Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 856/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 148, art. 200
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2012 r. sprawy ze skargi R. P. i W. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w L. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących R. P. i W. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2012 r., po rozpatrzeniu odwołaniu R. P. oraz W. K., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w L. z dnia [...] grudnia 2011 r. o odmowie decyzji własnej z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w sprawie odmowy uzupełnienia aktu zgonu nr [...] sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego z L. na imię i nazwisko M. K. poprzez wpisanie do aktu brakującej daty zgonu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że w akcie zgonu nr [...] sporządzonym w dniu [...] października 2008 r. Kierownik USC w L. wpisał na podstawie karty zgonu jedynie datę ujawnienia zwłok M. K., tj. [...] lipca 2007 r.

W. K. w dniu [...] kwietnia 2010 r. wystąpił z wnioskiem o uzupełnienie tego aktu poprzez wpisanie daty zgonu M. K..

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. organ pierwszej instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił uzupełnienia aktu zgonu nr [...] poprzez wpisanie daty zgonu M. K.. Decyzja ta stała się ostateczna, bowiem strony w zakreślonym terminie nie wniosły odwołania.

W dniu [...] sierpnia 2011 r. R. P. i W. K. złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., wskazując jako podstawę art. 145 § 1 pkt7 kpa.

Kierownik USC w L., po uprzednim wydaniu w dniu [...] września 2011 r. postanowienia o wznowieniu postępowania, decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. o odmowie uzupełnienia aktu zgonu.

Organ drugiej instancji stwierdził, iż odwołanie R. P. i W. K. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wskazana przez nich wada w omawianym przypadku nie występuje.

Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Kierownik USC w L. nie zawieszał postępowania w sprawie uzupełnienia aktu zgonu nr [...], ani nie rozstrzygał zagadnienia wstępnego we własnym zakresie. Natomiast zagadnienia wstępnego nie stanowiły postępowania sądowe zakończone postanowieniem Sądu Okręgowego w W. V Wydział Cywilny - Odwoławczy z dnia [...] sierpnia 2011 r. sygn. akt [...] w sprawie uzupełnienia aktu zgonu oddalającym zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lutego 2011 r., sygn. akt [...] gdyż toczyły się niezależnie od postępowania administracyjnego zakończonego decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2011 r.

W odniesieniu do zarzutów odwołania Wojewoda wskazał, iż kierownik urzędu stanu cywilnego jest obowiązany żądać dowodów potwierdzających prawdziwość danych zgłoszonych do wpisu do ksiąg stanu cywilnego. W razie uznania, że dowody te są niewystarczające, przeprowadza postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy ( art 22 ustawy). Zdaniem organu, Kierownik USC w L. prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, uzyskując stosowne dokumenty: badanie DNA przeprowadzone W. Uniwersytet Medyczny, Katedra i Zakład Medycyny Sądowej, zeznania świadków przesłuchanych przez Policję, protokół oględzin i otwarcia zwłok Zakładu Medycyny Sądowej w W.. W postępowaniu organ przesłuchał świadków: I. G., P. K. i E. C.. Przeprowadzone dowody nie pozwoliły na uzupełnienie aktu zgonu nr [...] o datę zgonu, gdyż zaginięcie M. K. zgłoszono w dniu [...] lipca 1999 r. do Komisariatu Policji w L., natomiast jego zwłoki zostały znalezione dopiero w dniu [...] lipca 2007 r. Podobne stanowisko zajął WSA w Lublinie w wyroku z dnia 31 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 527/07.

W konstatacji Wojewoda stwierdził, iż organ pierwszej instancji słusznie odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] stycznia 2011 r. o odmowie uzupełnienia aktu zgonu nr [...] poprzez wpisanie brakującej daty zgonu M. K/.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. P. i W. K. zarzucili, że zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, o czym świadczą wyroki Sądu Rejonowego w Piasecznie i Sądu Okręgowego w W. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w P. o zawieszeniu postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Kierownik USC błędnie stwierdził w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2011r., że umocowanie prawne do ustalenia daty zgonu jest sąd w trybie art. 30 ust. 2 i art. 31 ust. 1 ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się powyższymi przesłankami Sąd uznał za zasadne uwzględnienie skargi z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu. Przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji, stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie zauważyć należy, iż objęte kontrolą Sądu decyzje organów obu instancji zostały wydane w postępowaniu wznowieniowym. Postępowanie o wznowienie postępowania jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przebieg jest uregulowany w przepisach rozdziału 12 kpa. Stwarza ono prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością przewidzianą wart. 145 § 1 , art. 145a i art. 145b kpa.

Postępowanie o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów, przy czym w pierwszym etapie organ właściwy do rozpoznania wniosku (art. 150 kpa) bada legitymację podmiotu składającego wniosek, a więc czy jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, czy wniosek dotyczy decyzji ostatecznej, czy został złożony w terminie, o jakim mowa w art. 148 § 1 i § 2 kpa, oraz czy podane we wniosku przyczyny mieszczą się w kategorii podstaw do wznowienia wymienionych w art. 145 § 1, 145a i art. 145b kpa. Organ po stwierdzeniu, że wniosek o wznowienie spełnia wszystkie powyższe wymogi formalne przystępuje do drugiego etapu, w którym rozstrzyga sprawę o wznowienie co do jej istoty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 1999 r., II SA 113/99, lex 46255). Stosownie do treści art. 147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4, art. 145a i art. 145b kpa następuje tylko na żądanie strony.

Zasadą wynikającą z art. 148 § 1 kpa jest, że strona wnosi podanie o wznowienie postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Natomiast w przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa termin biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2 ). Zachowanie terminu musi być przez stronę udowodnione. Nie wystarczy tutaj uprawdopodobnienie (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, s. 200). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 października 1998 r. (III SA 2802/97, niepubl.) stwierdził, że strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Zachowanie powyższego terminu musi być udowodnione przez stronę, zaś organ administracji swobodnie ocenia dowody w tej mierze ( podobnie wyrok NSA z dnia 19 maja 2000 r., I SA 1038/97, Lex nr 43046).

Innymi słowy wnioskodawca musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jego podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Strona powinna więc zadbać o dowody potwierdzające datę dowiedzenia się o istnieniu przesłanki do wznowienia. Natomiast w sytuacji, gdy podanie nie zawierało żadnych wskazówek w tym zakresie, musi być uznane za wadliwe, podlegające uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 kpa pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania ( B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. C.H. Beck 2006, s. 644).

Jak wynika z akt rozpatrywanej sprawy podanie skarżących z dnia [...] sierpnia 2011 r. o wznowienie postępowania w ogóle nie zawierało informacji, kiedy dowiedzieli się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 7 kpa. Wobec tego Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w L. obowiązany był wezwać skarżących w trybie art. 64 § 2 kpa, do uzupełnienia tego braku formalnego podania pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Akta sprawy jednoznacznie wskazują, że organ ten nie przeprowadził żadnych czynności w celu ustalenia, czy termin do złożenia wniosku o wznowienie został zachowany przez skarżących. Kwestia ta nie była również przedmiotem rozważań Wojewody [...]. Tymczasem uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest przesłanką do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania ( art. 149 § 3 kpa), na które przysługuje zażalenie ( § 4).

Przepisy o wznowieniu postępowania regulujące nadzwyczajny tryb uchylania decyzji ostatecznych, nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Prowadzenie więc postępowania wznowieniowego bez przeprowadzenia postępowania wstępnego w zakresie spełnienia wymogów formalnych wniosku o wznowienie rażąco narusza zasadę trwałości decyzji oraz przepisy regulujące ten tryb postępowania.

Pamiętać należy, iż postanowienie o odmowie wznowienia może być wydana jedynie w wyniku postępowania wstępnego wszczynanego na wniosek, gdy wznowienie nie jest możliwe z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 1987 r., SA/Kr 1121/86, GAP 1987, nr 20 ). Przyczyny podmiotowe, to złożenie wniosku przez osobę niebędącą stroną, złożenie go przez osobę nieposiadającą zdolności do czynności prawnych bez udziału przedstawiciela ustawowego. Przyczyny przedmiotowe to złożenie żądania po ustaniu terminu, gdy termin nie został przywrócony, gdy sprawa nie była rozstrzygnięta w formie decyzji lub postanowienia zaskarżalnego, gdy decyzja nie była ostateczna (odpowiednio postanowienie), gdy podnoszono inne zarzuty niż z art. 145, 145a i 145b. Powodem tym natomiast nie może być brak podstaw do wznowienia postępowania, gdyż ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 1991 r., IV SA 487/91, ONSA 1991, nr 2, póz. 50, wyrok NSA z dnia 8 czerwca 1995 r., SA/Po 416/95, Mon. Pod. 1996, nr 7, s. 214).

Z podanych powyżej względów zasadnym jest stwierdzenie, iż organy obu instancji w sprawie niniejszej naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 148 kpa, art. 151 kpa, gdyż wydały rozstrzygnięcie o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji, w sytuacji gdy sprawa nie została wyczerpująco i wszechstronnie wyjaśniona w zakresie czy wniosek skarżących o wznowienie postępowania został złożony z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia.

Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł sentencji.