Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 170/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1, 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 ust. 3, 4, 5
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.
article: art. 7, art. 24 par. 1, 3 , art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Asesor WSA Ewa Alberciak Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu wniosku S. S. z dnia [...], w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego za okres od dnia 1 lipca 2003 roku do dnia 31 grudnia 2003r. Organy obu instancji powołały się na treść art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71, poz. 734 ze zm.), w myśl którego organ może odmówić przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniająca przyznania pomocy finansowej. Upoważniony przez organ pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy może żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, zawierającego w szczególności dane dotyczące posiadanych ruchomości i nieruchomości oraz zasobów pieniężnych. Odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniach decyzji podniesiono, iż w dniu [...] upoważnieniu pracownicy Referatu Budynków i Lokali stawili się w miejscu stałego zameldowania B. S., tj. przy ul. A w Ł., gdzie przebywał S. S., który nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W tym samym dniu podjęli próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu stałego zameldowania S. S., tj. w Ł. przy ul. B, ale nikogo nie zastali. W dniu [...] ponownie podjęto próbę przeprowadzenia wywiadu zarówno u B. S. jak i u S. S., jednak przy A przebywał K. S., który oświadczył, że mama znajduje się w pracy a on odmawia złożenia oświadczenia, natomiast przy ul. B przebywał S. S., który stanowczo odmówił złożenia jakiegokolwiek oświadczenia oraz przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Organy uznały zatem, iż nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do przyznania dodatku mieszkaniowego, zawarte w art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

Do akt administracyjnych załączony został wniosek S. S. z dnia [...] o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz protokół z dnia [...], sporządzony w Referacie Budynków i Lokali Delegatury [...], z którego wynika, iż S. S. składa skargę na pracę dyr. W., dyr. C., dyr. N. oraz innych pracowników i domaga się wyłączenia Urzędu Dzielnicowego [...] z prowadzonego postępowania z uwagi na łamanie przepisów prawa i nieprzestrzeganie przepisów procedury. W protokole z dnia [...] zawarta została kolejna skarga S. S. na pracowników Delegatury [...]: Dyrektora Delegatury, Zastępcę Dyrektora, Kierownika Referatu Budynków i Lokali oraz inspektorów Referatu Budynków i Lokali (p. N. i p. O.), ponieważ odmówili wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku mieszkaniowego. Skarżący poprosił jednocześnie o wyłączenie z prowadzonego postępowania Delegatury [...] i przekazanie dokumentów do instancji nadrzędnej.

W aktach znajdują się również kolejne wnioski S. S. o przyznanie dodatku mieszkaniowego z dnia: [...], [...], [...] i [...], a także postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] uznające za zasadne zażalenie S. S. z dnia [...] na bezczynność i niewydanie decyzji w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego przez organ I instancji. Z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, iż w zażaleniu S. S. podniósł, iż w dniu [...] pracownik Referatu Budynków i Lokali Delegatury [...] odmówił przyjęcia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, wobec czego wniosek taki złożony został przez skarżącego za pośrednictwem poczty w dniu [...] i do dnia złożenia zażalenia nie została wydana stosowna decyzja. Kolegium wskazało, iż z akt administracyjnych wynika, że pierwszy wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wpłynął do organu w dniu [...] i załączony został do niego: wykaz składników czynszu, kserokopia decyzji MOPS z dnia [...], kserokopia decyzji z ZUS z dnia [...] oraz deklaracja o wysokości dochodów za okres marzec, kwiecień i maj [...]. W następnych miesiącach składane były kolejne wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Kolegium podniosło, iż mimo kolejnych wniosków składanych wraz z wymaganymi przepisami prawa załącznikami, organ administracji nie załatwił sprawy w ustawowym terminie, co powoduje, że zażalenie S. S. należy, zdaniem organu, uznać za zasadne.

W dniu [...] wydana została przez Prezydenta Miasta Ł. decyzja o odmowie przyznania S. S. dodatku mieszkaniowego na okres od [...] – [...] z uwagi na niezłożenie przez wnioskodawcę oświadczenia o wysokości otrzymywanych świadczeń od żony na dwójkę dzieci w okresie III, IV, V/2003. Decyzja ta uchylona została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w dniu [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji podniósł, iż jako podstawę prawną odmowy wskazano art. 7 ust. 3 i 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, który wymaga w praktyce przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a Prezydent Miasta Ł. takiej czynności nie podejmował.

Decyzją nr [...] z [...] Prezydent Miasta Ł. ponownie odmówił przyznania S. S. dodatku mieszkaniowego za okres od [...] do [...] z uwagi na niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z wnioskodawcą i jego żoną oraz niemożność uzyskania jakichkolwiek oświadczeń pozwalających uzyskać informacje niezbędne od wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego. Od decyzji tej S. S. złożył odwołanie do organu II instancji, w uzupełnieniu którego wskazał, iż jego zażalenie na bezczynność Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] dotyczyło wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego złożonego w dniu [...] i dlatego zasadnym byłoby aby organ ustosunkował się do tego wniosku. Do pisma z dnia [...], zawierającego uzupełnienie odwołania, załączona została kserokopia potwierdzenia zwrotnego nadania wniosku w dniu [...] oraz prośba o przeprowadzenie rozprawy w przypadku wątpliwości organu.

W dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż dyspozycja zawarta w art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowi, że pracownik przeprowadzający wywiad środowiskowy może żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym, zawierającym w szczególności dane dotyczące posiadanych ruchomości i nieruchomości oraz zasobów pieniężnych. Odmowa zaś złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Z uwagi na to, że S. S. uniemożliwił w dniu [...] przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i odmówił złożenia jakichkolwiek oświadczeń, organ I instancji słusznie odmówił przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] S. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, prosząc o jej uchylenie w całości. Podniósł, iż decyzja wydana została z niedopuszczalnym naruszeniem prawa materialnego, przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz podstawowych praw obywatelskich zagwarantowanych w ustawie z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), co niewątpliwie miało wpływ na treść orzeczenia i co wypełnia przesłanki art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Wyrokiem z dnia 13 lutego 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 466/06, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Sąd podkreślił, iż na etapie postępowania wyjaśniającego skarżący zgłosił do protokołu z dnia [...] i z dnia [...] wniosek o wyłączenie z prowadzonego postępowania "Delegatury [...] i przekazanie dokumentacji do instancji nadrzędnej o rozpatrzenie sprawy o przyznanie dodatku mieszkaniowego". Skarżący podnosił (co zostało zapisane w protokole), że Delegatura dopuściła się wielokrotnie naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Twierdził, że był wielokrotnie zastraszany i obrażany w urzędzie. W tej sytuacji należało, zdaniem Sądu, uznać, że skarżący w toku postępowania administracyjnego zmierzał do wykazania wątpliwości co do bezstronności pracowników organu I instancji. Organ administracji był więc zobowiązany w pierwszej kolejności zająć się tym wnioskiem. Przede wszystkim ustalenia wymagała kwestia, czy skarżący żąda wyłączenia wszystkich pracowników Delegatury [...], czy tylko pracowników Referatu Budynków i Lokali tej Delegatury, czy też może innych konkretnych pracowników. Stosownie bowiem do treści art. 24 § 3 k.p.a. bezpośredni przełożony pracownika obowiązany jest na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika. Żądanie strony powinno być uwzględnione, gdy zostaną uprawdopodobnione okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Strona nie ma obowiązku udowodnienia istnienia okoliczności z art. 24 § 3 k.p.a. Wystarczy, ich uprawdopodobnienie. Wyłączenie pracownika lub odmowa jego wyłączenia od udziału w postępowaniu administracyjnym w określonej sprawie na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. powinna nastąpić w formie postanowienia. Brak takiego postanowienia, a w szczególności odmowa wyłączenia pracownika może stanowić o wadliwości postępowania, wadliwość postępowania zaś powoduje istotną wadliwość decyzji wydanej w takim postępowaniu.

Sąd podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie zajął się w ogóle wnioskiem skarżącego. Również organ II instancji rozpatrując odwołanie nie dostrzegł tej istotnej wadliwości postępowania. W tej sytuacji nie zbadano, czy przy wydaniu decyzji nie brały udziału osoby podlegające wyłączeniu - doszło więc do naruszenia przepisów prawa procesowego, skutkujących uchyleniem zaskarżonych decyzji.

W zaskarżonej obecnie do Sądu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], organ wskazał, iż wykonując zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 13 lutego 2007r., Prezydent Miasta Ł. wezwał S. S. do pisemnego ustosunkowania się do kwestii wyłączenia pracowników z prowadzonego postępowania administracyjnego, zawartych w protokołach z dnia [...] i [...], pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpoznania. We wniosku z dnia [...] S. S. podniósł, iż w wezwaniu nie wskazano wystąpienia określonych uchybień i przepisów prawa nadkładających na niego obowiązki, których nie dopełnił. W jego ocenie organ winien wezwać stronę do uzupełnienia tylko takich braków wniosku, których usuniecie jest możliwe, czyli takich które dotyczą strony formalnej, a nie jego treści. Podkreślił, iż fakt skierowania do niego wezwania przez I. M., jest nadużywaniem prawa. Jednocześnie ponowił swój wniosek o wyłączenie z postępowania pracowników pozbawionych zasad etycznych, zajmujących postawę przeciwnika procesowego i w tym celu nadużywających zajmowanego stanowiska i powagi urzędu. Wskazał, iż do osób tych z całą pewnością należy Pani I. M. i jej przełożeni, o czym świadczy również podpisanie przez nią wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie. Konsekwencją powyższego było wydanie postanowienia z dnia [...], w którym Prezydent Miasta Ł. odmówił wyłączenia pracowników Referatu Budynków i Lokali: Pani I. M. i jej przełożonego Pani I. A. z postępowania o przyznanie dodatku mieszkaniowego Panu S. S., podnosząc iż nie stwierdzono okoliczności, które mogłyby wywoływać wątpliwości co do bezstronności tych pracowników.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 lutego 2008r. S. S. wniósł m. in. o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. do weryfikacji postanowienia z dnia [...] i uwzględnienie treści zażalenia z dnia [...] na bezczynność organu I instancji, ze szczególnym uwzględnieniem daty złożonego wniosku. Podkreślił, iż w jego ocenie decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem k.p.a., prawa materialnego oraz podstawowych praw i swobód obywatelskich zagwarantowanych w Konstytucji, co niewątpliwie miało wpływ na treść tych decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 9 października 2008r. S. S. wyjaśnił, że podstawą odmowy przyznania mu dodatku mieszkaniowego było nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego, gdy tymczasem organ dysponował wywiadem z dnia [...] Skarżący złożył do akt kserokopię protokołu z przeprowadzonego w dniu [...] wywiadu środowiskowego.

W piśmie procesowym – uzupełnieniu skargi - z dnia 21 października 2008 roku skarżący podniósł, iż w toku postępowania domagał się wyłączenia z prowadzenia sprawy całego Urzędu Dzielnicowego [...]. Tymczasem postanowienie z dnia [...] o odmowie wyłączenia p. I. M. i p. I. A. podpisane zostało przez Dyrektora Delegatury M. W., o którego wyłączenie wcześniej wnosił. Odnosząc się do braku możliwości przeprowadzenia przez organ I instancji wywiadu środowiskowego, podniósł, iż kontaktował się osobiście z p. I. M., aby ustalić konkretny termin wywiadu, jednak nie udało mu się takiej godziny i daty potwierdzić. Podkreślił, iż w jego ocenie bezprawnym jest żądanie złożenia oświadczenia przez osoby niezamieszkujące z nim wspólne i nieprowadzące wspólnego gospodarstwa domowego. Dodał, że do przeprowadzenia takiego wywiadu doszło [...]. Skarżący zaznaczył jednocześnie, iż wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, wraz z niezbędnymi załącznikami, złożył za pośrednictwem poczty w dniu [...], a postanowienie Kolegium z dnia [...] uznające bezczynność organu I instancji w rozpatrzeniu sprawy przyznawania dodatku mieszkaniowego, wszczęte zostało z uwagi na jego zażalenie z dnia [...], w którym domagał się rozpatrzenia swojego wniosku z dnia [...]. Niezasadnym jest zatem wydawanie przez organ decyzji odnoszących się do jego kolejnego wniosku z dnia [...].

W odpowiedzi na powyższe pismo procesowe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podniosło, iż zarzuty zawarte w piśmie zbieżne są z zawartymi w odwołaniu od decyzji z dnia [...] i dlatego ich wyjaśnienie znajduje się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium podkreśliło, iż w dniach [...] S. S. nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i odmówił złożenia jakiegokolwiek oświadczenia, co zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając w niniejszej sprawie zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, Sąd uznał, iż narusza ona przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Punktem wyjścia dla oceny prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] muszą być rozważania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi dnia 13 lutego 2007 roku w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 466/06. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W myśl natomiast, art. 170 powołanej wyżej ustawy, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W wyroku z dnia 13 lutego 2007r. Sąd stwierdził, iż na etapie postępowania wyjaśniającego skarżący zgłosił do protokołów z dnia [...] i z dnia [...] wniosek o wyłączenie z prowadzonego postępowania "Delegatury [...] i przekazanie dokumentacji do instancji nadrzędnej o rozpatrzenie sprawy o przyznanie dodatku mieszkaniowego". Skarżący podnosił, że Delegatura dopuściła się wielokrotnie naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Twierdził ponadto, że był wielokrotnie zastraszany i obrażany w urzędzie. W tej sytuacji należało, zdaniem Sądu, uznać, że skarżący w toku postępowania administracyjnego zmierzał do wykazania wątpliwości co do bezstronności pracowników organu I instancji. Organ administracji był więc zobowiązany w pierwszej kolejności zająć się tym wnioskiem. Przede wszystkim, zdaniem Sądu, ustalenia wymagała kwestia, czy skarżący żąda wyłączenia wszystkich pracowników Delegatury [...], czy tylko pracowników Referatu Budynków i Lokali tej Delegatury, czy też może innych konkretnych pracowników.

W wykonaniu zaleceń Sądu, Prezydent Miasta Ł. wystosował do S. S. pismo z dnia [...], w którym, powołując się na art. 64 § 2 k.p.a., wezwał do "pisemnego ustosunkowania się do wniesionych pisemnie w protokołach z dnia [...] i [...], kwestii wyłączenia pracowników z prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie dodatku mieszkaniowego". Odpowiadając na powyższe pismo skarżący podkreślił, iż ponawia wniosek o wyłączenie z postępowania pracowników, pozbawionych zasad etycznych, zajmujących postawę przeciwnika procesowego i w tym celu nadużywających zajmowanego stanowiska i powagi urzędu. Wskazał, iż do osób tych z pewnością należy p. I. M. i jej przełożeni. Konsekwencją tej korespondencji było wydanie postanowienia z dnia [...], w którym Prezydent Miasta Ł. odmówił wyłączenia pracowników Referatu Budynków i Lokali: Pani I. M. i jej przełożonego Pani I. A. z postępowania o przyznanie dodatku mieszkaniowego Panu S. S., podnosząc iż nie stwierdzono okoliczności, które mogłyby wywoływać wątpliwości co do bezstronności tych pracowników. Powyższe rozstrzygnięcie podpisane zostało w imieniu organu przez Dyrektora Delegatury [...] p. M. W.

W ocenie Sądu rozpoznającego obecnie sprawę, w toku ponownego rozpatrywania sprawy w przedmiocie wniosku S. S. o przyznanie dodatku mieszkaniowego, organ nie wykonał prawidłowo zaleceń zawartych w wyroku Sądu z dnia 13 lutego 2007r. Nie sposób bowiem uznać, aby rozpatrzone zostały w całości wnioski skarżącego o wyłączenie pracowników organu, zawarte w protokołach z dnia [...] i [...] Wezwanie skierowane do skarżącego w dniu [...] było lakoniczne i nie wskazywało do jakich kwestii związanych z wnioskiem o wyłączenie pracowników organu skarżący winien się ustosunkować. Natomiast odpowiedź, udzielona przez S. S. w dniu [....], nie dawała organowi podstawy do przyjęcia, iż wnosi on jedynie o wyłącznie p. I. M. oraz jej przełożonego p. I. A. Z pisma skarżącego wyraźnie wynika, iż "ponawia" on swój wniosek o wyłączenie z postępowania pracowników, wśród których wymienia p. I. M. i jej przełożonych. Oznacza to, iż organ winien ustosunkować się do wcześniejszych wniosków skarżącego składanych przez niego do protokołów z dnia [...] i [...], w których domagał się wyłączenia z prowadzonego postępowania "Delegatury [...] i przekazanie dokumentacji do instancji nadrzędnej o rozpatrzenie sprawy o przyznanie dodatku mieszkaniowego". Do protokołów tych wpisane zostały również nazwiska osób, których wyłączenia domagał się skarżący (p. M. W., p. I. C., p. I. A., p. M. N., p. U. O.), a zatem ograniczenie postępowania w przedmiocie wyłączenia pracowników od rozpoznania sprawy jedynie do p. M. i p. A., nie wyczerpuje wniosków skarżącego, zwłaszcza, że postanowienie z dnia [...] podpisane zostało w imieniu organu przez p. M. W., o wyłączenie którego skarżący prosił wprost zarówno w protokole z dnia [...] jak i [...]. Ponadto, należy zauważyć, iż w wyroku z dnia 13 lutego 2007r. Sąd wyraźnie zaznaczył, iż przede wszystkim ustalenia wymagała kwestia, czy skarżący domaga się wyłączenia wszystkich pracowników Delegatury [...], czy tylko pracowników Referatu Budynków i Lokali tej Delegatury, czy tez może innych konkretnych pracowników. Jak wynika z akt administracyjnych, takich ustaleń organ nie dokonał. Rozpatrując wniosek S. S. o wyłączenie, Prezydent Miasta Ł. wziął pod uwagę jedynie pismo skarżącego z dnia [...], całkowicie pomijając skargi wcześniej złożone przez niego do protokołów z dnia [...] i [...], a przecież Sąd uchylając w dniu 13 lutego 2007r. decyzje organów obu instancji podniósł, iż przyczyną takiego rozstrzygnięcia jest właśnie pominięcie w toku postępowania złożonych przez skarżącego z dnia [...] i [...] wniosków o wyłączenie pracowników i organu od rozpoznania sprawy. Przeprowadzając postępowanie ponownie, organ powinien był zatem dążyć do uściślenia złożonych wcześniej wniosków skarżącego, zgodnie z zaleceniami Sądu, a nie zupełnie je pomijać.

Organ II instancji rozpatrując odwołanie nie dostrzegł tych wadliwości postępowania i nie zwrócił uwagi na fakt, iż Prezydent Miasta Ł. nie wykonał prawidłowo zaleceń Sądu, a postanowienie z dnia [...] o odmowie wyłączenia Pani I. M. i Pani I. A. wydane zostało w imieniu organu, przez osobę o wyłączenie której skarżący wnosił w protokołach z dnia [...] i [...]. Takie działanie organów obu instancji spowodowało, iż naruszony został art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie mniej istotna dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje kwestia daty złożenia przez S. S. wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego i co się z tym wiąże okresu za jaki skarżącemu organ winien przyznać bądź odmówić przyznania dodatku mieszkaniowego. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych wiąże bowiem z datą złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego określone skutki, gdyż zgodnie z art. 7 ust. 5 tej ustawy dodatek przyznaje się na okres 6 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego za okres od [...] do [...], wydaną w oparciu o wniosek skarżącego z dnia [...]. Tymczasem, w toku postępowania, jak również w skardze do Sądu, S. S. zwracał uwagę, iż pierwszy wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego złożył za pośrednictwem poczty w maju 2003r., na dowód czego do akt sądowych załączył kopię wniosku opatrzonego stemplem Spółdzielni z datą [...], kserokopię dowodu nadania w dniu [...] przesyłki poleconej za pośrednictwem poczty oraz kopię pisma Referatu Budynków i Lokali Delegatury [...] z dnia [...], zawierającego wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego złożonego w dniu [...] (k. 32-35 akt sądowych). Fakt złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego w dniu [...] skarżący podkreślał także w zażaleniu na bezczynność organu z dnia [...] (k. 12a akt administracyjnych) oraz w uzupełnieniu odwołania od decyzji z dnia [...] (k. 24 akt administracyjnych). Należy również zauważyć, iż postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] uznało za uzasadnione zażalenie skarżącego z dnia [...] na bezczynność i niewydanie decyzji w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego, a więc zażalenie w którym S. S. podnosił, że nie rozpatrzono jego wniosku z dnia [...]. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium co prawda nie wskazało wprost, z jakiej daty wniosek skarżącego ma zostać przez organ pierwszej instancji w określonym terminie rozpatrzony, jednak skoro uznało, że zażalenie strony z dnia [...] jest uzasadnione, to należy przyjąć, iż postanowienie to odnosiło się do wskazanego w tym zażaleniu wniosku z dnia [...]. Tymczasem do akt administracyjnych w ogóle nie został przez organy załączony wniosek S. S. o przyznanie dodatku mieszkaniowego z dnia [...], jak również brak jest pism i korespondencji organu I instancji odnoszących się do tego wniosku. Z akt nie wynika, czy wniosek ten został pozostawiony bez rozpoznania, czy tez rozpatrzony, a jeżeli tak, to w jaki sposób. Organ nie ustosunkował się do tego zarzutu skarżącego ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ani w odpowiedzi na skargę. Nie zawarł też informacji o sposobie załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] w piśmie z dnia [...], stanowiącym odpowiedź na uzupełnienie skargi z dnia 21 października 2008r. W ocenie Sądu, dokonanie ustaleń w przedmiocie faktycznej daty złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz sposobu jego załatwienia ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli bowiem skarżący złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego w dniu [...] i nie został on rozpoznany do dnia dzisiejszego, to fakt ten będzie miał wpływ na okres przyznania bądź odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego, o jakim winna rozstrzygać ponownie wydana decyzja. Brak dokonania ustaleń w powyższym zakresie, spowodował, iż Sąd doszedł do przekonania, iż organy obu instancji naruszyły przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien zatem również dokonać stosownych ustaleń na okoliczność sposobu rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o przyznanie dodatku mieszkaniowego z dnia [...], a w zależności od wyniku tych ustaleń rozważyć o jakim okresie przyznania bądź odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego winna rozstrzygać decyzja wydana w tym postępowaniu.

Sąd uznał za stosowne, odniesienie się również do podanej przez organy obu instancji podstawy odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego tj. niewyrażenia przez skarżącego zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w dniach [...] - art. 7 ust. 3 i 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Niewątpliwie należy przyznać organom rację, iż odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a zatem niemożność uzyskania wymaganego prawem oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego (art. 7 ust. 4 zd. ostatnie ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Jednakże, aby omawiana podstawa odmowy przyznania dodatku mogła zostać zastosowana, organ musi podjąć próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i odebrania oświadczenia o stanie majątkowym w przewidzianej przez prawo formie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, iż w dniach [...] organ zamierzał przeprowadzić wywiad środowiskowy nie tylko w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, ale również w miejscu zamieszkania jego żony. Tymczasem z § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz. U. Nr 156, poz. 1828) wynika jasno, iż wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Istotne w rozpoznawanej sprawie jest również, iż wywiad środowiskowy przeprowadzany miał być przez pracowników Referatu Budynków i Lokali Delegatury [...] objętych wnioskiem skarżącego z dnia [...] i [...] o wyłączenie z rozpoznawania sprawy, w sytuacji gdy wniosek ten nie został w przewidzianej przez prawo formie rozstrzygnięty. Dodatkowo, wywiad ten miał być przeprowadzony po ponad dwóch latach od złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, a więc jego przydatność do oceny stanu majątkowego skarżącego na dzień złożenia wniosku zdaje się być wątpliwa. Ponadto, organ zarówno pierwszej jak i drugiej instancji przed wydaniem decyzji dysponował wywiadem środowiskowym przeprowadzonym u skarżącego w dniu [...] (k. 18-20 akt sądowych), a zatem nie było przeszkód do merytorycznej oceny złożonego przez niego wniosku.

Biorąc pod uwagę stan faktyczny niniejszej sprawy, Sąd uznał zatem, iż brak jest podstaw do odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego z powołaniem się na treść art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w sytuacji gdy odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniach [...] dotyczyła sytuacji, w której wywiad ten przeprowadzany miał być przez pracowników Urzędu objętych wnioskiem strony o wyłączenie z udziału w sprawie, a przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji dysponował protokołem z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i oświadczeniem skarżącego o stanie majątkowym.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien wydać orzeczenie uwzględniające zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 lutego 2007r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 466/06 oraz w wyroku niniejszym.

J.S.