Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 740/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2011-07-11 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 3 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2 i art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie P. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w B. z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia p o s t a n a w i a - przyznać J. W. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie powyżej 50 zł (pięćdziesięciu złotych) i ustanowienie adwokata, - w pozostałym zakresie odmówić J. W. przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Uczestniczka postępowania J. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej i ustanowienie adwokata. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem E. W. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią emerytury małż. W. w łącznej kwocie 2.997,84 zł, w tym: emerytura J. W.

– 1.522,50 zł oraz 1.475,34 zł uzyskiwane przez E. W. z tytułu przyznanej emerytury i dodatku pielęgnacyjnego.

Wykazane wydatki skarżącej wynoszą za [...] 2011 r. łącznie 2.998,88 zł,

w szczególności: telefon – 175,02 zł; lekarstwa – 126,54 zł; kserokopie – 86,14 zł; znaczki pocztowe – 73,70 zł; opłata za działkę – 264,30 zł; usługa prawna – 600 zł; spłata kredytu – 486,63 zł; życie i środki czystości – 870 zł; odsetki i prowizje bankowe – 29,70 zł; trzykrotna podróż do W. – 276 zł. J. W. jest zadłużona w banku na kwotę 106,09 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi: mieszkanie o powierzchni [...] m², [...] drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi ([...] grupa inwalidzka), ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Skarżąca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. J. W. wskazała również, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych

w sprawie niniejszej z uwagi na wielość spraw zawisłych przed WSA w Warszawie

(7 spraw) i w Białymstoku (11 spraw). Wnioskodawczyni oświadczyła, że ponosi wysokie koszty związane z kserowaniem dokumentów, przepisów prawnych, komentarzy koszty dojazdów na rozprawy, rozmów telefonicznych i znaczków pocztowych (k. 112 - 113).

Do akt sprawy dołączono rachunki i faktury za: telefon, lekarstwa, ksero, opłatę za działkę na rzecz Polskiego Związku Działkowców, poradę prawną, środki ochrony roślin, bilety PKP, czynsz (k. 151 – 155 i k. 157); wyciąg z rachunku bankowego na dzień [...] maja 2011 r. (k. 156); decyzje ZUS z dnia [...] marca 2011 r. ustalającą wysokość zwaloryzowanej emerytury własnej i emerytury E. W. (k. 158 - 159). Skarżąca podkreśliła również, iż w [...] br. ma zamiar kupić kosiarkę do trawy i rower, co będzie skutkowało brakiem możliwości poczynienia oszczędności (k. 150).

Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie częściowym (w tym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie powyżej 50 zł i ustanowienie adwokata) obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do regulacji art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania

bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej wynoszą: opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem – 100 zł, wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej - 100 zł.

Na dzień 11 lipca 2011 r., w tut. Sądzie jest zawisłych jeszcze dwanaście spraw skarżącej, w tym: w dziesięciu sprawach tj. sygn. akt II SA/Bk 65/11 (dnia 15 marca 2011 r. wnioskodawczyni została zwolniona od kosztów powyżej 100 zł); sygn. akt II SA/Bk 66/11 (dnia 15 marca 2011 r. wnioskodawczyni została zwolniona od kosztów powyżej 100 zł); sygn. akt II SA/Bk 118/11 (dnia 24 marca 2011 r. wnioskodawczyni została zwolniona od kosztów powyżej 100 zł); w pozostałych sprawach wnioskodawczyni została zwolniona od kosztów powyżej 50 zł tj. sygn. akt II SA/Bk 368/11 (dnia 28 czerwca 2011 r.); sygn. akt II SAB/Bk 28/11 (dnia 28 czerwca 2011 r.); sygn. akt II SAB/Bk 30/11 (dnia 28 czerwca 2011 r.); sygn. akt II SA/Bk 374/11 (dnia 06 lipca 2011 r.); sygn. akt II SA/Bk 38/11 (dnia 06 lipca 2011 r.); sygn. akt II SO/Bk 14/11 (dnia 06 lipca 2011 r.); sygn. akt II SO/Bk 15/11 (dnia 06 lipca 2011 r.).

W dwóch sprawach sygn. akt II SAB/Bk 35/11 i II SAB/Bk 35/11 skarżąca na dzień dzisiejszy nie była wzywana do uiszczenia wpisu ( k. 160).

W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała, iż miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi 2.997,84 zł netto (k.157 - 159). Wykazane wydatki za miesiąc [...] 2011 r. wynoszą 2.988,03 zł (telefon, lekarstwa, kserokopie, znaczki pocztowe, opłata za działkę, usługa prawna, spłata kredytu, życie, środki czystości, kosmetyki, fryzjer, odsetki i prowizje bankowe, trzykrotna podróż do W.),

są równe osiąganemu dochodowi. J. W. posiada zadłużenie w banku (kredyt dopuszczalny) w wysokości 106,09 zł (stan na koniec [...] 2011 r. – k. 156).

W skład majątku skarżącej wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m², [...] drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną.

W tym miejscu należy, zatem skonstatować, iż dochód rodziny skarżącej jest równy wykazanym wydatkom. J. W. na bieżąco pokrywa opłaty związane z kosztami bieżącego utrzymania. Jednym zasygnalizowanym problemem skarżącej w tym zakresie było opłacenie z opóźnieniem czynszu za [...] br. (k. 157). Wnioskodawczyni z dochodu, którym dysponuje jest w stanie wygospodarować środki w łącznej kwocie, co najmniej 1.000 zł świadczą o tym wydatki okazjonalne, poniesione w [...] br. tj. usługa prawna – 600 zł; trzykrotna podróż do W.

– 276 zł czy uiszczone roczne opłaty na rzecz Polskiego Związku Działkowców

– 264,30 zł. Wnioskodawczyni dysponuje również kredytem dopuszczalnym (odnawialnym) w wysokości 3.000 zł w Banku [...] (k. 156). Kwota zadłużenia z tytułu tego kredytu wynosiła na koniec [...] br. 106,09 zł. W sprawach zawisłych przed WSA w Warszawie skarżąca została częściowo zwolniona z kosztów sądowych – zwolnienie od wpisu sądowego (postanowienia z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 115/11 i VII SA/Wa 116/11).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie.

Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od całości kosztów sądowych stanowi przede wszystkim fakt osiągania przez J. W. i pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym współmałżonka E. W. miesięcznego dochodu pozwalającego na pokrycie wykazanych wydatków (stałych i okazjonalnych). Jak wykazano wyżej małż. W. są w stanie wygospodarować z osiąganego dochodu łącznie około 1.000 zł miesięcznie (stan na [...] br.), kwota ta powinna być przynajmniej w części przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych. Co do zasady prawo pomocy

nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody

w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala na przygotowanie się do wszczęcia

akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel

(vide: Magdalena Baduchowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, cz. II, Doradztwo Podatkowe 2005/9/51 [w] System Informacji Prawnej Lex OMEGA nr publ. 49597). Przy ustaleniu zakresu zwolnienia wzięto pod uwagę wysokość kosztów sądowych w innych sprawach skarżącej zawisłych w tut. Sądzie oraz zakres częściowego zwolnienia od kosztów sądowych przyznanego przez WSA w Warszawie. Niewątpliwie poniesienie przez skarżącą całości kosztów sądowych w sprawie niniejszej (oraz w pozostałych sprawach) pogorszyłoby sytuację finansową rodziny. Jak wykazano wyżej uiszczenie przez J. W. kwoty 50 zł z tytułu opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej, przy jednoczesnym ustanowieniu adwokata z urzędu z całą pewnością nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu rodziny, przeciwnie mieści się w jej możliwościach płatniczych. Przyznane wnioskodawczyni prawo pomocy umożliwi natomiast rozpoznanie sprawy przez Sąd.

Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw.

z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.-