Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1735/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 123, art. 128, art. 165 par. 3a, art. 211, art. 223 par. 2 pkt 1, art. 227 par. 2, art. 235, art. 240 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b) i c), art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi MT na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2015. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej kwotę [...],- zł ( [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy S. decyzją z dnia [...] r., nr [...], określił G. A. i M. T. (dalej w skrócie jako: "podatniczki", "strony" lub "skarżące") zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2015 r. w kwocie [...]zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że wysokość podatku ustalono na podstawie złożonego wykazu i danych z ewidencji gruntów i budynków. Powyższy podatek dotyczy nieruchomości położonej w S., przy ul. [...]. Jako współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości organ wskazał G. A. i M. T., przy czym ta ostatnia podatniczka odebrała powyższą decyzję w dniu 12 lutego 2015 r.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją M. T., reprezentowana przez radcę prawnego, pismem z dnia 27 lutego 2015 r. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych i przyjęcie, że zobowiązanym do płatności jest współwłaściciel, a nie posiadacz samoistny. Zdaniem odwołującej się organ I instancji naruszył art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 716 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.o.l.") poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. - dalej w skrócie: "O.p."). W konkluzji autorka odwołania wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, alternatywnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania i wyjaśnił, że na podstawie art. 3 ust. 4 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne będące współwłaścicielami nieruchomości, a obowiązek podatkowy ciąży na nich solidarnie. Decyzja SKO została doręczona wyłącznie M. T. jako stronie postępowania, co organ II instancji potwierdził w piśmie z dnia 16 lutego 2017 r. (k. 40 akt sądowych).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. T., działając przez pełnomocnika radcę prawnego, wniosła o uchylenie decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 3 ust. 1 pkt 2 oraz art. 3 ust. 3 u.p.o.l. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło do przyjęcia, iż pomimo nie posiadania nieruchomości, na skarżącej ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości;

- art. 122 O.p. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, które doprowadziło do wydania błędnej decyzji.

W odpowiedzi na skargę SKO w P. podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonym akcie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn innych aniżeli w niej podniesione. Badając zaskarżoną decyzję według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), Sąd uznał, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcie jest dotknięte istotnymi uchybieniami proceduralnymi, obligującymi Sąd do jego uchylenia.

W pierwszej kolejności Sąd zbadał prawidłowość podjęcia się przez organ II instancji rozpatrzenia odwołania. Z akt podatkowych sprawy wynika, że doręczenie decyzji organu I instancji skarżącej M. T. nastąpiło w dniu 12 lutego 2015 r. (k. 18 akt podatkowych). Tymczasem odwołanie zostało wniesione 27 lutego 2015 r. (data nadania - k. 23 i 24 akt podatkowych), a zatem w 15 dniu od dnia doręczenia stronie decyzji organu I instancji. Porównanie powyższych dat wskazuje na uchybienie 14 dniowego terminu, określonego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p., do wniesienia odwołania. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został uprzednio przywrócony, stanowi istotne naruszenie prawa procesowego, mającego wpływ na wynik sprawy. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakich mowa w art. 128 O.p.

Dodatkowo Sąd stwierdza, że w postępowaniu merytorycznym przed SKO w P., do którego w istocie dojść nie powinno, została naruszona zasada czynnego udziału strony w tym postępowaniu. Przepis art. 123 O.p., czyli ustawy regulującej postępowanie w sprawach podatkowych, nakłada na organ podatkowy obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Obowiązek ten istnieje od momentu wszczęcia postępowania do chwili doręczenia decyzji organu odwoławczego (ostatecznej). W rozpoznawanej sprawie stronami i adresatami decyzji organu I instancji byli G. A. i M. T.. Zatem obu stronom winien przysługiwać status strony także w postępowaniu odwoławczym, wszczętym prawidłowo, czyli w wyniku odwołania wniesionego w terminie. Tymczasem w postępowaniu przed organem II instancji udział brała tylko M. T., druga podatniczka nie była w ogóle powiadomiona o toczącym się postępowaniu odwoławczym, nie została jej także doręczona decyzja organu II instancji. Okoliczność, że odwołanie od decyzji złożyła tylko jedna ze stron nie powoduje, że pozostałe podmioty tracą przymiot strony. W opisanej sytuacji na organach podatkowych, stosownie do art. 165 § 3a w związku z art. 235 O.p., spoczywał obowiązek zawiadomienia pozostałych osób będących stronami w sprawie o wniesionym odwołaniu i prowadzenia postępowania z ich udziałem oraz doręczenia orzeczenia także pozostałym stronom postępowania. Na marginesie należy zauważyć, że organ podatkowy I instancji nie zastosował się do art. 227 § 2 O.p., który nałożył na niego obowiązek poinformowania strony o sposobie ustosunkowania się do zarzutów odwołania, co nie zwalniało go z obowiązku zbadania, czy odwołanie M. T. spełnia wymogi formalne, tj. czy zostało wniesione w ustawowym terminie.

W przypadku zachowania wymogów formalnych odwołania organ odwoławczy przystępując do jego merytorycznego rozpoznania, zobowiązany jest traktować wszystkich współwłaścicieli nieruchomości jako strony postępowania, ze wszystkimi tego konsekwencjami, w szczególności doręczając tym osobom swoją decyzję. Zgodnie bowiem z art. 211 w związku z art. 235 O.p. decyzję doręcza się stronom na piśmie. Powyższego obowiązku organu odwoławczego nie zmieniał fakt, że tylko M. T. złożyła odwołanie. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie G. A. nie brała udziału w postępowaniu odwoławczym i błędnie nie doręczono jej decyzji organu II instancji. Zatem podatniczka ta, będąc stroną postępowania podatkowego przed organem I instancji, na skutek zaniechania organu II instancji, nie z własnej winy, nie brała udziału w dalszym toku postępowania (art. 240 § 1 pkt 4 O.p.). W przypadku wniesienia odwołania w terminie, inicjującego postępowanie odwoławcze powyższe uchybienie stanowiłoby naruszenie przepisów prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania w myśl art. 240 § 1 pkt 4 O.p.

Zatem w przypadku prawidłowo rozpoczętego postępowania w II instancji, podatniczki, którym zostały doręczone decyzje organu I instancji, winny zostać uznane za strony postępowania ze wszystkimi wynikającymi z tego faktu skutkami. Powinny one przede wszystkim mieć możliwość uczestniczenia w postępowaniu podatkowym na każdym jego etapie, w tym w postępowaniu odwoławczym, bez względu na jego wynik. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, organ odwoławczy doręczył decyzję jedynie skarżącej. Tym samym pozostała strona postępowania bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu odwoławczym, czym naruszono dyspozycję art. 240 § 1 pkt 4 O.p., co w konsekwencji stanowi przesłankę wznowieniową.

Na marginesie Sąd zauważa, że w sprawie nie należącej do skomplikowanych postępowanie przed SKO w P. trwało ponad 15 miesięcy, czym narażono się na zarzut przewlekłości, a dodatkowo okres ten był niewystarczający do ujawnienia okoliczności wniesienia odwołania po terminie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą SKO będzie w pierwszej kolejności zbadanie, czy odwołanie spełnia wymogi formalne, a w przypadku, gdy zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu i brak jest wniosku strony o przywrócenie naruszonego terminu, wydanie stosownego rozstrzygnięcia proceduralnego.

Z uwagi na opisane powyżej istotne uchybienia procesowe, Sąd nie mógł wypowiadać się co do sformułowanych zarzutów merytorycznych. Mając na uwadze konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji SKO, do której wydania dojść nie powinno, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i b P.p.s.a., orzekł jak w pkt I. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono, w oparciu o treść art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. w pkt II sentencji, w kwocie obejmującej uiszczony wpis sądowy od skargi ([...] zł) i koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego ([...] zł), wynikające z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) oraz wysokość opłaty skarbowej od pełnomocnictwa ([...] zł).