Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2358/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 65, art. 66, art. 72 pkt 2
journal: Dz.U. 1982 nr 16 poz 124
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze.
article: art. 174, art. 175 § 1- § 3, art. 183 §  1,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędziowie NSA Maria Myślińska Cezary Pryca (spr.) Protokolant Marzena Bal po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 kwietnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 159/13 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z [...] kwietnia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 159/13, oddalił skargę H. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów.

Sąd I instancji wskazał, w swoim rozstrzygnięciu, że skarżący uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w T. (dalej także: "ORA w T.") z dnia [...] września 1983 r. został wpisany na listę adwokatów tej Izby i od dnia [...] marca 1984 r. wykonywał zawód adwokata.

Następnie orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2004 r., wydanym w sprawie sygn. akt V AL. 9/03, Sąd Apelacyjny w Warszawie, V Wydział Lustracyjny - działąjąc na podstawie przepisu art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944 - 1990 osób pełniących funkcje publiczne (Dz. U. z 1999 r. Nr 42, poz. 428 ze zm., dalej: "ustawa lustracyjna z 1997 r.") - stwierdził, że skarżący złożył niezgodne z prawdą oświadczenie.

Sąd Apelacyjny w W., działający jako sąd odwoławczy orzeczeniem z dnia 21 września 2004 r., sygn. akt V AL. 9/03/II utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.

Okręgowa Rada Adwokacka w T., uchwałą z dnia [...] kwietnia 2005 r. skreśliła skarżącego z listy adwokatów Izby Adwokackiej w T.. Tym samym skarżący utracił prawo do wykonywania zawodu.

Wnioskiem z dnia [...] października 2011 r., ponowionym w dniu [...] marca 2012 r., skarżący zwrócił się do ORA w T. o wpisanie go na listę adwokatów Izby Adwokackiej w T., bez wskazania podstawy prawnej, motywując przedmiotowy wniosek m. in. chęcią poprawy sytuacji bytowej swojej rodziny.

W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego Okręgowa Rada Adwokacka w T. uchwałą z dnia [...] czerwca 2012 r., nr 29/2012, odmówiła H. K. wpisu na listę adwokatów Izby T. – W..

W uzasadnieniu wydanej uchwały ORA w T. powołała się na wyroki Sądu Apelacyjnego w W. oraz na przepis art. 30 ust. 1 ustawy lustracyjnej z 1997 r., który został utrzymany w mocy na podstawie art. 66 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425). ORA w T. przytoczyła treść art. 30 ustawy lustracyjnej z 1997 r., zgodnie z którym prawomocne orzeczenie Sądu stwierdzające dopuszczenie się "kłamstwa lustracyjnego" powoduje utratę stanowiska lub funkcji, do których pełnienia wymagane są ustawowo określone kwalifikacje moralne, takie jak na przykład nieskazitelność charakteru (art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze). Jednocześnie stwierdziła, że skarżący nie może skutecznie ubiegać się o wpis na listę adwokatów przed upływem 10 lat od uprawomocnienia się orzeczenia Sądu lustracyjnego.

Skarżący złożył w dniu [...] lipca 2012 r. odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. (dalej: "Prezydium NRA").

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] września 2012 r., nr [...], utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w T. z dnia [...] czerwca 2012 r.

W uzasadnieniu uchwały Prezydium NRA, podzielając w pełni argumentację organu I instancji, stwierdziło, że - wbrew sugestiom strony skarżącej - wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. K 19/08, nie podważa faktu, iż orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Warszawie, V Wydziału Lustracyjnego, wydane w dniu 15 czerwca 2004 r., w sprawie sygn. akt V AL. 9/03, jest prawomocne. Ponadto, w ocenie Prezydium NRA, przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie podważa również faktu, że prawomocna jest także uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w T. z dnia [...] kwietnia 2005 r. wydana w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy adwokatów.

Prezydium NRA stwierdziło jednocześnie, że do powyższego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w W., V Wydziału Lustracyjnego z dnia [...] czerwca 2004 r. ma zastosowanie przepis art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa i współpracy z nimi w latach 1944 - 1990 osób pełniących funkcje publiczne. Prezydium NRA podkreśliło, że wspomniany przepis art. 30 ust. 1 ustawy lustracyjnej z 1997 r. - jako jedyny - zachował swoją moc po wejściu w życie ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów. Zdaniem Prezydium NRA, trafnie zatem ORA w T. przyjęła, że skarżący nie może skutecznie ubiegać się o wpis na listę adwokatów przed upływem 10 lat od uprawomocnienia się orzeczenia Sądu Apelacyjnego w W., V Wydziału Lustracyjnego, a więc jego wniosek o wpis na listę adwokatów należy uznać za przedwczesny.

Od uchwały Prezydium NRA skarżący złożył w dniu [...] października 2012 r. odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.

W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r., nr 146, poz. 1188 ze zm.) - decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2012 r. utrzymującą w mocy wcześniejszą uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w T. z dnia [...] czerwca 2012 r. odmawiającą skarżącemu wpisu na listę adwokatów Izby T. – W..

W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że wniosek o dokonanie wpisu kandydata na listę adwokatów może być uwzględniony jedynie w sytuacji wykazania przez wnioskodawcę spełnienie wszystkich niezbędnych przesłanek, uprawniających do wpisu, przewidzianych przepisami ustawy - Prawo o adwokaturze.

Skutki prawomocnego orzeczenia o stwierdzeniu niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego należało oceniać według art. 30 obowiązującej ówcześnie ustawy lustracyjnej z 1997 r. Minister, wskazał, że prawomocne orzeczenie Sądu stwierdzające fakt złożenia przez osobę lustrowaną niezgodnego z prawdą oświadczenia powoduje utratę zajmowanego stanowiska lub funkcji, do których pełnienia wymagane są cechy określone w ust. 1. Zdaniem organu, w odniesieniu do adwokatów oznaczało to utratę prawa wykonywania zawodu ex lege z chwilą uprawomocnienia się tego orzeczenia, a nie z chwilą podjęcia przez okręgową radę adwokacką uchwały o skreśleniu adwokata (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2000 r., OSNKW 2000/7-8/ 76). Minister Sprawiedliwości uznał, że aktualnie ocena skutków, jakie wywiera prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające fakt złożenia przez osobę lustrowaną niezgodnego z prawdą oświadczenia jest tożsama, albowiem art. 30 ustawy lustracyjnej z 1997 r. nadal obowiązuje, na mocy art. 66 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów. Organ przypomniał jednocześnie, iż przepis ten był już niejednokrotnie przedmiotem badań Trybunału Konstytucyjnego.

Reasumując, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że złożenie przez skarżacego H. K. niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego spowodowało z mocy prawa utratę przymiotu nieskazitelnego charakteru, a więc niezbędnej, zgodnie z art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, przesłanki do wpisu na listę adwokatów. Organ stwierdził ponadto, że skarżący nie może skutecznie ubiegać się o wpis na listę adwokatów przed upływem 10 lat od uprawomocnienia się orzeczenia Sądu lustracyjnego, bowiem zgodnie z treścią art. 30 cyt. ustawy, orzeczenie Sądu uznaje się za niebyłe dopiero po upływie 10 lat od dnia jego uprawomocnienia, co w sytuacji wnioskodawcy jeszcze nie nastąpiło.

H. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2012 r. W uzasadnieniu skargi H. K. zauważył, że w obydwu wyrokach Sądu Apelacyjnego w W. nie orzeczono zakazu wykonywania przez skarżącego zawodu adwokata, określonego w art. 72 pkt 7 ustawy - Prawo o adwokaturze, ani też zgodnie z art. 72 pkt 8 cyt. ustawy nie przeprowadzono postępowania dyscyplinarnego w tym względzie.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja z dnia [...] listopada 2012 r. nie narusza prawa. Minister Sprawiedliwości, wydając decyzję z [...] listopada 2012 r. utrzymującą w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2012 r. wydaną w przedmiocie odmowy wpisu skarżącego na listę adwokatów - nie dopuścił się naruszenia norm procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się również naruszenia powołanego przez stronę skarżącą przepisu art. 110 k.p.a. oraz nie doszło do obrazy norm prawa materialnego. Sąd uznał przede wszystkim, że zarówno Minister Sprawiedliwości, jak i organy samorządu adwokackiego obu instancji, wydając swoje rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wpisu skarżącego na listę adwokatów, w sposób prawidłowy zastosowały regulację prawną zawartą w przepisie art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, przyjmując zasadnie, że skarżący poprzez złożenie niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego - utracił z mocy prawa przymiot nieskazitelnego charakteru, a więc niezbędnej - w świetle powołanego przepisu art. 65 pkt 1 cyt. ustawy - przesłanki do wpisu na listę adwokatów. Przyjmując powyższe stanowisko, Minister Sprawiedliwości oraz organy samorządu adwokackiego obu instancji prawidłowo zastosowały obowiązującą normę prawną wyrażoną w przepisie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944 - 1990 osób pełniących funkcje publiczne.

Jednocześnie Sąd stwierdził, że Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się również naruszenia norm prawnych wyrażonych w przepisach art. 72 pkt 7 i pkt 8 ustawy - Prawo o adwokaturze, które dotyczą podstaw skreślenia adwokata z listy, a które to przepisy i zawarte w nich normy nie były podstawą rozstrzygania organów w niniejszej sprawie.

Ponadto, organ ten w żaden sposób nie uchybił postanowieniom powołanych przez stronę skarżącą regulacji zawartych zarówno w Rezolucji nr 1096 Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy przyjętej w dniu 27 czerwca 1996 r. dotyczącej standardów postępowań lustracyjnych, jak i połączonego z nią Raportu nr 7568 Komisji Zagadnień Prawnych i Praw Człowieka Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy z dnia 3 czerwca 1996 r. w sprawie metod likwidacji spuścizny po byłych totalitarnych systemach komunistycznych.

Niemniej, według Sądu, należy przede wszystkim zauważyć, że podstawą utrzymania przez Ministra Sprawiedliwości w mocy uchwał organów samorządu adwokackiego obu instancji odmawiających wpisu skarżącego na listę adwokatów było przede wszystkim ustalenie, że skarżący poprzez złożenie niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego, utracił z mocy prawa przymiot nieskazitelnego charakteru, a więc niezbędnej - zgodnie z art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze - przesłanki do wpisu na listę adwokatów.

Zgodnie z przepisem art. 65 ustawy – Prawo o adwokaturze, wniosek o dokonanie wpisu kandydata na listę adwokatów może być uwzględniony jedynie w sytuacji wykazania przez wnioskodawcę spełnienie wszystkich niezbędnych przesłanek, uprawniających do wpisu, przewidzianych przepisami ustawy - Prawo o adwokaturze.

Jak stanowi art. 65 pkt 1 cyt. ustawy, na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Z akt sprawy wynika, że w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego Okręgowa Rada Adwokacka w T. uchwałą z dnia [...] czerwca 2012 r. odmówiła wpisu na listę adwokatów Izby T.– W., powołując się w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia na wyroki Sądu Apelacyjnego w W., V Wydziału Lustracyjnego oraz na przepis art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944 - 1990 osób pełniących funkcje publiczne, który został utrzymany w mocy na podstawie przepisu art. 66 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów.

Zgodnie z przepisem art. 30 ust. 1 cyt. ustawy lustracyjnej z 1997 r., prawomocne orzeczenie Sądu, stwierdzające fakt złożenia przez osobę lustrowaną niezgodnego z prawdą oświadczenia, jest równoznaczne z utratą kwalifikacji moralnych niezbędnych do zajmowania funkcji publicznych określanych w odpowiednich ustawach jako: nieskazitelność charakteru, nieposzlakowana opinia, nienaganna opinia, dobra opinia obywatelska bądź przestrzeganie podstawowych zasad moralnych.

Minister Sprawiedliwości, przeprowadzając kontrolę spornych uchwał samorządu adwokackiego, prawidłowo przyjął ponadto, że skutki prawne wywołane niezgodnym z prawdą oświadczeniem lustracyjnym złożonym przez skarżącego nastąpiły ex lege i następcza zmiana przepisów, na którą powoływał się skarżący, nie miała jakiegokolwiek istotnego znaczenia w sprawie, gdyż nie odnosiła się do sytuacji strony skarżącej.

W konsekwencji należy uznać, że Minister Sprawiedliwości prawidłowo przyjął, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 72 pkt 7 i pkt 8 ustawy - Prawo o adwokaturze oraz art. 6 i art. 7 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności są całkowicie bezpodstawne. Zarzut naruszenia art. 72 pkt 7 i pkt 8 ustawy - Prawo o adwokaturze - przepisów przewidujących ustawowe podstawy do skreślenia z listy adwokatów - należy wskazać, że kwestia oceny legalności ostatecznej uchwały ORA w T. wydanej w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy adwokatów nie mogła być przedmiotem analizy składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, a ponadto nie miała znaczenia dla wyniku sprawy dotyczącej zupełnie odrębnej kwestii, a mianowicie sprawy dotyczącej odmowy wpisu skarżącego na listę adwokatów.

Ustosunkowując się z kolei do zarzutów dotyczących obrazy regulacji prawnych zawartych zarówno w Rezolucji nr 1096 Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy i połączonego z nią Raportu nr 7568 Komisji Zagadnień Prawnych i Praw Człowieka Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, należy wskazać, że zalecenia Rady Europy, na które powołuje się skarżący, nie mogły być wiążące dla organów administracji rozstrzygających w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, Minister Sprawiedliwości zasadnie wskazał ponadto, że Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy jest ciałem doradczym i nie posiada uprawnień prawodawczych, a co za tym idzie nie może stanowić prawa oraz norm prawnie wiążących państwa członkowskie Unii Europejskiej. Zdaniem Sądu, organ zasadnie przyjął w konsekwencji, że uchwalone rezolucje mają wyłącznie charakter zaleceń.

Jeśli chodzi o podniesiony przez skarżącego zarzut rzekomego naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości przepisu art. 110 k.p.a., należy zauważyć, że decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1992 r., na którą powołuje się skarżący, nie ma w niniejszej sprawie żadnego istotnego znaczenia.

Słusznie zwrócił uwagę Minister, że przepis art. 4 ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, w brzmieniu w oparciu o które wydana została wspomniana decyzja Ministra odnosząca się do formy wykonywania zawodu w roku 1992, utracił moc w wyniku nowelizacji ustawy - Prawo o adwokaturze dokonanej ustawą z dnia 15 września 1997 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 74, poz. 471). Jednocześnie organ zasadnie zauważył, że forma wykonywania zawodu, jaką określił Minister Sprawiedliwości wydając przedmiotową decyzję z dnia [...] sierpnia 1992 r., była możliwa do określenia jedynie w stosunku do adwokatów wykonujących zawód, zaś skarżący został w 2005 r. skreślony z listy adwokatów na mocy ostatecznej uchwały ORA w T..

Zdaniem Sądu I instancji, należy uznać, że działanie zarówno Ministra Sprawiedliwości, jak i organów samorządu adwokackiego, wbrew zarzutom skargi, było nie tylko legalne, ale również rzetelne, tj. wolne od arbitralności, dające się racjonalnie wyjaśnić okolicznościami faktycznymi i prawnymi mającymi istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Według Sądu, poczynione przez Ministra Sprawiedliwości ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez ten organ ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów cyt. ustaw nie budzi zastrzeżeń.

Wpis na listę adwokatów może nastąpić, jeżeli kandydat spełnia wszystkie przesłanki przewidziane w przepisie art. 65 ustawy - Prawo o adwokaturze, zaś skarżący nie spełniał jednej z podstawowych przesłanek wskazanych w pkt. 1 tego przepisu.

W konsekwencji Sąd stwierdził, że Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się naruszenia przepisu art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, albowiem prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy - zasadnie przyjął, iż zachodzi podstawa do uznania, że skarżący nie spełnia przesłanek koniecznych do skutecznego ubiegania się o wpis na listę adwokatów.

Należy w konsekwencji uznać, iż Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. - wyjaśnił w sposób precyzyjny i jednoznaczny, dlaczego interes indywidualny skarżącego nie jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga zmiany wcześniej wydanych rozstrzygnięć organów samorządu zawodowego adwokatów i ograniczenia tym samym wskazanego przez te organy ważnego interesu społecznego. Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił jednoznacznie, dlaczego przyjął, iż skarżący nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.

Wobec powyższego należy uznać, iż Minister Sprawiedliwości nie uchybił normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem podjął wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy.

H. K. złożył skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wnosząc o jego uchylenie i uchylenie decyzji Ministra Sprawiedliwości, Uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej i Okręgowej Rady Adwokackiej w tej sprawie odmawiających wpisu na listę adwokatów H. K. i konwalidowanie stanu faktycznego z przed podjęcia Uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w T. z dnia [...] kwietnia 2005 roku o skreśleniu adwokata z listy adwokatów, bowiem uchwala ta jest sprzeczna z ustawą Prawo o adwokaturze.

Skargą kasacyjną zarzucił:

1. obrazę art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 14 i 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 roku zakazującego dyskryminowania i równego traktowania przez przyjęcie, że za ten sam czym istnieje obowiązek orzekania zgodnie z Ustawą z dnia 11 kwietnia 1997 roku o Ujawnieniu pracy lub służby w organach państwa i współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne ( Dz. U. z 1999, nr 42, poz.438 ze zm.), z której to ustawy wynika zakaz wykonywania zawodu adwokata przez 10 lat, tak jak w sytuacji skarżącego, a następnie po zmianie Ustawy Lustracyjnej przez Trybunał Konstytucyjny orzeka w wyroku zakaz wykonywania zawodu w wymiarze od 3 do 10 lat;

2. obrazę art. 72 pkt 2 Ustawy Prawo o Adwokaturze przez skreślenie z listy adwokatów H. K. pomimo braku takiego zakazu w orzeczonych wyrokach przez Sąd Lustracyjny;

3. obrazę Rezolucji nr 1096 Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy połączonego z nią Raportu nr 7568 Komisji Zagadnień Prawnych i Praw Człowieka Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, albowiem wydany w sprawie wyrok zapadł z naruszeniem prawa i był wydany po 31 grudnia 1999 r. Tak wypowiedział się również Trybunał Konstytucyjny w swoim orzeczeniu, że ustawa lustracyjna ma być zgodna z Rezolucją i Raportem.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przestawił stanowisko w sprawie wraz z argumentacją.

Minister sprawiedliwości złożył odpowiedz na skargę kasacyjną w której wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że stosownie do treści art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

W związku z powyższym należy podnieść, że prawidłowo formułując zarzuty, kasator powinien jasno wskazać, na której podstawie kasacyjnej opiera zarzuty, tj. czy podnosi naruszenie przepisów prawa materialnego, czy postępowania. Jeżeli zarzuty są postawione w oparciu o pierwszą podstawę kasacyjną, do obowiązków kasatora należy również precyzyjnie określić, czy naruszenie nastąpiło poprzez błędną wykładnię przepisu czy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W pierwszym przypadku należy wykazać, jaką interpretację (rozumienie) przepisu przyjął sąd w zaskarżonym orzeczeniu, a jaka jest, zdaniem kasatora, prawidłowa. Naruszenie przepisu prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, tj. gdy stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w obowiązującej normie prawnej. Strona zobowiązana jest więc do wskazania, dlaczego przyjęty przez Sąd I instancji przepis nie "przystaje" do przepisu, stanowiącego podstawę orzekania. Opierając zarzuty na drugiej podstawie kasacyjnej, strona zobowiązana jest nie tylko wykazać, na czym polegało to naruszenie, lecz również jaki mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, vide wyrok NSA z 17.06. 2008 r. II OSK 665/07, wyrok NSA z 18.12. 2012 r. II GSK 1894/11, wyrok NSA z 12.04. 2013 r. I GSK 1795/11).

Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien, a ściślej, może podjąć - działając na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.

Z regulacji prawnych zawartych w art. 176 i art. 183 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi kasacyjnej, które zostały wadliwie skonstruowane. Jest to zgodne z poglądem, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (vide uchwała Pełnego Składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09). Wywiązanie się przez Naczelny Sąd Administracyjny z opisanych wyżej obowiązków będzie możliwe tylko wówczas, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało (vide wyrok NSA z dnia 7.01. 2010 r., II FSK 1289/08, wyrok NSA z dnia 22.10. 2010 r., II FSK 764/09, wyrok NSA z dnia 16.07. 2013 r., II FSK 2208/11).

Przypomnienie warunków materialnych skargi kasacyjnej jest w niniejszej sprawie o tyle istotne, że uchybienia skargi kasacyjnej znacznie utrudniają odniesienie się do zgłoszonych w niej zarzutów. W szczególności strona wnosząca skargę kasacyjną nie wskazała w ramach której podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zgłasza zarzuty opisane w petitum skargi kasacyjnej. Z analizy treści przedstawionych zarzutów skargi kasacyjnej zdaje się wynikać, że zostały one zgłoszone w ramach podstawy kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Podkreślić jednak należy, że stawiając zarzuty naruszenia prawa materialnego, strona wnosząca skargę kasacyjną nie wyjaśniła, czy naruszenia prawa materialnego upatruje w błędnej wykładni czy w niewłaściwym zastosowaniu, ani nie uszczegółowiła tych zarzutów, tj. nie wykazała, jaka powinna być prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów lub jak powinno wyglądać ich prawidłowe zastosowanie.

Ponadto podnieść należy, że strona wnosząca skargę kasacyjną, w żadnym jej fragmencie nie odwołuje się do przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulującej kwestię skargi kasacyjnej, która to ustawa jest podstawowym aktem prawnym normującym postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej.

Przechodząc do oceny zasadności skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że poza wskazanymi wyżej brakami, przedstawione w niej zarzuty są całkowicie bezzasadne.

W szczególności podkreślić należy, że zasadnie Sąd I instancji wskazał, iż przedmiotem postępowania była ocena zgodności z prawem decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2012 roku numer [...], która to decyzja utrzymała w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] września 2012 roku, utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w T. z dnia [...] czerwca 2012 roku numer [...] o odmowie wpisu H. K. na listę adwokatów Izby T.-W. Innymi słowy przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej, które to postępowanie poddane zostało ocenie pod względem zgodności z prawem przez sąd administracyjny, była kwestia wpisu H. K. na listę adwokatów Izby T.-W.. Jak trafnie wskazuje Sąd I instancji, w tym postępowaniu brak było podstaw do oceny zasadności i zgodności z prawem uchwały dotyczącej skreślenia H. K. z listy adwokatów Izby Adwokackiej w T.. Trafnie zauważa Sąd I instancji, że wskazana wyżej uchwała o skreśleniu z listy adwokatów nie została w żadnym trybie wyeliminowana z obrotu prawnego i jako uchwała ostateczna, korzysta z domniemania zgodności z prawem.

W związku z powyższym za całkowicie bezzasadny uznać należy zarzut strony wnoszącej skargę kasacyjną dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 72 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze. Wskazany przepis art. 72 pkt 2 w/w ustawy dotyczy jednej z ustawowo określonych przesłanek warunkujących skreślenie z listy adwokatów. Poza sporem pozostaje okoliczność, że ani organy administracji publicznej ani Sąd I instancji w postępowaniu o wpis na listę adwokatów nie mogły uwzględniać przesłanki dotyczącej skreślenia z tej listy. Zaskarżona do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w W. decyzja wydana została w oparciu o przepis art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze. W tym miejscu podkreślić należy, że stosownie do treści art. 66 ustawy z dnia 18 października 2006 roku o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów pozostaje jako przepis obowiązujący art. 30 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 roku o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne. Z treści art. 30 ust.2 ustawy lustracyjnej z 1997 roku wynika, że prawomocne orzeczenie Sądu stwierdzające fakt złożenia przez osobę lustrowaną niezgodnego z prawdą oświadczenia powoduje utratę zajmowanego stanowiska lub funkcji, do których pełnienia wymagane są cechy określone w ust.1 tego przepisu prawa. Natomiast z art. 30 ust.1 w/w ustawy wynika, że prawomocne orzeczenie Sądu, stwierdzające fakt złożenia przez osobę lustrowaną niezgodnego z prawdą oświadczenia jest równoznaczne z utratą kwalifikacji moralnych niezbędnych do zajmowania funkcji publicznych określanych w ustawach, między innymi, jako nieskazitelność charakteru, która to cecha stosownie do art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze stanowi ustawową przesłankę wpisu na listę adwokatów. Jednocześnie wskazać należy, że stosownie do treści art. 30 ust.1 zdanie drugie ustawy lustracyjnej z 1997 roku po upływie 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu lustracyjnego orzeczenie uznaje się za niebyłe. Tak więc, jak trafnie wskazuje Sąd i instancji wniosek kasatora o wpis na listę adwokatów została złożony przed upływem wskazanego terminu, a tym samym brak było podstaw do uznania, że wnioskodawca jest nieskazitelnego charakteru, skoro w wyniku wyroku sądu lustracyjnego i przy uwzględnieniu treści art. 30 ust.1 i ust.2 ustawy lustracyjnej z 1997 roku wnioskodawca utracił tę kwalifikację moralną warunkującą wpis na listę adwokatów. Jednocześnie podkreślić należy, że żaden ze wskazanych wyżej przepisów prawa nie został przez kasatora wskazany w skardze kasacyjnej, jako ten któremu uchybił Sąd I instancji.

W ocenie NSA brak jest także podstaw do uznania za zasadne pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Poza sporem winna pozostawać okoliczność, że Sąd I instancji dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie naruszył wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP zasady "że wszyscy są wobec prawa równi" ani zasady niedyskryminacji, o której mowa w art. 14 i art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 roku. Podkreślić należy, że równość wobec prawa należy odróżnić od równości w stosowaniu prawa i od równości w stanowieniu prawa. W omawianym zakresie brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszenia opisanych wyżej zasad na poziomie równego traktowania przez władze publiczne adresata normy prawnej, a więc na poziomie stosowania prawa.

Ponadto uznać należy, że zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że Rezolucja 1096 Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy i raport nr 7568 Komisji Zagadnień Prawnych i Praw Człowieka Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy nie są aktami prawa znajdującymi zastosowanie w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekła jak w sentencji wyroku.