Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 772/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 35 ust. 3 i 4
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz,, sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...].05.2017 r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącej J. C. kwotę 2133 (słownie: dwa tysiące sto trzydzieści trzy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pani J. C. (dalej powoływana jako Skarżąca) w dniu [...] maja 2012 r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok. Po rozpatrzeniu akt sprawy w dniu [...] stycznia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 na kwotę 14 521,80 zł, w tym: pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków do powierzchni 9,14 ha. Przyznana płatność została zwiększona o kwotę 2 000,00 zł przeznaczoną na refundacje kosztów transakcyjnych. Powyższa płatność rolnośrodowiskowa została wypłacona Skarżącej w dniu [...] stycznia 2013 r.

Dnia [...] maja 2013 r. Skarżąca złożyła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok. Po rozpatrzeniu akt sprawy w dniu [...] listopada 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 na kwotę 12 521,80 zł, w tym: pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków do powierzchni 9,14 ha. Płatność rolnośrodowiskowa została przekazana na rachunek bankowy Skarżącej w dniu [...] listopada 2013 r.

Skarżąca, również w kolejnym roku złożyła wniosek kontynuacyjny na 2014 r. Po rozpatrzeniu akt sprawy w dniu [...] marca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu Skarżącej płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2014 na kwotę 12 396,58 zł, w tym: pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków do powierzchni 9,14 ha. Płatność rolnośrodowiskowa została przekazana na rachunek bankowy Skarżącej w dniu [...] marca 2015 r.

W dniu [...] czerwca 2015 r. Skarżąca złożyła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok. Po rozpatrzeniu akt sprawy w dniu [...] czerwca 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2015 na kwotę 10 017,44 zł, w tym: pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków do powierzchni 9,14 ha. Przedmiotową decyzją Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. zgodnie z § 38 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. nałożył sankcję w wysokości 20 % za niezachowanie powierzchni trwałych użytków zielonych. Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji.

W dniu [...] kwietnia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wystosował zawiadomienie nr [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. Jednocześnie poinformował o możliwości zapoznania się z materiałami zgromadzonymi w przedmiotowej sprawie oraz do złożenia końcowego oświadczenia, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. orzekł o ustaleniu Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 7 888,04 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ wskazał, że powodem wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2012-2014, jest stwierdzenie w roku 2015 w wyniku kontroli administracyjnej wniosku, uchybienia polegającego na niezachowaniu występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo tworzących ostoje dzikiej przyrody - wynikającego z niespełnienia obowiązku określonego § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.). Zgodnie z powyższym przepisem, obowiązkiem rolnika realizującego zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest zachowanie występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolno-środowiskowej trwałych użytków zielonych w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, tworzących ostoje dzikiej przyrody.

Zatem podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe w roku 2012 w ramach pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków, Skarżąca zobowiązała się na mocy § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.), między innymi do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. Jak wynika z akt sprawy działka rolna A położona na części działki ewidencyjnej nr [...] (woj. p., powiat b., gmina B., obręb M.) o powierzchni 1,00 ha deklarowana w latach 2012-2014 jako trwały użytek zielony nie objęty zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, została włączona do płodozmianu w roku 2015, co potwierdził pełnomocnik Skarżącej w oświadczeniu z dnia [...] kwietnia 2017 r.

Organ podkreślił, że wprawdzie Skarżąca realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych, ale nie spełniła innego warunku przyznania jej płatności jakim jest obowiązek zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanego rolniczo tworzące ostoje dzikiej przyrody, który został określony w cytowanym § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 roku. Powyższe powoduje konieczność zwrotu nienależnie wypłaconych płatności stosownie do art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. 181 z 20.06.2014, str. 48).

Zdaniem organu, waga stwierdzonej niezgodności polegająca na niezachowaniu występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, ustalona na podstawie kryteriów wskazanych w ww. art. 35 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 została określona na 20 % zmniejszenia płatności. Powyższe zostało wskazane w decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013, w której dokonano zmniejszenia płatności w związku ze stwierdzoną niezgodnością. Dlatego w razie stwierdzenia nieprzestrzegania przez rolnika obowiązku ustanowionego w przepisach krajowych, oprócz zmniejszenia płatności w danym roku w części dotyczącej działek rolnych, na których stwierdzono uchybienie stosuje się zwrot płatności, które zostały wypłacone w poprzednich latach do tych działek rolnych z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a w przypadku, gdy dane zmniejszenie stanowi procentową wartość o taką wartość ustala się zmniejszenie płatności. Ponieważ zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest zobowiązaniem wieloletnim, organ I instancji zobligowany był stosownie do art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. do zastosowania zmniejszenia pomocy dokonanego w roku 2015 również do kwot pomocy wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych, tj. płatności za lata 2012-2014.

W ocenie organu, w sprawie nie wystąpiły jakiekolwiek przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Podkreślił, że Skarżąca w złożonym odwołaniu potwierdziła fakt, że w gospodarstwie faktycznie doszło do włączenia w płodozmian użytków deklarowanych w poprzednich latach jako trwałe użytki zielone. Zatem Skarżąca była świadoma konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Odnosząc się do złożonego przez Skarżącą odwołania, organ stwierdził, iż nie zawiera żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalając kwotę do zwrotu, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wyjaśnił Skarżącej zasadność zastosowania przepisów, a uzasadnienie faktyczne potwierdził uzasadnieniem prawnym, które organ odwoławczy w pełni podziela. Podnoszone w odwołaniu zarzuty dotyczące przeprowadzonej w gospodarstwie kontroli na miejscu, o której Skarżąca nie wiedziała i nie mogła w niej uczestniczyć nie są przedmiotem obecnego postępowania, gdyż odnoszą się do postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, a nie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją wydanie decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynika sprawy tj. § 39 ust 2. pkt 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (dalej jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe) poprzez jego niezastosowanie w sprawie i w konsekwencji ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego na podstawie § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, na poziomie 20% w odniesieniu do płatności pobranej za lata 2012-2014;

- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo braku ku temu uzasadnionych podstaw.

W odpowiedzi na skargę, Organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1512), ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy UE; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie przywołanego art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest zbadanie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych oraz ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków w drodze decyzji administracyjnej.

Podkreślenia przy tym wymaga, że postępowanie w tym zakresie jest samodzielnym trybem, w którym następuje określenie zmniejszeń lub nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących ze środków unijnych, także krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie zadań realizowanych z funduszy unijnych. Nienależne pobranie środków ma miejsce wówczas, gdy pomoc zostaje wypłacona, a wnioskodawca (beneficjent) nie realizuje podjętego zobowiązania w całym okresie objętym danym programem (zob. np. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r. II GSK 1449/15, LEX nr 2303956).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że wywiązanie się przez rolnika z obowiązków przyjętych w ramach programu rolnośrodowiskowego ocenić trzeba w całym okresie 5-letniego zobowiązania, a stwierdzenie uchybień w realizacji tego programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania i powoduje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności za cały okres ich pobierania. Obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowych ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się z obowiązku spełniania warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej w jednym roku nie jest podstawą do uznania, że producent rolny wywiązał się z zobowiązania i może zatrzymać płatność dotyczącą tego roku. Tylko wywiązywanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być oceniane w okresie całego 5 letniego okresu zobowiązania. Wymogi nałożone na stronę w programie rolnośrodowiskowym wiążą stronę przez cały okres trwania zobowiązania (zob. wyrok NSA z dnia 7 marca 2017 r. II GSK 3030/16, LEX nr 2284703). Zasada zwrotu wpłaconej uprzednio płatności zawarta w § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowi gwarancję zachowania przez rolnika wszystkich warunków zobowiązania rolnośrodowiskowego. W ramach programu rolnośrodowiskowego beneficjent jest zobowiązany do przestrzegania zasad związanych z realizacją tego programu w każdym roku tej realizacji. Konsekwencją takiego ukształtowania zobowiązań beneficjenta jest nie tylko nieprzyznanie płatności za dany rok, jeżeli stwierdzono uchybienia w realizacji programu ale także obowiązek zwrotu płatności wcześniej pobranych (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2017 r. II GSK 5397/16 i przywołane tamże orzecznictwo).

Niniejsza sprawa dotyczy zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych przez skarżącą za lata 2012-2014. Powodem wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności było stwierdzenie w 2015 r. w wyniku kontroli administracyjnej wniosku, uchybienia polegającego na niezachowaniu występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, tworzących ostoje dzikiej przyrody - wynikającego niespełnienia obowiązku określonego § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Zgodnie art. 35 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014, odmawia się wnioskowanego wsparcia bądź cofa się je w całości, jeżeli nie spełniono kryteriów kwalifikowalności.

W myśl art. 35 ust. 3 tego aktu, przy podejmowaniu decyzji o kwocie wsparcia podlegającego odmowie lub wycofaniu w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań lub innych obowiązków, o których mowa w ust. 2, państwa członkowskie biorą pod uwagę dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia określonych w ust. 2. Dotkliwość niezgodności zależy w szczególności od znaczenia jej konsekwencji, z uwzględnieniem celów, którym miały służyć niespełnione zobowiązania lub obowiązki. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. Trwałość zależy w szczególności od czasu trwania skutków lub możliwości likwidacji tych skutków przy użyciu racjonalnych środków. Powtarzalność zależy od tego, czy stwierdzono wcześniej podobne niezgodności, w ostatnich czterech latach lub w całym okresie programowania 2014-2020, w przypadku tego samego beneficjenta i takiego samego środka lub rodzaju operacji lub - w przypadku okresu programowania 2007-2013 - podobnego środka.

Stosownie zaś do treści art. 35 ust. 4 ww. rozporządzenia Komisji (UE), w przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację.

W orzecznictwie wyrażono pogląd, że konstrukcja przepisu art. 35 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 wskazuje, że należy go odczytywać jako normę o charakterze kompetencyjnym, upoważniającą państwo członkowskie do szczegółowej regulacji przesłanek, czy też przypadków zwrotu płatności rolnośrodowiskowej, która powinna uwzględniać rozmiar, zasięg i trwałość stwierdzonej niezgodności, czyli kryteria zdefiniowane w art. 35 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014. Przepis ten ma charakter ramowy i wymaga uszczegółowienia na gruncie przepisów prawa krajowego. Kryteria, o jakich mowa w tym przepisie polski prawodawca uwzględnił w ustawie z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173) oraz wydanym - na podstawie upoważnienia zawartego w art. 29 tej ustawy - rozporządzeniu rolnośrodowiskowym (zob. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2017 r. sygn. II GSK 5050/16, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Rozwinięciem i uszczegółowieniem art. 35 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 są zatem krajowe uregulowania rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a w szczególności przepis § 39 tego rozporządzenia dotyczący odzyskania płatności za lata wcześniejsze w stosunku do roku, w którym wykryto nieprawidłowości. Wyżej wymieniony przepis krajowy, od momentu wydania ostatecznej decyzji o przyznaniu Skarżącej płatności, do daty orzekania o zwrocie nienależnie pobranej płatności za ten rok i lata kolejne, ulegał zmianom. W rozpatrywanym przypadku zastosowanie znajduje brzmienie rozporządzenia rolnośrodowiskowego obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania dotyczącego ustalenia Skarżącej kwot nienależnie pobranych płatności, co nastąpiło w 2017 r. Zgodnie z § 39 tego aktu, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu (ust. 1). Zgodnie z § 39 ust. 1 pkt 1 i 2, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik: 1) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana w ramach danego wariantu; 2) zmniejszył obszar gruntów ornych, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, do powierzchni mniejszej niż powierzchnia, do której została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa w ramach tego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach tego pakietu, która odpowiada procentowemu stosunkowi:

a) powierzchni stanowiącej różnicę między:

– powierzchnią, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskowa, a

– powierzchnią stanowiącą różnicę między:

– powierzchnią obszaru gruntów ornych, na którym powinien być realizowany ten pakiet, a

– powierzchnią obszaru gruntów ornych objętego zmniejszeniem,

b) do powierzchni, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskowa.

Stosownie do treści § 39 ust. 2 pkt 2a, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanego przypadku Sąd zauważa, że organy bezpodstawnie uznały za samodzielną podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 35 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014. Wniosek taki płynie z uzasadnienia decyzji wydanych w obu instancjach, które szczegółowo odnoszą się do kryteriów zwrotu płatności rolnośrodowiskowej określonych w art. 35 ust. 3 tego aktu unijnego. Tymczasem jak już wyżej zaznaczono przepisy te nie mogą stanowić samodzielnej podstawy prawnej do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, bowiem mają kompetencyjny charakter. Przepisami określającymi sposób dokonywania oceny wagi stwierdzonej niezgodności, o której mowa w art. 35 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 oraz wyrażoną w procentach wielkość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej w zależności od dokonanej oceny wagi stwierdzonej niezgodności, a także przypadki uznawane za drobną niezgodność, krajowy ustawodawca zawarł w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym i to te przepisy w związku z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 640/2014 powinny stanowić podstawę prawną orzeczenia o zwrocie płatności.

Wprawdzie organ administracji w uzasadnieniu własnej decyzji odwołał się do treści § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, nie czyniąc jednak głębszej refleksji na temat możliwości zastosowania tego przepisu w ustalonym stanie faktycznym pod kątem przesłanek, o których mowa w art. 35 ust. 2-3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014. W przypadku Skarżącej organy ARiMR stwierdziły w 2015 r. zmniejszenie powierzchni TUZ na skutek włączenia określonych powierzchni (1,00 ha) do płodozmianu.

Rolą organów jest natomiast prawidłowe zastosowanie przepisów prawa krajowego, które zostały wydane z uwzględnieniem kryteriów wymienionych w przytoczonym akcie unijnym, takich jak dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia. Organ powinien zatem przeanalizować sposób ustalenia wysokości kwoty nienależnie pobranych przez Skarżącą płatności rolnośrodowiskowych z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości, pod kątem poszczególnych jednostek redakcyjnych przepisu § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, pamiętając, że naruszenie jakich dopuściła się strona skarżąca polegały na zmniejszeniu powierzchni TUZ na skutek włączenia określonych powierzchni do płodozmianu. W związku z tym, że skarżąca realizowała pakiet 8. wariant 8.2.1. organ powinien rozważyć zasadność zastosowania do zwrotu przyznanej płatności regulacji § 39 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia rolnośrodowiskowego nakazującej obliczenie nienależnie pobranej płatności w części przyznanej dla danego wariantu w sposób, który odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant.

Reasumując, w ocenie Sądu organ przeniósł bezrefleksyjnie dotkliwą, pierwotnie nałożoną sankcję 20 % na lata 2012-2014.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że decyzje wydane w tej sprawie naruszają art. 35 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 oraz § 39 ust. 2 pkt 1 i § 39 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Sposób rozstrzygnięcia sprawy przez organy pozostaje w oderwaniu od zasad zwrotu płatności przewidzianych w § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, stanowiącego uszczegółowienie art. 35 ww. aktu unijnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę argumenty Sądu przemawiające za koniecznością dogłębnej analizy odrębnie każdej z przesłanek w zakresie zasadności i wysokości nałożenia sankcji za lata 2012-2014.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał za zasadne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wydanych w obu instancjach, o czym orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.). O kosztach orzeczono w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ww. ustawy procesowej.