Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1292/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Dyrektora [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2004-2006 oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. W dniu 29 marca 2005 r., Kierownik Biura Powiatu B. ARiMR wydał decyzję nr [...] , na mocy której przyznał B. W. (dalej przywoływany jako: "Skarżący") płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. Pomoc przyznana została do działek o łącznej powierzchni [...] ha i wyniosła [....] zł. Płatność zrealizowano w dniu 20 kwietnia 2005 r.

Zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa i zapisami zawartymi we wniosku dotyczącymi deklaracji związanej z ONW, Skarżący zobowiązał się m.in. do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wspierania działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

2. Dnia 14 maja 2005 r. Skarżący wystąpił o przyznanie powtórnej płatności ONW, deklarując rolnicze użytkowanie gruntów o łącznym areale [...] ha, położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

3. W dniu 13 sierpnia 2005 r. na gruntach objętych wnioskiem Skarżącego przeprowadzona została kontrola na miejscu, w wyniku której ustalono, iż powierzchnia faktycznie użytkowana rolniczo na działkach zadeklarowanych wynosi [...] ha.

4. Dnia 26 czerwca 2006 r. Kierownik Biura Powiatu B. Agencji wydał decyzję nr [...], na mocy której przyznał Skarżącemu pomoc do powierzchni ustalonej w kontroli na miejscu. Płatność w kwocie [...] zł przekazano na rachunek bankowy Strony w dniu 11 lipca 2006 r.

5. Dnia 9 lutego 2007 r. Kierownik Biura Powiatu P. ARiMR z siedzibą w G. K., w oparciu o wniosek Skarżącego z dnia 15 maja 2006 r. - wydał decyzję nr [...] , na mocy której przyznał mu płatności ONW na rok 2006 do całości powierzchni zadeklarowanej tj. [...] ha. Płatność w kwocie [...] zł została wypłacona w dniu 26 lipca 2007r.

Niezależnie od powyższego, Skarżący w dniu 2 maja 2007 r. wystąpił o przyznanie kolejnej rocznej płatności ONW, ponownie deklarując do wsparcia działki rolne o łącznym areale [...] ha.

6. Pismem z dnia 02 czerwca 2007 r. Skarżący poinformował Biuro Powiatowe ARiMR w G. K., iż utracił własność działek oznaczonych nr [...] i[...] , dla których prowadzona jest Księga Wieczysta nr[...] . Do pisma załączona została kopia odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydział I Cywilny z dnia 11 maja 2007r. (sygn. akt I Co [..] ), zgodnie z którym własność nieruchomości gruntowej, zlokalizowanej we wsi P., składającej się z dwóch działek ewidencyjnych, oznaczonych nr [...] i [...] , przysądzona została D. W. Podstawą dla wydania tego postanowienia było uprawomocnienie się postanowienia z dnia 19 grudnia 2006r. o przybiciu wyżej wymienionej nieruchomości na rzecz Pana W., po wykonaniu przez tego ostatniego warunków licytacji.

7. W dniu 7 listopada 2007 r. na gruntach Skarżącego przeprowadzona została kontrola na miejscu, w wyniku której stwierdzono zaistnienie rozbieżności między powierzchniami deklarowanymi a stwierdzonymi na części działek rolnych.

8. Dnia 16 maja 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji w G. K. wydał decyzję nr [...] , na mocy której odmówił przyznania Skarżącemu płatności ONW na rok 2007 i nałożył na Stronę sankcje z uwagi na znaczące zawyżenie powierzchni zdeklarowanej w stosunku do użytkowanej rolniczo. Organ stwierdził, w oparciu o dane z kontroli na miejscu oraz z uwagi na brak możliwości przypisania Skarżącemu przymiotu posiadania użytków rolnych zlokalizowanych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] , obręb P. gmina B., iż powierzchnia użytkowana rolniczo przez Stronę wynosi [...] ha wobec zadeklarowanych [...] ha.

9. B. W. odwołał się od powyższego rozstrzygnięcia do Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR, który decyzją nr [...] z dnia 03 lipca 2008 r., uchylił decyzję Organu I instancji i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia.

10. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Biura Powiatowego Agencji w G. K. w dniu 08 października 2008r., wydał decyzję nr [...] , na mocy której przyznał Skarżącemu, płatność ONW do gruntów o powierzchni [...] ha, z dodatkowym potrąceniem z uwagi na stwierdzone nieprzestrzeganie przynajmniej jednego z wymogów dobrej kultury rolnej. Pomoc przyznana wyniosła ostatecznie [..] zł i została wypłacona w dniu 08 grudnia 2008r.

11. W dniu 05 marca 2012r. Kierownik Biura Powiatu B. Agencji skierował do Skarżącego, pismo informujące o możliwości dokonania - bez wszczynania postępowania administracyjnego - zwrotu tej części płatności ONW, jaką Wnioskodawca uzyskał za lata 2004-2006 do działek o łącznej powierzchni [...] ha, na których Wnioskodawca zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej przed upływem zobowiązania wieloletniego ONW.

12. W odpowiedzi na powyższe, Skarżący wyjaśnił, iż utrata działek nr [...] i [..] nastąpiła w wyniku egzekucji przeprowadzonej w oparciu o wyrok wydany przez Sąd Okręgowy w K. w stosunku do E. W., z którą Strona ma rozdzielność majątkową. W opinii Skarżącego, w sprawie zostało naruszone prawo, w związku z czym Rzecznik Praw Obywatelskich miał wystąpić do Sądu Najwyższego z wnioskiem o kasację, który jednakże nie został w dacie sporządzenia pisma Skarżącego rozpatrzony.

Podkreślił, iż utrata posiadania przedmiotowych gruntów nastąpiła bez jego winy, zaś do zaistniałej sytuacji powinien mieć zastosowanie przepis uznający wywłaszczenie nieruchomości za przejaw działania siły wyższej, z czym powinno wiązać się zwolnienie rolnika z obowiązku dokonania zwrotu uzyskanych płatności. Ratalny zakup działek nr [...] i [..] od Agencji Nieruchomości Rolnych, został dokonany w roku 1998 przez E. W. która z uwagi na występujące 2 lata z rzędu klęski żywiołowe, nie regulowała rat za zakupiony grunt, w związku z czym Agencja Nieruchomości Rolnej (ANR) postawiła dług w stan natychmiastowej wymagalności w pełnej kwocie. E. W. przekazała przedmiotowe działki w drodze darowizny Skarżącemu do jego majątku odrębnego. Sąd Okręgowy (w K.) wydał zaocznie wyrok nakazujący dokonanie spłaty całości zadłużenia wobec ANR. Wydana w okresie późniejszym klauzula wykonalności objęła również Skarżącego. Działki zostały zlicytowane, o czym Skarżący powiadomił właściwy organ ARiMR.

13. W dniu 13 listopada 2013 r. Kierownik Biura Powiatu B. ARiMR wszczął postępowanie w sprawie ustalenia Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2004-2006. Odnośne zawiadomienie zostało doręczone w dniu 22 listopada 2013r.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie Skarżący złożył w dniu 29 listopada 2013 r. pismo, w treści którego wniósł o uzupełnienie dokumentacji sprawy o wskazane dokumenty oraz wydanie mu ich kserokopii.

W dniu 3 grudnia 2013r. Kierownik Biura Powiatu B. ARiMR wydał postanowienie, doręczone w dniu 5 grudnia 2013r., na mocy którego odmówił przesłania Skarżącemu kopii akt.

14. W dniu 23 grudnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatu B. Agencji wydał decyzję nr [...] , na mocy której ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2004-2006 w łącznej wysokości [...] zł.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł odwołanie podnosząc, iż Organ I instancji nie ustalił, że przyczyną dla której zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na działkach nr [..] i [...] była utrata prawa własności i posiadania z przyczyn od niego niezależnych. Nadto, zdaniem Skarżącego roszczenie Agencji przedawniło się albowiem Skarżący, występując o kolejne płatności ONW, działał dobrej wierze, w związku czym ma do niego zastosowanie 4-letni termin przedawnienia ewentualnych roszczeń ARiMR o zwrot nienależnie pobranych płatności.

15. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR uznając za konieczne przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, decyzją nr [...] z dnia 25 lutego 2014 r., uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatu B. Agencji nr [...] i skierował sprawę do ponownego rozpatrzeni przez Organ I instancji, z zaleceniem, aby Organ ten rozważył uzupełnienie materiału dowodowego oraz dokonał wnikliwej oceny stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem regulacji prawnych dotyczących sytuacji, w których konieczne jest odstąpienie od dochodzenia zwrotu kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, i zawarł w treści decyzji rezultaty swoich ustaleń w tym zakresie.

Decyzja Organu II instancji została doręczona w dniu 27 lutego 2014r. i nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.

16. Kierownik Biura Powiatu B. ARiMR, pismem z dnia 5 marca 2014 r., wystąpił do Agencji Nieruchomości Rolnych, Oddział Terenowy w S., Filia w K., z prośbą o udzielenie szeregu informacji dotyczących umowy sprzedaży przez ANR nieruchomości rolnej, złożonej z działek nr [...] i [...] , obręb P., gmina B., na rzecz E. W.

Po przeprowadzeniu dodatkowego postepowania wyjaśniającego, w dniu 22 maja 2014r. Kierownik Biura Powiatu B. ARiMR wydał decyzję nr [...] , na mocy której ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej wysokości [...] zł.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Organ I instancji wskazał, iż Skarżący zobowiązał się do nieprzerwanego, 5-letniego prowadzenia działalności rolniczej na działkach o powierzchni nie mniejszej, niż [...] ha, położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Ze zobowiązania tego się nie wywiązał, albowiem w roku 2007 utracił posiadanie części działek objętych zobowiązaniem. Utrata ta nastąpiła w wyniku licytacji komorniczej, stanowiącej finał wieloletniego postępowania windykacyjnego. Powyższe okoliczności nie stanowią w opinii Kierownika Biura Powiatu B. ARiMR, przejawu działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności przewidzianych przez prawodawcę wspólnotowego. Ponadto Organ uznał, iż nie zachodzą przesłanki do przyjęcia w iż zaistniały przesłanki do zwolnienia Strony ze zobowiązania w oparciu o przepisy krajowe.

17. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Skarżący wniósł odwołanie powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu od wcześniejszej decyzji Kierownika Biura Powiatu B. ARiMR i domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz umorzenia postępowania.

18. Decyzją z dnia [...] r., nr [....] , Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "ARiMR"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu B. ARiMR nr [...] .

Organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazał, iż z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, iż Skarżący miał świadomość istnienia długu zabezpieczonego hipoteką, podejmował przy tym próby uregulowania tych zobowiązań bezgotówkowo (proponując kompensatę ekwiwalentem za mienie z.), jednakże jeszcze przed podjęciem zobowiązania ONW został poinformowany o braku możliwości zaspokojenia roszczeń ANR w sposób inny, niż pieniężny. Zważywszy na bez wątpienia znaną Skarżącemu własną sytuację materialną oraz na fakt, że Agencja Nieruchomości Rolnych skierowała sprawę windykacji należności powstałych w związku z niezapłaceniem całości ceny za działki nr [..] i [...] , Skarżący już w roku 2003 musiał mieć świadomość tego, że działki te mogą w nieodległej przyszłości zostać zlicytowane.

Zważywszy na powyższe w żadnej mierze Organ odwoławczy nie uznał za uprawnione stanowiska wyrażonego w odwołaniu, jakoby w dacie podjęcia 5-letniego zobowiązania ONW Skarżący nie mógł przewidzieć, że - w 5-letniej perspektywie -zagraża mu utrata własności działek o których mowa.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności Organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od dochodzenia zwrotu nienależnych płatności z uwagi na upływ czasu, szczegółowo uzasadniając powyższe stanowisko.

W ocenie Organu odwoławczego, Skarżący nie wykazał, iż jego poczynania należy uznać za przejaw działania w dobrej wierze. Nie może zostać uznane za wiarygodne stwierdzenie, iż Wnioskodawca w dacie podjęcia zobowiązania nie mógł przewidzieć, że w okresie krótszym, niż 5 lat utraci posiadania części gruntów tym zobowiązaniem objętych. W roku 2005, kiedy to Skarżący otrzymał pierwszą płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach ONW, miał pełną świadomość tego, że toczy się postępowanie egzekucyjne z wniosku ANR, zmierzające do zaspokojenia finansowych roszczeń tej instytucji wobec E. W, w drodze sprzedaży na licytacji komorniczej działek nr [..] i [...] , na których ANR ustanowiła hipoteki, zabezpieczające jej wierzytelności.

19. Następnie Organ odwoławczy dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazał, iż zawiera ono nieprawidłowości, polegające na nieprzywołaniu regulacji art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w odniesieniu do płatności za lata 2005 i 2006, oraz na przywołaniu regulacji art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, które odnosi się do spraw wniosków złożonych po 1 stycznia 2011r., czyli z oczywistych względów nie dotyczy płatności, ustalonych, jako nienależne na mocy decyzji nr [...] . Analizując wpływ wskazanych powyżej wad prawnych na sytuację prawną Skarżącego wskazał jednakże, iż nie mają istotnego znaczenia dla niniejszego postępowania.

Następnie dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego sprawy, Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji stwierdził, iż od 20 kwietnia 2005 r. do 19 kwietnia 2010 r. ciążyło na Skarżącym 5-letnie zobowiązanie ONW, nakładające na Stronę obowiązek nieprzerwanego prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarach ONW o powierzchni nie mniejszej, niż objęta pierwszą płatnością tego rodzaju, tj. [...] ha. Zobowiązanie to zostało naruszone, albowiem od roku 2007 Producent prowadził działalność rolniczą na działkach rolnych położonych na obszarach ONW o łącznym areale [..] ha, tj. mniejszym od objętego zobowiązaniem o [...] ha.

Zważywszy na powyższe, pomoc wypłaconą za lata 2004-2006 do areału wyłączonego z gospodarstwa Skarżącego należało uznać za płatności nienależne, podlegające zwrotowi stosownie do obowiązujących przepisów prawa, których treść Organ przywołał.

Wyjątkiem od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonym w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, jest zwolnienie beneficjentów z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, kiedy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika. Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie zaistniała.

Jednocześnie jak wskazał Organ odwoławczy, zgodnie z regulacjami art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. Płatności za poszczególne lata zrealizowane zostały: za 2004 r. w dniu 20 kwietnia 2005 r.,

za 2005 r. w dniu 11 lipca 2006r., za 2006 r. w dniu 26 lipca 2007 r.

Za datę pierwszego powiadomienia Skarżącego o nienależnym charakterze części powyższych płatności, Organ odwoławczy uznał datę doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW, tj. 22 listopada 2013 r. Analiza powyższych dat wskazuje, iż jakkolwiek w odniesieniu do żadnej z corocznych płatności nie upłynął termin [..] -letni, to - w stosunku do każdej z nich - termin [...] letni już tak. Jednakże w przypadku zobowiązania ONW, podjętego w 2005 r. przez Producenta w żadnej mierze nie można zdaniem Organu mówić o dochowaniu dobrej wiary przez Skarżącego. W dacie podjęcia zobowiązania był on świadom toczącego się postępowania egzekucyjnego z wniosku ANR, zmierzającego do zaspokojenia finansowych roszczeń tej instytucji, w drodze sprzedaży na licytacji komorniczej działek nr [...] i [...] . Siłą rzeczy Skarżący musiał liczyć się z utratą posiadania rzeczonych działek przed upływem terminu zobowiązania, co jednakże nie powstrzymało go przed ubieganiem się o płatności ONW do nich.

W ocenie Organu, w niniejszej sprawie - w stosunku do wszystkich rocznych płatności, będących przedmiotem postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW - obowiązuje 10-letni okres przedawnienia, który w dacie pierwszego powiadomienia Skarżącego o nienależnym charakterze płatności, o których mowa, ani w dniu wydania niniejszego rozstrzygnięcia jeszcze nie upłynął.

Nadto, w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z okoliczności faktycznych przewidzianych w przepisach prawa a skutkujących zwolnieniem beneficjenta płatności ONW z obowiązku ich zwrotu.

Podsumowując Organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest podstaw do odstąpienia od dochodzenia zwrotu kwoty płatności ONW za lata 2004-06, uznanych za nienależnie pobrane. Jednocześnie podkreślił, iż sama kwota nienależnie pobranego wsparcia została przez organ I instancji ustalona prawidłowo. Powierzchnia zobowiązania, podjętego przez Skarżącego w 2005r. na bazie wniosku na rok 2004, wyniosła [...] ha. Powierzchnia objęta płatnością za rok 2005 wyniosła [...] ha. Powierzchnia objęta płatnością za rok 2006 wyniosła [...] ha, z tym jednakże, że jako podstawę dla dalszych rozważań przyjęto areał [...] ha, albowiem do rolniczego użytkowania takiej powierzchni rolnik się zobowiązał. Areał stwierdzony w roku 2007 - po wycofaniu z gospodarstwa Skarżącego działek ewidencyjnych nr [...] i [...] wyniósł [...] ha. Decyzja Organu I instancji dla roku 2007 podaje przy wyliczaniu areału, o jaki zostało pomniejszone - w odniesieniu do powierzchni objętej poszczególnymi rocznymi płatnościami - gospodarstwo Skarżącego areał [..] ha.

Jak wskazał Organ odwoławczy, jest to wartość błędna, albowiem w powierzchni tej uwzględniono dodatkowe pomniejszenie o 3%, zastosowane w decyzji przyznającej płatność ONW na rok 2007, związane z nieprzestrzeganiem przez Stronę w tym okresie wymogów dobrej kultury rolnej, którego jednakże nie uwzględnia się przy ocenie, na jakim obszarze prowadzona była działalność rolnicza. Prawidłowa powierzchnia stwierdzona, to [..] ha.

W końcowej części zaskarżonej decyzji Organ odwoławczy wskazał na sposób wyliczenia kwoty płatności do zwrotu za poszczególne lata realizacji zobowiązania.

20. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że roszczenia Agencji przedawniły się co starał się Skarżący udokumentować złożonymi wyjaśnieniami. Ponadto Skarżący chciał udowodnić, iż jego zobowiązania do działek [...] i [...] obręb P., zostały przejęte przez nowego właściciela tj: D. W.

Zdaniem Skarżącego, zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ARiMR w B. nie dopełniła wszystkich formalności i wypłaciła kwoty pieniężne ONW i rolnośrodowiskowe D. W. za 2007 r. i z tego tytułu nie udostępniono Skarżącemu jego wniosków za 2006 i 2007 r. Tak istotną sprawę dowodową pominął w swoich wywodach Dyrektor ARiMR.

Skarżący podniósł również, że Dyrektor Agencji pominął fakt chęci Skarżącego uregulowania podwyższonej należności za działki [...] i [...] i odmowie przyjęcia całej kwoty przez ówczesnego z-ca Dyr. Agencji Nieruchomości Rolnej w K. w dniu 18.12.2006 r. przed licytacją w/w działek, co wyraźnie świadczy o działaniu Skarżącego w dobrej wierze.

Skarżący wskazał również, iż licytacja odbywała się wbrew prawu, gdyż mimo odwołania Skarżącego do Sądu Apelacyjnego i jeszcze nie rozpatrzenie tego odwołania, licytacja się odbyła o czym Sędzia prowadzący był powiadomiony, przy czym Skarżący do dnia dzisiejszego nie otrzymał postanowienia Sądu o przybiciu z dnia 11 maja 2007 r.

Skarżący podniósł również, że nie znane są mu okoliczności na jakiej podstawie B.P. ARiMR w B. przyjęło w dniu 15.05.2007 r. wniosek na dopłaty bezpośrednie, ONW i rolnośrodowiskowe od D. W. na działki [...] i[...] , który nie posiadał żadnego dokumentu świadczącego o jego własności, gdyż akt notarialny został zawarty w 2008r. a podatek gruntowy do Urzędu Gminy za 2007 r., w całości opłacił Skarżący. Również w ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w B. -Skarżący figurował jako właściciel do czasu zawarcia aktu notarialnego.

21. Pismem z dnia 18 września 2014 r. pełnomocnik Skarżącego uzupełnił skargę, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1). naruszenie art. 9 ust. 5 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy na dzień wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatu B. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przepis ten nie obowiązywał albowiem rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r., zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 § 6 przestał obowiązywać od dnia 15 marca 2014r,

2). naruszenie art. 9 ust. 5 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez uznanie, że in casu nie zachodzi inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8b ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8 c ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia, mająca wpływ na realizację tego zobowiązania i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika, podczas gdy zachodzi taka okoliczność, bowiem Skarżący składając każdorazowo w latach 2004, 2005 i 2006 wnioski o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania odpowiednio na lata 2004, 2005, 2006 na wskazane w tych wnioskach powierzchnie, miał podstawy do uznania, iż jako dłużnik rzeczowy porozumie się z Agencją Nieruchomości Rolnej Oddział Terenowy w S., Filią w K. co do wielkości swojego długu rzeczowego z tytułu hipoteki i nie mógł wówczas przewidzieć okoliczności, że mimo tego, że w maju 2007 r. w następstwie wydania przez Sąd Rejonowy w B. postanowienia z dnia 11.05.2007 r. o przysądzeniu własności n/w nieruchomości na rzecz D. W., utraci własność nieruchomości stanowiących dz. gruntu o numerach [...] i [...] położonych w powiecie B., gmina P. objętych księgą wieczystą nr[...] , która (okoliczność) miała wpływ na realizację jego zobowiązania co do okresu prowadzenia działalności, bowiem z przyczyn niezależnych od Skarżącego nie mógł on prowadzić działalności rolniczej na utraconych wskutek postanowienia z dnia 11.05.2007 r. działkach, czego Organ badając sprawę nie wziął pod uwagę,

3). obrazę art. 73 ust.5 zdanie drugie rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. L 141 z 30.4.2004, str. 18) poprzez jego niezastosowanie pomimo tego, iż Skarżący każdorazowo wnioskując o płatności (ONW) był w dobrej wierze, gdyż nie mógł on przewidzieć odpowiednio na 3 lata, 2 lata i rok przed złożeniem wniosku o przyznanie płatności, że w maju 2007 r. pomimo gotowości zapłaty jako dłużnik hipoteczny rzeczowy nie porozumie się z wierzycielem hipotecznym - Agencją Nieruchomości Rolnej Oddział Terenowy w S., Filią w K. co do wysokości swojego długu i utraci własność i posiadanie nieruchomości, które zadeklarował w złożonych wnioskach i na których miał prowadzić działalność rolniczą.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, iż Organ przywołując w swojej decyzji art. 9 ust.5 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 przywołał przepis nieobowiązujący w dacie wydania decyzji przez organ I instancji. Przepis ten został skreślony na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 i przestał obowiązywać od dnia 15 marca 2014 r.

Zdaniem Skarżącego brzmienie § 14 cytowanego wyżej rozporządzenia dotyczy tylko spraw przyznania płatności ONW wszczętych i niezakończonych. Z § 1 rozporządzenia wynika, iż określa ono szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej. W związku z tym, że w § 14 rozporządzenia zawarty jest zwrot "w sprawach przyznania płatności ONW" i nie użyto zwrotu "zwracania pomocy finansowej" nie ma podstaw prawnych do uznania, iż § 9 skreślony od dnia 15 marca 2015 r. nadal obowiązuje do spraw wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją w sprawach wdrażania Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006 dotyczących zwracania pomocy finansowej na warunkach określonych do dnia 14 marca 2014 r.

Z ostrożności procesowej Skarżący podniósł, iż w przypadku uznania przez Sąd, że na podstawie § 14 cyt. wyżej rozporządzenia obowiązują w przedmiotowej sprawie zapisy § 9 rozporządzenia, to jego zastosowanie nastąpiło z naruszeniem albowiem niezasadne jest twierdzenie Organu, że w opisanej sprawie strona mogła i powinna przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania, że może utracić grunty objęte płatnością. To twierdzenie abstrahuje od udokumentowanych działań Skarżącego, że aktywnie na etapie zarówno bezpośrednio po otrzymaniu darowizny jak i na etapie prowadzonej przeciwko niemu jako dłużnikowi rzeczowemu egzekucji z nieruchomości, podejmował on działania zmierzające do porozumienia się z wierzycielem Agencją Nieruchomości Rolnej Oddział Terenowy w S., Filią w K. i uregulowaniu swojego zadłużenia.

Jak wskazał Skarżący, dopiero w dniu 28 grudnia 2006 r. otrzymał pismo z Agencji, w którym odmawia ona złożonemu przez niego na piśmie i osobiście w dniu 18 grudnia 2006r. wnioskowi o wyrażenie zgody na zapłacenie tytułem swojego długu kwoty [...] zł uznając, że dług jego żony wynosi [...] zł i taką kwotę powinien on uiścić jako dłużnik rzeczowy. Zdaniem Skarżącego, stanowisko to dowodzi negatywnego nastawienia Agencji do Skarżącego albowiem jest sprzeczne z ideą odpowiedzialności dłużnika rzeczowego za dług z tytułu hipoteki na nieruchomości nabytej od dłużnika osobistego.

Zdaniem Skarżącego, to Agencja skutecznie uniemożliwiła Mu wywiązanie się ze spłaty długu hipotecznego jako dłużnika rzeczowego albowiem zawyżyła wielkość jego odpowiedzialności z tytułu hipoteki na nieruchomości, odmówiła przyjęcia zapłaty nawet kwoty wyższej niż dług rzeczowy z hipoteki wpisanej na jego nieruchomości i doprowadziła do zlicytowania nieruchomości objętej płatnością ONW.

W ocenie Skarżącego, nie ma podstaw do uznania, iż w sytuacji gdy usiłował i dążył do porozumienia się z wierzycielem hipotecznym co do spłaty długu rzeczowego powinien przewidzieć okoliczności, że mimo tego w maju 2007 r., w następstwie wydania przez Sąd Rejonowy w B. postanowienia z dnia 11.05.2007r. o przysądzeniu własności n/w nieruchomości na rzecz D. W., utraci własność nieruchomości stanowiących dz. gruntu o numerach [...] i [...] położonych w powiecie B., gmina P.

Tym bardziej trudno mu zarzucić złą wiarę albo inaczej wykluczyć dobrą wiarę w rozumieniu art. 73 ust.5 zdanie drugie rozporządzenia Komisji (WE) NR 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników.

Dlatego Skarżący podnosił w toku postępowania i podnosi obecnie zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot płatności, ponieważ każdorazowo wnioskując o te płatności był w dobrej wierze, gdyż nie mógł on przewidzieć odpowiednio na 3 lata, 2 lata i rok przed złożeniem wniosku o przyznanie płatności, że w maju 2007 r. utraci własność nieruchomości, które zadeklarował w złożonych wnioskach i na których miał prowadzić działalność rolniczą skoro aktywnie zabiegał aby swój dług rzeczowy zapłacić.

22. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

23. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

24. Po przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona, bowiem rozstrzygnięcie Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., nie narusza przepisów prawa w stopniu wymagającym ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

25. Zaskarżona decyzja dotyczy obowiązku zwrotu przez Skarżącego nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przyznanych za lata 2004-2006.

26. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że zgodnie ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) beneficjentem pomocy finansowej z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych jest producent rolny - którego definiuje przepis art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zatem pomoc była przyznawana na wniosek jeżeli wnioskodawca spełniał warunki przyznania pomocy określone w określonych przepisach i podjął stosowne zobowiązanie (art. 5 ust. 1a i 2). Realizacja bowiem zadań związanych z udzielaniem pomocy finansowej dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych w ramach prowadzonej działalności rolniczej i aby zostać beneficjentem tej pomocy nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować.

Natomiast w świetle § 9 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) – ust. 1 jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, to zwraca – pkt. 2 - część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha. Wyliczenie płatności ONW następuje w oparciu o powierzchnię zadeklarowanych i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (obszary ONW) działek, użytkowanych jako grunty orne, sady łąki i pastwiska trwałe. Powyżej cytowane przepisy określają m.in. wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych, a działalność ta powinna być prowadzona zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust 2 rozporządzenia Rady Wspólnot Europejskich 1257/1999/WE.

Wskazać również należy, iż zobowiązanie Skarżącego zostało podjęte pod rządami rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia, które w art. 14 ust. 2 jednoznacznie określało, iż wsparcie z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przysługuje rolnikom, którzy m.in. "(...) podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego (...)". Regulacja ta została powtórzona w treści art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

27. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, pierwsza płatność z tytułu ONW została zrealizowana na rzecz Skarżącego w dniu 20 kwietnia 2005 r., wobec czego zobowiązanie do nieprzerwanego prowadzenia działalności rolniczej ciążyło na Skarżącym do dnia 19 kwietnia 2010 r.

Przywołana powyżej regulacja kreuje zasadę, od której dopuszczalne są jedynie te wyjątki, które zostały wprost przewidziane w przepisach prawa. W odniesieniu do prawodawstwa wspólnotowego przede wszystkim wskazać tu należy na regulacje art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), podtrzymane w treści art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), zgodnie z którymi za zwolnieniem ze zobowiązania przemawiać może zamknięty katalog okoliczności faktycznych:

a) śmierć rolnika;

b) długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania;

d) klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należących do rolnika zwierząt gospodarskich, z zastrzeżeniem, iż na rolniku ciąży obowiązek poinformowania odpowiednich władz o tych zdarzeniach w ciągu 10 dni roboczych od dnia, kiedy stało się to możliwe.

W niniejszej sprawie nie zaistniała, żadna z powyższych okoliczności.

28. Jak wynika z akt sprawy Skarżący występował z kolejnymi wnioskami o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na lata 2004-2006, na powierzchnię [...] ha. Tym samym, Skarżący zobowiązał się do nieprzerwanego, 5-letniego prowadzenia działalności rolniczej na działkach o powierzchni nie mniejszej, niż [...] ha, położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Ze zobowiązania tego się nie wywiązał, albowiem w roku 2007 utracił posiadanie części działek objętych zobowiązaniem tj: działek oznaczonych nr [...] i[...] . Utrata ta nastąpiła w wyniku licytacji komorniczej, stanowiącej finał wieloletniego postępowania windykacyjnego. Skarżący utracił posiadanie ok. 1/3 areału objętego pierwotnym zobowiązaniem, jednakże nastąpiło to nie w wyniku ww. okoliczności faktycznych lecz w drodze licytacji, celem pokrycia długu, o którym Skarżący wiedział podejmując zobowiązanie, podobnie jak o zamiarze przeprowadzenia przez wierzyciela licytacji komorniczej części gruntów deklarowanych przez Wnioskodawcę do płatności ONW.

Z uwagi na fakt, iż od roku 2007 Skarżący prowadził działalność rolniczą na działkach rolnych położonych na obszarach ONW o łącznym areale [...] ha, tj. mniejszym od zadeklarowanego i objętego zobowiązaniem o [...] ha, pomoc wypłaconą za lata 2004-2006 do areału wyłączonego z gospodarstwa Skarżącego, należało uznać za płatności nienależne, podlegające zwrotowi.

Wyjątkiem od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonym w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, jest zwolnienie beneficjentów z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, kiedy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika. Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie zaistniała.

29. Sąd podziela stanowisko Organu, iż w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż Skarżący działał w dobrej wierze, co mogłoby stanowić podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o niezasadnym charakterze płatności.

Jak przyjmuje się zgodnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (zob. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11, Lex nr 1137853).

W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom Skarżącego, trafna jest ocena zawarta w zaskarżonej decyzji, że nie sposób przyjąć, iż w okolicznościach tej sprawy Skarżący działał w dobrej wierze ubiegając się i przyjmując przyznane płatności.

30. Jak bowiem słusznie zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji, już w dacie podjęcia zobowiązania (w roku 2005) Skarżący miał pełną świadomość tego, że toczy się postępowanie egzekucyjne z wniosku Agencji Nieruchomości Rolnej (zw. dalej: ANR) zmierzające do zaspokojenia finansowych roszczeń tej instytucji wobec małżonki Skarżącego, w drodze sprzedaży na licytacji komorniczej działek nr [...] i [..] na których Agencja ustanowiła hipoteki zabezpieczające jej wierzytelności. O ustanowionych hipotekach, Skarżący wiedział już w dacie przejęcia tych gruntów do swojego majątku odrębnego (2002 r.). O istnieniu niespłaconego długu, zabezpieczonego tymi hipotekami oraz o braku możliwości zaspokojenia roszczeń ANR w formie innej niż pieniężna (Agencja odrzuciła propozycję Skarżącego uregulowania zobowiązań żony poprzez ich kompensatę z kwotami jakie miały być Stronie należne z tytułu tzw. mienia zabużańskiego), Skarżący wiedział co najmniej od 2003 r., wobec czego musiał liczyć się z tym, że w przyszłości może utracić posiadanie działek nr [...] i [...] a przynajmniej ryzyko takie powinien uwzględniać. Utrata posiadania tych działek nie była zatem w żadnej mierze zdarzeniem niespodziewanym, niemożliwym do przewidzenia czy przejawem działania siły wyższej. Powyższe wyklucza możliwość przyjęcia, iż w dacie podjęcia zobowiązania wieloletniego ONW Skarżący działał w dobrej wierze. Tym samym nie jest możliwe zastosowanie 4 letniego okresu przedawnienia wierzytelności ARiMR wobec Skarżącego z tytułu niedotrzymania zobowiązania ONW na działkach nr [...] i[...] .

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie zasadnie przyjęto, że nie zaistniały przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez Skarżącego nienależnie pobranych płatności .

31. Za bezzasadny uznać należy zarzut Skarżącego dotyczący wadliwości podstaw prawnych zaskarżonej decyzji. Wprawdzie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 323), w § 1 pkt 7 uchyliło § 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, z późn. zm.), jednak w § 2 zawarto wskazanie, iż "w przypadku zobowiązania podjętego na podstawie § 2 pkt 1 rozporządzenia, o którym mowa w § 1, w brzmieniu dotychczasowym, do przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 stosuje się przepisy dotychczasowe".

§ 2 ust. 1 pkt 1 lit a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r., w jego brzmieniu sprzed omawianej nowelizacji stanowił, iż "płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", który podjął zobowiązanie, o którym mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalnej rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999".

Obejmuje to również zobowiązanie podjęte przez Skarżącego. Przepisy intertemporalne utrzymały - w odniesieniu do spraw takich, jak niniejsza - możliwość stosowania przepisów uchylonych nowelizacją z marca 2014 r. Na beneficjentach płatności ONW, którzy nie dotrzymali zobowiązania z tą pomocą się wiążącego, wobec powyższego nadal ciąży obowiązek zwrotu pomocy wypłaconej do gruntów, które zostały wycofane z gospodarstwa beneficjenta bez transferu zobowiązania na przejmującego grunty.

32. Z ustalonych faktów wynika jednoznacznie, iż w sprawie Skarżącego do przejęcia zobowiązania nie doszło - rolnik, który nabył na licytacji grunty objęte zobowiązaniem ciążącym na Skarżącym, nie wystąpił bowiem z odnośnym wnioskiem transferowym.

Powyższej oceny nie zmieniają podniesione w skardze argumenty, które sprowadzają się jedynie do odmiennej od organów oceny zaistniałego stanu faktycznego sprawy.

33. Końcowo Sąd zauważa, iż Kierownik Biura Powiatu B. ARiMR nie miał podstawy prawnej aby informować Skarżącego o wnioskach Pana W. i decyzjach wydawanych na podstawie tych wniosków, z uwagi na ochronę danych osobowych mocą ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych.

34. Wobec powyższych okoliczności, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.