Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 900/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Grzywna w trybie p.p.s.a.
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 97 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 344 § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 380
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody Podkarpackiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1000/14 w sprawie ze skargi H.Z. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 09 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1000/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie – po rozpoznaniu sprawy ze skargi H.Z. na decyzję Wojewody Podkarpackiego nr [...] z [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego – uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Krosna z [...] maja 2014 r. nr [...] (pkt I), stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt II) oraz zasądził od Wojewody Podkarpackiego na rzecz skarżącego H.Z. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt III).

Wyrok ten, jak wynika z jego uzasadnienia, zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 5 lipca 2013 r. H.Z. (dalej też jako "Wnioskodawca" lub "Skarżący") zwrócił się do Prezydenta Miasta Krosna o wymeldowanie A.Z. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...], podając, że ww. osoba opuściła miejsce stałego zameldowania i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Prezydent Miasta Krosna, decyzją z [...] grudnia 2013 r., orzekł o odmowie wymeldowania A.Z. z pobytu stałego w powyższym lokalu. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Wojewoda Podkarpacki, decyzją z [...] lutego 2014 r., uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując m.in. na konieczność rozszerzenia wniosku o wymeldowanie małoletniego R.Z. oraz przeprowadzenia określonych czynności wyjaśniających.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta Krosna (w skrócie: "Prezydent Miasta"), decyzją nr [...] z [...] maja 2014 r., odmówił wymeldowania z pobytu stałego w ww. lokalu A.Z. wraz z małoletnim dzieckiem R.Z.. W uzasadnieniu wskazał, że Z.A. opuściła miejsce stałego zameldowania w dniu 27 lipca 2013 r. – co zostało potwierdzone zarówno przez świadków, jak i strony postępowania – a powodem były liczne konflikty rodzinne. Organ zwrócił uwagę, że A.Z. wraz z małoletnim dzieckiem pozostawiła w przedmiotowym lokalu część swoich rzeczy osobistych (ubrania, obuwie, kosmetyki), a także dorobek wspólny z czasów małżeństwa. Opuszczając mieszkanie zabrała jedynie najpotrzebniejsze rzeczy swoje i dzieci, co w ocenie organu pierwszej instancji świadczy o tym, że nie działała z równoczesnym zamiarem trwałego przeniesienia centrum życiowego w inne miejsce. Uznano, że gdyby tak było, zabrałaby ze spornego mieszkania wszystkie swoje rzeczy osobiste oraz przedmioty codziennego użytku. Nadto w toku przeprowadzonych oględzin w lokalu przy ul. [...] w [...] nie stwierdzono, że lokal ten stanowi centrum życiowe A.Z. i jej małoletniego syna. Ponadto A.Z. złożyła w Sądzie Rejonowym w K. pozew przeciwko Wnioskodawcy o przywrócenie naruszonego stanu posiadania przedmiotowego lokalu – dając tym samym wyraz swojego sprzeciwu wobec zaistniałego stanu rzeczy – i sprawa ta jest w toku.

Rozpoznawszy odwołanie Wnioskodawcy, Wojewoda Podkarpacki (w skrócie: "Wojewoda"), decyzją z [...] czerwca 2014 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta. W ocenie organu odwoławczego A.Z. opuszczając wraz z małoletnim sporny lokal, nie miała zamiaru zerwania związku z nim, a opuszczenie to związane było z wywieraniem presji psychicznej przez właściciela lokalu (a zarazem teścia) H.Z. oraz negatywne relacje z byłym mężem K.Z. A.Z. złożyła w Sądzie Rejonowym w K. pozew o ochronę naruszenia posiadania ww. lokalu, a sprawa ta nie została prawomocnie zakończona. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, nie nastąpiło dobrowolne i trwałe opuszczenie lokalu mieszkalnego przez A.Z. wraz z małoletnim, gdyż opuściła ona lokal ze względu na dobro własne i dziecka oraz chce do niego powrócić wbrew woli właścicieli lokalu, którzy nie wyrażają na to zgody. Pobyt w nowym miejscu jest tymczasowy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną decyzję Wojewody, H.Z. zarzucił, że nie zostało przeprowadzone wyczerpująco postępowanie wyjaśniające. Przede wszystkim nie zostali przesłuchani świadkowie w [...] przy ul. [...], gdzie według Skarżącego obecnie znajduje się centrum życiowe A.Z. i jej syna. Nadto organ nie zagwarantował Skarżącemu, jako stronie, czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do wymeldowania z lokalu. W jego ocenie A.Z. opuściła sporny lokal dobrowolnie w dniu 27 lipca 2012 r., a późniejsze jej zachowanie nie wskazywało, że ma zamiar powrócić. Tym bardziej, że przeniosła ona swoje centrum życiowe w inne miejsce. Według Skarżącego aktualna postawa A.Z. jest jedynie zachowaniem ukierunkowanym na potrzeby postępowań sądowych i administracyjnych, gdyż poza słownym stwierdzeniem nie czyniła ona wcześniej starań o powrót do przedmiotowego lokalu. Skarżący podkreślił, że nawet jeżeli przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna, a owe opuszczenie trwa odpowiednio długo i gdy osoba usunięta z lokalu nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, to organ administracji zobowiązany jest do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro osoba ta tej czynności nie dopełniła.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, przedstawiając argumentację jak w zaskarżonej decyzji.

Uchylając decyzje organów obu instancji opisanym na wstępie wyrokiem o sygn. akt II SA/Rz 1000/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, że skarga okazała się zasadna z przyczyn, które obowiązany był uwzględnić z urzędu. Sąd ten podzielił stanowisko przyjęte w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że przesłanką wymeldowania danej osoby jest opuszczenie przez nią, bez wymeldowania, dotychczasowego miejsca pobytu, o ile to opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne, tj. wynika z własnej woli zainteresowanej osoby, a nie z bezprawnego działania innych osób. Jednakże – jak uznał Sąd pierwszej instancji w nawiązaniu do regulacji art. 344 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego – w sytuacji usunięcia osoby zainteresowanej z lokalu mieszkalnego, jeśli ta nie zwróci się w terminie 1-go roku do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania, takowe opuszczenie traktuje się tak, jak opuszczenie dobrowolne. Jedynie prawomocny wyrok sądu przywracający posiadanie lokalu osobie bezprawnie z niego usuniętej oznacza brak spełnienia przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia takiego lokalu. Dlatego organy administracji publicznej powinny – przy ocenie "trwałości" i "dobrowolności" opuszczenia lokalu – rozważać charakter i czas podjęcia środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do niego. Na tym tle Sąd pierwszej instancji wyraził pogląd, że w sytuacji, gdy osoba, która opuściła lokal, skorzystała z prawa wniesienia pozwu o ochronę posiadania po upływie roku od chwili opuszczenia lokalu, zasadne i niezbędne jest zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia sprawy ochrony posiadania przez sąd powszechny. Upływ czasu, jaki przepisy wyznaczają na wniesienie pozwu, jest bowiem istotnym argumentem za przyjęciem tezy, że opuszczenie lokalu nastąpiło w sposób trwały i dobrowolny, a więc powodujący konieczność wydania decyzji o wymeldowaniu. Kwestia ochrony posiadania stanowi w tych okolicznościach, zdaniem Sądu pierwszej instancji, zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd ten podkreślił, że strony postępowania nie kwestionują faktu opuszczenia lokalu przez A.Z. oraz jej syna R.Z. w dniu 27 lipca 2012 r. Nie jest też sporne to, że A.Z. od tego czasu przebywa w lokalu przy ul. [...] w [...]. Sporne jest natomiast to, czy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i trwały. Ponieważ A.Z. wytoczyła powództwo o ochronę posiadania lokalu przy ul. [...] przeciwko H.Z. po upływie roku od chwili opuszczenia lokalu – w dniu 12 listopada 2013 r. – to orzekające w sprawie organy nie mogły przyjąć za pewne, iż opuszczenie przez nią lokalu nie nastąpiło w sposób dobrowolny, czyli uniemożliwiający wymeldowanie. Postępowanie przed sądem powszechnym nie zostało zakończone przed zakończeniem sprawy przed organem pierwszej instancji oraz Wojewodą. Wobec tego organy przedwcześnie rozstrzygnęły sprawę z wniosku H.Z., naruszając tym samym przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niewydanie postanowienia o zawieszeniu z urzędu toczącego się postępowania administracyjnego. Naruszenie tego przepisu przez Prezydenta Miasta i Wojewodę miało, zdaniem Sądu pierwszej instancji, wpływ na wynik sprawy, skoro w tej sytuacji nie wykazano w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, że A.Z. opuściła lokal pod przymusem.

W skardze kasacyjnej Wojewoda Podkarpacki wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Rzeszowie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz o zasądzenie (zwrotu) kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarga kasacyjna została oparta na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, "a w szczególności":

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze. zm.; dalej w skrócie "u.e.l.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a tym samym uwzględnienie przez Sąd skargi i uchylenie obu decyzji zapadłych w sprawie, mimo nienaruszenia przez organ art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie, że wniesienie powództwa posesoryjnego w oparciu o art. 344 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 z późn. zm.; dalej w skrócie: "k.c.") w zw. z art. 478 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.; dalej w skrócie: "k.p.c."), jest prejudykatem w stosunku do postępowania administracyjnego o wymeldowanie z pobytu stałego, prowadzonego w oparciu o art. 15 ust. 2 u.e.l., i stanowi podstawę zawieszenia postępowania;

– art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 ust. 2 u.e.l. poprzez jego niezastosowanie i uwzględnienie skargi, podczas gdy Sąd powinien był oddalić tę skargę jako nieuzasadnioną.

W motywach skargi kasacyjnej wskazano, że w świetle przywołanych w tym piśmie wypowiedzi orzecznictwa i doktryny zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej – których rozstrzygnięcie nie mieści się w kompetencji organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie. Chodzi tu przede wszystkim o zagadnienie materialnoprawne, którego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie. Zawieszenie postępowania przez prowadzący daną sprawę organ administracji na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. znajduje o tyle uzasadnienie, o ile nie leży w gestii tego organu załatwienie innej, niezbędnej dla wyniku sprawy administracyjnej sprawy. Przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego nie może być okoliczność, którą organ prowadzący postępowanie administracyjne może ocenić we własnym zakresie, nawet wówczas, gdy okoliczność ta może być przedmiotem oceny dokonywanej także przez inne organy lub sądy w odrębnych postępowaniach. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewoda uznał, że wniesienie powództwa w oparciu o art. 344 § 1 k.c. w zw. z art. 478 k.p.c. nie stanowi samoistnej przesłanki uzasadniającej zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto żaden szczególny przepis nie uzależnia wydania decyzji w sprawie wymeldowania od zakończenia równolegle toczącego się postępowania posesoryjnego w sądzie powszechnym. Potwierdza to, jak wskazał Skarżący kasacyjnie, orzecznictwo NSA, tworzące utrwaloną linię, w świetle której rozstrzygnięcie przez sąd cywilny sprawy o przywrócenie posiadania lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie administracyjnej o wymeldowanie. Fakt wytoczenia przez osobę, w stosunku do której toczy się postępowanie o wymeldowanie z pobytu stałego, powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania ma istotne znaczenie w postępowaniu meldunkowym jako element stanu faktycznego, który organ administracji publicznej ma obowiązek wziąć pod uwagę, oceniając zaistnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 u.e.l.

Odpowiadając na skargę kasacyjną pismem procesowym z 20 marca 2015 r. skarżący H.Z., zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Wskazał, że w toku postępowania nie wykazano w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, iż A.Z. opuściła lokal przy ul. [...]pod przymusem, ani też nie uczyniła tego dobrowolnie. Jako słuszne ocenił Skarżący stanowisko Sądu, iż kwestia ochrony posiadania stanowi w przedmiotowej sprawie zagadnienie wstępne, od którego rozstrzygnięcia zależy rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Poinformował, że postępowanie sądowe o ochronę posiadania zawisłe przed Sądem Rejonowym w K. nie zostało zakończone, a termin następnej rozprawy został wyznaczony na dzień 22 kwietnia 2015 r.

W piśmie procesowym z 17 czerwca 2016 r. (data po sprostowaniu) pełnomocnik skarżącego H.Z. poinformował o zakończeniu postępowania w sprawie z powództwa A.Z. przeciwko H.Z. o ochronę naruszonego posiadania, przedkładając w załączeniu kopie: prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K. z [...] września 2015 r. sygn. akt [...] oddalającego powództwo oraz wyroku Sądu Okręgowego w K. z [...] kwietnia 2016 r. sygn. akt [...] oddalającego apelację powódki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, które są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: (1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub (2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające z przywołanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.

Rozpoznawszy, w tak zakreślonych granicach, skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie przez Wojewodę Podkarpackiego, należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, pomimo błędnego uzasadnienia. Sąd pierwszej instancji prawidłowo bowiem uznał, że zarówno zaskarżona decyzja ww. organu z [...] czerwca 2014 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Krosna z [...] maja 2014 r. zasługiwały na uchylenie, jednakże błędnie zidentyfikował przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie.

Sąd pierwszej instancji stwierdził mianowicie, że skoro postępowanie przed sądem powszechnym z powództwa A.Z. przeciwko H.Z. o ochronę naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu przy ul. [...] nie zostało zakończone przed rozstrzygnięciem sprawy z wniosku H.Z. o wymeldowanie A.Z. (wraz z małoletnim synem) przez organy pierwszej i drugiej instancji, to organy te przedwcześnie rozstrzygnęły sprawę o wymeldowanie – naruszając tym samym przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niewydanie postanowienia o zawieszeniu z urzędu toczącego się postępowania administracyjnego – oraz że uchybienie to miało wpływ na wynik przedmiotowej sprawy.

Takie stanowisko nie jest trafne, co zasadnie zarzucił autor skargi kasacyjnej, słusznie kwestionując twierdzenie, jakoby organy dopuściły się w tym przypadku naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Niniejszy skład Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni podziela pogląd utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w myśl którego rozstrzygnięcie przez sąd cywilny sprawy o przywrócenie posiadania lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie administracyjnej o wymeldowanie (por. wyroki NSA: z 19.05.2016 r., II OSK 2195/14; z 19.03.2013 r., II OSK 2218/11; z 24.02.2012 r., II OSK 2378/10; z 12.07.2011 r., II OSK 1181/10; z 21.11.2008 r., II OSK 1426/07 – wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA").

W świetle powyższego Sąd pierwszej instancji niezasadnie uznał, że w sytuacji wytoczenia przez A.Z. przed sądem powszechnym powództwa przeciwko H.Z. o ochronę naruszonego posiadania lokalu przy ul. [...], sprawa o wymeldowanie powódki z tego lokalu powinna zostać zawieszona przez organy administracji na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Bez wpływu na taką ocenę pozostaje przy tym kwestia terminu, w jakim doszło do wytoczenia owego powództwa – przed czy, jak w niniejszej sprawie, po upływie roku do chwili zarzucanego naruszenia posiadania w rozumieniu art. 344 § 2 k.c. – gdyż w żadnym przypadku sposób rozstrzygnięcia powództwa posesoryjnego nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu w sprawie o wymeldowanie.

Należy jednak podkreślić, że fakt wytoczenia przez osobę, w stosunku do której toczy się postępowanie o wymeldowanie z pobytu stałego, powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania, ma istotne znaczenie w postępowaniu meldunkowym, ale nie jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., lecz jako element stanu faktycznego, który organ administracji ma obowiązek wziąć pod uwagę, oceniając zaistnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 u.e.l. (por wyroki NSA: z 19.03.2013 r., II OSK 2218/11; z 12.07.2011 r., II OSK 1181/10 – CBOSA). Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy orzeczenie sądu cywilnego w sprawie posesoryjnej zostanie wydane przed rozstrzygnięciem sprawy o wymeldowanie, jak i przypadku, gdy sprawa o przywrócenie posiadania nie zostanie zakończona przed wydaniem decyzji w sprawie o wymeldowanie. Wówczas bowiem sam fakt wystąpienia z żądaniem udzielenia ochrony posesoryjnej może mieć wpływ na ocenę przez organ meldunkowy przesłanki "dobrowolności" opuszczenia lokalu przez osobę żądającą takiej ochrony. Dla wyniku tej oceny nie bez znaczenia będzie zaś okoliczność, kiedy powództwo o naruszenie posiadania zostało wytoczone, a w szczególności – przed czy po upływie rocznego terminu, o jakim mowa w art. 344 § 2 k.c. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się bowiem, że nieskorzystanie we właściwym czasie z tego środka prawnego może świadczyć o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez daną osobę (por. wyroki NSA: z 21.11.2008 r., II OSK 1426/07, CBOSA; z 26.10.2006 r., II OSK 1244/05, CBOSA; z 12.04.2001 r., V SA 3078/00, Lex nr 78937).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy administracji obu instancji – choć odnotowały w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć fakt wystąpienia przez A.Z. z powództwem o ochronę naruszonego posiadania lokalu, którego dotyczył wniosek o wymeldowanie – to jednak nie rozważyły tego faktu w sposób należyty, jak tego wymagały przepisy art. 7 i art. 77 § 1 (w zw. z art. 140) k.p.a. W szczególności organy nie oceniły, czy, mając zwłaszcza na względzie czas wystąpienia z tym powództwem – po upływie ponad 15 miesięcy od chwili zarzucanego naruszenia posiadania oraz ponad 4 miesiące po wystąpieniu przez H.Z. z wnioskiem o wymeldowanie – nie było ono motywowane wyłącznie względami taktyki procesowej, tj. uczynione na użytek postępowania o wymeldowanie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym trafnie wskazuje się, że fakt wystąpienia z powództwem posesoryjnym po wydaniu przez organ decyzji o wymeldowaniu zwykle będzie pozostawał bez wpływu na ocenę prawidłowości takiej decyzji (por. wyrok NSA z 24.02.2012 r., II OSK 2311/10, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie takie powództwo zostało wniesione wprawdzie przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej, niemniej jednak już po wszczęciu postępowania w sprawie o wymeldowanie i w dodatku po upływie rocznego terminu z art. 344 § 2 k.c. Te wszystkie okoliczności powinny były zostać wnikliwie rozważone przez organy administracji obu instancji przy ocenie doniosłości faktu wystąpienia przez A.Z. z powództwem posesoryjnym, w kontekście przesłanki "dobrowolności" opuszczenia przez nią dotychczasowego miejsca stałego pobytu – czego jednak organy w rozpoznawanej sprawie w należyty sposób nie uczyniły. To zaś uzasadniało uchylenie obu wydanych przez te organy decyzji odmownych – jako wydanych co najmniej przedwcześnie – co trafnie zawyrokował Sąd pierwszej instancji, aczkolwiek, jak to już wyżej wskazano, z błędnym uzasadnieniem.

Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Wobec tego, na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił (pkt 1 sentencji wyroku). Jednocześnie Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości (pkt 2 sentencji wyroku) uznając, że w sprawie miał miejsce szczególnie uzasadniony przypadek, o jakim mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a., a to zwłaszcza wobec słuszności podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu braku podstaw do nakazanego w zaskarżonym wyroku zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny powództwa o ochronę naruszonego posiadania.