Wyrok NSA, sygn. akt III SA 109/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
article: art. 906
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ renta jest wskazanym przez ustawodawcę przykładem trwałego ciężaru a więc okoliczność trwałości nie podlega odrębnej ocenie gdyż jest cecha prawidłowo ustanowionej renty.

TEZY

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ renta jest wskazanym przez ustawodawcę przykładem trwałego ciężaru a więc okoliczność trwałości nie podlega odrębnej ocenie gdyż jest cecha prawidłowo ustanowionej renty.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wiesławy i Karola K. na decyzję Izby Skarbowej w W. Oddział Zamiejscowy S. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych - uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy decyzje Urzędu Skarbowego w M.-M., w których określono zaległości podatkowe Wiesławy i Karola K. w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1997 i 1998. Przyczyną wydania decyzji wymiarowych było zakwestionowanie przez organy podatkowe istnienia podstaw dla dokonanych przez podatników, w złożonych wspólnych zeznaniach podatkowych, odliczeń od dochodu rent jakie Karol K. wypłacił Marzenie W. na podstawie umów zawartych 5.03.1997 r. i 5.02.1998 r. na kwoty 1.390 i 1.770 zł. płatne w ratach miesięcznych od 200 do 300 zł. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego /wyrok z dnia 5 maja 1999 r. III SA 8073-8074/98/ organy podatkowe oceniły, że zawarte na okres jednego roku umowy nie posiadają cechy trwałości a co za tym idzie nie mogą być przedmiotem odliczeń na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./.

Obie ostateczne decyzje Izby Skarbowej zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego małżonkowie K. Wnosząc o ich uchylenie jako niezgodnych z prawem zarzucili im niesłuszność poglądu, iż renta świadczona przez nich osobie trzeciej powinna nosić znamiona trwałości i ciągłości. Art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych /cyt. wyżej/ oddziela i przez to rozróżnia pojęcia "renty" od "innych trwałych ciężarów". W kwestii powyższej odwołali się do wyroków NSA bez wskazania ich sygnatur. Równocześnie zakwestionowali przedstawioną przez organy podatkowe wykładnię terminu "trwały ciężar" wywodząc, że ustanowiona przez skarżącego renta ma znamiona trwałości. Wyrazili również pogląd, iż mające miejsce rozbieżności w orzecznictwie sądowym nie mogą działać na szkodę podatników.

Odpowiadając na skargi Izba Skarbowa wniosła o uwzględnienie skarg. Zaskarżone decyzje nie uwzględniają interpretacji przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jakiej dokonał Sąd Najwyższy w sprawach o sygnaturach III RN 192/99, III RN 193/99 i III RN 194/99 wyrokami z dnia 3 lutego 2000 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniesione skargi, pomimo zawartych w ich uzasadnieniach wewnętrznych sprzeczności, wsparte stanowiskiem Izby Skarbowej, zasługują na uwzględnienie. Stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji opiera się na zakwestionowaniu cech trwałości w umowach rent jakie ustanowił Karol K. na rzecz Marzeny W. Jest ono sprzeczne z poglądem Sądu Najwyższego wypowiedzianym w zacytowanych wyżej trzech wyrokach z dnia 3 lutego 2000 r., które podziela skład orzekający rozpoznający niniejszą sprawę. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych renta jest wskazanym przez ustawodawcę przykładem trwałego ciężaru a więc okoliczność trwałości nie podlega odrębnej ocenie gdyż jest cechą prawidłowo ustanowionej renty. Mając na uwadze ten pogląd, który znalazł się również w skardze, niekonsekwentnym jest zamieszczenie w drugiej części skargi polemiki czy zawarte umowy przez skarżącego mają cechy trwałości czy też nie. Oczywiście badaniu przez organ podatkowy podlega czy umowa renty spełnia wszystkie jej niezbędne cechy jakie przewidują art. 903-907 Kc. W ślad za Sądem Najwyższym zwrócić należy uwagę na fakt, iż umowa renty musi mieć swoją przyczynę. Badanie tej cechy umowy renty jest z punktu widzenia dopuszczalności dokonania odliczenia od dochodu równie ważne jak ocena czy czynność prawna mająca określone skutki podatkowe nie jest czynnością prawną pozorną /art. 83 par. 1 Kc/.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stanął na stanowisku, że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne - art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak również przepisy formalne - art. 122 i art. 187 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa z uwagi na brak ustaleń i rozważań dotyczących istotnych w sprawie okoliczności wskazanych wyżej. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Orzeczenie o kosztach oparto na art. 55 ust. 1 cyt. ustawy o NSA.