Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 1288/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 41a  ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 277
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Tomasz Świetlikowski, , Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 lutego 2017 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranej emerytury rolniczej uchyla zaskarżoną decyzję w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, po rozpoznaniu wniosku skarżącego T. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz.23; dalej przywoływana w skrócie jako "k.p.a.") i art. 41 a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz.277, zwanej dalej "ustawą") - Prezes Kasy Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy własną decyzję podjętą w dniu [...] czerwca 2016 r. znak: [...] , odmawiającą umorzenia kwoty 39.252,37 zł tytułem nienależnie pobranej emerytury rolniczej za okres od [...] kwietnia 2013 r. do [...] lutego 2016 r.

Motywując rozstrzygnięcie organ podał, że decyzją z dnia [...] grudnia 1997 r. skarżący nabył prawo (od dnia [...] października 1997 r.) do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, która na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. przysługiwała mu na stałe. Jak ustalono - w dniu [...] lutego 2000 r. aktem notarialnym sporządzona została umowa darowizny, na podstawie której skarżący wraz z żoną przekazał posiadane grunty rolne o powierzchni 14,75 ha fiz. (15,69 ha przelicz.) niepełnoletniej córce. Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. przyznano skarżącemu z urzędu emeryturę rolniczą od dnia [...] czerwca 2012 r. W lutym zaś 2016 r. wpłynęła do KRUS informacja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że od dnia [...] kwietnia 2013 r. skarżący pobiera emeryturę pracowniczą w wysokości 1.474,26 zł brutto. Tymczasem zgodnie z art.33 ust.2 ustawy, w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Placówka Terenowa KRUS w J. G. wstrzymała skarżącemu od dnia [...] marca 2016 r. wypłatę emerytury rolniczej (jako świadczenia mniej korzystnego od emerytury pracowniczej) i ustaliła nadpłatę nienależnie pobranej emerytury rolniczej za okres od [...] kwietnia 2013 r. do [...] lutego 2016 r. w łącznej kwocie 39.252,37 zł oraz zobowiązała do jej zwrotu. Przyczyną powstania nadpłaty było pobieranie świadczenia emerytalnego z ZUS i KRUS.

Jak dalej wskazano - w dniu [...] kwietnia 2016 r. do Placówki Terenowej KRUS w J. G. wpłynął wniosek skarżącego o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Wniosek uzasadniony został złym stanem zdrowia oraz tym, że zarówno skarżący, jak i jego małżonka są osobami niezdolnymi do pracy, nie posiadają żadnego majątku, a ponoszone koszty związane z leczeniem nie pozwalają na spłatę zadłużenia.

Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżący mieszka z małżonką na parterze wielorodzinnego budynku. Mieszkanie składa się z 1 pokoju, kuchni i łazienki. Do ogrzewania służy piec kaflowy i piecyk gazowy. Mieszkanie jest zawilgocone, a stan techniczny budynku wymaga remontu. W budynku tym zamieszkują również dwie córki z własnymi rodzinami, które prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Zgodnie z oświadczeniem koszty energii i wody dzielone są na trzy rodziny. Skarżący otrzymuje emeryturę pracowniczą w wysokości 1.474,26 zł brutto, natomiast żona pobiera rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1.006,12 zł brutto. Zatem miesięczny dochód wynosi 2.480,38 zł brutto. Udokumentowane rachunkami stałe wydatki w gospodarstwie domowym skarżącego wynoszą 677,69 zł miesięcznie (energia elektryczna - 263,00 zł, woda i kanalizacja - 47,00 zł, ogrzewanie - 158,00 zł, telefon - 64,69 zł, śmieci - 30,00 zł, gaz butla - 25,00 zł, ubezpieczenie mienia i NW - 39,00 zł, podatek rolny i od nieruchomości - 51,00 zł). Z zaświadczenia wydanego przez aptekę wynika, że miesięczny koszt zakupu leków na potrzeby skarżącego wynosi 106,21 zł. Okresowo ponoszona jest również opłata kominiarska w wysokości 21,60 zł.

Opisaną wyżej decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Prezes KRUS odmówił umorzenia nienależnie pobranej emerytury rolniczej w kwocie 39.252,37 zł.

W dniu [...] czerwca 2016 r. do Placówki Terenowej KRUS w J. G. wpłynął Pana wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący podniósł w nim, że podlegał ubezpieczeniu społecznemu w KRUS i w ZUS i z tego tytułu opłacał należne składki. Opłacając składki w dwóch instytucjach sądził, że jest uprawniony do dwóch świadczeń. Przedstawiając stan zdrowia swój i małżonki twierdził, że choroby mają charakter postępujący i wymagają stałej opieki lekarskiej, a tym samym ponoszenia kosztów leczenia. Uzyskiwane miesięczne dochody pozwalają na pokrycie wydatków i życie na minimalnym poziomie. Skarżący nie może liczyć na pomoc dorosłych córek, ponieważ mają własne rodziny (rodzina jednej z córek liczy 6 osób) i nie są w stanie udzielić rodzicom wsparcia finansowego. Skarżący powołał tezę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie I SA/Rz 314/13, zgodnie z którą kierowanie się "ważnym interesem zainteresowanego" dotyczy również sytuacji, gdy na skutek niskich zarobków, oscylujących w granicach minimum socjalnego, wnioskodawca nie jest w stanie pogodzić obowiązku spłaty należności z koniecznością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Rozpatrując powyższe argumenty Prezes KRUS podkreślił - w kontekście twierdzeń o sytuacji zdrowotnej wymagającej jakoby stałego leczenia i ponoszenia związanych z tym kosztów – że poza zaświadczeniem wydanym przez aptekę w dniu 6 maja 2016 r. potwierdzającym ponoszone miesięczne koszty zakupu leków na kwotę 106,21 zł, skarżący nie przedstawił innych dowodów, które potwierdzałyby ponoszone miesięczne koszty leczenia. Dalej organ ten stwierdził, że pomimo, iż według skarżącego sytuacja finansowa rodziny jest niezadowalająca, Kasa rozpatrując tego typu sprawy pomocniczo stosuje kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, wykorzystywane dla potrzeb świadczeń z pomocy społecznej. Na mocy art. 9 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 z późn.zm.) w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1058), za kryterium dochodowe do świadczeń z pomocy społecznej dla osoby w rodzinie przyjmuje się kwotę 514 zł. Łączny miesięczny dochód w rodzinie skarżącego wynosi 2.480,38 zł (emerytura z ZUS 1.474,26 zł i renta rolnicza żony z KRUS 1.006,12 zł), natomiast miesięczne wydatki 677,69 zł. Zatem środki finansowe na osobę w rodzinie (dochód pomniejszony o wydatki) wynoszą 901,35 zł, przekraczają więc wymienione kryterium dochodowe (tj.514 zł).

Następnie organ zacytował przepis art. 41 a ust. 1 pkt 2 ustawy, w świetle którego Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszu emerytalno- rentowego i składkowego, może umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części. Określenie "ważny interes zainteresowanego" należy rozumieć jako zaistnienie szczególnych zdarzeń losowych, niezależnych od działań danej osoby, powodujących ograniczenie zdolności płatniczych. Ważnym interesem zainteresowanego, dającym podstawy do umorzenia, jest potwierdzenie jego szczególnie trudnej sytuacji bytowej, w której konieczność zwrotu nienależnie pobranego świadczenia zagrażałaby podstawom egzystencji. Według jednak oceny organu - przedstawione przez skarżącego w sprawie dokumenty nie potwierdzają trudnej sytuacji materialnej i finansowej. W rodzinie skarżącego nie wystąpiły szczególne zdarzenia losowe, a opisana sytuacja finansowa pozwala na spłatę w ratach powstałego zadłużenia. W związku z powyższym nie można umorzyć nienależnie pobranego świadczenia z zastosowaniem powołanego wyżej artykułu. Ponadto zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym dorosłe córki mają wobec rodziców obowiązek alimentacyjny (z wniosku wynika, że tylko jedna córka posiada wieloosobową rodzinę). Zatem druga córka mogłaby udzielić skarżącemu pomocy materialnej i finansowej.

Ustosunkowując się do argumentacji dotyczącej pobierania świadczeń jednocześnie z KRUS i ZUS zauważono, że stosownie do art. 37 ust.2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników osoba pobierająca świadczenia z ubezpieczenia jest obowiązana, nie czekając na wezwanie, w ciągu 14 dni zgłaszać Kasie okoliczności mające wpływ na wysokość i prawo pobierania tych świadczeń, w tym pobierania emerytury lub renty z innego tytułu - przyznanej przez inny organ. Skarżący natomiast nie zgłosił do Kasy faktu pobierania świadczenia z ZUS. Według organu pouczenie znajdujące się w decyzji przyznającej świadczenie stanowi jej integralną część i zapoznanie się z jego treścią uchroniłoby skarżącego przed powstaniem nadpłaty nienależnie pobranego świadczenia. Został również pouczony, że osoba, która pobrała nienależne jej świadczenia, jest zobowiązana do ich zwrotu. Analiza stanu funduszu emerytalno-rentowego (dane są opublikowane na stronie internetowej KRUS) wskazuje, że wydatki tego funduszu wielokrotnie przekraczają wpływy z tytułu składek opłacanych przez ubezpieczonych rolników, zaś brakującą kwotę wydatków na realizację gwarantowanych przez KRUS świadczeń emerytalno-rentowych dla ogółu ubezpieczonych pokrywa budżet Państwa w kwocie określonej ustawą budżetową. W związku z powyższym każde umorzenie nienależnie pobranego świadczenia pogarsza stan finansów funduszu, ograniczając przewidywane wpływy i możliwości ich wydawania na świadczenia.

Po analizie materiałów dowodowych stwierdzono, że wniosek nie zawiera nowej dokumentacji, a przedstawione argumenty były zawarte w poprzednim wniosku, a zatem nie wnosi on nowych okoliczności, które uzasadniałyby pozytywne jego rozpatrzenie. Biorąc powyższe pod uwagę organ rentowy nie znalazł przesłanek do umorzenia kwoty nadpłaty nienależnie pobranego świadczenia.

W skardze skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i umorzenie kwoty nadpłaty nienależnie pobranego świadczenia. Zaskarżonym decyzjom zarzucono błędną ocenę stanu faktycznego sprawy skutkującą w ocenie organu emerytalno-rentowego brakiem przesłanek do umorzenia kwoty nadpłaty nienależnie pobranego świadczenia.

Na poparcie żądań skargi skarżący podniósł, że przez okres 15 lat opłacał składki na ubezpieczenie społeczne rolników. Jednocześnie przez okres 22 lat opłacał składki na ubezpieczenie społeczne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W roku 1997 względu na stan zdrowia musiał zrezygnować z prowadzenia gospodarstwa rolnego, które przekazał córce. Decyzją z dnia [...].12.2001r. przyznano mu rentę inwalidzką rolnicza z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, a decyzją z dnia [...].05.2012r. znak [...] emeryturę rolniczą. Po osiągnięciu wieku emerytalnego decyzją z dnia [...].05.2013r. znak [...] została przyznana mu emerytura z ZUS. Zważywszy na to, że opłacał zarówno składki na ubezpieczenie społeczne rolników jak i na ubezpieczenie społeczne do ZUS uważał, że przysługuje zarówno emerytura rolnicza z KRUS jak emerytura z ZUS. Z tych samych względów nie przepuszczał, że któreś z przyznanych świadczeń nie jest mu należne, zwłaszcza, że wiele osób, które zna, pobiera świadczenia zarówno ZUS jak i KRUS. W roku bieżącym dowiedział się, że nie przysługują dwa świadczenie tylko jedno, ponieważ urodził się w 1948 r. Gdyby urodził się rok później, jako opłacający podwójne składki w ZUS i KRUS, miałby prawo do podwójnego świadczenia. Podobnie jak we wniosku o umorzenie należności skarżący podkreślił, że oboje z żoną są osobami starszymi (około 70 lat), schorowanymi i niezdolnymi do pracy. Skarżący cierpi na astmę, zwyrodnienia kręgosłupa i nadciśnienie tętnicze, żona jest osobą niepełnosprawną, choruje na skoliozę Niezbędna dokumentacja w tym zakresie została przedstawiona organowi rentowemu. Choroby mają charakter postępujący i nie rokują poprawy stanu zdrowia. Wiąże się to z koniecznością stałej opieki lekarskiej i ponoszenia kosztów leczenia, które w znaczny sposób uszczuplają niewielki budżet. Koszty leczenia, rehabilitacji i dojazdu do placówek jak na możliwości obojga są bardzo duże a większość leków zażywanych nie jest refundowana. Skarżący nie posiada żadnego majątku, a jedynymi dochodami są emerytura z ZUS i renta inwalidzka żony z KRUS. Znaczna część otrzymywanych i skromnych środków przeznaczona jest na leczenie, pozostała na utrzymanie. Brak więc środków na spłatę tak wysokiej kwoty. Zobowiązanie do spłaty kwoty 39 252,37 zł. pozbawiłoby rodzinę skarżącego niezbędnych środków utrzymania nawet na minimalnym poziomie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy między innymi skarżący wskazał, że wysokość własnej emerytury pracowniczej jak i renty rolniczej małżonki z tytułu niezdolności do pracy określona została przez organ emerytalno-rentowy brutto, co nie odzwierciedla rzeczywistych dochodów. Wysokość bowiem dochodów z wymienionych źródeł to 2090 zł netto, co przy uwzględnieniu stałych wydatków w wysokości 677, 69zł (w znacznej części na leczenie) ogranicza budżet rodziny do kwoty 1413 zł netto. Bezsporne zatem jest, że powyższa kwota jest niewielką, dającą utrzymanie dwóm osobom na minimalnym poziomie i nie daje możliwości spłaty kwoty 39 252,37 zł. W ocenie skarżącego nie wydaje się na miejscu powoływanie się organu emerytalno-rentowego na obowiązek pomocy i alimentacji wobec rodziców dorosłych córek, gdyż mają one własne rodziny i własne potrzeby (w przypadku jednej z córek rodzina liczy sześć osób) i nie są w stanie udzielić wsparcia w spłacie tak wysokiej kwoty. Wydając ostateczną decyzję Prezes KRUS wskazał na dochody na jedną osobę w rodzinie skarżącego, które wynoszą 901,35 zł brutto porównując je z kryterium dochodowym do świadczeń z pomocy społecznej dla osoby w rodzinie, gdzie przyjmuje się kwotę 514 zł. Wydane decyzje są niesłuszne i spowodowane błędną oceną stanu faktycznego. Organ dokonujący oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 41 a ust. 1 pkt 2 ustawy o z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników powinien mieć na względzie wszelkie okoliczności faktyczne jakie zaistniały w sprawie, jak i skutki jakie za sobą niesie wydanie decyzji odmawiającej umorzenia danej kwoty dla osoby zainteresowanej. Właściwa ocena stanu faktycznego pozwala na podjęcie przez organ właściwej w tym względzie decyzji, w szczególności umożliwiającej egzystencję osoby zainteresowanej. Wszystkie przytoczone okoliczności faktyczne takie jak: stan zdrowia skarżącego i małżonki, wiek (70 lat), brak możliwości podjęcia pracy jak i niewielkie dochody 1413 z. netto - na rodzinę (706,50 zł netto na osobę) zostały jednak ocenione jako niewystarczające do podjęcia korzystnej decyzji, choć skutkiem jej wydania będzie zepchnięcie rodziny skarżącego na margines egzystencji.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wypada zauważyć, że według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej przywoływana jako "p.p.s.a."). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Podstawą materialnoprawną rozpatrywanej sprawy jest art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz.277). Według tego przepisu, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części.

Użycie w powołanym przepisie zwrotu "może umorzyć" świadczy o tym, że działanie organu w tej mierze ma charakter uznania administracyjnego. Zwrot "w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego" ma natomiast charakter prawnie niedookreślony. Decyzja administracyjna wydana na tak skonstruowanej podstawie materialnoprawnej jest określana jako akt administracyjny swobodny (vide J. Boć (red.) Prawo administracyjne, Kolonia Limited 2005, s. 331). W takiej sytuacji normatywnej sądowa kontrola decyzji administracyjnej obejmuje wyłącznie zbadanie, czy jej wydanie poprzedzono prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Kontrola legalności takich decyzji, wydanych w ramach uznania administracyjnego czy na podstawie pojęć prawnych niedookreślonych jest bowiem ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Sąd nie ocenia także wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Rozstrzygnięcie bowiem w sprawie umorzenia zaległości na rzecz KRUS należy do kompetencji organów orzekających. Sąd administracyjny nie ma natomiast uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, czyli umorzenia należności zgodnie z żądaniem zawartym w skardze.

Sąd jest zatem zobowiązany jedynie do oceny prawidłowości czynności postępowania administracyjnego, zbadania, czy organ przy wydawaniu decyzji dokonał rzetelnej, wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach prawa materialnego przesłanki. Organ wobec tego prowadząc postępowanie w wyniku, którego ma zostać wydana decyzja uznaniowa, ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Dokonana w postępowaniu ocena dowodów nie może nosić cech dowolności, gdyż po myśli art. 80 k.p.a. "organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona".

W przypadku decyzji uznaniowych, a do takich zaliczają się decyzje w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, uzasadnienie decyzji stanowi tę jej część – co wymaga podkreślenia - która ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego przepis prawa materialnego przyznaje organowi prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych rozstrzygnięć. W przypadku wniosków o umorzenie należności z tytułu składek będą to - umorzenie tych należności bądź odmowa ich umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści zasadniczo odmiennej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala bowiem na stwierdzenie czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 10 czerwca 1994 r., sygn. akt. II S.A. 237/94, ONSA 1995, Nr 3 poz. 111, z dnia 8 września 1998 r., sygn. akt IV S.A. 893/97, LEX 45905). Badanie legalności przez sąd administracyjny tego rodzaju decyzji musi mieć zatem na względzie ocenę, czy decyzja spełnia wymóg prawidłowego uzasadnienia po myśli art. 107 § 3 k.p.a. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi także realizację w postępowaniu administracyjnym, określonej w art. 11 k.p.a., zasady przekonywania. W jej ujęciu organy powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi się kierują przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Z lektury akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżący wnosił o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z uwagi na swoją sytuację zdrowotną, materialną i rodzinną, ale przede wszystkim zważywszy na swoje uwarunkowania finansowe, które w przekonaniu skarżącego nie wykazują jego zdolności do spłaty zadłużenia, a to w zestawieniu wysokości przypadających do zwrotu nienależnie pobranych przez niego należności (wyrażających się kwotą ponad 39.000 zł) z kwotą otrzymywanych dochodów z tytułu pobieranej emerytury oraz renty małżonki. Skarżący zarzucił organowi błąd w ustaleniach faktycznych, albowiem wysokość dochodów ujęto w wartościach brutto zamiast netto.

W tej materii trzeba przyznać rację skarżącemu, że organ błędnie ustalił wysokość miesięcznych dochodów w relacji do przyjętego przez siebie kryterium dochodowego na podstawie art. 9 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1058). Jak bowiem wynika z określającego pojęcie kryterium dochodowego przepisu art. 8 powołanej ustawy o pomocy społecznej (aktualnie j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.) – odwołuje się ono do definicji dochodu zawartej w ustępie 3 art. 6 tej ustawy, w którym ustawodawca przyjął, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Tym samym kwota kryterium dochodowego obowiązująca na dzień wydania zaskarżonej decyzji w 2016 r. w wysokości 514 zł jest kwotą dochodu netto, a nie brutto. Oczywiste jest, że dla oceny zdolności skarżącego do spłaty należności z tytułu nienależnie pobranej emerytury rolniczej należy uwzględnić – adekwatnie - kwotę netto pobieranego przez niego świadczenia w postaci emerytury oraz kwotę netto renty z KRUS przypadającej małżonce skarżącego, czyli pomniejszonych o należny podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Tymczasem organ oceniając możliwości spłaty dla celów porównawczych zestawił kwotę netto jaka wynika z "kryterium dochodowego" z kwotą brutto łącznego dochodu miesięcznego przypadającego na rzecz skarżącego i jego małżonkę z tytułu przyznanych im świadczeń, co nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny. Ustalając zdolność strony do spłaty należności organ bowiem nie uwzględnił kwoty dochodu, która faktycznie pozostaje do dyspozycji strony skarżącej, to jest po potrąceniu przez płatnika obligatoryjnych należności o charakterze publicznoprawnym z otrzymywanych przez skarżącego i jego małżonkę emerytury oraz renty. Organ nie wyjaśnił wobec tego należycie stanu faktycznego sprawy i nie dokonał w pełni poprawnej analizy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, ponieważ istnieją uzasadnione wątpliwości, czy spełniona została przesłanka "ważnego interesu zainteresowanego", o której mowa w art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Naruszono zatem, zdaniem Sądu, w zaskarżonej decyzji przepisy art. 7 i 77 § 1 i art. 80 kodeksu postepowania administracyjnego.

Organ prowadząc ponownie sprawę będzie obowiązany zatem wyeliminować stwierdzone uchybienie przeprowadzając postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego z uwzględnieniem kwoty netto dochodu, to jest faktycznie wypłacanych skarżącemu i jego małżonce świadczeń – emerytalnego i rentowego.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.