Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 610/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4 i 5
journal: Dz.U. 2015 poz 693
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant sekr. sąd. Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2019 r. sprawy ze skargi C. R. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

C. R. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "Prezes IPN") z [...] grudnia 2018 r. utrzymującą w mocy własną decyzję z [...] października 2018 r. o odmowie potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych [(Dz. U. z 2018 r., poz. 690) – zwanej dalej: "ustawą o działaczach opozycji"].

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 4 kwietnia 2018 r. skarżący wniósł do Prezesa IPN o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. [...] października 2018 r. Prezes IPN wydał decyzję, w której odmówił potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes IPN w decyzji z [...] grudnia 2018 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] października 2018 r. W uzasadnieniu decyzji organ, po przytoczeniu treści art. 4 i art. 5 ustawy o działaczach opozycji, podał, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono dokumenty dotyczące skarżącego, w tym m. in. teczkę sprawy operacyjnego rozpoznania krypt. "[...]"', sygn. [...] t. 1, dot. C. R. s. S., ur. [...] stycznia 1953 r., w której znajdują się m. in.: 1) uzupełnienie meldunku z [...] września 1981 r. sporządzone na podstawie rozmowy przeprowadzonej ze skarżącym, zawierające informacje od niego uzyskane wraz z zawiadomieniem prowadzącego sprawę funkcjonariusza, że w dalszym ciągu sprawy planuje prowadzenie kolejnych rozmów z figurantem pod kątem operacyjnego wykorzystania; 2) zobowiązanie z 15 grudnia 1981 r. o treści: "Zobowiązuję się do przekazywania informacji dotyczących wszelkich zauważonych nieprawidłowości, wydarzeń i wypowiedzi oficerowi służby bezpieczeństwa. Fakt ten zachowam w tajemnicy wobec wszystkich osób pod odpowiedzialnością karną. Informacje prawdziwe i rzetelne przekazywane przeze mnie ustnie i pisemnie będę podpisywał pseudonimem [...]." Napisane i podpisane własnoręcznie przez skarżącego; 3) notatka służbowa z 16 grudnia 1981r. z przeprowadzonej rozmowy ze skarżącym, w której mówił on o znanych mu faktach z działalności ZKZ-u, KPN-u oraz "Solidarności"; 4) oświadczenie z 10 stycznia 1982r. napisane i podpisane własnoręcznie przez skarżącego, w którym opisuje jak osoby internowane spędzają czas w celi; 5) notatka służbowa z 10 stycznia 1982 r. napisana własnoręcznie przez skarżącego, w której informuje, że statut KPN był rozdawany na I i II W.Z.D. i wraz z materiałami zabrał go na teren zakładu pracy, a także udziela ogólnych informacji na temat W.Z.D. oraz na temat I sekretarza PZPR w swoim zakładzie pracy. Zdaniem organu opisane zobowiązanie spełnia kryteria dokumentu w rozumieniu w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji. Ww. zobowiązanie zostało wytworzone przez wnioskodawcę w ramach czynności wykonywanych w charakterze pomocnika organów bezpieczeństwa państwa przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Powyższe zobowiązanie zawiera elementy zobowiązania do współpracy z organami bezpieczeństwa państwa. Wyraża gotowość do aktywnej współpracy z aparatem bezpieczeństwa, udzielania pomocy jego organom w zakresie problemów je interesujących, świadomość konieczności zachowania faktu współpracy w ścisłej tajemnicy, posłużenie się pseudonimem. Notatka służbowa z 16 grudnia 1982 r. została sporządzona przy udziale wnioskodawcy, tj. na podstawie rozmowy z nim przeprowadzonej i uzyskanych w ten sposób informacji. Przedstawiona notatka została wytworzona przy wykorzystaniu informacji przekazanych przez wnioskodawcę w ramach czynności najpierw pomocnika a potem tajnego informatora przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Notatka została wytworzona przy wykorzystaniu informacji przekazanych przez wnioskodawcę, gdyż konkretyzuje te informacje, co stanowi cechę istotną przedmiotowych dokumentów. Odnosząc się do powyższego, jak również zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes IPN wyjaśnił, że organ w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie ocenia całej działalności wnioskodawcy, a jedynie bada czy w archiwum, zachowały się dokumenty o określonych cechach. Prezes IPN w wydawanej decyzji nie rozstrzyga o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie informuje o treści dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Organ nie prowadzi też postępowania dowodowego w celu ustalenia faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach. Tutaj organ powołał się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 lutego 2017 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2307/16), z 12 maja 2017 r. (sygn. akt IV SA/Wa 306/17), z 5 grudnia 2016 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1529/16), z 5 października 2018 r. (sygn. IV SA/Wa 791/18). Istotą prowadzonego postępowania było ustalenie, czy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące skarżącego spełniające kryteria, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Tym samym organ zobowiązany był jedynie do badania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że zostały one wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Organ z przyczyn wskazanych powyżej nie badał okoliczności powstania tych dokumentów, które podnosi skarżący, albowiem nie mają one znaczenia dla rozpoznania sprawy i treści rozstrzygnięcia, z tych samych względów Prezes IPN nie badał całej działalności skarżącego. Według organu, w opisanym stanie faktycznym i prawnym nie można potwierdzić, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

C. R. w skardze wniósł o zmianę decyzji obu instancji Prezesa IPN i uznanie, że skarżący spełnia wymogi podane w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, a z ostrożności procesowej uchylenie w całości decyzji, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, z jednoczesnym zobowiązaniem do przeprowadzenia postępowania dowodowego. Skarżący zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniami:

1) prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji przez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że wydając decyzję organ jedynie informuje wnioskodawcę o treści dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, a określonych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji cechach, nie rozstrzyga zaś kwestii współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, co skutkowało nieprzeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, podczas gdy zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji organ obowiązany był przeprowadzić postępowanie dowodowe pod kątem ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości - czy wnioskodawca był czy też nie był tajnym współpracownikiem lub pomocnikiem organów bezpieczeństwa państwa i w ramach współpracy faktycznie wytworzył osobiście lub przy jego udziale były wytwarzane określone dokumenty;

2) przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik zapadłego orzeczenia, a dokładnie: - art. 77, jak i art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. przez brak zgromadzenia w sprawie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego potrzebnego do przeprowadzenia postępowania dowodowego, a także do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy,

- art. 15 k.p.a. przez procedowanie w sposób sprzeczny z zasadą obiektywizmu i dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, polegające na powieleniu przez organ drugiej instancji w uzasadnieniu argumentacji decyzji wydanej z [...] października 2018 r. w pierwszej instancji i tym samym brak merytorycznego rozpoznania sprawy,

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych, przede wszystkim przez brak rozważenia zasadności przeprowadzenia dowodu z teczek personalnych i teczek pracy funkcjonariuszy SB podpisanych, bądź też uczestniczących przy sporządzeniu następujących dokumentów: uzupełnienia meldunku z 24 września 1981 r., zobowiązania z 15 grudnia 1981 r., notatki służbowej z 16 grudnia 1981 r., oświadczenia z 10 stycznia 1982 r. oraz notatki służbowej z 10 stycznia 1982 r., a co mogło skutkować wadliwą analizą stanu faktycznego,

- art. 7 w zw. z art. 75 oraz art. 86 k.p.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przepis ustawy zobowiązuje do zebrania całego materiału dowodowego, a to ograniczenie materiału dowodowego jedynie do teczki IPN skarżącego z pominięciem jego wyjaśnień, a także przez zaniechanie zbadania, czy informacje zawarte w notatkach z rozmów ze skarżącym były powszechnie dostępne, co w efekcie doprowadziło do błędnego stwierdzenia przez organ, że znajdujące się w archiwum IPN dokumenty w sprawie skarżącego spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji. W motywach skargi została przytoczona argumentacja mająca, zdaniem skarżącego, potwierdzać zasadność postawionych zarzutów.

Prezes IPN – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie, która odbyła się 20 listopada 2019 r., pełnomocnik skarżącego poparł skargę, jednocześnie rozszerzył jej zarzuty o twierdzenie, że zaskarżona decyzja została oparta na ustaleniach pochodzących z dokumentów nieznajdujących się w aktach administracyjnych sprawy (wymienionych na str. 3 zaskarżonej decyzji pod punktami 1, 3 – 5), w wyniku czego ani skarżący, ani Sąd nie mają możliwości weryfikacji prawidłowości ustaleń faktycznych zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - zwanej dalej: p.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę. W konsekwencji uznał, że decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z [...] grudnia 2018 r. narusza prawo w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Z przedstawionego stanu sprawy wynika, że z wniosku skarżącego toczyło się przed Prezesem IPN postępowanie w sprawie potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji. Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza – zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji - w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, że osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Z kolei, stosownie do art. 4 ustawy o działaczach opozycji - status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Wobec tego przy rozstrzyganiu, czy osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych Prezes IPN bada: - po pierwsze - czy osoba taka nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; - po drugie - co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Zatem zgodnie z powyższymi regulacjami – status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych może otrzymać osoba w drodze decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych tylko wtedy, gdy Prezes IPN stwierdzi w decyzji administracyjnej, że spełnia ona warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Z brzmienia wymienionych przepisów wynika wyraźnie, że Prezes IPN rozstrzyga o tym, czy "osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki o których mowa w art. 4", co wymaga z kolei zbadania i ustalenia, czy w archiwum IPN zachowały się dokumenty wytworzone przez wnioskodawcę lub wytworzone przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa (wyrok NSA z 13.02.2018 r., sygn. akt II OSK 1703/17). W przedmiotowej sprawie organ wydając decyzję odmowną stwierdził, że skarżący nie spełnia warunków, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Organ wskazał, że ustaleń dokonano na podstawie odnalezionych dokumentów, w tym m. in. teczki sprawy operacyjnego rozpoznania krypt. "[...]", sygn. [...] t. 1, dot. C. R., s. S., ur. [...] stycznia 1981 r., w której znalazły się dokumenty powołane w zaskarżonej decyzji. Powyższe, w ocenie Sądu, jest stwierdzeniem przedwczesnym i skutecznie podważonym przez skarżącego. W sprawie doszło do rozstrzygnięcia wydanego z naruszeniem art. 7 w zw. art. 77 § 1 i art. 107 § 1 w zw. z art. 11 oraz art. 8 k.p.a. W istocie bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, a w konsekwencji nieuzasadnienia rozstrzygnięcia odpowiadającego wymogom wynikającym z art. 107 § 3 przy jednoczesnym zadośćuczynieniu zasadzie przekonywania unormowanej w art. 11 k.p.a. i w sposób pogłębiający zaufanie jego uczestnika do władzy publicznej. W świetle powyższego, w kontrolowanej sprawie, aby można było wypowiedzieć się w przedmiocie przysługiwania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, najpierw należało zgromadzić materiał i w sposób odpowiadający zasadom ogólnym i dowodowym go zaprezentować w postępowaniu. W aktach kontrolowanego postępowania znajduje się szereg dokumentów, do których treści nie odnosi się organ w zaskarżonej decyzji i brak dokumentów (w formie papierowej) wymienionych w punktach 1 i 3, 4 i 5. Organ nie wyjaśnił w treści zaskarżonej decyzji jakoby archiwalny materiał dowodowy zgromadzono nie w formie dokumentów oryginalnych - papierowych, a w formie kopii naniesionych na płytę CD. Oczywiście taki sposób zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie nie budziłby zastrzeżeń. Jest dopuszczalny, albowiem w świetle brzmienia art. 7 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz.1575), dokumentami, w rozumieniu ustawy, są: 1) wszelkie nośniki informacji, niezależnie od formy przechowywania informacji, w tym w szczególności: akta, kartoteki, rejestry, pliki komputerowe, pisma, mapy, plany, filmy i inne nośniki obrazu, nośniki dźwięku i wszelkich innych form zapisu, a także kopie, odpisy i inne duplikaty tych nośników informacji; 2) niezbędne do analizy informacji środki pomocnicze, a w szczególności programy na użytek zautomatyzowanego przetwarzania danych. Niemniej strona winna mieć tego świadomość, a w sprawie jej zabrakło. Z zaskarżonej decyzji nie wynika, że wymienione dokumenty znajdują się w materiale dowodowym sprawy, w innej formie, nie papierowej. Identyfikacji takiej zabrakło, w przeciwieństwie na przykład do sprawy zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lutego 2019 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1262/18). W zaskarżonej decyzji zabrakło również wyjaśnień na temat dokumentacji podpisanej pseudonimem "[...]". Dalej, organ w zaskarżonej decyzji powołał się na dokument w postaci uzupełnienia meldunku, niemniej w tym względzie jedynie wskazał, że chodzi o meldunek z 24 września 1981 r., a już nie zidentyfikował jego uzupełnienia, przez wskazanie daty jego sporządzenia, czy powodu jej braku. Nadto, nie zweryfikował treści decyzji poprzedzającej zaskarżoną decyzję w zakresie informacji dotyczącej notatki służbowej, raz identyfikowanej datą "16 grudnia 1981 r." (str. 3 zaskarżonej decyzji), a kolejny raz datą "16 grudnia 1982 r." (str. 4 zaskarżonej decyzji).

W kontekście treści skargi, Sąd jeszcze podkreśla, że w ramiach postępowania w tego rodzaju przedmiocie co kontrolowane postępowanie, Prezes IPN nie bada oryginalności i prawdziwości stwierdzeń zawartych w dokumentach. Nie jest uprawniony do ich weryfikowania i prowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie prawdziwości zdarzeń podanych w dokumentach. Jak również to, że jego obowiązkiem jest formułowanie wniosków wynikających z treści odnalezionych dokumentów. Z brzmienie art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji wynika jednak w sposób niebudzący wątpliwości, że wnioski jakie formułuje organ wymagają od niego poza sprawdzeniem istnienia określonych dokumentów, wykazania: po pierwsze, czy faktycznie odnalezione dokumenty dotyczą wnioskodawcy; po drugie, ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, że dokumenty te zostały faktycznie wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale; po trzecie, w ramach czynności wykonywanych przez wnioskodawcę w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Oznacza to, że muszą to być dokumenty, z których wynika, że wnioskodawca był tajnym współpracownikiem lub pomocnikiem organów bezpieczeństwa państwa i w ramach współpracy wytwarzał osobiście lub przy jego udziale były wytwarzane określone dokumenty (tzn. mógł liczyć się z tym z tym, miał taką świadomość, że na skutek przekazanych przez niego informacji dojdzie do wytworzenia tych dokumentów) (pod. wyrok WSA z 14.02.2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1741/16). W ocenie Sądu, okoliczność, że powyższe obowiązki ciążą na organie wynika bezpośrednio również z faktu, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji rozstrzygnięcie w zakresie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych wydawane jest w formie decyzji. Forma ta oznacza, że musi on dokonać oceny dokumentów, które się zachowały, pod kątem istnienia lub nie przesłanek określonych w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji. Zresztą sam organ wskazuje, że przedmiotowe dokumenty muszą spełniać kryteria dokumentu określone w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, a skoro tak, to na te kryteria składają się wyżej wymienione elementy. Treść przytoczonej regulacji wskazuje na to, że stan prawny potwierdzany decyzją Prezesa IPN nie może ograniczyć się tylko do ustalenia czy w archiwum zachowały się dokumenty o cechach określonych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, lecz konieczne jest zweryfikowanie tych dokumentów w celu wykazania, że powstały one w warunkach związanych z działaniem wnioskodawcy polegającym na ich wytworzeniu lub wytworzeniu tych dokumentów przy jego udziale "w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa". Na treść dyspozycji tej regulacji nie tylko składa się zachowanie dokumentów, ale ich wytworzenie, w ramach czynności wykonywanych w określonym charakterze. Skoro organ w zaskarżonej decyzji stwierdził, że opisane dokumenty spełniają kryteria, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, to zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a, powinien wykazać, dlaczego uznał, że dokumenty które odnalazł, w tym w konfrontacji z wszystkimi innymi dokumentami zgromadzonymi w sprawie, pozwalają na uznanie, że spełniają one przesłanki z art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, czyli, że treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że zostały one wytworzone przez skarżącego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Na zakończenie rozważań Sąd uznał za stosowne zwrócenie uwagi organu na jeszcze jeden aspekt sprawy, jaki ujawnił się w toku kontroli decyzji pod względem legalności. Otóż skoro decyzja, zgodnie z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., ma zawierać uzasadnienie, to nie ulega wątpliwości, że powinno być to uzasadnienie jak najpełniej przedstawiające argumentację organu, a więc w sposób absolutnie kompletny musi ono ujmować wszystkie aspekty faktyczne i prawne sprawy, które legły u podstaw wydania aktu administracyjnego. Niedopuszczalne jest zatem, by organ uzupełniał swoją argumentację dopiero w odpowiedzi na złożoną skargę, albowiem formułowane tą drogą wywody, niezależnie od ich słuszności lub braku racji, nie podlegają ocenie Sądu, gdyż nie stanowią elementu składowego zakwestionowanej przez skarżącego decyzji. Miejscem dla tego rodzaju wywodów jest wyłącznie sama decyzja, bo tylko wtedy, można z nimi skutecznie polemizować lub się do nich zastosować, natomiast zamieszczanie ich dopiero w ramach odpowiedzi na skargę jest spóźnione, nie podlega kontroli legalności. To w treści decyzji organ administracji publicznej powinien przekonywać strony do zasadności swoich twierdzeń, a nie dopiero w odpowiedzi na skargę, która co do zasady ma charakter pisma procesowego złożonego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Organ - przy ponownym rozpoznawaniu sprawy – mając na względzie powyższe, wyda decyzję odpowiadającą prawu. Wobec wykazanego przez Sąd naruszenia wyżej przywołanych przepisów postępowania doszło do uwzględnienia skargi. Sąd – na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję.