Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2102/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 26 pkt 3, 28 ust 1, 27 ust 3
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2015 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Ochrony Środowiska (GIOŚ) zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do oddania odpadów w postaci 16 sztuk uszkodzonych pojazdów do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu.

Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniach 28, 29 sierpnia i 13 września 2007 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził kontrolę działalności gospodarczej prowadzonej przez D. B., pod nazwą [...] (dalej strona, skarżący). Na skutek powiadomienia GIOŚ o wynikach ww. kontroli organ ten w dniu [...] października 2007 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dokonania nielegalnego wwozu do Polski odpadów w postaci 21 sztuk uszkodzonych pojazdów marki [...] przez D. B. W toku ww. postępowania GIOŚ, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008r. wezwał skarżącego, jako podmiot zobowiązany do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3. rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 17.07.2006r. - dalej rozporządzenie) do poddania ww. odpadów odzyskowi lub unieszkodliwieniu w sposób racjonalny ekologicznie. Następnie, decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r., GIOŚ nałożył na skarżącego obowiązek przekazania odpadów w postaci 16 sztuk pojazdów marki [...], wymienionych w sentencji niniejszej decyzji do punktu zbierania pojazdów lub do stacji demontażu, natomiast w części dotyczącej odpadów w postaci pozostałych 5 sztuk pojazdów marki [...], objętych postępowaniem, GIOŚ umorzył postępowanie. Ww. decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu ww. decyzji GIOŚ podtrzymał swoje stanowisko w kwestii uznania za odpady w nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu 16 sztuk uszkodzonych pojazdu. W odniesieniu do 5 sztuk pojazdów, wobec których postępowanie zostało umorzone, organ wyjaśnił, iż zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że skarżący jest odpowiedzialny za ich nielegalne międzynarodowe przemieszczenie do Polski. W decyzji organ zawarł pouczenie, iż w przypadku, gdy strona nie będzie zadowolona z treści decyzji, może, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia, zwrócić się do GIOŚ z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący nie skorzystał z przysługującego uprawnienia i nie wystąpił do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Pismem z dnia 13 lutego 2009r. Naczelnik Sekcji Kryminalnej Komendy Powiatowej Policji w [...] poinformował GIOŚ, iż odpady w postaci uszkodzonych pojazdów objętych ww. decyzją zostały przekazane do firmy utylizującej "[...] " S.C. [...]. Do ww. pisma załączono kopię faktury Nr [...] oraz kopię karty przekazania odpadów Nr [...]. Z powyższego wynika, iż skarżący wykonał ww. decyzję.

Pismem z dnia 13 października 2011 r. skarżący złożył do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2008 r. w przedmiocie zobowiązania go do przekazania odpadów w postaci 16 sztuk uszkodzonych pojazdów sprowadzonych z [...] do stacji demontażu.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. GIOŚ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1398/12 odrzucił wniesioną skargę z powodu niewyczerpania przez stronę środków zaskarżenia.

Skarżący pismem z dnia 16 sierpnia 2012 r. złożył do GIOŚ wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy będącej przedmiotem decyzji tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2012 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz stwierdzenie nieważności decyzji GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2008 r.

W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił organowi:

1. rażące naruszenie prawa materialnego art. 156 § 1 pkt. 2, w zw. z art. 7, art. 8 kpa, w zw. z art. 7 Konstytucji RP, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji odmowę stwierdzenia nieważności decyzji GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2008r., pomimo, iż decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa, gdyż została wydana na podstawie nieobowiązującego stanu prawnego oraz nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego, w sposób rażący narusza interesy skarżącego, i jako taka musi zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Uzasadniając powyższe pełnomocnik wskazał, iż dyspozycja zawarta w art. 156 kpa nakłada na organ administracji obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku zaistnienia chociażby jednej z przesłanek wskazanej w tym przepisie. W przedmiotowej sprawie, w ocenie skarżącego, doszło do wydania decyzji, która jednocześnie wyczerpuje dwa kryteria - decyzja, o stwierdzenie nieważności której skarżący wnosił, została wydana zarówno bez podstawy prawnej (w części dotyczącej 12 sztuk samochodów uznanych za odpady) oraz z rażącym naruszeniem prawa wskazanym w treści zarzutów podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności oraz w skardze;

2. naruszenie przepisów art. 2, 21 i 42 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (dalej umpo), art. 24 ust. 3 rozporządzenia poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że organ administracyjny w każdym przypadku stosuje przepisy obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji, bez uwzględnienia innych obowiązujących w systemie prawnym zasad, przede wszystkim zasady nie działania prawa wstecz, co w konsekwencji doprowadziło do sytuacji nałożenia na skarżącego obowiązków i sankcji ustanowionych przepisami umpo za czyn dotyczący samochodów sprowadzonych przed wejściem w życie ww. ustawy;

3. błędne ustalenia faktyczne, przyjęte za podstawę wydania zaskarżonej decyzji, polegające na przyjęciu, że wszystkie in gremium samochody zakupione i sprowadzone przez skarżącego stanowiły odpady, mimo przyznania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do czterech samochodów nią objętych nie zostało w sposób nie budzący wątpliwości udowodnione spełnienie przesłanek zakwalifikowania ich jako odpadów, tj. wola wyzbycia się samochodów, przywiezienia nielegalnego w rozumieniu art. 3 ustawy z dn. 27 kwietnia 2007 roku o odpadach, gdyż posiadały one dokumenty umożliwiające ich rejestrację, zostały sprowadzone w celu dokonania ich naprawy i sprzedaży. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. GIOŚ przywrócił skarżącemu termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2012 r.

Swoją decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2008 r. w przedmiocie zobowiązania do oddania odpadów w postaci 16 sztuk uszkodzonych pojazdów marki [...].

W obszernym uzasadnieniu wydanej decyzji GIOŚ wskazał m.in., że przedmiotem działalności skarżącego jest sprzedaż detaliczna pojazdów samochodowych i części mechanicznych oraz konserwacja i naprawa pojazdów. Jak wynika z Protokołu Kontroli Nr [...] z dnia [...] września 2007 r. pojazdy sprowadzone z [...] były w stanie częściowo uszkodzonym, powypadkowe oraz w różnym stopniu zdemontowane. W dniu kontroli, tj. 28 sierpnia 2007 r. na kontrolowanym terenie znajdowało się 21 sztuk pojazdów. W okresie od marca 2007r. do dnia kontroli na nazwisko skarżącego sprowadzono z [...] 9 sztuk pojazdów. Spośród tych pojazdów 7 zostało przeznaczonych do naprawy i rejestracji na terytorium Polski. Dla tych pojazdów wydano dokumenty "Certificate of permanent export" ([...]) oraz dokumenty poświadczające zapłatę akcyzy. Dwa spośród ww. 9 pojazdów zostały sprowadzone (przed dniem 12 lipca 2007r.) z przeznaczeniem na części. Ponadto z ww. Protokołu wynika, iż kolejne 7 sztuk pojazdów skarżący nabył w Polsce od różnych osób prywatnych na podstawie ustnych umów zakupu. Pojazdy te były przeznaczone do demontażu na części i dla tych pojazdów wydano dokumenty ([...]) "Samochód z odzysku zaświadczenie o eksporcie" wystawione na różne osoby fizyczne. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, w tym ustaleń z kontroli oraz dokumentacji fotograficznej, wykazała, iż dla 13 szt. pojazdów marki [...][...] organ [...] wydal dokumenty [...], które zgodnie z tłumaczeniem przysięgłym wykonanym przez tłumacza języka [...] oznaczają: "Samochód z odzysku, zaświadczenie o eksporcie". Jak wynika z tłumaczenia dokumentu [...], zawiera on adnotację następującej treści: "Niniejszego zaświadczenia nie można wykorzystywać do rejestrowania pojazdu". Oznacza to, że pojazd, dla którego w dacie przemieszczania wydany został ww. dokument [...], nie mógł być użytkowany zgodnie z jego dotychczasowym przeznaczeniem. Wobec powyższego dokumenty

[...] wydane dla ww. pojazdów nie uprawniały do ponownej rejestracji pojazdu, dla których zostały wydane na terytorium [...] i jako zaświadczenie o eksporcie pojazdów z odzysku nie uprawniają do rejestracji takich pojazdów na terytorium Polski. Jednocześnie należy dodać, iż zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt. 1 ww. ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) rejestracji pojazdu można dokonać również na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ww. ustawy. Jak wynika z protokołu kontroli Nr [...] dla ww. pojazdów skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających ich nabycie, a ww. pojazdy - według oświadczenia strony - zakupywane były od osób prywatnych na podstawie ustnych umów zakupu. W odniesieniu do pozostałych 3 szt. uszkodzonych pojazdów objętych zaskarżoną decyzją organ uznał, iż w przypadku pojazdu marki: [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] z załączonego do dokumentacji protokołu kontroli wynika, iż pojazd ten skarżący sprowadził z przeznaczeniem do demontażu na części, a w przypadku pojazdów marki: [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] oraz [...] pomimo, iż pojazdy te posiadały dokumenty umożliwiające ich rejestrację, stan techniczny ujawniony podczas kontroli jednoznacznie wskazywał, iż skarżący nie prowadził ich sukcesywnej naprawy, lecz demontował je w celu pozyskania części zamiennych. Biorąc pod uwagę brak możliwości wykorzystania przedmiotowych pojazdów zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem (brak odpowiednich dokumentów umożliwiających rejestrację, a tym samym użytkowania w sposób zgodny z pierwotnym ich przeznaczeniem), jak również zmianę ich przeznaczenia (przeznaczone do demontażu) GIOŚ stwierdził, że poprzedni właściciele, nie widząc dla przedmiotowych pojazdów dalszego zastosowania zgodnego z ich pierwotnym przeznaczeniem, pozbyli się ich na rzecz skarżącego co stanowiło pozbycie się w rozumieniu art. 3 ww. ustawy o odpadach stosownie do którego odpadem jest każda substancja lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do ich pozbycia jest zobowiązany. W rozpatrywanym przypadku spełnione zostały obie przesłanki uznania przedmiotu za odpad, gdyż ww. pojazdy należą do jednej z kategorii określonej we ww. załączniku nr 1 oraz stwierdzono, że nastąpiło ich "pozbycie się" zgodnie z definicją odpadu obowiązującą w dacie ujawnienia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów. Ponadto 13 sztuk spośród ww. pojazdów posiadało dokumenty uniemożliwiające ich ponowną rejestrację (dokumenty [...]), dlatego też organ uznał, że pojazdy te utraciły swoje dotychczasowe przeznaczenie, jeszcze na terenie kraju wysyłki. Pozbycie się przedmiotowych pojazdów było więc umotywowane zmianą ich przeznaczenia. Pozbycie się w rozpatrywanym przypadku oznacza zmianę sposobu dotychczasowego użytkowania przedmiotu, czyli jego użytkowania w sposób inny niż nakazuje to jego przeznaczenie, a nowy sposób użytkowania mógłby wywołać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. A zatem, organ l instancji słusznie uznał, że poprzedni właściciele, nie znajdując dla przedmiotowych pojazdów dalszego zastosowania zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem oraz nie przekazując dokumentów umożliwiających ich ponowną rejestrację, pozbyli się ich na rzecz skarżącego, co stanowiło pozbycie się w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach obowiązującej w dacie ich sprowadzenia do Polski.

GIOŚ nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, iż organ wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się rażącego naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 7, art. 8 kpa oraz w zw. z art. 7 Konstytucji RP. Wskazał, że w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. organ przywołał przepisy, na podstawie których wydał zaskarżoną decyzję tj. art. 26 pkt 3 i art. 28 ust. 1 umpo, a w uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, iż w przypadku wszystkich 16 sztuk pojazdów spełnione zostały obie przesłanki uznania pojazdów za odpady. Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r., organ wskazał, iż zarówno kontrola podmiotu przeprowadzona przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, jak i wszczęcie przez GIOŚ postępowania administracyjnego w sprawie określenia sposobu zagospodarowania przedmiotowych odpadów, nastąpiły w okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. umpo. W ww. decyzji organ wyjaśnił również, iż przepisy przejściowe ww. ustawy nie stanowią, aby odpady przemieszczone nielegalnie przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj. 12 lipca 2007r., a których nielegalne przemieszczenie zostało ujawnione po ww. dacie, zostały zagospodarowane na zasadach obowiązujących przed ww. datą. Wobec powyższego GIOŚ po otrzymaniu dokumentacji z kontroli przeprowadzonej w dniach 28, 29 sierpnia i 13 września 2007r. przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, był zobligowany do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nielegalnego przemieszczania odpadów na terytorium Polski w świetle przepisów obowiązującej ustawy tj. ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o umpo. Obowiązek ten wynika z art. 27 ust 3 ww. ustawy, zgodnie z którym GIOŚ, na podstawie dokumentów, o których mowa w ust. 2 ww. art., wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wydaje decyzję, o której mowa w art. 26 ww. ustawy. Wobec powyższego organ, wydając w przedmiotowej sprawie decyzję w trybie art. 26 pkt 3 i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. umpo wskazał właściwą podstawę prawną wydanej decyzji. Tym samym zarzut skarżącego w kwestii niewłaściwego zastosowania art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, należy uznać za nietrafiony.

Odnośnie naruszenia art. 2, 21 i 42 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 26 ust. 3 uompo, art. 24 ust. 3 rozporządzenia poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że organ administracyjny w każdym przypadku stosuje przepisy obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji, bez uwzględnienia innych obowiązujących w systemie prawnym zasad, przede wszystkim zasady nie działania prawa wstecz, co w konsekwencji doprowadziło do sytuacji nałożenia na skarżącego obowiązków i sankcji ustanowionych przepisami ustawy umpo za czyn dotyczący samochodów sprowadzonych przed wejściem w życie ww. ustawy, GIOŚ stwierdził, że przed dniem 12 lipca 2007r. zasady międzynarodowego przemieszczania odpadów regulowała ustawa z dnia 30 lipca 2004r. o międzynarodowym obrocie odpadami (Dz. U. Nr 191, poz. 1956) oraz rozporządzenie Rady (EWG) Nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar, a także zapisy załącznika XII do Traktatu o przystąpieniu do Unii Europejskiej (rozdział 13 - Środowisko naturalne, część B - Gospodarka odpadami). Przywóz do Polski odpadów w postaci odpadów (niebezpiecznych, jak i odpadów innych niż niebezpieczne) do odzysku, wymagał dokonania zgłoszenia i uzyskania zgody. Wysyłka odpadów dokonana z naruszeniem ww. procedury, tj. przepisów ww. rozporządzenia Rady (EWG) Nr 259/93, według art. 26 ust. 1 lit. (a) i lit. (b) tego rozporządzenia, uważana była za obrót nielegalny. Według art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o obrocie odpadami, jeżeli odpady zostały wwiezione na terytorium Polski na skutek nielegalnego międzynarodowego obrotu odpadami, GIOŚ określał w drodze decyzji sposób gospodarowania tymi odpadami na terytorium kraju, jeżeli za nielegalny międzynarodowy obrót odpadami odpowiedzialność ponosił odbiorca odpadów.

Stosownie do art. 26 pkt 3 umpo, po bezskutecznym upływie terminu wskazanego w postanowieniu, GIOŚ, w drodze decyzji określa sposób gospodarowania tymi odpadami na terenie kraju - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczenia odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów sprowadzonych nielegalnie na teren kraju. W stanie prawnym obowiązującym od dnia 12 lipca 2007r., określonym przepisami rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów oraz ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, przywóz odpadów (niebezpiecznych, jak również odpadów innych niż niebezpieczne) na terytorium Polski, także wymaga dokonania zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych organów, a przywóz odpadów bez dokonania zgłoszenia i uzyskania zgody stanowi nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów. Z powyższego wynika, iż pomimo że w 2007r. ustawa o międzynarodowym obrocie odpadami została zastąpiona ustawą umpo, zasady i obowiązki organów w przypadku ujawnienia nielegalnego przemieszczania odpadów nie uległy zmianie. Wobec powyższego w przypadku spornych 12 sztuk pojazdów sprowadzonych przed datą wyjścia w życie obecnie obowiązującej ustawy, tj. umpo, obowiązek nałożony na stronę w kwestii zagospodarowania odpadów przemieszczonych nielegalnie, pozostał bez zmian. GIOŚ stwierdził zatem, że wbrew stanowisku skarżącego, prawo obecnie obowiązujące w powyższym zakresie nie jest bardziej restrykcyjne w stosunku do stanu prawnego, obowiązujące w omawianym zakresie przed dniem 12 lipca 2007r.

Odnosząc się natomiast do twierdzenia strony, iż organ wydając zaskarżoną decyzję nie dokonał analizy orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz stanowiska doktryny prawa administracyjnego w zakresie interpretacji przepisu przejściowego, tj. art. 41 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w celu zweryfikowania własnej interpretacji organ stwierdził, że wskazany przez skarżącego wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2011 r., sygn. akt: II OSK 751/10 dotyczył sytuacji, w której organ administracji publicznej nałożył administracyjną karę pieniężną na odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie na terytorium kraju przed datą wejścia w życie ustawy umpo, przy czym wszczęcie postępowania w tej sprawie nastąpiło w dacie obowiązywania obecnej ustawy, tj. ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. umpo, która to ustawa dodatkowo wprowadziła sankcje w postaci kar pieniężnych za nielegalny przywóz do Polski odpadów. Istotnie ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów wprowadziła sankcje w postaci kar pieniężnych za naruszenia związane z międzynarodowym przemieszczaniem odpadów, niemniej jednak GIOŚ zwrócił uwagę, iż konsekwencja przemieszczania odpadów bez zgłoszenia i zgody właściwych organów to określenie sposobu gospodarowania tymi odpadami, tj. zapewnienie, że sprowadzone odpady zostaną poddane takim procesom, które zagwarantują ich odzysk lub unieszkodliwienie w sposób racjonalny ekologicznie. Z treści art. 41 ww. umpo wynika, iż do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy oraz do zezwoleń wydanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W rozpatrywanym przypadku przedmiotowe postępowanie wszczęte zostało w okresie obowiązywania ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz dotyczyło określenia sposobu zagospodarowania odpadów nielegalnie sprowadzonych na teren kraju. Jednocześnie, wbrew stanowisku strony, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wywodził, aby właśnie wskazany wyżej art. 41 umpo stanowił podstawę zastosowania przepisów tej ustawy w sprawie zakończonej decyzją [...].

GIOŚ nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, iż organ wydając oskarżoną decyzję poczynił nieprawidłowe ustalenia dotyczące stanu faktycznego przyjmując, iż wszystkie in gremium samochody zakupione i sprowadzone przez skarżącego stanowiły odpady w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2007 roku o odpadach, nie badając przy tym: stanu technicznego każdego z pojazdów, faktu, iż każdy z pojazdów został nabyty na mocy odrębnej umowy, rodzaju i skali uszkodzeń każdego z pojazdów, czy dokumentów w postaci certyfikatów zniszczenia każdego z pojazdów. Podniósł, iż w decyzji znak: [...], organ wskazał jakie dowody i okoliczności spowodowały, iż w jego ocenie pojazdy wymienione w pkt 1 ww. decyzji zostały uznane za odpady. Organ przywołał dokumentację fotograficzną, a także zapisy protokołu z kontroli przeprowadzonej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, jako podstawę twierdzenia, iż przedmiotowe pojazdy były uszkodzone i zakwalifikowane do kategorii 02 według załącznika Nr 1 do ustawy o odpadach. Ponadto organ wskazał, iż poprzedni właściciel pozbył się omawianych, uszkodzonych pojazdów, co stanowiło "pozbycie się" zgodnie z przepisami obowiązującej w dacie kontroli ustawy o odpadach. Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji GIOŚ organ przywołał dowody w postaci dokumentów wydanych dla spornych pojazdów, tj. dokumentów [...] oraz konsekwencji wynikających z ich wydania, tj. braku możliwości użytkowania pojazdów zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem na terytorium Polski, a także przyczyny, z powodu których badanie stopnia uszkodzenia osobno dla każdego z pojazdów organ uznał za bezzasadne. Organ podkreślił ponadto, iż według protokołu z kontroli (podpisanego przez stronę postępowania bez zastrzeżeń) oraz dokumentacji fotograficznej, przeznaczeniem wszystkich pojazdów był ich demontaż w celu pozyskania części zamiennych. Powyższe stwierdzenie nie zostało w żaden sposób zakwestionowane przez skarżącego jako niezgodne ze stanem faktycznym. Organ wskazał, jakie argumenty odnoszą się do pojazdów, dla których wydane zostały dokumenty [...], a także argumenty odnoszące się do pozostałych pojazdów. Zatem w ocenie GIOŚ, nie było uzasadnione powielanie tej argumentacji w stosunku do każdego z tych pojazdów osobno. W uzasadnieniu w ww. decyzji organ wskazał podstawy, na jakich 3 szt. uszkodzonych pojazdów nieposiadających dokumentów [...] również uznane zostały za odpady (stan techniczny pojazdów wskazujący na sukcesywny demontaż oraz informacje zawarte w protokole kontroli). Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego w kwestii nie zbadania przez organ faktu, iż przedmiotowe pojazdy posiadały pewną wartość handlową oraz nabyte zostały na podstawie odrębnych umów zakupu GIOŚ stwierdził, iż odpady mogą być i są przedmiotem swobodnego handlu i w wielu przypadkach posiadają określoną wartość rynkową, lecz ten fakt nie powoduje, że wraz z zawarciem transakcji handlowej tracą one status odpadu. Organ zgodził się natomiast z twierdzeniem strony, iż organ w zaskarżonej decyzji błędnie wskazał jako poprzedniego właściciela przedmiotowych pojazdów [...] w [...]. Powyższe jednak pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, iż w rozpatrywanym przypadku decydujące znaczenie dla uznania omawianych pojazdów za odpady mają wystawione dla nich dokumenty uniemożliwiające wykorzystanie ich zgodnie z przeznaczeniem (brak możliwości rejestracji), jak również zmiana sposobu ich użytkowania na odmienny od pierwotnego (demontaż na części).

W ocenie GIOŚ, wypełniona została przesłanka "pozbycia się", a tym samym przedmiotowe pojazdy, bezsprzecznie stanowiły odpady zarówno w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, obowiązującej w dacie ujawnienie ich nielegalnego międzynarodowego przemieszczania jak również w myśl obecnie obowiązujących przepisów o odpadach.

Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206), obowiązującego w dacie wydania decyzji znak: [...], pojazdy stanowiące odpady klasyfikuje się pod kodem 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy" (odpady niebezpieczne) lub pod kodem 16 01 06 - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy nie zawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów" (odpady inne niż niebezpieczne). Biorąc pod uwagę, iż postępowanie administracyjne w sprawie, w której wydana została ww. decyzja, zmierzało do określenia sposobu gospodarowania odpadami nielegalnie sprowadzonymi do Polski dla potrzeb tego postępowania nie jest istotne, które z omawianych pojazdów klasyfikuje się jako odpad niebezpieczny (16 01 04*), a które jako odpad inny niż niebezpieczny (16 01 06). Niezależnie bowiem od charakteru odpadu, jego sprowadzenie do Polski wymagało, zarówno w myśl przepisów rozporządzenia Rady (EWG) Nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar, jak i zgodnie z rozporządzeniem (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów, zastosowania procedury zgłoszenia i zgody. Sprowadzenie odpadów z naruszeniem ww. procedury stanowiło więc nielegalne międzynarodowe przemieszczenia odpadów, a w takich okolicznościach GIOŚ był zobligowany do określenia sposobu gospodarowania tymi odpadami na terenie kraju. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 umpo przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie odbiorcą przedmiotowych odpadów jest skarżący, który sprowadził przedmiotowe pojazdy z [...] do Polski. Wobec powyższego jest on odpowiedzialny za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów w postaci przedmiotowych pojazdów. Zgodnie z art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów. Wobec treści ww. przepisu prawa, organ I instancji słusznie zobowiązał skarżącego do zagospodarowania sprowadzonych nielegalnie odpadów w sposób określony wyżej przytoczonym przepisem, a który w świetle prawnych regulacji daje gwarancję poddania tych odpadów odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie.

Stwierdzając powyższe GIOŚ stoi na stanowisku, iż słusznie uznano decyzję znak: [...] za wydaną w sposób nienaruszający prawa w stopniu wymagającym jej uchylenia. Błędne wskazanie [...] organu właściwego do spraw rejestracji pojazdów jako podmiotu, który pozbył się spornych pojazdów na rzecz skarżącego, w konfrontacji z pozostałymi omówionymi dowodami, okolicznościami oraz orzecznictwem sądów administracyjnych i TSUE, nie stanowi uchybienia skutkującego koniecznością uchylenia ww. decyzji. Mając powyższe na uwadze, w ocenie GIOŚ, brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji ww. organu znak: [...]. W opinii organu ww. decyzja nie została wydana, zarówno bez podstawy prawnej, jaki i z rażącym naruszeniem przepisów. W ww. decyzji została przywołana podstawa prawna, a wskazane uchybienia, zdaniem organu, nie mogą być oceniane jako oczywiste działanie organu wbrew danemu przepisowi, skutkujące uznaniem za rażące jego naruszenie. W takiej sytuacji, w opinii organu odwoławczego, brak jest podstaw do sformułowania zarzutu, iż odmawiając stwierdzenia nieważności ww. decyzji, GIOŚ naruszył art. 156 §1 pkt 2 kpa, a w konsekwencji naruszył pozostałe, wymienione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przepisy prawa. Postępowanie dowodowe, jak i ocena dowodów oraz okoliczności zaistniałych w sprawie zostały przeprowadzone właściwie, a zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego obowiązującego w tym zakresie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł skarżący D. B. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o stwierdzenie nieważności decyzji GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2008 r. a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. rażące naruszenie prawa materialnego art. 156 § 1 pkt. 2 kpa w zw. z art. 7, art. 8 kpa w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, i w konsekwencji odmowę stwierdzenia nieważności decyzji GIOŚ z dnia [...].04.2008r., pomimo, iż decyzja ta rażąco narusza prawo, została wydana w oparciu o nieobowiązujący stan prawny oraz błędnie ustalony stan faktyczny, i w sposób rażący narusza interesy skarżącego;

2. naruszenie przepisów art. 26 ust. 3 umpo, art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów oraz art. 2, 21 i 42 ust. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz i nałożenie na skarżącego obowiązków i sankcji ustanowionych przepisami umpo za działanie skarżącego stanowiące podstawę ukarania, które miało miejsce przed wejściem w życie w/w ustawy;

3. błędne ustalenia faktyczne, przyjęte za podstawę wydania zaskarżonej decyzji, polegające na przyjęciu, że wszystkie in gremium samochody zakupione i sprowadzone przez skarżącego stanowiły odpady, mimo przyznania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do czterech samochodów nią objętych nie zostało w sposób nie budzący wątpliwości udowodnione spełnienie przesłanek zakwalifikowania ich jako odpadów tj. wola wyzbycia się samochodów, przywiezienia nielegalnego w rozumieniu art. 3 ustawy z dn. 27 kwietnia 2007 roku o odpadach, gdyż posiadały one dokumenty umożliwiające ich rejestrację, zostały sprowadzone w celu dokonania ich naprawy i sprzedaży.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m. in.

Ad. 1

Jako podstawa prawna decyzji zostały wskazane przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 2007r o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz przepisy rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r w sprawie przemieszczania odpadów. Obydwa akty normatywne zaczęły obowiązywać w systemie prawnym z dniem 12 lipca 2007 roku, ustawa z dnia 29 czerwca 2007r o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów weszła w życie z dniem 12 lipca 2007 roku, zaś rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady zostało z tym dniem bezpośrednio transponowane do polskiego porządku prawnego. Wprowadzenie do porządku prawnego ustawy umpo, zgodnie z treścią art. 42 ustawy skutkowało jednoczesną utratą mocy obowiązującej przez dotychczas istniejącą ustawę z dnia 30 lipca 2004r o międzynarodowym obrocie odpadami. W przeprowadzonym postępowaniu dowodowym bezsprzecznie ustalono, iż skarżący dokonał zakupu i eksportu do Polski 16 sztuk samochodów osobowych w okresie od marca 2007 roku do września 2007r, z czego 12 sztuk zostało sprowadzonych przed datą 12 lipca 2007, a więc datą wejścia w życie ustawy umpo, zaś pozostałe 4 sztuki zostały zakupione przed dniem 12 lipca 2007 roku ale sprowadzone zostały do Polski po tej dacie. Oznacza to, że po dacie wejścia w życie wyżej wymienionych aktów normatywnych, skarżący dokonał sprowadzenia 4 samochodów, natomiast pozostałe 12 sztuk zostało zakupionych i sprowadzonych w poprzednim stanie prawnym, kiedy obowiązywała ustawa z dnia 30 lipca 2004 roku o międzynarodowym obrocie odpadami. Jednakże, jak to zostało podniesione powyżej, ustawa z 2004 roku utraciła moc z datą wejścia w życie ustawy z 29 czerwca 2007 roku. Pomimo powyższego stanu faktycznego, w którym samochody zostały sprowadzone w różnym okresie czasu, pod rządami innych ustaw, GIOŚ wydał decyzję dotyczącą in gremium wszystkich 16 samochodów sprowadzonych zarówno przed, jak i po dniu 12 lipca 2007r. na podstawie przepisów umpo oraz rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r w sprawie przemieszczania odpadów. Tak wskazana podstawa prawna, przy ustalonym stanie faktycznym, skutkuje nieważnością decyzji, ze względu na brak podstawy prawnej wydania decyzji co do 12 sztuk samochodów objętych decyzją. Decyzja, w części dotyczącej samochodów sprowadzonych przed dniem wejścia w życie aktów normatywnych, które zostały wskazane jako podstawa prawna orzekania, w rzeczywistości została wydana bez podstawy prawnej, gdyż wobec zmiany przepisów i braku przepisów przejściowych w tym zakresie, w dacie jej wydania brak było regulacji prawnych umożliwiających uznanie przedmiotowych 12 sztuk samochodów za odpady.

W przedmiotowej sprawie, wobec istnienia tożsamych uchybień, jakich dopuściły się organy prowadzące postępowanie, wydanie przez GIOŚ decyzji bez podstawy prawnej w części dotyczącej 12 objętych nią samochodów, przy nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym, zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 6 maja 2011 r. wydanym w sprawie sygn. akt. II OSK 751/10, skutkuje - w ocenie skarżącego - nieważnością tejże decyzji, i koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Ad. 2

Zgodnie z zasadą nieretroaktywności prawa, nie można stanowić norm prawnych znajdujących zastosowanie do stosunków i sytuacji prawnych, które zaistniały przed wejściem w życie tych norm. Zasada Lex severior retro non agit stanowi, iż bezwzględnie zakazane jest stosowanie surowszego prawa. W niniejszym postępowaniu obydwie zasady zostały naruszone. Skarżący wskazał, iż przepisy ustawy wprowadzonej po dacie 12 lipca 2007r rozszerzyły katalog sankcji za naruszenia związane z międzynarodowym obrotem odpadami, powtórzone zostały sankcje karne, obok których nowa ustawa wprowadziła katalog kar pieniężnych w wysokości od 50.000,00 zł do 300.000,00 zł, przy czym kwota 50.000,00 zł stanowi minimalną wysokość kary. Nastąpiło więc znaczące zwiększenie dolegliwości związanych z sankcjami za naruszenie przepisów regulujących gospodarkę odpadami.

Zaskarżoną decyzją, która została utrzymana w mocy, zostało naruszone m.in. jedno z podstawowych praw obywatela, wynikające z art. 32 Konstytucji RP dotyczące zasady równości wobec prawa. W wyroku TK z dn. 10.12.2007r sygn. akt P 43/07 sformułowano tezę, iż z powyższej zasady wynika, że w obrocie prawnym nie może funkcjonować przepis, który nakazuje, w sytuacji kiedy zostały naruszone odpowiednie normy w okresie obowiązywania sankcji mniej uciążliwej stosować wprowadzoną później sankcję surowszą.

Nadto skarżący podniósł, iż istotne znaczenie ma również okoliczność, iż postępowanie administracyjne, w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów, wszczynane jest przez właściwy organ z urzędu. Oznacza to, iż wyłącznie organ administracyjny rozstrzyga, kiedy zostanie ono wszczęte i zakończone decyzją administracyjną. Przyjęta w niniejszej sprawie wykładnia, iż organ decyduje, przepisy której ustawy zastosować, czy obowiązującej w dacie popełnienia czynu, czy też w dacie wszczęcia postępowania (które może być wszczęte wyłącznie z urzędu), skutkowała sytuacją, w której wyłączną przesłanką powstania nowego dla strony obowiązku i wymierzenia kary, byłaby wyłącznie zmiana stanu prawnego. W podobnym stanie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 10.12.2007r sygn. akt. P 43/07 wskazał, iż w przypadku, gdy postępowanie może być wszczęte tylko z urzędu, i organ miałby rozstrzygać, które przepisy, bardziej czy mniej surowe będą miały zastosowanie w danej sprawie naruszona zostałaby ogólna reguła, że cyt. " decyzja o tym, jakie prawo należy stosować do określonych w czasie stanów faktycznych należy do ustawodawcy, nie zaś do organów stosujących prawo, a po drugie, sprawy o identycznych wręcz stanach faktycznych mogą być rozstrzygane zupełnie różnie w zależności tylko od tego, kiedy dany organ postanowi wydać decyzję administracyjną." Następnie Trybunał wskazał, iż takie uprawnienie organu skutkowałoby nieuzasadnionym zróżnicowaniem pozycji prawnej różnych podmiotów znajdujących się w takiej samej lub podobnej sytuacji faktycznej, uzależnionej nie od kryteriów ustawowych, lecz od tego, kiedy postępowanie byłoby wszczęte lub kiedy zostałaby wydana decyzja.

Ad. 3

Ustalenia stanu faktycznego w zakresie uznania wszystkich 16 sztuk samochodów za odpady, zostały poczynione przez organ na podstawie protokołów kontroli przeprowadzonych w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego oraz dokumentów dotyczących sprowadzonych samochodów. Ustalenia poczynione w ten sposób, musiały prowadzić do niewłaściwych wniosków, gdyż w postępowaniu kontrolnym nie został zbadany stan techniczny każdego z pojazdów, zostały pominięte istotne fakty potwierdzające, że każdy z samochodów został nabyty na mocy odrębnej umowy, każdy posiadał inny rodzaj i skalę uszkodzeń, samochody nie posiadały certyfikatów zniszczenia, nie została zbadana wola właściciela wyzbycia się każdego z pojazdów. Skarżący podkreślił, że GIOŚ posiadał wiedzę, w jaki sposób zostało przeprowadzone postępowanie kontrolne, gdyż już na wcześniejszych etapach postępowania, ustosunkowując się do zarzutów skarżącego wskazywał, iż nie uzasadnionym było i jest nadanie stopnia uszkodzenia przedmiotowych pojazdów (pismo z dnia 16 sierpnia 2011 r.). A zatem świadomość braków postępowania kontrolnego, w związku z podniesionymi przez skarżącego zarzutami, skutkowała koniecznością ponownego, prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, czego organ nie dokonał. Nie można zgodzić się zatem z twierdzeniem organu, iż w przedmiotowej sprawie stan faktyczny został ustalony prawidłowo, bo w stosunku do każdego z samochodów zachodzą jednakowe przesłanki umożliwiające zakwalifikowanie go jako odpadu.

Prawidłowo ustalony stan faktyczny powinien zawierać ustalenia co każdego ze sprowadzonych pojazdów - zakres uszkodzeń, dokumenty na niego wystawione, - możliwość jest zarejestrowania i dopuszczenia do ruchu po dokonaniu niezbędnych napraw, zbadanie jakie były podstawy jego wyzbycia się przez właściciela (w świetle art. 3 ust. 1 ustawy z 27.04.2001 r. o odpadach). Każdy ze sprowadzonych samochodów stanowi odrębną rzecz ruchomą, został nabyty na podstawie odrębnej umowy, i jako taki powinien podlegać ocenie. Organa prowadzące sprawę i wydające wszystkie dotychczasowe decyzje ograniczały się to stwierdzenia, iż sprowadzone pojazdy "in gremium" 16 sztuk są uszkodzone, w związku z czym należy je uznać za odpady. Główny argument, zdaniem wydających decyzje, przemawiający za taką kwalifikacją stanowił fakt, iż większość (większość a nie wszystkie) samochodów posiadała dokumenty wystawione przez rządową organizację [...], oznaczone numerem [...], który to dokument w ocenie organów uniemożliwia dokonanie rejestracji i dopuszczenie do ruchu tych samochodów na terenie Polski.

W odniesieniu do dokumentów [...], które zostały wystawione przez organ [...] m.in. również na cztery samochody sprowadzone po dacie 12 lipca 2007r., które to dokumenty organ wydający zaskarżoną decyzję uznał za najważniejsze dowody świadczące o tym, iż samochody te stanowią odpady, gdyż zdaniem organu cyt. "dokument [...] nie uprawnia do ponownej rejestracji pojazdu dla którego został wydany" (uzasadnienie str. 8) skarżący wskazał, iż samochody w stosunku do których zostały wydane takie dokumenty, po dokonaniu naprawy, mogą zostać zarejestrowane i dopuszczone do ruchu przez właściwy organ administracji państwowej. Formułując powyższą tezę dotyczącą braku możliwości rejestracji samochodu na podstawie dokumentu [...] organ nie wskazał żadnych podstaw prawnych takiego twierdzenia, nie udowodnił podstaw przyjętego założenia. A zatem - w ocenie skarżącego - jest to błędne założenie i twierdzenie, gdyż oznaczenie [...] oznacza, że samochód jest uszkodzony i stopień jego uszkodzenia, zaś samochody przeznaczone do kasacji otrzymują dokumenty oznaczone literą "C".

Ponadto skarżący wskazał, iż w zaświadczeniach o eksporcie tych czterech samochodów, sprowadzonych po dacie 12 lipca 2007 r. widnieje klasa opodatkowania "PLG", która świadczy o przeznaczeniu danego pojazdu do użytku prywatnego, transportu lekkich towarów. Potwierdzeniem, iż błędnym ustaleniem było przyjęcie przez organ, iż ww. cztery samochody osobowe, zakupione przez skarżącego przed datą 12 lipca 2007r, i sprowadzone do Polski po tej dacie, tj. dacie wejścia w życie przepisów ustawy umpo, stanowiły odpady, są załączone do akt sprawy dokumenty z odprawy celnej tych samochodów oraz dowody zapłaty podatku akcyzowego za każdy z tych pojazdów. Wskazane cztery samochody osobowe zostały poddane odprawie celnej i w stosunku do każdego został oddzielnie naliczony i zapłacony podatek akcyzowy.

Dokonane przez organ ustalenie, iż odpady stanowią wszystkie "in gremium" 16 sztuk sprowadzonych przez skarżącego samochodów, w tym czterech samochodów sprowadzonych po 12 lipca 2007r, co do których sam organ zajmuje sprzeczne stanowisko najpierw twierdząc, iż nie zostało w sposób wystarczający udowodnione spełnienie przesłanek uznania ich za odpady, zaś w dalszej części przyjmując, iż wszystkie sprowadzone samochody "in gremium" miały jednakową sytuację faktyczną i prawną, podczas gdy każdy z samochodów został nabyty na mocy odrębnej umowy, posiada inny rodzaj i skalę uszkodzeń, w stosunku do każdego powinna być badana i oceniana wola właściciela wyzbycia się samochodu jako odpadu bądź samochód powinien posiadać certyfikat zniszczenia, dlatego dokonanie generalnej oceny wszystkich samochodów, z pominięciem odrębnej analizy każdego z nich, celem ewentualnego zakwalifikowania jako odpadu, stanowi rażące naruszenie prawa.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.

Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd stwierdza, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji prowadzone było w trybie nadzoru tj. dotyczyło rozpoznania wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do oddania odpadów w postaci 16 sztuk uszkodzonych pojazdów do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 kpa. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 kpa), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą do wzruszenia decyzji w tym trybie.

Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko organu centralnego, że decyzja GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2008 r., w przedmiocie zobowiązania do oddania odpadów w postaci 16 sztuk uszkodzonych pojazdów do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu., będąca przedmiotem postępowania nadzorczego nie jest dotknięta wadą skutkującą stwierdzenie jej nieważności.

Należy wskazać, że w podstawie prawnej, badanej w trybie nadzoru decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r., organ przywołał przepisy, na podstawie których wydał orzeczenie tj. art. 26 pkt 3 i art. 28 ust. 1 umpo, a w uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, iż w przypadku wszystkich 16 sztuk pojazdów spełnione zostały obie przesłanki uznania pojazdów za odpady.

Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r., organ nadzoru zasadnie wskazał, iż zarówno kontrola podmiotu przeprowadzona przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, jak i wszczęcie przez GIOŚ postępowania administracyjnego w sprawie określenia sposobu zagospodarowania przedmiotowych odpadów, nastąpiły w okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. umpo. W ww. decyzji organ prawidłowo wyjaśnił, iż przepisy przejściowe ww. ustawy nie stanowiły, aby odpady przemieszczone nielegalnie przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj. 12 lipca 2007r., a których nielegalne przemieszczenie zostało ujawnione po ww. dacie, zostały zagospodarowane na zasadach obowiązujących przed ww. datą. Wobec powyższego GIOŚ po otrzymaniu dokumentacji z kontroli przeprowadzonej w dniach 28, 29 sierpnia i 13 września 2007r. przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, był zobligowany do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nielegalnego przemieszczania odpadów na terytorium Polski w świetle przepisów obowiązującej ustawy tj. ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o umpo.

Obowiązek ten wynika z art. 27 ust 3 ww. ustawy, zgodnie z którym GIOŚ, na podstawie dokumentów, o których mowa w ust. 2 ww. przepisu, wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wydaje decyzję, o której mowa w art. 26 ww. ustawy. Wobec powyższego organ, wydając w przedmiotowej sprawie decyzję w trybie art. 26 pkt 3 i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. umpo wskazał właściwą podstawę prawną wydanej decyzji. Tym samym zarzut skarżącego w kwestii niewłaściwego zastosowania art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, należy uznać za niezasadny.

Odnośnie naruszenia art. 2, 21 i 42 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 26 ust. 3 uompo, art. 24 ust. 3 rozporządzenia poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że organ administracyjny w każdym przypadku stosuje przepisy obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji, bez uwzględnienia innych obowiązujących w systemie prawnym zasad, przede wszystkim zasady nie działania prawa wstecz, co w konsekwencji doprowadziło do sytuacji nałożenia na skarżącego obowiązków i sankcji ustanowionych przepisami ustawy umpo za czyn dotyczący samochodów sprowadzonych przed wejściem w życie ww. ustawy, organ nadzoru prawidłowo stwierdził, że przed dniem 12 lipca 2007r. zasady międzynarodowego przemieszczania odpadów regulowała ustawa z dnia 30 lipca 2004r. o międzynarodowym obrocie odpadami (Dz. U. Nr 191, poz. 1956) oraz rozporządzenie Rady (EWG) Nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar, a także zapisy załącznika XII do Traktatu o przystąpieniu do Unii Europejskiej (rozdział 13 - Środowisko naturalne, część B - Gospodarka odpadami). Przywóz do Polski odpadów w postaci odpadów (niebezpiecznych, jak i odpadów innych niż niebezpieczne) do odzysku, wymagał dokonania zgłoszenia i uzyskania zgody. Wysyłka odpadów dokonana z naruszeniem ww. procedury, tj. przepisów ww. rozporządzenia Rady (EWG) Nr 259/93, według art. 26 ust. 1 lit. (a) i lit. (b) tego rozporządzenia, uważana była za obrót nielegalny. Według art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o obrocie odpadami, jeżeli odpady zostały wwiezione na terytorium Polski na skutek nielegalnego międzynarodowego obrotu odpadami, GIOŚ określał w drodze decyzji sposób gospodarowania tymi odpadami na terytorium kraju, jeżeli za nielegalny międzynarodowy obrót odpadami odpowiedzialność ponosił odbiorca odpadów. Stosownie do art. 26 pkt 3 umpo, po bezskutecznym upływie terminu wskazanego w postanowieniu, GIOŚ, w drodze decyzji określa sposób gospodarowania tymi odpadami na terenie kraju - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczenia odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów sprowadzonych nielegalnie na teren kraju. W stanie prawnym obowiązującym od dnia 12 lipca 2007r., określonym przepisami rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów oraz ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, przywóz odpadów (niebezpiecznych, jak również odpadów innych niż niebezpieczne) na terytorium Polski, także wymaga dokonania zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych organów, a przywóz odpadów bez dokonania zgłoszenia i uzyskania zgody stanowi nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów.

Sąd stwierdza, że z powyższego wynika, iż pomimo że w 2007r. ustawa o międzynarodowym obrocie odpadami została zastąpiona ustawą umpo, zasady i obowiązki organów w przypadku ujawnienia nielegalnego przemieszczania odpadów nie uległy zmianie. Wobec powyższego w przypadku spornych 12 sztuk pojazdów sprowadzonych przed datą wyjścia w życie obecnie obowiązującej ustawy, tj. umpo, obowiązek nałożony na stronę w kwestii zagospodarowania odpadów przemieszczonych nielegalnie, pozostał bez zmian.

Należy stwierdzić, że wbrew stanowisku skarżącego, prawo obecnie obowiązujące w powyższym zakresie nie jest bardziej restrykcyjne w stosunku do stanu prawnego, obowiązującego przed dniem 12 lipca 2007r.

Odnosząc się do twierdzenia strony, iż organ odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji z [...] kwietnia 2008r. nie dokonał analizy orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz stanowiska doktryny prawa administracyjnego w zakresie interpretacji przepisu przejściowego, tj. art. 41 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów - podkreślić wypada, że organ nadzoru stwierdził, że wskazany przez skarżącego wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2011 r., sygn. akt: II OSK 751/10 dotyczył sytuacji, w której organ administracji publicznej nałożył administracyjną karę pieniężną na odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie na terytorium kraju przed datą wejścia w życie ustawy umpo, przy czym wszczęcie postępowania w tej sprawie nastąpiło w dacie obowiązywania obecnej ustawy, tj. ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. umpo, która to ustawa dodatkowo wprowadziła sankcje w postaci kar pieniężnych za nielegalny przywóz do Polski odpadów.

Istotnie ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów wprowadziła sankcje w postaci kar pieniężnych za naruszenia związane z międzynarodowym przemieszczaniem odpadów, niemniej jednak GIOŚ zwrócił uwagę, iż konsekwencja przemieszczania odpadów bez zgłoszenia i zgody właściwych organów, to określenie sposobu gospodarowania tymi odpadami, tj. zapewnienie, że sprowadzone odpady zostaną poddane takim procesom, które zagwarantują ich odzysk lub unieszkodliwienie w sposób racjonalny ekologicznie.

Z treści art. 41 ww. umpo wynika, iż do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy oraz do zezwoleń wydanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W rozpatrywanym przypadku przedmiotowe postępowanie wszczęte zostało w okresie obowiązywania ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz dotyczyło określenia sposobu zagospodarowania odpadów nielegalnie sprowadzonych na teren kraju. Jednocześnie, wbrew stanowisku strony, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wywodził, aby wskazany wyżej art. 41 umpo stanowił podstawę zastosowania przepisów tej ustawy w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r.

Odnośnie zarzutów strony, iż przed wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2008r. organ nie zbadał dokładnie stanu faktycznego i nie ustalił czy wszystkie pojazdy należało uznać za odpady należy wskazać, że z akt sprawy wynika, że organ badał powyższe okoliczności, co wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji fotograficznej, a także zapisów protokołu z kontroli przeprowadzonej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.

Wskazana dokumentacja stanowiła podstawę twierdzenia, iż przedmiotowe pojazdy były uszkodzone i prawidłowo zakwalifikowane do kategorii Q2 według załącznika Nr 1 do ustawy o odpadach. Ponadto w toku postępowania ustalono, iż poprzedni właściciel pozbył się omawianych, uszkodzonych pojazdów, co stanowiło "pozbycie się" zgodnie z przepisami obowiązującej w dacie kontroli ustawy o odpadach. Podkreślić trzeba, że organ nadzoru przywołał również dowody w postaci dokumentów wydanych dla spornych pojazdów, tj. dokumentów [...] oraz konsekwencji wynikających z ich wydania, tj. braku możliwości użytkowania pojazdów zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem na terytorium Polski, a także przyczyny, z powodu których badanie stopnia uszkodzenia osobno dla każdego z pojazdów organ uznał za bezzasadne. Organ podkreślił ponadto, iż według protokołu z kontroli (podpisanego przez stronę postępowania bez zastrzeżeń) oraz dokumentacji fotograficznej, przeznaczeniem wszystkich pojazdów był ich demontaż w celu pozyskania części zamiennych. Powyższe stwierdzenie nie zostało w żaden sposób zakwestionowane przez skarżącego jako niezgodne ze stanem faktycznym. Organ wskazał, jakie argumenty odnoszą się do pojazdów, dla których wydane zostały dokumenty [...], a także argumenty odnoszące się do pozostałych pojazdów. Zatem w ocenie GIOŚ, nie było uzasadnione powielanie tej argumentacji w stosunku do każdego z tych pojazdów osobno.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego w kwestii nie zbadania przez organ faktu, iż przedmiotowe pojazdy posiadały pewną wartość handlową oraz nabyte zostały na podstawie odrębnych umów zakupu organ centralny zasadnie stwierdził, iż odpady mogą być i są przedmiotem swobodnego handlu i w wielu przypadkach posiadają określoną wartość rynkową, lecz ten fakt nie powoduje, że wraz z zawarciem transakcji handlowej tracą one status odpadu.

Sąd stwierdza, że w rozpatrywanym przypadku decydujące znaczenie dla uznania omawianych pojazdów za odpady mają wystawione dla nich dokumenty uniemożliwiające wykorzystanie ich zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem (brak możliwości rejestracji), jak również zmiana sposobu ich użytkowania na odmienny od pierwotnego (demontaż na części).

W ocenie Sądu, wypełniona została przesłanka "pozbycia się", a tym samym przedmiotowe pojazdy, bezsprzecznie stanowiły odpady zarówno w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, obowiązującej w dacie ujawnienie ich nielegalnego międzynarodowego przemieszczania jak również w myśl obecnie obowiązujących przepisów o odpadach.

W tych okolicznościach nie można uznać, tak jak wywodzi skarżący, że decyzji GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do oddania odpadów w postaci uszkodzonych pojazdów do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu wydana została z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej.

Sąd stwierdza, iż materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a., został zebrany i rozpatrzony prawidłowo, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny sprawy, Sąd stwierdza, iż organ nadzoru dokonał dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uzasadnił podstawę prawną wskazaną w decyzji i dokonując właściwej interpretacji przepisów wydał rozstrzygnięcie zgodne z prawem.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), należało oddalić skargę jako niezasadną.