Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 799/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit. a i c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1 i 6
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Sędzia WSA Jolanta Górska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia 30 maja 2008 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) oraz art. 2 § 1 pkt 1, art. 207 i art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), w związku z uchwałą Rady Gminy nr [...] z dnia 25 maja 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębu M. (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2007 nr 7, poz. 226), ustalił T. i W. M. opłatę w wysokości 16.309,00 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - działki nr [...], obręb M., o powierzchni 1,29 ha, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą KW 11463, na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wskazaną wyżej opłatę T. i W. M. zobowiązani są wnieść w terminie 14 dni, od dnia doręczenia niniejszej decyzji.

W uzasadnieniu organ podał, że Rada Gminy uchwałą nr XXXIV /289/06 z dnia 25 maja 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębu M. (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2007 r. Nr 7, poz. 226) ustaliła stawkę procentową opłaty, o której mowa wart. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) na 30 % wzrostu wartości nieruchomości. Po wejściu w życie planu miejscowego T. i W. M. zbyli stanowiącą ich własność nieruchomość-działkę nr [...], obręb M., o powierzchni 1,29 ha, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą KW [...], co wynika z przesłanego Wójtowi Gminy odpisu aktu notarialnego umowy darowizny i ustanowienie służebności z dnia 19 marca 2008 r. Repertorium A nr [...] notariusza R. Ł.. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy i zagospodarowaniu przestrzennym, wzrost wartości nieruchomości obliczono jako różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu planu miejscowego a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem, na podstawie operatu szacunkowego z dnia 14 maja 2008 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego K. N.. Wartość nieruchomości przed zmianą wynosiła 27.422,00 zł, po uchwaleniu planu 81.786,00 zł, co przy zastosowaniu stawki renty planistycznej w wysokości 30% daje kwotę opłaty w wysokości 16.309,00 zł. Termin płatności opłaty wynika z art. 47 Ordynacji podatkowej.

T. i W. M. na powyższą decyzję wnieśli odwołanie, w którym zakwestionowali wydane rozstrzygnięcie zarzucając naruszenie art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię oraz wskazali na naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - art. 6, art. 7, art. 10 § 1, art. 77, art. 80, art. 107 § 3. Nadto wyjaśnili, że przedmiotową działkę podarowali swojej córce z racji wystąpienia o przyznanie świadczenia rentowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia 23 lipca 2008 r. Nr [...], wydaną na podstawie art.127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło opisaną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji.

Kolegium w uzasadnieniu wskazało, że zgodnie z regulacją zawartą wart. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązek uiszczenia jednorazowej opłaty określonej w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości ciąży na właścicielu lub użytkowniku wieczystym, jeżeli wartość nieruchomości wzrosła w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nastąpiło zbycie nieruchomości. Analizując w świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego instytucję tzw. renty planistycznej w postaci jednorazowej opłaty (uchwała NSA z 30.10.2000r., OPK 16/00) w aspekcie pojęcia "zbycie", uznało, że jeżeli z powodu uchwalenia lub zmiany planu wzrosła wartość nieruchomości - tylko odpłatne "zbycie" nieruchomości powoduje powiększenie majątku zbywcy i uzyskanie dodatkowych korzyści. Natomiast w razie przeniesienia własności nieruchomości objętej planem, dokonanego na podstawie umowy o charakterze nieodpłatnym, do skutku, o którym mowa nie dochodzi. Co prawda, również w takim wypadku właściciel lub użytkownik wieczysty wyzbywa się swego prawa (własności, użytkowania wieczystego) i to kosztem swego majątku, ale przez świadczenie nieodpłatne, nieekwiwalentne. Nieodpłatność ta oznacza, że darczyńca nie otrzymuje w zamian żadnego ekwiwalentu ani w chwili tej czynności prawnej, ani w przyszłości. Skoro zaś wyzbyciu się prawa w tej formie nie towarzyszy jednocześnie przysporzenie majątku, to brak jest argumentów mogących przemawiać za tym, by wolą ustawodawcy było obciążenie zbywcy nieruchomości opłatą na rzecz gminy. Należy uwzględnić, że podstawą do pobrania opłaty nie jest sam fakt wzrostu wartości nieruchomości w następstwie uchwalenia planu, ale zbycie nieruchomości, której wartość wzrosła w związku z zaistnieniem tego faktu. Prowadzi to do wniosku, iż użyty w art. 36 ust. 3 i 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym termin prawny "zbycie" nieruchomości nie może obejmować przeniesienia własności lub prawa użytkowania wieczystego w drodze umowy darowizny. W konsekwencji - jednorazowej opłaty, o której mowa w omawianym przepisie nie można pobrać w wypadku dokonania darowizny nieruchomości. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że przeniesienie własności działki Nr [...] o powierzchni 1,29 ha w m. M. nastąpiło w drodze darowizny. Świadczy o tym umowa darowizny potwierdzona aktem notarialnym z dnia 19 marca 2008 r. (repertorium A numer [...]), z której wynika, że odwołujący się W. G. M. i jego małżonka T. B. M. przekazali swojej córce W. K. B. w formie darowizny przedmiotową nieruchomość. Ponieważ nie jest dopuszczalne pobranie jednorazowej opłaty w takich okolicznościach, postępowanie organu I instancji było bezprzedmiotowe, co musiało skutkować jego umorzeniem. Kolegium odnosząc się do podniesionych przez odwołujących się zarzutów naruszenia przepisów art. 6, 7, 10 § 1, 77, 80 i 107 § 3 kpa wskazało, że fakt naruszenia przepisów procedury administracyjnej nie decydował o sposobie rozstrzygnięcia sprawy, jednakże wydaje się niedopuszczalna odmowa udostępnienia stronie postępowania akt sprawy czy wydanie decyzji przed wyznaczonym terminem do wypowiedzenia się w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł Prokurator Okręgowy domagając się jej uchylenia. Zarzucił naruszenie art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię, mającą wpływ na wynik sprawy, a polegającą na uznaniu, że obowiązek pobrania przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta jednorazowej opłaty w przypadku zbycia nieruchomości nie oznacza upoważnienia do naliczania takiej opłaty w przypadku przeniesienia własności lub użytkowania wieczystego w formie darowizny.

W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał, że art. 36 ust 4 ustawy w brzmieniu pierwotnym przewidywał wymierzenie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wyłącznie w razie dokonania jej sprzedaży. Przepis ten jednakże został, z dniem 22 września 2004 r., zmieniony przez art. 10 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 1492) w ten sposób, że "sprzedaż" zastąpiono pojęciem "zbycie". W ustawie tej nie zostało sprecyzowane pojęcia "zbycie", to jednak należy wziąć pod uwagę, że cytowaną ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. dodano w art. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. , Nr 46, poz. 543 ze zm.) punkt 3b zawierający definicję ustawową "zbycia i nabywania nieruchomości", przez co należy rozumieć dokonywanie czynności prawnych na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste. W tej sytuacji, przy określeniu zakresu zastosowania art. 36 ust 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należało odwołać się do definicji zbywania nieruchomościami zawartej w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Pogląd powyższy znajduje poparcie w orzecznictwie, w tym w wyrokach, które zostały wydane w podobnych sprawach przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. W uzasadnieniu wyroku z dnia 6 sierpnia 2008 r. w sprawie sygn. akt II SA Gd 349/08 sąd nawiązał także do pojęć z zakresu prawa cywilnego wskazując, że przeniesienie własności stanowi przejście prawa własności z jego dotychczasowego podmiotu (zbywcy) na inny podmiot (nabywcę) na podstawie umowy. Jednoczesne dokonanie zmiany brzmienia art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w ten sposób, że słowo "sprzedaż" zastąpiono słowem "zbycie" oznacza, iż ustawodawca dostrzegł wąskie zastosowanie tego przepisu jedynie do typowych czynności sprzedaży oraz poszerzył katalog zdarzeń prawnych objętych jego regulacją. Skoro zaś powyższe zmiany zostały zawarte w jednym akcie prawnym zasadnym jest przyjęcie, iż ustawodawca zamierzał pojęciem zbycia nieruchomości wprowadzonym w art. 36 ust 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym objąć definicje wprowadzoną w art. 4 pkt 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższe stanowisko znajduje także poparcie w poglądach doktryny, zgodnie z którymi umowa zamiany mieści się w granicach zwrotu "zbycie" (A Miller, Niektóre problemy wpływu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na wartość nieruchomości, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego z 2005r. nr 7, str.18), zaś jako zbycie należy traktować każde przeniesienie prawa własności lub użytkowania wieczystego w drodze czynności prawnej. Nie ma przy tym znaczenia czy czynność została dokonana odpłatnie, czy pod tytułem darmym, czy świadczenia stron są ekwiwalentne (K. Swiderski, Odpowiedzialność Gminy z tytułu szkód spowodowanych kształtowaniem ładu przestrzennego, Samorząd Terytorialny z 2006 r. nr 9, str. 23). Pogląd wyrażony w piśmiennictwie został przejęty na gruncie orzecznictwa, w którym w sposób jednoznaczny stwierdza się, że wprowadzona do art. 36 ust 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym instytucja prawna tzw. renty planistycznej związana jest ze wzrostem wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem lub zmianą planu, przy czym dopiero zbycie nieruchomości przed upływem 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana stały się obowiązujące, uruchamia mechanizm ustalenia tej opłaty. Natomiast skutek, o którym mowa w powyższym przepisie wiąże się z przysporzeniem, powiększeniem majątku, uzyskaniem dodatkowych korzyści w razie zwiększenia wartości nieruchomości. Opłata planistyczna należy się gminie, gdy majątek właściciela (od 24 grudnia 1997 r. także użytkownika wieczystego) zwiększy się w następstwie uchwalenia, zmiany planu, a nie sprzedaży nieruchomości. Zbycie nieruchomości uruchamia mechanizm pobrania opłaty stanowiąc zarazem drugą z koniecznych przesłanek dla zastosowania tej instytucji prawnej. Pierwszą jednak przesłanką, bez której zaistnienia niemożliwe byłoby późniejsze uruchomienie tego trybu jest wzrost wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia lub zmiany planu. Powstanie obowiązku uiszczenia opłaty na rzecz gminy zależne jest od łącznego spełnienia przesłanek ustanowionych w art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie sygn. akt II OSK 642/05, niepubl.).

Odwołanie się w zaskarżonej decyzji przez SKO w Słupsku do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 16/00 (ONSA z 2001 r., Nr 2, poz. 64) nie może być wiążące, ponieważ uchwała ta została podjęta na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy o zagospodarowaniu i planowaniu przestrzennym z dnia 7 lipca 1994 r. i w czasie jej podjęcia brak było w polskim systemie prawnym definicji "zbycia nieruchomości". W konsekwencji stwierdzić należy, że przeniesienie własności nieruchomości w drodze umowy darowizny stanowi zbycie nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, z którym wiąże się obowiązek uiszczenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Ponieważ zawarcie przez T. i W. M. umowy darowizny przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w dniu 19 marca 2008 r. należało w niniejszej sprawie stosować przepis art. 36 ust 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu nadanym w/w ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. Powyższe przesłanki w ustalonym stanie faktycznym sprawy zostały spełnione. Wykładnia art. 36 ust 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dokonaną przez organ odwoławczy zdaniem Prokuratora jest błędna, co stanowi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Ponadto Prokurator wskazał, że w przedmiotowej sprawie, wbrew temu co podniesiono w odwołaniu, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w takim zakresie by mogło to mieć wpływ na wynik sprawy. T. M. zapoznał się z aktami sprawy (notatka służbowa z dnia 30 maja 2008 r.).

Prokurator podał nadto, iż wniesienie skargi w niniejszej sprawie wynika z faktu, iż Gmina nie ma interesu prawnego we wniesieniu skargi na decyzję organu odwoławczego dotyczącą opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ustalonej przez organ tej gminy (por. postanowienie z dnia 30 lipca 2007 r. WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 527/2007).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wskazało również, że od przytaczanego przez skarżącego wyroku WSA w Gdańsku z dnia 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt 349/08, wywiodło skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wymienionej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kontrolując zatem legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż opisana wyżej decyzja SKO narusza prawo.

Zasadniczy dla rozstrzygnięcia sprawy stan faktyczny jest niesporny i prawidłowo został przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustalony. Jak zatem wynika z ustaleń organu i okoliczności sprawy W. i T. małżonkowie M. aktem notarialnym Repertorium A numer [...] z dnia 19 marca 2008 r. dokonali darowizny na rzecz córki W. B. gospodarstwa rolnego, obejmującego m.in. działkę o numerze [...] obręb M. o powierzchni 1,29 ha, dla której Sąd Rejonowy prowadzi Księgę wieczystą KW nr [...], z jednoczesnym ustanowieniem na ich rzecz dożywotniej, nieodpłatnej służebności osobistej mieszkania (vide: fotokopia wypisu aktu notarialnego w aktach administracyjnych I instancji). Przeniesienie własności nieruchomości nastąpiło w zamian za rentę strukturalną, w trybie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750, ze zm.).

Wójt Gminy po wpływie odpisu opisanego aktu notarialnego wszczął z urzędu (w trybie przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa) postępowanie administracyjne w sprawie naliczenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości – działki nr [...] i na podstawie operatu szacunkowego z dnia 14 maja 2008 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego K. N. stwierdzając, że nastąpił wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości na skutek zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzją z dnia 30 maja 2008 r. Nr [...] ustalił T. i W. M. opłatę w wysokości 16.309,00 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił między innymi przepis art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), zaś wymiar opłaty wyliczono według stawki w wysokości 30% określonej w uchwale Rady Gminy Nr [...] z dnia 25 maja 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębu M. (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2007 r., Nr 7, poz. 226).

Na skutek odwołania od opisanej decyzji wniesionego przez małżonków M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję i umorzyło postępowanie przed organem I instancji uznając, że "zbycie nieruchomości", o którym mowa w art. 36 ust. 3 i 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie obejmuje darowizny, która jest czynnością prawną pod tytułem darmym. W rezultacie umowy przeniesienia własności (użytkowania wieczystego) nieruchomości o charakterze nieodpłatnym nie zachodzi skutek w postaci wzrostu wartości nieruchomości (w związku z uchwaleniem planu).

Szerzej przedstawione wyżej stanowisko SKO, odwołujące się do treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 16/00 (ONSA z 2001 r., Nr 2, poz. 64), jest przedmiotem krytyki zawartej w skardze.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie zarzut skargi sprowadzający się do naruszenia przez SKO art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego wadliwą wykładnię jest uzasadniony.

Przepis art. 36 ust. 4 ustawy w brzmieniu pierwotnym przewidywał wymierzenie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wyłącznie w razie dokonania jej sprzedaży. Zapis ten zmieniony został z dniem 22 września 2004 r. przez art. 10 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 1492) w ten sposób, że "sprzedaż" zastąpiono pojęciem "zbycie". Brak jest legalnej definicji tego ostatniego pojęcia w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jednakże nowelą z dnia 28 listopada 2003 r. dodano w art. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) punkt 3b zawierający definicję ustawową "zbywania i nabywania nieruchomości", które należy rozumieć jako "dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste".

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje pogląd wyrażony przez WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 6 sierpnia 2008 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 349/08 (nie publ.), że wykładając pojęcie "zbycia" wprowadzone do art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym trzeba odwołać się do definicji "zbywania nieruchomości" zawartej w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Przytoczona wyżej definicja nawiązuje do pojęć z zakresu prawa cywilnego, a w nauce prawa cywilnego przeniesienie własności stanowi przejście prawa własności z jego dotychczasowego podmiotu (zbywcy) na inny podmiot (nabywcę) na podstawie umowy. Jednoczesne dokonanie zmiany brzmienia art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w ten sposób, iż słowo "sprzedaje" zastąpiono słowem "zbywa" oznacza w ocenie Sądu, że celem ustawodawcy, który dostrzegł wąskie zastosowanie wskazanego przepisu jedynie do typowych czynności sprzedaży było poszerzenie katalogu zdarzeń prawnych objętych jego regulacją. Skoro zaś powyższe zmiany zostały zawarte w jednej ustawie nowelizującej uprawnionym jest stanowisko, że ustawodawca zamierzał pojęcie "zbycia nieruchomości" wprowadzone w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym odnieść do definicji wprowadzonej w art. 4 pkt 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Taki sposób rozumowania może być potwierdzony także zmianami wprowadzonymi nowelą z dnia 28 listopada 2003 r. do art. 37 ust. 5 i 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W szczególności, zdaniem Sądu, przepis art. 37 ust. 11 w aktualnym brzmieniu odsyła do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami również w zakresie definicji pojęcia "zbycie nieruchomości". Skoro bowiem ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawiera definicji legalnej "zbycia nieruchomości", a obowiązek pobrania jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości jest jednym ze skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych, o czym mowa w art. 37 ust. 11 tej ustawy, to w postępowaniu w przedmiocie tej opłaty pojęcie "zbycia nieruchomości" należy rozumieć zgodnie z definicją zawartą w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Jako niedopatrzenie ustawodawcy trzeba przy tym potraktować pozostawienie w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym regulacji, iż "wysokość opłaty o której mowa w art. 36 ust. 4 ustala się na dzień sprzedaży". Przyjęcie wyłącznie gramatycznej wykładni wskazanego przepisu czyniłoby opisaną nowelizację bezcelową, albowiem określenie wartości nieruchomości na dzień jej sprzedaży wyklucza możliwość ustalenia jej wartości, gdy została ona zbyta w inny sposób. W takim przypadku należy więc odwołać do wykładni celowościowej i systemowej (por. T.Bąkowski, Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz. Wyd. Zakamycze, Kraków 2004)

Nie jest trafne odwoływanie się przez SKO w zaskarżonej decyzji do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 16/00 (ONSA z 2001 r., nr 2, poz. 64). Wyrażony w tej uchwale pogląd stał się nieaktualny w obecnie obowiązującym stanie prawnym, bowiem w wyniku nowelizacji z dnia 28 listopada 2003 r. do polskiego systemu prawa wprowadzono pojęcie "zbycia nieruchomości", a przytaczana uchwała została wydana w stanie prawnym, w którym brak było w przepisach prawa takiej definicji. Niezależnie od powyższego, Sąd nie podziela rozumowania przedstawionego w uzasadnieniu tej uchwały. Zarówno w myśl przepisu art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, do którego odnosiła się wskazana uchwała, jak i zgodnie z art. 36 ust. 4 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zasadniczą przesłanką naliczenia tzw. renty planistycznej jest wzrost wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podkreśla się w orzecznictwie, że opłata planistyczna należy się, gdy majątek właściciela zwiększy się w następstwie uchwalenia lub zmiany planu. Zbycie nieruchomości uruchamia jedynie mechanizm pobrania opłaty i stanowi zarazem drugą z koniecznych przesłanek do zastosowania tej instytucji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 955/05, Baza orzeczeń Lex nr 275481). Tymczasem w uzasadnieniu uchwały z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 16/00 przyjęto, że jeżeli z powodu uchwalenia lub zmiany planu wzrosła wartość nieruchomości, tylko odpłatne "zbycie" nieruchomości powoduje powiększenie majątku zbywcy, uzyskanie dodatkowych korzyści. Nie można się zgodzić z takim stwierdzeniem, albowiem majątek zbywcy zwiększa się w istocie już na skutek zmiany przeznaczenia nieruchomości w nowym (zmienionym) planie. Okoliczność, czy w przyszłości właściciel dokona zbycia nieruchomości, a w szczególności czy dokona tego w ciągu 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy lub jego zmiany stały się obowiązujące, ma tylko znaczenie dla ustalenia renty planistycznej. Natomiast korzyść uzyskana przez zbywcę jest jedynie następstwem wzrostu wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia lub zmiany planu. Nie jest zatem istotną okoliczność, czy zbycie nieruchomości uzasadniające pobranie renty planistycznej miało charakter odpłatny, czy dokonane zostało pod tytułem darmym.

Skoro przeniesienie własności nieruchomości w drodze umowy darowizny w ocenie Sądu stanowi zbycie nieruchomości w rozumieniu art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, z którym wiąże się obowiązek uiszczenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, jako wadliwą należy uznać wykładnię tego przepisu dokonaną przez SKO. Błędnie zatem, naruszając wymieniony przepis prawa materialnego, uznało SKO, że zachodzi bezprzedmiotowość niniejszego postępowania administracyjnego, przez co naruszyło również przepisy postępowania - art. 105 kpa i art. 138 § 1 pkt 2 w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze będąc związane oceną prawną w zakresie wykładni art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, odniesie się szczegółowo do pozostałych wskazanych w odwołaniu naruszeń prawa – przepisów postępowania i po ustaleniu stanu faktycznego niezbędnego dla oceny prawidłowości decyzji podjętej przez organ I instancji wyda jedną z decyzji określonych w art. 138 § 1 pkt 1 i 2 lub § 2 kpa.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, zaś na podstawie art. 152 tej ustawy w punkcie drugim sentencji orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.