Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 413/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2013-07-30 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: określenia daty powstania długu celnego, określenia kwoty długu celnego, podatku akcyzowego, opłaty paliwowej oraz podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 14 maja 2013r. skarżący P. P. zwrócił się

o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu w wysokości 400 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Nie uzyskuje żadnego dochodu. Nie posiada jakiegokolwiek majątku. Rodzice skarżącego prowadzą wspólne gospodarstwo rolne o powierzchni 7 ha przeliczeniowych, z którego uzyskują dochód w wysokości 4.000 zł miesięcznie.

Argumentując wniosek wskazał, iż jego sytuacja materialna jest bardzo trudna, ponieważ jest bezrobotny, uczy się w "[...]", nie posiada majątku ani oszczędności. Pozostaje na utrzymaniu rodziców. Wskazał, iż równolegle toczy się 11 spraw , w których również zobowiązany jest do poniesienia wpisu.

Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Pismem z dnia 26.06.2013r., skarżący wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie następujących dodatkowych oświadczeń:

- wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie szczegółowego zestawienia stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i rodziców skarżącego.

- wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia czy skarżący wykonuję pracę zarobkową (np. sezonową, dorywczą), jeżeli tak to jaką i jakie uzyskuje w związku z tym dochody,

- wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia w zakresie dochodu uzyskiwanego przez rodziców wnioskodawcy z gospodarstwa rolnego. W tym wyjaśnienia czy na tę nieruchomość uzyskiwane są środki z tytułu płatności obszarowych lub innych.

- wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia, czy oprócz posiadanej przez rodziców nieruchomości rolnej (7ha), dzierżawione są dodatkowe grunty, jeżeli tak to o jakiej powierzchni i jaki uzyskiwany jest z nich dochód,

- przedłożenia odpisów zeznań podatkowych rodziców skarżącego za rok 2012,

– wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia o stanie majątkowym rodziców skarżącego w okresie 01.01.2010 – 24.06.2013r., w przypadku zbycia lub nabycia w tym okresie jakiegoś składnika majątku należy wskazać tytuł prawny oraz kwotę zakupu, ewentualnie cenę sprzedaży (wskazanie przeznaczenia środków uzyskanych ze sprzedaży)

- wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych posiadanych przez wnioskodawcę oraz osoby, na których utrzymaniu pozostaje (rodziców) z okresu ostatnich sześciu miesięcy,

- wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia czy jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy, w przypadku odpowiedzi pozytywnej należy przedłożyć zaświadczenie potwierdzające tę okoliczność,

- oświadczenia w zakresie posiadanych polis ubezpieczeniowych na życie przez skarżącego i osoby prowadzące z nim we wspólnym gospodarstwie domowe wraz z określeniem wysokości zgromadzonych na nich środków finansowych, wysokości rat

i ich częstotliwości,

- wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia, w zakresie posiadanych ruchomości

w okresie od 01.01.2011 r. do 24.06.2013 r.,

- innych oświadczeń i dokumentów istotnych zdaniem wnioskodawcy, określających jego sytuację majątkową i życiową .

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, iż ze środków finansowych otrzymywanych od rodziców ponosi wydatki związane z opłatą karty do telefonu 50 zł, środków czystości 20 zł, oraz ubrań 100 zł miesięcznie. Rodzice skarżącego złożyli oświadczenie w zakresie stałych miesięcznych kosztów utrzymania rodziny, które przedstawiają się następująco: energia elektryczna 304 zł, opłata za telefon 55 zł, wyżywienie, ubranie 1000 zł, eksploatacja samochodów 400 zł, podatek rolny 85,30 zł, środki czystości 50 zł, wywóz nieczystości 28 zł, ubezpieczenie gospodarstwa 27,30 zł, eksploatacja maszyn 1000 zł. Wydatki związane z energią elektryczną, telefonem, podatkiem, wywozem nieczystości oraz ubezpieczeniem zostały udokumentowane. Wnioskodawca oświadczył, iż nie wykonuje żadnej dodatkowej pracy zarobkowej, pozostaje na utrzymaniu rodziców, którym pomaga w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, nie posiada polis ubezpieczeniowych, rachunków bankowych. Nie posiada ruchomości o wartości większej niż 1.000 zł. Ponadto rodzice wnioskodawcy oświadczyli, iż ich dochód roczny z gospodarstwa rolnego wynosi około 40.504 zł. Natomiast

z płatności obszarowych za rok 2012 uzyskali kwotę w wysokości 23.432,40 zł, a z tytułu płatności rolnośrodowiskowej kwotę 17.071,61 zł. Wskazali, iż poza gospodarstwem rolnym o powierzchni 7 ha przeliczeniowych tj. 29 ha fizycznych nie posiadają innych nieruchomości. Z ruchomości o wartości powyżej 3.000 euro posiadają dwa ciągniki rolnicze oraz dwa samochody osobowe. Nie posiadają papierów wartościowych oraz udziałów w innych podmiotach gospodarczych. Na okoliczność przyznanych dopłat zostały przedłożone odpowiednie decyzje.

Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje,

w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 § 1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Z powyższej regulacji wynika, iż chcąc ubiegać się o prawo pomocy, strona musi wykazać, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź pełnych kosztów postępowania - w tym drugim przypadku bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek

w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel.

Zgodzić należy się ze skarżącym, iż jego osobista sytuacja finansowa wskazuje, iż może mieć on trudności z uiszczeniem kosztów sądowych związanych

z zainicjowaniem przez niego postępowań w dwunastu sprawach. Wskazać bowiem należy, iż wnioskodawca nie osiąga dochodów, nie pracuje i pozostaje na utrzymaniu swoich rodziców. W tej sytuacji rozpoznający wniosek rozpatruje sytuację finansową

i majątkową rodziców skarżącego, na których utrzymaniu on pozostaje, i z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 października 2010 r. (sygn. akt II FZ 513/10, orzeczenie dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl ) dla oceny, czy strona jest

w stanie ponieść koszty postępowania, istotne znaczenie w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy mają okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej

i majątkowej oraz wysokość dochodów strony i jej rodziny. Strona musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny, którzy pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do jej alimentacji. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.i.o.) regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 K.r.i.o.).

W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych do obowiązków tych zalicza się nie tylko utrzymanie, ale również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. orzecznictwo przytoczone w postanowieniu NSA). Dodać przy tym należy, że ustawodawca nie ograniczył w żaden sposób czasu trwania tego obowiązku nałożonego na rodziców i dzieci, nie jest on w szczególności uwarunkowany sprawowaniem władzy rodzicielskiej. Występuje więc także po uzyskaniu przez dziecko pełnoletniości.

Pozostawanie więc skarżącego, bez pracy i dochodów, na utrzymaniu rodziców, sprawia, że jego sytuacja materialna jest pochodną sytuacji materialnej rodziców, którzy osiągają dochody. Biorąc zatem pod uwagę całokształt sytuacji materialnej rodziny wnioskodawcy stwierdzić należy, iż nie jest ona na tyle zła, aby uiszczenie przez skarżącego kosztów sądowych było rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Sytuacja bytowa skarżącego i jej rodziny jest bowiem stabilna, a nawet dobra. Wnioskodawca

i jego rodzina posiadają stałe miejsce zamieszkania w postaci domu zabezpieczającego potrzeby mieszkaniowe rodziny, posiadają gospodarstwo rolne w skład którego wchodzi ponadto stodoła, obora, garaż i magazyn. O dobrym statusie rodziny może również świadczyć posiadanie dwóch samochodów oraz dwóch ciągników rolniczych. Ponadto rodzice skarżącego posiadają majątek w postaci 29 ha fizycznych tj. 7 ha przeliczeniowych w ramach gospodarstwa rolnego. Z posiadanego gospodarstwa rolnego uzyskują dochody, które za ubiegły rok wyniosły łącznie około 81.007 zł. Miesięczny dochód rodziny wynosi zatem 6.750 zł. Dochody te wystarczają na pokrycie wszystkich wykazanych wydatków, które zostały określone na kwotę 3.119 zł. Miesięcznie powstaje zatem nadwyżka dochodów nad wydatkami w wysokości 3.631 zł. Rocznie jest to natomiast kwota 43.572 zł. Stwierdzić zatem należy, iż sytuacja finansowa i majątkowa rodziny skarżącego nie należy do wyjątkowych i wymagających korzystania z pomocy Państwa. Pozwala również na uiszczenie wymaganych kosztów sądowych. Rozpoznając niniejszy wniosek Referendarz sądowy wziął przy tym pod uwagę, że skarżący zobowiązany jest do uiszczenia wpisów w 12 sprawach zawisłych przed tut. Sądem, a łączna wysokość tych wpisów wynosi 3.205 zł.

Dodać również należy, że udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo-administracyjnego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to, sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału

w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Tym samym może być stosowane w sytuacjach, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania oraz mając na uwadze sytuację finansową rodziców skarżącego, którzy dysponują dochodami wystarczającymi na pokrycie kosztów utrzymania rodziny oraz kosztów sądowych, do których poniesienia zobowiązany jest ich syn, posiadają również majątek nieruchomy i ruchomy należało, w świetle wyżej przedstawionej argumentacji dotyczącej określonych obowiązków alimentacyjnych rodziców i dzieci oraz udzielania wzajemnej pomocy, dojść do wniosku, iż w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka niemożności poniesienia przez stronę kosztów postępowania we wnioskowanym zakresie.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.