Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt II SA/Ka 1102/98
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 2000-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 5, art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Teza: 1. Przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ nie określają odległości nasadzeń od granicy nieruchomości sąsiedniej, co nie może oznaczać aprobaty dla dowolnych w tym względzie poczynań inwestora.

2. Posadzenie jakiegokolwiek drzewa iglastego lub liściastego w odległości 0,5 m od granicy działki /ogrodzenia/ spowoduje negatywny wpływ na nieruchomość sąsiednią, chociażby przez przechodzenie na tą nieruchomość korzeni i gałęzi tych drzew. Chodzi zatem nie tylko o ochronę interesu sąsiada ale także o zwykły rozsądek w urządzaniu spornego pasa zieleni, a przede wszystkim o urządzenie go na działce inwestora a nie kosztem nieruchomości, którą pas ten zabezpiecza Możliwość ostatecznego rozstrzygnięcia powstałego na tym tle sporu na drodze postępowania cywilnego nie zwalnia organów administracyjnych z obowiązku oceny sprawy pod kątem treści art. 5 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./.

TEZY

1. Przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ nie określają odległości nasadzeń od granicy nieruchomości sąsiedniej, co nie może oznaczać aprobaty dla dowolnych w tym względzie poczynań inwestora.

2. Posadzenie jakiegokolwiek drzewa iglastego lub liściastego w odległości 0,5 m od granicy działki /ogrodzenia/ spowoduje negatywny wpływ na nieruchomość sąsiednią, chociażby przez przechodzenie na tą nieruchomość korzeni i gałęzi tych drzew. Chodzi zatem nie tylko o ochronę interesu sąsiada ale także o zwykły rozsądek w urządzaniu spornego pasa zieleni, a przede wszystkim o urządzenie go na działce inwestora a nie kosztem nieruchomości, którą pas ten zabezpiecza Możliwość ostatecznego rozstrzygnięcia powstałego na tym tle sporu na drodze postępowania cywilnego nie zwalnia organów administracyjnych z obowiązku oceny sprawy pod kątem treści art. 5 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Piotra W. na decyzję Wojewody Cz. z dnia 20 maja 1998 r. (...) w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie ubojni żywca - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 lipca 1994 r. (...) Wójt Gminy M. udzielił Zenonowi N. pozwolenia na budowę budynku ubojni żywca zgodnie z załączonym projektem technicznym oraz z zapleczem gospodarczym i uzbrojeniem terenu. Jednocześnie decyzją tą zobowiązano inwestora do zagospodarowania strefy ochrony sanitarnej /50 m od najbliższej zabudowy mieszkalnej/ pasem zieleni izolacyjnej wysokiej i średniej.

Wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w Cz. decyzją z dnia 12 stycznia 1997 r. (...) nakazano Zenonowi N. usunięcie w terminie 3 miesięcy nieprawidłowości w stanie wykonania i funkcjonowania inwestycji objętej ww. pozwoleniem na budowę przez wykonanie m.in. pasa zieleni wokół budynków zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym i pozwoleniem na budowę. Jako podstawę prawną tego orzeczenia wskazał organ orzekający art. 65 i art. 66 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 - zwanej dalej prawem budowlanym/.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż Zenon N. przystąpił do użytkowania ubojni wraz z zapleczem gospodarczym zawiadamiając dnia 20 października 1994 r. Urząd Gminy w M. o oddaniu tej inwestycji /obiektu/ do użytku. Nie wywiązał się jednak z nałożonego decyzją o pozwoleniu na budowę obowiązku wykonania pasa zieleni zgodnie z planem realizacyjnym. Brak przedmiotowego pasa zieleni powoduje, że ubojnia użytkowana jest w sposób zagrażający środowisku i zdrowiu ludzi.

Kolejną wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w Cz. decyzją /z dnia 6 lutego 1998 r./ udzielono Zenonowi N. z powołaniem się na treść art. 59 ust. 1 prawa budowlanego pozwolenia na użytkowanie ubojni żywca o wydajności 1,2 t na dobę, zrealizowanej w oparciu o pozwolenie na budowę z dnia 26 lipca 1994 r.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż inwestor wykonał obowiązki nałożone na niego ww. decyzją z dnia 16 stycznia 1997 r., co zostało stwierdzone w czasie oględzin dnia 3 lutego 1998 r. Między innymi stwierdzono wówczas istnienie "pasa zieleni wzdłuż ogrodzenia posesji".

W odwołaniu od tej decyzji Piotr W. /właściciel sąsiedniej nieruchomości/ zarzucił, iż pas zieleni izolacyjnej nie został przez Zenona N. wykonany prawidłowo. Pas ten stanowi w chwili obecnej "kilka małych krzaczków". Nadto zdaniem odwołującego się zostały one posadzone zbyt blisko jego działki /"tuż, przy granicy"/ i w przyszłości będą wpływać negatywnie na wydajność ziemi na jego działce.

Wojewoda Cz. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia 20 maja 1998 r. (...) utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji wskazując jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa.

W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy powołał się na protokoły oględzin przeprowadzonych w dniach 3 lutego i 7 kwietnia 1998 r., z których wynika, iż wzdłuż ogrodzenia terenu ubojni, graniczącego z gruntem będącym własnością odwołującego się zostały posadzone drzewa iglaste w odstępach 1 - 1,5 m o wysokości 60 - 80 cm i w odległości ok. 50 cm od ogrodzenia. Tym samym została wykonana decyzja nakazująca wykonanie pasa zieleni izolacyjnej.

Odnośnie odległości nasadzeń od granicy działki organ II instancji podniósł, iż kwestia ta nie jest uregulowana prawem budowlanym.

Z tego też powodu powstały w tym względzie spór strony mogą rozstrzygnąć w postępowaniu cywilnym.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Piotr W. podtrzymał zastrzeżenia zgłoszone wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podniósł także, iż sąsiad oprócz ubojni wybudował nadto w odległości 3 m od jego działki masarnię i to bez jego zgody. Zdaniem skarżącego pas zieleni izolacyjnej powinien składać się "chociaż z kilku rządków" zieleni wysokiej i średniej wielkości. Tylko bowiem taki pas mógłby chronić przed przedostawaniem się na jego działkę szkodliwych i nieprzyjemnych oparów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Cz. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. Dodatkowo podniósł, że sprawa masarni jest przedmiotem odrębnego postępowania.

Na rozprawie przed NSA z dnia 2 marca 2000 r. zainteresowany Zenon N. wniósł o oddalenie skargi i podał, iż po wybudowaniu ubojni posadził wzdłuż granicy działki zieleń ale drzewka z uwagi na susze uschły.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja ostać się nie może albowiem została wydana zdaniem Sądu bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do ostatecznego rozstrzygnięcia, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na jej wynik w rozumieniu art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Zgodnie z treścią stanowiącego podstawę materialnoprawną decyzji organu I instancji art. 59 ust. 1 prawa budowlanego pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego wydaje się m.in. po stwierdzeniu na miejscu budowy zgodności wykonania obiektu z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu oraz z warunkami pozwolenia na budowę.

W rozpatrywanej sprawie obowiązek wykonania przez Zenona N. pasa zieleni izolacyjnej wynika z treści decyzji z dnia 26 lipca 1994 r. o pozwoleniu na budowę oraz z decyzji organu I instancji z dnia 16 stycznia 1997 r. zobowiązującej inwestora do doprowadzenia obiektu i zagospodarowania terenu do stanu zgodnego z decyzją o pozwoleniu na budowę. W obu tych decyzjach powołano się odnośnie spornego pasa zieleni na plan realizacyjny. Przez plan ten należy przy tym rozumieć plan realizacyjny zagospodarowania działki stanowiący załącznik nr 1 do decyzji o pozwoleniu na budowę.

Podstawową przesłanką zgodności wykonania przedmiotowego pasa zieleni z ww. decyzjami powinno być zatem porównanie jego przebiegu i struktury /wyglądu/ z przedmiotowym planem realizacyjnym zagospodarowania terenu. Takiego zaś porównania organy obu instancji nie poczyniły. W ogóle do przedmiotowego planu realizacyjnego się nie odniosły. Plan ten nie został zresztą nawet dołączony do akt administracyjnych. Już tylko z tego powodu nie można podważyć zarzutu skarżącego, iż pas zieleni nie został wykonany prawidłowo. Nie można też wykluczyć, iż w planie realizacyjnym została określona zarówno odległość poszczególnych nasadzeń od granicy działki skarżącego jak i ich struktura oraz rodzaj i szerokość.

Nadto z decyzji o pozwoleniu na budowę wynika, iż sporny pas zieleni miał być pasem zieleni, izolacyjnej wysokiej i średniej, urządzonym w strefie ochronnej projektowanego budynku ubojni. Miał mieć zatem nie tylko określoną strukturę co do wysokości ale miał także spełniać określoną funkcję, tj. funkcję ochronną i izolacyjną.

Jak to podniesiono w uzasadnieniu decyzji organu I instancji z dnia 16 stycznia 1997 r. użytkowanie ubojni bez urządzonego pasa zieleni powoduje, że obiekt "użytkowany jest w sposób zagrażający środowisku jak również zdrowiu, ludzi". Również z tego należy wyprowadzić wniosek, iż nie chodzi w sprawie o jakikolwiek pas zieleni, dowolnie usytuowany ale o konkretne zagospodarowanie terenu, zarówno co do jego położenia, struktury /wyglądu/ jak i funkcji.

W postępowaniu, którego przedmiotem było uzyskanie pozwolenia na użytkowanie ubojni należało ustalić zatem w pierwszej kolejności te ww. cechy charakterystyczne tego obiektu. Było to warunkiem koniecznym późniejszego ustalenia zgodności jego wykonania z obciążającym inwestora obowiązkiem. Tego zaś organy obu instancji nie wykonały, a w szczególności nie znalazło to odzwierciedlenia w aktach sprawy ani też w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Z tego też powodu ustalenie, iż inwestor wykonał nałożony na niego obowiązek urządzenia pasa zieleni izolacyjnej zapadło nie tylko bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy /art. 7, art. 77 par. 1 Kpa/ ale także z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów /art. 80 Kpa/.

Skutkuje to uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o NSA w zw. z art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3 Kpa.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustali organ orzekający w pierwszej kolejności dokładną w miarę możliwości treść obciążającego Zenona N. obowiązku wykonania pasa zieleni izolacyjnej, przy uwzględnieniu wyżej naprowadzonych uwag. Jakkolwiek trafne jest przy tym stanowisko organu odwoławczego, iż przepisy prawa budowlanego nie określają odległości nasadzeń od granicy nieruchomości sąsiedniej, to nie może to oznaczać absolutnie aprobaty dla ewentualnie dowolnych w tym względzie poczynań inwestora. Przy konkretyzacji tego obowiązku organ orzekający powinien mieć bowiem na uwadze treść art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 prawa budowlanego /gdyby konkretyzacja tego obowiązku nie wynikała w tej materii z ustaleń planu realizacyjnego o jakim mowa wyżej/. Nie jest zatem bez znaczenia jakie konkretnie rodzaje drzew lub krzewów składają się na pas zieleni izolacyjnej. W tym względzie istnieje zasadnicza rozbieżność między wynikami oględzin dnia 3 lutego 1997 r. /"rośliny iglaste i liściaste"/ i oględzin dnia 7 kwietnia 1998 r. /"drzewa iglaste"/. Nie wymaga przy tym dowodu, iż posadzenie jakiegokolwiek "drzewa" iglastego lub liściastego w odległości 0,5 m od granicy działki /ogrodzenia/ spowoduje negatywny wpływ na nieruchomość sąsiednią, chociażby przez przechodzenie na tą nieruchomość korzeni i gałęzi tych drzew. Chodzi zatem nie tylko o ochronę interesu sąsiada ale także o zwykły rozsądek w urządzaniu spornego pasa zieleni, a przede wszystkim o urządzenie go na działce inwestora a nie "kosztem" nieruchomości, którą pas ten zabezpiecza /zobacz art. 143, art. 144 i art. 150 Kc w zw. z art. 5 ust. 2 prawa budowlanego/.

Możliwość ostatecznego rozstrzygnięcia powstałego na tym tle sporu na drodze postępowania cywilnego nie zwalnia zdaniem Sądu organów administracyjnych z obowiązku oceny sprawy pod kątem treści art. 5 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 prawa budowlanego.

W tym kontekście rozważenia będzie wymagała także kwestia z jakich nasadzeń zarówno co do rodzaju jak i wielkości i wieku powinien się sporny pas zieleni składać aby spełniał przypisaną mu i oczekiwaną funkcję.

Dopiero po dokonanej wykładni obciążającego inwestora obowiązku ustali organ czy obowiązek ten został zrealizowany, co będzie z kolei decydować o możliwości jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.