Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 553/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), , Protokolant Specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi S. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2021 r. Nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: organ, Minister), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 8a ust. 1 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r., poz. 723, dalej: ustawa zaopatrzeniowa), utrzymał w mocy decyzję własną z [...] maja 2019 r. nr [...].

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy:

S. P. (dalej: strona, skarżący, wnioskodawca, funkcjonariusz) został zwolniony ze służby w Komendzie Powiatowej Policji w K. w dniu [...] stycznia 2009 r. Ma ustalone prawo do emerytury z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Wnioskiem z [...] sierpnia 2017 r. strona wystąpiła do Ministra o zastosowanie wobec niego art. 8a ww. ustawy. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że do Służby Bezpieczeństwa (dalej również jako: SB) został przeniesiony wbrew własnej woli,

a realizacja zadań w ww. jednostce organizacyjnej była sprzeczna z jego poglądami,

o czym świadczy negatywna opinia za realizację obowiązków służbowych w 1988 r. Ponadto wnioskodawca wskazał, że w latach 1980-1990 czynnie wspierał Kościół Katolicki. W trakcie pełnienia służby nie sprawował funkcji kierowniczych, nie zwalczał opozycji niepodległościowej oraz nie popełnił żadnego przestępstwa.

W toku prowadzonego przez organ postępowania ustalono, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od [...] sierpnia 1982 r. do [...] stycznia 1990 r., tj. 7 lat, 5 miesięcy i 22 dni (pismo Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z [...] maja 2017 r. Nr [...]). Całkowity okres służby wynosił zaś 28 lat, 3 miesiące i 12 dni, tj. od [...] października 1980 r. do [...] stycznia 2009 r. Dodatkowo do wysługi emerytalnej doliczono okres zasadniczej służby wojskowej wynoszący 2 miesiące i 16 dni (od [...] lipca 1980 r. do [...] października 1980 r.).

Z kopii akt osobowych wnioskodawcy nie wynika, by po [...] września 1989 r. strona nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby.

W trakcie służby w Policji zajmował kolejne wyższe stanowiska służbowe, miał podwyższane uposażenie zasadnicze oraz dodatek służbowy, był awansowany

w stopniu służbowym, a także pozytywnie go opiniowano. Strona była nadto wyróżniana nagrodami pieniężnymi oraz została odznaczona Brązową Odznaką ,,Zasłużony Policjant". Nie stwierdzono informacji o wymierzonych wnioskodawcy karach dyscyplinarnych. Ponadto w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział strony w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla jego życia i zdrowia.

W tak ustalonym stanie faktycznym decyzją z [...] maja 2019 r. Nr [...] Minister, działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, odmówił wyłączenia stosowania wobec strony art. 15c, art. 22a oraz art. 24a tej ustawy.

Zdaniem Ministra wskazane w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przesłanki krótkotrwałej służby oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po [...] września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, muszą być spełnione łącznie. Ponadto należy ustalić, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający względem strony wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a oraz art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W ocenie Ministra okres służby strony na rzecz państwa totalitarnego stanowiący 26% całego okresu służby, zarówno w ujęciu bezwzględnym, tj. długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym, tj. stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być uznany za krótkotrwały i tymczasowy. Jednocześnie organ nie zakwestionował, że po [...] września 1989 r. wnioskodawca rzetelnie wykonywał powierzone mu zadania i obowiązki, choć brak jest dowodów wskazujących, że służba ta była pełniona z narażeniem zdrowia i życia.

W tych okolicznościach organ uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a oraz art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strona wskazała, że w okresie służby w PRL bez wiedzy przełożonych podejmował współpracę ze środowiskiem księży katolickich i osobami związanymi ze środowiskiem niepodległościowym na terenie K. i P.. Mimo to został przez organ potraktowany jak przestępca. Wprawdzie pełnił służbę w organach bezpieczeństwa, jednakże gdyby nie jego obecność w jej szeregach, to nie byłby w stanie pomóc środowiskom i osobom prześladowanym przez władze PRL. Wszystko to opisał we wniosku z [...] sierpnia 2017 r., załączając dowody: oświadczenia księży katolickich, w tym oświadczenie z [...] lipca 2017 r. ks. S. S. – lidera opozycji niepodległościowej na terenie P.. Brak zaangażowania w służbę i niewłaściwe wykonywanie obowiązków służbowych spowodowało wymierzenie mu [...] lipca 1988 r. kary dyscyplinarnej w postaci opinii ujemnej oraz kary finansowej w postaci pozbawienia dodatku specjalnego (adnotacja w wykazie pod pozycją [...] nr [...]).

Skarżący nie zgodził się także ze stwierdzeniem organu, że nie pełnił służby

z narażeniem zdrowia i życia. Ustalenie to jest sprzeczne z oświadczeniem jego bezpośredniego przełożonego, które wysłał do organu [...] listopada 2018 r. oraz przeczy wyrokowi Sądu Rejonowego w K. zapadłym w sprawie [...],

a dotyczącym napaści na niego, w wyniku której doznał obrażeń ciała skutkujących zakłóceniem czynności organizmu na okres poniżej 7 dni. Wyjaśnił także, że z dniem

[...] listopada 1989 r. skierowano go do dalszej służby w Wydziale Kryminalnym

w K., gdzie wykonywał zadania z zakresu służby dochodzeniowo-śledczej. Personalnie do tego Wydziału został jednak przypisany dopiero [...] stycznia 1990 r.

Końcowo wnioskodawca wskazał na przyznane mu odznaki za szczególne zasługi i osiągnięcia służbowe.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Minister utrzymał w mocy decyzją własną z [...] maja 2019 r. nr [...].

Zdaniem Ministra art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zawiera dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwości zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Jedynie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, tj. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Aby jednak można było rozpatrywać zaistnienie szczególnie uzasadnionego przypadku obie przesłanki wskazane w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej muszą zostać spełnione łącznie.

Zadaniem organu było więc stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki określone w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej można uznać za spełnione oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po [...] września 1989 r. nawet z narażeniem zdrowia i życia nie wystarcza do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne.

Według organu pełniona przez wnioskodawcę służba na rzecz państwa totalitarnego nie może zostać uznana za służbę krótkotrwałą. Okresu 7 lat, 5 miesięcy

i 22 dni nie można bowiem uznać za krótkotrwały, chwilowy czy przejściowy. Służba ta nie była służbą podjętą przypadkowo, lecz w pełni świadomie oraz ze względu na długość okresu jej pełnienia – trwałą. Strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Zakończenie wskazanego okresu pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało zaś z woli strony, ale z likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi

w Polsce. Nie została więc spełniona przesłanka wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Zdaniem Ministra służba strony cechowała się rzetelnym wykonywaniem zadań

i obowiązków po [...] września 1989 r. Wynika to z pisma Komendanta Głównego Policji z [...] marca 2018 r. oraz pisma Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą

w R. z [...] stycznia 2018 r. Powyższe oznacza, że została spełniona przesłanka wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

W tych okolicznościach organ uznał, że sprawa nie może stanowić szczególnie uzasadnionego przypadku. Wnioskodawca w okresie od [...] sierpnia 1982 r. do [...] stycznia 1990 r. pełnił służbę w jednostkach organizacyjnych Służby Bezpieczeństwa na stanowisku referenta Wydziału Paszportów KWMO w R. oraz inspektora grupy V RUSW w K.. W trakcie służby miał regularnie podwyższane uposażenie zasadnicze, dodatek służbowy oraz dodatek specjalny. Sam wystąpił

o skierowanie do Wyższej Szkoły Oficerskiej im. [...] w L.

i jako rokujący funkcjonariusz Służby Bezpieczeństwa uzyskał pozytywną opinię bezpośrednich przełożonych. Z opinii służbowej z [...] października 1983 r. wynika, że stwierdzono jego przydatność do dalszej służby z uwagi na dotychczasową pracę, zaangażowanie i właściwą postawę w okresie służby przygotowawczej.

Zdaniem organu wnioskodawca był funkcjonariuszem operacyjnym, merytorycznym, wykonującym zadania związane z istotą funkcjonowania Służby Bezpieczeństwa, który systematycznie podnosił poziom swojej wiedzy zawodowej, awansował w strukturach Służby Bezpieczeństwa, czerpał z niej przywileje i korzyści materialne, przyczyniając się do jej trwania i rozwoju. Nie był on pracownikiem realizującym obowiązki o charakterze technicznym, niewymagającym zaangażowania, co uniemożliwia stwierdzenie, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Świadczy o tym postawa strony związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach SB oraz charakter wykonywanych przez niego zadań.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Minister podniósł, że nie jest właściwy do rozstrzygania wątpliwości co do faktu pełnienia przez daną osobę służby na rzecz totalitarnego państwa. Kompetencję taką ma jedynie Instytut Pamięci Narodowej (dalej również jako: IPN). Jeżeli zatem strona nie zgadza się z informacją o przebiegu służby wydaną przez Instytut Pamięci Narodowej, to powinien o tym poinformować Instytut

i ewentualnie wnosić o zmianę sporządzonej informacji. Minister jest zaś związany treścią informacji o pełnieniu służby sporządzonej przez IPN.

Odnosząc się zaś do argumentów dotyczących zaangażowania w realizacje powierzonych zadań, otrzymanych w toku służby pozytywnych opinii, nagród oraz charakteru zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji organ wywiódł, że nie neguje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez stronę po [...] września 1989 r., jednakże uznał, że nie mają one kluczowego znaczenia wobec niezaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku związanego z długością okresu służby strony na rzecz Państwa totalitarnego oraz jego zaangażowaniem

i świadomością uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa.

Nie zgadzając się z decyzją Ministra, skargę wniósł funkcjonariusz, powtarzając argumenty odwołania, w tym między innymi to, że okres służby od [...] sierpnia 1982 r. do [...] października 1989 r. był okresem współpracy ze środowiskiem księży katolickich

i osobami związanymi ze środowiskiem niepodległościowym, a za brak zaangażowania w służbie i niewłaściwe wykonywanie obowiązków w dniu [...] lipca 1988 r. została mu wymierzona kara dyscyplinarna. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Po dokonaniu oceny legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej reguł Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jak

i decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, stanowiącym materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (art. 8a ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej).

Decyzja wydana na podstawie ww. przepisu ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Sądowa jej kontrola ma więc ograniczony zakres. Obejmuje badanie, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega

w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej.

Jak wynika z ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych, art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zawiera w istocie jedną przesłankę szczególnie uzasadnionego przypadku, którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań

i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

W treści art. 8a ust. 1 ww. ustawy ustawodawca nie ograniczył się bowiem do wskazania kryteriów: "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności

z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką szczególnie uzasadnionych przypadków. Zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę szczególnie uzasadnionych przypadków, co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot szczególnie uzasadnionych przypadków po to tylko, by utożsamić go z kryteriami krótkotrwałej służby przed [...] lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, skoro skutek taki mógłby osiągnąć, rezygnując

z odwoływania się do szczególnie uzasadnionych przypadków (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r., I OSK 1895/19; publ. CBOSA). NSA podkreślił także, że przesłanki wymienione w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ poprzez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

W orzecznictwie wskazuje się więc, że:

- jednoczesne spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem [...] lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany

w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać

w stosunku do niego unormowania ustawowe odbierające mu prawo niesłusznie nabyte,

- brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru. tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej czy służbą na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły

w sprawie szczególnie uzasadnione przypadki obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (por. wyrok NSA z 21 maja 2020 r., I OSK 1669/19; z 5 listopada 2019 r., I OSK 636/20; z 13 grudnia 2019 r., I OSK 1411/19; z 12 grudnia 2019 r., I OSK 1711/19 (wszystkie publ. CBOSA).

W świetle powyższego nie można zaakceptować zaprezentowanego w niniejszej sprawie stanowiska Ministra, zgodnie z którym dla zastosowania wyłączenia z art. 8a ust. 1 ww. ustawy obie przesłanki (wymienione w punkcie 1 oraz punkcie 2) muszą być spełnione łącznie, bowiem tylko wówczas można rozpatrywać wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku. Stanowisko to jest niezgodne z przedstawioną linią orzeczniczą sądów administracyjnych.

Wskazać przy tym należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie kwestionuje stanowiska organu, że służba skarżącego przed 31 lipca 1990 r. nie była krótkotrwała. Przeczy temu okres tej służby zarówno w ujęciu bezwzględnym

- 7 lat, 5 miesięcy i 22 dni, jak i w ujęciu proporcjonalnym - 26% całego okresu służby pełnionej łącznie przez 28 lat, 3 miesięcy i 12 dni. Niemniej jednak przyjęcie przez organ, że w sprawie nie występuje element krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. nie jest wystarczające do wydania decyzji odmownej, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ uznał, że skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po 12 września 1989 r., stwierdzając ostatecznie, iż przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej została w niniejszej sprawie spełniona.

W ocenie Sądu organ nie dokonał wyczerpującej oceny okoliczności faktycznych sprawy z punktu widzenia przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku błędnie przyjmując, że niespełnienie kryterium krótkotrwałej służby 31 lipca 1990 r. uniemożliwia zastosowanie wyłączenia art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że obowiązkiem organu była wszechstronna ocena przebiegu służby skarżącego, w tym uzyskanych opinii i nadanych odznaczeń,

z punktu widzenia możliwości wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Zasługi i osiągnięcia skarżącego w służbie nie mogą być przez organ pominięte, godziłoby to bowiem w zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. oraz zasadę sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być przykładowo sytuacja, gdy zastosowanie reguły z art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej prowadziłoby do utraty uprawnień nabytych w trakcie wieloletniej, rzetelnej służby na rzecz niepodległej Polski, gdy - w świetle dostępnych informacji - danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie, działań w ramach pełnienia służby uznanej za służbę na rzecz totalitarnego państwa, zwłaszcza, gdy była ona pełniona stosunkowo niedługo. Na tę ostatnią kwestię w kontekście szczególnie uzasadnionego przypadku zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, podnosząc w uzasadnieniach wyroków z 13 grudnia 2019 r. o sygn. akt I OSK 1464/19 i I OSK 1690/19, że w przypadku ustalenia przez organ, że działalność określonego funkcjonariusza w okresie państwa totalitarnego była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych

w służbie publicznej, uznać należy, że wystąpiły w sprawie szczególnie uzasadnione przypadki obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

W takim wypadku wydanie decyzji o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a

i art. 24a w stosunku do tego funkcjonariusza jest w istocie wykluczone, a teoretyczna możliwość wydania - nawet w przypadkach absolutnie wyjątkowych i szczegółowo omówionych w uzasadnieniu - decyzji odmownej, byłaby zanegowaniem konstytucyjnego publicznego prawa podmiotowego funkcjonariusza do zaopatrzenia społecznego w wysokości określonej w oparciu o materialnoprawne zasady określone

w ustawie zaopatrzeniowej.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę niniejszą, przyjąć należy, że nie jest wystarczające dla stosowania restrykcyjnych unormowań ustawy zaopatrzeniowej poprzestanie wyłącznie na ustaleniu okresów służby na rzecz totalitarnego państwa, lecz konieczne staje się również odkodowanie pełnej treści pojęcia służby na rzecz totalitarnego państwa, znajdującej oparcie w przepisach tej ustawy, odczytywanych w zgodzie z konstytucyjnymi zasadami wyznaczającymi standardy demokratycznego państwa prawnego (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2019 r.,

I OSK 1935/19, opubl. CBOSA). Unormowanie zawarte w art. 15c ust. 5 i 6 cyt. ustawy w sposób wyraźny akcentuje taką aktywność funkcjonariuszy "z okresu totalitarnego państwa", która pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego.

Na okoliczności te skarżący zwracał uwagę zarówno we wniosku z [...] sierpnia 2017 r. jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując na: adnotację znajdującą się pod pozycją nr [...] w wykazie nr [...] o wstrzymaniu wypłaty dodatku specjalnego w kwocie [...] zł z dniem [...] lipca 1988 r. (k. 31 akt administracyjnych) oraz opinię z [...] lipca 1988 r., z której wynika, że "wymieniony nie jest przeszkolony w zakresie pracy operacyjnej", a nadto, że "w ciągu ostatniego roku czasu nastąpiło pogorszenie jakości pracy operacyjnej. Opiniowany wykazuje brak chęci do pracy i nie przejawia inicjatywy osiągania dobrych wyników służbowych" (k. 79 akt administracyjnych).Dowody te organ pominął, nie dokonując ich oceny.

Z pozostałego zaś materiału dowodowego Minister wywiódł wniosek, że skarżący angażował się w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. W ocenie Sądu stwierdzenie to było jednak dowolne. Minister w uzasadnieniu swych decyzji nie odwołał się bowiem do żadnych okoliczności faktycznych, dotyczących konkretnych czynności podejmowanych przez skarżącego w okresie, który ustawodawca uznał za okres pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa.

Nie zostały wykazane przez organ żadne podejmowane przez skarżącego działania, które pozwalałyby uznać, że jego działalność w ramach państwa totalitarnego nie polegała na wykonywaniu zwykłych, standardowych czynności charakterystycznych dla każdej służby publicznej. Sama zaś chęć podnoszenia kwalifikacji zawodowych

i uzyskania awansu zawodowego, a w konsekwencji podwyższenie uposażenia, podobnie jak przynależność do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, nie stanowią okoliczności dyskredytującej funkcjonariusza, choćby pozostawał on w służbie uznawanej za pełnioną na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Ogólne wnioski wywiedzione z faktu świadomej

i sumiennej realizacji zadań służbowych świadczą o błędnej interpretacji przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku. Prowadzą bowiem do konstatacji, że z regulacji objętej przepisem art. 8a ustawy zaopatrzeniowej mogą skorzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu pod przymusem bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z demokratyczną opozycją. Tymczasem takich funkcjonariuszy nie dotyczy obniżenie uposażenia (por. art. 15c ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej).

W świetle powyższego Sąd uznał, że kontrolowane decyzje zostały wydane

z istotnym naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej oraz

z naruszeniem przepisów postępowania wyjaśniającego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy dodatkowo naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni przedstawioną ocenę prawną. Dokona wyczerpującej analizy i oceny co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące charakteru służby skarżącego, warunków jej pełnienia, postawy skarżącego, otrzymanych wyróżnień i odznaczeń oraz – co nad wyraz istotne – rozważyć okoliczności powołane przez skarżącego zarówno we wniosku inicjującym postępowanie z [...] sierpnia 2017 r. jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przemawiające za tym, że podejmował współpracę i czynnie wspierał osoby oraz organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego. Dopiero wnikliwa

i wszechstronna ocena przebiegu całej niespełna 30-letniej służby skarżącego winna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek skarżącego

z [...] sierpnia 2017 r.