Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1745/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.), Sędziowie NSA Stanisław Nowakowski, Zbigniew Rausz, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 1 lipca 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Lu 1608/03 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 1 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną oraz zasądza od A. K. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. kwotę 180 zł. /sto osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 1 lipca 2004 r. 3/II SA/Lu 1608/03 oddalił skargę A. K. na Decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z 1 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej.

Z uzasadnienia wyroku i akt postępowania wynika, iż opisaną wyżej decyzją, wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 149 poz. 1452/, art. 42 ust. 1, 2 i 7, art. 87 ust. 1, 89 ust. 1, 92 ust. 1, 2 i 4, art. 93 ust. 1 i ust. 1a oraz pkt 1, 41 załącznika do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, par. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz.U. nr 150 poz. 1684 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania A. K. organ odwoławczy uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. w części dotyczącej wymierzenia kary w kwocie 4.000 zł i nałożył karę pieniężną w kwocie 3.000 zł.

Organ uzasadnił decyzję tym, że 23 września 2003 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego Drogowego w S. przeprowadzili kontrolę dokumentów posiadanych przez A. K., kierowcę pojazdu samochodowego (...) wyjeżdżającego z Polski, który we Wspólnej Procedurze Tranzytowej, z zastosowaniem dokumentu SAD z dnia 12 września 2003 r. przewoził z Niemiec na terytorium Ukrainy dwa samochody osobowe. Zgodnie z protokołem z tej kontroli, kierowca nie posiadał dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych za okres od 13 do 21 września 2003 r., do ww. protokołu kontrolowany nie zgłosił uwag. Naczelnik Urzędu Celnego w K. uznał, że kierowca nie posiada wymaganego przepisami prawa dowodu uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t do 12 t, o której mowa w art. 42 ustawy o transporcie drogowym, dlatego też decyzją (...) z dnia 23 września 2003 r. nałożył na A. K. karę pieniężną w kwocie 4.000 zł.

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik strony wywodził, iż decyzję wydano niezgodnie z prawem, gdyż kierowca posiadał prawidłowo wypełnioną kartę dobową opłaty drogowej, a brak jest określonego prawem obowiązku posiadania i udokumentowania faktu uiszczenia opłaty drogowej za okres wsteczny. Organ nie uprawdopodobnił, iż w dacie od 13 września do 21 września 2002 r. kontrolowany miał obowiązek uiszczenia opłaty drogowej, tzn. czy w powyższym okresie wykonywał przejazdy w ramach transportu drogowego po drogach krajowych.

Organ odwoławczy nie podzielił poglądu prezentowanego w odwołaniu przyjmując, iż strona wykonała przejazd w ramach transportu drogowego z zastosowaniem Wspólnej Procedury Tranzytowej. Dokumenty tej procedury świadczą o jej rozpoczęciu 12 września 2003 r. w H., wjeździe do Polski 13 września i obowiązku dostarczenia towaru do Oddziału Celnego w S. do 22 września 2003 r.

A. K. posiadał i okazał w dniu 23 września 2003 r. ważną od godz. 13 dnia 21 września 2003 r. kartę opłaty wydaną w tym dniu w B. Karta ta nie stanowi wiec dowodu opłaty na wykonywanie transportu drogowego, zaś wymierzona kara za przejazd po drogach krajowych bez uiszczenia opłaty wynosi 3.000 zł.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie strona podniosła te same zarzuty co w odwołaniu, stwierdzając, iż sposób załatwienia tej sprawy powoduje odmienne traktowanie obcokrajowców w porównaniu z obywatelami polskimi, wykonującymi transport drogowy.

Oddalają skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął jako okoliczność bezsporną, że w okresie od 13 do 22 września 2003 r. strona przebywała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej korzystając z procedury tranzytu towarów, określonej w art. 97 i 98 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny- do przejścia granicznego w S. Kontrola dokumentów przeprowadzona przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego w S. w dniu 23 września 2003 r. wykazała, że strona nie posiadała dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych za okres 13-21 września 2003 r.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowił m.in. art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - o transporcie drogowym /Dz.U. nr 125 poz. 1371 ze zmianami/. Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego. Podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu samochodowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, o czym stanowi art. 87 ustawy, a funkcjonariusze organu celnego byli uprawnieni do kontroli stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy. Wykonujący transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne bez uiszczenia opłat za przejazd pod drogach krajowych podlega karze pieniężnej stosownie do art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym. Sąd uwzględnił przyznanie skarżącego, iż w dacie kontroli nie posiadał dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych w okresie 13-21 września 2003 r., a okazał jedynie kartę opłaty drogowej, dobową, na dzień kontroli. W świetle powyższych okoliczności zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy celne art. 92 ust. 1 pkt 6 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym nie zasługiwał na uwzględnienie, a więc skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Strona skarżąca wykonywała transport drogowy w ramach procedury tranzytu w okresie 13-22 września 2003 r., która została zakończona na drogowym przejściu granicznym w S. Za cały okres trwania procedury tranzytu, gdyż tyle trwał faktyczny przejazd przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, strona powinna uiścić opłatę za korzystanie z dróg krajowych i okazać dowód jej uiszczenia funkcjonariuszowi organu celnego podczas kontroli.

Wylegitymowanie się przez stronę opłatą za przejazd obejmującą dzień kontroli nie spełnia ustawowego obowiązku uiszczenia opłaty za cały czas trwania procedury tranzytu. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że strona przez cały ten okres przebywała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Procedura tranzytu stosownie do art. 97 par. 1 Kodeksu celnego pozwala na przemieszczenie z jednego do drugiego miejsca, znajdującego się na polskim obszarze celnym, towarów niekrajowych przez okres nie dłuższy niż 14 dni i zostaje zakończona gdy towary i odpowiednie dokumenty przedstawione zostaną w urzędzie celnym przeznaczenia, o czym stanowi art. 98 Kodeksu celnego. W tej sytuacji - wbrew wywodom skargi - organy celne nie miały obowiązku uprawdopodobnienia czy skarżący faktycznie w tym okresie wykonywał przejazd po drogach krajowych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. K., reprezentowany przez radcę prawnego Mirosławę C. i zarzucił naruszenie art. 92 ust. 1 pkt 6 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przez błędną ich interpretację i niewłaściwe zastosowanie i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego wywiązał się on z obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów, posiadał bowiem kartę opłaty drogowej. Żaden z obowiązujących przepisów nie nakłada obowiązku posiadania i udokumentowania faktu uiszczenia opłaty drogowej za okres wsteczny.

Powołany przez Sąd art. 97 par. 1 Kodeksu celnego określa jedynie definicję tranzytu oraz warunki jego wykonywania, które jednak nie nakładają na osobę wykonującą tranzyt obowiązku posiadania dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Możliwość zastosowania kary pieniężnej winno jednoznacznie wynikać z obowiązujących przepisów prawa i nie może być natomiast mowy o interpretacji rozszerzającej.

Organ kontrolny nawet nie uprawdopodobnił, że w okresie od 13 do 21 września 2003 r. kontrolowany miał obowiązek uiszczenia opłaty drogowej tj. czy w posiadanym okresie faktycznie wykonywał przejazd w ramach tranzytu drogowego po drogach krajowych.

Argumenty prezentowane w uzasadnieniu wyroku prowadzą do wniosku, że kierowcy obywatelstwa polskiego wykonujący transport drogowy po drogach krajowych w sposób ciągły winni posiadać w czasie kontroli dowody uiszczenia nałożonej opłaty za korzystanie z dróg na cały okres wykonywania transportu /od daty wejścia w życie ustawy do dnia kontroli. Ustawa nie przewiduje odmiennych zasad dla obcokrajowców, wykonujących transport drogowy na terytorium RP lecz przyznaje im takie same prawa na mocy art. 2 ustawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji i zaskarżonym wyroku. Organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zamieszczony w niej zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 92 ust. 1 pkt 6 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym /Dz.U. nr 125 poz. 1371 ze zm./ nie może być uznany za trafny.

W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny, powołuje się na brzmienie tego przepisu sprzed nowelizacji, dokonanej ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 149 poz. 1452/. Po wejściu w życie noweli /z dniem 28 września 2003 r./ podstawą materialnoprawną do wymierzenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych stał się przepis art. 92 ust. 1 ustawy stanowiący, iż kto wykonuje transport drogowy naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 1.500 zł.

Obowiązek posiadania i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. dowodu uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych wynika z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Natomiast obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych ustawodawca nałożył na przedsiębiorców, wykonujących transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w art. 42 ust. 1 ustawy.

W tej sytuacji mimo dokonanych zmian w redakcji art. 92 ustawy pozostałe podstawy, do których odsyła art. 92 ust. 1, a które określają przypadki upoważniające do nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drogach krajowych na przedsiębiorców wykonujących transport drogowy, nie uległy zmianie.

Błędne powołanie przepisu przez Sąd, przy prawidłowym zastosowaniu instytucji prawa materialnego, nie stanowi naruszenia prawa skutkującego uchyleniem wyroku, gdyż uchybienie to nie miało żadnego wpływu na treść orzeczenia zwłaszcza, że w decyzji ostatecznej organ prawidłowo powołał art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie i oceniał stan faktyczny ustalony w tej sprawie w oparciu o przepis w brzmieniu nadanym nowelą z dnia 23 lipca 2003 r.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, iż wymierzenie kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie nie narusza powołanych przepisów ustawy o transporcie drogowym skoro jest bezspornym, że A. K., wykonujący transport drogowy w ramach procedury tranzytu wyjechał z Niemiec 12 września 2003 r. zaś do Polski wjechał 13 września 2003 r., co potwierdzają zapisy w nocie tranzytowej, dokonane przez Oddział Celny w L., a dopiero 23 września 2003 r. przedstawił w Oddziale Celnym w S. Urzędu Celnego w K. kartę opłaty ważną w okresie od 21 września 2003 r. godz. 13 do 22 września 2003 r. godz. 13. Posiadanie przez skarżącego dobowej karty opłaty nie uzasadniało odstąpienia od wymierzenia kary jeśli zważyć, iż karta opłaty dobowej została nabyta w dniu 21 września 2003 r. w Biurze Ogólnopolskiego Stowarzyszenia na Rzecz Obrony Przewoźników w B.

Wykonywanie transportu drogowego z zastosowaniem wspólnej procedury tranzytowej, przy uwzględnieniu miejsca położenia przejść granicznych wymagało - świetle przepisów art. 42 ust. 1, 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym - uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych pomiędzy przejściem granicznym w L. a przejściem granicznym w S.

Nie jest uprawnionym twierdzenie, iż zastosowana wykładnia prowadzi do odmiennego traktowania obcokrajowców. Przepisy ustawy nie stanowią odmiennych zasad ze względu na obywatelstwo przedsiębiorcy. Identyczne obowiązki i konsekwencje ustawa przewiduje dla przedsiębiorców krajowych naruszających przepisy ustawy, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli zostanie ustalone prowadzenie transportu z naruszeniem prawa. Nie można zatem przypisać zaskarżonemu wyrokowi zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 i art. 203 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.