Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2669/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Sędziowie: NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 10 /dziesięć/ zł na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okres powojennego /Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późniejszymi zmianami/, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek J. C. utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...] o pozbawieniu J. C. uprawnień kombatanckich z tytułu walk o utrwalenie władzy ludowej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. C. podniósł, że trudno mu jest zgodzić się z decyzją, albowiem służbę w Wojsku Ochrony Pogranicza pełnił będąc powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Jest rzeczą zrozumiałą, że żaden obywatel nie miał w tym względzie możliwości sprzeciwu. Wybór rodzaju wojsk nie należał do niego. Pełniąc służbę w Wojskach Ochrony Pogranicza nie walczył z żadnym podziemiem i organizacjami polityczno-wojskowymi.

W [...]r. otrzymał legitymację weterana walk o niepodległość podpisaną przez Sekretarza Stanu.

Jest dla niego niezrozumiałe, że otrzymuje odznaczenie za walkę o niepodległość, a za miesiąc pozbawia się go tych uprawnień, podnosząc, że walczył o utrwalenie władzy ludowej. Jedno drugiemu przeczy. Przede wszystkim wszędzie gdzie pełnił służbę lub pracował zawodowo czynił to dla dobra ojczyzny. Politycznie nigdy nie był zaangażowany po stronie jakiejś opcji.

Kierownik Urzędu stwierdził, co następuje:

Jak ustalono w toku postępowania weryfikacyjnego, na postawie akt sprawy, wnioskodawca uzyskał uprawnienia kombatanckie w ZBoWiD wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej na podstawie zaświadczeń: z WKU /W., [...]r./ i Archiwum WOP /K., [...]r./ o udziale w walkach z reakcyjnym i zbrojnym podziemiem podczas pełnienia służby w Wojsku Polskim, rozpoczętej [...]r. Z akt sprawy nie wynika, że podczas tej służby wnioskodawca brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy.

W związku z tym, Kierownik Urzędu stwierdził, że J. C. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich.

Odnosząc się do kwestii walki z UPA, należy stwierdzić, że w okresie dotyczącym uprawnień kombatanckich wnioskodawcy w okolicach K. O. i S. nie walczono z UPA. /Podaje to m.in. Informator o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944-1956, Lublin 1993./

W skardze do sądu administracyjnego J. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że:

1. zgodnie z art. 25 ust. 3 ustawy - weryfikacji podlegają jedynie uprawnienia uzyskane od Związku Bojowników o Wolność i Demokrację i Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej - po dniu 31 grudnia 1988r. Uprawnienia kombatanckie uzyskał w dniu [...]r. Jego uprawnienia w świetle art. 25 ust. 3 w/w ustawy nie podlegają weryfikacji, uzyskane zostały bowiem przed [...]r. Wszczęcie postępowania weryfikacyjnego nastąpiło zatem wbrew treści wskazanego wyżej przepisu ustawy.

2. pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy wymaga nie tylko stwierdzenia, iż uzyskał te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...]r. w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, ale należy nadto wykazać, że wykonywane były zadania związane ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Pełniąc zasadnicza służbę wojskową w Wojskach Ochrony Pogranicza w okresie od [...]r. do [...]r. /początkowo w K. O., a następnie w S./ nigdy nie brał jakiegokolwiek udziału w zadaniach związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych lub osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powołując się na swoją wcześniejszą argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach ..., powołanej wyżej, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.

W związku z tym stwierdzić należy, że zgodnie z takim unormowaniem ustawowym, w sprawach o pozbawienie uprawnień kombatanckich z powodów określonych w art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, niezbędne jest wyjaśnienie, czy uprawnienia te zostały przyznane wyłącznie z tytułu działalności, o której mowa w tym przepisie, czy też z tytułu, który w istocie nie stanowił takiej działalności i tylko z uwagi na treść unormowań prawnych obowiązujących w dacie przyznania tych uprawnień został określony jako "uczestnictwo w walkach o utrwalanie władzy ludowej."

Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach ..., powołanej wyżej za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

W pismach dołączonych do akt administracyjnych sprawy J. C. kilkakrotnie podnosił, że podczas odbywania służby wojskowej brał udział w walkach z bandami, które - jak podkreślał, "były prawdopodobnie bandami, UPA" /deklaracja członkowska do ZBoWiD, życiorys - pochodzące z [...]r./.

Odnosząc się do tej kwestii organ dopiero w zaskarżonej decyzji stwierdził, że w okresie dotyczącym uprawnień kombatanckich skarżącego, w okolicach K. O. i S. /gdzie służył skarżący/ nie walczono z UPA, zaś wiedzę tę oparł na "Informatorze o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944-1956", Lublin 1983r.

Nie negując walorów tego wydawnictwa, Wojewódzki Sąd Administracyjny chciałby podkreślić, że oświadczenie skarżącego o udziale w walkach z oddziałami UPA może być jednoznacznie zweryfikowane tylko poprzez zwrócenie się o informację na ten temat do archiwum wojskowego i oceną uzyskanej informacji. Natomiast publikacja we wskazanym Informatorze może mieć tylko pomocniczy charakter w stosunku do dokumentu wystawionego przez archiwum wojskowe, ale nie może zastąpić dowodu.

Powyższe uchybienie stanowiące naruszenie m.in. art. 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie podzielił natomiast argumentów zawartych w skardze. W orzecznictwie podkreśla się, że przepis art. 25 ust. 2 ustawy stanowi samodzielną podstawę prawną do orzekania przez organ administracji publicznej w sprawach o pozbawienie uprawnień kombatanckich nabytych zgodnie z przepisami dotychczasowymi, to jest obowiązującymi przed wejściem w życie wyżej powołanej ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. i - jako przepis o charakterze szczególnym w porównaniu z art. 25 ust. 3 ustawy - jest stosowany niezależnie od weryfikacji. Weryfikacja jest czynnością o charakterze sprawdzającym: sprawdza się czyjeś kwalifikacje, potwierdza prawdziwość lub autentyczność czegoś. Czynność pozbawienia natomiast jest rozumiana jako najdalej idący środek ingerencji, mający na celu osiągnięcie prawnie określonego celu. W tej sprawie celem takim jest pozbawienie uprawnień kombatanckich osoby, która nie legitymuje się żadnym z tytułów prawnych określonych w omawianej ustawie z dnia 24 stycznia 1991r., zgodnie z którymi uprawnienia te mogłyby być zachowane. Zarzut skargi, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 25 ust. 3 ustawy, należy uznać na chybiony /por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2002r., V SA 2541/01 ONSA 2003/3/100. Nie jest również trafny zarzut, że pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy wymaga wykazania, że ustanawianiu lub utrwalaniu władzy ludowej musiało towarzyszyć wykonywanie zadań związanych ze zwalczaniem organizacji działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP, gdyż takiego warunku przepis ten nie formułuje. Decyzja o przyznaniu lub pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie jest także zależna od przesłanek gratyfikowania lub honorowania działalności danej osoby na podstawie innych przepisów.

Uwzględniając wcześniej wywody, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270/ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm./ w zw. w art. 97 § 2 powołanej ustawy - Przepisy wprowadzające ...

Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż z mocy art. 26 ustawy o kombatantach ..., wobec uchylenia zaskarżonej decyzji pozbawiającej stronę uprawnień kombatanckich, decyzja ta nie nabyła cech prawomocności.