Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 2026/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) Protokolant referent stażysta Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2005 r. sprawy ze skargi B.S.-D. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego ; 1. stwierdza nieważność decyzji Kuratora Oświaty z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...], 2. zasądza od Kuratora Oświaty na rzecz B. S.-D. kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. /-/ M.Dybowski /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ P.Miładowski JF


UZASADNIENIE

Sygn. 4/II SA/Po 2026/03

U Z A S A D N I E N I E :

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2000 r. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 69 w P., na podstawie art. 9b ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.- Karta Nauczyciela (j.t. Dz. U. 56/97/357, 106/98/668, 162/98/1118, 12/00/136,19/00/239, 22/00/291- dalej KN) w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy- Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. 19/00/239- dalej ustawa zmieniająca), nadał B. W. S.- D., urodzonej [...] lipca 1968 r. w W., stopień nauczyciela kontraktowego; wskazał, że Zainteresowana ma kwalifikacje- wyższe magisterskie z przygotowaniem pedagogicznym i może być zatrudniona w szkole podstawowej, gimnazjum i szkole ponadgimnazjalnej. W uzasadnieniu Dyrektor Szkoły wskazał, że Zainteresowana ukończyła w 1992 r. studia wyższe magisterskie z przygotowaniem pedagogicznym na kierunku psychologia pracy na Uniwersytecie [...] w P. ( k. 7-7v akt administracyjnych, nadesłanych przy piśmie z dnia [...] października 2005 r.).

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. Prezydent Miasta P. na podstawie art. 9b ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.- Karta Nauczyciela (j.t. Dz.U. 56/97/357 ze zm.) i art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 kpa stwierdził nieważność decyzji o nadaniu B. S.- D. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego nr [...] z dnia "[...] września" (k. 6 akt administracyjnych; k. 36 akt sądowych) 2000 r., wydanej przez Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 69 w P..

W uzasadnieniu Prezydent Miasta P. wskazał, że dnia [...] kwietnia 2000 r. Zainteresowana nie posiadała przygotowania pedagogicznego, zatem winna była uzyskać stopień nauczyciela stażysty (art. 7 ust. 6 ustawy zmieniającej). W 1992 r. w Uniwersytecie [...] ukończyła psychologię, w zakresie psychologii pracy, co nie daje Jej merytorycznego przygotowania do zajmowania stanowiska psychologa szkolnego. Nie spełniła tym samym warunków uprawniających do uzyskania z mocy prawa stopnia awansu zawodowego, zawartych w art. 7 ust. 3 ustawy zmieniającej.

W odwołaniu od tej decyzji B. S.- D. wniosła o unieważnienie decyzji Prezydenta Miasta z [...] marca 2003 r. Odwołująca się podniosła w szczególności, że nadanie Jej stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego odbyło się zgodnie z warunkami określonymi w piśmie MEN z dnia [...] lutego 2000 r. nr [...]; w rozumieniu tego pisma posiadała wówczas przygotowanie pedagogiczne i spełniała pozostałe warunki wymagane dla zajmowania stanowiska psychologa szkolnego. Pragnąc rozwiać wszelkie wątpliwości, co do kwalifikacji, niezwłocznie odbyła kurs pedagogiczny, który ukończyła [...] września 2000 r. Nie zgadza się ze sformułowaniem "rażące naruszenie prawa" w odniesieniu do Jej drogi zawodowej, bowiem ówczesna sytuacja prawna nauczycieli rozpoczynających pracę, była niejednoznaczna. Owe fakty stoją w sprzeczności z art. 8 kpa. Szczególnie rażącym tego przykładem jest podpisanie przez tego samego urzędnika pism o zaakceptowaniu, a później unieważnieniu Jej awansu zawodowego.

Kurator Oświaty decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] na podstawie "przepisów rozporządzenia Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli... Dz. U. nr 98, poz. 433 z późniejszymi zmianami oraz interpretacji Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 24 lutego 2000 r.- nr pisma DKS-WPP-1110-54-MK/00" oraz art. 154 § 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania B. S.D., uchylił decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] i utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2000 r. nr [...] Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 69 w P. o nadaniu B. S.-D. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego.

W uzasadnieniu Kurator Oświaty przytoczył obszerne fragmenty powołanego w podstawie prawnej decyzji pisma MEN z dnia [...] lutego 2000 r. i wskazał, że przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. 98/91/ 433 ze zm.- dalej rozporządzenie) nie określają, w jakim wymiarze winny być realizowane poszczególne zajęcia wchodzące w zakres przygotowania pedagogicznego, pozostawiając tę kwestię rozstrzygnięciu instytucji prowadzącej kształcenie. Osoby legitymujące się dyplomem magistra psychologii spełniają warunki określone w rozporządzeniu i odpowiednie przygotowanie pedagogiczne do zajmowania stanowiska psychologa w szkołach i poradniach psychologiczno- pedagogicznych. B. S.-D. otrzymała akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego dnia [...] kwietnia 2000 r., gdy interpretacja Ministerstwa Edukacji Narodowej była obowiązująca. Podobną interpretację MEN wystosowało w piśmie z [...].8.2000- nr pisma [...].

Pismem z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] Zastępca Dyrektora Wydziału Oświaty Urzędu Miasta P. w nawiązaniu do decyzji [...]Kuratora Oświaty z dnia [...] 6.2003 r. poinformował Kuratora, że Wydział Oświaty "wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji" Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 69 w P. o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego B.S.- D. nr [...] z dnia [...] września 2000 r., wskazywał również na brak przygotowania merytorycznego do zajmowania stanowiska psychologa szkolnego. Zainteresowana ukończyła w 1992 r. psychologię pracy, nie będącą w świetle stanowiska MENiS specjalnością przygotowującą do pracy w szkole. Podstawą unieważnienia ww decyzji było stanowisko MENiS, że osoby te "nie spełniają wymogów dotyczących przygotowania merytorycznego i metodycznego". Zastępca Dyrektora Wydziału wniósł o ponowne przeanalizowanie załączonej dokumentacji i stanowiska Ministerstwa.

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. Kurator Oświaty, na podstawie art. 132 § 1 kpa, na skutek "odwołania wniesionego przez Prezydenta Miasta P." od decyzji [...] z dnia [...] czerwca 2003 w sprawie nadania B. S.- D.stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, uchylił tę decyzję i utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. nr [...].

W uzasadnieniu Kurator Oświaty wskazał, że w trakcie postępowania wyjaśniającego uznał kwalifikacje B. S.- D. w zakresie przygotowania pedagogicznego; nie ustosunkował się do zagadnienia kwalifikacji merytorycznych. Osoby legitymujące się dyplomem ukończenia studiów wyższych na Wydziale Nauk Społecznych, w zakresie psychologii pracy, nie posiadają przygotowania merytorycznego do zajmowania stanowiska pedagoga szkolnego. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. i rozporządzenie z 10.10.1991 w § 6 ust. 2 stanowi, że kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela- psychologa w szkołach i placówkach posiada osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku psychologia w specjalności odpowiadającej rodzajowi prowadzonych zajęć. Zainteresowana nie spełnia warunków uprawniających do uzyskania, z mocy prawa, stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, zawartych w art. 7 ust. 3 ustawy zmieniającej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. S.- D. wniosła o "unieważnienie zaskarżonej decyzji". Zainteresowana zarzuciła decyzji, że Kurator Oświaty nie miał prawa wydać owej decyzji, bowiem decyzja [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. była wydana na skutek odwołania od decyzji I instancji, zatem jako decyzja II instancji była decyzją ostateczną- nie przysługiwało od niej odwołanie. Decyzja [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a polskie prawo administracyjne nie zna decyzji III instancji.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] listopada 2003 r. Kurator Oświaty, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym wskazywał, że "w zaskarżonej decyzji omyłkowo znalazło się błędne pouczenie, iż jest ona decyzją ostateczną i że przysługuje od niej skarga do" NSA; stronie przysługuje odwołanie do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu- zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (art. 15 w zw. z art. 127 i n. kpa; k. 10 akt sądowych). Z kolei w piśmie z dnia [...] listopada 2003 r. wyjaśnił, że decyzję z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] wydano w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, jako działanie organu wyższego stopnia ( art. 96 ust. 7 pkt 2 KN) i odniesiono się tym samym do środka wniesionego przez stronę sprzeciwiającą się decyzji ostatecznej, a pisma Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2003 i [...] lipca 2003 potraktowano jako "odwołanie" ( k. 18 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną.

Zgodnie z zasadą trwałości decyzji, decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne; uchylenie lub zmiana takich decyzji, twierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kpa lub w ustawach szczególnych (art. 16 § 1 kpa).

Po początkowych wątpliwościach ( teza 2 postanowienia NSA z 5.6.1981- II SA 157/81- ONSA 1/81/52) ostatecznie przyjęty został w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i w doktrynie pogląd, że organ wyższego stopnia, stwierdzający nieważność decyzji ostatecznej, orzeka jako organ I instancji w odrębnym postępowaniu (postępowaniu nadzwyczajnym; uchwała pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej SN z 15.12.1984- III AZP 8/83- OSNC 10/85/143; uchwała 7 Sędziów SN z 14.6.1991- III AZP 2/91- OSNC 1/92/3, akceptowana przez T. Wosia- Orzecznictwo Gospodarcze 3/92/13 i B. Adamiak w: "Kpa. Komentarz" CH BECK 2004 s. 615-616 nb.3; wyrok NSA z 23.11.1992- IV SA 721/92- ONSA 3/93/72, akceptowany przez zespół pod red. A. Wróbla "Kpa orzecznictwo, piśmiennictwo" Zakamycze 2002 s. 770 uw. 21). W tym stanie rzeczy decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2003 r. była decyzją I instancji w postępowaniu nadzwyczajnym.

Od tej decyzji odwołanie z dnia [...] kwietnia 2003 r. skutecznie wniosła B. S.- D.. Z tej przyczyny pismo Zastępcy Dyrektora Wydziału Oświaty Urzędu Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] nie mogło być "odwołaniem" (jak zdawał się je postrzegać pełnomocnik Kuratora Oświaty- k. 18, 19 akt sądowych), lecz pismem przewodnim, przesyłającym odwołanie B. S.- D. w trybie art. 133 kpa (k. 4 akt administracyjnych= k. 19, 38, 39 akt sądowych).

Decyzja Kuratora Oświaty z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] była zatem decyzją organu II instancji w postępowaniu nadzwyczajnym, przedmiotem którego było badanie, czy decyzja Dyrektora Szkoły z dnia [...] kwietnia 2000 r. nr [...] nie była dotknięta wadami kwalifikowanymi z art. 156 kpa. Błędnie zatem Kurator Oświaty powołał jako podstawę orzekania art. 154 § 2 kpa, który to przepis służy uchyleniu lub zmianie decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej i to wyłącznie decyzji nie tworzącej praw nabytych. Nie ulega wątpliwości, że decyzja o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela jest decyzją tworzącą prawa nabyte po stronie nauczyciela.

Kurator Oświaty w niniejszej sprawie orzekał jako organ odwoławczy na podstawie art. 138 kpa, badając- z uwagi na orzekanie w postępowaniu nadzwyczajnym- przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z sentencji i uzasadnienia decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] wynika, że- mimo błędnego powołania art. 154 § 2 kpa i nieprecyzyjnego powołania "przepisów rozporządzenia" Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. 98/91/ 433 ze zm.)- Kurator Oświaty prawidłowo stwierdził brak dostatecznych podstaw do stwierdzenia decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], że decyzja Dyrektora Szkoły z dnia [...] kwietnia 2000 nr [...] wydana została bez podstawy prawnej lub z r a ż ą c y m naruszeniem prawa ( art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Mimo zatem, że decyzja Kuratora Oświaty z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] dotknięta jest naruszeniami przepisów postępowania, lecz naruszenia te nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik postępowania.

Trafnie Skarżąca wskazuje, że decyzja Kuratora Oświaty z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] zapadła jako "decyzja III instancji" w postępowaniu nadzwyczajnym, choć kpa i ustawy szczególne, mające zastosowanie w sprawie nie dawały po temu podstaw. W szczególności pismo Zastępcy Dyrektora Wydziału Oświaty Urzędu Miasta P. z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] nie mogło być "odwołaniem" (jak błędnie przyjął to w rubrum zaskarżonej decyzji Kurator Oświaty, a następnie podtrzymał w postępowaniu skargowym - k. 1, 2 akt administracyjnych; k. 18,20, 31 akt sądowych), bowiem odwołanie od decyzji I instancji przysługuje tylko stronie bądź podmiotom na prawach strony i to wyłącznie do jednej instancji (art. 15 w zw. z art. 127 § 1 kpa; B. Adamiak- op. cit. s. 563 nb. 14, s. 564-56 nb. 18-21 do art. 127). W żadnych okolicznościach prawo odwołania nie przysługuje organowi I instancji (in casu- z uwagi na postępowanie nadzwyczajne- Prezydentowi Miasta P.) i to od drugoinstancyjnej decyzji ostatecznej (jaką była decyzja Kuratora Oświaty z dnia [...] czerwca 2003 nr [...]). Kurator Oświaty nie mógł skutecznie orzekać na podstawie art. 132 § 1 kpa (bowiem jest przepis uprawniający wyjątkowo samokontrolę organu I instancji, którym Kurator Oświaty nie był; B. Adamiak- op. cit. s. 578 nb. 1 do art. 132), ani też art. 38 ust. 2 ustawy o NSA (bowiem organ I instancji nie mógł skutecznie wnieść skargi do Sądu Administracyjnego). Na tle art. 38 ust. 2 ustawy o NSA utrwalił się pogląd, który pozostaje- odpowiednio- aktualny na tle art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270 ze zm.-dalej upsa, że postępowanie skargowe nie może być uruchomione przez organ administracji publicznej, którego działalność ma być przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem ( T. Woś "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" W.Pr. 2005 s. 212 uw. 2).

Skoro zatem zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo , przeto na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 200 upsa w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm., należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji i orzec o zwrocie kosztów sądowych. Na podstawie art. 152 upsa orzeczono o tym, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.

Skutkiem niniejszego wyroku w obrocie prawnym pozostaje decyzja nr [...] z dnia [...] kwietnia 2000 r. Dyrektora Szkoły Podstawowej w P. i decyzja z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...]Kuratora Oświaty.

/-/M. Dybowski /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/P. Miładowski

KB/