Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 2641/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 137 ust. 1-2
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz. 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Teza: Zmiana sposobu wykorzystania obiektu wybudowanego na nieruchomości wywłaszczonej zgodnie z celem wywłaszczenia, nie stanowi w świetle art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./ przesłanki do przyjęcia, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

TEZY

Zmiana sposobu wykorzystania obiektu wybudowanego na nieruchomości wywłaszczonej zgodnie z celem wywłaszczenia, nie stanowi w świetle art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./ przesłanki do przyjęcia, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Maksymiliana R. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 3 listopada 1998 r. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 listopada 1998 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w powołaniu na art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania Maksymiliana R. od decyzji Wojewody B. z dnia 31 lipca 1998 r. o odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, położonej w miejscowości T., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr 59/1 o pow. 0,1600 ha - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami warunkiem zwrotu nieruchomości wywłaszczonej jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Pojęcie "zbędności" zostało zdefiniowane w art. 137 ust. 1 oraz ust. 2 tej ustawy. W myśl tych przepisów nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeśli pomimo upływu 7 lat od dnia nabycia nieruchomości, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji lub warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu a cel nie został zrealizowany.

Przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. - Wydział Spraw Wewnętrznych z dnia 30 kwietnia 1968 r. na cel budowy agronomówki - wodomistrzówki. Z akt sprawy wynika, że inwestycja ta została na tej nieruchomości zrealizowana. Natomiast zgodnie z przepisem art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli na wywłaszczonej nieruchomości zrealizowano cel publiczny, to obecne wykorzystanie nie ma znaczenia dla sprawy o zwrot nieruchomości. W związku z tym należy stwierdzić, że nie istnieją przesłanki do zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

W skardze na powyższą decyzję Maksymilian R. zarzucił naruszenie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ocenie skarżącego sporna nieruchomość była zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu już w chwili dokonania wywłaszczenia i w dalszym ciągu pozostaje na ten cel zbędna. O zbędności nieruchomości na cele określone w decyzji świadczy fakt, iż była ona wykorzystywana w sposób określony w decyzji wywłaszczeniowej zaledwie przez trzy lata od wydania decyzji. Wywłaszczony obszar przekraczał znacznie wielkość potrzebną dla zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej /budowa agronomówki - wodomistrzówki/ zaś sam teren został wkrótce przeznaczony na cele rekreacyjne i wypoczynkowe trudno żywić wątpliwości co do rzeczywistych intencji, które towarzyszyły wywłaszczeniu i które zdaniem skarżącego ograniczały się do pozyskania atrakcyjnego turystycznie terenu.

Zdaniem skarżącego czas przez jaki korzystano z nieruchomości zgodnie z decyzją, obszar jaki wywłaszczono oraz wybór terenu wskazują dobitnie, iż już w chwili wywłaszczenia grunt ten był zbędny na cel wskazany w decyzji, a budowa wodomistrzówki zmierzała jedynie do stworzenia pozorów uzasadniających wywłaszczenie.

Skarżący zarzuca, że organ administracji błędnie ustalił, iż wywłaszczona nieruchomość b była używana zgodnie z decyzją. Zdaniem skarżącego nie można zakwalifikować sytuacji faktycznej wykorzystania obiektów jako "używania", bowiem zwrot "używanie" zakłada pewną trwałość, i to taką trwałość, która pozostaje w rozsądnej relacji z doniosłością społeczną i prawną wywłaszczenia. Korzystanie z wywłaszczonej nieruchomości przez 2 - 3 lata na pewno nie spełnia owego warunku.

Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie przytaczając dotychczasową argumentację.

Zainteresowany nie zajął stanowiska w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

W postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ administracji nie bada legalności aktu, na podstawie którego nastąpiło odjęcie prawa własności, a wyłącznie ocenia czy ujawniony stan faktyczny wypełnia hipotezę art. 130 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiącymi podstawę dla orzeczenia o zwrocie nieruchomości. Stąd nie mogą odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi podważające zgodność z prawem decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, w tym wykazujące, iż wywłaszczeniem objęto większy obszar niż wymagałaby realizacja zamierzonego celu. Zarzuty przeciwko legalności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości mogły być wyłącznie przedmiotem badania i oceny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności tego aktu i takie postępowanie zostało już ostateczną decyzją zakończone.

W rozpoznanej sprawie w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego nie odnaleziono wprawdzie dokumentów dotyczących realizacji obiektu agronomówki - wodomistrzówki w tym decyzji o pozwoleniu na budowę, a tylko decyzję o lokalizacji tej inwestycji poprzedzającą wydanie decyzji o wywłaszczeniu to fakt wybudowania obiektu o takim przeznaczeniu został wykazany zeznaniem świadka a nadto jest to okoliczność przyznana przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze.

Niewadliwie w rozpoznanej sprawie organ administracji powołując się na treść art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ocenił, iż nieruchomość nie stała się zbędną na cel wywłaszczenia skoro został wybudowany obiekt, dla którego wywłaszczenie nastąpiło. Nie mają znaczenia prawnego podnoszone przez skarżącego okoliczności, iż obiekt wybudowany na przedmiotowej działce tylko przez 3 lata był wykorzystany jako wodomistrzówka a w następnych latach zmieniano jego sposób wykorzystania, bowiem istotnym jest aby w terminie wymienionym w cytowanym przepisie rozpoczęto prace związane z realizacją celu, natomiast zmiana sposobu wykorzystania obiektu wybudowanego zgodnie z przeznaczeniem nawet dokonana w stosunkowo krótkim czasie, tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, bo 3-letnim, nie stanowi w świetle tego przepisu przesłanki do przyjęcia, iż nieruchomość stała się zbędna dla celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu.

Argumentacja skargi nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i przy braku podstaw zaskarżenia, które winny być wzięte pod rozwagę z urzędu, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.