Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 417/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 67a par. 1 pkt 2, art. 253a par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 września 2011r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej w zakresie dalszego rozłożenia na raty zaległości podatkowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...]r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. A. Spółka z o.o. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z prośbą o zmianę za zgodą stron decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] na mocy, której rozłożono na raty w ramach pomocy publicznej "de minimis" zaległości w podatku od towarów i usług z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W złożonym wniosku zaproponowano rozłożenie na pięć rat pozostałej do zapłaty kwoty zaległości, tj. cztery raty po [...] zł i piątą ratę w wysokości [...] zł.

Następnie pismem z dnia [...] listopada 2010 r. Spółka uzupełniła powyższy wniosek wskazując, że zakończyła prace projektowe dla zadania dotyczącego wykonania dokumentacji budowlanej i wykonawczej wszystkich branż budowy kanalizacji sanitarnej z przyłączami, koniecznymi pompowniami sieciowymi wraz z mapami do celów projektowych dla wsi L. gm. G. Jednocześnie stwierdzono, że do pełnego rozliczenia wykonanych prac A. jest zobowiązany do dokonania protokolarnego przekazania wykonanej dokumentacji i po jej zdaniu A. uzyska środki niezbędne do regularnego spłacania rat układu ratalnego oraz regulowania bieżących opłat. Ponadto podkreślono, iż obecnie pozyskano kilka nowych zadań, których realizacja pozwoli na regulowanie bieżących opłat i terminową spłatę układu ratalnego. Zatem w ocenie wnioskującego podmiotu dalszy układ ratalny pozwoli na prowadzenie działalności i utrzymanie miejsc pracy.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., na podstawie art. 67a § 1 pkt 2, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) oraz § 15 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz. U. Nr 165, poz. 1371 z późn. zm.) odmówił Spółce dalszego rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za 2008 r. i 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. rozłożył na raty zaległość podatku VAT za w/w okres. Zapłata pierwszej raty w wyznaczonym terminie do [...] lipca 2010 r. nie została uregulowana terminowo (wpłaty dokonano w dniu [...] lipca 2010 r.), a zatem zgodnie z art. 259 Ordynacji podatkowej, nastąpiło wygaśnięcie decyzji z mocy prawa w części dotyczącej nieuregulowanej w terminie raty, przywrócenie pierwotnego terminu płatności. Udzielając stronie ulgi w spłacie zaległości w podatku VAT Naczelnik poinformował, że rozłożenie na raty zaległości podatkowej, nie zwalnia strony z terminowego regulowania zobowiązań z tytułu bieżących podatków. W ocenie organu pierwszej instancji w złożonym wniosku Spółka w żaden sposób nie uzasadniła wyjątkowości swojej sytuacji, a wskazała jedynie na stan posiadanych zaległości i trudną sytuację materialną. Strona nie podjęła też żadnych starań aby nie dopuścić do powstania dalszych zaległości. W uzasadnieniu wniosku jak również w zebranym materiale dowodowym nie dopatrzono się wyjątkowości argumentów świadczących o obecnej sytuacji w jakiej znalazła się Spółka, która uzasadniałaby ważny interes strony lub interes publiczny, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

W odwołaniu złożonym pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. zobowiązany stwierdził, iż układ ratalny pozwolił na bieżąco spłacić wg harmonogramu pierwsze pięć rat zaległego podatku VAT. Zgodnie z założeniami Spółki ostatnia rata w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę również miała zostać uregulowana w terminie. Jednak z powodu opóźnień w dostarczaniu map geodezyjnych przez podwykonawcę doszło do opóźnienia w przekazaniu kompletu dokumentów i zakończeniu projektu. Odwołujący zarzucił organowi podatkowemu, że nie uwzględnił w decyzji dobrej woli podatnika i zamiaru spłaty zobowiązań z opóźnieniem. Zobowiązany podkreślił, iż otrzymując środki za skończony projekt musiał przeznaczyć je na zaliczki dla podwykonawców za następny projekt, co spowodowało wystąpienie zatorów płatniczych i opóźnienia w terminowym regulowaniu zobowiązań w tym wobec Urzędu Skarbowego. Podkreślono, że branża projektowa zmusza przedsiębiorstwo do regulowania zobowiązań wobec podwykonawców z krótkimi terminami płatności, a swoje należności otrzymuje po zakończeniu i skompletowaniu całego przedsięwzięcia. Wskazano także, iż Spółka starając się o kredyt podjęła rozmowy z bankami, jednak ze względu na występujące zaległości podatkowe spotkała się z odmową w ich udzieleniu. W ocenie odwołującego istnieje możliwość wyjścia z kryzysu i uregulowania wszelkich zobowiązań wobec Urzędu Skarbowego na podstawie złożonych ofert przetargowych i oceny rynku. Strona stwierdziła, iż wysoce prawdopodobne jest podpisanie nowych umów przez Spółkę, a dokończenie istniejącej umowy pozwoli regulować zadłużenie wobec Urzędu Skarbowego. Podkreślono, że wezwanie do natychmiastowego uregulowania płatności w przedmiotowej kwocie zadłużenia nie rokuje perspektywy dalszego funkcjonowania spółki i spłaty zobowiązań. Strona podniosła także, iż niezrozumiałe dla niej jest "odwieszenie postępowania egzekucyjnego" przez organ podatkowy pierwszej instancji. Spółka zwróciła się z prośbą o rozważenie możliwości rozłożenia zadłużenia na trzy raty z płatnościami do końca lutego, kwietnia i czerwca 2011 r.

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że przepis art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, który jest podstawą prawną rozpatrywania żądania w przedmiotowym zakresie stwarza organom podatkowym możliwość rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę ze względu na ważny interes podatnika lub interes publiczny. Udzielenie ulgi w postaci rat jest zasadne jedynie w sytuacji, gdy podatnik wykaże możliwość spłaty zaległego podatku w terminach i kwotach wyznaczonych decyzja ratalną. Analizując cały zebrany materiał dowodowy organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek uzasadniających udzielenia dalszego układu ratalnego w zakresie przedmiotowych zaległości podatkowych

W skardze złożonej pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Spółka zarzuciła organowi podatkowemu brak dobrej woli i rozważenia ważnego interesu podatnika, a także brak przepisów przystosowanych do nowych reguł rynkowych. Skarżący podkreślił, że jako podatnik nie uchyla się od zapłacenia zaległych podatków, a jedynie prosi o przesunięcie terminu płatności ze względu na specyfikę swojej branży. Ponadto skarżący wskazał, iż zgodnie z treścią pisma z dnia [...] lutego 2011 r. podane zostały konkretne terminy i możliwe do spłaty kwoty zaległości, które pozwolą uregulować przedmiotowe zaległości i spłacić pozostałe zobowiązania. Skarżący podkreślił, że nie może podać źródeł finansowania spłat zaległych zobowiązań, wskazując jednocześnie, że wyłącznymi, kontrahentami podmiotu są Urzędy Miejskie lub Gminne, które zerwałyby umowy i nałożyły na stronę dotkliwe kary.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 , poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże powody uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej są inne aniżeli zarzuty podniesione w skardze.

Na wstępie zauważyć należy, że postępowanie w badanej sprawie zostało zainicjowane przez skarżącą Spółkę, która pismem z dnia [...] listopada 2010 r. wniosła o zmianę za zgodą stron ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. w zakresie dalszego rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za 2008 i 2009 r.

Należy podkreślić, że ostateczna decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r., na którą powołała się strona skarżąca została wydana w trybie zwykłym, natomiast w złożonym wniosku Spółka domagała się uchylenia decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że sformułowany przez Spółkę wniosek winien być rozpatrzony w oparciu o przepis art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony.

Sąd zauważa, że sentencja decyzji organu pierwszej instancji, pomija żądanie strony zawarte we wniosku z dnia [...] listopada 2010 r., bowiem zawiera rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy dalszego rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za 2008 r. i 2009 r.

Jakkolwiek sentencja organu drugiej instancji wydana została w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2010 r., to stwierdzić należy, że decyzje zarówno pierwszej jak i drugiej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej, bowiem z uzasadnień zaskarżonych rozstrzygnięć nie wynika, czy zbadano występowanie przesłanek określonych w art. 253a Ordynacji podatkowej.

Sąd zwraca także uwagę na niekonsekwencję zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na stronie 8 decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu zauważa, że w sentencji decyzji organ pierwszej instancji powinien obok art. 207 Ordynacji podatkowej powołać również art. 253a tejże ustawy. Jednakże, jak wskazuje organ drugiej instancji, z treści decyzji wynika, że organ pierwszej instancji prowadził postępowanie podatkowe we właściwym trybie, tj. w zakresie odmowy zmiany decyzji ostatecznej, o czym świadczy przyjęta wysokość należności głównej ([...] zł) oraz odsetek za zwłokę ([...] zł).

W kontekście powyższego należy przyjąć, że Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu dostrzegł nieprawidłowości w sentencji wydanego rozstrzygnięcia pierwszej instancji, jednakże błędnie uznał, iż nie prowadziło to do zmiany merytorycznej treści wydanego orzeczenia. W powyższym zakresie organ nie zreformował decyzji pierwszej instancji, jak również nie wydał rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 253a Ordynacji podatkowej.

Przewidziane w powołanym powyżej przepisie postępowanie nadzwyczajne zmierzające do zmiany decyzji ostatecznej nie może prowadzić do powtórnego postępowania dowodowego, lecz ogranicza się do zbadania występowania przesłanek uzasadniających wzruszenie decyzji ostatecznej. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o zmianę decyzji ostatecznej na podstawie art. 253a Ordynacji podatkowej jest wydawane w ramach uznania administracyjnego.

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, organy podatkowe nie zastosowały trybu przewidzianego w art. 253a Ordynacji podatkowej. Organ pierwszej instancji wydał decyzję o odmowie dalszego rozłożenia na raty, prowadząc postępowanie, na podstawie art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy takie rozstrzygnięcie zaakceptował.

Zdaniem Sądu stwierdzone naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a zatem poddane kontroli Sądu decyzje należało uchylić.

Ponownie rozpatrując sprawę organ winien rozpatrzyć wniosek Spółki z dnia [...] listopada 2010 r. i wydać decyzję odpowiadającą wymogom art. 253a Ordynacji podatkowej.

Jak wskazano powyżej rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o zmianę decyzji ostatecznej na podstawie art. 253a Ordynacji podatkowej jest wydawane w ramach uznania administracyjnego ("organ może"). Kontroli Sądu podlega jednak prawidłowość postępowania, które doprowadziło do określonego rozstrzygnięcia. Brak wyjaśnienia w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji powodów dokonanego rozstrzygnięcia czyni tę kontrolę niemożliwą.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie 1 sentencji.

O kosztach orzeczono jak w punkcie 2 w oparciu o przepis art. 200 w/w ustawy.