Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1052/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 178 poz 1380
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej - tekst jednolity.
article: par. 38 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 109 poz 719
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych  obiektów budowlanych i terenów.
article: art. 26 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 12 poz 68
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.
article: art. 9 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 45 poz 435
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 1 w zw. z art. 55, art. 54
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 marca 2012 r. sprawy ze skargi "A" S.A. na decyzję W. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania mineralizacji powierzchni pasów przeciwpożarowych oddala skargę WSA/wyr.1-sentencja wyroku


UZASADNIENIE

W. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej (dalej również jako: WKWPSP) decyzją z dnia [...] uchylił w całości decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w C. (dalej również jako: KPPSP) z dnia [....] i nakazał "A" S.A. w P. wykonanie mineralizacji powierzchni pasów przeciwpożarowych na terenach Nadleśnictwa K. w obszarze eksploatowanej trasy kolejowej (linii kolejowej) na odcinku B.-G.-C. z terminem do wykonania do dnia [..] 2011 r., a także nakazał zapewnić ich użyteczność przez cały rok.

Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych:

W dniu [...] 2011 r. Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w C. przeprowadziła czynności kontrolno-rozpoznawcze w zakresie ochrony przeciwpożarowej. W protokole z przeprowadzonej kontroli wskazano na brak mineralizacji pasów przeciwpożarowych na terenach leśnych w obszarze eksploatowanej trasy kolejowej B.-G.-C.. Wskazano, że niezmineralizowane pasy zlokalizowane są w obszarze drzewostanów liściastych, a brak mineralizacji ppoż. stwarza zagrożenie powstania ewentualnego pożaru pochodzenia komunikacyjnego oraz przeniesienia się go z nasypu kolejowego do obszarów leśnych, nieużytków rolnych i w dalszej kolejności przyległych upraw rolnych.

Decyzją z dnia [...] r. działając na podstawie art. 26 ust. 1 i art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2009 r. Nr 12, po. 68 ze zm. – dalej jako: ustawa o PSP) oraz art. 104 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa) KPPSP nakazał "A" – Zarządcy infrastruktury kolejowej usytuowanej na terenie obszaru leśnego Nadleśnictwa K. wykonanie mineralizacji pasów przeciwpożarowych na terenach leśnych w obszarze eksploatowanej trasy kolejowej (linii kolejowej) na odcinku B.-G.-C. zgodnie z art. 3 ust. 2 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380 ze zm.) oraz § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. 2010 r., nr 109, poz. 719, dalej – rozrządzenie przeciwpożarowe) w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm. – dalej jako: ustawa o transporcie kolejowym).

Odwołanie od powyższej decyzji pismem z dnia [...]2011 r. wniosła "A" w P. zarzucając naruszenie § 38 ust. 2 rozporządzenia przeciwpożarowego w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym przez jego niewłaściwą interpretację i przyjęcie, że odwołujący jest podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów przeciwpożarowych na sąsiadujących z linią kolejową gruntach. Wobec powyższego odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania albo uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] 2011 r. WKWPSP w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję w całości. W pkt 2 decyzji WKWPSP nakazał - "A" S.A. w P. wykonanie mineralizacji powierzchni pasów przeciwpożarowych na terenach Nadleśnictwa K. w obszarze eksploatowanej trasy kolejowej (linii kolejowej) na odcinku B.-G.-C. z terminem do wykonania do dnia [...] 2011 r. a także nakazał zapewnić ich użyteczność przez cały rok.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji wskazał, że decyzja wydana przez Komendanta Powiatowego PSP w C. nakładająca na "A" wykonanie zawartych w niej obowiązków pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego nie budzi zastrzeżeń, zawiera natomiast wadę formalną. Jak wskazano w decyzji drugoinstancyjnej, mając na uwadze przepisy art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. W niniejszej sprawie jest nim "A" S.A. w P. W ocenie WKWPSP skierowanie decyzji do ""A" S.A." na adres właściwego terenowo Zakładu Spółki, z pominięciem jego wskazania, jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby nie będącej stroną. W konsekwencji decyzja dotknięta jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 kpa, co w trybie odwoławczym skutkuje jej uchyleniem.

W dalszej kolejności organ drugiej instancji wskazał, że analizując treść art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ww. ustawy o transporcie kolejowym należy uznać, że argumentacja przyjęta w odwołaniu nie znajduje uzasadnienia. Organ podkreślił, że w myśl art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym tylko wówczas gdy posadzenie drzew lub krzewów, powodujące urządzenie pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właściciela gruntu. Prawo zarządcy, o którym w art. 55 ust. 1 wskazanej ustawy dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych pozostaje obowiązkiem zarządcy infrastruktury. WKWPSP wskazał, że należy mieć na uwadze fakt, że źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, wzdłuż których położone są szlaki kolejowe jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Jak wyjaśniono, podstawową zasadą skutecznego zabezpieczenia obszarów leśnych wzdłuż linii kolejowych jest ciągłość wykonania pasów przeciwpożarowych. Stąd też - jak podkreślono - niezwłoczne ich wykonanie gwarantuje właściwy poziom bezpieczeństwa pożarowego na przedmiotowych odcinkach.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. w zakresie jej pkt 2 pismem z dnia 13 września 2011 r. złożyła "A" w P. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 38 ust. 2 rozporządzenia przeciwpożarowego w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym przez jego niewłaściwą interpretację i przyjęcie, że skarżący jest podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów przeciwpożarowych na sąsiadujących z linią kolejową gruntach. Autor skargi wskazał, że jako podstawę prawną nałożonego obowiązku organ I instancji wskazał § 38 ust. 2 rozporządzenia przeciwpożarowego w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym. W skardze podkreślono, że art. 17 ustawy o transporcie kolejowym nakłada na zarządców infrastruktury, przewoźników kolejowych oraz użytkowników bocznic kolejowych jedynie ogólny obowiązek spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych zapewniających bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego, bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych oraz ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Norma ta, jak zauważył autor skargi, wyraża wyłącznie generalną zasadę, której adresatami są podmioty korzystające ze środowiska. Jak podkreślono w skardze, zgodnie z zasadą przyzwoitej legislacji, składającej się na sformułowaną w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę demokratycznego państwa prawa, przepisy prawa powinny być formułowane w taki sposób, aby adresat normy mógł bez trudności określić ciążące na nim obowiązki i prawne konsekwencje jego działania i zaniechania. W ocenie strony skarżącej, analizując przepis art. 17 ustawy o transporcie kolejowym nie sposób przyjąć, aby zawarte w nim regulacje, sformułowane w sposób ogólnikowy i niedookreślony, mogły stanowić samoistną podstawę nałożenia jakichkolwiek obowiązków na zarządców infrastruktury. Natomiast, jak zauważono, zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. W ocenie autora skargi, użyte przez ustawodawcę sformułowanie "ma prawo", zamiast "ma obowiązek" prowadzi do niezaprzeczalnego wniosku, iż zarządca infrastruktury dysponuje jedynie uprawnieniem do wykonywania pasów przeciwpożarowych, nie jest jednakże do tego zobowiązany. Stąd, jak podniesiono w skardze, brak jest podstaw do wywodzenia z tego przepisu ciążącego na stronie skarżącej obowiązku.

W odpowiedzi na skargę WKWPSP wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżoną decyzję W. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej wydano z poszanowaniem przepisów prawa.

Uprzedzając zasadnicze rozważania w niniejszej sprawie, w pierwszej kolejności należy wskazać, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja organu II instancji oraz -poprzedzające jej wydanie postępowanie - w przedmiocie wykonania mineralizacji pasów przeciwpożarowych na terenach leśnych wzdłuż linii kolejowej na odcinku B.-G.-C..

Z uwagi na fakt, iż przepisy prawne wprost nie formułują normy, która ze względu na stan faktyczny niniejszej sprawy winna stanowić podstawę jej rozstrzygnięcia, konieczna jest egzegeza przepisów ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm. – dalej jako: ustawa o transporcie kolejowym), ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach (Dz. U. z 2005r., nr 45, poz.435 z późn. zm. – dalej jako: ustawa o lasach) oraz przepisów w stosunku do nich wykonawczych, w kontekście przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2009 r. Nr 12, po. 68 ze zm. – dalej jako: ustawa o Państwowej Straży Pożarnej).

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art.26 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej komendant powiatowy Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie; wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru.

Na gruncie niniejszej sprawy podkreślenia wymaga okoliczność, iż postępowanie zostało wszczęte z urzędu przez organ pierwszej instancji - Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w C. - związku z zagrożeniem pożarowym jakie stwarza dla obszaru leśnego ruch kolejowy. Jak wskazał, bowiem Komendant Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w C. źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, położonych wzdłuż szlaków kolejowych jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Hamowanie, odbywa się z wytwarzaniem snopów iskier mechanicznych, stanowiących rozżarzone cząstki stali. Jak wyjaśniono, corocznie powstają pożary spowodowane zablokowanymi hamulcami kolejowego taboru jezdnego (k. 24 akt adm.). Ta konstatacja ma zasadnicze znaczenie w kwestii ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wykonywanie pasów przeciwpożarowych na wskazanych w obu decyzjach odcinkach linii kolejowych.

Zauważyć należy, iż art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. 2009 r. Nr 178, poz. 1380 ze zm. – dalej jako: ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej) wskazuje, że minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, sposoby i warunki ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Ustawodawca nakazał przy tym uwzględnienie w rozporządzeniu sposobu, w jaki właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów budowlanych lub terenów powinni spełniać swoje obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej (art. 13 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej). Wydane na podstawie tego przepisu rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. 2010 r., nr 109, poz. 719, dalej – rozrządzenie przeciwpożarowe) w § 38 ust. 1 stanowi, że lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. Cytowane rozporządzenie nie określa w sposób jednoznaczny sposobu wykonywania pasów przeciwpożarowych oraz podmiotów właściwych i zobowiązanych do ich urządzania i utrzymywania. W odróżnieniu od niego, poprzednio obowiązujące rozporządzenie z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowanych i terenów (Dz.U. z 2006r., nr 80, poz.563) w § 34 ust.3 pkt 2 nakładało jednoznacznie obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych na właścicieli linii kolejowych. Obowiązujące obecnie rozporządzenie przeciwpożarowe w § 38 ust. 2 wskazuje, iż rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w: ustawie o lasach, ustawie o transporcie kolejowym; oraz ustawie z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie pożarowej określają: rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz.U. nr 58, poz.405 i nr 82, poz.573); rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. nr 153, poz. 955).

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż rację ma skarżący, że § 38 ust. 2 rozporządzenia przeciwpożarowego, wskazując poszczególne akty prawne, ma charakter informacyjny. Jednakże powyższe nie oznacza, iż podmiotem obowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest inny podmiot niż skarżący. Odnosząc się, w szczególności, do art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o lasach, wskazać należy, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach w celu zapewnienia powszechnej ochrony lasów właściciele lasów są obowiązani do kształtowania równowagi w ekosystemach leśnych, podnoszenia naturalnej odporności drzewostanów, a w szczególności do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Natomiast w myśl art. 13 ust. 1 ustawy o lasach właściciele lasów są obowiązani do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, a w szczególności do pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej. Jak wynika z art. 9 ust. 3 ustawy o lasach minister właściwy do spraw środowiska w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów. Wdane na tej podstawie rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz.U. nr 58, poz.405 i nr 82, poz.573), w § 10 ust. 1 wyróżnia cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych: (1) typu A, oddzielający las od dróg publicznych i niektórych dróg dojazdowych niebędących drogami publicznymi; (2) typu B, oddzielający las od parkingów i zakładów przemysłowych; (3) typu C, oddzielający las od obiektów na terenach poligonów wojskowych oraz (4) typu D, rozdzielający duże zwarte obszary leśne. Co istotne, w przytoczonym katalogu nie zostały wymienione pasy przeciwpożarowe oddzielające las od linii kolejowych. W ocenie składu orzekającego nie jest to błąd, lecz świadoma decyzja legislacyjna, gdyż takimi pasami zajmuje się przywołane wyżej rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych, wydane na podstawie art. 54 ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym. To ostatnie rozporządzenie reguluje jedynie techniczną kwestię prowadzenia robót i odległości dotyczących pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych.

Kwestią podmiotowości zaś zajmują się przepisy ustawy. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: 1) bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego; 2) bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych; 3) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Przepis powyższy nakłada na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Jest to przepis ogólny. Przepis art. 55 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o transporcie kolejowym określa natomiast sposoby realizacji obowiązków, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym stanowiąc, że zarządca infrastruktury kolejowej ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem: ustawiać zasłony odśnieżne, zakładać żywopłoty, urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Z kolei zgodnie z art. 55 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy stron. Odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych należne są zatem właścicielom gruntów, w drodze umowy stron. Jednocześnie, wyjątek opisany w art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, dotyczący wskazania, kto ponosi faktyczne koszty wykonywania pasów przeciwpożarowych, świadczy o tym, że podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów jest zarządca linii kolejowej, który na podstawie umowy cywilnoprawnej może domagać się ich poniesienia przez właścicieli gruntów. Zatem prawo zarządcy, o którym mowa w art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów, celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych jest obowiązkiem zarządcy infrastruktury kolejowej. Zarządcą infrastruktury kolejowej jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie. Infrastrukturę kolejową stanowią zaś linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym (art. 4 pkt 7 i 1 ustawy o transporcie kolejowym). Pod pojęciem linii kolejowej należy rozumieć natomiast drogę kolejową mającą początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami, a przyległy pas gruntu to grunt wzdłuż linii kolejowych, usytuowany po obu ich stronach, przeznaczony do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 2 i 3 ustawy o transporcie kolejowym).

Reasumując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia zarówno § 38 ust. 2 rozporządzenia przeciwpożarowego, jak i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym oraz art. 9 ust.1 i 13 ust.1 ustawy o lasach.

Analiza zapisów art. 17 ust. 1 oraz art. 55 o transporcie kolejowym, do której odsyła § 38 rozporządzenia przeciwpożarowego, prowadzi do wniosku, że podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. W niniejszej sprawie jest nim niewątpliwie "A" S.A. w P.

Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym precyzyjnie określa podmiot oraz zakres jego odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa, w tym także pożarowego terenu, w obrębie którego usytuowana jest infrastruktura kolejowa. Regulacja w tym brzmieniu nie może budzić żadnych wątpliwości, że ustawodawca nałożył na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Wymienione w tym przepisie czynności mają ścisły związek z obowiązkiem prowadzenia ruchu kolejowego w sposób bezpieczny. Przepis art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym dotyczy możliwości korzystania z gruntów sąsiadujących z linią kolejową celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, co nie jest sprzeczne z twierdzeniem, że urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych pozostaje obowiązkiem zarządcy infrastruktury.

Właściwe ustalenie w zaskarżonej decyzji podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych znajduje swoje potwierdzenie także w dalszych regulacjach ustawy o transporcie kolejowym, w tym w art. 56. Przepis ten stanowi, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca.

Z powyższych przepisów wynika wyraźnie, że to zarządca infrastruktury kolejowej wykonuje decyzję innego organu (starosty) o usunięciu drzewa stanowiącego przeszkodę w ruchu pociągu, a rosnącego na gruncie, nie należącym do zarządcy. Jednocześnie zarządca infrastruktury płaci odszkodowanie za wycinane drzewa, chyba że są spełnione przesłanki, opisane w art. 56 ust. 4 analizowanej ustawy. W świetle powyższego nie do przyjęcia jest twierdzenie skarżącego, w myśl którego to na lasach państwowych miałby spoczywać obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych. W taki sposób rozumując należałoby uznać, że "A" S.A. powinna żądać odszkodowań od właściciela lasu za to, że jest konieczne ustawianie zasłon śnieżnych i żywopłotów, celem zapewnienia możliwości prowadzenia bezpiecznego ruchu kolejowego.

W odniesieniu do art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o lasach podkreślić należy, że zobowiązują one właścicieli lasów jedynie ogólnie do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Przepisem szczególnym dotyczącym realizacji pasów przeciwpożarowych jest natomiast art. 17 ust.1 w zw. z art. 55 ustawy o transporcie kolejowym. Podkreślić również należy, że przepis art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym daje zarządcy "instrumentalne" prawo dysponowania nieruchomością sąsiadującą z torami kolejowymi właśnie po to, aby podmiot ten mógł wykonać ciążący na nim z mocy art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym obowiązek zapewnienia przeciwpożarowej ochrony. Tym samym nie można z treści cytowanego przepisu (art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym) wywodzić a contrario (jak czyni to strona skarżąca), iż zarządca ma jedynie prawo, a nie obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych (por. wyrok WSA z 15.12.2011 r., II SA/Rz 1010/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za taką wykładnią uprawnienia z art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym – jako środka służącego realizacji obowiązku z art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym – przemawia również ratio legis tego przepisu. W przeciwnym bowiem razie – tj. przy założeniu braku obowiązku urządzania pasów przeciwpożarowych przez zarządcę infrastruktury i spoczywania tego obowiązku na innym podmiocie podważona zostałaby racjonalność ustanawiania art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym. Należy bowiem wątpić, czy w takim przypadku zarządca infrastruktury kolejowej – jako podmiot kierujący się w swej działalności rachunkiem ekonomicznym i nastawiony na osiąganie zysku – korzystałby kiedykolwiek z przewidzianego w tym przepisie uprawnienia, pociągającego wszak za sobą istotne koszty (wykonania prac, wypłaty odszkodowań), jeśli obowiązek urządzenia tych pasów spoczywałby na innym podmiocie.

Słusznie też podkreśliły organy, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie miało także ustalenie źródła zagrożenia pożarowego. Należało mieć na uwadze fakt, że źródłem tym dla obszarów leśnych, wzdłuż których położone są szlaki kolejowe jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Czynność ta bowiem odbywa się z wytwarzaniem snopów iskier mechanicznych, stanowiących rozżarzone cząstki stali, które w zetknięciu z wysuszoną ściółką mogą zainicjować pożar lasu. Jak wskazano w toku postępowania administracyjnego nie do rzadkości należą w lasach pożary spowodowane zablokowanymi hamulcami kolejowego taboru jezdnego. Kwestią bezsporną pozostaje przy tym, że wskazany w art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym obowiązek zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej, ma charakter publicznoprawny. A zatem, nie może budzić uzasadnionych wątpliwości, że jako taki, skierowany jest do podmiotu, który w ramach swojej działalności wytwarza zagrożenie pożarowe (por. wyrok WSA z 05 kwietnia 2007 r., sygn. III SA/Kr 680/05).

Podkreślenia także wymaga, że organ II instancji prawidłowo uchylił decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej, z uwagi na to, że błędnie określała ona adresata i w tym zakresie orzekł na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Istotnie, adresatem decyzji winien być podmiot zobowiązany do wykonania pasów przeciwpożarowych ( co wynika z art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 23 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tj. Dz. U. 2007 r. nr 16, poz. 94 ze zmianami), a więc zarządca infrastruktury kolejowej, czyli "A" SA w P..

Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdzono również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miałoby wpływ na sposób załatwienia niniejszej sprawy.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ppsa skarga została oddalona.