Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1090/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235, 1 i 237  par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2015 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił stwierdzenia u B. K. choroby zawodowej układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi wymienionej w poz. 25 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Rozstrzygnięcie to wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe B.K. na pyły i substancje o działaniu drażniącym w środowisku pracy oraz orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] r. nr [...]oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. nr [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożył B. K. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem podniósł, iż przewlekłej choroby oczu nabawił się pracując przez 20 lat w narażeniu na pyły i substancje chemiczne, takie jak [...], [...]i [...] oraz dołączył historię choroby z Poradni Okulistycznej i Laryngologicznej, zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia [...] r. oraz opinię sądowo-lekarską.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzja z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u B.K. organ odwoławczy przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określoną w art. 235¹ ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.), która stanowi, iż "za chorobą zawodową uważa się chorobą, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych " narażeniem zawodowym". W sprawie B. K. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że pracował on w narażeniu na pyły i substancje o działaniu drażniącym podczas zatrudnienia w latach: 1968 w A w U. (zakład zlikwidowany) jako frezer, 1968-1969 w Państwowym Ośrodku [...] w N. (zakład zlikwidowany) jako tokarz, 1969-1970 w Zakładach Górniczych [...] w L. jako tokarz, 1970-1971 w KWK B (zakład zlikwidowany) jako tokarz, frezer, 1973 w KWK B (zakład zlikwidowany) jako pomoc dołowa, 1973-1976 w C w U. (zakład zlikwidowany) jako tokarz, 1976-1979 w Przedsiębiorstwie D (zakład zlikwidowany) jako szlifierz, 1979 w Spółdzielni Pracy E (zakład zlikwidowany) jako stolarz, 1980-1985 w Spółdzielni Pracy F jako stolarz-chałupnik oraz w latach 1987-2012 prowadząc działalność gospodarczą w zakresie stolarstwa. Z danych PPIS w C. wynika, iż w miarę pogarszania się stanu zdrowia B. K. częstotliwość prac w zakresie własnej działalności gospodarczej malała, a także działalność ta była okresowo zawieszana. B.K. był badany zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S. W oparciu o przeprowadzoną konsultację okulistyczną rozpoznano: przewlekłe zapalenie brzegów powiek i spojówek obu oczu z towarzyszącym zespołem suchego oka, jaskrę obu oczu - w wywiadzie stan po trabekulektomii oka lewego, zaćmę początkową obu oczu. Lekarze specjaliści biorąc pod uwagę charakter zmian w układzie wzroku, które nie są typowe dla chorób układu wzrokowego, wywołanych czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi wym. w poz. 25 wykazu chorób zawodowych, w aspekcie narażenia zawodowego B. K. - orzekli, iż brak jest podstaw do rozpoznania choroby układu wzrokowego pochodzenia zawodowego. Następnie był on badany w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.(obserwacja kliniczna w dniach [...] r.), gdzie wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...], w którym odmówiono rozpoznania choroby zawodowej wym. w poz. 25 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W badaniu okulistycznym przeprowadzonym w trakcie hospitalizacji stwierdzono starczowzroczność, zespół suchego oka, początkowe zmiany zaćmowe typu starczego oraz jaskrę w wywiadzie leczona od kilkunastu lat. Powyższe zmiany w obrębie narządu wzroku mają charakter samoistny i nie są wynikiem szkodliwego działania czynników fizycznych, chemicznych lub biologicznych występujących na stanowisku pracy B.K. Reasumując orzecznicy IMP i ZŚ nie znaleźli podstaw do rozpoznania u w/wym. choroby zawodowej układu wzrokowego. W ocenie organu odwoławczego, powołane opinie obu placówek diagnostycznych są zgodne w swoich konkluzjach, a strona nie przedstawiła dowodów podważających ich zasadność. Orzeczenia lekarskie kompetentnych placówek medycznych I i II stopnia organ uznał za uzasadnione w stopniu pozwalającym na przyjęcie ich za podstawę swojego rozstrzygnięcia. B. K. poinformowany pismem z dnia 12.09.2014 r., w trybie art.10 Kodeksu postępowania administracyjnego, o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji przesłał kartę wypisową z IMP i ZŚ, zaświadczenie o stanie zdrowia, wyniki badań laboratoryjnych. Odpowiadając na zarzuty odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, iż nie kwestionuje istnienia narażenia B. K. na pyły i substancje o działaniu drażniącym w środowisku pracy, jak również nie podważa okresu jego trwania, lecz z uwagi na fakt niespełnienia wymogów formalnych oraz treści orzeczeń lekarskich PChZ WOMP w S. i IMP i ZS w S. nie sposób było stwierdzić u niego chorobę zawodową. Ponadto, zgodnie z ustaleniami upowszechnionego orzecznictwa sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 02.02.2010 r. o sygn. akt IV SA/Gl 582/09) wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. W niniejszej sprawie zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych został zachowany, dlatego po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, w tym orzeczeń lekarskich: PChZ WOMP oraz IMP i ZŚ w S. nie było podstaw do uwzględnienia odwołania B.K.

Decyzja [...]Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. stała się przedmiotem skargi B.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której podniósł, iż choruje przewlekle na zapalenie oczu i spojówek oraz jaskrę, które to choroby [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wcześniej zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie podlega uwzględnieniu.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

W świetle art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1502, zwanej dalej w skrócie jako: "K.p.") za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym".

Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 237 § 1 K.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, które weszło w życie z dniem 3 lipca 2009 r., tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869 (zwane dalej w skrócie jako: "rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych"). Stosownie do treści tego rozporządzenia na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Sprecyzowano dodatkowo, że ów związek przyczynowy upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej istnieje jedynie wówczas, gdy udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany w tym rozporządzeniu. Aby zatem doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonych do rozporządzenia oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. W przypadku ustalenia, że rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ocena warunków pracy musi wykazać bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że pracę wykonywał on w warunkach narażających na powstanie tej choroby zawodowej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W świetle powyższego należy przyjąć, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym, oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter oraz warunki jej wykonywania.

W ocenie składu orzekające w niniejszej sprawie organy zasadnie uznały, że nie zachodzą podstawy do uznania, iż u skarżącego występuje choroba zawodowa układu wzrokowego wywołana czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi wymieniona w poz. 25 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Jak wskazano wyżej, by można było uznać dane schorzenie za chorobę zawodową muszą być spełnione w zasadzie trzy warunki: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy oraz warunek wynikający z rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych by udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany w tym rozporządzeniu.

W rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jeśli chodzi o choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi wymienione są pod poz. 25 następujące schorzenia: alergiczne zapalenie spojówek, ostre zapalenie spojówek wywołane promieniowaniem nadfioletowym, epidemiczne wirusowe zapalenie spojówek lub rogówki, zwyrodnienie rogówki wywołane czynnikami drażniącymi, zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego oraz centralne zmiany zwyrodnieniowe siatkówki i naczyniówki wywołane krótkofalowym promieniowaniem podczerwonym lub promieniowaniem widzialnym z obszaru widma niebieskiego. Żadne z powyższych schorzeń nie zostało stwierdzone u skarżącego. Stwierdzono jedynie starczowzroczność, zespół suchego oka, początkowe zmiany zaćmowe typu starczego oraz jaskrę w wywiadzie leczoną od kilkunastu lat. Zdaniem lekarzy orzeczników powyższe zmiany w obrębie narządu wzroku skarżącego mają charakter samoistny i nie są wynikiem szkodliwego działania czynników fizycznych, chemicznych lub biologicznych występujących na zajmowanych przez niego stanowiskach pracy.

W świetle uznania, że stwierdzone u skarżącego schorzenie nie nosi cech schorzenia wymienionego w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie ma w sprawie znaczenia czy w środowisku pracy istniało tzw. narażenie zawodowe. Nie może być ono w każdym razie samodzielną podstawą do przyjęcia, że jakiekolwiek schorzenie oczu jest pochodną środowiska pracy.

Zdaniem składu orzekającego jeśliby nawet przyjąć, iż prawdziwe jest twierdzenie o tym, że symptomy choroby oczu skarżącego występowały w trakcie zatrudnienia, jak i bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia, to brak jest udokumentowania tych okoliczności. Okoliczność dokumentacji schorzenia jest istotna tym bardziej, iż na podstawie rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, np. w przypadku choroby układu wzrokowego pod postacią alergicznego zapalenia spojówek wymaga się by ujawniły się one i zostały udokumentowane w ciągu roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym.

Pierwsza dokumentacja choroby oczu u skarżącego pochodzi z roku 1997 r., kiedy to przebył zabieg przeciwjaskrowy oka lewego, choroba ta jednak nie jest uznana za chorobę zawodową w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Należy ogólnie przyjąć, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej obu instancji zgromadziły w sposób prawidłowy wystarczający materiał dowodowy do oceny, czy u skarżącego wystąpiła choroba zawodowa. Organy dysponowały orzeczeniem lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] r. nr [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w pozycji 25 wykazu. Nie można zatem zarzucić organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej, że opierały się na niepełnym, czy też nieaktualnym materiale dowodowym. W sposób pełny i wystarczający dla kwestii choroby zawodowej rozpoznały rozmiar występowania narażenia zawodowego w środowisku pracy skarżącego. Generalnie, jeśli chodzi o orzeczenia lekarskie - stanowią one dowód podlegający ocenie organu administracji. Chodzi tu jednak o kontrolę prawidłowości takiego orzeczenia pod względem formalnym oraz pod kątem logiczności wniosków wyciągniętych przez biegłego. Nie oznacza to, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, że wydający decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz utrwalone orzecznictwo sądowe vide: Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06, Lex nr 315089 oraz z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 335/10, Lex nr 597546, dostępne również w internetowej bazie orzeczeń NSA). Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 559/06; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, wszystkie są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Również sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich a jedynie, ocenia legalność, czyli zgodność z prawem rozstrzygnięcia dokonanego przez organy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24.02.2010 r. o sygn. akt IV SA/Wr 537/09, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).

W ocenie składu orzekającego organy administracji obu instancji w sposób wystarczający wyjaśniły dlaczego nie stwierdziły u skarżącego choroby zawodowej. W należyty sposób wyjaśniły stan faktyczny sprawy, czyniąc zadość wymaganiom zawartym w art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., zaś wydane decyzje prawidłowo uzasadniły (art. 107 § 3 K.p.a.).

Konkludując stwierdzić należy, że brak przesłanki w postaci rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w wykazie przez upoważnioną placówkę orzeczniczą, uniemożliwia stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej, skoro rozpoznanemu u niego schorzeniu nie można przypisać cech choroby zawodowej wymienionej w wykazie. Wspomniane wcześniej orzeczenia lekarskie są sporządzone w sposób wyczerpujący przez uprawnionych lekarzy, zawierają jasne uzasadnienie, wskazują na przeprowadzone w sprawie badania lekarskie i ich wyniki oraz precyzyjnie wyjaśniają przyczyny braku rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej.

Z powyższych względów skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., co orzeczono w sentencji.