Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 171/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 106
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A Sp. j. z/s w Ł. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 7 grudnia 2020 r. nr 0113-KDIPT1-2.4012.746.2020.1.JSZ w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację; 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697,– (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] r. A M. R. Spółka jawna z siedzibą w Ł. wniosła do sądu administracyjnego skargę na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z [...] r. uznającą za nieprawidłowe stanowisko spółki w zakresie braku opodatkowania podatkiem od towarów i usług dokonanej transakcji.

Z akt sprawy wynika, że spółka zwróciła się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie interpretacji w zakresie podatku od towarów i usług przedstawiając następujący stan faktyczny.

Spółka prowadzi działalność gospodarczą w zakresie produkcji dzianin oraz szycia odzieży. Podczas targów branżowych w K. pt. "Międzynarodowe Targi A" A, na których Spółka była wystawcą, przedstawiciele strony nawiązali kontakt z osobą, która podawała się za działającą w imieniu spółki z Włoch, będącej uznanym producentem i dystrybutorem hurtowym tkanin. Spółka włoska reprezentowana była zainteresowana nabyciem produktów wytwarzanych przez Spółkę, tj. dzianiny bawełnianej. Na podstawie prowadzonej korespondencji mailowej oraz telefonicznej z osobą poznaną w trakcie targów, która miała reprezentować spółkę włoską, strony ustaliły warunki przyszłej transakcji, mającej polegać na sprzedaży dzianiny bawełnianej na rzecz spółki włoskiej. Strony ustaliły, że płatność za dostawę towarów zostanie dokonana w terminie 60 dni po dokonaniu dostawy. Dla zabezpieczenia interesów Spółki płatność miała zostać objęta ubezpieczeniem należności handlowych oferowanym przez jedno z towarzystw ubezpieczeniowych. Spółka ubezpieczyła więc należności handlowe od włoskiej spółki w towarzystwie B, które pozytywnie oceniło wiarygodność finansową włoskiej spółki i uiszczała składki należne z tego tytułu.

Warunki zamówienia, tj. warunki płatności, rodzaj i ilość towaru, warunki transportu, termin realizacji zostały potwierdzone ostemplowanym oraz podpisanym potwierdzeniem zamówienia, które zostało przesłane w formie skanu z adresu e-mail osoby podającej się za reprezentanta spółki z Włoch. Na zamówieniu widoczna była pieczęć podmiotu zamawiającego tj. spółki z Włoch oraz parafa. Zgodnie z ustaleniami transport towaru do Włoch leżał po stronie Spółki i został on dokonany przez wynajętą firmę przewozową. Towar dostarczono w trzech transportach na adres wskazany przez osobę powołującą się za reprezentanta spółki włoskiej. Pod wskazanym adresem towar został odebrany, odbiór potwierdzono podpisem oraz pieczęcią nabywcy na dokumencie CMR, jak również na pisemnym oświadczeniu o odbiorze towaru.

Następnie w związku z brakiem zapłaty za towar w przewidzianym umową terminie Spółka A skontaktowała się z włoską spółką, którą osoba podająca się za jej przedstawiciela miała reprezentować. W wyniku przeprowadzonych rozmów telefonicznych, jak również korespondencji prowadzonej w związku z wystawionym przez Spółkę wezwaniem do zapłaty, włoski podmiot poinformował stronę polską, że osoba taka nigdy nie reprezentowała tego podmiotu, podmiot ten nigdy nie kupił żadnego towaru od Wnioskodawcy, jak również nie otrzymał faktur za zakup towaru od Spółki, w związku z czym nie jest zobowiązany do ich zapłaty.

W wyniku powyższych okoliczności Spółka złożyła zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa do Prokuratury Rejonowej Ł.-G. w Ł., tj. m.in. oszustwa oraz kradzieży lub przywłaszczenia.

Spółka A nigdy nie otrzymała zapłaty za wysłany towar, którego nie udało się również odzyskać.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.

Czy w zaistniałym stanie faktycznym doszło do dostawy towarów opodatkowanej VAT, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm.; dalej: "ustawa o VAT")?

Zdaniem wnioskodawcy, kradzież towaru nie jest czynnością opodatkowaną VAT, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, ponieważ Spółka jako właściciel towarów nie dokonała przeniesienia prawa do rozporządzenia towarami jak właściciel na podmiot, który ten towar ukradł. Wręcz przeciwnie, na skutek nielegalnego działania osoby podszywającej się pod włoską spółkę, Wnioskodawca został pozbawiony prawa do dysponowania towarem. Spółka nie uzyskała z tego tytułu ani zapłaty, ani też nie może tego towaru sprzedać, gdyż nie wrócił on do Spółki. W związku z powyższym w ocenie Wnioskodawcy ww. zdarzenie, polegające na dostarczeniu towaru do miejsca, w którym został on de facto skradziony, nie będzie podlegało opodatkowaniu VAT ponieważ, że nie doszło do przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Odwołując się do orzecznictwa TSUE oraz sądów administracyjnych Spółka stanęła na stanowisku, że w przypadku oszustwa, którego skutkiem była kradzież towaru należącego do Spółki nie doszło do dostawy towarów o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o VAT.

W ocenie Spółki przepisy ustawy o VAT nie pozwalają na "karanie" podmiotu, który działając w dobrej wierze został oszukany i okradziony przez podmiot, który podszywał się pod realnie działającą firmę. Spółka została oszukana, mimo że wykazała się należytą starannością w kontaktach z osobą, która miała rzekomo reprezentować włoską Spółkę. Spółka miała osobisty kontakt z tą osobą, prowadziła korespondencję mailową, rozmawiała z nią telefonicznie. Przed podjęciem współpracy szczegółowo ustalono warunki handlowe, zostały one podpisane przez tą osobę, zamówienia na towar również miały formę pisemną ze stemplem i podpisem zamawiającego. Należności za towar zostały ubezpieczone. Towar został dostarczony pod adres wskazany przez podmiot. Nic na całym etapie współpracy nie wskazywało, że Spółka mogła paść ofiarą oszustwa, aż do momentu opóźnienia z płatnością.

W uzasadnieniu wskazanej na wstępie interpretacji organ uznał, że stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest nieprawidłowe.

Organ stanął na stanowisku, że Wnioskodawca w ramach prowadzonej działalności dokonał dostawy towarów, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W sprawie miała zatem miejsce wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. Z okoliczności sprawy wynika w ocenie organu, że została zrealizowana dostawa towarów, w ramach której nastąpił wywóz towarów z terytorium kraju na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju. Co prawda dostawa ta nastąpiła na rzecz innego podmiotu niż wskazują na to warunki zamówienia, jednak nie zmienia to faktu, że dostawa miała miejsce. Okoliczność, że Wnioskodawca nie otrzymał za dokonaną dostawę zapłaty, gdyż osoba zamawiająca towar podszyła się pod firmę, która zamówienia nie dokonała, nie wpływa, w ocenie organu, na opodatkowanie samej czynności. Ustawa o podatku od towarów i usług nie uzależnia opodatkowania czynności od otrzymania zapłaty. W konsekwencji organ uznał, że w sprawie doszło do dostawy towarów rozumianej, jako przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Ponadto organ wskazał, że ujawnienie okoliczności, iż Wnioskodawca padł ofiarą wyłudzenia towaru miało miejsce dopiero po dokonaniu transakcji. Natomiast zdarzenie gospodarcze, jakim jest dostawa towarów, faktycznie zaistniało. Wnioskodawca realizując opisane dostawy nie dokonał czynności niepożądanej z punktu widzenia obowiązującego porządku prawnego. Tym samym dokonanej transakcji nie można uznać za czynność niebędącą przedmiotem prawnie skuteczne umowy. W konsekwencji, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy organ uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.

W skardze do sądu administracyjnego A M. R. Spółka jawna z/s w Ł. wniosła o uchylenie interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z [...] r., podnosząc zarzuty naruszenia:

przepisów prawa materialnego poprzez dopuszczenie się przez organ w interpretacji:

- błędu wykładni art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o VAT, polegającego na uznaniu, że wywóz towaru przez Spółkę, za który nie uzyskała ona zapłaty bowiem padła ona ofiarą kradzieży oraz oszustwa ze strony swojego domniemanego kontrahenta powinien dla celów podatku VAT być potraktowany jako dostawa towarów opodatkowana podatkiem VAT.

przepisów postępowania poprzez dopuszczenie się przez organ w interpretacji:

- naruszenia art. 14c § 1 i § 2 oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; dalej: "O.p.") polegającego na braku odniesienia się przez organ do całości przedstawionej przez Spółkę argumentacji, w szczególności stanowiska wynikającego z przywołanych przez Spółkę we wniosku o wydanie interpretacji wyroków polskich sądów administracyjnych wydanych w analogicznych sprawach oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

W piśmie procesowym z 14 kwietnia 2021 r. skarżąca podniosła dodatkowe argumenty popierające skargę, odwołując się do aktualnego orzecznictwa TSUE w podobnych do niniejszej sprawach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W okolicznościach niniejszej sprawy należy potwierdzić wypełnienie się powyższych warunków, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta będącego siedzibą tutejszego Sądu. Kwestia nadmiernego zagrożenia życia i zdrowia osób uczestniczących w rozprawie jest bezdyskusyjna, nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie ma możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych.

Zgodnie z art. 5 ust.1 punkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT przez dostawę towarów rozumie się odpłatne przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Aby zatem transakcja stanowiła dostawę w rozumieniu ustawy musi mieć charakter odpłatny i przenosić na inny podmiot prawo do rozporządzania towarami. W ocenie sądu w przedstawionym stanie faktycznym zabrakło obu wymienionych elementów, co zignorował organ w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że nie sposób przyjąć, jak chce tego organ, iż transakcja, która miała miejsce w rzeczywistości miała charakter odpłatny. Taki charakter mogła mieć wyłącznie transakcja zamierzona przez spółę skarżącą, w której jej kontrahentem miał być oznaczony i znany na rynku podmiot włoski. Tymczasem w rzeczywistości jego miejsce na skutek oszustwa zajęła nieznana (nieustalona) osoba (podmiot), która podszywając się pod firmę włoską doprowadziła spółkę skarżącą do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Osoba ta (podmiot) nie uregulowała należności za wyłudzony towar i weszła w jego posiadanie bezprawnie, wbrew woli spółki skarżącej. Dokonana czynność nie miała zatem charakteru odpłatnego a przekonanie spółki skarżącej, że dokonuje dostawy towarów było wynikiem wprowadzenia jej w błąd przez oszusta.

Ponadto spółka skarżąca, na skutek wprowadzenia w błąd co do podmiotu będącego kupującym towar, nie przeniosła prawa do rozporządzania towarem na podmiot włoski, znany na rynku i wiarygodny, lecz wydała towar oszustowi. Trudno w tej sytuacji uznać za trafne stanowisko organu interpretacyjnego, że spółka skarżąca przeniosła prawo do rozporządzania towarem.

Po pierwsze z punktu widzenia systemu VAT istotne jest to, by adresat dostawy był znany. Nie można bowiem przenieść prawa do rozporządzania towarem na nieustaloną osobę (podmiot), gdyż wykracza to poza sferę woli podmiotu wykonującego dostawę, a ponadto uniemożliwia kontrolę obrotu i rozliczeń podatkowych w systemie VAT.

Po drugie i najważniejsze nie do pomyślenia jest w demokratycznym państwie prawa przekonanie, że w wyniku przedmiotowej czynności przeniesiono prawo do rozporządzania towarem na rzecz oszusta. Zaakceptowanie tego oczywiście niezasadnego poglądu prowadziłoby wprost do uznania, że uprawnienie to można nabyć za pomocą czynu zabronionego, co jest nie do przyjęcia. Wykraczałoby to poza granice art. 2 Konstytucji RP i godziło w pewność obrotu gospodarczego.

Nie jest przy tym uzasadnione stanowisko organu twierdzącego, że spółka skarżąca jedynie podejrzewa, że padła ofiarą oszustwa. Ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku wprost wynika, że doszło do popełnienia czynu zabronionego na szkodę spółki skarżącej, zaś organ nie jest uprawniony do poddawania w wątpliwość faktów przedstawionych przez wnioskodawcę w postępowaniu interpretacyjnym.

Dlatego kwestionowanie stanu faktycznego w postępowaniu interpretacyjnym nie znajduje uzasadnienia prawnego.

W tej sytuacji należało podzielić argumentację spółki skarżącej i wspierające ją orzecznictwo sądów administracyjnych oraz TSUE, co do wykluczenia możliwości uznania za dostawę opisanej w stanie faktycznym sytuacji.

W konsekwencji za zasadny uznać należało zarzut błędnej wykładni art. 5 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT.

W toku ponowionego postępowania organ interpretacyjny uwzględni powyższe rozważania.

Mając na uwadze powyższe okoliczności na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 punkt 1 litera a i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.

P.C.