Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 299/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Gminy Miasta na decyzję Wojewody z dnia 9 lutego 2005 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 kwietnia 2004 r. nr [...] Prezydent Miasta, na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 142, 136 ust. 3 i 216 oraz art. 139, 140 ust. 1, 2, 3 i 4 i 141 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, po rozpoznaniu wniosków W. G., T. P. i R. Ż. orzekł o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ulicy M., zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...] prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego jako działka nr [...] o powierzchni 64 208 m2 na rzecz W. G. – w [...] części, T. P. – w 1/6 części i R. Ż. – w 1/6 części. W punkcie drugim decyzji wskazano, że nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w takim stanie, w jakim się znajduje w dniu jej zwrotu, zaś w punkcie trzecim rozstrzygnięcia zobowiązano W. G., T. P. i R. Ż. do zwrotu na rzecz Gminy Miasta wypłaconego odszkodowania, które po waloryzacji stanowi kwotę 101 989,20 zł, płatną w terminie 14 dni od dnia ustatecznienia się decyzji.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż – z uwagi na fakt, że nieruchomość stanowi własność Gminy Miasta– wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości nie mógł rozpoznać Prezydent Miasta wykonujący zadania starosty z zakresy administracji publicznej, który podlegał wyłączeniu od załatwienia tegoż wniosku. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2004 r. nr [...] Wojewoda do załatwienia sprawy wyznaczył Prezydenta Miasta, wykonującego zadania starosty z zakresy administracji rządowej. Organ rozpoznający sprawę w pierwszej instancji podał, że bezsporny jest fakt nabycia przez Skarb Państwa (reprezentowany przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej) nieruchomości o powierzchni 6 hektarów i 54 arów, dla której urządzono księgę wieczystą Kw nr [...], położonej w M. powiat G. na podstawie umowy sprzedaży zawartej w Państwowym Biurze Notarialnym w dniu 23 kwietnia 1966 r. (Rep. [...]), w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (obecnie art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami). Z treści umowy wynika, że zbywcami nieruchomości byli W. i W. G., a zatem te osoby zostały przez organ uznane za poprzednich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 22 września 2003 r. (sygn. akt II Ns 1588/03) organ ustalił, że W. G., R. M. Ż. i T. P. są spadkobiercami po W. G. Osoby te – w oparciu o treść art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami mogą występować o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i na mocy art. 28 k.p.a. służy im status strony w postępowaniu administracyjnym.

Organ ustalił również, że będąca przedmiotem wywłaszczenia nieruchomość, po podziale geodezyjnym, stanowi działki nr [...] o powierzchni 1 192 m2 i nr [...] o powierzchni 64 208 m2, obie położone w G. przy ulicy M. Jak podał organ, na rozprawie administracyjnej wnioskodawczynie podtrzymały żądanie zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości, domagając się jednocześnie załatwienia sprawy przez wydanie dwóch oddzielnych decyzji, rozstrzygających oddzielnie o obu działach. Wniosek ten organ uznał za uzasadniony. Działka nr [...], będąca przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej decyzji administracyjnej, stanowi własność Gminy Miasta, co znajduje wyraz w treści księgi wieczystej nr KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy.

Wskazując na treść art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ podał, że żądanie zwrotu przysługuje stronie, jeśli – zgodnie z treścią art. 137 tejże ustawy – nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w akcie wywłaszczenia. Rozpatrując zatem wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wyznaczonej obszarem działki nr [...], stanowiącej część tej nieruchomości, organ orzekający dokonał przede wszystkim określenia celu, dla którego została wywłaszczona cała nieruchomość, a następnie – w oparciu o ocenę obecnego stanu gospodarczego wykorzystania działki objętej żądaniem zwrotu, będącej podstawą ustalenia, czy prace związane z realizację celu określonego w akcie wywłaszczeniowym (umowie sprzedaży) zostały na tej nieruchomości rozpoczęte, dążył do ustalenia zbędności lub braku zbędności na cel wskazany w akcie jej nabycia, wnioskowanej do zwrotu nieruchomości w całości lub w części. Z treści umowy sprzedaży nieruchomości wynika, że wywłaszczenia dokonano ze względu na niezbędność nieruchomości dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Z uchwały nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 23 lutego 1966 r. uzasadniającej wywłaszczenie wynika, iż jest ona niezbędna dla realizacji zamierzeń urbanistycznych, a jednocześnie wskazuje się tam, iż nieruchomość ta wchodzi w skład terenów przygotowanych przez P.M.R.N. w dla potrzeb Ministerstwa Obrony narodowej jako tereny zastępcze za plan ćwiczeń w G. – O. tzw. "c., C. i K. D.", przewidziany w planach [...] na cele zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego A. Organ przyjął, iż cel wywłaszczenia w niniejszym przypadku związany był z obronnością kraju. Zgodnie z treścią art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu. W toku przeprowadzonych oględzin ustalono, że działka nr [...] stanowi fragment terenu położonego po niezabudowanej stronie osiedla mieszkaniowego zlokalizowanego przy ulicy M. Teren jest niezabudowany, porośnięty dziko rosnącą trawą, krzewami i drzewkami "samosiejkami". Na działce umiejscowione są cztery betonowe słupy trakcji elektrycznej średniego napięcia. Nie stwierdzono natomiast jakichkolwiek śladów działań związanych z projektowaną działalnością inwestycyjną. W tej sytuacji, zdaniem organu cel wywłaszczenia (przejęcie nieruchomości dla potrzeb Ministerstwa Obrony narodowej jako teren zastępczy za plac ćwiczeń) w odniesieniu do terenu przedmiotowej działki nie został definitywnie osiągnięty, gdyż prace związane z urządzeniem terenu wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z celem jej nabycia nie zostały w ogóle rozpoczęte – i tym bardziej – zakończone. Organ wskazał, że działka nie jest aktualnie wykorzystywana dla celu, który uzasadniał jej nabycie, nie stanowi terenu użytkowanego przez Ministerstwo Obrony Narodowej, ani też nie nosi jakichkolwiek śladów działań inwestycyjnych, wskazujących na wykorzystywanie jako placu ćwiczeń. Obecna ogólnodostępność dziali nr [...] oraz działek z nią sąsiadujących, brak ogrodzenia oraz urządzeń wojskowej infrastruktury poligonowej (także śladów ich uprzedniej obecności) wskazują, iż wywłaszczona nieruchomość nigdy nie miała charakteru zamkniętego, co cechowało tzw. tereny wojskowe przeznaczone na cele obronne.

W tej sytuacji, wniosek stron w odniesieniu do części nieruchomości oznaczonej numerem [...] zasługiwał na uwzględnienie. W niniejszej sprawie zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, toteż kwota zwracanego odszkodowania winna odpowiadać wielkości odszkodowania rozumianego jako cena wskazana w umowie, otrzymana za zwracaną część nieruchomości gruntowej. W niniejszej sprawie zgodnie z treścią art. 140 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy ustaleniu kwoty zwaloryzowanego odszkodowania zasięgnięto opinii rzeczoznawcy majątkowego, który w swej opinii stwierdził, iż na terenie wywłaszczonej nieruchomości nie były podejmowane od daty jej nabycia działania inwestycyjno-gospodarcze, które miałyby wpływ na zwiększenie lub zmniejszenie jej wartości. Kwota odszkodowania przed waloryzacją wynosiła 250 573 zł, zaś po waloryzacji – zgodnie z art. 227 cytowanej ustawy – dokonanej w oparciu o wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych – ustalono, że stanowi ono 101 989,20 zł, która to kwota winna zostać uiszczona jednorazowo na rzecz Gminy miasta w terminie 14 dni od dnia kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

W odwołaniu od powyższej decyzji Gmina Miasta złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu odwołująca podała, iż zaskarżona decyzja oparta została na błędnym ustaleniu, polegającym na przyjęciu, że wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel określony w akcie wywłaszczeniowym. Odwołująca podkreśliła, że wywłaszczenie dokonane zostało na cel związany z obronnością kraju. Sposób jego realizacji został uszczegółowiony w uchwale nr [...] Prezydium Rady Narodowej z dnia 23 lutego 1966 r., wskazującej, że nieruchomość jest przygotowana dla potrzeb Ministerstwa Obrony Narodowej jako tereny zastępcze za plac ćwiczeń w G.-O. Takie określenie celu wywłaszczenia wskazuje, zdaniem odwołującej, że dla jego realizacji nie jest niezbędne wykonywanie jakichkolwiek prac związanych z urządzeniem terenu wywłaszczonej nieruchomości. Odwołująca argumentowała, że w przypadku terenów przeznaczonych na cele związane z obronnością kraju, ze względu na ochronę tajemnicy wojskowej, stosowano w umowach sprzedaży związanych z wywłaszczeniem ogólne zapisy, takie jak m.in. w przedmiotowej umowie, tj. o "niezbędności nieruchomości dla zatwierdzonych planów gospodarczych". Pojęcie "zatwierdzonych planów gospodarczych" nie wiązało się często bezpośrednio z planami budowy obiektów wojskowych czy innych urządzeń infrastruktury służących potrzebom wojska.

W przypadku analizowanej nieruchomości te plany gospodarcze związane były z wyznaczeniem terenów zastępczych za plac ćwiczeń w G.-O. Jak podkreśliła odwołująca, przygotowanie takiego placu nie musiało wiązać się z jego konkretnym zagospodarowaniem w postaci budynków czy urządzeń. Mogło bowiem chodzić o wyznaczenie terenu niezagospodarowanego, jedynie o odpowiednim ukształtowaniu, na którym można by przeprowadzać praktyczne ćwiczenia formacji wojskowych o określonym charakterze. Zdaniem odwołującej błędne ustalenie o nieosiągnięci celu wywłaszczenia ze względu na brak prac związanych z urządzeniem terenu i śladów projektowanej działalności inwestycyjnej dodatkowo powzięte zostało w sposób uznaniowy i dowolny – jedynie w oparciu o nie wynikające z żadnego dokumentu stwierdzenie w wyniku przeprowadzonych w dniu 23 marca 2004 r. oględziny.

Ustosunkowując się do wynikającego z uzasadnienia zaskarżonej decyzji twierdzenia organu, że teren był ogólnodostępny i nieogrodzony odwołujący stwierdził, że tereny wojskowe nie zawsze wymagały budowy specjalnego ogrodzenia w celu nadania im charakteru terenu zamkniętego, a szczególności nie było to niezbędne w stosunku do terenów przeznaczonych na plac ćwiczeń nie wymagających utajnienia ich wykonywania. Po wtóre zaś, przeprowadzenie określonych ćwiczeń i wojskowych zadań szkoleniowych nie musi wiązać się z pozostawieniem trwałych śladów po ich wykonaniu, a inne ślady mogą zostać z biegiem czasu zatarte.

Ponadto, odwołująca powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie I SA 1792/99, iż samo niekorzystanie z nieruchomości po zrealizowaniu na niej celu wywłaszczenia nie stanowi przesłanki do uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia, gdyż takiej przesłanki zwrotu nie zawiera art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednocześnie odwołująca zakwestionowała wysokość odszkodowania przyznanego za zwrot nieruchomości podając, że wobec zmiany zapisów miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego P.-M. w Mieście G. i przeznaczeniu terenu przedmiotowej nieruchomości na cele związane z budownictwem mieszkaniowym i jednorodzinnym, nastąpił wzrost wartości nieruchomości, czego nie odzwierciedla kwota przyznanego odszkodowania.

Po rozpoznaniu niniejszego odwołania Wojewoda zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał na treść art. 136 ust. 3 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Podał nadto, że przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została "dla potrzeb Ministerstwa Obrony Narodowej jako tereny zastępcze za plac ćwiczeń w G.-O., tzw. "C., C. i K. D." przewidziany w planach [...] na cele zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego A". Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, że na przedmiotowej nieruchomości nie zachowały się ślady działań inwestycyjnych wskazujących na jej wykorzystanie przez Ministerstwo na cele obronności, o czym świadczy brak ogrodzenia, czy urządzeń wojskowej infrastruktury poligonowej.

W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, nie jest możliwe stwierdzenie, że cel wywłaszczenia, jakim była realizacja celów wojskowych, został definitywnie osiągnięty, który to wniosek uzasadniałby, stosownie do art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odmowę zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Nadto organ odwoławczy podkreślił, że skoro przedmiotowa nieruchomość została skomunalizowana z mocy prawa (decyzja Wojewody nr [...] z dnia 27 grudnia 1993 r.), toteż w tej dacie nie mogła już stanowić terenu wojskowego, gdyż stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 ze zm.) nie stają się mieniem komunalnym składniki mienia ogólnonarodowego, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej. Organ odwoławczy podkreślił, że dla oceny czy przesłanka z art. 137 ust. 1 pkt 1 została spełniona ma znaczenie aktualny stan wykorzystania przedmiotowej nieruchomości, a z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że teren nieruchomości jest niezabudowany, porośnięty dziko rosnącą trawą i drzewkami "samosiejkami" oraz nie stwierdzono na nim obecności, ani jakichkolwiek śladów działań związanych z projektowaną działalnością inwestycyjną. Organ odwoławczy dodał nadto, że zmiana przeznaczenia terenu, wynikająca z miejscowego planu zagospodarowania terenu nie stoi na przeszkodzie orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Tym samym, organ uznał, iż nieruchomość stała się zbędna w sensie faktycznym na cel wywłaszczenia, gdyż pomimo upływu 7 lat od dnia jej wywłaszczenia, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu.

W skardze na powyższą decyzję Gmina Miasta wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako naruszającej prawo, a zwłaszcza art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W uzasadnieniu skargi powołano się na argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, wskazując, że w niniejszej sprawie cel wywłaszczenia został osiągnięty, a teren nieruchomości przeznaczono pod plac ćwiczeń wojskowych, pomimo braku pobudowania infrastruktury wojskowej na tymże terenie. Nadto podkreślono, że samo niekorzystanie z nieruchomości po zrealizowaniu na niej celu wywłaszczenia nie stanowi przesłanki do uznania jej za zbędną na tenże cel, nawet jeśli później przeznaczenie tej nieruchomości zmieniono.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko, iż przedmiotowa nieruchomość nigdy nie posłużyła do realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu.

Nadto podał, że cytowanego w skardze poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 23 grudnia 1999, sygn. akt IV SA 2140/97 nie można odnosić do niniejszego stanu faktycznego. Odnosi się on bowiem do sytuacji, gdy zmieniono przeznaczenie nieruchomości po fakcie uprzedniego zagospodarowania i wykorzystania jej zgodnie z celem wywłaszczenia, podczas gdy w przedmiotowej sprawie ustalono, że nieruchomość w ogóle zgodnie z celem wywłaszczenia nie została wykorzystana.

W piśmie z dnia 13 marca 2006 r. pełnomocnik stron: W. G., R. Ż. i T. P. wniósł o oddalenie skargi. Argumentował, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości możliwy jest w razie ustalenia, iż nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Konieczne zatem jest ustalenie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, a jeśli tak, to czy nieruchomość jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia do chwili obecnej. Przyczyny niewykorzystania gruntu zgodnie z celem wywłaszczenia nie mają wpływu na możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (wyrok NSA z dnia 23 października 1998 r., sygn. IV SA 1900/96, publ. LEX nr 45893).

Zdaniem stron, na terenie przedmiotowej nieruchomości do chwili obecnej nie dokonano jakichkolwiek czynności, które skutkowałyby przystosowaniem gruntu do placu ćwiczeń. Zgodnie z cytowanym przez strony stanowiskiem doktryny i orzecznictwa pozostawienie wywłaszczonej nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim jak w dacie wywłaszczenia (tj. bez rozpoczęcia prac) stanowi spełnienie przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Poza tym pojęcie rozpoczęcia prac nie może być wykładane w oderwaniu od drugiej przesłanki z art. 137 ust. 1 pkt 1, w której mowa jest wprost o zrealizowaniu celu wywłaszczenia. Skoro tak, to obydwie przesłanki dotyczą faktycznej realizacji celu. Ponadto, w ocenie stron, aby uznać sporny teren za plac ćwiczeń wojskowych, to musiałby on spełniać warunki ściśle określone dla tego typu obiektów warunki oraz musiałoby zostać wydane stosowne zarządzenie w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane przez właściwego ministra w porozumieniu z Przewodniczącym Komitetu Budownictwa. Bezsporne jest również, w ocenie stron, że dla celów ćwiczeń wojskowych koniecznym elementem zabezpieczenia byłoby ogrodzenie oraz odpowiednie oznakowanie granic terenu wojskowego, zaś powyższe obowiązki nigdy nie zostały spełnione, a przynajmniej strona skarżąca nie wykazał, by czyniła jakikolwiek starania o realizację celu wywłaszczenia.

Nadto, zdaniem stron, Gmina sama pośrednio przyznała, że nie zamierza realizować celu wywłaszczenia, lecz zamiarem jej jest zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości zgodnie z założeniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jako nieruchomość przeznaczoną pod zabudowę mieszkaniową. W tej sytuacji uznać należy, że cel wywłaszczenia nigdy nie był i nadal nie jest realizowany, co uzasadnia zwrot nieruchomości jej pierwotnym właścicielom.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. nr153, poz. 1270 ze zm./ , sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Na wstępie wskazać należy, jako okoliczność bezsporną, iż w dniu 23 kwietnia 1966 r. pomiędzy W. G. i W. G. a Prezydium Miejskiej Rady Narodowej zawarta została w formie aktu notarialnego (numer repertorium [...]) umowa sprzedaży nieruchomości stanowiącej grunty orne o obszarze 6 hektarów 54 arów, położonej w M., powiat G., zapisanej w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy pod numerem KW [...], zawarta w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., nr 18, poz. 94 ze zm.). W § 2 tejże umowy wskazano, że "nieruchomość ta jest niezbędna dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych", a jednocześnie powołano się na treść uchwały Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 23 lutego 1966 r. nr [...], w której uszczegółowiono cel wywłaszczenia. W uzasadnieniu cytowanej uchwały wskazano, że przedmiotowa nieruchomość "wchodzi w skład terenów przygotowywanych przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej dla potrzeb Ministerstwa Obrony Narodowej, jako tereny zastępcze za plac ćwiczeń w G.–O....". Następnie, nieruchomość ta została skomunalizowana z mocy prawa (decyzja deklaratoryjna Wojewody z dnia 27 grudnia 1993 r. nr [...]), stając się tym samym własnością Gminy Miasta i podzielona geodezyjnie na działki o numerach [...] o powierzchni 1 192 m2 i [...] o powierzchni 64 208 m2.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest działka o numerze [...], a osobami uprawnionymi do żądania jej zwrotu – W. G., jako właścicielka ½ udziałów w tejże nieruchomości i jednocześnie spadkobierczyni 1/3 udziałów zmarłego męża W. G. oraz R. Ż. i T. P. – obie jako spadkobierczynie po zmarłym W. G., posiadające udziały w tejże nieruchomości po 1/6 każda.

Oględziny przedmiotowej nieruchomości dokonane przez organ pierwszej instancji w dniu 23 marca 2004 r. wykazały, że jej teren jest niezabudowany, porośnięty dziko rosnącą trawą, krzewami, drzewkami "samosiejkami" (...). Nie stwierdzono na nieruchomości obecności jakichkolwiek śladów działań związanych z projektowaną działalnością inwestycyjną.

Kwestią sporną w przedstawionym stanie faktycznym jest ocena czy cel wywłaszczenia, polegający na użyciu nieruchomości jako placu ćwiczeń wojskowych został zrealizowany w sytuacji, gdy właściciel nie podjął żadnych kroków zmierzających do zagospodarowania tejże nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia, a w chwili obecnej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego doszło do zmiany przeznaczenia tej nieruchomości i zagospodarowania jej na cele budownictwa mieszkaniowego. Skarżąca podnosi bowiem, że samo niekorzystanie z nieruchomości po zrealizowaniu na niej celu wywłaszczenia nie stanowi przesłanki do uznania jej za zbędną na tenże cel, nawet jeśli później przeznaczenie tej nieruchomości zmieniono. Innymi słowy, skarżąca wywodzi, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a obecnie – tj. po jego zrealizowaniu – nastąpiła zmiana przeznaczenia nieruchomości, nie rodząca po stronie skarżącej obowiązku zwrotu nieruchomości na rzecz pierwotnych właścicieli.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami / Dz. U. z 2004r.,nr 261, poz. 2603 ze zm./ poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Z kolei zgodnie z art. 136 ust. 1 tejże ustawy nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W obecnym stanie prawnym zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ocenia się stosownie do treści art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie z powołanym art. 137 ust.1 cytowanej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1/ pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo

2/ pomimo upływu 10 lat od dnia, którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Przepis ten jednak nie opisuje wszystkich możliwych sytuacji.

W niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art.137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż zrealizowanie celu wywłaszczenia, którym było przeznaczenie określonego terenu na plac ćwiczeń dla żołnierzy, nie wymagało wykonania żadnych prac. Wynika to z charakteru poligonu, którym w istocie jest wspomniany plac ćwiczeń. Ponadto zostało to przyznane przez skarżącą w skardze, gdzie napisano " przygotowanie takiego placu ćwiczeń nie musiało wiązać się z jego konkretnym zagospodarowaniem w postaci budynków czy urządzeń" czy też " tereny wojskowe nie zawsze wymagały budowy specjalnego ogrodzenia w celu nadania im charakteru terenu zamkniętego".

Jeżeli chodzi o zastosowanie art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to powstają istotne wątpliwości, co do możliwości zastosowania tego przepisu w sytuacji, która występuje w niniejszej sprawie. Można ten przepis interpretować, jako nawiązanie do poprzedniego, co oznaczałoby, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wywłaszczenia, jeżeli wprawdzie prace rozpoczęto przed upływem 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, ale nie zakończono ich, czyli nie zrealizowano celu wywłaszczenia pomimo upływu 10 lat od tego terminu. Można też ten przepis interpretować jako całkowicie samodzielny, co oznaczałoby, że dotyczy on sytuacji innych niż w poprzednim, czyli takich, w których realizacja celu wywłaszczenia nie wymaga żadnych prac. Jest oczywiste, że przy pierwszym sposobie interpretacji przepis art. 137 ust. 1 pkt2 też nie miałby zastosowania w niniejszej sprawie, zaś przy drugim sposobie wykładni powstaje wątpliwość, czy dotyczy on takich sytuacji, jak w niniejszej sprawie, mianowicie zrealizowania celu wywłaszczenia przez określony czas. W rozpoznawanej sprawie nie ulega bowiem wątpliwości, że co najmniej od czasu, kiedy nieruchomość będąca przedmiotem sprawy została skomunalizowana, nie jest ona wykorzystywana na plac ćwiczeń dla żołnierzy. W przeciwnym bowiem razie nie mogła by przejść na własność Gminy Miasta. Nieruchomość ta nie jest już wykorzystywana na cel wywłaszczenia.

Gramatyczna wykładnia art. 137 ust. 1 pkt 2 nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy przepis ten ma zastosowanie także do takich sytuacji. Stosując natomiast inne metody wykładni, w szczególności wykładnię w zgodzie z Konstytucją, można dojść do wniosku, że przepis ten nie dotyczy sytuacji, w której cel wywłaszczenia był zrealizowany tylko przez pewien czas. Przeciwna wykładnia prowadziłaby bowiem do nadmiernego ograniczenia prawa własności, ograniczenia, które nie znajduje uzasadnienia w świetle przepisów Konstytucji. W szczególności wykładnia taka była by sprzeczna z Konstytucją, gdyby po choćby czasowym zrealizowaniu celu wywłaszczenia nieruchomość była wykorzystywana lub nawet przeznaczona na cel niepubliczny, czyli jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż nie ulega wątpliwości, że obecnie nieruchomość, której dotyczy sprawa , jest przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na budownictwo mieszkaniowe. To nadmierne ograniczenie prawa własności wynikałoby z tego, że na skutek poszerzonej definicji zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, za objęte dyspozycją art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy należałoby uznać także te nieruchomości, które były wykorzystane na cel wywłaszczenia, ale obecnie na jakikolwiek cel publiczny są zbędne. Taki efekt byłby sprzeczny z Konstytucją, gdyż zgodnie z jej art. 21 ust. 1 dopuszcza się wywłaszczenie jedynie na cel publiczny, co oznacza, że również utrzymywanie skutków wywłaszczenia musi być uzasadnione celem publicznym. W konsekwencji należy dojść do wniosku, że również art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie znajduje zastosowania wówczas, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko przez pewien okres, zaś później nieruchomość nie jest wykorzystywana na żaden cel publiczny.

Skoro w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zawierający ustawową definicję zbędności na cel wywłaszczenia, to należy pojęcie to rozumieć zgodnie z jego znaczeniem w języku polskim, czyli jako sytuację, w której nieruchomość nie jest potrzebna na cel wywłaszczenia, taka zaś sytuacja zachodzi wówczas , gdy nie jest ona wykorzystywana na żaden cel publiczny.

Taka wykładnia w ocenie Sądu pozostaje w zgodzie z konstytucją oraz także znajduje potwierdzenie w niektórych przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 136 ust. 1 tej ustawy wywłaszczona nieruchomość nie może być wykorzystana na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu bez zgody poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy. Z art. 229 a ustawy wynika , że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia , co na podstawie argumentu a contrario oznacza, że roszczenie o zwrot przysługuje, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji nie mógł stanowić podstawy wywłaszczenia czyli nie był celem publicznym.

Wobec powyższych ustaleń skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem.

Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.