Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 281/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Izabela Najda-Ossowska, , po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. j. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 października 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 627/22 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. sp. j. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 1 czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do sierpnia 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 5 października 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 627/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił P. sp.j. (dalej: Skarżąca/Spółka) wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: Organ) z 1 czerwca 2022 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do sierpnia 2015 r.

W złożonej do Sądu pierwszej instancji skardze Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. dalej: P.p.s.a.). W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wykonanie decyzji wyrządzi jej znaczną szkodę oraz spowoduje trudne do odwrócenia skutki, albowiem ustalone przez Organ zobowiązanie w podatku od towarów i usług, którego sumaryczna wartość wynosi 719.170 zł oraz naliczone odsetki od niej jest znaczna w proporcji do rocznych dochodów Skarżącej. Wskazała, że egzekucja tej kwoty mogłaby spowodować niewypłacalność Skarżącej oraz konieczność jej likwidacji. Stan niewypłacalności wywoła zaś niemożność uzyskania przez pracowników Spółki środków niezbędnych dla zaspokajania ich potrzeb życiowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przedstawiona przez Skarżącą argumentacja nie uzasadniła zastosowania tymczasowej ochrony jaką jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Sąd podkreślił, że Skarżąca nie wykazała w sposób przekonywujący okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w szczególności nie jest taką okolicznością możliwość pozbawienia podatnika środków do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. Sąd wskazał, że ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, a więc nie znajduje się w fazie likwidacji czy zawieszenia działalności. Z rachunku zysków i strat wynika, że w 2021 r. Skarżąca osiągnęła przychód w wysokości 5.949.328,69 zł i zysk w wysokości 167.987,00 zł. Natomiast z rachunków zysków i strat za pierwszą połowę 2022 r. wynika, że osiągnęła przychód w wysokości 2.691.192,11 zł - porównywalny do roku poprzedniego. Zdaniem Sądu zestawienie tych kwot dowodzi, że Spółka wykazuje duże koszty prowadzenia działalności gospodarczej, które przekładają się na znaczny zysk. Ponadto Skarżąca zatrudnia trzech pracowników, co dowodzi aktywnego prowadzenia działalności gospodarczej. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.

W zażaleniu Skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wniosła o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu w postaci zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z 28 września 2022 r. Zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. przez przyjęcie, że nie wykazała, iż wykonanie przedmiotowej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki pomimo, że wykazała, iż realizacja przedmiotowej decyzji będzie skutkowała zajęciem kwoty przewyższającej znacznie kwotę zysku uzyskanego w roku obrotowym 2021 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Skoro Sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na nim spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem skargi może spowodować dla niego skutki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Uzasadnienie wniosku powinno zatem odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do skarżącego wstrzymanie zaskarżonego orzeczenia jest uzasadnione. Ponadto, twierdzenia powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił Skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż Skarżąca nie wykazała, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków a więc kwalifikowane przesłanki, dla których należy wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu, argumentacja zawarta we wniosku oraz dołączone dokumenty nie dają uzasadnionych podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Dokonując analizy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie uzasadniają one sytuacji finansowej Spółki, która mogłaby stanowić podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Rachunek zysków i strat według stanu od 1 stycznia do 30 czerwca 2022 r. obrazuje ogólny rachunek zysków i poniesionych strat w tych okresach. Nie można na ich podstawie ocenić, w jaki sposób kształtuje się faktyczna płynność finansowa Skarżącej i jakie są jej rzeczywiste możliwości płatnicze. Nie jest możliwe ustalenie, czy Skarżąca ma problemy z terminowym regulowaniem swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Do wniosku nie dołączono żadnych dokumentów w oparciu, o które możliwe byłoby ustalenie wartości środków pieniężnych będących w posiadaniu Spółki (np. wyciągów z rachunków bankowych). Z uwagi na powyższe Sąd nie miał możliwości ustalenia, czy wykonanie decyzji, skutkować będzie takim uszczerbkiem w środkach Skarżącej, który spowoduje zachwianie jej płynności finansowej.

Ponadto, jak wynika z przedłożonego przez Spółkę rachunku zysków i strat za pierwszą połowę 2022 r. osiągnęła ona przychód w wysokości 2.691.192,11 zł porównywalny do roku poprzedniego, a to oznacza, że Spółka dysponuje majątkiem o znacznej wartości. W takiej sytuacji nie była możliwa w pełni obiektywna i zgodna ze stanem rzeczywistym ocena, czy w kontekście aktualnej sytuacji finansowej strony wykonanie zaskarżonej decyzji Organu może doprowadzić do wyrządzenia jej szkody, która byłaby znaczna lub może spowodować skutki, które byłyby nieodwracalne.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Sąd musi dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 P.p.s.a. Okoliczności podnoszone we wniosku muszą mieć charakter realny. Spółka nie przedstawiła Sądowi swojej sytuacji majątkowej i finansowej, w sposób, który uzasadniałby spełnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że istnienie obowiązku wykonania aktu administracyjnego (w tym w drodze postępowania egzekucyjnego) nie stanowi sam w sobie podstawy uzasadniającej pozytywne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie wykonalności. Aby wniosek mógł być uwzględniony, strona musi wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania orzeczenia. To w interesie Skarżącej leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Sąd musi mieć pełną wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość jej zweryfikowania.

W tym kontekście rację należy przyznać Sądowi pierwszej instancji, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, jednak wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją stosowania obowiązującej procedury. Skarżąca w tym zakresie może wnosić np. o rozłożenie należności na raty. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło pozostawiając nieodwracalną szkodę. Stanowisko takie ugruntowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2014 r., II OZ 942/14, publ. CBOSA). Natomiast oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie wyłącza ponowienia wniosku w razie zmiany okoliczności, co wynika z treści art. 61 § 4 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2017 r., sygn. akt II GZ 195/17).

Do uchylenia zaskarżonego postanowienia nie mogły doprowadzić dołączone do zażalenia dokumenty wskazujące na podejmowanie przez organ egzekucyjny czynności zmierzających do wyegzekwowania zaległości podatkowych Spółki w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie legalności działania sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 P.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W konsekwencji rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Za niedopuszczalną należy zatem uznać sytuację, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OZ 375/09, z dnia 29 listopada 2011 r. sygn. akt II OZ 1240/11, z dnia z dnia 3 marca 2016 r. sygn. akt I FZ 33/16, z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt I OZ 937/18 oraz z dnia 12 listopada 2019 r. sygn. akt I OZ 1054/19 I OZ 937/18, a także J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., s. 212-213). Nowa argumentacja i związana z nią zmiana okoliczności faktycznych może być podstawą do zastosowania przez wojewódzki sąd administracyjny art. 61 § 4 P.p.s.a. i zmiany postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.