Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1163/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1a, ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014r. sprawy ze skargi H. J. i J. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno – technicznej wymeldowania J. S. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...], na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.; dalej: u.e.l.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r., poz. 267; dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] r. nr [...], uchylającą czynność materialno-techniczną wymeldowania J. S. z pobytu stałego w posesji nr [...] przy ul. M. w Ł..

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że 19 czerwca 2013 r. J. S.i złożył wniosek o anulowanie jego wymeldowania z pobytu stałego w nieruchomości położonej w Ł. przy ul. M., dokonanego 11 kwietnia 2003 r. przez jego ówczesną żonę – G. N.-S.. Wnioskodawca wyjaśnił, że wskazana czynność dokonana została podczas jego nieobecności w kraju (między 2000 a 2007 r. nieprzerwanie przebywał w I.), w oparciu o sfałszowane pełnomocnictwo, bez jego wiedzy i zgody.

Prezydent Miasta Ł., działając w oparciu o powyższy wniosek wszczął postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego wydał decyzję zgodną z żądaniem wnioskodawcy. Organ pierwszej instancji przyjął, że skoro z dołączonych przez wnioskodawcę dokumentów, w szczególności zaś z wyroków sądowych, wynika że pełnomocnictwo z 17 lutego 2003 r. do dokonania czynności meldunkowej, którym posłużyła się G. N.-S., było sfałszowane, to czynność tę należało uchylić, jako dokonaną z naruszeniem prawa.

W odwołaniu od tej decyzji H. i J. małżonkowie J. wnieśli o jej uchylenie i orzeczenie o odmowie uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania J. S., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem odwołujących, mimo że G. N.-S. dokonując wymeldowania męża bezspornie przedłożyła organowi sfałszowane pełnomocnictwo, to jednak nie powinno to stanowić wystarczającej podstawy do uchylenia tej czynności, albowiem organ powinien nie tylko oceniać prawidłowość dokonanej czynności pod względem formalnym, ale również ustalić, czy w chwili orzekania J. S. faktycznie zamieszkiwał w miejscu zameldowania, a zatem, czy istniały podstawy do jego dalszego zameldowania pod tym adresem.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Wojewoda [...] wskazał przede wszystkim, że organ meldunkowy nie miał wątpliwości, przy dokonywaniu wymeldowania J. S., co do autentyczności pełnomocnictwa dla G. N.-S. i na jego podstawie przyjął formularz zgłoszenia wymeldowania. W 2013 r. okazało się jednak, że była żona J. S., składając ww. wniosek, posłużyła się sfałszowanym pełnomocnictwem. Fakt ten został jednoznacznie stwierdzony w postępowaniu sądowym (wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z [....] r., sygn. akt [...]). Organ wskazał dalej, że posługując się tym samym pełnomocnictwem G. N.-S. dokonała również, bez wiedzy i zgody J. S., sprzedaży spornej nieruchomości. Transakcja ta została uznana przez sąd za nieważną (wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z [...] r., sygn. akt [...]). Dodatkowo J. S. wyjaśnił, że mimo, iż w latach 2000-2007 przebywał nieprzerwanie poza granicami Polski, nigdy nie miał zamiaru wymeldowywać się z własnego domu.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że czynności materialno-techniczne polegające na zameldowaniu, bądź wymeldowaniu, mogą być dokonywane jedynie na zasadach określonych przepisami prawa, za wiedzą osoby, której dana czynność meldunkowa dotyczy, z wyłączeniem sytuacji będących następstwem naruszenia prawa, czy wręcz przestępstwa. Zatem na wynik sprawy miał wpływ fakt, że podczas zgłaszania wymeldowania doszło do naruszenia prawa. Skoro zaś G. N.-S. podczas zgłoszenia wymeldowania J.S. działała bez jego wiedzy i zgody oraz posługiwała się sfałszowanym pełnomocnictwem, było oczywiste, że czynność meldunkowa dokonana w oparciu o ten fałszywy dokument została dokonana z naruszeniem prawa.

Odnosząc się do wskazanego w odwołaniu zarzutu, iż w czasie wymeldowania J. S. nie zamieszkiwał w miejscu zameldowania, organ odwoławczy wyjaśnił, że nieprzebywanie w lokalu nie stanowiło ustawowej przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego. Przesłanką taką było opuszczenie lokalu, dobrowolne i definitywne. W niniejszej sprawie opuszczenie lokalu przez J. S. nie było definitywne, skoro po powrocie do kraju podjął szereg działań prawnych w celu odzyskania spornej nieruchomości.

Decyzja Wojewody [...] została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez H. i J. J., którzy wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. i odmowę uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania J. S., ewentualnie – przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucili decyzji Wojewody naruszenie:

1) prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1 ust. 2, art. 10 ust. 2 i art. 47 ust. 2 u.e.l.;

2) prawa procesowego – art. 77 § 1 i art. 80 § 1 k.p.a., przez nierozważenie i nieuwzględnienie wszystkich ustaleń stanu faktycznego, mających istotne znaczenie dla prawidłowego, zgodnego z prawem materialnym rozstrzygnięcia sprawy.

Zdaniem skarżących błędne było oparcie przez organy obu instancji rozstrzygnięcia wyłącznie na fakcie naruszenia prawa przy wymeldowaniu, a w konsekwencji na prawidłowości wniosku o wymeldowanie pod względem formalnym oraz nierozważenie nieuwzględnienie okoliczności, że J. S. nie przebywał w posesji przy ul. M. ani w chwili wymeldowania (11 kwietnia 2003 r.), ani w chwili wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł..

Skarżący podkreślili, że organ meldunkowy rozstrzygając o zameldowaniu na podstawie art. 47 ust. 2 u.e.l., bada materialnoprawne przesłanki zameldowania w chwili orzekania, czyli przebywanie osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu w miejscu, w którym zameldowanie lub z którego wymeldowanie ma nastąpić, a nie ogranicza się jedynie do badania wniosku o zameldowanie lub wymeldowanie pod względem formalnym. Organ meldunkowy rozstrzygając w drodze decyzji administracyjnej o zameldowaniu lub wymeldowaniu bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny w chwili orzekania, a nie w chwili złożenia wniosku o zameldowanie lub wymeldowanie. Stanowisko to znajdowało potwierdzenie w szczególności w art. 1 ust. 2 i art. 10 ust. 2 u.e.l. Uchylenie czynności materialno-technicznej wymeldowania J. S. prowadzi do oczywistej sprzeczności zameldowania ze stanem faktycznym i prawnym; stwarza fikcję zameldowania go pod adresem, pod którym nie przebywał i nie przebywa.

Skarżący podnieśli dalej, że skoro zameldowanie ma być zgodne ze stanem faktycznym co do pobytu osoby w miejscu, w którym ma być zameldowania, chybiony był argument Wojewody, że opuszczenie lokalu musi być dobrowolne i definitywne. W ich ocenie dla rozstrzygnięcia o uchyleniu czynności materialno-technicznej wymeldowania nie ma znaczenia czy opuszczenie było definitywnej, czy nie, czy osoba zainteresowana zamierza zamieszkać w lokalu, w którym zameldowanie miałoby nastąpić i podejmuje czynności prawne w celu odzyskania tego lokalu. Kwestia odzyskania posiadania czy własności lokalu, w którym zameldowanie miałoby nastąpić należy bowiem do sfery prawa cywilnego i na podstawie tego prawa podlega rozstrzygnięciu w drodze postępowania cywilnego, a nie w drodze postępowania administracyjnego.

Na zakończenie skarżący wskazali, że uchyleniu czynności materialno-technicznej wymeldowania stała na przeszkodzie ponadto okoliczność, że czynność taka nie może być uchylona ani zmieniona, jeżeli wywołała nieodwracalne skutki prawne. Z taką sytuacją mamy zaś do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż w lokalu przy ul. M. zamieszkali na podstawie tytułu prawnego skarżący, co czyni niemożliwym zamieszkanie i zameldowanie w tym lokalu J. S..

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...]wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270 t.j.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy wystarczającą przesłankę uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania stanowi nieusuwalna wadliwość wniosku o wymeldowanie.

Przypomnieć należy, że wymeldowanie następuje decyzją administracyjną w sytuacji, gdy wystąpią przesłanki określone w art. 15 ust. 2 u.e.l., przy czym osoba zameldowana nie wykaże woli usunięcia jej z ewidencji ludności pod dotychczasowym adresem. Decyzji nie wymaga natomiast sytuacja, gdy wymeldowanie następuje na podstawie wniosku osoby wykonującej obowiązek meldunkowy. Wymeldowanie następuje wówczas w drodze czynności rejestracyjnej.

Trafnie podnosi się zatem w orzecznictwie, że dokonanie materialno-technicznej czynności wymeldowania z pobytu stałego może nastąpić jedynie "na podstawie zgłoszenia", a więc wniosku osoby wykonującej obowiązek meldunkowy. Nie może to jednak być jakikolwiek wniosek, lecz tylko taki, który odpowiada prawnym warunkom określonym w art. 15 ust. 1a u.e.l. Brak właściwie wypełnionego przez stronę formularza "Zgłoszenia pobytu stałego" wyłącza możliwość dokonania wymeldowania z pobytu stałego w drodze czynności rejestracyjnej rodzącej skutki prawne (IV SA/Wa 1131/11, a także III SA/Kr 1152/12 CBOIS).

Podobnie należy kwalifikować sytuację, która miała miejsce w niniejszej sprawie. Poza sporem pozostaje bowiem, że wniosek o wymeldowanie J. S. został złożony przez jego żonę G. N.-S., posługującą się sfałszowanym pełnomocnictwem, udzielonym jej rzekomo przez męża. W tej sytuacji nie można w istocie mówić, że J. S. złożył skuteczny wniosek, a zatem, że istniały podstawy do jego wymeldowania w drodze czynności materialno-technicznej. Czynność tę należało zatem uchylić, co właśnie uczyniły organy administracji.

Bez znaczenia było przy tym, czy istniały rzeczywiste powody przemawiające za wymeldowaniem J. S. z jego miejsca stałego zameldowania. Organ rozpoznający wniosek o wymeldowanie nie badał i nie mógł badać tych okoliczności. Z tych też powodów organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego Dla rozstrzygnięcia wniosku o wymeldowanie nie ma bowiem znaczenia czy zachodzą przesłanki określone w art. 15 ust. 2 u.e.l. Znaczenie ma natomiast wola osoby realizującej obowiązek meldunkowy. Skoro w niniejszej sprawie woli takiej nie było, zakwestionowana czynność wymeldowania była wadliwa i należało ją wyeliminować z obrotu prawnego.

e.o.