. rozporządzenia Prezydenta RP o postępowaniu administracyjnym) nie miały charakteru decyzji administracyjnych, ale wyłącznie "zaświadczeń", rozumianych w danym wypadku jako wymagane przez przepisy dokonanie przez właściwy organ administracyjny urzędowego potwierdzenia istnienia danego stanu prawnego w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości. Organ wyjaśnił, iż w sprawie R. M. w księdze wieczystej dotyczącej nieruchomości przysługujące Skarbowi Państwa prawo własności zostało ujawnione na wniosek Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego na podstawie zaświadczenia, że nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. b, c, d, e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Kwestionowanie przez R. M. własności nieruchomości i wpisów dokonanych w księgach wieczystych nie może nastąpić na drodze postępowania administracyjnego. Ewentualne zaświadczenie o treści wskazanej przez wnioskodawcę nie pozwoli na dokonanie zmian w księdze wieczystej. Sprawa o własność nieruchomości ziemskiej jest sprawą cywilną. Podlega zatem rozpoznaniu przez sąd powszechny, a nie organy administracji.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. M. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu odwołujący podniósł, iż poprzednik prawny Starosty oświadczył, iż przedmiotowe nieruchomości podlegają pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zdaniem odwołującego Starosta odmawiając wydania zaświadczenia winien uczynić to do każdej z "liter art. 2 ust. 1 dekretu PKWN" osobno podając indywidualnie dla każdej z nich konkretną przyczynę dla której przedmiotowe nieruchomości podlegały pod określone przepisy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie wskazując, iż w myśl przepisu art. 217 § 1 i 2 Kpa organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczam jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa albo osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Wobec powyższego osoba ubiegająca się o zaświadczani powinna powołać się na przepis prawny obligujący do jego wydania albo wykazać swój interes prawny. Organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zaświadczenie jest urzędowym poświadczeniem określonych faktów lub stanu prawnego. W drodze zaświadczenia organ administracji publicznej stwierdza tylko, co mu jest wiadome, nie rozstrzyga jednak żadnej sprawy.

Organ podniósł, iż w niniejszej sprawie urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego nie wymagał przepis prawa, co oznacza iż nie zachodził przypadek z art. 217 § 2 pkt 1 Kpa. Należało więc ustalić, czy odwołujący ubiegał się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, czyli czy zachodził przypadek z art. 217 § 2 pkt 2 Kpa i czy chodzi o potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu zgodnie z art. 218 § 1 Kpa.

W ocenie organu odwoławczego, odwołujący nie wykazał, że w wydaniu wnioskowanego zaświadczenia posiada interes prawy. Z treści art. 217 § 2 pkt 2 Kpa wyraźnie wynika, iż to osoba ubiegająca się o zaświadczenie winna wykazać istnienie po jej stronie interesu prawnego. Zatem pomimo tego, iż obowiązkiem organów administracji publicznej w toku postępowania jest stanie na straży praworządności i podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kpa), to w przypadku gdy chodzi o wydanie zaświadczenia w oparciu o powołany przepis ciężar wykazania interesu prawnego spoczywa na ubiegającym się o zaświadczenie. Oznacza to, iż niemożliwym jest wydanie zaświadczenia żądanej treści, gdy z akt administracyjnych sprawy nie można wywieść by dany podmiot ubiegał się o zaświadczenie ze względu na swój indywidualny, konkretny interes prawny. Interes prawny w wydaniu zaświadczenia o treści żądanej, wymaga wskazania konkretnego przepisu prawnego dotyczącego wnioskodawcy, z którego wynikają dla niego określone prawa lub obowiązki (por. wyrok NSA z 7 maja 2002r., sygn. akt m SA 2494/01, publ. Lex nr 77543; wyrok NSA z 12 sierpnia 1997r., sygn. akt I S.A. 1377/96, Lex nr 144000). Równocześnie zaświadczenie stanowi potwierdzenie pewnego stanu rzeczy przez właściwy organ na żądanie zainteresowanej osoby (J. Lang, Zaświadczenia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, Organizacja, Metody, Technika 1988, nr 2, s. 12; wyrok NSA z 9 maja 2002r., sygn. akt II SA 944/00, publ. Lex nr 83811). Rolą zaświadczenia jest tylko potwierdzenie (poświadczenie, stwierdzenie) określonych faktów lub okoliczności, a nie ich wykreowanie (wytworzenie). Zdaniem organu odwoławczego zasadnie organ I instancji odmówił wydania zaświadczenia w sytuacji, gdy żądanie odwołującego także nie znajduje oparcia w dokumentach, o których mowa w art. 218 § 1 Kpa. Odwołujący żądał potwierdzenia faktu nie wynikającego z prowadzonych przez organ I instancji ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w poznaniu wniósł R. M. zarzucając mu naruszenie art. 217 § 1 pkt 2 Kpa.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż jego interes prawny został wykazany w załączonym do akt postanowieniu Ministra Sprawiedliwości. Zdaniem skarżącego Starosta jako następca prawny ma obowiązek sprostowania zaświadczenia wzajemnie sprzecznego albo doprecyzowania go.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze.

Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie toczyło się na podstawie art. 217-220 Kpa.

Zgodnie z art. 217 § 2 pkt 1 Kpa zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa. Natomiast w myśl art. 217 § 2 pkt 2 Kpa jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Stosownie do art. 218 Kpa w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 Kpa organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 219 Kpa).

Z treści przywołanych przepisów wynika, że tryb wydawania zaświadczeń uregulowany w Kpa różni się w sposób istotny od pozostałych unormowań w nim zawartych. Wydawanie zaświadczeń oparte jest, co do zasady, na posiadanych przez organ danych. Konieczne postępowanie wyjaśniające odnosić się może do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponentów. W wyroku z dnia 21 lipca 2005 r. sygn. akt OSK 1777/0 ( patrz strona internetowa – http://orzeczenia.nsa.gov.pl ) Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że na postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie bądź odmowę wydania zaświadczenia składają się czynności o charakterze materialno-technicznym. Nie można drogą zaświadczenia wywołać skutków kształtujących stosunki prawne, tj. przyznawać albo ograniczyć bądź pozbawić uprawnienia.

W przedmiotowej sprawie skarżący żądał wydania zaświadczenia, iż H. z P. M. urodzona [...] października 1872r., córka S., zmarła w dniu [...] listopada 1952r. nie była skazana za zdradę stanu, za dezercję lub uchylanie się od służby wojskowej, za pomoc udzieloną okupantom ze szkodą dla państwa lub miejscowej ludności, względnie za inne przestępstwa przewidziane w dekrecie PKWN z dnia 31 sierpnia 1944r. oraz w dekrecie PKWN z dnia 30 października 1944r. o ochronie Państwa, czyli za przestępstwa określone w art. 2 ust. 1 lit. C dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz iż żadne nieruchomości należące do H. z P. M., opisane w tomie [...] Dobra Rycerskie księgi W. prowadzonej przez Sąd Grodzki we W., a następnie w księdze tom ... karta [...] nie zostały skonfiskowane z innych przyczyn prawnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. d) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13).

Na wstępie należy zauważyć, iż prawidłowo uznał organ, że żaden przepis prawa nie wymaga od organu wydania zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącego. Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie podstawę do ewentualnego wydania zaświadczenia mógł stanowić wyłącznie art. 217 § 2 pkt 2 Kpa. W tym przypadku organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

W pierwszej kolejności Sąd postanowił odnieść się do żądania skarżącego odnośnie wydania zaświadczenia, iż H. z P. M. urodzona [...] października 1872r., córka S., zmarła w dniu [...] listopada 1952r. nie była skazana za zdradę stanu, za dezercję lub uchylanie się od służby wojskowej, za pomoc udzieloną okupantom ze szkodą dla państwa lub miejscowej ludności, względnie za inne przestępstwa przewidziane w dekrecie PKWN z dnia 31 sierpnia 1944r. (Dz. U. Nr 4, poz. 16) oraz w dekrecie PKWN z dnia 30 października 1944r. o ochronie Państwa, czyli za przestępstwa określone w art. 2 ust. 1 lit. C dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż w polskim systemie prawnym brak jest przepisów prawa nakazujących Starocie prowadzenia jakiejkolwiek ewidencji dotyczących osób skazanych. Jak wynika z ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (tekst jednolity Dz.U. z 2008, nr 50, poz. 292 ze zm.) to w tym rejestrze gromadzi się dane o osobach: prawomocnie skazanych za przestępstwa lub przestępstwa skarbowe; przeciwko którym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe; przeciwko którym prawomocnie umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe na podstawie amnestii; prawomocnie skazanych przez sądy państw obcych; wobec których prawomocnie orzeczono środki zabezpieczające w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe; nieletnich, wobec których prawomocnie orzeczono środki wychowawcze, poprawcze lub leczniczo-wychowawcze albo którym wymierzono karę na podstawie art. 13 lub art. 94 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2002 r. Nr 11, poz. 109, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o postępowaniu w sprawach nieletnich"; prawomocnie skazanych za wykroczenia na karę aresztu; poszukiwanych listem gończym;tymczasowo aresztowanych; nieletnich umieszczonych w schroniskach dla nieletnich. Natomiast jak wynika z art. 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym rejestr prowadzi wchodzące w skład Ministerstwa Sprawiedliwości "Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego", zwane dalej "biurem informacyjnym". Wobec powyższego ww. organ prowadzi rejestr jak również udziela informacji o osobach, których dane osobowe zgromadzone zostały w Rejestrze.

Zatem skoro żądane przez skarżącego dane nie wynikają z prowadzonej przez Starostę ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, to organ ten nie mógł wydać zaświadczenia o treści wskazanej przez skarżącego. W tym miejscu wskazać należy, iż jak wynika z postanowienia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2009 r. [...] skarżący zwrócił się również do Ministra Sprawiedliwości o wydanie zaświadczenia o identycznej treści jak w przedmiotowej sprawie. Wyżej wskazanym postanowieniem, na które powołuje się również skarżący, Minister Sprawiedliwości odmówił skarżącemu wydania wnioskowanego zaświadczenia wskazując, iż dane zawarte w Centralnej Bazie Danych Osób Pozbawionych Wolności są gromadzone od wrzesnia 1959 r. Natomiast dokumenty z lat 1945 -1956 zostały w całości przekazane do Instytutu Pamięci Narodowej. Odnośnie punktu drugiego wniosku Minister wskazał, iż nie jest organem właściwym i nie posiada danych w tym zakresie.

Odnosząc się natomiast do drugiego żądania tj. wydania zaświadczenia, że żadne nieruchomości należące do H. z P. M., opisane w tomie [...] Dobra Rycerskie księgi W. prowadzonej przez Sąd Grodzki we W., a następnie w księdze tom ... karta [...]nie zostały skonfiskowane z innych przyczyn prawnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. d) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej uznać należy, iż również i w tym przypadku organ zasadnie odmówił wydania zaświadczenia.

W przedmiotowej sprawie organ nie mógł w formie zaświadczenia potwierdzić, jak żądała tego strona w złożonym wniosku, że dana nieruchomość podlegała pod przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie uwzględnienie żądania skarżącego nie mieściło się w prawnych ramach zaświadczenia, którego istotą jest nie ocena, nie weryfikacja, a informacja oparta na posiadanych przez organ danych. Wyjaśnić należy, że w żadnym przypadku zaświadczenie nie przyznaje, nie stwierdza, jak i nie uznaje uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, lecz tylko potwierdza istnienie uprawnienia lub obowiązku uprzednio przyznanego lub potwierdzonego odpowiednio w konstytutywnej lub deklaratoryjnej decyzji administracyjnej lub w innym indywidualnym akcie administracyjnym. Zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Dlatego też nie rozstrzyga o żadnych prawach lub obowiązkach, jak i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2005 r. (sygn. akt II OSK 36/05, publ. ONSAiWSA z 2006 r., nr 2, poz. 64), w którym Sąd stwierdził, że obowiązek wydania zaświadczenia na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 § 2 Kpa, które urzędowo potwierdza "określone fakty lub stan prawny, wynikające z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, nie dotyczy okoliczności, których ustalenie i ocena następują w postępowaniu jurysdykcyjnym w sprawie rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia" oraz w wyroku z dnia 3 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1872/08, w którym Sąd ten stanął na stanowisku, że "zaświadczenie potwierdza tylko informacje posiadane przez organ i nie rozstrzyga żadnych kwestii spornych. Trafne jest stwierdzenie, że "Zaświadczenie wydaje się, gdy fakt powstania skutków prawnych jest oczywisty i organ nie musi o niczym rozstrzygać" (W. Chróścielewski, Postępowanie administracyjne, wyd. II z 2006 r., s 285).

W ocenie Sądu wydanie zaświadczenia żądanej treści zawierałoby w sobie elementy rozstrzygnięcia kształtującego prawa skarżącego. Urzędowe stwierdzenie, iż dana nieruchomość nie podlegała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej wkraczałoby w istocie w osnowę decyzji administracyjnej, czyli władczej prawnej formy działania administracji publicznej. Ponadto skoro kwestia czy przedmiotowa nieruchomość podlegała pod przepisy dekretu czy też nie jest sporna, to organ nie miał prawa wydawać zaświadczenia w żądanej przez skarżącego treści, ponieważ przeczyłoby to instytucji zaświadczenia. Jak wskazano wyżej organ w drodze zaświadczenie może jedynie na podstawie posiadanych danych potwierdzić określone fakty lub stan prawny, a nie może rozstrzygać czy dana nieruchomość podpadała pod przepisy o reformie rolnej.

Na marginesie Sąd zauważa, iż z wniosku skarżącego toczyło się już postępowanie mające na celu ustalenie czy nieruchomość wskazana przez skarżącego podpadała pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W wyroku z dnia 16 grudnia 2005 r. I OSK 260/05 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż żądanie przez skarżącego wydania zaświadczenia o niepodleganiu nieruchomości, należącej do H. M., przepisom dekretu o reformie rolnej nie może prowadzić do obejścia art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. 2001 r. Nr 124 poz. 1361 ze zm.). Przepis ten stanowi bowiem materialnoprawną podstawę do ustalenia przez sąd powszechny w drodze procesu cywilnego prawidłowego stanu prawnego nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta. Zatem w sytuacji, gdy strona chce ustalić, iż dana nieruchomość nie podlegała przepisom ustawy nacjonalizacyjnej, na podstawie której pozbawiono jej poprzednika prawnego własności (a następnie dokonano odpowiednich, deklaratoryjnych wpisów w dziale II księgi wieczystej), powinna wystąpić z odpowiednim powództwem do sądu powszechnego - sądu cywilnego. Stanowisko takie znajduje pełne odzwierciedlenie w poglądzie prawnym, wyrażonym w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1994 r., (OSNC 1994, z. 11 poz. 212).

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.

MZ