Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 484/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1 par. 1a art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 5 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2021 r. sprawy ze skargi Z. K. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w W. do rozpoznania wniosku Z. K. z dnia [...] kwietnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w części dotyczącej punktów 2 i 3 wniosku, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu w zakresie określonym w punkcie 1 wyroku, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w W. na rzecz Z. K. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. Z. K. ("wnioskodawca", "skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika, zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w W. (dalej: "Prezes Sądu", "organ"), w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176), dalej: "u.d.i.p.", o udostępnienie informacji:

1) w ilu sprawach karnych w okresie od 2015 - 2017 ustanowiono obrońców z urzędu w sprawach karnych przed Sądem Okręgowym w W. jako Sądem I Instancji,

2) wskazanie z imienia i z nazwiska adwokatów i radców prawnych (określenie firmy konkretnego obrońcy wyznaczonego z urzędu), których ustanowiono obrońcami z urzędu w sprawach karnych przed Sądem Okręgowym w W. jako sądem I instancji,

3) wskazanie sygnatur spraw przydzielonych ww. poszczególnym obrońcom z urzędu,

4) wskazanie liczby oskarżonych w tych sprawach.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. Prezes Sądu wskazał, że informacja objęta punktem 1 i 4 wniosku stanowi informację publiczną przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W związku z tym wezwał wnioskodawcę do wykazania, że udostępnienie informacji publicznej w ww. zakresie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania.

Natomiast odnośnie punktu 2 i 3 wniosku organ stwierdził, że informacje te nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Wnioskowane dane prowadzą do ustalenia sygnatur spraw rozpoznawanych przez tutejszy Sąd, w których ustanowieni pełnomocnicy występują/występowali jako pełnomocnicy. Dotyczą więc aktywności zawodowej adwokatów, a zatem obejmują sprawy prywatne, o których informacje które nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p.

Organ podkreślił, iż dane osobowe pełnomocników stron nie są informacją publiczną. Osoba wykonująca zawód adwokata bądź radcy prawnego, pomimo, że jest on kwalifikowany jako zawód zaufania publicznego, nie podlega zaliczeniu do osób pełniących funkcje publiczne w rozumieniu u.d.i.p. Informacja ta nie jest w żaden sposób związana z funkcjonowaniem władzy publicznej i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, nie jest też informacją odnoszącą się do władz publicznych lub osób pełniących funkcję publiczną.

W piśmie z dnia [...] maja 2021 r., określonym jako ponaglenie, Z. K. wskazał, iż wbrew stanowisku Prezesa Sądu informacja o wyznaczeniu adwokata z urzędu czy sygnaturze akt sprawy nie jest sprawą prywatną, o czym stanowi art. 5 ust. 2 i 3 u.d.i.p. Zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. ograniczenie dostępu do informacji publicznej nie obejmuje warunków powierzenia i wykonywania funkcji publicznych, a sąd powszechny przydzielając sprawę z urzędu właśnie powierza wykonywanie funkcji publicznej konkretnemu obrońcy z urzędu. Z kolei art. 5 ust. 3 u.d.i.p. zakazuje ograniczenia dostępu do informacji publicznej o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu karnym - poza wypadkiem, w którym mamy do czynienia z danymi podlegającymi ochronie. O ile dane osobowe stron są chronione, to oznaczenie przedsiębiorcy, jego imię lub nazwisko (firma) podlega ujawnieniu we właściwym rejestrze (art. 432 § 2 Kodeksu cywilnego). Również sygnatura akt nie podlega żadnej ochronie, w przeciwnym wypadku wokandy na drzwiach sądowych pozbawione byłyby sygnatur, a te znane byłyby tylko stronom postępowania.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. Prezes Sądu wskazał, że imię i nazwisko obrońcy z urzędu wynika z treści orzeczenia sądu powszechnego, jednakże w przypadku udostępnienia orzeczenia na wniosek w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, dane obrońcy/pełnomocnika podlegają anonimizacji. Stwierdził również, że wokanda stanowi informację publiczną. Dla potrzeb wywołania sprawy i zorientowania się w kolejności czynności podejmowanych przed sądem w danym dniu, wokanda jest wywieszana lub wyświetlana przed salą. Jest zatem jawna w dniu rozprawy, jednakże po tym dniu dane osobowe zamieszczone na wokandzie podlegają ochronie - są anonimizowane.

Odnosząc się do kwestii wydatkowania środków publicznych dotyczących wynagrodzenia obrońcy Prezes Sądu zaznaczył, że kwestia wydatkowania środków publicznych w tym zakresie nie jest objęta przedmiotowym wnioskiem.

W dniu [...] czerwca 2021 r. Prezes Sądu wydał decyzję nr [...]o odmowie udostępnienia informacji publicznej w zakresie liczby spraw karnych w okresie 2015 - 2017, w których ustanowiono obrońców z urzędu w sprawach karnych przed Sądem Okręgowym w W. jako sądem I instancji (punkt 1 wniosku) oraz liczby oskarżonych w tych sprawach (punkt 4 wniosku).

Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. Z. K., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w W. poprzez zaniechanie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia [...] kwietnia 2021r. wnosząc o zobowiązanie organu do udostępnienia żądanych informacji lub wydania decyzji będącej odpowiedzią na wniosek w terminie miesiąca oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi skarżący podniósł, że informacja o wyznaczeniu adwokata z urzędu czy o sygnaturze akt danej sprawy nie jest sprawą prywatną. Imiona i nazwiska adwokatów lub radców prawnych wyznaczonych z urzędu podlegają ujawnieniu, bowiem są to osoby sprawujące funkcje publiczne. Udostępnieniu podlega informacja o danych publicznych, w tym o treści orzeczeń sądów powszechnych. Sąd Okręgowy w W. jest sądem powszechnym. Sąd wydaje orzeczenia w przedmiocie ustanowienia obrońcy z urzędu, w treści którego jest wskazany konkretny adwokat lub radca prawny. Zatem informacja o danych obrońcy, jako element treści orzeczenia sądu, stanowi informację publiczną. Elementem treści orzeczenia sądu powszechnego jest również sygnatura akt. Zaniechanie udostępnienia ww. danych stanowi naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. oraz z dnia [...] czerwca 2021 r.

Odnośnie punktu 1 wniosku z dnia [...] kwietnia 2021 r. organ zaznaczył, że osoba wykonująca zawód adwokata bądź radcy prawnego pomimo, że jest on kwalifikowany jako zawód zaufania publicznego, nie podlega zaliczeniu do osób pełniących funkcje publiczne. Wprawdzie udostępnieniu podlega treść orzeczeń sądów powszechnych, jednakże orzeczenia udostępniane w trybie dostępu do informacji publicznej podlegają anonimizacji (w tym m.in. w zakresie danych osób nie pełniących funkcji publicznych).

Odnośnie punktu 3 ww. wniosku organ wskazał, że informacjami publicznymi nie są informacje dotyczące występowania przez adwokata jako pełnomocnika albo obrońcy w sprawach rozpoznawanych przez sąd, bowiem żądane informacje dotyczą aktywności zawodowej adwokata. Zaznaczył nadto, że wokanda sądowa jest jawna w dniu rozprawy, co nie oznacza, że po tym dniu dane osobowe zawarte w wokandzie nie podlegają ochronie. W myśl § 93 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1141) wokanda wywieszona na drzwiach sali rozpraw nie zawiera danych pełnomocników ani obrońców, nawet tych ustanowionych z urzędu. Natomiast wokanda opublikowana na stronie internetowej sądu nie zawiera żadnych danych osobowych.

W związku z powyższym, zdaniem organu, żądane informacje nie spełniają przesłanki przedmiotowej ustawy o dostępie do informacji publicznej, a zatem skarga i żądania w niej zawarte nie zasługują na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - dalej u.d.i.p., która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.

Jak stanowi art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu administracyjnego jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.

Stosownie do art. 4 ust. 1 i 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, będące w posiadaniu takich informacji. Nie ulega zatem wątpliwości, że Prezes Sądu Okręgowego w W., będący adresatem wniosku w niniejszej sprawie, jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, którą dysponuje.

Przepis art. 1 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że informacja publiczna to każda informacja o sprawach publicznych. Z kolei art. 6 u.d.i.p. wymienia przykładowe kategorie informacji publicznej, które z mocy prawa podlegają udostępnieniu.

W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych "informację publiczną" definiuje się jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Podkreśla się, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych o charakterze publicznym (por. wyroki NSA: z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 123/06, publ. LEX nr 291357; z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14; z dnia 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1574/19, publ. CBOSA).

Również w piśmiennictwie prawniczym wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem publicznym. Podkreśla się przy tym, że informacja publiczna musi dotyczyć sfery istniejących faktów i danych (...) i może pochodzić od dowolnych podmiotów, jeżeli dotyczy "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (por. M. Chmaj [w:] M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wydanie 3, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2018 i powołane tam orzecznictwo).

Nie ulega zatem wątpliwości, że nie każdy rodzaj informacji będącej w posiadaniu organu i nie każdy wytworzony przez niego dokument stanowi informację publiczną, lecz tylko ten, który dotyczy sprawy publicznej. Ustawodawca nie precyzuje pojęcia "sprawy publicznej", niewątpliwie jednak są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego - dobra ogółu (por. H. Izdebski: Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 2093/14).

Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma zapewniać transparentność działań władzy publicznej, umożliwiać społeczną jej kontrolę, budować społeczeństwo obywatelskie i rozwijać demokrację uczestniczącą, w której obywatele mają wpływ na podejmowanie dotyczących ich decyzji. Przedmiotem informacji publicznej są problemy lub kwestie, które mają znaczenie dla większej ilości obywateli lub też są ważne z punktu widzenia poprawności funkcjonowania organów państwa. Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zagadnienia kwalifikacji informacji objętej wnioskiem skarżącego z dnia [...] kwietnia 2021 r. (punkty 2 i 3 wniosku) wskazać należy, że Prezes Sądu udzielając odpowiedzi na wniosek w ww. zakresie stwierdził, że dane obejmujące imię i nazwisko adwokatów i radców prawnych (określenie firmy), których ustanowiono obrońcami z urzędu w sprawach karnych przed Sądem Okręgowym w W. jako sądem I instancji oraz sygnatury spraw przydzielonych poszczególnym obrońcom z urzędu, w okresie 2015 - 2017, nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

W ocenie Sądu orzekającego stanowisko to nie jest trafne.

Zgodnie z art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może on w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu.

W myśl art. 78 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 534 ze zm.), dalej: "k.p.k.", oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, może żądać, aby mu wyznaczono obrońcę z urzędu, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli oskarżony żąda wyznaczenia obrońcy z urzędu w celu dokonania określonej czynności procesowej (§ 1a).

Stosownie do art. 79 § 1 k.p.k. w postępowaniu karnym oskarżony musi mieć obrońcę, jeżeli: 1) nie ukończył 18 lat; 2) jest głuchy, niemy lub niewidomy; 3) zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem nie była w czasie popełnienia tego czynu wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona; 4) zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny. Oskarżony musi mieć obrońcę również wtedy, gdy sąd uzna to za niezbędne ze względu na inne okoliczności utrudniające obronę (§ 2). Przepis art. 80 k.p.k. stanowi natomiast, że oskarżony musi mieć obrońcę w postępowaniu przed sądem okręgowym, jeżeli zarzucono mu zbrodnię. W takim wypadku udział obrońcy w rozprawie głównej jest obowiązkowy.

Zgodnie z art. 81 § k.p.k. jeżeli w sytuacji określonej w art. 78 § 1 lub 1a, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 oskarżony nie ma obrońcy z wyboru, prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyznacza mu obrońcę z urzędu. Przepis art. 81a § 1 k.p.k. stanowi, że obrońca z urzędu wyznaczany jest z listy obrońców.

Sposób zapewnienia oskarżonemu korzystania z pomocy obrońcy z urzędu, w tym sposób ustalania listy obrońców udzielających pomocy prawnej z urzędu oraz sposób wyznaczania obrońcy udzielającego pomocy prawnej z urzędu określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2020 r. w sprawie sposobu zapewnienia oskarżonemu korzystania z pomocy obrońcy z urzędu (Dz. U. poz. 1687), dalej: "rozporządzenie".

W świetle § 2 i 3 rozporządzenia odpowiednio okręgowa rada adwokacka (rada okręgowej izby radców prawnych) przedstawia prezesowi sądu okręgowego, którego obszar właściwości obejmuje zasięg terytorialny danej izby, wykaz adwokatów (radców prawnych) uprawnionych do obrony w postępowaniu karnym według przepisów o ustroju adwokatury (według ustawy o radcach prawnych), mających siedzibę zawodową (miejsce zamieszkania) na obszarze właściwości danego sądu, deklarujących gotowość udzielania oskarżonym pomocy prawnej z urzędu. Wykazy te przedstawiane są do dnia 30 października każdego roku według stanu na dzień 1 września tego roku. Wykazy adwokatów oraz radców prawnych zawierają następujące informacje umożliwiające kontakt z adwokatem lub radcą prawnym, tj. imię i nazwisko; adres do doręczeń; numer telefonu; numer telefaksu lub adres poczty elektronicznej (§ 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia).

Prezes sądu ustala na podstawie przedstawionych wykazów ułożoną w porządku alfabetycznym według nazwisk listę obrońców. Lista ta zawiera informacje, o których mowa w § 4 ust. 2 oraz wskazanie tytułu zawodowego adwokata i radcy prawnego (§ 6 ust. 1 i 3 rozporządzenia).

Zgodnie z § 9 ust. 1 zdanie pierwsze prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy wyznacza obrońcę z urzędu z listy obrońców według kolejności wpływu wniosków i potrzeb wynikających z innych okoliczności uzasadniających jego wyznaczenie, uwzględniając posiadane informacje o braku sprzeczności interesów stron postępowania. Wyznaczenie obrońcy następuje w formie zarządzenia bądź postanowienia.

Koszty obrony z urzędu ponosi Skarb Państwa. Stanowi o tym art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k. zgodnie z którym wydatki Skarbu Państwa obejmują w szczególności wypłaty dokonane z tytułu nieopłaconej przez strony pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokatów lub radców prawnych.

W świetle powyższych regulacji brak jest podstaw do przyjęcia, że informacja obejmująca imię i nazwisko adwokata bądź radcy prawnego (określenie firmy obrońcy wyznaczonego z urzędu), których to ustanowiono obrońcami z urzędu w sprawach karnych, nie posiada waloru informacji publicznej, o której mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Dane te są elementem listy obrońców sporządzonej przez prezesa sądu na podstawie wykazów przedstawionych przez okręgową radę adwokacką oraz radę okręgowej izby radców prawnych. Stanowią również element zarządzenia prezesa sądu (orzeczenia sądu) w przedmiocie wyznaczenia obrońcy z urzędu w określonej sprawie karnej. Dotyczą zatem wykonywania władzy publicznej i realizacji zadania publicznego jakim jest świadczenie pomocy prawnej z urzędu przez adwokata lub radcę prawnego. Wyznaczony adwokat lub radca prawny realizuje zadanie finansowane ze środków publicznych, co również przemawia za kwalifikacją ww. informacji jako informacji publicznej.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2020 r., poz. 1651 ze zm.) zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. W myśl art. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 75 ze zm.) wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych zawód adwokata (radcy prawnego) to zawód zaufania publicznego. Jako osoba korzystająca w związku z wykonywaniem zawodu z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym, adwokat (radca prawny) realizuje funkcje i zadania publiczne (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 394/16; postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 2932/15; wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 330/20; publ. CBOSA). Zadaniem publicznym jest niewątpliwie obrona oskarżonego w sprawie karnej podjęta z urzędu. Realizacja tego zadania, wbrew stanowisku Prezesa Sądu, nie jest sprawą prywatną wyznaczonego adwokata (radcy prawnego).

Wobec powyższego uzasadnione jest stanowisko strony skarżącej, że dane określone w punkcie 2 wniosku z dnia [...] kwietnia 2021 r. są informacją publiczną.

Tak samo należy zakwalifikować informację o sygnaturach spraw przydzielonych poszczególnym obrońcom z urzędu. Sygnatura stanowi oznaczenie sprawy, a nadto jest częścią składową dokumentu urzędowego umożliwiającą jego identyfikację. Jest zatem informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1481/17; wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 394/16; publ. CBOSA).

Odnosząc się w tym miejscu do stanowiska Prezesa Sądu zaznaczyć należy, że anonimizacja danych to czynność stosowana w określonych przypadkach względem danych stanowiących informację publiczną, jednak niepodlegających udostępnieniu z przyczyn określonych w art. 5 u.d.i.p. - w szczególności ze względu na prywatność osób fizycznych (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2339/13; wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2706/14; publ. CBOSA). W sprawie niniejszej natomiast organ zakwestionował charakter danych określonych w punkcie 2 wniosku uznając, że nie stanowią one informacji publicznej. Argument dotyczący anonimizacji danych w dokumentach urzędowych nie może mieć więc znaczenia dla oceny stanowiska organu. Kwestią sporną nie było bowiem ograniczenie dostępu do informacji publicznej z przyczyn określonych w art. 5 u.d.i.p. (np. poprzez anonimizację danych wrażliwych), lecz kwalifikacja informacji jako publicznej bądź informacji nieposiadającej takiego waloru na gruncie art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

Ponadto, przedmiotem wniosku nie były wokandy, lecz wyłącznie sygnatury akt spraw przydzielonych wyznaczonym obrońcom z urzędu, zatem argumentacja dotycząca charakteru wokand i danych w nich zawartych pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zarzut bezczynności Prezesa Sądu Okręgowego w W. w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2021 r., w zakresie punktów 2 i 3 wniosku, jest uzasadniony. Zobowiązał zatem organ do rozpoznania wniosku w ww. zakresie w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd miał przy tym na względzie, że zasadą na gruncie u.d.i.p. jest udostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem. Odmowa udostępnienia powinna natomiast znaleźć odzwierciedlenie w stosownej decyzji, wydanej w trybie art. 16 u.d.i.p. w związku z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p., który określa przesłanki ograniczenia prawa do informacji publicznej m.in. ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.

Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu w zakresie wskazanym powyżej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA).

W niniejszej sprawie bezczynność Prezesa Sądu w rozpoznaniu wniosku nie wynikała z celowego zaniechania, czy też z lekceważącego traktowania obowiązków informacyjnych, lecz była skutkiem nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa dotyczących dostępu do informacji publicznej. Przepisy u.d.i.p. mogą powodować i niejednokrotnie powodują wątpliwości interpretacyjne i wymagają dokonywania ich wykładni. Błędy w wykładni prawa nie mogą jednak skutkować uznaniem, że bezczynność organu na gruncie u.d.i.p. miała postać kwalifikowaną.

Oddalając skargę w pozostałej części Sąd miał na względzie zakres skargi określony w jej petitum, z którego wynika, że skarżący wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu w odniesieniu do całości wniosku z dnia [...] kwietnia 2021 r. Sąd uwzględnił jednocześnie okoliczność, że w dniu [...] czerwca 2021 r. Prezes Sądu wydał decyzję nr [...] o odmowie udostępnienia informacji publicznej w zakresie punktów 1 i 4 ww. wniosku. Wydanie przez organ ww. decyzji (która może być przedmiotem zaskarżenia w odrębnym trybie) przed wniesieniem skargi, czyni zarzut bezczynności organu - w części objętej decyzją - nieuzasadnionym.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. Oddalając skargę w pozostałym zakresie Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w punkcie 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w stawce minimalnej, Sąd postanowił w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. jak w punkcie 4 sentencji wyroku.