Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 871/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 4, art. 5, art. 7, art. 13, art. 18, art. 21, art. 48
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e, art. 30f
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i lit. c)
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Protokolant asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia 13 maja 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej K. F. 142 (sto czterdzieści dwa) złote tytułem zwrotu postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 11 kwietnia 2016 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. wpłynął wniosek K. F. (dalej jako: "skarżąca", "wnioskodawczyni") o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - córkę M. F. urodzoną w dniu 29 października 2007 r. Wraz z wnioskiem wnioskodawczyni złożyła oświadczenie członka rodziny rozliczającego się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne o dochodzie osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Z oświadczenia wynikało, że w roku 2014 dochód z działalności opodatkowanej w formie ryczałtu ewidencjonowanego wyniósł 3.160,72 zł.

W dniu 12 maja 2016 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. wpłynęło oświadczenie członka rodziny o dochodach osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego innych niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wskazała, że w roku kalendarzowym 2014 r. uzyskała stypendium szkolne na córkę M. F. w wysokości 704 zł. W tym samym dniu w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w L. wnioskodawczyni złożyła zaświadczenie z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej wystawione w dniu 11 maja 2016 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. Z zaświadczenia wynikało, że w roku 2014 wnioskodawczyni uzyskała przychody w kwocie 74.627,23 zł. Składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wyniosły odpowiednio 6.405,52 zł i 2.046,66 zł.

Decyzją z dnia 13 maja 2016 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 4, art. 5, art. 7, art. 13, art. 18, art. 21, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195, dalej w skrócie jako "u.p.p."), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214) Burmistrz Miasta L. odmówił przyznania K. F. świadczenia wychowawczego wnioskowanego na pierwsze dziecko - córkę M. F.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z przepisami u.p.p. świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. przysługuje osobom uprawnionym jeżeli dochód rodziny za 2014 r., w przeliczeniu na osobę, nie przekracza kwoty 800 zł, a jeżeli członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może przekroczyć kwoty 1.200 zł.

Organ wyjaśnił, że z przeprowadzonej analizy załączonych do wniosku dokumentów wynika, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, wyniósł 2.216,11 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe, co uniemożliwia przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Ustalając dochód organ zsumował następujące kwoty:

- 5.414,74 zł (roczny dochód wnioskodawczyni w kwocie 64.976,91 zł za rok 2014, podlegający - jak wskazano błędnie w decyzji - opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e i 30f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszony o należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne i niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, podzielony przez 12 miesięcy);

- 58,67 zł (dochód nieopodatkowany członków rodziny w kwocie 704 zł za rok podzielony przez 12 miesięcy);

- 1.174,91 zł (miesięczna kwota dochodu uzyskanego po 31 grudnia 2014 r. - podjęcie zatrudnienia przez męża wnioskodawczyni)

Uzyskaną sumę organ podzielił przez "3", to jest liczbę osób w rodzinie.

Jednocześnie organ wskazał, że do wyliczenia dochodu nie uwzględniono dochodu utraconego w kwocie 7.290,81 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. F. zakwestionowała wyliczenie dochodu z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. W jej ocenie, organ pierwszej instancji w sposób błędny potraktował jej przychód opodatkowany podatkiem zryczałtowanym jako dochód podlegający opodatkowaniu na podstawie art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30 i art. 30f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Odwołująca się wskazała ponadto, że opodatkowanie zryczałtowanym podatkiem dochodowym polega na opłacaniu podatku od przychodów a nie od dochodów. W związku z tym odwołująca nie uwzględnia szeregu kosztów, jakie ponosi w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, to jest zakupu towarów, czynszu, usług telekomunikacyjnych i innych.

Decyzją z dnia 14 lipca 2016 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 punkt 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przywołując art. 2 u.p.p wskazał, że dla zdefiniowania pojęcia "dochodu" na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ustawodawca odsyła do unormowań zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W świetle art. 3 punkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód osiągany przez osoby fizyczne z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne to deklarowany w oświadczeniu dochód z tej działalności, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Organ przywołał nadto definicje "utraty dochodu" i "uzyskania dochodu" zawarte w art. 2 punkt 19 i 20 u.p.p. oraz treść regulacji art. 7 ust. 2 i ust. 3 u.p.p.

Mając na uwadze wskazane regulacje normatywne jak i kierując się danymi wynikającymi z zaświadczenia z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 11 maja 2016 r. organ odwoławczy uznał, że decyzja organu pierwszej instancji pomimo wskazywanego przez odwołującą błędu jest poprawna.

Z wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. zaświadczenia wynika, że odwołująca w roku 2014 osiągnęła dochód w kwocie 64.976,91 zł (74.627,23 "przychód" – 6.405,52 zł "składka na ubezpieczenie społeczne" – 3.244,80 zł "składka na ubezpieczenie zdrowotne"). Zatem dochód wnioskodawczyni z roku 2014 jest taki jaki ustalił organ pierwszej instancji.

Ponadto z akt sprawy wynika, iż odwołująca w roku 2014 pobierała stypendium szkolne na córkę w łącznej kwocie 704 zł.

Z kolei dochód męża wnioskodawczyni z roku 2014 jest dochodem utraconym, a więc nie został wliczony do dochodu rodziny. Do miesięcznego dochodu rodziny organ dodał jednakże dochód męża wnioskodawczyni z roku 2015 uzyskany w kwocie 1.174,91 zł miesięcznie, który jest dochodem uzyskanym, w rozumieniu art. 7 ust. 3 u.p.p. Wynikający z tego wyliczenia miesięczny dochód w rodzinie w przeliczeniu na osobę (3 osoby) wynosi 2.216,11 zł i przekracza zakreślone ustawowo kryterium dochodowe wynoszące 800 zł.

W skardze na wyżej wskazaną decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. F. wniosła o zmianę wydanych w jej sprawie decyzji i orzeczenie co do meritum, to jest o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego. Wydanemu przez organ odwoławczy rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 7 i 8 k.p.a. w związku z art. 28 u.p.p. poprzez nieprzestrzeganie zasady konieczności prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników poprzez błędne ustalenia, że dochód za rok 2014 wyniósł 74.627,23 zł podczas gdy wskazana kwota była wyłącznie kwotą przychodu;

- art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 u.p.p. poprzez nierzetelne i niepełne prowadzenie postępowania dowodowego, w tym w szczególności odmowę udzielenia wiary oświadczeniu i wyjaśnieniom skarżącej o wysokości uzyskanego przez nią faktycznie dochodu w roku 2014 z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i oparciu się wyłącznie na treści zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 11 maja 2016 r., w którym wskazano, że wysokość przychodu wnioskodawczyni z tytułu działalności gospodarczej opodatkowanej na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne za rok 2014 wynosi 74.627,23 zł i jest on równoznaczny z dochodem skarżącej, od którego należy dokonywać stosownych odliczeń, podczas gdy dochód ten był znacznie niższy, a od kwoty przychodu 74.627,23 zł w pierwszej kolejności należało odjąć kwotę poczynionych przez skarżącą kosztów uzyskania przychodu, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego wyliczenia dochodu członka rodziny;

- błędne przyjęcie, że kwota przychodu wynikająca z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. to kwota rzeczywiście osiągniętego przez skarżącą dochodu oraz brak przeprowadzenia odpowiedniego postępowania wyjaśniającego we wskazanym zakresie;

- art. 2 punkt 1 u.p.p. w związku z art. 3 punkt lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że zaświadczenie wystawione przez organ podatkowy zastępuje oświadczenie o deklarowanym dochodzie, podczas gdy wskazany przepis przewiduje konieczność oparcia się na deklaracji (oświadczeniu) osoby starającej się o uzyskanie świadczenia o deklarowanym dochodzie z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszonym o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia i wyliczenia dochodu członka rodziny;

- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że dochód skarżącej z prowadzonej przez nią pozarolniczej działalności gospodarczej w roku 2014 wyniósł 74.627,23 zł i to od tej kwoty należy odliczyć należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, podczas gdy dochód ten był znacznie niższy, a kwotą od której należy dokonywać stosownych odliczeń powinna być kwota podana w oświadczeniu o dochodzie z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, a nie z zaświadczenia organu podatkowego z dnia 11 maja 2016 r.

W uzasadnieniu skargi wskazano m. in., że wymaganej przez ustawodawcę deklaracji o wysokości osiągniętego dochodu nie może zastąpić zaświadczenie organu podatkowego obrazujące wysokość uzyskanego przychodu. Zaświadczenie takie może oczywiście stanowić jeden z dowodów służących do prawidłowego ustalenia wysokości faktycznie uzyskiwanego dochodu poprzez m.in. jego porównanie z deklaracją o wysokości uzyskanego dochodu sporządzonego przez skarżącą oraz innymi dowodami potwierdzającymi wysokość poniesionych kosztów uzyskania przychodu.

Skarżąca wskazała ponadto, że w realiach sprawy organ nie wyjaśnił dlaczego odmówił mocy dowodowej jej oświadczeniu. Organ nie przyjął ponadto dokumentów pozwalających na prawidłowe ustalenie faktycznego dochodu przedsiębiorstwa, czym w sposób oczywisty naruszył zasadę prawdy materialnej. Organ powinien zaś badać prawidłowość deklaracji skarżącej. Ponadto fakt, że przy obliczaniu wysokości podatku należnego (w odniesieniu do rozliczenia w formie tzw. ryczałtu) nie uwzględnia się kosztów uzyskania przychodów nie oznacza, że koszty takie nie istnieją a przychód równy jest faktycznemu dochodowi.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. skarżąca przedłożyła do akt zestawienie wydatków w kwocie 65.964,38 zł, które zostały poniesione w roku 2014.

Sąd dopuścił dowód z przedłożonego dokumentu w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia przeprowadzona w oparciu o wyżej wskazane kryterium prowadzi do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 lipca 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta L. odmawiającą przyznania K. F. świadczenia wychowawczego wnioskowanego na córkę M. F.

Materialnoprawną podstawą odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia wychowawczego na pierwsze (jedyne) dziecko w rodzinie był art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Z akt sprawy wynika, iż skarżąca jako matka domagała się świadczenia wychowawczego określonego w art. 4 ust. 1-3 u.p.p. na swoje pierwsze małoletnie dziecko – M. F., urodzoną dnia 29 października 2007 r.

Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. w dniu 11 kwietniu 2016 r. Jako osoba rozliczająca się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiągniętych przez osoby fizyczne, wnioskodawczyni dołączyła oświadczenie, że w 2014 r. uzyskała dochód z działalności opodatkowanej w formie ryczałtu ewidencjonowanego w wysokości 3.160,72 zł (po odliczeniu od tego dochodu należnych składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości 6.405,52 zł i należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 3.244,80 zł). Oświadczyła także, że należny za 2014 r. zryczałtowany podatek dochodowy wyniósł 0 zł. Przedmiotowe oświadczenie skarżąca złożyła świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.

Stosownie do definicji legalnych zawartych w art. 2 ustawy, dochód - oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (punkt 1). Dochód członka rodziny oznacza z kolei przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (punkt 2). Dochód rodziny oznacza zaś sumę dochodów członków rodziny (punkt 4).

Organy wskazały, że powodem, dla którego wniosek K. F. nie mógł zostać uwzględniony było przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W realiach rozpatrywanej sprawy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 2.216,11 zł.

Strona skarżąca stoi z kolei na stanowisku, że spełnia przesłanki przyznania świadczenia, ponieważ dochód na osobę w rodzinie jest niższy od określonej w ustawie kwoty 800,00 zł. W ocenie strony skarżącej, dochód na osobę w rodzinie został zawyżony przez organy, na skutek niewłaściwego zastosowania art. 3 punkt 1 lit. b ustawy oświadczeniach rodzinnych, precyzującego sposób ustalenia dochodu osób opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osiąganych przez te osoby przychodów z działalności gospodarczej.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy konieczne jest zatem dokonanie wykładni art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu z dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.).

Ustawa o świadczeniach rodzinnych precyzuje w art. 3 pojęcie dochodu, stanowiąc, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 punkt 1 lit. a),

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

(art. 3 punkt 1 lit. b),

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 punkt 1 lit. c).

W zależności zatem od tego - czy wnioskodawca podlega obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym oraz tego w jakiej formie to opodatkowanie następuje - ustawa w szczegółowy sposób określa sposób wyliczenia kwoty dochodu dla potrzeb ustalenia przez organ prawa wnioskodawcy do świadczeń rodzinnych (w niniejszej sprawie świadczenia wychowawczego).

Zgłoszony przez stronę skarżącą zarzut naruszenia przez organy art. 3 punkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych należy uznać za uzasadniony. W sprawie doszło także do naruszenia przepisów postępowania w zakresie dotyczącym przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.).

Z uwagi na wyliczenie przez organy dochodu skarżącej w oparciu o dane zawarte w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 11 maja 2016 r. należy podkreślić, że art. 3 punkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości interpretacyjnych stanowi, że dochód osiągany przez osoby fizyczne z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne ustala się na podstawie złożonego przez nie oświadczenia o osiągniętym dochodzie.

Taka konstatacja znajduje odzwierciedlenie w Rozdziale 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który reguluje postępowanie w sprawach o świadczenie wychowawcze.

Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 4 punkt 2 u.p.p., do wniosku dołącza się - oświadczenie - o deklarowanych dochodach osiąganych przez osoby podlegające przepisom o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, zawierające informacje:

a) o wysokości dochodu,

b) wysokości należnych składek na ubezpieczenie społeczne,

c) wysokości należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne,

d) wysokości i formie opłacanego podatku dochodowego,

e) wysokości dochodu po odliczeniu należnych składek i podatku.

Powyższe znajduje również potwierdzenie w treści przepisów wykonawczych, to jest w rozporządzeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz.U. z 2016 r., poz. 214), wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 13 ust. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Stosownie do § 2 ust. 2 punkt 1 tego rozporządzenia do wniosku o świadczenie wychowawcze należy dołączyć odpowiednie dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny. W przypadku członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, takim dokumentem jest - oświadczenie - o dochodzie osiągniętym w roku kalendarzowym, poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego; wzór oświadczenia określa załącznik nr 3 do rozporządzenia (§ 2 ust. 2 punkt 1 lit. b).

Należy zauważyć, że analogiczne unormowanie zawierają przepisy § 2 ust. 2 punkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2015r., poz. 2284), który stanowi, że do wniosku o zasiłek należy dołączyć odpowiednie dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny. Zgodnie z § 2 ust. 2 punkt 3b tego aktu prawnego, w przypadku członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, takim wymaganym dokumentem jest - oświadczenie - o dochodzie osiągniętym w roku poprzedzającym okres zasiłkowy; wzór oświadczenia określa załącznik nr 5 do ww. rozporządzenia.

Skarżąca, której dotyczy art. 3 punkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie była zobowiązana do przedstawienia organom orzekającym w przedmiocie świadczenia wychowawczego dokumentu w postaci zaświadczenia o dochodzie. Z uwagi na konstrukcję zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, rozliczający się w ten sposób podatnik nie ma bowiem możliwości uzyskania od organu podatkowego zaświadczenia o osiągniętym w danym roku dochodzie, co wyjaśnia powody, dla których ustawodawca na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jak i ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjął, że dochód w przypadku podatników opłacających ryczałt ustalany jest na podstawie oświadczenia podatnika, a nie zaświadczenia organu podatkowego.

Organ podatkowy, któremu składana jest roczna deklaracja PIT-28 dotycząca zryczałtowanego podatku dochodowego nie ma informacji o poniesionych przez podatnika kosztach uzyskania przychodu, ani tym samym o dochodzie osiągniętym przez podatnika w danym roku podatkowym. W deklaracji PIT-28 podatnik wykazuje bowiem wysokość osiągniętego przychodu, wysokość opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, podlegające odliczeniu od przychodów i składki na ubezpieczenie zdrowotne, podlegające odliczeniu od wyliczonego już ryczałtu.

Składając oświadczenie o wysokości dochodu, o którym mowa w art. 3 punkt 1 lit. b cyt. ustawy wnioskujący o przyznanie świadczenia wychowawczego ma z kolei obowiązek wykazać wartość dochodu, a więc przychodu pomniejszonego o koszty jego uzyskania. Okoliczność, że koszty uzyskania przychodu nie mogą być odliczone od przychodu na gruncie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym nie znaczy, że podatnik opłacający ryczałt nie ponosi kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Koszty te nie są wykazywane w deklaracji PIT-28 i pozostają bez wpływu na rozliczenie ryczałtu, jednak wynikają z prowadzonej przez podatnika dokumentacji podatkowej. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym podatnicy opodatkowani w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, są obowiązani posiadać i przechowywać dowody zakupu towarów, prowadzić wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, ewidencję wyposażenia oraz, odrębnie za każdy rok podatkowy, ewidencję przychodów, a także tą dokumentację przechowywać przez wymagany przez ustawę okres.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się notatka urzędowa z dnia 21 czerwca 2016 r. sporządzona przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., z której wynika, że organ pierwszej instancji przed rozpoznaniem wniosku zasugerował skarżącej, iż w przypadku zaistnienia rozbieżności pomiędzy dochodem zdeklarowanym przez stronę za rok 2014 przy składaniu wniosku o prawo do zasiłku rodzinnego a wniosku będącego przedmiotem niniejszego postepowania, powinna zwrócić się do urzędu skarbowego o udzielenie informacji w zakresie dotyczącym rozliczenia podatku dochodowego za 2014 r. i na podstawie takiego zaświadczenia uzupełnić oświadczenie wymagane do uzyskania wnioskowanego świadczenia. Tym samym pracownik organu zasugerował skarżącej, że dochód w przypadku podatników opłacających ryczałt może potwierdzić zaświadczenie organu podatkowego.

W kontekście powyższych rozważań dotyczących wykładni art. 3 punkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowisko, że organ ustalając dochód skarżącej winien bazować wyłącznie na zaświadczeniu wydanym przez organ podatkowy (z pominięciem – jak w realiach rozpatrywanej sprawy - złożonego przez skarżącą wymaganego ustawą oświadczenia) jest nieuprawnione. Zawarte w uzasadnieniach wydanych decyzji rozważania organów w tym zakresie zostały oparte na wykładni art. 3 punkt 1 lit. a cyt. ustawy i zasadach obliczania dochodu osób, które nie są opodatkowane zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osiąganych przychodów, lecz podatkiem obliczanym od dochodu na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to jest tych, które do wniosku o przyznanie świadczenia mają obowiązek dołączyć zaświadczenie o wysokości osiągniętego dochodu.

Sąd wskazuje, że w celu obliczenia "dochodu" w rozumieniu art. 3 punkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych organy winny dokonać koniecznego rozróżnienia "dochodu" od "przychodu", czyli pojęć używanych zasadniczo dla celów podatkowych. Określenie w art. 3 punkt 1 lit. b cyt. ustawy, że w przypadku działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, za dochód z takiej działalności uważa się dochód wskazany w oświadczeniu strony - a nie dochód wskazany w zaświadczeniu z urzędu skarbowego - jest konsekwencją tego, iż podstawą względem której naliczany jest ryczałt podatkowy, jest przychód – a nie dochód. Istotnym jest ponadto wskazanie, że obowiązkiem wnioskodawcy jest przedstawienie organowi właściwemu w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego oświadczenia o wysokości dochodu, które jest składane pod groźbą odpowiedzialności karnej.

W ocenie Sądu organy sprzecznie z obowiązującym brzmieniem mających zastosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i bez wyjaśnienia motywów, którymi się kierowały przyjęły, że za dochód skarżącej z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej, o którym mowa w 3 punkt 1 lit. b cyt. ustawy, to jest "deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne" należy uznać - opierając się na zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 5 maja 2016 r. – przychód K. F. za rok podatkowy 2014 r. pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Z treści uzasadnień decyzji organów obydwu instancji nie wynika jednakże z jakich powodów oświadczenie skarżącej w przedmiocie dochodu z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne zostało przez organy zakwestionowane.

Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jak i ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wymagają, aby składając wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego osoba opodatkowana zryczałtowanym podatkiem dochodowym przedstawiała dowody poniesienia kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, w tym kosztów zakupu towarów. Jeżeli jednak organ ma wątpliwości co do wiarygodności złożonego oświadczenia w odniesieniu od rzeczywistej wysokości osiągniętego dochodu powinien wezwać wnioskodawcę do skorygowania oświadczenia. Może również wezwać wnioskodawcę do przedstawienia dokumentów pozwalających na dokonanie ustaleń odnośnie rzeczywistego dochodu. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 maja 2006 r. (sygn. akt II SA/Bk 44/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl), że złożone przez wnioskodawcę oświadczenie o wysokości dochodu może być skorygowane przez wnioskodawcę. Nie jest ono zatem niewzruszalne i wnioskodawca ma możliwość sprostowania zawartych w nim błędów. Nie przeciwstawiają się temu ani przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani przepisy rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. Analogicznie w niniejszej sprawie będą to przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze.

Z akt administracyjnych nie wynika, że organy podjęły skuteczne czynności mające na celu wyjaśnienie wszelkich wątpliwości co do wiarygodności złożonego oświadczenia w odniesieniu od rzeczywistej wysokości osiągniętego dochodu, pomimo tego, że skarżąca na etapie postępowania administracyjnego wskazywała na okoliczności mające istotne znaczenie w tej sprawie (vide: podniesiona w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji kwestia ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej). Ignorując złożone oświadczenie bez jakiegokolwiek uzasadnienia organy naruszyły tym samym regulacje statuujące obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, a uchybienie to miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Potwierdzeniem okoliczności podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego jest z kolei zestawienie wydatków z roku 2014 przedłożone na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. i dopuszczone przez Sąd jako dowód uzupełniający w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. (vide: k. 20 – 21 v. akt sądowych).

Niezależnie od powyższych rozważań zasadnym jest wskazanie, że dokonana przez organy wykładnia art. 3 punkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest nie do pogodzenia z wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietna 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) zasadą równości obywateli wobec prawa. Przyjęcie proponowanej wykładni prowadziłoby w efekcie do gorszego traktowania osób opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób opodatkowanych na zasadach ogólnych w odniesieniu do możliwości uzyskania wsparcia Państwa w zakresie pokrycia części wydatków służących utrzymaniu dzieci w rodzinach o bardzo niskich dochodach.

Istotnym jest w tym miejscu wskazanie, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 października 2006 r. (sygn. akt K 30/05; publ. OTK- A z 2006 r., Nr 9 poz. 119) za niezgodny z Konstytucją RP uznał art. 8 ust. 5 punkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, określający pojęcie "dochodu" w przypadku osób opodatkowanych na zasadach wskazanych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. W zakwestionowanym przez Trybunał przepisie ustawodawca nakazał (poprzez odwołanie się do przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych), aby w przypadku takich osób za dochód nie uznawać dochodu niższego niż 60 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale - tj. nawet w przypadku kiedy rzeczywisty dochód byłby niższy. Trybunał porównując sytuację osób opodatkowanych w sposób ryczałtowy z sytuacją osób opodatkowanych na zasadach ogólnych uznał, iż ustawodawca w sztuczny i nieuzasadniony niczym sposób wyodrębnił grupę podmiotów, wobec której prawo do świadczeń społecznych (w tym zasiłków rodzinnych) uzależnione jest nie od rzeczywistej wysokości dochodów, ale tylko i wyłącznie od formy opodatkowania (zob.: część III punkt 5 uzasadnienia wyroku Trybunału).

Tak więc nie tylko literalna wykładnia art. 3 punkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych ale także konieczność zachowania gwarantowanej art. 2 Konstytucji RP równości obywateli w dostępie do świadczeń ze strony Państwa wymaga odwołania się do rzeczywistego dochodu osoby ubiegającej się o dane świadczenie. Tymczasem, co zostało już podkreślone wyżej, z treści wydanych w sprawie decyzji wynika, że organy przy obliczaniu dochodu skarżącej, za podstawę swoich wyliczeń przyjęły uzyskany przez nią przychód, to jest wielkość, która z reguły nie obrazuje rzeczywistego dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie określonego świadczenia.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. a) oraz c) w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji (punkt pierwszy wyroku).

O kosztach postępowania (punkt drugi wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i § 3 p.p.s.a. Zasądzona od organu na rzecz skarżącej kwota odpowiada wysokości rzeczywiście poniesionych, udokumentowanych kosztów przejazdu skarżącej do Sądu i z powrotem (trasa L. – G. - L).

W dalszym toku postępowania organy zobowiązane będą uwzględnić przedstawioną argumentację z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a.

Rozpoznając ponownie wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę M. F. organ pierwszej instancji winien w sposób należyty ustalić dochód skarżącej z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 3 punkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych.