Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1735/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3,
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
article: art. 5 pkt 4
journal: Dz.U. 2004 nr 173 poz 1807
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
article: art. 156 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Protokolant - st. sekr. sąd. Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... czerwca 2010 r. nr ... znak ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Z. Sp. z o.o. w W. kwotę ... zł (...) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez Z. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (zwaną dalej: skarżącą) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z ... czerwca 2010 r. nr ... Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARiMR w T. (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR) z ... stycznia 2010 r. nr ..., na podstawie której stwierdzona została nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. (dalej: Kierownik Biura ARiMR) z ... grudnia 2004 r. nr ... .

Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym.

Z. Sp. z o. o. Gospodarstwo Rolne w L. złożyła ... czerwca 2004 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. We wniosku tym zadeklarowała do płatności działki o łącznej powierzchni ... ha.

Kierownik Biura ARiMR, decyzją z ... grudnia 2004 r. przyznał Z. Sp. z o. o. Gospodarstwo Rolne w L. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2004 rok w wysokości ...zł.

W dniu ... grudnia 2009 r. Dyrektor Oddziału ARiMR zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura ARiMR z ... grudnia 2004 r., a następnie decyzją z ... stycznia 2010 r. stwierdził nieważność powyższej decyzji.

Skarżąca złożyła odwołanie do Prezesa ARiMR, w którym nie zgodziła się z rozstrzygnięciem w przedmiotowej sprawie oraz zarzuciła naruszenie art. 7, 77, 156 § 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej: k.p.a., art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76, późn. zm.) oraz art. 5 ust. 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej.

Decyzją z ... czerwca 2010 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. – organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Organ odwoławczy stwierdził, że powyższe przesłanki zaistniały w rozpatrywanej sprawie, ponieważ decyzja została skierowana do oddziału spółki Z. Sp. z o.o. Z Krajowego Rejestru Sądowego dla Z. Sp. z o.o. wynika, że Gospodarstwo Rolne w L. stanowi Oddział Z. Sp. z o.o. (KRS ..., Rubryka 3). Ponadto organ wskazał, że wydawane były decyzje na oddziały Z. Sp. z o.o., np. decyzja nr ... z dnia ...kwietnia 2005 r. o przyznaniu płatności ONW na 2004 r. na rzecz Gospodarstwa Rolnego w T.

Dalej organ wskazał, iż opierając się na przepisach k.p.a. oraz ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, Dyrektor Oddziału ARiMR wydał w dniu ... stycznia 2010 r. decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura ARiMR o przyznaniu płatności z tytułu ONW, bowiem płatność przyznana została Z. Sp. z o.o. Gospodarstwo Rolne w L., tj. oddziałowi osoby prawnej Z. Sp. z o.o. w W. . Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 k.p.a. stronami postępowania administracyjnego mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Stosownie do art. 30 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Przywołany wyżej przepis art. 29 k.p.a. enumeratywnie wymienia kto może być stroną postępowania administracyjnego. Organ stwierdził, że oddział spółki kapitałowej prawa handlowego nie mieści się w żadnej z tych kategorii. Nie jest on ani osobą fizyczną ani osobą prawną. Zgodnie z art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807, z późn. zm.), oddział oznacza wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Tego rodzaju jednostka organizacyjna nie istnieje niezależnie od macierzystych osób prawnych i swą działalność gospodarczą prowadzi w jej imieniu i na rachunek osoby prawnej, której jest częścią. Oddział spółki nie stanowi samoistnego podmiotu prawa i nie może być samodzielnym podmiotem stosunku cywilno - prawnego, administracyjno - prawnego, ani też nie może zaciągać we własnym imieniu praw i obowiązków. Jest on materialnie i organizacyjnie wyodrębnioną częścią działalności gospodarczej. Żadna z regulacji prawnych nie przyznaje osobowości prawnej oddziałowi spółki. Nie posiada on zdolności prawnej oraz zdolności do czynności prawnych. Oddział spółki działa wyłącznie w ramach struktury osoby prawnej. Stanowi bowiem jej jednostkę wewnątrzorganizacyjną, której tworzenie następuje w wyniku decyzji organizacyjnych dotyczących kształtowania wewnętrznej struktury osoby prawnej. Wobec powyższego organ stwierdził, iż oddział nie może być stroną zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i cywilnym.

Organ zwrócił również uwagę na przepisy regulujące przyznawanie płatności ONW oraz inne przepisy mające zastosowanie w sprawie. W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657, z późn. zm.) płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, po spełnieniu wskazanych przepisami prawa warunków. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273, z późn, zm.) pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub grupy producentów rolnych. Przytoczone wyżej przepisy wyraźnie określają, iż płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania udziela się producentowi rolnemu.

Prezes ARiMR stwierdził, że oddział spółki kapitałowej nie mieści się w definicji producenta rolnego, zawartej w art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie z tym przepisem producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia.

Dla uznania podmiotu za producenta rolnego niezbędnym jest aby ten podmiot jako osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej była posiadaczem gospodarstwa rolnego lub aby prowadziła działalność rolniczą w gospodarstwie znajdującym się na terytorium Wspólnoty, przy czym w definicji rolnika w rozporządzeniu nr 1782/2003 zaznaczono, iż w przypadku grupy osób fizycznych lub prawnych, za rolnika należy uznać tę grupę niezależnie od statusu, jednakże muszą być spełnione ww. warunki.

Organ zauważył, iż oddział spółki jest konstrukcją przedmiotową, a definicja producenta zawarta w ustawie o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz w rozporządzeniu nr 1782/2003 opiera się na podmiotowej, a nie przedmiotowej koncepcji rolnika.

Oddział osoby prawnej nie ma też, w związku z powyższym, samodzielności wprowadzeniu określonego rodzaju działalności, co pozwoliłoby na uznanie go za rolnika w rozumieniu przepisów unijnych, na które powołuje się strona.

W odniesieniu do podnoszonego w odwołaniu zarzutu skierowania zaskarżonej decyzji do podmiotu nieuprawnionego organ wyjaśnił, że kwestia ewentualnego następstwa prawnego nie podlega ocenie w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności, ponieważ rolą tego postępowania jest tylko zweryfikowanie, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Zagadnienie następstwa prawnego będzie miało natomiast znaczenie w późniejszym postępowaniu w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności, które musi nastąpić po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji Kierownika Biura Powiatowego.

Odnosząc się natomiast do twierdzenia odwołującej spółki, iż organ znał status prawny wnioskodawcy ubiegającego się o wpis do ewidencji producentów, gdyż to pracownicy wypełniali wniosek, organ wyjaśnił, że w załączonym do odwołania piśmie Prezesa ARiMR z dnia ... marca 2004 r. kierowanego do F. wyraźnie wskazano, iż wniosek o wpis do ewidencji producentów winien być sprawdzony w zakresie poprawności danych w nim zawartych oraz skorygowanie ich w przypadku niezgodności. Tymczasem we wniosku złożonym przez Oddział - Gospodarstwo Rolne w L. błędnie wskazano nazwę wnioskodawcy. We wniosku tym nieprawidłowo użyto formy podmiotu zaznaczając, że wnioskodawca, tj. Z. Sp. z o.o. Gospodarstwo Rolne L. jest osobą prawną. Zgodnie z art. 43 kodeksu cywilnego firma oddziału osoby prawnej zawiera pełną nazwę tej osoby oraz określenie "oddział" ze wskazaniem miejscowości, w której oddział ma siedzibę.

Ustosunkowując się z kolei do powoływanych w odwołaniu orzeczeń sądów organ stwierdził, że wydając rozstrzygnięcie w sprawie przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej ze skargi innego oddziału Z. Sp. z o.o. w W. tj. oddziału w O. (Sygn. akt II GSK 423/07), NSA opierał się na zgromadzonym w sprawie dokumentach, w tym m.in. na wniosku oddziału w O. o wpis do ewidencji producentów, który nie zawierał poprawnej formy osoby prawnej podmiotu. Stąd stwierdzenie NSA, który na marginesie rozważań wskazał, iż wniosek o udzielnie pomocy na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE złożył podmiot będący posiadaczem gospodarstwa rolnego, mający prawidłowo nadany numer ewidencyjny. W ocenie organu ustalenia Sądu nie stanowią oceny prawnej wskazującej, że oddział osoby prawnej posiada zdolność prawną albo, że może być producentem rolnym. Organ stwierdził, że wyrok NSA nie może nadać osobowości prawnej Oddziałowi spółki kapitałowej, który takowej nie posiada.

Organ zwrócił również uwagę, iż w ww. wyroku NSA uznał za zasadny wyrok WSA w Bydgoszczy, którym zarzucono organom nie wyjaśnienie istotnych okoliczności w sprawie. Sąd stwierdził bowiem, że organy nie rozstrzygnęły kwestii prawidłowości wpisu do ewidencji producentów oddziału osoby prawnej Z. Sp. z o.o. w W. WSA w Bydgoszczy rozpatrując skargi pozostałych oddziałów Spółki Z. na decyzje Dyrektora Oddziału ARiMR, utrzymujące w mocy decyzje Kierownika Biura ARiMR o odmowie ww. podmiotom pomocy finansowej na działanie dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE, uznał za niedopuszczalną sytuację, aby odmówić przyznania pomocy w ramach tego programu bez wyeliminowania z rejestru producentów rolnych podmiotu, który w tym rejestrze figuruje (sygn. akt I SA/Bd 391/07 oraz I SA/Bd 389/07). W ww. wyrokach Sąd skonstatował, iż niezgodne z zasadą państwa prawnego byłoby stanowisko, że wnioskodawcy, który nie jest producentem odmawia się wpisu do ewidencji, natomiast wnioskodawca niebędący producentem wpisany do ewidencji producentów w sposób omyłkowy mógłby w niej figurować bez końca. WSA w Bydgoszczy odnosząc się do prawidłowości wpisu wskazał ponadto, że istnieje prawna możliwość usunięcia wadliwego wpisu. Mając na uwadze fakt, iż powyższe rozstrzygnięcie zapadło w zbliżonym do niniejszego stanie faktycznym, organ administracji biorąc pod uwagę wywód prawny WSA w Bydgoszczy podjął kroki w celu wyeliminowania błędnie nadanego oddziałowi spółki numeru identyfikacyjnego. W dniu ... grudnia 2008 r. Z. Sp. z o.o. w W. Oddział w L. został wykreślony z ewidencji producentów, co oznacza anulowanie nadanego mu w dniu ... maja 2004 r. numeru identyfikacyjnego. W ocenie organu uznanie oddziałów jednej spółki (osoby prawnej) za podmioty uprawnione do otrzymania dopłaty przez każdą z nich, z uwagi na błędny wpis do ewidencji producentów każdego z oddziałów (spółka posiadała odrębny wpis), naruszałoby zasadę równości wobec prawa.

Prezes ARiMR również zauważył, że nawet gdyby przyjąć, iż nadanie numerów w bazie ewidencji producentów oddziałom spółki z o.o. Z. w W. wynikało z błędu organu, to powyższe nie uzasadnia twierdzenia, że decyzja przyznająca oddziałowi spółki kapitałowej płatności ONW jest prawidłowa. Skoro przepisy prawa materialnego nie przyznają oddziałom spółki kapitałowej zdolności prawnej w zakresie prawa administracyjnego, to taki oddział nie ma zdolności do występowania w postępowaniu w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wydanie decyzji w stosunku do oddziału spółki prawa handlowego prowadzi do wniosku, że decyzja ta skierowana została do podmiotu niebędącego stroną w sprawie. Tym samym, zdaniem organu, stwierdzić należy, iż oddział spółki nie mógł skutecznie ubiegać się o przyznanie płatności z tytułu ONW.

Odnosząc się natomiast do zarzutu rażącego naruszenia art. 7 oraz art. 77 k.p.a. organ stwierdził, iż strona skarżąca nie wykazała na czym polegało owe naruszenie. Organ nadzoru stwierdziwszy, iż wydanie decyzji oddziałowi spółki kapitałowej nastąpiło z naruszeniem obowiązujących przepisów, wydał decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności ONW. Zdaniem Prezesa ARiMR stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Skierowanie decyzji administracyjnej o przyznaniu płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do oddziału w L. osoby prawnej Z. Sp. z o.o. w W., czyli do podmiotu niebędącego stroną w sprawie jest poważną wadą stanowiącą przesłankę stwierdzenia nieważności aktu na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ wyjaśnił, że zgodnie z ww. przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.

Wobec powyższego Prezes ARiMR stwierdził, że Dyrektor Oddziału ARiMR zasadnie stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura ARiMR o przyznaniu płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, dotkniętej wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Skarżąca w dniu ... czerwca 2010 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję. Wniosła o stwierdzenie jej nieważności lub uchylenie jej w całości. W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała wszystkie zarzuty zawarte w odwołaniu. Zdaniem skarżącej błędne jest stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji jakoby oddział spółki z o.o. nie był stroną postępowania administracyjnego, a w związku z tym nie był uprawniony do otrzymania pomocy celowej z funduszy unijnych. Zgodnie z art. 28 i. 29 kpa stronami postępowania są osoby fizyczne i osoby prawne a także jednostki nie posiadające osobowości prawne. Do wskazanej kategorii należy zaliczyć podmioty gospodarcze o których stanowi art. 2 ust 2 ustawy o działalności gospodarczej tj. " osoby fizyczne, osoby prawne a także jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, utworzone zgodnie z przepisami prawa, jeżeli ich przedmiot działalności obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej". Oddział spółki z o.o. został utworzony zgodnie z przepisami prawa a jego przedmiotem działalności jest prowadzenie działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 4 pkt 6 ustawy Prawo działalności gospodarczej oddziałem jest wyodrębniona i samodzielna organizacyjnie część działalności gospodarczej wykonywana przez przedsiębiorcę poza głównym miejscem wykonywania działalności.

Skarżąca nie zgodziła się także z wyrażonym w uzasadnieniu decyzji stwierdzeniem, że art. 29 k.p.a. zawiera ścisłe i wyczerpujące wyliczenie stron postępowania administracyjnego. Ponadto, zdaniem skarżącej Spółki, pojęcie rolnika w sprawach o udzielenie pomocy ze środków unijnych jest szersze niż pojęcie strony wynikające z art. 28 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w powyższym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja winna zostać uchylona, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Zarzuty te należy uznać za całkowicie chybione.

W szczególności Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że oddział spółki kapitałowej może być uznany za jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, o której mowa w art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76),w którym prawodawca dokonał zdefiniowania poszczególnych pojęć, wskazując m.in., że przez określenie producenta należy rozumieć producenta rolnego, organizację producentów, przetwórcę oraz podmiot prowadzący zakład utylizacyjny. Z kolei za producenta rolnego, w rozumieniu ustawy, może być uznana osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia.

Dokonany opis pojęcia "producenta rolnego" świadczy o tym, że zróżnicowanie to przeprowadzone zostało w oparciu o kryterium formy prawnej podmiotu. Znajduje to dodatkowe potwierdzenie w części III poz. 02 wzoru wniosku o wpisu do ewidencji producentów, w której uwzględniono 3 alternatywne formy prawne podmiotu (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej).

Podstawową kwestią jaką należało rozstrzygnąć w niniejszej sprawie stało się ustalenie, czy oddział spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może być uznany jako samodzielna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej i tym samym, czy może być uznany za producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Aby odpowiedzieć na to pytanie należało wyjaśnić czym, w sensie prawnym, jest oddział spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Precyzyjną definicję oddziału przedsiębiorcy zawiera art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.), który stwierdza, że przez oddział należy rozumieć wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Chociaż przepisów tej ustawy nie stosuje się m.in. do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego (art. 3), to należy uznać, że definicją oddziału przedsiębiorcy możemy posłużyć się także w sprawie niniejszej, gdyż Spółka Z. jest przedsiębiorcą w rozumieniu tej ustawy.

W powszechnym odbiorze oddziały spółki z ograniczoną odpowiedzialnością funkcjonują jako samodzielne podmioty, tym niemniej nie można zapomnieć o tym, że poza organizacyjnym wyodrębnieniem, nie stanowią one innego od spółki podmiotu prawa. Samodzielność i wydzielenie struktur finansowych, osobowych, organizacyjnych oddziału spółki z o.o. nie daje podstaw do przyjęcia, iż oddział taki może posiadać odrębną od spółki formę prawną. Fakt, że oddział spółki z o.o. nie posiada samodzielnej osobowości prawnej, nie oznacza, że może być on uznany jako odrębna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, cały czas pozostaje bowiem częścią danego przedsiębiorstwa, które posiada osobowość prawną.

Na ten fakt słusznie zwraca uwagę organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności Prezes ARiMR słusznie wskazuje, iż oddział spółki jest konstrukcją przedmiotową, a definicja producenta zawarta w ustawie o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności opiera się na konstrukcji podmiotowej. Dlatego też w żaden sposób nie można uznać, że oddział spółki może być odrębną od spółki jednostką organizacyjną. Jest on częścią struktury spółki, wewnętrznie wyodrębnioną, ale nie mogącą występować w swoim imieniu w obrocie. Nie mając odrębności od spółki nie może być także posiadaczem gospodarstwa rolnego, gdyż posiadaczem pozostaje zawsze spółka.

Jak już wyżej wspomniano Sąd podziela poglądy zaprezentowane w tym przedmiocie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednak należy stwierdzić, że skoro organ słusznie stwierdza, że oddział spółki jest tylko częścią spółki, to zupełnie niezrozumiałą jest konkluzja, że stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie płatności ONW za rok 2004 następuje na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Jeśli oddział spółki nie jest podmiotem od spółki odrębnym to decyzja skierowana do oddziału spółki nie mogła być skierowana do innej osoby niż spółka. A jeżeli tak to została skierowana albo do osoby nieistniejącej albo do Z. Spółki z o.o. z siedzibą w W.

Zdaje się nie budzić wątpliwości organu, tak jak nie budzi wątpliwości Sądu, że stroną w sprawie jest Z. Spółka z o.o. z siedzibą w W. Do niej skierowano zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz obie decyzje w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej płatność. Decyzja o przyznaniu płatności brzmi "(...) przyznaję Z. Sp. z o.o. Gospodarstwo Rolne w L. płatność ONW (...)". Z wniosku o przyznanie płatności także wynika, że wnioskuje o nią Z. Sp. z o.o. Gospodarstwo Rolne w L. .

Także wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych, złożony w toku rozprawy przez pełnomocnika skarżącej został złożony przez "Z." spółkę z o.o. Gospodarstwo Rolne w L., we wniosku wskazano, że składa go osoba prawna.

W ocenie Sądu przytoczone fakty wyraźnie wskazują, że dla strony przy składaniu wniosku o wpis do ewidencji, ani wnioskowaniu o przyznanie płatności, nie ulegało wątpliwości, że czynności tych nie dokonuje żadna zewnętrzna w stosunku do Spółki Z. jednostka organizacyjna, tylko wewnętrzna jednostka Spółki. Analogicznie dla organów dokonujących wpisu do ewidencji oraz przyznających płatność również było jasne, że wnioskujący jest częścią Spółki Z. . Dodatkowo można tutaj wskazać na pismo ... Oddziału Regionalnego ARiMR skierowane w dniu ... kwietnia 2004 r. do Prezesa Zarządu "Z." Spółki z o.o. w W. (w aktach administracyjnych, strony nienumerowane) dot. rejestrowania w ewidencji producentów podmiotów posiadających dwuczłonowy numer regon (tak jak oddział spółki ). Pismo informuje, że po wyeliminowaniu problemu technicznego związanego z rejestracją podmiotów posiadających dwuczłonowy regon nie ma żadnych przeszkód w składaniu wniosku o wpis do ewidencji producentów przez zakłady Spółki Z.

Wszystkie te okoliczności wyraźnie wskazują, że dla obu stron było jasne, że o płatności występuje oddział Spółki tj. część Spółki, bowiem mylnie w 2004 r. Agencja uważała, że można oddziały spółki z o.o. rejestrować w ewidencji jako odrębnych producentów rolnych.

Jak już wspomniano Sąd podziela pogląd organu, że było to działanie nieprawidłowe, bowiem definicję producenta rolnego wypełniała tylko Spółka Z. jako całość, gdyż tylko Spółce można przypisać walor posiadania gospodarstwa rolnego i w związku z tym do rejestru producentów winna być wpisana tylko raz, a co za tym idzie winna złożyć tylko jeden wniosek o płatność obejmujący wszystkie posiadane działki rolne, które spełniały warunki do uzyskania płatności. Jednak ustalenie czy z powyższych względów decyzja o przyznaniu płatności, której dotyczy niniejsze postępowanie winna być wyeliminowana z obrotu prawnego wykracza poza kognicję Sądu w tej konkretnej sprawie, bowiem Sąd kontroluje prawidłowość działań organów administracji, ale nie może ich w ich zadaniach wyręczać.

Wobec powyższego zaskarżona decyzja jako wydana z powołaniem się na nieprawidłową podstawę prawną musi zostać uchylona. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes ARiMR rozważy czy zachodzą inne niż wymieniona w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z ... grudnia 2004 r. w przedmiocie przyznania płatności ONW za rok 2004.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach zapadło na podstawie art.200 p.p.s.a.

.