Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1522/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Danuta Dopierała, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2008 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 8 czerwca 2007 r. J. B. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zadłużenia. W uzasadnieniu wniosku podała, że od [...] r. jest w separacji z mężem, która orzeczona została wyrokiem Sądu Okręgowego w P., [...]. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę, które jest na poziomie wynagrodzenia minimalnego i - chociaż nie podlega egzekucji - to pozwala jedynie na życie w ubóstwie. Nie ma żadnego majątku a prowadzone w przeszłości postępowanie egzekucyjne zostały umorzone wobec ich bezskuteczności. Stwierdził nadto, że od dłuższego czasu choruje na [...] a choroba ta wymaga stałego przyjmowania leków. Skromne pieniądze, które otrzymuje przeznacza na bieżące utrzymanie, a przeznaczenie ich w jakiejkolwiek części na spłatę zadłużenia uniemożliwiłoby zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych.

Decyzją z dnia [...] października 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust.1, 2, 3 i 3 a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, ze zm.), odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł.

Rozpatrując wniosek, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, organ ustalił, że wnioskodawczyni jest zatrudniona na stanowisku [...] w pełnym wymiarze czasu pracy w M. w B. Z tytułu zatrudnienia uzyskuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł. brutto. Strona pozostaje w separacji z mężem, z którym posiada rozdzielność majątkową od [...] r. Organ wskazał, że strona nie ma nikogo na utrzymaniu, nie korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej. Koszty związane z utrzymaniem określa na kwotę [...] zł. Choruje na [...], zamieszkuje w domu, który w większości zajęty jest przez męża oraz rodzinę córki. Powołując się na zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...].07.2007 organ stwierdził, że strona posiada zaległości podatkowe w łącznej kwocie [...] zł. Ponadto strona posiada zobowiązania cywilnoprawne wobec [...] oraz [...]. Organ orzekający stwierdził nadto, że w odniesieniu do należności składkowych prowadzone jest administracyjne postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., który nie stwierdził bezskuteczności zastosowanych środków egzekucyjnych.

Zakład podkreślił, że nie odmówił żadnemu z zebranych dowodów wiarygodności oraz mocy dowodowej. Dalej stwierdził, że dokonał analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej strony w celu ustalenia czy zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek. Przytoczył treść przepisu art. 28 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jednocześnie wymienił sytuacje w których zachodzi całkowita nieściągalność - zgodnie z art. 28 ust. 3 powyższej ustawy. Opierając się na całokształcie zebranego materiału dowodowego organ stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności. Podkreślił przy tym, że strona uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia a organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można egzekwować należność.

Dalej organ orzekający stwierdził, że przeanalizował sprawę również pod kątem umorzenia zadłużenia ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej i przytoczył treść art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który wprowadza wyjątek od zasady całkowitej nieściągalności i przewiduje możliwość umorzenia, w uzasadnionych przypadkach, należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Jednocześnie stwierdził, że szczegółowe zasady umarzania należności dla tej grupy osób zobowiązanych określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu zaległych składek. Wymienił nadto przypadki określone w § 3 powyższego rozporządzenia, dające podstawę do umorzenia zadłużenia. Zakład podkreślił, że w interesie zobowiązanego jest udokumentowanie trudnej sytuacji poprzez dołączenie do wniosku stosownych dokumentów. Stwierdził, na podstawie zgromadzonych dowodów, że strona nie wykazała okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie należności pomimo całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. W ocenie organu analiza stanu faktycznego daje podstawy do twierdzenia, że spłata przez stronę należności z tytułu składek nie pociągnie za sobą zbyt ciężkich skutków dla osoby zobowiązanej. Strona nie udowodniła, że nawet minimalne ratalne regulowanie należności z tytułu składek pozbawiłaby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Zakład przeanalizował sprawę także pod kątem umorzenia zadłużenia pomimo braku całkowitej nieściągalności osobom fizycznym, niepodlegającym przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Stwierdził, że szczegółowe zasady umarzania należności dla tej grupy zobowiązanych określa art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Wyjaśnił, że analizując sprawę pod względem art. 17 powyższej ustawy Zakład bierze pod uwagę cały materiał dowodowy zebrany w sprawie, ważny interes osoby zobowiązanej oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Zdaniem organu strona nie udowodniła, że nawet minimalne realne ratalne regulowanie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ podkreślił, że umorzenie należności składkowych oznaczałoby, że Zakład pozwala na umorzenie zobowiązań publicznoprawnych przy jednoczesnym istnieniu zobowiązań cywilnoprawnych.

W konkluzji Zakład zastrzegł, że wydał decyzję po uwzględnieniu interesu funduszy, ustawowego obowiązku dochodzenia należności, analizy zebranych w sprawie dowodów, a także uznania administracyjnego.

Wnioskiem z [...] listopada 2007 r., z zachowaniem ustawowego terminu, strona zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W wyniku rozpatrzenia wniosku, decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2007 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wymienił szczegółowo dowody zebrane w toku postępowania administracyjnego i w oparciu o nie przedstawił stan faktyczny w sprawie - zasadniczo zbieżny z ustaleniami faktycznymi, zawartymi w decyzji zakładu z [...] października 2007 r. Przypomniał także treść przepisów regulujących instytucję umarzania należności z tytułu składek.

Organ odwoławczy stwierdził, że analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje, iż rozstrzygnięcie organu I instancji było zasadne oraz zgodne z przepisami prawa. Podkreślił, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Zauważył dalej, że strona uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz, że wobec należności składkowych prowadzone jest administracyjne postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. Organ odwoławczy stwierdził, że ustalił, iż prowadzone postępowanie egzekucyjne jest częściowo skuteczne gdyż w dniu [...] r. organ egzekucyjny dokonał [...], które następnie sprzedał. Organ egzekucyjny nie stwierdził dotychczas bezskuteczności zastosowanych środków egzekucyjnych. Nie można w sprawie strony mówić zatem o całkowitej nieściągalności należności.

Prezes Zakładu wyjaśnił ponadto, że ciężar dowodu, w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz wydanego do niej rozporządzenia, leży po stronie zobowiązanego, który musi wykazać, że ze względu na stan majątkowy oraz sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Dalej organ stwierdził, że sytuacja finansowa strony jest trudna, jednakże zabrany materiał dowodowy nie przemawia za umorzeniem należności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Podkreślił, że strona nie udowodniła, iż nawet minimalne ratalne regulowanie należności z tytułu składek pozbawiłoby stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wyjaśnił także, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako organ administracji publicznej powołany do pobierania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne nie może pozwolić na umorzenie należności publicznoprawnych przy równoczesnym istnieniu zobowiązań cywilnoprawnych. Podobną do powyższej argumentacji Prezes Zakładu przedstawił także przy analizowaniu zasadności zastosowania w sprawie umorzenia należności na podstawie art. 17 ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie innych ustaw, który pozwala na umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku całkowitej nieściągalności osobom fizycznym, niepodlegającym przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2008 r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że wynagrodzenie jakie otrzymuje wolne jest od zajęcia z mocy przepisów Kodeksu pracy, a od chwili sprzedania zajętych ruchomości nie jest właścicielką jakichkolwiek rzeczy ruchomych z których można prowadzić skuteczna egzekucję. Nie jest również właścicielką nieruchomości. Skarżąca wyjaśniła, że mieszka kątem u córki i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. W tej sytuacji zdaniem Skarżącej uprawniona jest teza, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.). Tym samym w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że spłata zadłużenia nie pociągnie zbyt ciężkich dla niej skutków. Wskazała, ż choruje na [...]. Są to choroby przewlekłe wymagające stałego przyjmowania leków. Z minimalnego wynagrodzenia Skarżąca musi wygospodarować także pieniądze na cykliczne wydatki takie jak wyżywienie czy odzież. Stwierdziła również, iż ustawodawca, gwarantując minimalną wysokość wynagrodzenia jako wolną od egzekucji, wytyczył minimalny pułap życia, którego obniżać nie można. Natomiast stanowisko organu orzekającego zdaje się sugerować, że dopuszczalny jest niższy standard życia, stanowisko takie nie licuje z podstawowymi prawami i przyrodzoną godnością człowieka.

Dalej skarżąca przypomniała, że uszczuplenie jej wynagrodzenia o jakąkolwiek kwotę będzie zejściem poniżej minimum egzystencji gwarantowanego przez ustawodawcę w odrębnych przepisach. W konsekwencji aby przeżyć Skarżąca musiałaby korzystać ze świadczeń pomocy społecznej. Jednocześnie powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt III GSK 345/06, zgodnie z którym taka sytuacja jest niezgodna z interesem obywatela oraz z interesem publicznym. Wskazując na wyrok NSA z 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA, podkreśliła, że interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z interesem obywatela.

Końcowo Skarżąca stwierdziła, że wobec niewłaściwej oceny jej sytuacji majątkowo-życiowo-zdrowotnej i skutków spłaty należności uznanie administracyjne oparte jest na błędnym założeniu i nie może się ostać.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a., a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentującego Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] kwietnia 2008 r., w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 1998 r., 137, poz. 887 ze zm.), dalej: u.s.u.s. oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył, iż granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku Skarżącej z 8 czerwca 2007 r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Mając na względzie powyższe oraz treść wniosku Skarżącej sprawę należało rozpoznać w oparciu o przepis art. 28 u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek.

Zgodnie z treścią wymienionego art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Podkreślić należy, iż w uchwale z 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Mając na względzie okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd podziela stanowisko organu orzekającego co do braku wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności i - w konsekwencji - braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Przy czym Sąd podziela stanowisko Skarżącej, że w odniesieniu do jej wynagrodzenia, otrzymywanego w minimalnej wysokości, nie istnieje możliwość egzekwowania zaległych należności z tytułu składek. Wynagrodzenie takie korzysta z ochrony, w powyższym zakresie, przewidzianej w art. 87- ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.). Zwrócić należy jednak uwagę na fakt, trafnie podniesiony przez organ wydający zaskarżona decyzję, że organ egzekucyjny w dniu [...] r. dokonał zajęcia ruchomości Skarżącej [...], które następnie sprzedał. Okoliczność ta ustalona przez organ z urzędu - wobec wcześniejszej deklaracji Skarżącej zawartej w oświadczeniu o stanie majątkowym, zgodnie z którym nie posiada ruchomości o wartości egzekucyjnej - pozwalała organowi orzekającemu na stwierdzenie, że postępowanie egzekucyjne jest częściowo skuteczne, tym bardziej, że właściwy organ egzekucyjny nie stwierdził w dacie wydawania zaskarżonej decyzji bezskuteczności egzekucji zaległych należności z tytułu składek Skarżącej. W kontekście ustaleń poczynionych przez organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie było podstaw do przyjęcia by w sprawie zachodziła okoliczność przewidziana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., tj. gdy w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W ocenie Sądu, prawidłowo zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do Skarżącej nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Podkreślenia wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 wymienionego rozporządzenia, ma również zastosowanie instytucja tzw. uznania administracyjnego. Także i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki.

Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, iż Skarżąca żądanie swoje w zakresie umorzenia należności uzasadniała brakiem możliwości spłaty zadłużenia bez uszczerbku dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, z uwagi na uzyskiwanie wynagrodzenia za pracę w minimalnej wysokości, ze względu na brak majątku oraz z uwagi na stan zdrowia. Organ orzekający podnoszone przez Skarżącą okoliczności wziął pod uwagę i dokonał ich oceny, co znalazło odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Organ wskazał, iż sytuacja finansowa strony jest trudna, jednakże zebrany materiał dowodowy nie przemawia za umorzeniem należności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Skarżąca osiąga stały dochód z wynagrodzenia za pracę, nie wykazała natomiast, iż nawet minimalne ratalne regulowanie należności z tytułu składek pozbawiłoby stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Takie ustalenie organu znajduje swoje uzasadnienie w prawidłowo stwierdzonym, z uwzględnieniem wszystkich zgromadzonych dowodów, stanie faktycznym sprawy. Sąd nie podziela odmiennego stanowiska Skarżącej w tym zakresie. Wysokość wynagrodzenia minimalnego, zagwarantowanego przez ustawodawcę w odrębnych przepisach, zwolnionego ustawowo z egzekucji należności z tytułu składek, nie wyznacza, jak podnosi Skarżąca, minimalnego pułapu życia. W kwestii tej właściwe są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 ze zm.). Przewidują one ( art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy) tzw. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. kwotę miesięcznego dochodu (w wysokości 477 zł.), której nie przekroczenie uprawnia do otrzymania stosownej pomocy. Bezspornie natomiast miesięczny dochód uzyskiwany przez Skarżącą w kwocie [...] zł. brutto (vide k- 86 akt administracyjnych), nie obciążony potrąceniami egzekucyjnymi, jest wyraźnie wyższy od wskazanego ustawowego kryterium dochodowego przewidzianego dla udzielania pomocy społecznej. Zatem regulowanie przez Skarżącą minimalnej ratalnej kwoty należności nie skutkowałoby automatycznym uzyskaniem przez Skarżącą prawa do otrzymania pomocy społecznej. W tej sytuacji nieuzasadnione jest twierdzenie Skarżącej, że jakiekolwiek regulowanie należności z tytułu składek spowodowałoby konieczność sięgania do środków pomocy państwa, co miałoby być niezgodne zarówno z interesem obywatela oraz interesem publicznym. Z tych też względów nieadekwatne do rozpatrywanej sprawy są powołane przez Skarżącą wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydane w sprawach o odmiennych stanach faktycznych. Dodać w tym miejscu należy, że Skarżąca nie ma nikogo na swoim utrzymaniu a posiadane schorzenia nie uniemożliwiają wykonywania jej pracy zarobkowej. Ponadto Skarżąca korzysta z pomocy rodziny w domu której nieodpłatnie mieszka. Brak jest także podstaw do przyjęcia, że sytuacja Skarżącej spowodowana została nagłymi zdarzeniami jak: pożar, powódź, itp., które należałoby rozważać w sprawie jako przesłankę pozwalającą organowi na umorzenie zadłużenia, zgodnie z § 3 powoływanego powyżej rozporządzenia do u.s.u.s.

Reasumując, zdaniem Sądu, Skarżąca nie wykazała, ażeby w stosunku do niej miały zastosowanie przepisy omawianego rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., z brzmienia zaś § 3 wyraźnie wynika, iż to na zobowiązanym ciąży obowiązek udowodnienia i wykazania zaistnienia wymienionych w nim przesłanek. Tym samym nie jest dowolnym wniosek organów, iż sytuacja majątkowa skarżącej w rozpoznanej sprawie nie jest taka, aby prowadziła do pozbawienia możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych przy ratalnej spłacie istniejącego zadłużenia względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Z powyższych względów uzasadnione jest także stanowisko organu co do braku podstaw umorzenia zadłużenia Skarżącej w oparciu o art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r., Nr 241, poz. 2074 ze zm.), który stanowi, że Zakład może umarzać należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych do dnia 31 grudnia 1998 r., pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacania jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby. Organ przeanalizował istotne okoliczności faktyczne sprawy także na gruncie tego przepisu, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zatem w ocenie Sądu, stanowisko organu w sprawie jest zasadne. Wydanie decyzji poprzedzone było postępowaniem zmierzającym do ustalenia sytuacji materialnej Skarżącej. Organy orzekające wzięły pod uwagę podnoszone przez skarżącego okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody, a odnosząc je do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

Podkreślić w tym miejscu należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Są ponadto objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Z przedstawionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Uznał, iż w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tej zasady, która nakazuje organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) oraz zasady dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.). Decyzja również w całości odpowiada przepisowi art. 107 k.p.a.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykraczało poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.