Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1075/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji

SENTENCJA

Dnia 2 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: WSA Monika Niedźwiedź WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2022 roku znak: SKO.PW/4171/117/2021 w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz B. S. kwotę 300 (słownie: trzysta) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2022 roku, znak: SKO.PW/4171/117/2021 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G. orzekającą o odmowie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w sprawie naruszenia stosunków wodnych pomiędzy działkami nr ewid. [...] i [...] w S. w obrębie gminy G..

Przedmiotowa decyzja została wydana w następujących okolicznościach.

Pismem z dnia 16 listopada 2020r. pani B. S. zwróciła się do Wójta Gminy G. na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 2233 ze zm.) – dalej jako "PrWod" o skontrolowanie działki, której jest właścicielką celem stwierdzenia, czy doszło do naruszenia stosunków wodnych poprzez kierowanie wód opadowych z działki sąsiada w stronę jej posesji wynikiem czego było zamulenie upraw oraz piwnicy budynku mieszkalnego. Dnia 24 sierpnia 2020r. po telefonicznym zawiadomieniu wnioskodawczym pracownik Urzędu Gminy zjawił się na wizji lokalnej we wskazanym terenie informując jednocześnie, iż niniejsza sprawa jest w trakcie rozpatrywania w związku z czym nie jest zasadne, aby wszczynać ją ponownie, gdyż nie wystąpiły nowe okoliczności już przedstawione w sprawie rozpatrywanej. Wystosowano do wnioskodawcy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, na które w ustawowym terminie złożono odwołanie i sprawę przekazano do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, z siedzibą na ul. [...], [...]. Organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia uzasadniając rozstrzygnięcie tym, iż sprawa na którą powołał się organ I instancji nie jest spójna z postępowaniem będącym w toku zatem należy podjąć dla niej odrębne czynności wyjaśniające.

Wobec powyższego, pismem z dnia 18.05.2021r. wezwano właścicielkę działki nr [...] do pisemnego uzupełnienia braków w złożonym wniosku (uzupełniono dnia 20.05.2021r.) po czym wszczęte zostało postępowanie pomiędzy nieruchomości nr ewid. [...] oraz [...] w obrębie S., gmina G. mające na celu ustalenie stanu wyjściowego na nieruchomości, która zdaniem wnioskodawczyni poprzez ingerencje sąsiada powoduje zaburzenie stosunków wodnych. Wyznaczono termin wizji lokalnej na dzień 1 lipca 2021 r., podczas której to upoważnieni przez Wójta Gminy pracownicy Urzędu poinformowali właścicieli nieruchomości, że nie został zachowany ustawowy termin zawiadomienia stron postępowania przed dokonaniem oględzin wynikający z art. 79 kodeksu postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2021 roku, poz. 735 ze zmianami) w związku z czym przekazano właścicielom egzemplarze zawiadomienia osobiście z nowym terminem wizji lokalnej wyznaczonej na dzień 9.07.2021r. Ponadto Organ prowadzący stwierdził, że należy pozyskać dodatkowe informację, które pomogą określić spływ wód opadowych oraz czynności właściciela działki nr [...], które mogły wyrządzić negatywny skutek na sąsiadującą nieruchomość. W związku z powyższym zlecono geodecie panu S. F. wykonanie podczas najbliższej wizji terenowej pomiaru geodezyjnego mającego na celu ustalenie rzędnych terenu w obrębie działek nr [...] oraz [...] w obrębie S., gmina G. oraz wykazanie porównania rezultatów tych pomiarów z aktualnym arkuszem mapy zasadniczej, co pozwoli określić czy we wskazany obszar ingerował właściciel działki nr [...], powodując skierowanie wód opadowych na działkę przyległą. Podczas oględzin w obecności przybyłych stron zmierzono wskazywane przez strony punkty, które następnie zostały porównane z rzędnymi pozyskanymi z zasobu Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w M.. Po analizie różnic wysokości nie stwierdzono istotnych zmian, gdyż kształtują się one w granicach dopuszczalnych błędów pomiaru wysokościowego, a dla niektórych punktów uzyskano identyczne wartości. Jak wskazał biegły z zakresu geodezji "nie da się zmienić stosunków pomiędzy przedmiotowymi działkami, gdyż spadek terenu w obszarze zabudowanym pomiędzy budynkiem gospodarczym na działce nr [...], a centralna częścią działki nr [...] wynosi 12% (przewyższenie 3,60m)". Wójt Gminy G. dopuścił w charakterze dowodu wykonaną dokumentację oceniając ją pod względem formalno-prawnym oraz stwierdzając, iż jest ona kompletna, sporządzona w sposób czytelny. Pani B. S. wniosła również, iż sąsiad wykonał rowy odprowadzające przebiegające wzdłuż i wszerz jego nieruchomości po czym skierował wody opadowe wskazanymi rowami w stronę nieruchomości sąsiedniej. Właściciel działki nr [...] pan S. B. zaznaczył, że opisane rowy nie były przez niego wykonywane, a powodem ich powstanie jest spadek terenu oraz woda opadowa spływająca naturalnie. Oznajmił również że od momentu zakupu działki odstąpił od uprawy części rolnej o powierzchni około 90 arów, potwierdzając tym samym naturalny spływ wód. Gromadząca się woda przepływa do sąsiadującego cieku nazywanego przez miejscowych [...]" po czym wpada do rzeki S. .

Po zgromadzeniu przez organ materiału dowodowego oraz jego analizie w sprawie naruszenia stosunków wodnych pomiędzy działkami w obrębie S., organ stwierdził jednoznacznie, że w chwili obecnej nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie wynikiem czego jest brak zaistnienia szkody na w/w działce. Jedyną zaistniałą zmianą było zamulenie upraw rolnych rosnących w południowej części działki.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca – B. S., podnosząc, iż bruzdy i rowy na działce [...] wykonane są w kierunkach wschód-zachód i północ-południe, a naturalny spadek terenu biegnie z południowego zachodu na północny wschód, gdyby bruzdy i rowy były dziełem przyrody, woda przepływałaby zgodnie z naturalnym spadkiem terenu. Nieprawdą jest również, że właściciel wyżej wymienionej działki od momentu zakupu odstąpił od uprawy części rolnej. W roku 2019 i 2020 na działce uprawiano warzywa, co można sprawdzić w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ponieważ właściciel korzysta z dotacji unijnych. Odwołująca wskazała także, iż pracownik Urzędu Gminy nadmienił, że jej działka została tylko zamulona, co też jest nieprawdą, bo 3/4 uprawy malin zostało zniszczone, nie mówiąc o ziemniakach, cebuli, marchwi i pietruszce. Pole nawożone jest różnymi środkami ochrony roślin, tak samo buraki w pryzmach (przed pleśnią i szkodnikami). Dlatego woda odprowadzana na jej działkę powoduje spustoszenie w uprawach.

Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 22 czerwca 2022 roku, znak: SKO.PW/4171/117/2021 utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. orzekającą o odmowie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w sprawie naruszenia stosunków wodnych pomiędzy działkami nr ewid. [...] i [...] w S. w obrębie gminy G..

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu (także na skutek przypadku lub działania osób trzecich) zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

Z treści przytoczonego przepisu wynika jednoznacznie, że zastosowanie sankcji przewidzianej w ust. 3 może mieć miejsce w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w ust. 1 normy. Nałożenie obowiązku wynikającego z ust. 3 ustawy musi być zatem poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej, lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też, że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie.

Zmianą stanu wody na gruncie będzie więc każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Zmianą taką będzie także zmiana stanu wód podziemnych, gdy wpływa na zmianę ilości wody na gruncie.

Nadto cytowany przepis odnosi się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło już do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi to być naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich (tak np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lipca 2007r., sygn. IV SA/Wa 703/07, wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 października 2007 r., sygn. II SA/Kr 444/06 – wydane na podstawie niemal identycznie brzmiącego przepisu uprzednio obowiązującego w postaci art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2017, poz. 1121 ze zm.).

Regulacja z art. 234 ustawy Prawo wodne nie dotyczy szkód potencjalnych, tylko takich, które już wystąpiły i dadzą się choćby w minimalnym stopniu skonkretyzować. Zaznaczyć należy także, iż przepis powyższy nie zobowiązuje organu wykonawczego gminy do ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje właściwemu organowi wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie. Innymi słowy postępowanie administracyjne, prowadzone na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne ma wykazać zasadność nakazania właścicielowi danego gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, o którym mowa w tym przepisie. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym pojęcie zmian, które "szkodliwie wpływają" na grunty sąsiednie nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem konkretnej szkody dającej się zauważyć np. w trakcie oględzin przeprowadzonych jednorazowo (zob. wyrok WSA w Lublinie z 25 listopada 2010 r. , II SA/Lu 594/2010). Szkodliwe oddziaływanie zmiany stosunków wodnych na grunty sąsiednie może być bowiem procesem długotrwałym, wymagający obserwacji, niejednokrotnie niedający się stwierdzić w czasie jednorazowych, sporadycznych oględzin (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 lutego 2009 r. sygn. II SA/Bk 609/2008). Niemniej nie może to być szkoda hipotetyczna, która może w przyszłości wystąpić, ale szkoda, która istnieje i została stwierdzona i ustalono jej występowanie.

Wydanie takiej decyzji wymaga więc przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy i jakich zmian dokonał na swoim gruncie właściciel, czy zmiany te spowodowały zmiany stosunków wodnych i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim. Zmiany dokonane przez właściciela na jego gruncie mogą być różnego rodzaju np. może to być zmiana naturalnego ukształtowania terenu (przykładowo: utwardzenie dojazdów, nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, brak konserwacji urządzeń wodnych, budowa ogrodzenia, budowa studni, założenie pewnych urządzeń odwadniających itp.) i nie muszą powodować szkodliwych zmian na gruntach sąsiednich. Jednocześnie sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest wystarczający do zastosowania art. 234 ust.3 ustawy. Z powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że wójt może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom jedynie wtedy, gdy stwierdzi szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2009 sygn. II OSK 773/2008; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2010 r. sygn. II OSK 224/2009) tak więc istotne jest wykazanie związku przyczynowego pomiędzy dokonaną zmianą w stosunkach wodnych i ich szkodliwością na grunt sąsiedni.

Z akt sprawy wynika, iż w piśmie skierowanym do Wójta Gminy G. z dnia 16 listopada 2020r. Pani B. S. zwróciła się o skontrolowanie jej działki, która jest notorycznie zalewana przez wody opadowe z działki Pana S. B.. W piśmie wyjaśniono, że Pan S. B. skierował wodę na działkę Pani B. S. przez wykonanie kilkunastu bruzd traktorem wszerz swojej działki, a to spowodowało zalanie i zamulenie malin, jeżyn, warzyw i piwnicy.

Prowadzone przez Wójta Gminy G. postępowanie miało na celu ustalenie, czy właściciel działki nr [...] dokonał zmian stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, powodując zalewanie sąsiadującej posesji. Z zasobu Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w M. pozyskano arkusz mapy zasadniczej, natomiast okazała się ona nie wystarczająca do jednoznacznego określenia stanu wyjściowego niezbędnego do prawidłowego rozpatrzenia sprawy oraz orzeczenia czy do ewentualnego naruszenia stanu wody na gruncie faktycznie doszło. Ustalono, iż zgromadzone informacje nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy stąd organ I instancji zlecił uprawnionemu geodecie wykonanie terenowego pomiaru w obrębie działek [...] oraz [...] oraz porównanie rezultatów tych pomiarów z obecną treścią mapy zasadniczej, której aktualizacja przypadła na miesiąc październik 2019r. Podczas przeprowadzonej wizji lokalnej wyznaczonej na dzień 9 lipca 2021r. strony wskazywały miejsca pomiaru, które następnie podlegały kontroli pod względem przewyższeń. Po analizie różnic wysokości nie stwierdzono istotnych zmian, a dla niektórych punktów otrzymano takie same wartości. W załączonej opinii technicznej sporządzonej przez uprawnionego geodetę jednoznacznie stwierdzono, iż nie da się zmienić stosunków wodnych na przedmiotowych nieruchomościach ponieważ spadek terenu pomiędzy nimi jest znaczny i oscyluje w wartości około 12%. Właściciel nieruchomości nr [...] zaznaczył również, iż świadomie odstąpił od uprawy przedmiotowej działki żeby udowodnić, że wody opadowe spływają w sposób naturalny według naturalnego nachylenia terenu.

Po zgromadzeniu przez organ materiału dowodowego oraz jego analizie w sprawie naruszenia stosunków wodnych pomiędzy działkami w obrębie S., gmina G. organ I instancji stwierdził jednoznacznie, że nie doszło do zmiany stanu wody, a w konsekwencji brak jest zaistnienia szkody na w/w działce.

Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium przeanalizowało całość zgromadzonego materiału, a w szczególności wykonany przez uprawnionego geodetę pomiar terenowy w obrębie działek Nr [...] oraz [...] oraz porównanie rezultatów tych pomiarów z obecną treścią mapy zasadniczej pozyskanej z Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej w M., który miał na celu ustalenie, czy doszło do naruszenia stosunków wodnych pomiędzy wskazanymi nieruchomościami.

Zdaniem Kolegium, zgromadzony w sprawie materiał wykazał, iż w przedmiotowej sprawie właściciel działki nr [...] nie zmienił stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntu działki nr [...].

Wobec czego zasadne jest utrzymanie w mocy decyzji I instancji orzekającej o braku zmiany stanu wody na gruncie działki nr ewid. [...] powodującej szkodliwy wpływ na działkę nr ewid. [...] i w związku z tym o odmowie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Kolegium zwraca uwagę, że celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej. Rozstrzygnięcie takie jest możliwe, gdy organ administracji publicznej - zgodnie z zasadą ustalenia prawdy obiektywnej - podejmie niezbędne czynności zmierzające do wszechstronnego zbadania sprawy. Jednocześnie art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na ten organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Co więcej, organ administracji publicznej, zgodnie z art. 7 k.p.a., jest zobowiązany do podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli.

Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji w przedmiotowym postępowaniu uczynił zadość wyżej wskazanym obowiązkom. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia oraz zebrany w aktach materiał dowodowy wskazują, że organ I instancji przeprowadził w sposób właściwy postępowanie dowodowe.

W tym stanie rzeczy mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności, które należało uwzględnić przy rozpatrywaniu sprawy, całość materiału dowodowego oraz treść art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło jak na wstępie.

Skargę na powyższą decyzję wniosła B. S.. Wskazała, że nie zgadza się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z siedzibą na ul. [...], [...], numer [...] w sprawie naruszenia stosunków wodnych między działkami nr ewid. [...] i [...] w S. w obrębie gminy G. powodujący szkodliwy wpływ na działkę i budynek mieszkalny nr ewid. [...]. Dodała, że jej odwołanie od decyzji wydanej przez Urząd Gminy G. jest rozpatrzone nierzetelnie, a uzasadnienie decyzji napisane jest chaotycznie i lakonicznie. Decyzja została wydana 8 miesięcy po moim odwołaniu i po mojej półtoramiesięcznej interwencji telefonicznej, co jest niezgodne z KPA.

Kolegium zignorowało fakt, że podczas każdej wizji lokalnej, które odbyły się w latach 2019-2021, pracownik Urzędu Gminy G. wykonał po kilkanaście zdjęć obrazujących zniszczenia w piwnicy mojego domu oraz na działce. Mimo, że w każdym piśmie odwoławczym monitowałam, że takie zdjęcia są obecne w aktach Urzędu Gminy. Kolegium skupiło się na zniszczeniu plonów na działce, a pominęło najważniejszą sprawę, tj. zalewanie piwnic w budynku mieszkalnym mojego domu, gdzie znajduje się m. in. piec c. o., zapasy węgla i drewna opałowego oraz przechowywane są warzywa i narzędzia. W piwnicy nie ma wylewki betonowej, więc woda wsiąka w grunt, co może być przyczyną zawilgocenia i zagrzybienia pomieszczeń mieszkalnych. Regularne zalewanie piwnic wodą opadową może naruszyć fundamenty i pośrednio zagrozić konstrukcji budynku.

Kolegium nie sprawdziło również w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa czy i jak grunty orne na działce [...] były użytkowane w latach 2019-2020 i wcześniej.

Większość uzasadnienia decyzji stanowią cytaty z Prawa wodnego, ustawy z dnia 20 lipca 2017, następnie Kolegium stwierdziło, że po jednorazowych oględzinach pracownik Urzędu Gminy nie jest w stanie stwierdzić zmian zachodzących w czasie. Zaznaczam, że interwencji było kilka, co powinno być odnotowane w aktach sprawy Urzędu Gminy. Nadmieniam, że pracownicy na inspekcję skutków zalania przyjeżdżali po paru dniach, po mojej kilkakrotnej interwencji telefonicznej, kiedy już woda opadła i został namuł, a piwnice zostały posprzątane (usunięto wodę i muł), w celu ochrony budynku i znajdujących się tam sprzętów i opału przed zawilgoceniem.

Kolegium odniosło się do porównania współczesnych pomiarów terenu przez biegłego geodetę, na zlecenie Urzędu Gminy w G. z danymi na mapach z Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w M. i stwierdziło, że część punktów na mapach się pokrywa, a między pozostałymi nie ma istotnej różnicy. Stwierdzono również, że spadek terenu między wyżej wymienionymi działkami wynosi 12%, ale nie wspomniano o kierunku tego spadku, który zachodzi z południowego zachodu na północny wschód, czyli ukośnie. Wykonane rowy i bruzdy na działce pana B. przebiegają w kierunku zachód-wschód (równoleżnikowo) i południe-północ (biegunowo) kierując wodę przez głębokie rowy wykonane w granicy działek na moją działkę, natomiast na mojej działce woda płynie zgodnie z naturalnym spadkiem terenu zalewając dom.

Skarżąca wskazała, że problemy zalewania mojej posesji zaczęły się od czasu, kiedy pan B. zaczął użytkować tę działkę, wcześniej jako dzierżawca, a teraz jako właściciel. Początkowo kiedy chciałam załatwić sprawę zalewania działki i domu ugodowo, pan B. stwierdził, że na swojej działce wolno mu robić wszystko co chce, a w moim interesie leży zabezpieczenie mojego mienia.

Skarżąca podniosła ponadto, że w decyzji stwierdzono, że nie podała procentowych strat w uprawach. Informuję, że nie posiadam hektarów, tylko działkę 20-arową, na której stoi budynek mieszkalny, sad z drzewami i krzewami owocowymi oraz warzywnik. Faktycznie w kwestii jarzyn nie mogę stwierdzić procentowych strat ponieważ w Polsce warzywa są jednoroczne, sadzę od kilku do kilkunastu grządek każdego gatunku na własny użytek, w każdym roku stosuję płodozmian oraz zmieniam ilość grządek danego gatunku warzywa. W kwestii malin mogę stwierdzić, że 80% zostało zniszczonych przez skażoną wodę z działki pana B. (właściciel działki robił opryski 3 razy w tygodniu, a pryzmy warzyw przed okopcowaniem są pryskane na szkodniki i pleśń).

Obecnie na wyżej wymienionej działce stoją maszyny i urządzenia rolnicze. Z pewnych źródeł wiem, że działka ma być odrolniona, a właściciel wyżej wymienionej działki planuje budowę przechowalni na warzywa i garaży. Boję się, że modyfikacja terenu pod budowę budynków i dróg dojazdowych przyczyni się jeszcze bardziej do zalewania mojego domu i ogrodu.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z powodu bezzasadności, wskazując, że podtrzymuje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Ponadto należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 roku do 15 maja 2022 roku na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Zgodnie z brzmieniem art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Wszystkie strony nie zajęły w zakreślonym terminie stanowiska, dlatego też zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie trzeba wskazać, że jak wynika z wniosku złożonego przez Skarżącą do Wójta Gminy G., Skarżąca jest zalewana przez wody opadowe z spływające z działki nr [...] (działki pana S. B.). Wskazała przy tym, że na działce nr [...] właściciel wykopał rowki i wgłębienia, co spowodowało zmianę kierunku przepływu wody i skierowanie znacznej ilości wody na jej działkę.

W prowadzonym postępowaniu organ zatem w sposób pełny i wyczerpujący zbadać, czy stosownie do zapisów art. 234 ust. 1 pkt. 1) ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 2233 ze zm.) – dalej jako "PrWod", czy na działce nr [...] doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na tym gruncie wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Tymczasem Organy ograniczyły się w istocie jedynie do oględzin oraz do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety. Z opinii tej wynika, że po analizie różnic wysokości nie stwierdzono istotnych zmian w poziomie gruntu na przestrzeni ostatnich lat, a dla niektórych punktów otrzymano takie same wartości.

Owa opinia jednak, to w istocie opis techniczny, do którego dołączona jest mapa sytuacyjna (por. k. 80-82 a.a.). Opis ten kończy się wnioskiem geodety, że "nie da się zmienić stosunków wodnych na przedmiotowych działkach, ponieważ przedmiotowa działka nr [...] jest położona ze znacznym skłonem w kierunku działki nr [...], gdzie skłon w obszarze budowanym od budynku gospodarczego na działce nr [...] przy punkcie nr [...] w stosunku do połowy działki nr [...] wynosi 317.2-313.6=3,6m, co na długości 31 m daje spadek 12%".

Trzeba jednak zauważyć, że skarżąca wskazała, iż zalewanie jej nieruchomości następuje dopiero od wiosny 2020 roku. Oznacza to, że powodem zalewania jest jednak inna okoliczność niż podniesienie poziomu działki, które jak wynika z treści opinii geodety nie nastąpiło.

Wobec tego organy były obowiązane do ustalenia jakie są rzeczywiste powody zalewania działki Skarżącej. Tego jednak organy zaniechały i ustaliły, że w istocie "nie da się zmienić stosunków wodnych na przedmiotowych nieruchomościach" ponieważ spadek terenu pomiędzy nimi jest znaczny i oscyluje w wartości około 12%" (por. k. 121 a.a. – s. 4 uzasadnienia decyzji SKO) – przy czym punktem odniesienia dla dokonania takich ustaleń była opinia geodety. W konsekwencji organy wskazały, że nie może być w związku z tym o żadnej szkodzie, albowiem nie doszło do naruszenia stosunków wodnych.

Trzeba zaznaczyć jednak, że biegły z zakresu geodezji nie jest biegłym z zakresu hydrologii i nie mieści się w zakresie opiniowania przez geodetę rozstrzyganie o tym czy "da się zmienić stosunki wodne na przedmiotowych nieruchomościach", ani też czy doszło do naruszenia tych stosunków i z jakich powodów.

Zaznaczyć trzeba, że – jak wskazuje Skarżąca – jej nieruchomość jest zalewana od wiosny 2020 roku. Jakie jest jednak źródło tego zlewania i jakie procesy spowodowały to zalewanie, te okoliczności muszą być ustalone przez organy. Na gruncie niniejszej sprawy dokonane ustalenia faktyczne mają wybiórczy charakter i w zasadzie sprowadzają się do powielenia wniosków z opisu technicznego sporządzonego biegłego geodety przy przemilczeniu jednak innych okoliczności, które nie korespondują w żadnej mierze z wnioskiem opinii, że "da się zmienić stosunków wodne na przedmiotowych nieruchomościach".

Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że skarżąca podnosiła przy tym, co najmniej na dwie okoliczności, które muszą być zweryfikowane w sposób niebudzący wątpliwości przez organy. Po pierwsze chodzi o wykonanie poprzecznych "rynien" czy "rowów" na działce nr [...] i wpływu wykonania tych "rynien" czy "rowów" na zmianę spływu wody z działki.

Niezależnie istotne znacznie ma, zgłaszane przez także Skarżącą, a całkowicie zbagatelizowane przez organy, zaprzestanie uprawy części rolnej o powierzchni około 90 arów, co mogło mieć zasadniczy wpływ na odpływ wody z działki nr [...].

Trzeba podkreślić, że stosownie do art. 234 ust. 1 pkt. 1) PrWod Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Oznacza to, że nie tylko zmiana kierunku, ale i również zmiana natężenia odpływu wody z nieruchomości stanowi o naruszeniu powyższego zakazu. Do zmiany natężenia natomiast może dochodzić nie tylko poprzez podniesienie poziomu gruntu, co w niniejszej sprawie – jak wynika z opinii geodety – nie występuje, ale również może wynikać zarówno z dokonania na gruncie żłobień w postaci rowów jak i zaprzestania uprawy części rolnej nieruchomości o znacznej powierzchni około 90 arów.

Te okoliczności – powoływane przez skarżącą – nie zostały jednak zweryfikowane przez organy, co stanowi o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. Zebrany w sprawie materiał nie jest wystarczający i pełny dla możliwości załatwienia sprawy. Organy będą zatem obowiązane ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej, poddając wnikliwej analizie, w szczególności kwestię zarówno dokonania na gruncie żłobień w postaci rowów jak i zaprzestania uprawy części rolnej nieruchomości o znacznej powierzchni około 90 arów oraz ustalić jakie są rzeczywiste powody zalewania nieruchomości Skarżącej od 2020 roku. Jedynie na marginesie należy wskazać, że biegły z zakresu geodezji nie jest odpowiedni dla przesądzania jakie są powody i źródła zalewania nieruchomości Skarżącej.

Organ winien opracować czytelny materiał graficzny, który będzie jasno przedstawiał: położenie działek, istotne dla sprawy elementy ich urządzenia (wraz z ich opisem), kierunki spływu wód, kierunki świata. Materiałem pomocniczym w zobrazowaniu stanu na gruncie mogą być również fotografie, jednakże rzetelne zgromadzenie materiału wymaga ich szczegółowego opisania i odniesienia do miejsca w terenie.

Wobec stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania zaskarżona decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Decyzja organu I instancji uchylona została na zasadzie art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 300 zł składa się kwota uiszczonego przez skarżącą wpisu.