Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2456/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6017 Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1946
law: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa - tekst jedn.
article: art. 162 par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. M. L. – L. na uchwałę Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia wpisu na listę członków [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały i utrzymanej nią w mocy uchwały Rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] czerwca 2015 r. ; 2. zasądza od Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa na rzecz skarżącej A. M.L.- L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

A. L. (dalej też jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę nr [...] Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2015 r., która po rozpatrzeniu jej odwołania utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę nr [...] Rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie wygaśnięcia poz. 2 załącznika do uchwały nr [...] Prezydium Rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] czerwca 2004 r. w sprawie wpisu skarżącej na listę członków [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa zatwierdzonej uchwałą nr [...] Okręgowej Rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] czerwca 2004 r.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazała art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) – dalej jako "K.p.a." w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1946).

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

Rada [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. stwierdziła "wygaśnięcie poz. 2 załącznika do uchwały nr [...] Prezydium Rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] czerwca 2004 r. w sprawie wpisu Pani A. L. na listę członków [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa zatwierdzonej uchwałą nr [...] Okręgowej Rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] czerwca 2004 r. o treści "2. [...] A. L." w sprawie zatwierdzenia uchwał Prezydium Okręgowej Rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa.

Jak wynika z uzasadnienia, powodem podjęcia uchwały była utrata prawa do członkostwa w izbie inżynierów budownictwa spowodowana wejściem w życie, z dniem 10 sierpnia 2014 r. ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych (Dz.U. poz. 768). Według organu, A. L. jako osoba posiadająca uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej utraciła prawo członkostwa w izbie inżynierów budownictwa, a uzyskała prawo członkostwa w izbie architektów stosowanie do art. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz. U. z 2014 r. Nr 1946) zgodnie z którym:

A. L. złożyła w terminie odwołanie od ww. uchwały zarzucając naruszenie art. 2 Konstytucji RP oraz art. 6,7,107, 160 K.p.a. oraz wskazując na brak materialnoprawnej podstawy wydania uchwały, brak interesu społecznego i przesłanej bezprzedmiotowości w wydaniu uchwały, brak podpisów pod uchwałą wszystkich członków okręgowej rady, naruszenie praw nabytych.

Rozpoznając odwołanie, uchwałą z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Wskazała, że podstawą rozstrzygnięcia sprawy jest przepis art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony.

Wskazała, że powyższe rozstrzygnięcie uzasadnia wejście w życie z dniem 10 września 2014 r. ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych (Dz.U. z 2014 r. poz. 768), ponieważ art. 5 tej ustawy zmienił przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2013 r. poz. 932 i 1650).

Wywodziła, że w art. 5 ust. 2 zmienionej ustawy o samorządach zawodowych architektów, oraz inżynierów budownictwa wskazano, że izba inżynierów budownictwa zrzesza osoby, które:

posiadają uprawnienia budowlane w specjalnościach, o których mowa w art. 14 ust. 1 pkt 2-4 ustawy - Prawo budowlane;

(uchylony)

posiadają uprawnienia budowlane w zakresie odpowiadającym zakresowi specjalności, o której mowa w art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane w zakresie określonym w art. 14 ust. 3 pkt 2-4 tej ustawy, lub specjalności, o których mowa w pkt 1, uzyskane przed dniem wejścia w życie ustawy - Prawo budowlane;

są obywatelami państw członkowskich, którzy nabyli kwalifikacje zawodowe do wykonywania działalności w budownictwie, równoznacznej wykonywaniu samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiadające wymaganiom określonym w pkt 1 i 3 oraz posiadają odpowiednią decyzję o uznaniu kwalifikacji zawodowych.

Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa uznała, że w praktyce oznacza to, że osoby posiadające uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej, nie spełniające kryteriów określonych w art. 5 ust.2 ustawy o samorządach zawodowych utraciły prawo do członkostwa w samorządzie zawodowym inżynierów budownictwa. Osoby takie, dla pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie powinny uzyskać członkostwo w samorządzie zawodowym architektów.

Jej zdaniem, skoro ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych (Dz.U. z 2014 r. poz. 768) nie zawiera przepisów przejściowych i nie reguluje sytuacji prawnej dotychczasowych członków samorządu zawodowego inżynierów budownictwa, oznacza to, że przepisy znowelizowanej ustawy obowiązują od dnia 10 września 2014 r. i wywołują bezpośrednie skutki prawne na odbiorców tych norm prawnych.

Innymi słowy, Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa uznała, że osoby, które przestały spełniać warunki członkostwa w izbie inżynierów budownictwa powinny złożyć wniosek o skreślenie z listy członków izby inżynierów budownictwa, zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa.

W konsekwencji, w stosunku do osób, które wniosku o skreślenie z listy członków izby inżynierów budownictwa nie złożyły, powinny zostać podjęte uchwały okręgowych rad skutkujące utratą członkostwa w samorządzie zawodowym inżynierów budownictwa. Zdaniem organu, nie ma bowiem prawnych możliwości dalszego członkostwa w samorządzie zawodowym osób, nie spełniających ustawowych kryteriów członkostwa określonych w art. 5 ust.2 ustawy.

Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa uznała, że skoro decyzja o przyjęciu w poczet członków izby jest rozstrzygnięciem indywidualnym podejmowanym w trybie K.p.a., to w niniejszej sprawie można zastosować art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a.

Jej zdaniem, bezprzedmiotowe jest członkostwo w izbie w sytuacji, gdy brak jest spełnienia kryteriów ustawowych członkostwa i członkostwo w izbie nie może skutkować osiągnięciem celu członkostwa w izbie, jakim jest możliwość wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży także w interesie społecznym, ponieważ z faktem członkostwa w izbie wiąże się możliwość wprowadzenia w błąd opinii publicznej co do prawnych możliwości wykonywania przez członka izby zawodu zaufania publicznego - samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie.

Zdaniem organu, niezasadny jest zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP, ponieważ strona nie utraciła prawa nabytego w postaci możliwości wykonywania samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie. Może je nadal wykonywać jako członek samorządu zawodowego architektów o przyjęcie do którego posiada ustawowo uregulowane roszczenie.

Innymi słowy, za przesłanką zastosowania art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. przemawia fakt, że strona utraciła prawo członkostwa w izbie inżynierów budownictwa, a jej dalsze w niej pozostawanie narusza interes publiczny poprzez możliwość wprowadzenia w błąd obywateli co do możliwości wykonywania przez stronę samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie z tytułu członkostwa w samorządzie zawodowym inżynierów budownictwa.

Także za niezasadny uznała zarzut naruszenia art. 6,7,107 K.p.a., ponieważ organ przed podjęciem uchwały podjął szereg działań informujących stronę o przysługujących jej prawach oraz aktualnej sytuacji faktycznej i prawnej i dał stronie możliwość należytego uregulowania swojej sytuacji własnym staraniem. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawiera wszystkie elementy wymagane przepisem art. 107 K.p.a.

Odnosząc się do zakwestionowania podjęcia uchwały przez trzyosobowy skład orzekający organu, Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa wskazała, że uchwała podejmowana jest przez skład orzekający organu powołany stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz. U. z 2014 r. Nr 1946) oraz § 10 ust.3 regulaminu okręgowych rad przez przewodniczącego okręgowej rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa i podpisana przez wszystkich członków składu orzekającego. Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa jest właściwa do podjęcia przedmiotowej uchwały na podstawie art. 33 pkt 10 w zw. z art. 11 ust.2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz. U. z 2014 r. Nr 1946) oraz § 10 ust.2 regulaminu Krajowej Rady przez Prezesa Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa.

A. L. wniosła do tut. Sądu skargę na powyższą uchwalę nr [...] Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2015 r. utrzymującą w mocy Uchwalę [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie "wygaśnięcia poz. 2 załącznika do Uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Prezydium Rady [...] OI1B w sprawie Wpisu na listę członków [...] OIIB, zatwierdzonej uchwalą nr [...] Rady [...] OIIB z dnia [...] czerwca 2004 r. w sprawie zatwierdzenia uchwal Prezydium Rady [...] Ol IB".

Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej oraz poprzedzającej jej uchwały oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zarzuciła naruszenie:

art. 2 Konstytucji RP poprzez:

utrzymanie w mocy i nieuchylenie uchwały, która nadała aktowi prawnemu wsteczną moc obowiązującą, godzącej w zasady demokratycznego państwa prawnego, poprzez zaskoczenie adresata nowymi, niekorzystnymi dla niego rozwiązaniami - obowiązkami, pozbawiającymi lub ograniczającymi jego uprawnienia;

utrzymanie w mocy i nieuchylenie uchwały, która rozciągnęła skutki na sytuacje sprzed nowelizacji ustawy, nadającej skarżącej uprawnienia co jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego;

utrzymanie w mocy i nieuchylenie uchwały, która narusza zasadę zachowania praw nabytych przez stronę;

art. 6 K.p.a. poprzez:

utrzymanie w mocy i nieuchylenie uchwały, która powoduje działania niezgodne z przepisami prawa i ich nadinterpretowanie;

utrzymanie w mocy i nieuchylenie uchwały, w której automatycznie zastosowano przepisy nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy.

art. 7 K.p.a. poprzez:

a) utrzymanie w mocy i nieuchylenie uchwały organu, który nieodpowiednio i dowolnie zastosował przepisy k.p.a.;

IV. art. 107 K.p.a. poprzez:

a) utrzymanie w mocy i nieuchylenie uchwały, która nie uwzględniała elementów wymaganych przez ustawę tj. nie zawierała podpisów wszystkich członków organu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji;

V. art. 162 §1 pkt 1 K.p.a. poprzez:

a) utrzymanie w mocy i nieuchylenie uchwały, która stwierdzała wygaśnięcie decyzji, którego nie nakazywał żaden przepis prawa;

Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 roku, poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2012 roku, poz. 270, ze zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Przedmiotowa skarga analizowana według wskazanych powyżej kryteriów kontroli decyzji administracyjnych zasługuje na uwzględnienie, ale z innych względów niż w niej podniesione.

Na wstępie rozważań należy odnotować przyjęty stan faktyczny, który w ocenie organu uprawniał go do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

I.

A. L. dnia [...] czerwca 2004 r. została wpisana na listę członków [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa zatwierdzoną uchwałą nr [...] Okręgowej Rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] czerwca 2004 r. o treści "2. [...] A. L.".

Poza sporem zatem pozostaje, że skarżąca posiada odpowiedni do posiadanego wpisu zakres uprawnień budowlanych do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności architektonicznej, a decyzja (uchwała) wydana w 2004r. potwierdza posiadanie ww. uprawnień budowlanych nadanych jej 29 października 2001r. przez Wojewodę [...] . Należy przy tym dodać, że co do zasady prawo wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie przysługuje wyłącznie osobom wpisanym na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego.

Innymi słowy, jak wskazał organ I instancji, podstawą wpisu pani L. na listę członków [...] OIIB było m.in. spełnienie przez nią kryterium określonego w art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42, z późniejszymi zmianami).

Od 10 września 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych (Dz.U. z 2014 r. poz. 768), która w art. 1 wprowadziła zmiany w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 oraz z 2014 r. poz. 40).

Poza sporem jest, że ustawa nie zawiera przepisów przejściowych i nie reguluje sytuacji prawnej dotychczasowych członków samorządu zawodowego inżynierów budownictwa.

Skarżąca twierdzi, że ustawa o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych, co do zasady miała ułatwić nowym kandydatom dostęp do wykonywania zawodów regulowanych.

Organy samorządu uznały natomiast, że wprowadzenie ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu uzasadnia wygaśnięcie dotychczasowego wpisu skarżącej na listę członków [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa na mocy art. 162 § 1 ust. 1 K.p.a. w interesie społecznym, ponieważ z faktem członkostwa w izbie wiąże się możliwość wprowadzenia w błąd opinii publicznej co do prawnych możliwości wykonywania przez członka izby zawodu zaufania publicznego - samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie. Z drugiej strony uznały jako bezprzedmiotowe jej członkostwo w izbie w sytuacji, gdy brak jest spełnienia kryteriów ustawowych tego członkostwa, jakim jest możliwość wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.

Dlatego też Rada [...] OIIB pismami z 8 lipca 2014r. i 28 kwietnia 2015r. informowała skarżącą o obowiązku osób posiadających uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej, uzyskanych po 1 stycznia 1995 r. przynależności do właściwej okręgowej izby architektów na skutek zaprzestania spełniania warunków członkostwa w izbie inżynierów budownictwa i że powinna - do 22 maja 2015 r. - złożyć wniosek o skreślenie z listy członków izby. Jednocześnie uprzedzono, że skutkiem braku reakcji będzie uchwała skutkująca utratą przez nią członkostwa w samorządzie zawodowym inżynierów budownictwa. W konsekwencji stwierdziła wygaśnięcie dotychczasowego wpisu na listę członków [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa.

II.

Oceniając stan prawny podkreślić należy, że uchwała z dnia [...] czerwca 2004 r. nr 18/R/04) potwierdza posiadanie przez skarżącą uprawnień budowlanych nadanych jej 29 października 2001r. przez Wojewodę [...] . Skarżąca posiada zatem odpowiedni, do uzyskanego tą uchwałą wpisu, zakres uprawnień budowlanych do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności architektonicznej.

Podjęta z urzędu uchwała o wygaśnięciu "pozycji 2 załącznika do uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Prezydium Rady [...] OIIB" odnoszącej się do wpisu A. L. na listę członków tej Izby w sytuacji, gdy prawo wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie przysługuje wyłącznie osobom wpisanym na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego (art. 6 ust.1 obecnej ustawy) – niewątpliwie ingeruje w prawa nabyte skarżącej.

Powyższa konkluzja wynika z tego, że podstawę uprawnień budowlanych stanowi:

1) wpis, w drodze decyzji administracyjnej, do centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane, rzeczoznawców budowlanych oraz osób ukaranych z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie, prowadzonego przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, oraz

2) wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, potwierdzony zaświadczeniem wydanym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności.

Właściwą izbą w dacie uzyskania uprawnień była [...] OIIB, czyli izba, której członkiem skarżąca pozostaje na mocy ww. uchwały. Skoro przewidziane prawem formalności zostały przez skarżącą spełnione w 2004r., to wygaszenie jej z urzędu dotychczasowego wpisu na listę członków izby samorządu zawodowego z dniem [...] czerwca 2015r. pozbawia ją de facto uprawnień zawodowych i to w sytuacji, gdy Rada [...] Izby Inżynierów Budownictwa nie miała ku temu jakichkolwiek podstaw merytorycznych, ani formalnoprawnych.

Art. 19 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa wymienia bowiem enumeratywnie w ust. 2 jakie uchwały podejmuje okręgowa rada izby. Są to uchwały w sprawie wpisu na listę członków okręgowej izby oraz skreślenia z listy lub zawieszenia w prawach członka.

Przepisy szczególne nie kreują zatem uprawnienia organu samorządu w kwestii wygaśnięcia decyzji (uchwały) o wpisie na listę członków okręgowej izby. Uprawniają natomiast, na mocy art. 42 ust. 1 do skreślenia z listy członka okręgowej izby w wymienionych enumeratywnie:

1) wniosku członka;

2) orzeczenia o stwierdzeniu utraty uprawnień budowlanych;

3) orzeczenia kary, o której mowa w art. 54 ust. 1 pkt 4;

4) śmierci członka.

Ustęp 2 stanowi, że skreślenie z listy członków okręgowych izb może nastąpić także w wypadku nieuiszczania składek członkowskich przez okres 1 roku.

W ocenie Sądu, w stosunku do osób, które przez wejściem w życie ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych (Dz.U.2014.768) posiadały uprawnienia budowlane o specjalności architektonicznej i po wejściu w życie ww. ustawy dokonały na swój wniosek przeniesienia się do izby architektów, organ samorządu uprawniony był do skreślenia takich członków z izby inżynierów budownictwa.

Ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych (Dz.U.2014.768) nie posiada przepisów przejściowych, ani nie zajmuje się sytuacją "przynależności izbowej" osób, które posiadły prawa wykonywania zawodu na "starych" zasadach, czyli posiadających uprawnienia budowlane bez ograniczeń w specjalności architektonicznej. Ustawodawca nie przewidział w tym zakresie żadnych rozwiązań materialnych, ani procedur.

Na marginesie można odnotować, że ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych (Dz.U.2014.768) wprawdzie w art. 5 wprowadziła powołane przez organ zmiany w ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2013 r. poz. 932 i 1650) jednakże, co trzeba podkreślić, miała ona co do zasady na celu deregulację dostępu do wykonywania zawodów w rozumieniu usunięcia zjawisk ograniczających zatrudnienie, których koszty utrzymania rozbudowanego systemu ponoszą też podatnicy. Uzasadnienie do projektu ww. ustawy, regulującej zasady podejmowania i wykonywania zawodu, powołuje się na wzorzec konstytucyjny, oparty o art. 65, w powiązaniu z art. 31 ust. 3 oraz art. 32, oraz art. 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, czyli deklaracji ustrojodawcy, że każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. I jak wskazuje, "pełna wolność pracy to nie tylko brak przymusu, ale również brak ograniczeń polegających na uniemożliwieniu podmiotom prawnym wykonywania określonego zawodu czy zatrudnienia, nie przymuszając jednocześnie do robienia czegoś innego" (wyrok TK z 26 kwietnia 1999 r., sygn. akt K 33/98). Podkreśla się, że zasada wolności pracy w ujęciu pozytywnym obejmuje tzw. aspekt kwalifikatywny, tj. możliwość wyboru rodzaju pracy, przy czym wolność wyboru i wykonywania zawodu "nie oznacza nieograniczonej swobody w tym zakresie. Do ustawodawcy należy wyraźne określenie przesłanek, od spełnienia których zależy wykonywanie danego zawodu. Ustawodawca nie może być w tym zakresie arbitralny, ale jest zobowiązany również do uwzględniania interesu danych podmiotów" (wyrok TK z 19 marca 2001 r., sygn. akt K 33/00)."

Należy dodać, że wolność ta nie jest jednak absolutna i jak każda podlega ograniczeniom, ale zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji ograniczenia mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia albo wolności i praw innych osób. Co istotne, ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Powyższe oznacza, że brak jest podstawy prawnej do stwierdzenia przez organ I instancji, zaakceptowanego przez organ odwoławczy, że "osoby posiadające uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej, nie spełniające kryteriów określonych w art. 5 ust. 2 ustawy o samorządach zawodowych, utraciły prawo do członkostwa w samorządzie zawodowym inżynierów budownictwa. Osoby takie dla pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie powinny uzyskać członkostwo w samorządzie zawodowym architektów" (str. 2 uchwały z dnia [...] czerwca 2015r.).

Tak sformułowana ocena, zdaniem Sadu, nie mieści się w uprawnieniach procesowych jakie daje art. 162 § 1 ust. 1 K.p.a. zastosowany przez organy samorządu.

Akceptacja powyższej uchwały, utrzymanej w mocy przez organ II instancji, de facto oznaczałaby, że legalna byłaby w trybie procesowym regulacji art. 162 § 1 ust. 1 K.p.a. de facto weryfikacja posiadanego przez skarżącą prawa do wykonywania zawodu.

III.

Należy wskazać, że ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa – na mocy art. 11 ust. 1 -umożliwia stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do postępowania w sprawach indywidualnych uregulowanych w ustawie, z wyjątkiem spraw dyscyplinarnych.

Na gruncie K.p.a. kwestię wygaśnięcia decyzji reguluje art. 162 § 1 ust. 1. Daje on uprawnienia organowi administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, do stwierdzenia jej wygaśnięcia, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony.

Podkreślić przy tym należy, że bezprzedmiotowość decyzji jest konieczną, ale niewystarczającą przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia.

Przesłanką wygaśnięcia decyzji przewidzianą w przepisach szczególnych nie jest bezprzedmiotowość decyzji, a powstanie określonych w tych przepisach okoliczności faktycznych. W przypadku zaś, gdy kwestia wygaśnięcia decyzji nie jest uregulowana w przepisach szczególnych, wówczas stwierdzenie bezprzedmiotowości decyzji nie jest wystarczające do stwierdzenia jej wygaśnięcia, bowiem należy dodatkowo wykazać, że wymaga tego interes społeczny albo interes strony. (A.Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz Wyd. 2 Zakamycze 2005 str. 1019).

W piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że "bezprzedmiotowość wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu zgaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w przypadku gdy powoduje ona taki skutek" (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1996, s. 750-751).

Z kolei, z wykładni art. 162 § 1 ust. 1 prezentowanej w orzecznictwie wynika, że "Artykuł 162 § 1 pkt 1 k.p.a. z natury rzeczy dotyczy decyzji, które albo nie zostały jeszcze wykonane i na skutek określonych zdarzeń faktycznych wykonanie ich stało się bezprzedmiotowe (niemożliwe), albo decyzji które są w trakcie wykonywania lub wykonane w części, ale dalsze ich wykonywanie może być uznane za bezprzedmiotowe" (vide: II OSK 1179/06, LEX nr 384309).

Natomiast "W sytuacji, gdy ustaje byt prawny jednego z elementów stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji, z powodu zmiany przedmiotu rozstrzygnięcia, można przyjąć, że wygaszenie takiej decyzji, która niewątpliwie stała się bezprzedmiotowa leży w szeroko pojętym interesie społecznym. Porządkuje bowiem sytuację prawną przez wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, która przestała istnieć i przez to nie nadaje się do wykonania". (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2010 r., II OSK 485/09, LEX nr 597632).

W niniejszej sprawie żadna z tych sytuacji nie zachodzi.

Jest poza sporem, że kwestia wygaśnięcia uchwały (decyzji) samorządu zawodowego architektów oraz inżynierów budownictwa nie jest uregulowana w przepisach szczególnych jakimi są: ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa, czy ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane ( Dz.U.2013.1409 j.t. ze zm.), czy też wprowadzająca w nich zmiany ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych (Dz.U.2014.768). Odpada zatem przesłanka nakazania stwierdzenia wygaśnięcia decyzji przez przepis prawa.

Na gruncie niniejszej sprawy nie można także zgodzić się z uznaniem przez organ bezprzedmiotowości uchwały, której stwierdził wygaśniecie. W sytuacji faktycznej i prawnej dotyczącej skarżącej, wejście w życie z dniem 10 sierpnia 2014 r. art. 5 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych (Dz. U. poz. 768), który zmienił m.in. art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 932 i 1650) – nie dyskwalifikuje jej praw nabytych legitymujących do wykonywania zawodu, uzyskanych dekadę wcześniej.

W przeciwnym wypadku ustawodawca – ułatwiający dostęp do zawodu nowym jego adeptom od dnia 10 sierpnia 2014r. – uregulowałby także kwestię utraty prawa do członkostwa w samorządzie zawodowym inżynierów budownictwa dotychczasowym jego członkom nie spełniającym nowych kryteriów określonych w art. 5 ust. 2 ustawy o samorządach zawodowych.

Innymi słowy, ustawodawca zobligowany byłby do uregulowania procedury obligatoryjnego dostosowania się, przez osoby posiadające uprawnienia na "starych" zasadach, do rozdzielonego ustawą członkostwa izbowego (przewidującego zakres specjalności) - w celu zapewnienia im ciągłości uprawnień na czas "przepisywania się" do wyodrębnionej izby. W szczególności dlatego, że warunkiem posiadania uprawnień budowlanych nie jest tylko wpis do centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane (...) prowadzonego przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, ale i uchwała o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, potwierdzona zaświadczeniem wydanym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności.

W ustawie o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych nie ma żadnego przepisu, którego skutkiem może być wygaszenie członkostwa w samorządzie danej izby osoby, która wcześniej uzyskała uprawnienia budowlane. Przeciwnie, na mocy art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa, zarówno w aktualnym brzmieniu, jak i w 2004 r. - nabycia uprawnień przez skarżącą wynika, że okręgowe izby tworzą ich członkowie, których przynależność powstaje z chwilą uzyskania wpisu na listę członków okręgowej izby właściwej według miejsca zamieszkania.

Na gruncie niniejszej sprawy przynależność skarżącej jako członka [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa powstała z datą uchwały Prezydium Rady nr [...] z dnia [...] czerwca 2004r., która została zatwierdzona uchwałą Rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa nr [...] z dnia [...] czerwca 2004r., zatem uchwała korzysta z zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.

Oznacza to, że kwestionowana uchwała wydana została w warunkach braku podstawy prawnej do orzekania o utracie nabytych uprzednio praw uzyskania wpisu na listę członków okręgowej izby.

Skarżąca, posiada uprawnienia nadane mocą uchwały Prezydium Rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa nr [...] z dnia [...] czerwca 2004r.,

Twierdzenie organu o utracie przez skarżącą prawa do członkostwa w samorządzie zawodowym inżynierów budownictwa pozbawione jest zatem podstawy prawnej.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do zastosowania art. 162 § 1 ust. 1 K.p.a. Oznacza to, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Innymi słowy, zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ja poprzedzająca dotknięte są wadą nieważności jako wydane bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Także pozbawiona jest podstaw argumentacja organu, że stwierdzenie wygaśnięcia uchwały leży w interesie społecznym.

Nie jest w szeroko rozumianym interesie społecznym wygaszanie decyzji de facto o uprawnieniach zawodowych - osoby korzystającej z mocy art. 9 ustawy o samorządzie z tego uprawnienia. Taki skutek bowiem wywołuje uchwała Rady [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w zakresie utraty członkostwa skarżącej w samorządzie zawodowym inżynierów budownictwa.

Faktycznym celem zaskarżonej uchwały jest przymuszenie skarżącej do złożenia wniosku o skreślenie z listy członków [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa. Wskazuje na to organ w uzasadnieniu: "W stosunku do osób, które wniosku o skreślenie z listy członków nie złożyły, Rada [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa podejmuje uchwały skutkujące utratą członkostwa w samorządzie zawodowym inżynierów budownictwa".

Skoro powołana ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych (Dz.U. z 2014 r. poz. 768) nie zawiera przepisów przejściowych i nie reguluje sytuacji prawnej dotychczasowych członków samorządu zawodowego inżynierów budownictwa, pozostaje poza jakąkolwiek regulacją ustawową twierdzenie organu, że nie ma "prawnych możliwości dalszego członkostwa w samorządzie zawodowym osób, które nie spełniają ustawowych kryteriów członkostwa, określonych w art. 5 ust. 2 ww. ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa".

Ma rację skarżąca, że fakt zmiany przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa nie uzasadniał wydania zaskarżonej uchwały, bowiem przepisy wprowadzające nowelizację nie dały podstawy prawnej do wykluczenia dotychczasowych członków Izby Inżynierów Budownictwa z jej struktur. Sam fakt rozdzielenia samorządów architektów i inżynierów budownictwa nie powoduje uchylenia uprawnień uzyskanych przed datą wejścia w życie ustawy o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych. Stanowi o tym powołany wyżej art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa wskazujący, że okręgowe izby tworzą ich członkowie, których przynależność powstaje z chwilą uzyskania wpisu na listę członków okręgowej izby.

Zamiarem ustawodawcy, co wynika z tytułu ustawy, było ułatwienie dostępu do zawodu nowym osobom, a nie utrudnienie wykonywania zawodu obecnym architektom i inżynierom budownictwa, którzy na mocy uprzednio obowiązujących ustaw skupili oba uprawnienia jednocześnie.

Natomiast w realiach podnoszonego przez skarżącą zarzutu utraty praw nabytych, należy przyznać, że skutkiem zastosowania art. 162 § 1 ust. 1 K.p.a. tak naprawdę nie wygasa decyzja, lecz wykreowane nią prawa. Dlatego przyjęcie takiego rozwiązania w zaskarżonych aktach, w odniesieniu do praw nabytych na mocy decyzji administracyjnej nie znajduje podstaw prawnych. "Przez pojęcie decyzji wydanej "bez podstawy prawnej" rozumie się decyzję, która została wydana w sytuacji, gdy brak było w przepisach prawa powszechnie obowiązującego właściwej materialnej lub formalnej podstawy do dokonania rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Dotyczyć to może sytuacji, w której organ prowadzący postępowanie, mimo niedysponowania podstawą prawną do rozstrzygania danej kwestii w drodze decyzji, wydaje decyzję administracyjną." (vide: wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2015r. sygn. akt I OSK 1380/13).

W konsekwencji, jeżeli uchwały organów obu instancji zostały wydane bez podstawy prawnej, rozstrzygnięcia te uznać należy za obarczone wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. co czyni koniecznym stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uwzględniając skargę na zaskarżoną uchwałę stwierdził jej nieważność oraz uchwały utrzymanej nią w mocy, ponieważ zaszły przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.

O kosztach orzekł zaś w myśl art. 200 p.p.s.a.