Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1166/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw z  art. 135, art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Urszula Zięba WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające postanowienie organu pierwszej instancji zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącej 100 zł. (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego A.-A. sp. z o. o. w likwidacji z siedzibą w K., z wniosku wielu wierzycieli administracyjnych i cywilnych m.in: A. sp. z o.o., na podstawie tytułu wykonawczego: w postaci nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia Wydział V Sąd Gospodarczy w dniu 12.05.2010 r. - sygn. akt V GNc [...]

Wobec zbiegu egzekucji administracyjnej i cywilnej prowadzonej do majątku zobowiązanego, Sąd Rejonowy dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie postanowieniem z dnia 01.04.201 lr., sygn. akt I Co [...], wyznaczył Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej wobec zobowiązanego do wierzytelności z rachunku bankowego. Dodatkowo Sąd Rejonowy dla Krakowa - Nowej Huty w Krakowie postanowieniem z dnia 21.12.2011r. sygn. akt I Co [...] wobec dalszych zbiegów egzekucji sądowej i administracyjnej wyznaczył Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej z całego majątku zobowiązanego.

Od dnia 01.01.2012r. administracyjnym organem egzekucyjnym właściwym dla zobowiązanego stał się Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K..

Na podstawie w/w tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny dokonywał czynności egzekucyjnych, m.in. w dniu 23.10.2013 r., zawiadomieniem z dnia 21.10.2013 r. nr [...], dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej przysługującej zobowiązanemu wobec G. D. E. sp. z o.o. Odpis zawiadomienia doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 23.10.2013 r., a zobowiązanemu w dniu 06.11.2013r. w trybie art. 44 Kpa. G. D. E. sp. z o.o, pismem z dnia 29.10.2013r. poinformował organ egzekucyjny, że uznaje zajętą wierzytelność.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K., postanowieniem z dnia 19.10.2018r. nr [...] umorzył prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne uznając, że w przedmiotowym postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydane zostało w oparciu o przepis art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 upea. Postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do zaspokojenia należności głównych oraz powstałych kosztów egzekucyjnych.

Organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 64c § 4 i § 7 upea wydał postanowienie z dnia 21.12.2018 r. nr [...], o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 3.651,44 zł.

Na postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych wierzyciel złożył zażalenie. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 18.03.2019r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W wyniku złożonej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Krakowie, Sąd wyrokiem z dnia 10.09.2019r. sygn akt I SA/Kr 625/19 uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. W swoim rozstrzygnięciu WSA w Krakowie stwierdził, że organy ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych nie wzięły pod uwagę skutków jakie przy określeniu kosztów wywołuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia28.06.2016r. sygn. akt SK 31/14.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ egzekucyjny wydał w dniu 17.07.2020r. postanowienie nr [...], którym ponownie określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela w kwocie 3.651,44 zł. .

Na postanowienie to wierzyciel złożył w ustawowym terminie zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 7 Kpa i art. 7a § 1 Kpa w związku z art. 18 upea. W uzasadnieniu wierzyciel zarzucił, że:

1.Zajęcie wierzytelności wobec G. D. E. sp. z o.o. było realizowane przez administracyjny organ egzekucyjny nie tylko dla A. sp. z o.o., lecz w ramach działań podejmowanych dla ogółu wierzycieli objętych egzekucyjnym postępowaniem administracyjnym. Z tych względów nieuzasadnionym byłoby przerzucenie całości związanych z tym kosztów na rzecz jednego z wierzycieli.

[...] organ egzekucyjny był zobowiązany również do gospodarnego prowadzenia egzekucji i kierowania się w postępowaniu zasadą celowości. Skoro wybór czynności podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego należał w istocie do organu egzekucyjnego, to zasada celowości postępowania egzekucyjnego, sprzeciwia się pobieraniu opłat za czynności, których efektywność od początku jawiła się jako wątpliwa. Wyjaśnienia wymaga również, jakie czynności organ egzekucyjny podejmował uprzednio wobec zobowiązanego, w szczególności zaś czy datowana na dzień 21.10.2013 r. czynność zajęcia wierzytelności A.-A.. sp. z o.o. wobec G. D. E. sp. z o.o. była dokonywana po raz pierwszy, czy też organ podejmował ją już uprzednio na rzecz pozostałych wierzycieli. Jeżeli tak, to z jakim skutkiem - czy uprawniał on do przyjmowania założenia, że zajęcie dokonane na rzecz wierzyciela będzie prowadzić do zaspokojenia wierzytelności objętej tytułem wykonawczym VGNc [...] - KM [...], zwłaszcza, że organ wiedział, że czynności podjęte w ramach egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego rozpoczętej już trzy lata wcześniej również nie doprowadziły do zaspokojenia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z 4 września 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie .

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przypomniano , że zasadą postępowania egzekucyjnego w administracji jest, że zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji. Zasada ta jest jednak w ściśle oznaczonych przypadkach ograniczona, a ograniczenia te wypływają wprost z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W niniejszej sprawie podstawą wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi było umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postępowanie umorzono z uwagi na ustalenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 upea. organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.

Organ egzekucyjny stosując się do wyroku Sądu, ponownie obliczając koszty egzekucyjne, przyjął opisane w postanowieniu zasady obliczania i miarkowania opłaty za czynność egzekucyjną.

Art. 64 § 1 pkt 4 upea nie określa maksymalnej kwoty kosztów egzekucyjnych za zajęcie wierzytelności pieniężnych. Ograniczenie kwotowe ustawodawca zawarł natomiast w art. 64 § 1 pkt 6 upea w odniesieniu do opłaty za zajęcie nieruchomości, ustalając ją w wysokości 8% egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200,00 zł. Organ egzekucyjny dla określenia maksymalnej kwoty kosztów za zajęcie wierzytelności pieniężnej przyjął analogiczny sposób miarkowania wysokości opłaty. Odwołując się do powyższego przepisu, uwzględniającego stawkę 8 % egzekwowanej należności z określoną górną granicą naliczenia kosztów - 34.200,00 zł, organ egzekucyjny przyjął, że koszty egzekucyjne należne za zajęcie wierzytelności pieniężnych, stanowiące 5% egzekwowanej należności, nie mogą być wyższe od kwoty 21.375,00 zł, czyli 5/8 z 34.200,00 zł.

Powyższe postępowanie organu egzekucyjnego odnoszące się do obliczania i miarkowania opłaty za czynności egzekucyjne znajduje potwierdzenie w wyroku WSA w Krakowie sygn akt I SA/Kr 404/19 z dnia 30.08.2019r.,

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wyjaśnił, że w wyroku WSA w Krakowie z dnia 10.09.2019r. sygn. akt I SA/Kr 625/19 Sąd wskazał, że określając koszty egzekucyjne należy uwzględnić wyrok TK dnia 28.06.2016r. sygn. akt SK 31/14. Uwzględniając ten wyrok organ egzekucyjny ustalił górną kwotową granicę kosztów za zajęcie wierzytelności pieniężnej i odnosząc tą kwotę do wysokości kosztów egzekucyjnych obliczonych w niniejszej sprawie na podstawie przepisów upea stwierdził, że mieszczą się one w ustalonym limicie i nie ma podstaw do zmiany ich wysokości.

Organ odwoławczy zauważa, że organ egzekucyjny przyjął i zastosował górny kwotowy limit opłaty za czynność egzekucyjną. Uczynił to w sposób usystematyzowany. Wskazał jakim systemem do tego doszedł. Nie uczynił więc niczego na zasadzie dowolnego uznania i przypadkowości, lecz właśnie przyjął odpowiednią systematykę i zasady w tym zakresie. Znalazło to odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu zasadnie wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego konieczne było ustalenie wierzytelności, z których można było dochodzić należności objętej tytułem wykonawczym. Szczegółowy opis poszukiwania majątku zobowiązanego organ egzekucyjny dokonał w postanowieniu z dnia 19.10.2018r., którym umorzył prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne. Organ egzekucyjny ponosił również koszty związane z wysyłką korespondencji za pomocą operatora pocztowego Poczty Polskiej S.A.

Odpowiadając na zarzut podniesiony w punkcie pierwszym zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wyjaśnił, że jest on bezzasadny. Organ egzekucyjny prowadząc postępowanie egzekucyjne z wniosku A. sp. z o.o., na podstawie tytułu wykonawczego V GNc [...] O/S zawiadomieniem z dnia 21.10.2013 r. nr [...], dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej w G. D. E. sp. z o.o. Powyższa czynność doprowadziła do powstania kosztów egzekucyjnych. Stosownie do art. 64 § 1 pkt 4 upea organ egzekucyjny zobowiązań}' był do naliczenia kosztów egzekucyjnych za dokonaną czynność egzekucyjną związaną z zajęciem innej wierzytelności pieniężnej w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności. Koszt powstał w wyniku zajęcia wierzytelności pieniężnej wyniósł 4.046,94 zł, z czego kwotę 395.50 zł - uzyskaną w toku egzekucji zaliczono na poczet kosztów egzekucyjnych. Kwota niezaspokojonych kosztów egzekucyjnych wynosi 3.651,44 zł.

Wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A.-A. sp. z o.o. w likwidacji inni wierzyciele na rzecz których dokonano zajęcia wierzytelności zawiadomieniem z dnia 21.10.2013 r. nr [...] również zostali obciążeni kosztami egzekucyjnymi powstałymi za tą czynność.

Zauważono, że w zaskarżonym postanowieniu wskazano, iż w myśl art. 64 § 1 pkt 4 upea, organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych, pobiera za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego lub innych wierzytelności pieniężnych 5% kwot egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4,20 zł.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje, że w sytuacji, gdy dokonane zajęcie nie zostanie zrealizowane lub środki pieniężne uzyskane w wyniku jego realizacji nie pokryją w całości kosztów egzekucyjnych, to opłata z czynność zostaje umorzona. Skoro na gruncie przedmiotowej sprawy dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnej, w wyniku czego powstał obowiązek uiszczenia opłaty za czynność egzekucyjną, a przy tym prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu jego bezskuteczności, organ egzekucyjny był zobligowany do obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, co uczyniono w zaskarżonym postanowieniu.

Odpowiadając na zarzut podniesiony w punkcie drugim zażalenia, organ odwoławczy wyjaśnił, że jest on bezzasadny. Określony w ustawie obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych nie zależy od efektywności postępowania egzekucyjnego co oznacza, że w przypadku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności opłata jest pobierana bez względu na to, czy dłużnik na chwilę zajęcia posiada środki pieniężne, czy też nie.

Nie sposób zgodzić się z wierzycielem, że organ podejmował działania egzekucyjne w niniejszej sprawie w sposób niegospodarny i nie uwzględniający zasady celowości prowadzonej egzekucji. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania obowiązków przez zobowiązanego, w przypadku, gdy uchyla się on od jego dobrowolnego wykonania. W przypadku uchylenia się zobowiązanego od płacenia ciążących na nim należności organ obowiązany jest podjąć czynności zmierzające do przymuszenia zobowiązanego do ich wykonania. Należy przypomnieć, że w wyniku zaistniałego zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. został wyznaczony jako organ egzekucyjny do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej wobec zobowiązanego z całego majątku, a nie tylko do wybiórczej jego części. Z tego też powodu organ egzekucyjny podejmował szereg czynności mających na celu wyegzekwowanie dochodzonych należności w tym: poszukiwanie majątku, kierowanie zajęć egzekucyjnych zgłoszenie do masy upadłości wierzytelności i monitorowanie ich przebiegu. Podejmował także działania dotyczące kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, co w konsekwencji miało doprowadzić do pełnego lub częściowego zaspokojenia wszystkich wierzycieli.

W omawianej sprawie zajęcia wierzytelności w G. D. E. Sp. z o.o. dokonano również na podstawie innych tytułów wykonawczych rożnych wierzycieli, było to pierwsze zajęcie skierowane do w/w dłużnika zajętych wierzytelności. Podkreślono także, że kierowanie zajęć w celu zaspokojenia różnych wierzytelności do tego samego środka egzekucyjnego jest zgodne z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której Skarżąca zarzuciła naruszenie :

-art. 138 §1 pkt2 kpa w zw z art. 144 kpa przez jego niezastosowanie, i odmowę zmiany postanowienia przez nieobciążanie A. sp z o.o. obowiązkiem zapłaty kosztów egzekucyjnych względnie ich zmniejszenia, a zarazem naruszenie art. 138 § 1 pkt ł kpa w zw z art. 144 kpa przez bezpodstawne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, w sytuacji w której organ pierwszej instancji naruszył wskazane w odwołaniu przepisy, a Dyrektor Izby Administracji skarbowej w K. zaaprobował te uchybienia,

-art. 7 i 7a § 1 kpa w związku z art. 18 Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez brak wszechstronnego rozważanie zebranych materiałów i podniesionych zarzutów.

-art. 53 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U.2019.2325 t.j. z dnia 2019.11.28 z późn. zmianami przez niezastosowanie się do wyrażonych w Wyroku WSA w Krakowie z dnia 10 września 2019 roku sygn. akt ISA/Kr 625/19 wskazań co do dalszego postępowania w zakresie miarkowania maksymalnej wysokości kosztów zgodnie ze wskazaniami Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14

W związku z tymi zarzutami wniesiono o uchylenie rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji .

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonego postępowania pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133 § 1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sądowej kontroli zostało poddane postanowienie DIAS z dnia 4 września 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie NMUS z dnia 17 lipca 2020 r. w sprawie obciążenia Skarżącej kosztami postępowania egzekucyjnego

Wskazać należy, iż Sąd rozpoznając niniejszą sprawę na podstawie art. 153 P.p.s.a. jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w zapadłym uprzednio w niniejszej sprawie, prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia z dnia 10.09.2019r. sygn. akt I SA/Kr 625/19 którym uchylono postanowienie DIAS z dnia 18 marca 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji określające Skarżącej wysokość kosztów egzekucyjnych również w kwocie 3.651,44 zł.

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 443/09; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 P.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827).

Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd, może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy.

W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 240/06).

Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II FSK 1057/11).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności skarżonych postanowień, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku tut. Sądu z dnia 10 września 2019 r., ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem, nie doszło również do istotnej zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy.

W ocenie Sądu postępowanie organów egzekucyjnych narusza art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a.

Wobec powyższego zauważyć należy, że w wiążącym w niniejszej sprawie powyższym prawomocnym wyroku Sąd udzielił organom jednoznacznych wskazań co do dalszego postępowania. Sąd wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 , sygn. akt SK 31/14, który przepisy art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. uznał za niekonstytucyjne i nakazał uwzględnienie skutków, jakie dla możliwości zastosowania w niniejszej sprawie uznanych za niekonstytucyjne przepisów ma wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Jednocześnie Sąd w uzasadnieniu przytoczył fragmenty uzasadnienia wyroku Trybunału, z których jednoznacznie wynika, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych.

Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. Podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego pozostała, natomiast stosowanie tych przepisów nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę. Dopóki jednak ustawodawca tego nie uczyni, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w omawianym wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Konkludując WSA w Krakowie, przy ponownym rozpoznaniu sprawy nakazał zbadać adekwatność ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności, a więc odnieść się do zachowania racjonalnej zależności między wysokością opłaty w egzekucji a czynnościami organu, za podjęcie których opłata ta została naliczona, tak aby opłata ta nie przekroczyła maksymalnego rozsądnego pułapu. Okoliczności winny być wskazane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Organy winny wykazać, że ustalone koszty egzekucyjne, którymi obciążono szczególnie wierzyciela, są adekwatne także ze względu na efektywność podjętych działań, czy długotrwałość postępowania egzekucyjnego, czego nie sposób doszukać się w wydanych rozstrzygnięciach. Podkreślenia wymaga także, że miarkowanie wysokości opłaty powinno pojawić się wówczas, kiedy można stwierdzić, że procentowo ustalone opłaty, przekraczają maksymalny rozsądny pułap poszczególnych opłat. Naliczone koszty postępowania nie mogą bowiem stać się dochodem organu nieuzasadnionym wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych, szczególnie w sytuacji, gdy wierzyciel nie uzyskuje zaspokojenia z prowadzonej egzekucji.

Z wytycznymi tymi na obecnym etapie, zarówno organ, który wyroku nie zaskarżył, jak i Sąd rozpoznający sprawę nie mogą polemizować.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że w zaskarżonym postanowieniu oraz poprzedzającym go postanowieniu NUS, organy nie zastosowały się do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku z dnia 10 września 2019 r., gdyż zaproponowany przez organy sposób "miarkowania" nie odpowiada standardom wyznaczonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 sygn. akt TK 31/14, a do których zastosowania organy były zobowiązane wyrokiem tut. Sądu z dnia 10 września 2019 r. Organy uznały bowiem, że koszty zajęcia wierzytelności są kilkakrotnie niższe niż maksymalna wysokość opłaty za zajęcie nieruchomości, a tym samym sporne koszty odzwierciedlają zasady wyszczególnione w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Organy nie zbadały sprawy w sposób indywidualny, lecz ustaliły kwotowo górną granicę spornych kosztów stwierdzając, że skoro ustawodawca uznał, że 8% opłata za zajęcie nieruchomości może wynosić maksymalnie 34.200,00 zł, to 5% opłata za zajęcie innej wierzytelności może wynieść maksymalnie 21.375,00 zł, zaś wypełnieniem wymogu miarkowania kosztów jest przyjęcie proporcji od maksymalnej stawki (egzekucji z nieruchomości) z uwzględnieniem stawki procentowej dla zajęcia innej wierzytelności.

Przyjęcie przez organy mechanizmu ustalania górnej granicy opłat, którymi można obciążyć stronę z odwołaniem się do treści art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., zdaniem Sądu nie jest wystarczające dla miarkowania spornych kosztów w świetle wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. Sąd zauważa, że w uzasadnieniach rozstrzygnięć organów obu instancji nie ma rozważań, czy koszty egzekucyjne ustalone w łącznej wysokości na kwotę 3.651,44 zł za podjęcie kilku nieskomplikowanych czynności, są adekwatne pracochłonności i czasochłonności podjętych działań. Uwzględnienie zaś realiów tej sprawy wymagało odniesienia całości ustalonej kwoty kosztów do poziomu skomplikowania wszystkich czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz globalnego nakładu pracy organu egzekucyjnego. Brak rozważań w tej materii powoduje, że organy nie oceniły w sposób kompleksowy adekwatności kosztów egzekucyjnych, którymi została obciążona Skarżąca. Zaaprobowanie przez Sąd przyjętego przez organ sposobu "miarkowania" oznaczałoby naruszenie standardów określonych w wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. Zauważyć należy, że organy nie wyjaśniły dlaczego uznały, że zróżnicowanie stawek procentowych i zróżnicowanie górnego limitu poszczególnych opłat według przestawionego mechanizmu jest wypełnieniem wymogu miarkowania.

Organ stosując prawo powinien tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby ustrzec się przed zarzutem naruszenia standardów określonych w wyroku TK. Uściślając, nie powinno dojść do pozyskania dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. Odwoływanie się poprzez analogię do kwoty z tytułu zajęcia nieruchomości w wyżej wymienionych okolicznościach z uwzględnieniem wyroku TK, nie może być uznane za uzasadnienie ustalonej w niniejszym postępowaniu kwoty kosztów egzekucyjnych.

Wobec tego, zaistniała podstawa do uznania, że organy nie wykonały zaleceń Sądu, bowiem nie powiązały wysokości kosztów egzekucyjnych z rzeczywistymi kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a także nie odniosły się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych w stosunku do stopnia skomplikowania podejmowanych czynności oraz nakładu pracy organu. Zdawkowe informacje zawarte w uzasadnieniach np. o kosztach wysyłki korespondencji (bez wykazania rzeczywistych kosztów), czy też ogólne stwierdzenie że konieczne było zarejestrowanie poszczególnych tytułów w systemie informatycznym, w żadnym wypadku nie mogły być uznane przez Sąd za wypełnienie powyższych wymogów.

Sąd rozpoznający niniejszą skargę wskazuje kolejny raz na wyrok TK, w którym Trybunał stwierdził, że mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą gwarantuje, iż wartość wyznaczona kwotowo zakreśla maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. W ocenie Trybunału brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. Trybunał jednoznacznie zanegował dopuszczalność całkowitego zerwania związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat.

Ponadto okoliczność, że nadal nie weszły w życie przepisy wykonujące wyrok TK z dnia 28 czerwca 2016 r., nie może stanowić podstawy do określania kosztów egzekucyjnych bez wykazania ich rzeczywistego poniesienia. Wskazać również należy, iż skutkiem wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r., było wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności w zakresie przekroczenia ich maksymalnego rozsądnego pułapu. Minimalna ich granica nadal obowiązuje. W takiej sytuacji organ powinien ograniczać ustalanie wysokości kosztów egzekucyjnych do niebudzących wątpliwości wydatków, a więc kosztów poniesionych w ramach oznaczonego postępowania egzekucyjnego .

Skoro do tej pory nie weszły w życie przepisy zgodne z Konstytucją RP, w zamian za niekonstytucyjne, to trudno by Skarżąca ponosiła tego negatywne konsekwencje. W ocenie Sądu, nie jest wystarczające w takiej sytuacji odnoszenie się do innego przepisu regulującego opłatę innej czynności egzekucyjnej (tutaj, opłatę stosunkową dotyczącą zajęcia nieruchomości), tym bardzie że w rozpatrywanej sprawie działania egzekucyjne organu okazały się dla Skarżącej całkowicie bezskuteczne (jedyna suma, jaka została wyegzekwowana w kwocie 395,50 zł, została zaliczona przez organ egzekucyjny w całości na pokrycie kosztów egzekucyjnych), zatem Skarżąca jako Wierzyciel nie uzyskała z prowadzonej egzekucji żadnego przysporzenia. Wymaga przypomnienia, że wyrażona w art. 8 K.p.a. zasada proporcjonalności nakazuje podejmowanie przez administrację działań proporcjonalnych do zamierzonego celu. Nie powinny być zatem nakładane na stronę obowiązki niewspółmierne do celu, który miałby być osiągnięty dzięki ich nałożeniu. Zdaniem Sądu, w obliczu powyższych ustaleń, określenie należnych kosztów na kwotę łącznie 3.651,44 zł narusza zasadę proporcjonalności. Co więcej, wyliczenie niewspółmiernie wysokich kosztów postępowania egzekucyjnego stwarza potencjalne zagrożenie, że wierzyciele nie będą kierować tytułów egzekucyjnych do organów egzekucyjnych w obawie przed grożącymi im kosztami tego postępowania. Oczywistym jest, że zachowanie takie nie sprzyja zasadzie praworządności, wyrażonej w art. 6 i art. 7 K.p.a.

Jedynie dla ścisłości należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowym konsekwentnie przyjęto stanowisko prawne, w myśl którego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego należy wiązać z wpływem na ten rachunek środków finansowych. Na kwestię tę zwraca uwagę judykatura choćby w wyrokach NSA z dnia: 20 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 778/16, 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 693/15, 9 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 914/16).

Na marginesie niniejszej sprawy Sąd zauważa, że w art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553), która wejdzie w życie 20 lutego 2021 r. (z wyjątkami wskazanymi w art. 15 pkt 1 i pkt 2) przewidziano w zmienionym art. 64 § 4 maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej w wysokości 10% wyegzekwowanych środków pieniężnych (...) nie więcej niż 40.000,00 zł, natomiast w zmienionym przepisie art. 64 § 6 (po zmianie, w innej jednostce redakcyjnej) przewidziano, że opłata manipulacyjna wynosi 40 zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji (...) 100 zł. Zatem, to nie samo zajęcie rachunku bankowego, lecz wysokość "wyegzekwowanych środków pieniężnych" będzie stanowić o należnym organowi egzekucyjnemu wynagrodzeniu, uzależnionym od swego rodzaju "skuteczności" podejmowanych czynności egzekucyjnych.

Zwrócić należy również uwagę, że sądy administracyjne wielokrotnie zajmowały się kwestią miarkowania w oparciu o odniesienie się do innego przepisu regulującego opłatę innej czynności egzekucyjnej i zajmowały stanowisko, że ten sposób miarkowania nie wypełnia zachowania standardu określonego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. Tytułem przykładu należy wskazać na wyroki zapadłe w analogicznych sprawach:

- wyroki tutejszego Sądu z dnia 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 408/19, i 29 lipca 2020 r. sygn.. akt I SA/Kr 411/20 od których DIAS w K. wniósł skargi kasacyjne, które wyrokami NSA z dnia 16 czerwca 2020 r. sygn. akt I GSK 2205/19 i z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt I GSK 1651/20 zostały oddalone.

- wyrok WSA w Kielcach z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Ke 431/18, od którego DIAS w Kielcach wniósł skargę kasacyjną, która wyrokiem NSA z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt II FSK 949/19 została oddalona,

- wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 184/19, od którego DIAS w Olsztynie wniósł skargę kasacyjną, która wyrokiem NSA z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1550/19 została oddalona

- wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 1326/18.

Odnosząc się z kolei do przywołanego i cytowanego w uzasadnieniu postanowienia DIAS wyroku z dnia 30 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 404/19, Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę wskazuje, że z przyczyn podanych powyżej nie podziela stanowiska przedstawionego w tym wyroku, że "wykonaniem zaleceń WSA w Krakowie i wyroku Trybunału Konstytucyjnego będzie ograniczenie procentowej opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz zajęcie innej wierzytelności do kwoty [...]zł, a opłaty manipulacyjnej do kwoty [...]zł wynikające z zasady miarkowania kosztów egzekucyjnych".

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 153 P.p.s.a. za w pełni zasadny i uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie NUS, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. Jednocześnie Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę wyjaśnia, że będąc związany stanowiskiem Sądu zawartym w wyroku z dnia 10 września 2019 r., w którym wskazano, że w pierwszej kolejności muszą być uwzględnione skutki wyroku TK z dnia 28 czerwca 2018 r., nie mógł odnieść się do pozostałych zarzutów skargi.

Organ egzekucyjny rozpoznając po raz trzeci sprawę zrealizuje zalecenia zawarte w wyroku z dnia 10 września 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 625/19 i w niniejszym uzasadnieniu, a w szczególności uwzględni, że wysokość kosztów egzekucyjnych powinna zależeć od poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy (czasochłonności, pracochłonności) organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Jednakże organ powinien mieć na uwadze, że z punktu widzenia fundamentalnej zasady demokratycznego państwa prawnego, istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone.

Ustalenia powyższe powinny znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym znajdujących się w aktach sprawy. Postępowanie w sprawie określenia kosztów postępowania egzekucyjnego, w zw. z przepisem art. 18 u.p.e.a., powinno być przeprowadzone zgodnie z wymogami określonymi m.in. przepisami art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 K.p.a., a orzeczenie powinno spełniać wymogi określone przepisami art. 124 w zw. z art. 107 § 3 i w zw. z art. 126 K.p.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Sąd zasądził na rzecz Skarżącej kwotę 100 zł, tytułem wpisu sądowego.