Wyrok NSA, sygn. akt I SA 452/94
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1995-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 610  Sprawy komunalizacji mienia
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 13
journal: Dz.U. 1991 nr 109 poz. 470
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym.
article: art. 145 par. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Ustalenie powszechnie obowiązującej wykładni przepisów ustawy przez Trybunał Konstytucyjny w trybie art. 13 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym /Dz.U. 1991 nr 109 poz. 470/ nie może być traktowane jako przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 par. 1 pkt 7 Kpa.

TEZY

Ustalenie powszechnie obowiązującej wykładni przepisów ustawy przez Trybunał Konstytucyjny w trybie art. 13 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym /Dz.U. 1991 nr 109 poz. 470/ nie może być traktowane jako przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 par. 1 pkt 7 Kpa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Wójta Gminy G. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 25 listopada 1993 r. w przedmiocie nabycia przez Miasto P.T. własności mienia państwowego.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia 25 listopada 1993 r. nr KKU-1251/93, na podstawie art. 18 ust. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ oraz art. 138 par. 1 pkt 2 i art. 151 par. 1 pkt 1 Kpa, uchyliła w całości decyzję Wojewody (...) z dnia 20 września 1993 r. nr RG.III.7224-4/1413 /92/93 i odmówiła uchylenia ostatecznej decyzji tego Wojewody z dnia 30 kwietnia 1992 r. nr RG.III.7224-4/1413/92. W uzasadnieniu decyzji Komisja podała, że Wojewoda (...) decyzją z dnia 31 stycznia 1991 r. nr RG.III.7224-4/5570/91/92 stwierdził nabycie przez gminę G. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w G., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki 1002/4, o powierzchni 2500 m2, objętej księgą wieczystą Kw nr 1084. Odmówił natomiast przekazania na własność gminy G. znajdujących się na tej działce budynków, innych środków trwałych i przedmiotów nietrwałych należących do Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w P.T., filia w G. Decyzja ta stała się ostateczna. W decyzji z dnia 30 kwietnia 1992 r. nr RG.III.7224-4/1413/92 Wojewoda stwierdził nabycie przez Miasto P.T. nieodpłatnie z mocy prawa środków trwałych, w tym budynków położonych na działce nr 1002/4, i przedmiotów nietrwałych należących do Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w P.T., filia w G., którego organem założycielskim był Prezydent Miasta P.T. Postanowieniem z dnia 5 lipca 1993 r. Wojewoda wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia 30 kwietnia 1992 r. Jako podstawę wznowienia postępowania Wojewoda przytoczył art. 145 par. 1 pkt 7, art. 147 i 149 par. 1 Kpa. Następnie decyzją z dnia 20 września 1993 r. nr RG.III.7224-4/1413/92/93, wydaną po wznowieniu postępowania, Wojewoda uchylił swoją decyzję z dnia 30 kwietnia 1992 r. i stwierdził nabycie z mocy prawa mienia wymienionego w tej decyzji przez gminę G. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda odwołał się do uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r. w sprawie wykładni art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym.

W odwołaniu od tej decyzji Prezydent Miasta P.T. wnosił o jej uchylenie w części dotyczącej środków trwałych, z wyłączeniem budynków i budowli oraz przedmiotów nietrwałych. Zarząd Miasta P.T. wyraził zgodę na częściową zmianę decyzji z dnia 30 kwietnia 1992 r. w zakresie nabycia własności budynków i budowli w związku z przyjętą przez Trybunał Konstytucyjny wykładnią art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Natomiast pozostały majątek dawnego przedsiębiorstwa został już zbyty w dobrej wierze w związku ze zmianą formy organizacyjnej prowadzenia działalności, to jest przekształcenia przedsiębiorstwa w zakład budżetowy i ograniczenia jego zasięgu działania do obszaru miasta P.T.

Rozpatrując odwołanie, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zważyła, że w pierwszej kolejności należy ustalić, czy w sprawie występują ustawowe podstawy do wznowienia postępowania, wymienione taksatywnie w art. 145 par. 1 Kpa. Jako podstawę wznowienia postępowania i uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej Wojewoda przytoczył art. 145 par. 1 pkt 7 Kpa w związku z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego ustalającą powszechną wykładnię art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym. Komisja nie podzieliła tego poglądu. Ustalenie powszechnie obowiązującej wykładni przepisów ustawy przez Trybunał Konstytucyjny w trybie art. 13 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym /Dz.U. 1991 nr 109 poz. 470 ze zm./ nie może być traktowane jako przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 par. 1 pkt 7 Kpa. Przepis ten dotyczy zupełnie innej sytuacji prawnej i faktycznej, a mianowicie sytuacji, kiedy organ administracji wydający decyzję rozstrzyga we własnym zakresie zagadnienie należące do innego organu lub do sądu, ponieważ zawieszenie postępowania w celu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez właściwy organ lub sąd mogłoby spowodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważną szkodę dla interesu społecznego, ponadto gdy strona nie wystąpiła o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo gdy zawieszenie mogłoby spowodować niepowetowaną szkodę dla strony /art. 145 par. 1 pkt 7 w związku z art. 100 i art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa/. Jednakże jeżeli ocena zagadnienia wstępnego dokonana przez organ wydający decyzję jest odmienna od rozstrzygnięcia dokonanego przez właściwy organ lub sąd, stanowi to podstawę do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji ostatecznej. Wykładnia przepisu ustawowego dokonana przez Trybunał Konstytucyjny nie jest w żadnym razie rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego w rozumieniu cytowanych przepisów i traktowanie uchwały Trybunału Konstytucyjnego jako przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego przez Wojewodę (...) jest błędne. Przesłanki wznowienia postępowania powinny być interpretowane ściśle, ponieważ stanowią wyjątek od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych /art. 16 par. 1 Kpa/. Zgodnie z poglądem wypowiedzianym w nauce prawa, "jeżeli organ ustali, że nie ma podstaw do wznowienia postępowania, to nie przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej będącej przedmiotem weryfikacji decyzji" /Adamiak Barbara, Borkowski Janusz: Polskie postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1992, s. 223-224/.

Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Wójt Gminy G. Zdaniem skarżącego, podstawy wznowienia postępowania, na których oparł się Wojewoda, a więc art. 151 par. 1 pkt 2 i art. 145 par. 1 pkt 7 Kpa, stwarzają możliwość uchylenia ostatecznej decyzji i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Wznowienie postępowania więc nastąpiło według ustawowych przesłanek. Słuszne wydaje się stanowisko Komisji o niemożności traktowania jako przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego powszechnie obowiązującej wykładni dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny. Uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r., na którą powołał się w uzasadnieniu Wojewoda, nie stanowiła przesłanki wznowienia. Przesłanką wznowienia był kodeks postępowania administracyjnego. Przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., wraz ze wspomnianą uchwałą Trybunału Konstytucyjnego, umożliwiają nabycie na własność z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę G. środków trwałych i przedmiotów nietrwałych należących do Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w P.T., filia w G.

W odpowiedzi na skargę Komisja podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wnosiła o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle materiału dokumentacyjnego sprawy zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa. Wojewoda (...) postanowieniem z dnia 5 lipca 1993 r. wznowił na podstawie art. 145 par. 1 pkt 7 Kpa postępowanie w sprawie zakończonej jego decyzją z dnia 30 kwietnia 1992 r., dotyczącą komunalizacji na rzecz Miasta P.T. środków trwałych i przedmiotów nietrwałych należących do Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w P.T., filia w G. Okolicznością, która miała odpowiadać przesłance wznowienia określonej w powołanym art. 145 par. 1 pkt 7 Kpa, było wydanie przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 9 grudnia 1992 r. uchwały ustalającej powszechnie obowiązującą wykładnię art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę

o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./.

Stanowisko Wojewody w tym względzie należy uznać za błędne. Przepis art. 145 par. 1 pkt 7 Kpa stwarza podstawę do wznowienia postępowania wówczas, gdy zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji /art. 100 par. 2 Kpa/. Ustalenie przez Trybunał Konstytucyjny powszechnie obowiązującej wykładni przepisów ustawy w trybie art. 13 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym / Dz.U. 1991 nr 109 poz. 470/ nie może być traktowane - jak słusznie zauważa Krajowa Komisji Uwłaszczeniowa - jako przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 par. 1 pkt 7 Kpa. Wykładnia przepisu ustawy dokonana przez Trybunał Konstytucyjny nie jest rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, o jakim mowa w art. 145 par. 1 pkt 7 Kpa.

Trafnie zatem postąpiła Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, uchylając decyzję Wojewody (...) z dnia 20 września 1993 r., wydaną po wznowieniu postępowania, i odmawiając uchylenia decyzji tego Wojewody z dnia 30 kwietnia 1992 r. Ta ostatnia decyzja jest wprawdzie wadliwa w świetle wykładni art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1992 r., dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny uchwałą z dnia 9 grudnia 1992 r., ale nie mogła być wzruszona w postępowaniu wznowieniowym.

Ustalenie przez Trybunał Konstytucyjny powszechnie obowiązującej wykładni przepisu ustawy, który stanowił podstawę wydania wzmiankowanej decyzji, umożliwia - zwłaszcza w świetle postanowień uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 1995 r. w sprawie ustalenia powszechnie obowiązującej wykładni art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym /Dz.U. nr 39 poz. 148/ - zweryfikowanie tej decyzji w myśl przepisów rozdziału 13 działu II Kpa, regulującego uchylenie, zmianę oraz stwierdzenie nieważności decyzji.

Mając powyższe na względzie, na zasadzie art. 207 par. 5 Kpa skargę, jako nieuzasadnioną, należało oddalić.