Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 241/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska, Sędziowie NSA Rafał Batorowicz, Urszula Raczkiewicz (spr.), Protokolant Marcin Chojnacki, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości Zakładów Futrzarskich "[...]" S.A. w Kurowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 listopada 2004 r. sygn. akt III SA/Lu 593/04 w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości Zakładów Futrzarskich "[...]" S.A. w Kurowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 27 sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz podatku od towarów i usług 1. skargę kasacyjną oddala, 2. zasądza od Syndyka Masy Upadłości Zakładów Futrzarskich "[...]" S.A. w Kurowie na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej kwotę 900 (dziewięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3. postanawia sprostować oczywistą omyłkę w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w ten sposób, że w miejsce "[...]


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 listopada 2004 r. sygn. akt III SA/Lu 593/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Syndyka Masy Upadłości Zakładów Futrzarskich "[...]" S.A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 27 sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia powstania długu celnego.

Jak wynika z przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji ustaleń organów administracji co do stanu faktycznego sprawy, Zakłady Futrzarskie "[...]" S.A. uzyskały decyzją Naczelnika Urzędu Celnego

w Lublinie z dnia 15 stycznia 2003 r. pozwolenie na korzystanie z procedury uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń, pod warunkiem,

w szczególności powrotnego wywozu lub nadania innego przeznaczenia celnego produktom kompensacyjnym w terminie 12 miesięcy od dnia objęcia towarów tą procedurą. Na tej podstawie, dokumentem SAD z dnia 2 maja 2003 r. omawianą procedurą objęte zostały sprowadzone z zagranicy surowe skóry jagnięce, z terminem powrotnego wywozu lub nadania innego przeznaczenia celnego do dnia 2 maja 2004 r. Następnie, postanowieniem Sądu Rejonowego

w Lublinie z dn. 28 listopada 2003 r. ogłoszona została upadłość Zakładów

w celu likwidacji i w szczególności wyznaczony został syndyk masy upadłości.

Decyzją z dnia 14 maja 2004 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Lublinie stwierdził powstanie długu celnego w stosunku do towarów (skór surowych jagnięcych) uprzednio objętych procedurą uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń wg zgłoszenia [...] z dnia 2 maja 2003 r., określił datę powstania długu celnego na dzień 2 maja 2004 r., określił kwotę wynikającą z długu celnego

w wysokości 0,00 zł, określił podatek VAT w wysokości 5032,40 zł oraz wymierzył odsetki za zwłokę od podatku od towarów i usług VAT w wysokości 398,40 zł. Organ ten stwierdził, że towar nie otrzymał innego przeznaczenia celnego a procedura zawieszająca nie została zakończona.

Orzekając na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej decyzją z dnia 27 sierpnia 2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie podzielił stanowisko organów celnych, że w niniejszej sprawie oprzeć się należy na Wspólnotowym Kodeksie Celnym. Konieczność stosowania tego aktu prawnego wynika z pkt

8 działu 5 załącznika nr IV do aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw (publikowany w załączniku Nr 1 do Dz.U. Nr 90, poz. 864 z dnia 30 kwietnia 2004 r.). Zgodnie z tymi unormowaniami, procedury uszlachetniania czynnego zostaną zakończone w nowych państwach członkowskich na warunkach przewidzianych przez ustawodawstwo wspólnotowe.

Sąd uznał, że dług celny powstał w dniu 2 maja 2004 r., czyli w chwili niezrealizowania obowiązku w zakresie powrotnego wywozu towaru, który wynikał z procedury uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń. Dług celny w ocenie Sądu i wcześniej organów celnych, wbrew temu, co twierdziła skarżąca, powstał po dacie ogłoszenia upadłości Zakładów Futrzarskich "[...]" S.A. Zgodnie z art. 230 ust. 3 pkt 4 ustawy Prawo Upadłościowe

i Naprawcze z dnia 28 lutego 2003 r. (Dz.U. Nr 60, poz. 535), zwanej dalej p.u.n. dług celny powstały po ogłoszeniu upadłości należy do wydatków postępowania upadłościowego i na podstawie art. 342 ust. 1 pkt 1 p.u.n. należy do pierwszej kategorii zaspakajania z funduszów masy upadłości. Natomiast kategorią drugą objęte są inne zobowiązania publicznoprawne czyli podatki, inne daniny publiczne oraz nie podlegające zaspokojeniu w kategorii pierwszej należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne należne za ostatni rok przed datą ogłoszenia upadłości wraz z należnymi od nich odsetkami i kosztami egzekucji.

Syndyk Masy Upadłości Zakładów Futrzarskich "[...]" S.A., od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Domagał się uchylenia w całości wyroku Sądu I instancji z dnia 25 listopada 2004 r. oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

1. norm prawa materialnego tj.:

- art. 343 ust. 2 p.u.n. w związku z art. 342 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 230 ust. 3 pkt. 4 i art. 91 § 2 p.u.n. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że niepieniężny obowiązek celny (powtórny wywóz towarów) przechodzi po upadłości zobowiązanego w niezmienionej postaci na syndyka masy upadłości, co skutkuje z kolei powstaniem długu celnego masy upadłości, a nie w stosunku do upadłego,

2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 145 p.u.n. poprzez jego niezastosowanie.

Skarżący podnosi, iż z art. 91 p.u.n. wynika, ze wszelkie istniejące niepieniężne zobowiązania majątkowe zmieniają się z dniem ogłoszenia upadłości na zobowiązania pieniężne i z tym dniem stają się płatne, choćby ich termin płatności jeszcze nie nastąpił. Przepis ten odnosi się do zobowiązań istniejących przed ogłoszeniem upadłości, choćby były warunkowe, zawieszone, niewymagalne czy przejściowo bezskuteczne. Skarżący stwierdziła, że dług celny w przypadku upadłości podmiotu może powstać wcześniej niż przewidują to przepisy celne.

W niniejszej sprawie zdaniem syndyka masy upadłości zobowiązanie powstało w dniu 15 stycznia 2003 r., zostało więc nałożone na istniejące wówczas Zakłady Futrzarskie "[...]" S.A., a dług celny jest skutkiem tego zobowiązania. Obowiązek wypełnienia zobowiązania nie spoczywał na Syndyku, lecz dotyczył upadłego i w formie niepieniężnej nie mógł przejść na Syndyka.

Sąd, w opinii skarżącego, błędnie zinterpretował przepisy art. 91 § 2 p.u.n. co skutkowało niezastosowaniem art. 145 p.u.n. który to przepis ustanawia co do zobowiązań powstałych przed ogłoszeniem upadłości, zakaz podejmowania przeciwko syndykowi postępowania wszczętego przeciwko upadłemu, również wszczynania postępowania po ogłoszeniu upadłości.

Z powyższego skarżący wywodzi, że art. 91 p.u.n. ustanawia zasadę powstania

z mocy prawa skutków zobowiązań m.in. publicznoprawnych, mimo braku decyzji administracyjnych. Decyzje te zastępowane są przez zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym a ich wydawanie jest zbędne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy przypomnieć, że skarga kasacyjna jako środek odwoławczy od wyroku bądź postanowienia kończącego postępowanie

w sprawie, wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny, w myśl art. 174 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz 1270), dalej: p.s.a., może być oparta na następujących podstawach:

- naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

- naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obowiązuje dotycząca zarówno etapu rozpoznania sprawy jak i orzekania, zasada związania granicami skargi kasacyjnej, z wyjątkiem jedynie nieważności postępowania, gdyż w tym zakresie Sąd obowiązany jest działać z urzędu (art. 183 i 186 p.s.a.).

Stwierdzić należy, że na gruncie niniejszej sprawy nieważność postępowania nie zachodzi. Oznacza to, że Sąd nie jest władny poszukiwać ewentualnych innych wad prawnych zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego lub postępowania przed tym Sądem − poza wskazanymi w skardze kasacyjnej i ma obowiązek prowadzić badanie sprawy wraz z oceną wyroku I instancji wyłącznie w aspekcie zarzutów skargi kasacyjnej. Z tego też względu, rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczone zostają wyłącznie do kwestii zarzucanych

w skardze kasacyjnej naruszeń przepisów prawa upadłościowego

i naprawczego.

Autor skargi kasacyjnej w ramach podstawy obejmującej naruszenia wymienionych w pkt. 1 tej skargi przepisów art. 343 ust. 2 w zw. z art. 342 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 230 ust. 3 pkt. 4 i art. 91 § 2 p.u.n. zarzuca niewłaściwe zastosowanie tych przepisów polegające na tym, że przyjęto, iż "niepieniężny obowiązek celny (powtórny wywóz towarów) przechodzi po upadłości zobowiązanego w niezmienionej postaci na syndyka masy upadłości, co skutkuje z kolei powstaniem długu celnego masy upadłości a nie w stosunku do upadłego." Podnosi, że zgodnie z art. 91 § 2 p.u.n. zobowiązania majątkowe niepieniężne zmieniają się z dniem ogłoszenia upadłości na zobowiązania pieniężne i z tym dniem stają się płatne, chociażby termin ich wykonania jeszcze nie nastąpił i wskazuje, że zobowiązanie nałożone zostało decyzją

z 15 stycznia 2003 r. a w momencie ogłoszenia upadłości (28 listopada 2003 r.) stało się pieniężne, wymagalne i płatne.

Powyższy zarzut nie jest uprawniony, gdyż przepis art. 91 ust. 2 p.u.n. nie znajduje w sprawie zastosowania. Zauważyć należy, że na Zakładach Futrzarskich przed ogłoszeniem ich upadłości nie ciążyło zobowiązanie majątkowe niepieniężne, którego źródłem miałaby być decyzja z dnia

15 stycznia 2003 r., stąd też z datą ogłoszenia upadłości nie mogło powstać,

w wyniku przekształcenia, zobowiązanie pieniężne. Nadto, wskazać należy, że omawiana decyzja nie nakładała na Zakłady Futrzarskie obowiązków, które możnaby zakwalifikować jako zobowiązanie majątkowe niepieniężne, lecz stwarzała uprawnienie do korzystania, w pewnym, ograniczonym zakresie,

z procedury uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń. Z uprawnienia tego korzystały Zakłady Futrzarskie odprawiając według omawianej procedury skóry na podstawie dokumentu SAD z dnia 2 maja 2003 r., w którym ustalono termin powrotnego wywozu lub nadania innego przeznaczenia celnego towaru do dnia 2 maja 2004 r. Dopiero w sytuacji, gdy przed upływem tego terminu towar nie został wywieziony ani też nie otrzymał innego przeznaczenia celnego powstały w niniejszej sprawie warunki do określenia w drodze decyzji administracyjnej zobowiązań publicznoprawnych importera. Nastąpiło to w

I instancji decyzją z dnia 14 maja 2004. r., a więc już po ogłoszeniu upadłości, bowiem w dacie jej ogłoszenia termin korzystania z procedury uszlachetniania czynnego jeszcze nie wyekspirował. W powyższej sytuacji to, iż Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku uznał za dopuszczalne prawnie skierowanie decyzji do syndyka masy upadłości znajduje oparcie w art. 144 p.u.n. stanowiącego, iż

w przypadku ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. W postępowaniach tych, bowiem syndyk działa na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Z datą ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości a w sytuacji gdy ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, upadły traci na rzecz syndyka prawo zarządu, oraz możliwość korzystania i rozporządzania swoim mieniem, mimo iż nadal pozostaje jego właścicielem (art. 61 i 75 ust. 1 p.u.n.). W świetle powyższego nie jest uprawniony zarzut skargi, iż dług celny powinien powstać "w stosunku do upadłego", gdyż jak wskazano wyżej upadły, po ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację jego majątku nie może być stroną postępowania administracyjnego i sądowego w niniejszej sprawie. Stroną postępowania w rozpoznawanej sprawie mógł być tylko syndyk działający na rzecz masy upadłości. Masa upadłości nie posiada bowiem osobowości prawnej i wobec tego nie może być podmiotem stosunków administracyjnoprawnych. (por. W. Broniewicz − "Stanowisko prawne syndyka upadłości w procesach

z jego udziałem" − Państwo i Prawo Nr 2 z 1993 r.)

Nie stanowi także usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 p.u.n. przez jego nie zastosowanie, bowiem przepis ten dotyczy postępowań wszczętych przed ogłoszeniem upadłości a postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało po ogłoszeniu upadłości, postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2004 r.

Skoro więc skarga kasacyjna nie była oparta na usprawiedliwionych podstawach, przeto z mocy art. 184 p.s.a. podlega oddaleniu.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt. 1 p.s.a.