Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1502/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1 par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 38
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 1502/21 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lipca 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki WSA Jakub Makuch po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 sierpnia 2021 r. znak: SKO.PS/4110/499/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 2, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 36 pkt 1 lit. b, art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.; dalej u.p.s.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 31 maja 2021 r. znak: FZ.03078.3638.2021 o odmowie przyznania M. P. (dalej: skarżąca) świadczenia w formie zasiłku okresowego.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej, organ I instancji ustalił, że skarżąca mieszka sama i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochód skarżącej w miesiącu kwietniu 2021 r. wyniósł 752,76 zł (złożył się na niego dodatek mieszkaniowy - 247,64 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego - 505,12 zł, tj. 1,64 ha przeliczeniowego x 308,00 zł). Tym samym dochód skarżącej przekroczył ustalone kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. osoby samotnie gospodarującej, wynoszące 701,00 zł. Organ ustalił również, że skarżąca jest zarejestrowana w GUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

Mając na uwadze, że dochód skarżącej przekroczył kryterium dochodowe uprawniającego do uzyskania zasiłku okresowego, Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 31 maja 2021 r. odmówił skarżącej przyznania prawa do zasiłku celowego.

W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji skarżąca podniosła, że nie osiąga żadnych dochodów z gospodarstwa rolnego ani z działalności gospodarczej. Zaznaczyła, że na terenie działki rolnej zrobiono wysypisko śmieci i wszelkich odpadów wielkogabarytowych, a sąsiedzi dawno już zaprzestali działalności rolnej. Skarżąca zwróciła uwagę na zły stan zdrowia, uniemożliwiający podjęcie pracy zawodowej, na dowód czego dołączyła dokumentację medyczną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, opisaną na wstępie decyzją z dnia 30 sierpnia 2021 r. uznało wniesione odwołanie za bezzasadne i utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 38 ust. 1 u.p.s. oraz wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy kryterium dochodowe w przypadku osoby samotnie gospodarującej zostało określone na kwotę 701,00 zł. Następnie Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma regulacja, na podstawie której oblicza się dochód dla celów udzielania wsparcia na podstawie ustawy o pomocy społecznej. W ust. 9 art. 8 u.p.s., ustawodawca wprowadził szczególne zasady ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego wskazując, iż przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 308 zł. Unormowania odnoszące się do dochodu z gospodarstwa rolnego (nieruchomości rolnej), należy stosować łącznie z art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym definiującym gospodarstwo rolne jako obszar gruntów, o których mowa w art. 1 tej ustawy, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. O włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego do uzyskanych w danym okresie dochodów, nie przesądza zatem tytuł do posiadanego gruntu, ale wyłącznie fakt umieszczenia gruntów w ewidencji jako gruntów o stosownym przeznaczeniu. Kolegium podkreśliło, że własność gruntów stanowiących gospodarstwo rolne jest aktywem po stronie osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej, który ma ona obowiązek w pierwszym rzędzie wykorzystać dla zaspokojenia własnych potrzeb. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego oraz czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decyduje tytuł własności lub posiadania gruntu.

Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że skarżąca osiąga dochód w wysokości 752,76 zł (dodatek mieszkaniowy - 247,64 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego - 505,12 zł, tj. 1,64 ha przeliczeniowego x 308,00 zł - podstawa prawna: art. 8 ust. 9 u.p.s.), a zatem przekracza kryterium dochodowe ustalone w ustawie. Jak ustalił organ I instancji, na podstawie zgromadzonych akt, skarżąca figuruje jako samoistny posiadacz gruntów, stanowiących masę spadkową po F. P. oraz figuruje jako podatnik podatku rolnego i podatku od nieruchomości tj. działki nr [...] położonej w K o powierzchni 1,75 ha (z czego 1,64 ha jest sklasyfikowane jako użytki rolne, co stanowi po przeliczeniu 1,6345 ha przeliczeniowego, a 0,11 ha figuruje jako zakrzaczenia Lz).

Końcowo Kolegium podkreśliło, że MOPS reaguje na potrzeby skarżącej, przyznając jej w miarę posiadanych możliwości świadczenia pieniężne na zgłaszane przez skarżącą cele. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. skarżąca uzyskała pomoc finansową na łączną kwotę 14.330,50 zł.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. P. zakwestionowała wysokość przyznanych jej świadczeń, które są w jej ocenie niewystarczające. Podniosła, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, z wieloma schorzeniami i koniecznością stosowania diety. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W piśmie z dnia 30 maja 2022 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, zarzuciła naruszenie art. 8 ust. 9 u.p.s., poprzez jego błędną wykładnię, polegająca na przyjęciu, że uzyskiwany przez skarżącą dochód należy ustalić niezależnie od tytułu prawnego, a jedynie w oparciu o posiadanie całej nieruchomości gruntowej, podczas gdy z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że ryczałtowe określnie dochodu można stosować wobec osoby, która dysponuje tytułem własności lub innym tytułem prawnym do nieruchomości gruntowej, a gdy jest to tytuł do części ułamkowej nieruchomości, to należy zryczałtowane dochody ustalić stosunkowo względem przysługującego tytułu. Skarżąca podniosła, że przysługuje jej tytuł prawny do części ułamkowej nieruchomości w wysokości 1/18, a zatem posiadanie przez nią nieruchomości w takim zakresie nie wpływa na uprawnienie do uzyskania zasiłków z pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., co oznacza, że jeżeli sąd administracyjny dostrzega naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji, to niezależnie od argumentów skarżącego, tenże sąd administracyjny uprawniony jest do uwzględnienia skargi.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowił przepis art. 38 ustawy o pomocy społecznej.

Zasiłek okresowy jest jedną z form pomocy społecznej mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zalicza się go zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych do zasiłków obligatoryjnych. W wyroku z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. III SA/Gd 210/18 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że zasiłek okresowy jest świadczeniem obligatoryjnym w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnił przesłanki konieczne do jego przyznania. Natomiast odmowa przyznania zasiłku okresowego jest uzasadniona wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy organ ustali brak wystąpienia przesłanek pozytywnych oraz wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 4 i art. 11 ust. 2 u.p.s. Pomoc państwa ma bowiem charakter subsydiarny i pozwala na interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina, rzeczywiście nie mają możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych. Decyzja o przyznaniu zasiłku okresowego należy do tak zwanych decyzji związanych, gdyż organ administracyjny nie może odmówić jego przyznania jeżeli spełnione zostaną przesłanki pozytywne i jednocześnie nie wystąpią przesłanki negatywne określone w art.11 ust. 1 i 2 u.p.s. Uznaniowość została pozostawiona organowi administracyjnemu natomiast w odniesieniu do określenia wymiaru, okresu i formy pomocy. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. II SA/Bd 324/20, opubl. w CBOSA).

Zgodnie z art. 38 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Przepis ten wskazuje wprost na sytuacje, w jakich zasiłek okresowy winien zostać przyznany, a są to sytuacje, gdy dana osoba lub rodzina nie może samodzielnie przezwyciężyć trudności życiowych. Jedną z takich sytuacji wprost wskazanych w/w przepisie jest bezrobocie. Jednak spełnienie tego kryterium nie jest wystarczające. Oprócz bowiem pozostawania danej osoby w określonej sytuacji życiowej, drugim kryterium jest kryterium dochodowe. Zostało ono określone w art. 8 u.p.s. W odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej, jak skarżąca w niniejszej sprawie, dochód takiej osoby nie może przekroczyć 701 zł miesięcznie. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o podatek dochodowy od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Sposób obliczenia dochodu osoby ubiegającej się o pomoc społeczną został określony w art. 8 ustawy o Pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 9 tej ustawy przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 308 zł.

Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo obliczyły dochód z 1 ha przeliczeniowego w wysokości 505,12 zł. Skarżąca figuruje jako samoistny posiadacz gruntów, stanowiących masę spadkową po F. P. oraz figuruje jako podatnik podatku rolnego i podatku od nieruchomości tj. działki nr [...] położonej w K o powierzchni 1,75 ha (z czego 1,64 ha jest sklasyfikowane jako użytki rolne, co stanowi po przeliczeniu 1,6345 ha przeliczeniowego, a 0,11 ha figuruje jako zakrzaczenia Lz).

Ugruntowane jest stanowisko doktryny i orzecznictwa, z którego wynika, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w innej wysokości niż określona w art. 8 ust. 9, nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego ani czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decydują tytuł własności lub posiadania gruntu oraz jego zaklasyfikowanie (rodzaj użytków, klasa gleboznawcza). Ustawodawca przyjął fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu. A zatem w celu ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy przyjąć, że każdy właściciel nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 308 zł z hektara przeliczeniowego, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 2020 r., sygn. III SA/Gd 828/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. III SA/Lu 636/18, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. III SA/Kr 348/20, opubl. w CBOSA).

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji prawidłowo określiły dochód skarżącej i zasadnie odmówiły przyznania jej zasiłku okresowego.

Kontrolowane decyzje, zostały zatem, w ocenie Sądu, wydane z uwzględnieniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.