Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 95/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2022 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] września 2021 r., Nr [...]


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] Wójt Gminy B., działając jako Organ pierwszej instancji odmówił R. K. (dalej przywoływany jako: "Skarżący") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia kryterium wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, wskazanego w art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm. dalej przywoływana jako: "u.ś.r.").

Organ zauważył, że zna treść wyroku TK z 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) w sprawie niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1 b u.ś.r., jednak uważa, że do tego czasu ustawa nie została znowelizowana. Z uzasadnienia decyzji wynika również, że Organ ma poważne zastrzeżenia co do opieki sprawowanej przez Skarżącego nad siostrą A. K..

2. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji nie zgadzając się ze stanowiskiem Organu pierwszej instancji. Odwołujący się podkreślił, że mieszka z siostrą A., którą się opiekuje, ich sytuacja rodzinna się zmieniła, gdyż wcześniej mieszkała z nimi matka i to ona sprawowała opiekę nad siostrą Skarżącego. Mama obecnie ma lat 86, przebywa u drugiej córki i sama potrzebuje opieki będąc trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Dlatego teraz opiekę nad siostrą A. przejął Skarżący, który wykonuje wszystkie prace domowe, robi zakupy, wykupuje lekarstwa, pali w piecach kaflowych. Co 3 tygodnie przyjeżdża pielęgniarka środowiskowa, aby dać zastrzyk siostrze.

3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...], działając na podstawie:

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej przywoływana jako: K.p.a."),

- art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a u.ś.r.,

art. 1 ust. 1 i 2, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570), postanowiło utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu, po przytoczeniu przepisów mających zastosowanie w sprawie, Organ II instancji odniósł się do kontroli konstytucyjnej art. 17 ust. 1 b u.ś.r. przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13, Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) stwierdził, że art. 17 ust. 1 b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, co oznacza to, że osoby opiekujące się dorosłymi niepełnosprawnymi, powinny być traktowane w taki sam sposób, niezależnie od wieku, w którym powstała niepełnosprawność osoby zaliczonej do kategorii osób dorosłych w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Tym samym SKO zauważyło, że skoro w ocenie Trybunału Konstytucyjnego zróżnicowanie uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego od powstania niepełnosprawności najpóźniej przed ukończeniem 25 roku życia jest niezgodne z Konstytucją RP, to nie ulega wątpliwości, że art. 17 ust. 1 b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści po wejściu w życie omawianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, tj. od dnia 23 października 2014 r.

Organ uznał, że z powołanego orzeczenia TK wynika, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Należy zatem uwzględnić niekonstytucyjność przedmiotowego przepisu i rozpoznać wniosek z pominięciem kryterium wieku, w jakim powstała niepełnosprawność osoby dorosłej. Stanowisko Kolegium w niniejszej sprawie jest zgodne z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych. Organ odwoławczy uznał zatem, że Organ I instancji dokonał nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 b u.ś.r. Literalna wykładnia powyższego przepisu, w oderwaniu od całości regulacji tej ustawy oraz wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego stanowi naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na treść decyzji.

Jednak w ocenie Kolegium naruszenie przepisów prawa materialnego, nie miało finalnie wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ zaważyło o tym niespełnienie innej przesłanki z u.ś.r.

Organ wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Ustawodawca, zdaniem Organu wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo- skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia.

Kolegium zaznaczyło, że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie daje podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ wskazał, że siostra Skarżącego - A.K. jest niezamężna, bezdzietna, legitymuje się orzeczeniem PZON w B. z dnia [...].10.2001 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe, przy czym znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 08.2001 r. (niepełnosprawność stopnia umiarkowanego od 1998 r., zaś stopnia lekkiego od 1992 r., czyli po 18 roku życia).

Ojciec nie żyje, natomiast matka, zgodnie z orzeczeniem ZUS z dnia [...].04.2021 r. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji od 01.03.2020 r. Siostra Skarżącego i A.K. pracuje w szkole, mieszka z mamą i nią się opiekuje.

Skarżący, urodzony [...]., pracował w Spółdzielni S. w B. na umowie zlecenia zawartej na czas określony od 02.03.2020 r. do 05.09.2021 r., zaś w dniu 01.09.2021 r. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad siostrą A. K.. W dniu 26.08.2021 r. złożył pisemne oświadczenie, że z dniem 01.09.2021 r. rezygnuje z pracy w Spółdzielni [...] B., dlatego że podejmuje się całodobowej opieki nad siostrą.

W dniu 16.09.2021 r. Organ przeprowadził wywiad środowiskowy w postaci elektronicznej i ustalił, że Skarżący deklaruje pomoc siostrze w zakresie czynności domowych oraz zakupach, natomiast załatwianiem spraw urzędowych i umawianiem wizyt lekarskich zajmuje się mieszkająca oddzielnie druga siostra Skarżącego. Pracownik socjalny nie potwierdził należytego sprawowania opieki a jedynie wskazał, ze A.K. wymaga stałej opieki. Środowisko jest pracownikom socjalnym znane od wielu lat i wcześniejsza opieka Skarżącego nad siostrą A. nie była sprawowana należycie, co miało odbicie w decyzji odmownej specjalnego zasiłku opiekuńczego wydanej przez ośrodek pomocy społecznej w listopadzie 2017 r.

W odwołaniu wniesionym do Kolegium od obecnej decyzji Organu z dnia [...].09.2021 r. strona podkreśliła, że wykonuje prace domowe, robi zakupy, w tym lekarstwa, usuwanie nieczystości z "toalety wiadra".

Jednak zakres i charakter tych prac, zdaniem Kolegium, mogą świadczyć o tym, że opieka sprawowana przez Skarżącego sprowadza się wyłącznie do czynności, które mogą być wykonane w każdym dowolnym czasie i nie są ściśle związane z tzw. opieką nad chorym.

Dalej Organ uzasadniał, że słowo "opieka" oznacza, według Słownika Języka Polskiego, "troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, czegoś; strzeżenie, dozór". Opieka, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ma być sprawowana nad osobą niepełnosprawną, która nie jest w stanie samodzielnie egzystować, radzić sobie samodzielnie w życiu codziennym. Opieka ta musi być stała i absorbująca, a nie doraźna albo fikcyjna. W świetle powyższego specjalny zasiłek opiekuńczy może zatem zostać przyznany wyłącznie w takim przypadku, gdy osoba wymagająca opieki ze względu na stan zdrowia nie ma możliwości samodzielnego wykonywania, w szczególności takich czynności jak: utrzymanie higieny osobistej, ubieranie się i rozbieranie, wstawanie z łóżka, czy z krzesła, przygotowanie i aplikacja leków, a w cięższych przypadkach przewracanie z boku na bok w łóżku w celu zapobieżenia powstawania odleżyn, przemieszczanie się w mieszkaniu, korzystanie z toalety, spożywanie posiłków i przyjmowanie napojów, załatwianie potrzeb fizjologicznych. Gdy osoba niepełnosprawna nie może tego rodzaju czynności wykonać samodzielnie wówczas konieczna jest opieka nad nią, a więc stała obecność i opieka opiekuna. Konieczność wykonywania jedynie niektórych czynności pielęgnacyjnych (np. kąpiel), które mogą być wykonane w dowolnym czasie, czy wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem spraw urzędowych osoby niepełnosprawnej nie świadczy jeszcze o spełnieniu ustawowej przesłanki niepodejmowania (rezygnacji z) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, gdyż czynności te nie kolidują z wykonywaniem pracy przez osoby pozostające w zatrudnieniu lub wykonujące inną pracę zarobkową.

Końcowo Organ wskazał, że świadczenie nie jest sposobem zarobkowania, a jedynie swoistą gratyfikacją jaką państwo zapewnia osobom niemogącym podjąć pracy zarobkowej, bądź zmuszonym do zrezygnowania z pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą tej opieki wymagającą.

4. Niezadowolony z treści rozstrzygnięcia Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Wnosząc o uchylenie decyzji Organów obu instancji, zarzucił:

1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji polegający na wadliwym ustaleniu, że Skarżący nie sprawuje opieki nad siostrą;

2) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie i pominięcie, że istotą opieki nad siostrą Skarżącego jest z nią stałe przebywanie, z uwagi na chorobę psychiczną, która zagraża jej życiu i zdrowiu w przypadku braku stałego nadzoru.

3) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i pominięcie okoliczności na czym polega choroba siostry Skarżącego i jakie czynności opiekuńcze względem siostry faktycznie należy podjąć w stosunku do jej choroby powodującej znaczny stopień niepełnosprawności, przez wadliwe zastąpienie przez organy tych ustaleń ogólnikowymi stwierdzeniami.

W uzasadnieniu Skarżący szeroko opisał istotę choroby siostry, wskazał na karty informacyjne leczenia szpitalnego. Argumentował, że siostra nie tylko jest chora psychicznie ale wskazywał na zaburzenia intelektualne, somatyczne i fizyczne, podnosił i podkreślał bardzo trudne warunki bytowe (brak toalety) i spowodowane tym uciążliwości. Uwypuklił szczególny charakter opieki nad siostrą. Wskazał, że siostra cierpi na schizofrenię oraz zespół zaburzeń paranoidalnych, wypowiada treści urojeniowe, prześladowcze, z agresją wobec siebie i otoczenia, wskazał na odmowę przyjmowania leków i próby samobójcze. Zdaniem Skarżącego Organ II instancji spłycił i uprościł problem; nie zbadał należycie na czym polega choroba siostry Skarżącego oraz faktyczna opieka nad chorą.

Skarżący szczegółowo przedstawił czynności wykonywane w ramach opieki, podkreślił jednak, że problem w sprawie polega na tym, że nie może on zostawić siostry samej w mieszkaniu na dłużej, co nie tylko utrudnia ale uniemożliwia podjęcie przez niego zatrudnienia. Siostra Skarżącego przyjmuje silne leki, które powodują senność, osłabienie le też uporczywe biegunki. W mieszkaniu Skarżącego nie ma toalety, siostra korzysta z wiadra, zagrożeniem jest piec kaflowy, służący do opalania mieszkania, zagrożeniem jest dla siebie sama siostra Skarżącego.

Skarżący podkreślił, że niewystarczające w jego ocenie jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jedynie w drodze elektronicznej, nie pozwoliło to bowiem na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Nie przesłuchano świadków, jak choćby sąsiadów czy drugiej siostry Skarżącego, która na stałe opiekuje się matką.

5. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

6. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.

z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie przejmują ich kompetencji do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej i wydania rozstrzygnięcia. Orzeczenia sądów administracyjnych, w razie uwzględnienia skarg, rozstrzygają o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu bądź zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy administracyjnej.

7. Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w sytuacji gdy zakres opieki zdaniem Organu nie wskazuje na związek z niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia.

8. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., przywoływanej dalej jako: "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika zatem, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę tę opiekę sprawującą, to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia

9. Podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez Kolegium w zaskarżonej decyzji było stwierdzenie, iż nie ma związku między sprawowaną przez Skarżącego opieką nad siostrą a rezygnacją z zatrudnienia, gdyż zakres pomocy świadczonej niepełnosprawnej siostrze w codziennych czynnościach nie jest wystarczający do uznania, że nie podejmuje on zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania nad nią opieki uprawniającej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto w ocenie Organu odwoławczego obecny sposób opieki nie ma charakteru ciągłego i stałego, zaś w przeszłości Skarżący nienależycie opiekował się siostrą, o czym ma świadczyć odmowa przyznania zasiłku opiekuńczego w roku 2017.

10. W badanej sprawie jest bezsporne, iż siostra Skarżącego - A.K. jest niezamężna, bezdzietna, legitymuje się orzeczeniem PZON w B. z dnia [...].10.2001 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe, przy czym znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 08.2001 r. (niepełnosprawność stopnia umiarkowanego od 1998 r., zaś stopnia lekkiego od 1992 r., czyli po 18 roku życia).

Ojciec nie żyje, natomiast matka, zgodnie z orzeczeniem ZUS z dnia [...].04.2021 r. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji od 01.03.2020 r. Siostra Skarżącego i A.K. pracuje w szkole, mieszka z mamą i nią się opiekuje.

Skarżący, urodzony [...] pracował w Spółdzielni [...] w B. na umowę zlecenia zawartą na czas określony od 02.03.2020 r. do 05.09.2021 r., zaś w dniu 01.09.2021 r. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad siostrą. W dniu 26.08.2021 r. złożył pisemne oświadczenie, że z dniem 01.09.2021 r. rezygnuje z pracy w Spółdzielni [...] B., dlatego że podejmuje się całodobowej opieki nad siostrą.

W dniu 16.09.2021 r. Organ przeprowadził wywiad środowiskowy w postaci elektronicznej i ustalił, że Skarżący deklaruje pomoc siostrze w zakresie czynności domowych oraz zakupach, natomiast załatwianiem spraw urzędowych i umawianiem wizyt lekarskich zajmuje się mieszkająca oddzielnie (40 km od miejsca zamieszkania Skarżącego) druga siostra Skarżącego. Pracownik socjalny nie potwierdził należytego sprawowania opieki a jedynie wskazał, ze A.K. wymaga stałej opieki. W ocenie Organów środowisko jest pracownikom socjalnym znane od wielu lat i wcześniejsza opieka Skarżącego nad siostrą A. nie była sprawowana należycie, co miało odbicie w decyzji odmownej specjalnego zasiłku opiekuńczego wydanej przez ośrodek pomocy społecznej w listopadzie 2017 r.

Powyższe Organ odebrał jako wystarczający dowód niesprawowania opieki stale w takim wymiarze, że uniemożliwiłoby Skarżącemu podjęcie pracy.

11. Treść skarżonej decyzji daje Sądowi podstawy do stwierdzenia, iż w toku oceny Organ odwoławczy zdaje się nie dostrzegać i pomija rodzaj schorzenia osoby niepełnosprawnej, co w zestawieniu z daniem wiary jedynie oświadczeniom pracownika socjalnego, bez należycie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, jak też ustaleniom pochodzącym sprzed pięciu lat (w decyzji odmawiającej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego), budzi w ocenie Sądu poważne wątpliwości. Argumentacji Organu jednocześnie brakuje tego, na co słusznie zwrócił uwagę Skarżący: dostrzeżenia rodzaju schorzenia siostry, analizy dokumentacji medycznej wskazującej na jej bardzo poważny stan, liczne próby samobójcze, kłopoty z przewodem pokarmowym wywołane lekami. Przede wszystkim w podejściu Organów obu instancji zabrakło indywidualnego podejścia do sprawy.

Zestawienie powyższych spostrzeżeń jest w ocenie Sądu o tyle istotne, że pozwala negatywnie ocenić zakres czynności Organów obu instancji zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, jak też prawidłowość oceny tego już zebranego. Co za tym idzie, ocena charakteru opieki, która jest sprawowana przez Skarżącego nad jego siostrą zarówno w zakresie jej niezbędności dla potrzeb siostry jak i w zakresie możliwości podjęcia przez Skarżącego pracy zarobkowej wypada nieprzekonywająco.

12. W ocenie Sądu mankamentem postępowania dowodowego jest brak przeprowadzenia wywiadu bezpośrednio ze Skarżącym. Jakkolwiek opieka sprawowana przez Skarżącego z jednej strony wskazuje na regularność czynności wykonywanych w zakresie opieki nad niepełnosprawną (oświadczenie Skarżącego), to jednak z jego nie budzących wątpliwości wyjaśnień zawartych tak w odwołaniu od decyzji Organu II instancji, jak i skargi można odczytać, iż Skarżący musi pozostawać w ciągłej gotowości, zapewniając ewentualną zwiększoną pomoc w nie tylko w przewidywanych z góry sytuacjach (okres zimowy i związana z tym konieczność palenia w piecu) lecz także na co dzień ze względu na stan zdrowia siostry (próby samobójcze, ataki agresji, urojenia, potrzeby fizjologiczne). Brak w materiale choćby dowodu z przesłuchania drugiej siostry Skarżącego, czy sąsiadów, których nie pozostawiające wątpliwości oświadczenia dołączono do skargi.

13. W ocenie Sądu wadliwe, bo niepoparte należycie zgromadzonym materiałem dowodowym ustalenie zakresu opieki Skarżącego nad siostrą spowodowało przedwczesne ustalenie przez Kolegium braku związku przyczynowego między niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad siostrą. Organ odwoławczy ponadto przyjął oświadczenie Skarżącego jako deklarację, natomiast merytorycznie się do niego nie odniósł, tym samym nie dokonał należytej oceny, w jaki sposób choroba siostry i opieka nad nią wpływa na realną możliwość podjęcia przez niego pracy. Tymczasem podkreślić należy, że choroba psychiczna i wynikające z niej zachowania siostry Skarżącego czy zaświadczenie o potrzebie stałej nad nią opieki nie wymagają specjalnego dowodzenia, znajdują się bowiem w aktach sprawy.

Organ administracji nie wskazuje przy tym choćby rodzaju zatrudnienia możliwego do podjęcia przez Skarżącego przy zachowaniu niezbędnej niepełnosprawnej pomocy, należycie zabezpieczającej jej potrzeby życiowe, które w tej indywidualnej sytuacji (i próbach samobójczych), należy rozumieć dosłownie.

W ocenie Sądu nie można nie dostrzegać, że przedstawiony przez Skarżącego rodzaj schorzenia i sposób sprawowania opieki nad siostrą - której niezbędność nie została zakwestionowana - w istocie uniemożliwia podjęcie zatrudnienia w typowych zawodach, na typowych warunkach.

Mając na względzie opisane wyżej okoliczności nie był też trafny wniosek Organu odwoławczego, iż owa pomoc nie ma charakteru ciągłego i stałego a także iż mieści się ona w zakresie typowej pomocy, której można oczekiwać od członków rodziny w przypadku trudności życiowych. Oceniając uprawnienia Skarżącego istotne było stwierdzenie, czy zapewniając niepełnosprawnej siostrze pomoc i opiekę, posiada obiektywną możliwość podjęcia zatrudnienia. W ocenie Sądu organy nie wykazały takiej obiektywnej możliwości podjęcia zatrudnienia, która mogłaby następować bez szkody dla niezbędnej opieki uzyskiwanej przez osobę niepełnosprawną.

14. W toku dalszego postępowania Organy winny uwzględnić, iż w świetle dotychczas zgromadzonych dowodów brak jest podstaw do jednoznacznego uznania, że Skarżący nie sprawuje opieki nad siostrą, (a z pewnością za taki dowód nie może służyć wywiad elektroniczny w powiązaniu z ustaleniami sprzed 5 lat), w zakresie wymaganym jej stanem zdrowia i potrzebami, bo takich wniosków z pewnością nie można wyciągać jedynie na podstawie elektronicznego wywiadu czy "informacji ze środowiska". Organ nie dostrzegł, że siostrą Skarżącego nie zajmuje się już ich matka, która obecnie sama wymaga opieki. Zgromadzone dotychczas dowody nie dają też podstaw do przyjęcia, iż przy zachowaniu pomocy w odpowiednich porach dnia i roku oraz w niezbędnym zakresie, istnieje możliwość podjęcia zatrudnienia przez Skarżącego. W aktach sprawy brak jest wywiadu przeprowadzonego bezpośrednio ze Skarżącym, o co powinien zadbać Organ. Przesłuchanie świadków jest także środkiem dowodowym, który może posłużyć do dokładnego wyjaśnienia sprawy.

15. Jednocześnie w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego a także ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, z daty powstania niepełnosprawności nie można wywodzić normy warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, skoro tak sformułowany warunek został uznany za niekonstytucyjny. Dokonując merytorycznego rozpoznania wniosku Organ I instancji, na co słusznie zwrócił uwagę Organ odwoławczy, powinien zatem zbadać, czy Skarżący spełnia warunki do przyznania świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem części niekonstytucyjnego przepisu i w zależności do tych ustaleń wydać stosowne rozstrzygnięcie.

16. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji Organu I instancji.