Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 932/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 2, art. 102 ust. 2,3, ust. 4, art. 50 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 183 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 128, art. 135 § 1
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rajewska sędzia NSA Anna Lech Protokolant st. inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 28 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 766/10 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 766/10 oddalił skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tczewie, działając w imieniu Prezydenta Miasta Tczewa - decyzją z dnia [...] grudnia 2009 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 50 ust. 2, 3 i 5, art. 96 ust. 2 oraz art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), przyznał M. K. pomoc w formie usług opiekuńczych świadczonych przez Zakład Usług Opiekuńczych “[...] " w T. , w miejscu jego zamieszkania, w zakresie zaspokajania codziennych potrzeb życiowych, podstawowej opieki higieniczno-sanitarnej i pielęgnacyjnej zleconej przez lekarza oraz w miarę możliwości zapewnienia kontaktu z otoczeniem, od dnia 4 stycznia 2010 r. do dnia 30 czerwca 2010 r., w wymiarze 2 godziny dziennie, od poniedziałku do piątku, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy, oraz ustalił odpłatność za ww. usługi w wysokości 0,00% kosztu usługi. Uzasadniając decyzję organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego z urzędu uznał, iż sytuacja zdrowotna strony, jej wiek i niepełnosprawność, jak również jej sytuacja rodzinna, upoważnia do udzielenia świadczeń w formie usług opiekuńczych.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. wskazał, że jest osobą samotną i niepełnosprawną. Nie jest w stanie samodzielnie się poruszać, wymaga stałej opieki i rehabilitacji. Przedstawił również stan swojego zdrowia, stwierdzając, że na koszty leczenia i rehabilitacji utracił wszelkie oszczędności. Zażądał od organu odwoławczego przyznania mu prawa do renty na zwiększone potrzeby w wysokości 5.850 zł miesięcznie od dnia wypadku drogowego to jest od dnia 23 grudnia 1998 r. wraz z ustawowymi odsetkami do dnia zapłaty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku - decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 3 ust. 3 i 4, art. 50 ust. 1, 2, 3, 5 i 6, art. 6 pkt 9, 10 i 14 oraz art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

Z uwagi na lakoniczne wyjaśnienie motywów podjętego rozstrzygnięcia, zawarte w decyzji organu I instancji, Kolegium uzupełniło materiał dowodowy o informację organu I instancji, z której wynikało, że w okresie od stycznia do czerwca 2010 roku średnia ilość godzin rozdysponowanych na realizację usług opiekuńczych w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Tczewie wynosiła 1,67. Wskazując na treść art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej Kolegium uznało, że skoro możliwości pomocy społecznej wyznaczone są przyznanymi środkami finansowymi, a strona otrzymała usługi opiekuńcze w wymiarze większym niż średni wymiar tych usług w okresie, na który przyznano stronie świadczenie, zaskarżonej decyzji nie można uznać za naruszającą prawo. W ocenie Kolegium okoliczności podniesione w odwołaniu pozostawały bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Kolegium wyjaśniło nadto, że wydana decyzja nie zamyka stronie możliwości otrzymania innej pomocy z opieki społecznej, może ona bowiem złożyć wniosek o przyznanie innej formy pomocy, który zostanie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu.

W skardze na powyższą decyzję M. K. powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem wskazał, że podstawą wydania decyzji organów obu instancji był art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 roku, nr 175, poz. 1362 ze zm. - dalej jako ustawa o pomocy społecznej), zgodnie z którym usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie nie będącej osobą samotną w rozumieniu ustawy, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Słusznie przy tym uznały organy obu instancji, skoro skarżący posiada wstępnych, jak również zstępnych krewnych, że w przedmiotowej sprawie nie miał zastosowania art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, albowiem ma on zastosowanie wyłącznie do osoby samotnej w rozumieniu art. 6 pkt 9 tejże ustawy.

W myśl art. 50 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia tych usług. Regulacja ta jest przejawem tzw. uznania administracyjnego, które oznacza przyznanie organowi administracji publicznej pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy.

W ocenie Sądu organ odwoławczy nie przekroczył granic przysługującego mu uznania - utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, przyznającą skarżącemu usługi opiekuńcze w wymiarze 2 godzin dziennie, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy, w zakresie zaspokajania codziennych potrzeb życiowych, podstawowej opieki higieniczno-sanitarnej i pielęgnacyjnej zleconej przez lekarza oraz w miarę możliwości zapewnienia kontaktu z otoczeniem, bowiem taki wymiar godzin, jak i zakres pomocy, jest uzasadniony w niniejszej sprawie w świetle zebranych dowodów i poczynionych przez organy ustaleń.

W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji oraz uzyskany w toku postępowania odwoławczego, w sposób wyczerpujący ustalił sytuację materialną i zdrowotną skarżącego, jak również możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej przyznającego świadczenie. W celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego przeprowadzony został w dniu 4 grudnia 2009 roku rodzinny wywiad środowiskowy (aktualizacja wywiadu). Mieć przy tym należy na uwadze, że wejście pracownika socjalnego w środowisko nastąpiło z urzędu celem rozeznania aktualnej sytuacji bytowej skarżącego. Z ustaleń dokonanych w trakcie ww. wywiadu wynikało, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe przy wsparciu opiekunki domowej, która świadczy usługi opiekuńcze 2 godziny dziennie w dni robocze, zaś skarżący ze świadczonej pomocy usługowej jest zadowolony, nie zgłasza żadnych zastrzeżeń. Wskazano, że skarżący w czynnościach dnia codziennego wymaga pomocy osoby drugiej, którą zapewnia właśnie opiekunka domowa. Nie może przy tym liczyć na wsparcie matki i dzieci. Słusznie zatem organy obu instancji uznały, że skarżącemu winno zostać przyznane świadczenie w postaci usług opiekuńczych.

Odnośnie wymiaru przyznanych usług opiekuńczych Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż organ odwoławczy uzupełnił materiał dowodowy sprawy o informację dotyczącą realizacji usług opiekuńczych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Tczewie w 2010 roku. Dokonanie ustaleń w tym zakresie było niezbędne z uwagi na treść art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie, z którym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Nie ulega przy tym wątpliwości i jest Sądowi wiadome z urzędu, że organy pomocy społecznej nie są w stanie realizować wszystkich potrzeb swych beneficjentów oraz zmuszone są ograniczyć się tylko do zabezpieczenia potrzeb podstawowych (wyrok NSA z dnia 15 lutego 2010 r., I OSK 61/09). Wymiar świadczenia opiekuńczego ma charakter uznaniowy i z konieczności musi stanowić wypadkową potrzeb uprawnionego i możliwości finansowych gminy (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r., I OSK 1442/06 oraz wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 lipca 2009 r., II SA/Lu 272/09). Ustalenia poczynione przez organ odwoławczy w powyższym zakresie wskazywały, że w okresie od stycznia do czerwca 2010 roku, a więc w okresie na jaki przyznano skarżącemu przedmiotowe świadczenie, średnia ilość realizowanych przez Ośrodek usług opiekuńczych wynosiła 1,67 godziny dziennie. Skarżącemu przyznano usługi opiekuńcze w wymiarze przekraczającym tę wartość, a co za tym idzie, biorąc pod uwagę możliwości ośrodka pomocy społecznej, otoczono go szerszą opieką (w przedmiocie usług opiekuńczych) niż zwykle przyznawana w tym ośrodku. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy dokonał w tym zakresie wyczerpujących ustaleń faktycznych i w sposób właściwy przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze. zm. – dalej – p.p.s.a.), skargę oddalił.

Od powyższego wyroku M. K. wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości, Sądowi pierwszej instancji zarzucając w trybie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:

1. naruszenie swojego ustrojowego obowiązku kontroli decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem, wynikającego z art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 2 p.p.s.a., co doprowadziło do oddalenia skargi i utrzymania w mocy decyzji naruszającej art. 3 ust 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej tj. orzekającej świadczenie niezaspokajające niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego i przyznające świadczenie w rozmiarze niewystarczającym do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy;

2. naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. które polegało na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy obowiązkiem sądu było stwierdzenie naruszenia art. 3 ust 4 ustawy o pomocy społecznej, tj. zasadności i celów pomocy społecznej, oraz nieustalenia faktu czy zwiększenie udzielonego świadczenia mieści się w możliwościach pomocy społecznej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

3. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez to, że Sąd 1 instancji orzekający w sprawie, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo iż w niniejszej sprawie powinien był to uczynić.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie kwestionowanego wyroku w całości i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego;

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w niniejszej sprawie sąd nie rozpatrzył, że kryteria wyznaczone przez Radę Gminy nie zostały wzięte pod uwagę przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tczewie odnośnie przesłanek do zwolnienia z opłat za usługi opiekuńcze, jak również w trakcie toczącego się postępowania nie zostały podniesione przez organy orzekające. W ocenie skarżącego nie ustalono również w trakcie postępowania przez Sądem orzekającym w sprawie możliwość płatniczych ośrodka pomocy społecznej.

W ocenie skarżącego organ orzekający w sprawie nie ocenił prawidłowo sytuacji materialnej i potrzeb strony, nie zostało to również naprawione w postępowaniu odwoławczym. Jego sytuacja została pobieżnie i tendencyjnie rozpoznana przez MOPS Tczew, jak również przez organy orzekające w sprawie. Skarżący jest bowiem osobą o znacznym - trwałym stopniu niepełnosprawności ruchowej wynikłej wskutek wypadku drogowego z dnia 23 grudnia 1998 r., którego był ofiarą. W jego wyniku został uszkodzony kręgosłup (wielomiejscowe złamanie rdzenia kręgowego) oraz cały układ nerwowo-ruchowy (w tym również wystąpiła encefalopatia pourazowa), wobec czego skarżący nie może się samodzielnie poruszać, ledwo udaje mu się wstać. Wymaga stałej, codziennej opieki oraz rehabilitacji. Jego stan uznany za ciężkie kalectwo (100% uszczerbek na zdrowiu) uniemożliwia mu jakąkolwiek aktywność ruchową, a bez pomocy osoby trzeciej nie jest on w stanie normalnie funkcjonować. Z uwagi na wiek oraz liczne urazy i postępującą chorobę jego stan będzie ulegał coraz to większemu pogorszeniu, i tym samym zmniejszą się perspektywy na jego poprawę oraz zwiększą się jego potrzeby w przyszłości. Wobec powyższego należy zarzucić organom orzekającym w sprawie, niedostrzeżenie celów pomocy społecznej.

W ocenie skarżącego niezbędną potrzebą życiową jest pomoc w podstawowych czynnościach życiowych, a co za tym idzie, z uwagi na większe niż u przeciętnego człowieka, przyznanie skarżącemu usług opiekuńczych w wymiarze wyższym niż przeciętny świadczony w danym Ośrodku. Pomimo wymogu, aby organy pomocowe dostosowały rodzaj, formę i rozmiar świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy w ocenie skarżącego 2 godziny dziennie świadczonej opieki w żaden sposób nie zaspokajają potrzeb skarżącego. Natomiast organy administracji publicznej nie ustaliły czy dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych zostały użyte środki "rzeczywiście niezbędne" w danej sytuacji. Nadrzędną bowiem zasadą jest dobro świadczeniobiorcy. Tym samym sąd orzekający w sprawie naruszył swoje ustrojowe obowiązki kontroli decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem, wynikającego z art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 2 p.p.s.a., co doprowadziło do oddalenia skargi i utrzymania w mocy decyzji naruszającej art. 3 ust 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej tj. orzekającej świadczenie niezaspokajające niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego i przyznające świadczenie w rozmiarze niewystarczającym do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

Odnosząc się do naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., które polegało na oddaleniu skargi, w sytuacji, gdy obowiązkiem sądu było stwierdzenie naruszenia art. 3 ust 4 ustawy o pomocy społecznej, tj. zasadności i celów pomocy społecznej, oraz nieustalenia faktu czy zwiększenie udzielonego świadczenia mieści się w możliwościach pomocy społecznej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazywane przez organy orzekające w sprawie ograniczone zasoby finansowe ośrodka świadczącego pomoc ewidentnie naruszało art. 3 ust 4 ustawy o pomocy społecznej wobec nieustalenia faktu czy zwiększenie udzielonego świadczenia mieści się w możliwościach pomocy społecznej. Organy orzekające w sprawie zaniechały takiego ustalenia. Nie odniosły się do tego czy organ świadczący pomoc społeczną nie miał przypadkiem w tym konkretnym wypadku możliwości świadczenia ponad przeciętne kryterium, z uwagi na przypadek ciężkiej choroby skarżącego. Powołały się jedynie ogólnikowo na instytucję tzw. uznania administracyjnego interpretując ja, w ocenie skarżącego, w sposób całkowicie dowolny. Tym samym, w oparciu o powyższe, doszło do naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., które polegało na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy obowiązkiem sądu było wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie i odzwierciedlenie rzeczywistych potrzeb uprawnionego, oraz ustalenie faktu czy zwiększenie udzielonego świadczenia mieściło się w możliwościach pomocy społecznej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono również naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez to, że Sąd I instancji orzekający w sprawie, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo iż w niniejszej sprawie powinien był to uczynić. Skarżący nie ma możliwości przezwyciężenia we własnym zakresie swoich problemów bez pomocy osoby trzeciej. Mimo zasadnego wskazania, iż nie jest on osobą samotną w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, ponieważ zajmuje lokal mieszkalny z matką, trzeba zaznaczyć, że nie może liczyć on na jej opiekę, ponieważ ma ona 87 lat i sama obecnie potrzebuje pomocy. Natomiast dzieci skarżącego mieszkają w Anglii i Niemczech i założyły już własne rodziny. W związku z czym, nie ma on już możliwości liczyć na opiekę z ich strony. A zatem pomoc opiekunki w niniejszym wypadku jest niezbędna, gdyż skarżący nie jest w stanie sam przezwyciężyć swojej ciężkiej sytuacji życiowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna w sposób oczywisty nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić mogą być przyznane usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze.

W rozpoznawanej sprawie, składającemu skargę kasacyjną usługi opiekuńcze w wysokości 2 godzin tygodniowo – od poniedziałku do piątku, przy całkowitym zwolnieniu od opłat, zostały przyznane z urzędu w oparciu o art. 102 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący, na co wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy, uzyskał usługi w wysokości wyższej niż średnia ilość godzin takich usług przyznawana przez organ I instancji w okresie styczeń - czerwiec 2010.

Przyznawanie pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych osobom posiadającym rodzinę pozostawiono uznaniu organu administracji, w odróżnieniu od przyznawania takiej pomocy osobom samotnym – art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, którym pomoc taka przy spełnieniu zawartych w tym przepisie przesłanek przysługuje z mocy prawa.

Zauważyć przy tym należy, że skarżący niezależnie od tego, iż zamieszkuje z matką, znajdującą się w podeszłym wieku, od której nie może liczyć na pomoc, posiada dwoje dzieci zamieszkujących za granicą. Stosownie do art. 128 i n. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na tych dzieciach spoczywa obowiązek alimentacyjny, którego zakres normuje art. 135 § 1 tego Kodeksu, a zależy on od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Na podstawie art. 110 ust 5 ustawy o pomocy społecznej kierownik ośrodka pomocy społecznej może wytaczać na rzecz obywateli powództwa o roszczenia alimentacyjne.

Z podniesionych wyżej względów całkowicie niezasadny jest pierwszy z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonej do niego decyzji pod względem jej zgodności z prawem. Nie naruszył więc art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269). W skardze kasacyjnej nie wskazano, który z 9 punktów art. 3 § 2 p.p.s.a. miał naruszyć Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny związany stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., granicami skargi kasacyjnej nie może domniemywać woli, czy też intencji składającego taką skargę. Trudno wiec do tego zarzutu się odnieść. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że pomoc taka wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ustawodawca wskazał więc na uzupełniający w stosunku do wysiłków rodziny charakter pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie, w której składający skargę kasacyjną posiada dzieci, na których ciąży wspomniany obowiązek alimentacyjny, przyznanie świadczeń opiekuńczych w wymiarze 2 godzin dziennie w całej rozciągłości odpowiada wymogom stawianym przez ten przepis, a także art. 3 ust. 3 ustawy, stanowiący, iż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy.

Jest faktem notoryjnym, iż środki, którymi dysponują ośrodki pomocy społecznej są niewystarczające dla zapewnienia tej pomocy wszystkim o nią się ubiegającym. Szeroko informują o tym środki masowego przekazu. Z tych względów, zwłaszcza w konfrontacji z tym, iż skarżącemu przyznano pomocy w wymiarze wyższym, niż średnia na obszarze właściwości miejscowej organu I instancji, przekonują, iż art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej nie zostały w sprawie naruszone.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.