Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 327/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16a ust. 1, ust. 8 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 95 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 190 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] 2014 r. Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W. z dnia [...] 2013 r. Nr [...] II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...]Burmistrz W. odmówił B. K. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, w związku z opieką na niepełnosprawnym synem M. K..

Uzasadniając decyzję organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu praw do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego , renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Tymczasem B. K. od dnia śmierci męża F. K. tj. od 16. sierpnia 2013 r. jest uprawniona do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka na stałe, co potwierdza Decyzja o przyznaniu renty rodzinnej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia [...] 2013 r. nr [...]. Z tej też przyczyny specjalny zasiłek opiekuńczy jej nie przysługuje.

Dale organ podniósł, iż zgodnie z przedłożonymi dokumentami łączne dochody rodziny strony w 2012 r. wynosiły 9679,02 zł natomiast miesięczny dochód B. K. uzyskany w związku z przyznaniem renty rodzinnej wynosi 1129,19 zł. Tym samym miesięczny dochód jej rodziny wynosił 1936,78 zł a w przeliczeniu na osobę w rodzinie B. K. wynosił 645,26 zł, czyli przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania wnioskowanego zasiłku o kwotę 22,26 zł na osobę w rodzinie.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. K. podnosząc, iż dochód jej rodziny jest niski i nie starcza na podstawowe potrzeby, a tym bardziej na rehabilitację syna i potrzebne mu leki. Podniosła, iż nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki niepełnosprawnym synem.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy skarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tj. 623,00 zł - § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych, - Dz.U. z 2012 r., poz. 959). Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio (art. 16a ust. 2 ustawy).

Z kolei zgodnie z art. 16a ust. 4 pkt 2 ww. ustawy, za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, o którym mowa w ust. 2, w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia, uważa się dochód następujących członków rodziny: osoby wymagającej opieki, małżonka osoby wymagającej opieki, osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko, pozostających na utrzymaniu ww. osób dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia - z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

W ocenie Kolegium organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił dochód rodziny B. K., a przekroczenie dochodu uniemożliwiło przyznanie wnioskowanego świadczenia. Podkreślono, iż ustawodawca nie pozostawił w tej kwestii organom orzekającym miejsca na ewentualne odstępstwa od tego kryterium.

Kolegium stwierdziło także, iż B. K. pobiera rentę rodzinną z tytułu śmierci męża, co w świetle treści art. 16a ust. 8 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia.

Skargę na powyższą decyzję wniosła B. K. podnosząc, iż uzyskiwane przez nią i jej rodzinę dochody są niewystarczające na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków związanych z leczeniem i rehabilitacją syna, który wymaga całodobowej opieki ze strony skarżącej.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Obecna na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. B. K. wyjaśniła, iż otrzymywała "zasiłek pielęgnacyjny" w kwocie 520 zł do końca czerwca 2013 r., który został jej odebrany wskutek zmiany przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania B. K. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem M. K..

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza W. stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.) dalej: u.ś.r..

Zgodnie z przepisem art.16a ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu aktualnym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio (ust. 2).

Specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Rozpoznając przedmiotową sprawę organy orzekające odmawiając B. K. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego stwierdziły, że po pierwsze dochód rodziny skarżącej przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania tegoż świadczenia, a po wtóre ma ona ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego.

Zastrzeżeń Sądu nie budzi prawidłowość dokonanych przez organy ustaleń dot. wysokości dochodu rodziny B. K., z których wynika, iż miesięczny dochód na członka jej rodziny przekraczał o 22,26 zł kryterium dochodowe które wynosiło na dzień wydania decyzji 623,- zł. Niemniej przeprowadzone przez organy postępowanie zawiera braki, które w ocenie Sądu mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie czy skarżąca faktycznie nie spełnia przesłanki określonej w art. 16a ust 8 pkt 1 lit. a u.ś.r. Bezspornym jest, iż skarżąca otrzymuje rentę rodzinną (decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. –z dnia [...] 2013 r. znak: [...]), jednakże organy nie wyjaśniły, czy rentę tę skarżąca otrzymuje w sytuacji jej zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym. Tylko w takiej sytuacji osoba sprawująca opiekę nie może otrzymać specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Chodzi tu o sytuację kiedy osobie sprawującej opiekę jednocześnie przysługuje prawo do renty rodzinnej oraz do innego świadczenia rentowego lub emerytalnego, a osoba ta otrzymuje jedynie rentę rodzinną w oparciu art. 95 ust 1 z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2013 r . poz. 440). Zgodnie bowiem z tym przepisem w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

Przepis art. 16a ust 8 pkt 1 lit. a u.ś.r nie wyklucza zatem z kręgu ubiegających się o specjalny zasiłek opiekuńczy osób, które posiadają prawo do renty rodzinnej bez zbiegu z innymi świadczeniami rentowymi lub emerytalnymi.

Zatem odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia w oparciu o ten przepis wymaga uprzedniego wyjaśnia czy otrzymywana przez skarżącą renta rodzinna przyznania został w zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym. W rozpoznawanej sprawie organu nie wyjaśniły jednoznacznie tej kwestii co stanowi naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1 K.p.a.

Ponadto jak wynika z oświadczeń skarżącej złożonych na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r., do czerwca 2013 r. otrzymywała ona świadczenie pielęgnacyjne na swojego syna, które to świadczenie zostało jej odebrane wskutek zmiany przepisów prawa. Z akt sprawy nie wynika tymczasem czy skarżącej faktycznie do końca czerwca 2013 r. przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem. Zdaniem Sądu wyjaśnienie tej okoliczności może mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia spawy, a to w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt K 27/13, Dz. U. 2013 r., poz. 1557), którym stwierdzono, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Wyrok ten o tyle może wpływać na sytuację prawną skarżącej, że uznano nim za niekonstytucyjne przepisy ustawy zmieniającej, pozbawiające z mocy prawa, z dniem 30 czerwca 2013 r. osoby dotychczas pobierające świadczenie pielęgnacyjne.

W świetle przepisów art. 190 ust. 3 i ust. 4 Konstytucji RP wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność określonego przepisu ustawy z Konstytucją, wprowadza z dniem ogłoszenia tego wyroku w trybie art. 190 ust. 2 Konstytucji zakaz stosowania niekonstytucyjnego przepisu ustawy także w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszczętym i niezakończonym prawomocnie przed ogłoszeniem tego wyroku. Pamiętać należy, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma moc powszechnie obowiązującą w tym sensie, że oddziałuje ono na wszelkie toczące się w chwili jego ogłoszenia postępowania sądowe i administracyjne. Zasadą jest, że orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem jego ogłoszenia w stosownym dzienniku i z tym właśnie dniem - o ile jest ono orzeczeniem negatywnym - niekonstytucyjny przepis traci moc obowiązującą, a zatem nie może być stosowany przez sądy i organy administracyjne w sprawach wszczętych przed dniem ogłoszenia orzeczenia, a nie rozstrzygniętych do tego dnia (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wyd. Prawnicze LexisNexis 2008, s.41-64). W dniu 16 grudnia 2013 r. sentencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 27/13 została opublikowana w Dzienniku Urzędowym poz. 1557, a zatem art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy zmieniającej od tego dnia utraciły swoją moc obowiązującą. Skarga w niniejszej sprawie złożona została w marcu 2014 r., a do wyrokowania przez Sąd doszło 25 czerwca 2014 r., a więc po ogłoszeniu wyżej przywołanego wyroku Trybunału.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, który to pogląd podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, dany akt normatywny (przepis prawny) uznany za niekonstytucyjny musi być kwalifikowany jako mający moc obowiązującą do dnia ogłoszenia wyroku Trybunału, to jednak nie powinien być zastosowany przez sąd w konkretnej sprawie ze względu na fakt wiążącego wszystkich adresatów (art. 190 ust. 1) uznania przez Trybunał Konstytucyjny, że pozostaje on w sprzeczności z Konstytucją RP, gdyż sprzeczność ta z reguły istnieje od samego początku, to jest od daty wydania danego aktu normatywnego, bądź wejścia w życie przepisu prawnego, których domniemanie konstytucyjności zostało przez Trybunał obalone (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2009 r., II OSK 179/09, Lex nr 507638, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26 listopada 2013 r., III AUa 443/13, Lex nr 1409161, Lex nr 1409161; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2013 r., II UK 156/13, Lex nr 1396413).

Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 września 2013 r. (sygn. akt II FSK 1964/13, Lex nr 1375594), zgodnie z którym jeżeli w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego zapadnie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności normy, na której oparto decyzję administracyjną, istnieje konieczność uchylenia takiej decyzji (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyd. 2, Warszawa 2010, s. 50-51). W innym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie. Fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego podjętego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07, Lex nr 357511).

W art. 190 ust. 3 Konstytucji RP zawarta jest zasada wyłączenia z obrotu prawnego niekonstytucyjnego przepisu ustawy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego tą niekonstytucyjność. Nadto skoro według art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału jest podstawą do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wydaną przy zastosowaniu przepisu ustawy uznanego za niekonstytucyjny (art. 145a k.p.a.) i do uchylenia przez wojewódzki sąd administracyjny takiej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.) oraz do wznowienia postępowania w sprawie prawomocnie rozstrzygniętej wyrokiem sądu administracyjnego w oparciu o taki przepis ustawy (art. 272 § 1 p.p.s.a.), to także w toczącym się postępowaniu przepis taki nie może mieć już (od daty urzędowej publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego) zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2009 r. sygn. I OSK 586/08, Lex nr 526408).

Z powyższych względów należy uznać, że w świetle przepisów art. 190 ust. 3 i ust. 4 Konstytucji RP wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność określonego przepisu ustawy z Konstytucją, wprowadza z dniem ogłoszenia tego wyroku w trybie art. 190 ust. 2 Konstytucji zakaz stosowania niekonstytucyjnego przepisu ustawy także w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszczętym i niezakończonym prawomocnie przed ogłoszeniem tego wyroku.

Będące przedmiotem badania Trybunału przepisy art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. przewidywały, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Wydane zaś na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1. Trybunał Konstytucyjny we wspomnianym wyroku uznał, że wprowadzenie tych regulacji doprowadziło do naruszenia zasady ochrony praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, które jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.

Wprawdzie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej nie stanowił podstawy prawnej wydanych w niniejszej sprawie decyzji, tym niemniej w przypadku ustalenia, iż do końca czerwca 2013 r. skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne na syna, a prawo podmiotowe do tego świadczenia uzyskała na stałe, to na podstawie tego właśnie przepisu została ona następnie pozbawiona otrzymywanego uprzednio świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie z uwagi na fakt kontynuowania sprawowanej opieki, wystąpiła z wnioskiem o ponowne ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie godząc się z pozbawieniem jej nabytych praw podmiotowych co do przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. W takiej sytuacji sytuacja faktyczna i prawna skarżącej byłaby na tyle klarowna, że kwalifikowała by się ona do grupy adresatów omawianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

W związku z tym, chcąc ustalić, czy, a jeśli tak to w jaki sposób stwierdzona przez Trybunał niekonstytucyjność przepisów art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej mogła wpłynąć na prawa podmiotowe skarżącej, konieczne jest pogłębienie rozważań co do skutków prawnych komentowanego wyroku Trybunału z dnia 5 grudnia 2013 r.

W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał wskazał, iż jego wyrok nie tworzy ani roszczeń o wypłatę utraconych korzyści za okres po 30 czerwca 2013 r., ani nie daje podstaw do ubiegania się o nowe świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, które przewiduje obowiązująca ustawa o świadczeniach rodzinnych, bowiem wyrok ten dotyczył norm prawa intertemporalnego, które w dodatku zmaterializowały się już w dniu orzekania przez sąd konstytucyjny, a nie przepisów, które określały nowe przesłanki nabycia świadczeń. W rezultacie, w ocenie Trybunału zrealizowanie tego wyroku będzie wymagało zmiany prawa.

Argumentując to stanowisko Trybunał wskazał, iż zaskarżone przez Rzecznika Praw Obywatelskich przepisy zostały zamieszczone w ustawie zmieniającej, która znowelizowała ustawę z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych między innymi w części dotyczącej przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego. Regulowały one zatem wpływ ustawy zmieniającej na stosunki prawne powstałe i ukształtowane pod rządami dotychczas obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych, a ich problematyka odnosiła się do kwestii intertemporalnych (przejściowych).

W dniu orzekania przez Trybunał treść regulacji intertemporalnej zawartej w art. 11 ust. 3 została już "skonsumowana", a okres przejściowy zaplanowany na jej podstawie minął – wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynął do Trybunału 25 czerwca 2013 r., a wygaszenie decyzji administracyjnych przyznających świadczenie pielęgnacyjne nastąpiło po upływie 30 czerwca 2013 r., przedmiotem zaskarżenia do Trybunału nie były zaś przepisy prawa materialnego ustawy o świadczeniach rodzinnych określające przesłanki nabycia świadczenia pielęgnacyjnego, zmodyfikowane przez art. 1 pkt 4 i 5 ustawy zmieniającej.

Dalej Trybunał stwierdził, że kontrola przepisów intertemporalnych, kiedy przewidziane w nich czynności zostały zrealizowane, a nie materialnoprawnej podstawy odmowy przyznania nowych świadczeń, w zasadniczy sposób wpływa na potencjalne skutki wyroku Trybunału. Okoliczności badanej sprawy przesądzają, że jedynie w wypadku ewentualnego orzeczenia o niezgodności przepisów prawa materialnego (nieobjętych zaskarżeniem Rzecznika Praw Obywatelskich), osoby, których sytuacja została ukształtowana na ich podstawie, mogłyby skorzystać z instytucji sanacyjnych, o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji i operacjonalizujących tę normę odpowiednich regulacjach ustawowych. Wzruszenie aktów stosowania prawa po wyroku Trybunału o niezgodności normy intertemporalnej, zwłaszcza gdy przewidziany w jej treści mechanizm prawny zakładał wygaszenie decyzji administracyjnych ex lege, nie jest możliwe. W takich warunkach wykonanie negatywnego wyroku Trybunału zawsze będzie wymagało interwencji legislacyjnej ustawodawcy.

Do zrealizowania powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego doszło na skutek przyjęcia przez ustawodawcę ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z z 2014 r., poz. 567), dalej: u.u.w.z.o., która weszła w życie z dniem 15 maja 2014 r., a więc przed wydaniem niniejszego wyroku. W art. 1 tej ustawy wskazano, iż określa ona warunki nabywania oraz zasadny ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej uprawnienie do tego świadczenia pielęgnacyjnego. Zasiłek dla opiekuna przysługuje – jak określa art. 2 ust. 1 u.u.w.z.o. – osobie, jeżeli decyzja i przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Zgodnie z art. 2 ust. 2 u.u.w.z.o. zasiłek dla opiekuna przysługuje:

1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.;

2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.

Przy czym, co istotne z punktu widzenia skarżącej, która jak twierdzi na mocy niekonstytucyjnego przepisu art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej, utraciła od 1 lipca 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłek dla opiekuna za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy (14.05.2014 r.), przysługuje wraz z odsetkami ustalonymi w wysokości odsetek ustawowych, określonej przepisami prawa cywilnego i przysługują od dnia wejścia w życie ustawy (art. 2 ust. 3 i 4 u.u.w.z.o.).

Sąd zważył, że postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna organ ustalający prawo do świadczeń pielęgnacyjnych wszczyna na wniosek osoby ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna. Wniosek ten może być złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, a więc do dnia 15 września 2014 r. (art. 5 ust. 1 u.u.w.z.o.). Jak stanowi zaś przepis art. 6 ust. 1 u.u.w.z.o. prawo do tego zasiłku ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. Zasiłek dla opiekuna przysługuje w wysokości 520 zł miesięcznie (art. 4 u.u.w.z.o.).

Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, jako wydanych bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i co mogło skutkować brakiem uwzględnienia skutków prawnych niekonstytucyjnych przepisów ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmieniających ustawę o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (punkt I sentencji wyroku).

Zważywszy na zmianę stanu prawnego spowodowaną wejściem w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, ponownie rozpoznając sprawę o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, organy zobowiązane będą uzależnić swoje rozstrzygnięcie od tego, czy skarżącej zostało przyznane prawo do zasiłku dla opiekunów. W przypadku zaś, gdy B. K. zostanie przyznany zasiłek dla opiekunów, koniecznym będzie na podstawie art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. c) znowelizowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych odmówienie jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Organ winieni też mieć na uwadze, iż w Trybunale Konstytucyjnym oczekuje na rozpoznanie skarga grupy posłów Sejmu RP kwestionująca m.in. konstytucyjność przepisy art. 16a ust. 2 regulujący kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego (sygn. K 38/13).

Sąd na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji (punkt II. sentencji wyroku).