Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 582/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 8 maja 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2007 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania S. O. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej J. O. kwotę 100 złotych (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 582/06

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Burmistrz O., działając na podstawie art. 15 ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, orzekł o wymeldowaniu S. O. z dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały w O. ul. A. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w dniu 29 czerwca 2006r. J. O. – właścicielka mieszkania w O. przy ul. A – wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie byłego męża S. O. Wnioskodawczyni podała, iż S. O. dobrowolnie opuścił lokal w sierpniu 2005r., zabierając swoje rzeczy osobiste, a obecnie były mąż mieszka w K. S. O. zeznał do protokołu przesłuchania sporządzonego przez Urząd Miasta w K., iż nie mieszka w lokalu przy ul. A od września 2005r. Podał, iż lokal opuścił dobrowolnie ze względu na niechęć żony do wspólnego zamieszkiwania. Potwierdził, że na dzień dzisiejszy swoje życie osobiste koncentruje w K. i mieszka tam gdzie uda mu się znaleźć mieszkanie. Organ podniósł, iż również sąsiadki mieszkające w bloku przy ul. A zeznały do protokołu, iż od roku nie widują S. O.

Z uwagi na powyższe Burmistrz O. uznał, że z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, iż S. O. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego nie dopełniając obowiązku wymeldowania się, a swe sprawy życiowe koncentruje w K. przy ul. B. Oznacza to, iż zaistniały przesłanki wymienione w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wydania decyzji o wymeldowaniu S. O. z miejsca pobytu stałego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. O. i podniósł, iż mieszkanie na ul. A jest współwłasnością jego i jego żony J. Wskazał, iż w materiale dowodowym nie uwzględniono jego wyjaśnień, w których podał powody opuszczenia miejsca pobytu stałego. Podniósł, iż w mieszkaniu przy ul. A mieszkał do 30 września 2005r. i opuścił je na kategoryczne żądanie żony, co mogą potwierdzić ich dzieci. Dodał, iż od dnia 10 listopada 2005r. ze względu na toczące się postępowanie wyjaśniające w Sądzie Rejonowym w O. ma zakaz przebywania w lokalu na ul. A do momentu wyjaśnienia zarzutów stawianych mu w sprawie karnej. S. O. wskazał, iż pozbawienie go stałego zameldowania podważy jego wiarygodność w bankach i innych instytucjach publicznych i uniemożliwi wstęp do mieszkania, które jest jego współwłasnością.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie wymeldowania S. O. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W ocenie organu odwoławczego, Burmistrz O. nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również w sposób wyczerpujący nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Za słuszną uznał Wojewoda argumentację S. O., iż organ I instancji analizując materiał dowodowy nie wziął pod uwagę jego pisemnego oświadczenia z dnia 6 sierpnia 2006r. Z treści tego oświadczenia wynika, iż skarżący opuścił miejsce pobytu stałego pod koniec września 2005r. na kategoryczne żądanie żony, nie chcąc przedłużać zaistniałej konfliktowej sytuacji i mając na uwadze dobro dzieci. Ponadto, S. O. podał, iż Sąd Rejonowy w O. zabronił mu przebywania w miejscu stałego zameldowania do momentu wyjaśnienia sprawy karnej. Postanowienie Sądu Rejonowego w O. II Wydział Karny zapadło w dniu [...] w sprawie o sygn. akt [...] i w ocenie organu odwoławczego spowodowało, iż zainteresowany nie mógł podjąć żadnych działań faktycznych ani prawnych mających na celu powrót do dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Wobec tak ustalonego stanu faktycznego, zdaniem Wojewody, trudno zgodzić się z organem I instancji, iż okres od dnia 30 września 2005r. do 10 listopada 2005r. uznać można za trwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ wskazał, iż przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas gdy opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dobrowolności natomiast można mówić, gdy opuszczenie wynika z własnej woli, a takie zachowanie S. O. nie ma odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym, ponieważ wnioskodawca jedynie zastosował się do nałożonego na niego przez sąd zakazu przebywania w spornym lokalu. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy uznał, iż analiza materiału dowodowego nie daje podstaw do przyjęcia, że spełniona została przesłanka dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez obowiązku wymeldowania się przez S. O. i uchylił zaskarżoną decyzję Burmistrza O.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie wniosła J. O. i zażądała uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] Podniosła, iż to nie jej niechęć była powodem opuszczenia spornego lokalu przez byłego męża, lecz fakt, że molestował on seksualnie małoletnią wówczas córkę. Również z tego powodu Sąd orzekł o rozwodzie z winy męża. Wskazała, iż S. O. opuścił miejsce zamieszkania dobrowolnie we wrześniu 2005r., zanim Sąd Rejonowy w O. wydał zakaz zbliżania się do rodziny. Były mąż stwierdził to osobiście podczas przesłuchania w Urzędzie Miasta w K. Skarżąca podniosła, iż trudno sobie wyobrazić, aby S. O. nadal mógł przebywać w miejscu zameldowania, skoro ma postawiony zarzut molestowania seksualnego córki. Poinformowała, iż były mąż zerwał całkowicie kontakt z rodziną i skupił swe centrum życiowe w K., tam pracuje i mieszka. Wskazała, iż S. O. jedynie zasłania się dobrem dzieci, a faktycznie nie wywiązuje się nawet z płacenia zasądzonych przez sąd alimentów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutu J. O. o nagannym zachowaniu byłego męża organ podniósł, iż skarżąca ma prawo wystąpienia do sądu powszechnego o eksmisję S. O. z jego dotychczasowego miejsca pobytu stałego.

Na rozprawie w dniu 8 maja 2007r. skarżąca wyjaśniła, iż sprawa karna o molestowanie seksualne córki zakończyła się prawomocnym wyrokiem w marcu tego roku. S.O. został skazany na 2,5 roku pozbawienia wolności. Podała, iż od chwili dobrowolnego wyprowadzenia się do dnia dzisiejszego były mąż nie pojawił się w miejscu zameldowania. Dodała również, iż córka założyła rodzinę i przebywa w lokalu przy ul. A wraz z mężem i dzieckiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) i uznał, że naruszenie to miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

W myśl art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia tego przepisu, wynika, iż jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest opuszczenie przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się.

Okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy są niesporne. Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wynika, iż S. O. opuścił miejsce pobytu stałego pod koniec września 2005r. i zamieszkał w K. Tam podjął pracę i skoncentrował swoje życie osobiste. Postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] zakazano S. O. przebywania w mieszkaniu w O. na ul. A i kontaktów z pokrzywdzoną A. O. oraz nakazano zgłaszania się w Komendzie Miejskiej Policji w K. raz w tygodniu w wyznaczonym dniu. Sąd Okręgowy w P. w dniu [...] orzekł o rozwiązaniu przez rozwód związku małżeńskiego między J. O. i S. O. z winy męża. W dniu 29 czerwca 2006r. J. O. złożyła wniosek o wymeldowanie byłego męża z miejsca pobytu stałego z uwagi na jego nieprzebywanie pod adresem A.

W tak ustalonym stanie faktycznym Wojewoda [...] uchylił decyzję organu I instancji o wymeldowaniu S. O. z miejsca pobytu stałego i orzekł o odmowie wymeldowania. Organ II instancji uznał bowiem, iż nie można przyjąć, że opuszczenie przez S. O. miejsca pobytu stałego miało charakter trwały, a także by nosiło cechy dobrowolności. Zdaniem organu, okres od 30 września 2005r. (wyprowadzenie się S. O. z mieszkania przy ul. A w O.) do [...] (wydanie postanowienia o zakazie przebywania w miejscu zamieszkania przez Sąd Karny w O.) nie może być uznany za trwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego. W ocenie organu opuszczenie przez S. O. lokalu przy ul. A w O. nie miało też charakteru dobrowolnego, bowiem zastosował się on jedynie do nałożonego na niego przez sąd zakazu przebywania w spornym lokalu.

Sąd nie podziela powyższego stanowiska organu odwoławczego. Wymeldowanie jest potwierdzeniem określonego faktu. Wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności przesłanki umożliwiają sprecyzowanie stanu faktycznego, którego efektem ma być stwierdzenie, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny. W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest więc instytucją służącą wyłącznie odzwierciedlaniu stanu faktycznego; dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowywania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny. W niniejszej sprawie bezsporne jest, zdaniem Sądu, iż S. O. dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal, nie dopełniając obowiązku wymeldowania. Z protokołu przesłuchania S. O. w charakterze strony, sporządzonego przez pracownika Urzędu Miasta w K. w dniu 4 sierpnia 2006r., jak również z wyjaśnień skarżącej składanych w toku postępowania administracyjnego, wynika, iż S. O. opuścił mieszkanie przy ul. A w O. dobrowolnie, pod koniec września 2005r. Jak sam S. O. wyjaśnił, swoje życie osobiste skoncentrował w K., gdzie pracuje i mieszka. Okoliczność, iż opuszczenie przez S. O. miejsca pobytu stałego związane było, jak podnosi on w wyjaśnieniach i odwołaniu, z niechęcią byłej żony do wspólnego zamieszkania, nie oznacza, w ocenie Sądu, że opuszczenie to nie było dobrowolne. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów, aby wobec S. O. ktoś z domowników dopuszczał się czynów zmierzających do niezgodnego z prawem usunięcia go z lokalu mieszkalnego. Wręcz przeciwnie, sam S. O. w toku przesłuchania w charakterze strony potwierdza dobrowolność wyprowadzenia się z mieszkania przy ul. A w O. Fakt, iż w późniejszym oświadczeniu z dnia 6 sierpnia 2005r. i odwołaniu z dnia 28 sierpnia 2005r. S. O. wskazywał, iż opuścił lokal na kategoryczne żądanie żony nie powoduje, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nie było dobrowolne. Oznacza, to jedynie, iż pomiędzy byłymi małżonkami istniał silny konflikt na tle wspólnego zamieszkiwania i S. O. zdecydował się opuścić mieszkanie, aby w tym konflikcie nie uczestniczyć. Zdaniem Sądu, dla oceny dobrowolności opuszczenia lokalu przy ul. A w O. przez S. O. nie ma również znaczenia okoliczność, iż w dniu [...] Sąd Rejonowy w O. wydał mu zakaz przebywa w mieszkaniu, ponieważ opuszczenie miejsca zameldowania przez S. O., jak wynika m.in. z jego wyjaśnień, nastąpiło we wrześniu 2005r., a więc przed opisanym wyżej orzeczeniem Sądu.

Należy również podkreślić, iż z zebranego materiału dowodowego wynika, iż działanie S. O. związane było z trwałym zamiarem opuszczenia miejsca zameldowania. Przeprowadził się on bowiem do innej miejscowości, tam podjął pracę i - jak sam oświadczył - w nowym miejscu zamieszkania skoncentrował swoje życie osobiste. Z wyjaśnień i pism składnych w toku postępowania przez S. O. nie wynika wcale, aby chciał on wrócić do miejsca zameldowania i ponownie zamieszkać z byłą żoną i dziećmi. Wskazywał on jedynie, iż stałe zameldowanie jest mu potrzebne do potwierdzenia swojej wiarygodności w bankach i innych instytucjach publicznych oraz do swobodnych odwiedzin syna. S. O. podkreślał również, iż mieszkanie przy ul. A w O. jest jego współwłasnością i poniósł na nie liczne nakłady związane z pracami wykończeniowymi lokalu i wymelduje się z tego mieszkania dobrowolnie, jeżeli żona lub Urząd Miasta zapewnią mu mieszkanie zastępcze z możliwością stałego zameldowania (wyjaśnienia S. O. z dnia 6 sierpnia 2006r. skierowane do Urzędu Miasta w O.). W ocenie Sądu, powyższe okoliczności świadczą o tym, iż S. O. dobrowolnie i w sposób trwały opuścił miejsce dotychczasowego zameldowania, gdyż nie przejawiał on chęci ani woli powrotu do lokalu przy ul. A w O., a jedynie domagał się zapewnienia mu innego miejsca, w którym mógłby się zameldować na pobyt stały. Również postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] o zakazie przebywania w mieszkaniu w O. na ul. A potwierdza, zdaniem Sadu, trwałość opuszczenia przez S. O. miejsca dotychczasowego zameldowania. Skoro bowiem Sąd wydał S. O. bezterminowy zakaz przebywania w dotychczasowym mieszkaniu, to uznanie, iż powinien on tam być nadal zameldowany, stwarzałoby fikcję meldunkową.

O trwałości opuszczenia przez S. O. lokalu przy ul. A w O. świadczyć może również fakt, iż mimo prawomocnego zakończenia sprawy karnej w marcu tego roku, a tym samym utraty mocy postanowienia o zastosowaniu tymczasowego środka zapobiegawczego w postaci zakazu przebywania w przedmiotowym lokalu, S.O. do chwili obecnej nie pojawił się w miejscu pobytu stałego i nie utrzymuje kontaktu z rodziną.

Nie można również zgodzić się z poglądem organu odwoławczego, zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę, iż wobec nagannego zachowania byłego męża skarżąca powinna wystąpić o jego eksmisję z mieszkania przy ul. A w O. Brak jest bowiem podstaw prawnych do orzeczenia eksmisji w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie w mieszkaniu nie przebywa.

W takiej sytuacji, należy stwierdzić, iż zasadnie organ I instancji uznał, że istniały podstawy do zastosowania wobec S. O. powołanego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a dokonana przez Burmistrza O. interpretacja tego przepisu była prawidłowa. Wojewoda [...] wydał zatem swoją decyzję z naruszeniem przepisów prawa materialnego i dlatego, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 wskazanej wyżej ustawy.