Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 739/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-09-12 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: umorzono postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów,ustanowiono adwokata
Powołane przepisy: article: art. 161 par. 1 pkt. 3 w zw. z art. 258 par. 1 i par. 2 pkt. 7; art. 246 par. 1 pkt. 2 w zw. z art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 12 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Rada Adwokacka.


UZASADNIENIE

Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Określając swój majątek uwidocznił, że w jego skład wchodzi tylko 65 metrowe mieszkanie. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych.

Uzasadniając swoje starania podniósł, że z powodu dramatycznej sytuacji zdrowotnej i materialnej od 2003 r. korzysta ze wsparcia oferowanego przez ośrodki pomocy społecznej. Nie jest w stanie opłacić honorarium pełnomocnika z wyboru. Jak podaje źródłem jego utrzymania jest otrzymywana z ZUS renta inwalidzka w kwocie 441,33 zł netto. Nie starcza ona jednak na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych skarżącego w szczególności leczenia farmakologicznego rehabilitacji albowiem skarżącego obciążają znaczne stałe koszty utrzymania. Skarżący uważa, iż znajduje się na pograniczu skrajnego ubóstwa i nędzy zwłaszcza że swoje zadłużenie u osób trzecich szacuje na 27.200 zł. Pożyczki jakie zaciągał przeznaczał na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji oraz spłaty części zadłużenia w spółdzielni mieszkaniowej obawiając się eksmisji.

Przedstawione przez skarżącego do wniosku kopie kart informacyjnych i zaświadczenia uwidaczniają, że z uwagi na stan zdrowia skarżący pozostaje w stałym leczeniu i rehabilitacji. W ramach posiadanego rachunku korzysta z odnawialnego kredytu z przyznanym limitem jednego tysiąca złotych. Na dzień [...] sierpnia 2008 odnotowywał na nim zadłużenie w wysokości 583,24 zł. Na podstawie dołączonych pomocniczych akt administracyjnych okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje także i to, że skarżący jest osobą częściowo niezdolną do pracy (k. 2403), miewa problemy z terminowym regulowaniem czynszu oraz niektórych innych opłat medialnych (dowód: wezwanie do zapłaty PGNiG k. 2581 pisma sp-ni k. 2423 i 2422). Systematycznie ubiega się o pomoc i wsparcie z ośrodka pomocy społecznej.

Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:

Zacząć wypada od tego, że skoro niniejsza sprawa jest z zakresu pomocy i opieki społecznej to tym samym skarżący pozostaje z mocy prawa zwolniony z obowiązku uiszczania tak opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków (art. 239 pkt. 1 lit. a ppsa w związku z art. 241 ppsa). Jeśli zatem skarżący korzysta ze zwolnienia przedmiotowego to w takiej sytuacji procesowej działaniem oczywiście bezcelowym było składanie przezeń wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (art. 244 §1 ppsa). O bezprzedmiotowości takiego żądania przesądza, bowiem aktualizowana determinantami prawnymi realna możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych w tym trybie. Innymi słowy skoro skarżący ma już z mocy prawa to, czego chce, to równocześnie nie może domagać się tego samego na wniosek.

Z tych względów należało postanowić jak w punkcie pierwszym działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa.

Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że odmiennie aniżeli ma to miejsce w procesie cywilnym w przypadku osób fizycznych sądom administracyjnym odjęta została możliwość dokonania wyboru z uwagi na celowość takiego rozstrzygnięcia (por. art. 117 kpc). Przesłanką konieczną a zarazem wystarczającą jest tylko ustalenie, czy stronę stać czy też nie stać na poniesienie kosztów takiego pełnomocnika.

Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów. Oświadczenia te są generalnie wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Potwierdzenie przedstawionej przez niego sytuacji bytowej można bowiem odnaleźć i w przedstawionych kopiach dokumentów źródłowych i w pomocniczych aktach administracyjnych. Ewentualne niewielkie rozbieżności pozostają bez znaczenia wynikając raczej z nieporadności skarżącego. Sytuacja skarżącego jest nieszczególna jeśli się zważy na wysokość jego stałych miesięcznych dochodów, których poziom jest niższy od przeciętnych zarobków w gospodarce. Niewątpliwie potwierdzeniem niełatwej sytuacji materialnej skarżącego pozostaje i to, że jest on zmuszony permanentnie korzystać z pomocy społecznej. A choć w orzecznictwie podniesiono, że okoliczność ta sama w sobie nie jest rozstrzygająca to jednak nie można tracić z pola widzenia, że daje pewne wskazówkę co do oceny aktualnych możliwości płatniczych skarżącego. Biorąc pod uwagę stan zdrowia skarżącego trudno czynić mu zarzut, że nie stara się własnym przemysłem poprawić swej sytuacji. Obrazu tego nie zmienia w jakichś zasadniczy sposób także ujawniony przez skarżącego majątek w postaci mieszkania. Chociaż bowiem fakt jego posiadania sprzeciwia się postrzeganiu skarżącego jako osoby ubogiej w potocznym tego słowa znaczeniu to równocześnie nie wyklucza ex machina udzielenia mu "pomocy". O takim zaś prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto nie można przechodzić do porządku nad tym, że możliwość potencjalnych rozporządzeń tym składnikiem majątkowym jest ograniczona w przypadku skarżącego. Mieszkanie stanowi bowiem podstawę bytowania tego samotnego człowieka. Co za tym idzie jego sprzedaż czy obciążenie w celu zdobycia środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru stanowiłoby w istocie pozbawienie skarżącego koniecznego utrzymania (por. orzecz. SN z 6.11. 1953 r., IC 1427/53 OSN 54/2/52).

Mając na to uwadze, biorąc pod uwagę ilość inicjowanych postępowań i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu, którego wyznaczy Rada Adwokacka.

Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.