Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 730/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 170, art. 154 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 105 par. 1, art. 16 par. 1, art. 138 par.1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 marca 2011 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ T.Świstak /-/ J. Szaniecka /-/ J.Zieliński


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] 2007 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił spółce "A" Sp. z o.o. w P. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze, podziemną halą garażową i pomieszczeniem stacji transformatorowej oraz na rozbiórkę istniejącej stacji transformatorowej przy ul św. C. [...] w P..

Odwołanie od tej decyzji wniósł D. B. podnosząc, iż wbrew stanowisku Prezydenta Miasta przysługuje mu w przedmiotowej sprawie status strony. Odwołujący wyjaśnił, iż posiada własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu znajdującego się w budynku stojącym w sąsiedztwie działek, na których ma być realizowana inwestycja budowlana, której dotyczy decyzja organu I instancji. Ponadto wskazał, iż nie jest on członkiem spółdzielni, nigdy nie wpisywał się w poczet członków spółdzielni, a przepisy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych utożsamiające ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego z członkostwem w tej spółdzielni uznane zostały przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] 2007 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej: k.p.a.) umorzył postępowanie odwoławcze stwierdzając, iż brak formalnego członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej, na co powołuje się skarżący, nie może stanowić pozytywnej przesłanki do uznania za stronę w przedmiotowym postępowaniu.

Powyższą decyzję D. B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 7 listopada 2008 r. (sygn. akt II SA/Po 184/08) uchyli zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja Wojewody Wielkopolskiego została wydana z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 28 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), a w konsekwencji również prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Uznając skargę za zasadną Sąd przyjął, że do ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się, na podstawie art. 251 kodeksu cywilnego, odpowiednio przepisy o ochronie własności, co oznacza, iż przysługujące skarżącemu własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu daje podstawę do przyjęcia, że skarżący spełnił podmiotowo określoną przesłankę z art. 28 § 2 Prawa budowlanego. Sąd wskazał również, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż mieszkanie wskazywane przez skarżącego zlokalizowane jest poza obszarem oddziaływania inwestycji. Podkreślił, że decyzje organów obu instancji zawierały sprzeczność w ocenie tego problemu. Z treści decyzji organu I instancji wynikało, że nieruchomość położona na działce nr 98, arkusz 06, obręb Wilda, na której znajduje się budynek należący do Spółdzielni Mieszkaniowej im. H. C. w P., w którym znajduje się objęte własnościowym spółdzielczym prawem do lokalu mieszkanie skarżącego, zaliczona została do obszaru objętego tzw. oddziaływaniem inwestycji. Mimo tego organy obu instancji zdecydowały się nie potraktować skarżącego jako strony, odstępując równocześnie od wcześniej wyrażonego poglądu, co do lokalizacji mieszkania skarżącego na obszarze oddziaływania inwestycji.

Ponadto, Sąd wskazał, że argumenty organu w zakresie zastępowania skarżącego przez Spółdzielnię Mieszkaniową im. H. C. w P. są nieaktualne wobec wyjaśnienia, że skarżący nie jest członkiem tej Spółdzielni.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wywiedli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewoda Wielkopolski oraz "A" Spółka z o.o. w P..

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 marca 2010 r. (sygn. akt II OSK 494/09) oddalił skargę kasacyjną spółki Zielone Tarasy sp. z o.o. w P. oraz odrzucił skargę kasacyjną Wojewody Wielkopolskiego. Sąd II instancji podniósł, że pogląd, iż członkom spółdzielni mieszkaniowych nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, gdyż podmioty te są reprezentowane przez statutowo właściwe organy spółdzielni, nie ma zastosowania w tej sprawie, gdyż skarżący nie jest członkiem Spółdzielni. Jednak brak członkostwa nie może pozbawiać go prawa podmiotowego, takiego jakim jest przymiot strony w postępowaniu administracyjnym. Sąd zwrócił również uwagę, iż w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym dopuszczano też udział członka spółdzielni mieszkaniowej jako strony w postępowaniu administracyjnym w pewnych szczególnych sytuacjach, jeżeli wykaże, że realizacja planowanej inwestycji spowoduje konkretne naruszenie warunków korzystania z jego lokalu mieszkalnego, które są chronione przepisami prawa materialnego – art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Taka sytuacja miała miejsce rozpatrywanej sprawie. Skoro organ wydający pozwolenie na budowę dostrzegł uzasadniony interes D. B. wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego i w związku z tym został zmieniony projekt budowlany, to nie może odmawiać wyżej wymienionemu przymiotu strony w postępowaniu. Na podobnej zasadzie nie można też twierdzić, że lokal mieszkalny skarżącego nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, skoro jednocześnie uznano, że budynek, w którym jest ten lokal, znajduje się w tym obszarze i Spółdzielnia Mieszkaniowa z tej racji może być stroną.

Zdaniem Sądu w kwestii, czy D. B. ma przymiot strony istotniejsze jest bez wątpienia to, że wywodzi swój interes w sprawie z faktu posiadania ograniczonego prawa rzeczowego (spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego), niż to, że nie jest członkiem Spółdzielni Mieszkaniowej. Zbyt restrykcyjne i zawężające interpretowanie przepisów art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, samego w sobie już bardziej restrykcyjnego niż art. 28 k.p.a., nie może prowadzić do naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 3 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosując się do wskazówek zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 listopada 2008 r. oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2010 r. uznał odwołującego D. D. za stronę postępowania i zawiadomił go w trybie art. 10 k.p.a. o możliwości zapoznania się z aktami, z czego odwołujący skorzystał w dniu 30 czerwca 2010 r.

W dalszej kolejności Wojewoda Wielkopolski wyjaśnił, iż inwestycja, której dotyczyło przedmiotowe postępowanie została już zrealizowana w oparciu o prawomocną decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2007 r. (znal: [...] ) o pozwoleniu na budowę, która została z dniem 5 marca 2010 r. wyeliminowana z obrotu prawnego w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Decyzją z dnia [...] 2009 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. udzielił inwestorowi pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku. Wojewoda zaznaczył, iż administracji architektoniczno-budowlanej prowadza postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych a zatem postępowanie odwoławcze w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, która została już formalnie i faktycznie zakończona stało się bezprzedmiotowe. Wobec powyższego, z uwagi, że decyzja organu I instancji został skonsumowana, zasadne jest umorzenie postępowania odwoławczego w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a.

Dodatkowo Wojewoda wskazał, iż decyzją z dnia [...] 2010 r. znak [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia [...] 2009 r. nakładające na właściciela budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. Św. C. [...] obowiązek likwidacji okna na ścianie szczytowej tego budynku od strony działki nr ew. [...] ark. [...] obręb W. poprzez jego zamurowanie z uwagi, iż lokalizacja tego na jest i była niegodna z przepisami techniczno-budowlanymi. Tym samym zdaniem Wojewody, zastrzeżenia zawarte w odwołaniu D. B. wskazującego interes faktyczny i prawny z tytułu obecności ww. okna uznać należy za bezpodstawne.

Skargę na powyższą decyzję wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. B. zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego – art. 105 § 1 k.p.a.

Zdaniem skarżącego, decyzja Prezydenta Miasta P. w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę nie stała się wykonalna na dzień wydania zaskarżonej decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 1 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 listopada 2008 r. sygn. akt IISA/Po 184/08 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji i od tego dnia do dnia uprawomocnienia się wyroku decyzja nie mogła być wykonana, a tymczasem inwestor doprowadził budowę do końca. Uprawomocnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu spowodowało, iż decyzja organu I instancji nie była wykonalna, gdyż wciąż pozostawało nierozpatrzone odwołanie wniesione od tej decyzji. Ponieważ w przedmiotowej sprawie nie zakończyło się postępowanie odwoławcze to decyzja organu I instancji nie stała się ostateczna, a inwestor nie miał prawa na jej podstawie dokonywać jakichkolwiek prac budowlanych. Zdaniem skarżącego nie było zatem żadnych podstaw, aby uznać, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. Oceny tej nie zmienia wydanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku. Organ ten nie może bowiem przesądzać czy decyzja Prezydenta Miasta P. jest legalna.

Odpowiadając na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja Wojewody Wielkopolskiego została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Z akt wynika, że sprawa dotycząca zatwierdzenia przez Prezydenta Miasta P. w dniu 19 października 2007 r. projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze, podziemną halą garażową i pomieszczeniem stacji transformatorowej oraz rozbiórkę istniejącej stacji transformatorowej przy ul św. C. [...] w P. była już poddana kontroli sądowej. Wyrokiem z dnia 7 listopada 2008 r. (sygn. akt II SA/Po 184/08), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uchylił decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 4 grudnia 2007 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego od powyższej decyzji Prezydenta Miasta P. W uzasadnieniu wyroku Sąd dokonał oceny prawnej obejmującej wskazania co do dalszego postępowania w tej sprawie.

Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazaniach do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Powyższa norma oznacza, iż orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.

Ocena prawna, o której mowa wyżej jest jednakże wiążąca tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Traci moc wiążącą w razie zmiany ustawy, w wypadku zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz po wzruszeniu tego orzeczenia w trybie przewidzianym ustawą o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W wyroku z dnia 7 listopada 2008 r. (sygn. akt II SA/Po 184/08) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zobowiązał Wojewodę Wielkopolskiego do ponownego rozpatrzenia odwołania D. B. od decyzji Prezydenta Miasta P. 19 października 2007 r. oraz wzięcie pod uwagę oceny prawnej sądu dotyczącej interesu prawnego odwołującego w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę. Zadaniem organu odwoławczego była ponowna ocena czy D. B. posiada przymiot strony postępowania administracyjnego, przy zastosowaniu wskazówek zawartych w wyroku sądu i w przypadku uznania go za stronę postępowania, rozpatrzenie merytoryczne odwołania przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania rozstrzygnięcia organu II instancji.

Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji Wojewoda Wielkopolski stosując się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 7 listopada 2008 r. (sygn. akt II SA/Po 184/08) uznał D. B. za stronę postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia spółce "A" Sp. z o.o. w P. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze, podziemną halą garażową i pomieszczeniem stacji transformatorowej oraz rozbiórkę istniejącej stacji transformatorowej przy ul św. C. [...] w P., a następnie umorzył postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, iż decyzją z dnia 23 grudnia 2009 r. Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. udzielił spółce "A" Sp. z o.o. w P. pozwolenia na użytkowanie budynku, którego dotyczyło niezakończone postępowanie o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę. Jednocześnie Wojewoda Wielkopolski w dalszej części uzasadnienia odniósł się do merytorycznych zarzutów zawartych w odwołaniu D. B. uznając je za bezpodstawne.

W ocenie Sądu treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią rozstrzygnięcia, a przede wszystkim wydając zaskarżoną decyzję organ dopuścił się naruszenia art. 105 § 1 k.p.a.

W pierwszej kolejność należy wyjaśnić, iż w przedmiotowej sprawie inwestor dysponował ostatecznym pozwoleniem na budowę w pewnym okresie to jest po umorzeniu postępowania odwoławczego przez organ II instancji (decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia 4 grudnia 2007r.). Rozstrzygnięcie to zostało jednak uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2008 r., który zalecił ponowne zbadanie legitymacji D. B. do występowania w sprawie. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 5 marca 2010 r. i zgodnie z art. 170 P.p.s.a., wiąże strony, sądy i organy administracji. Wyeliminowanie decyzji organu II instancji prawomocnym wyrokiem sądu spowodowało, iż organ ten był zobowiązany do ponownego rozpoznania odwołania, a zatem decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia 19 października 2007 r. utraciła walor ostateczności, co w świetle art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z art. 16 § 1 k.p.a. oznaczało, iż inwestor nie mógł na jej podstawie rozpocząć robót budowlanych.

Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, organ odwoławczy winien był rozpoznać odwołanie i orzec w sprawie merytorycznie w kwestii pozwolenia na budowę. Rola organu II instancji nie ogranicza się bowiem jedynie do rozważenia zasadności odwołania. Posiada on m.in. uprawnienie do uchylenia decyzji organu I instancji w całości lub części i orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Jednocześnie z materiału sprawy wynika, że inwestycja, której dotyczyło przedmiotowe postępowanie została już zrealizowana (decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] 2009 r.).

Ponieważ decyzja o pozwoleniu na budowę może dotyczyć jedynie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych dlatego realizacja inwestycji przed uzyskaniem decyzji ostatecznej powoduje bezprzedmiotowość postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, skutkującą wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego w tej sprawie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Nie jest bowiem celem wydania decyzji o pozwoleniu na budowę legalizowanie już zrealizowanych inwestycji ani też dokonanie oceny wykonanych robót. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 333/07 oraz wyrok tego sądu z dnia 3 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1085/04 dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1085/04 – niepubl.)

Trzeba także zaznaczyć, iż przesłanka umorzenia postępowania o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracji np. w trakcie postępowania odwoławczego.

Wobec powyższego należy stwierdzić, iż w oparciu o wyżej przedstawiony stan faktyczny i prawny istniejący w momencie ponownego rozpatrywania odwołania D. B. przez Wojewodę Wielkopolskiego zasadnym było wydanie przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę, to jest postępowanie organu pierwszej instancji, a nie umorzenie postępowania odwoławczego. Postępowanie odwoławcze nie stało się bowiem bezprzedmiotowego, skoro istniał przedmiot tegoż postępowania, czyli wniesiony przez osobę uprawnioną i w terminie prawem przewidzianym środek odwoławczy od pozostającego w obrocie prawnym orzeczenia organu I instancji.

Wojewoda Wielkopolski umarzając zaskarżoną decyzji z dnia 1 lipca 2010 r. postępowanie odwoławcze dopuścił się zatem istotnego naruszenia art. 138 § 1 ust. 3 k.p.a. a także art. 105 § 1 k.p.a., a skutkiem jego rozstrzygnięcia było pozostawienie w obrocie prawnym jako wstecznej decyzji organu I instancji o udzieleniu pozwolenia na budowę pomimo, iż w momencie rozpatrywania odwołania postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji było bezprzedmiotowe. Podkreślić należy, iż wbrew twierdzeniom organu decyzja I instancji nie została wyeliminowana z obrotu prawnego po uprawomocnieniu się w dniu 5 marca 2010 r. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2008 r. a jedynie, jak to zostało już wyjaśnione wcześniej, straciła przymiot ostateczności. Kolejne umorzenie postępowania odwoławczego przez Wojewodę Wielkopolskiego spowodowało, iż decyzja Prezydenta Miasta P. z 19 października 2007 r. ponownie uzyskała z dniem 1 lipca 2010 r. przymiot decyzji ostatecznej, co w sytuacji bezprzedmiotowości postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę jest istotnym uchybieniem powołanych wyżej przepisów postępowania.

Na marginesie należy zwrócić również uwagę, iż Wojewoda Wielkopolski w zaskarżonej decyzji jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał przepis art. 138 § 3 k.p.a. Przepis ten nie obowiązywał w chwili wydania zaskarżonej decyzji – został skreślony z dniem 1 stycznia 2004 r. przez art. 4 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002. nr 153. poz.1271). Biorąc jednak pod uwagę treść zaskarżonej decyzji należy uznać, iż organ II instancji omyłkowo wskazał w swojej decyzji art. 138 § 3 zamiast art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. a omyłka ta nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia

Odnosząc się do zarzutów skargi, należy stwierdzić, iż dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie miało znaczenia stwierdzenie czy inwestor dokonując budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. Św. C. [...] w P. działał w ramach samowoli budowlanej i jeśli tak to w którym momencie. Sąd badając zaskarżoną decyzję był zobowiązany ocenić, czy organ II instancji rozpatrując ponownie odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta P. zatwierdzającej projekt i udzielającej pozwolenia na budowę uwzględnił ocenę prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 listopada 2008 r. oraz czy właściwie uwzględnił stan faktyczny i prawny aktualny na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Ocena czy inwestor dokonał realizacji przedmiotowej inwestycji w wyniku samowoli budowlanej należeć zaś będzie do właściwości organów nadzoru budowlanego i zostanie dokonana w toku odrębnego postępowania administracyjnego.

Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 145 par 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Natomiast o zwrocie kosztów postępowania orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 powołanej ustawy.

Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonany. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa art. 152 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że przepis ten odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Celem niniejszego przepisu jest zabezpieczenie strony, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy lub zakazy, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. W niniejszej sprawie Sąd uchylił decyzję Wojewody Wielkopolskiego umarzającą postępowanie odwoławcze. Uchylony akt organu administracji ma charakter wyłącznie proceduralny i nie wiąże się z nałożeniem na stronę jakiegokolwiek obowiązku, bądź przyznaniem uprawnienia. Jako taki nie nadaje się on do wykonania (nie ma przymiotu wykonalności). Stąd też nie znaleziono podstaw do orzekania w trybie art. 152 p. p. s. a. w przedmiocie jego wykonania.

/-/ T. Świstak /-/ J. Szaniecka /-/ J. Zieliński