Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1081/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Sekretarz sąd. Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 19 października 2005r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 21 lutego 2005 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 81 ust. 1 – 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego ustalił na rzecz A. L. częściową odpłatność za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej proporcjonalnie do faktycznego czasu pobytu na okres od dnia 1 grudnia 2004 r. po [...] zł miesięcznie do czasu pozostawania dziecka w placówce. Decyzję tę A. L. odebrała osobiście w dniu [...] r. i nie wniosła od niej odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia 14 czerwca 2005 r. wydanym na podstawie art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 21 lutego 2005 r. Nr [...]. Jako umotywowanie podjęcia z urzędu postępowania organ ten podał, że zachodzi prawdopodobieństwo wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.

Wskazany powyżej organ decyzją z dnia 8 września 2005 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 158 w związku z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 21 lutego 2005 r. Nr [...]. W motywach decyzji podano, że powyższą decyzją Prezydenta Miasta K. zobowiązano A. L. do uiszczenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej proporcjonalnie do czasu pobytu na okres od 1 grudnia 2004 r. do czasu pozostawania dziecka w placówce po [...] zł w danym miesiącu. Od decyzji tej strona nie wniosła odwołania i stała się ona decyzją ostateczną. Powodem uruchomienia postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności stało się podejrzenie, że decyzja ta wydana została w sprawie rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną. Jednakże w ramach przeprowadzonego dodatkowego postępowania dowodowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uznało, że wskazana przesłanka stwierdzenia nieważności nie występuje. Zatem zdaniem wskazanego organu wyczerpane zostały przesłanki umorzenia postępowania przewidziane treścią art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z decyzją tą nie zgodziła się A. L., która wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku tym wskazała, że córka nie przebywała w placówce opiekuńczo – wychowawczej, lecz w Ochotniczym Hufcu Pracy w L. i nie znajduje podstaw do obciążania jej odpłatnością za pobyt w placówce opiekuńczo – wychowawczej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia

19 października 2005 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 i art. 158 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości swoją decyzję z dnia 8 września 2005 r. o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia21 lutego 2005 r. Nr [...] i orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 21 lutego 2005 r. Nr [...] w sprawie ustalenia częściowej odpłatności uiszczanej przez A. L. za pobyt jej dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, proporcjonalnie do faktycznego czasu pobytu, na okres od dnia 1 grudnia 2004 r. do czasu pozostawania dziecka w placówce po [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wpierw przedstawiło przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie, a następnie swoje stanowisko. W pierwszej kolejności organ ten zaznaczył, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem w orzecznictwie sądowym, jeżeli organ prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie dopatrzy się występowania przesłanek uzasadniających podjęcie tego typu decyzji, winien orzec o odmowie stwierdzenia nieważności danej decyzji. Z tego też względu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowiło wyeliminować z obrotu prawnego swoją decyzję z dnia 8 września 2005 r. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ ten przeszedł do analizy akt sprawy przekazanych przez Prezydenta Miasta K. w kontekście występowania przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 21 lutego 2005 r. W następstwie przeprowadzonych czynności organ ten nie znalazł podstaw do uznania, że decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 21 lutego 2005 r. zawiera wady uzasadniające stwierdzenie jej nieważności. Mocą postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 8 października 2004 r. o umieszczeniu S. L. w Pogotowiu Opiekuńczym nr [...] w K. nastąpiło ograniczenie władzy rodzicielskiej nad S. L. W następstwie tego postanowienia Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 22 października

2004 r. orzekł o skierowaniu wyżej wymienionej na pobyt całodobowy do wskazanej placówki do czasu ustąpienia przyczyny jej umieszczenia. Z chwilą skierowania S. L. do Pogotowia Opiekuńczego Nr [...] w K. i umieszczenia jej w niej, Dyrektor tej placówki przejął pieczę nad nią. Sprawowanie tej pieczy nie ustało, gdy została skierowana do Ochotniczego Hufca Pracy w L., ponieważ Sąd Rejonowy w K. nie zmienił swojego rozstrzygnięcia w sprawie. Piecza ta istniała także wówczas, gdy faktycznie w niej nie przebywała z uwagi na samowolne opuszczenie Ochotniczego Hufca Pracy i nie pojawienie się w Pogotowiu Opiekuńczym Nr [...] w K.. Nadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że ustalona wysokość odpłatności równa się wysokości alimentów, jakie A. L. otrzymuje od ojca S., a zatem Prezydent Miasta K. ustalił wysokość odpłatności w wysokości dochodów dziecka.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniosła A. L.. W skardze tej ponownie wyraziła niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, a w szczególności podniosła, że nakazuje się jej płacić za fikcyjny pobyt jej córki w placówce opiekuńczo-wychowawczej w sytuacji, gdy ona w niej nie przebywała.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, jaką zamieściło w uzasadnieniu swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Sąd nie dopatrzył się takich uchybień, które pozwalałyby mu na uwzględnienie wniesionej skargi.

W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu administracji podjęta w ramach trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji administracyjnej, jakim jest postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym stwierdzenie nieważności jest możliwe w sytuacji, gdy sama decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa, a stan faktyczny i prawny sprawy nie nasuwa żadnych wątpliwości ( zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 marca 2004 r. sygn. akt IVSA 3783/02 Lex 158961 ).

Zaskarżona decyzja podjęta została w ramach postępowania uruchomionego z urzędu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., które powzięło wątpliwość, co do prawidłowości decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta K. z dnia 21 lutego 2005 r. w sprawie ustalenia na rzecz A. L. częściowej odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej proporcjonalnie do faktycznego czasu pobytu na okres od dnia 1 grudnia 2004 r. po [...] zł miesięcznie do czasu pozostawania dziecka w placówce. Zauważyć przyjdzie, że organ ten w postanowieniu o podjęciu z urzędu postępowania jako przesłankę uzasadniającą uruchomienie postępowania wskazał rażące naruszenie prawa, natomiast w uzasadnieniu decyzji z dnia 8 września 2005 r. wskazał, iż przesłanką uzasadniającą podjęcie postępowania było podejrzenie, że wskazana powyżej decyzja wydana została w sprawie, która wcześniej została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Wskazana rozbieżność nie ma istotnego znaczenia dla prawidłowości zaskarżonej decyzji, ponieważ organ administracji nie stwierdził występowania żadnej z przesłanek uzasadniających stwierdzenie jej nieważności. Dodatkowo przyjdzie podkreślić, że mocą pierwszej decyzji z dnia 8 września 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej powyżej decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja ta w następstwie wniesionego przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została mocą zaskarżonej decyzji uchylona. Z wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji z dnia 8 września 2005 r. należy się zgodzić, ponieważ jak zaznaczył to sam organ administracji w sytuacji, kiedy w ramach postępowania nadzwyczajnego zmierzającego do stwierdzenia nieważności decyzji nie stwierdzi występowania przesłanek uzasadniających podjęcie takiego rozstrzygnięcia wydaje decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności badanej decyzji, natomiast nie podejmuje decyzji o umorzeniu wszczętego przez siebie postępowania administracyjnego, gdyż w tym zakresie nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, a tylko taka przesłanka uzasadniałaby podjęcie takiej decyzji. W tej sytuacji w ramach postępowania instancyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wykorzystało przysługującą jej możliwość i wyeliminowało z obrotu prawnego wadliwą decyzję z dnia 8 września 2005 r. Zatem pkt 1 osnowy zaskarżonej decyzji należy uznać za prawidłowy i odpowiadający obowiązującym przepisom prawa. Przywołana podstawa prawna zaskarżonej decyzji uwzględnia podniesioną okoliczność, ponieważ wskazany w niej został art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W tej sytuacji kontroli sądowej poddany winien zostać pkt 2 osnowy zaskarżonej decyzji mocą, którego odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 21 lutego 2005 r. Zatem należy dokonać analizy wskazanej decyzji, pod kątem występowania przesłanki uzasadniającej jej ewentualne stwierdzenie nieważności.

Postępowanie w sprawie wydania powyższej decyzji uruchomione zostało pismem z dnia [...] r. Kierownika Działu ds. rodzin z dziećmi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., w którym poinformował on A. L. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej. Po uruchomieniu wskazanego postępowania organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej oraz jej rodziny.

W ramach tego postępowania w dniu 20 grudnia 2004 r. sporządzony został protokół na potrzeby ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej prowadzonej przez Miasto K., podpisany przez skarżącą.

W dniu 21 lutego 2005 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję mocą, której ustalił A. L. odpłatność za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej proporcjonalnie do faktycznego czasu pobytu na okres od 1 grudnia 2004 r. po [...] zł miesięcznie do czasu pozostawania dziecka w placówce. W motywach tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że skarżąca dysponuje dochodem dziecka w postaci alimentów zasądzonych od ojca dziecka w wysokości [...] zł, a stosownie do postanowień uchwały Rady Miejskiej w K. z dnia 28 sierpnia 2000 r. Nr [...] zobowiązana jest do ponoszenia opłat za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej do wysokości dochodów dziecka. Decyzję tę skarżąca odebrała osobiście w dniu [...] r. i nie wniosła od niej odwołania w następstwie, czego decyzja ta stała się decyzją ostateczną.

Postępowanie to uruchomione zostało z tego powodu, że mocą postanowienia Sądu Rejonowego Wydział V Rodzinny i Nieletnich w K. z dnia

8 października 2004 r. sygn. akt [...]. L. została w trybie zarządzenia tymczasowego umieszczona w Pogotowiu Opiekuńczym nr [...] w K.. Należy zaznaczyć, że do czasu uzyskania przez S. L. pełnoletniości postanowienie to nie było zmieniane. Decyzją z dnia 22 października 2004 r. Prezydent Miasta K. skierował S. L. do wskazanej powyżej placówki, a umieszczona w niej została w dniu 18 października 2004 r. Z dniem 10 listopada 2004 r. S. L. została skierowana do Ochotniczego Hufca Pracy w L.. Skierowanie to nie wiązało się ze skreśleniem jej z ewidencji w Pogotowiu Opiekuńczym nr [...] w K., ponieważ nie odbyło się ono w ramach rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w K.. Należy także zaznaczyć, że we wskazanym Hufcu S. L. nie przebywała długo, ponieważ z dniem 17 listopada 2004 r. opuściła go, a jako powód podała chorobę, przy czym w dniu 2 grudnia 2004 r. ponownie została przyjęta do Pogotowia Opiekuńczego nr [...] w K., jednakże w dniu 3 grudnia samowolnie opuściła tę placówkę i do dnia uzyskania pełnoletniości nie pojawiła się w niej. Przez cały ten okres była na stanie Pogotowia, które zgłosiło fakt samowolnego opuszczenia placówki kompetentnym organom tj. Sądowi Rejonowemu w K. jak również Policji. Należy również zaznaczyć, że Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 26 listopada 2004 r. umorzył postępowanie w zakresie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej z tego powodu, że pobyt dziecka w pierwszym miesiącu jest nieodpłatny. Decyzja ta stała się ostateczną, ponieważ strona nie wniosła od niej odwołania.

Stosownie do postanowień art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej opłatę ponoszą, do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania rodzice dziecka. Opłatę tę rodzice ponoszą także wówczas, gdy zostają pozbawieni władzy rodzicielskiej lub władza ta została im zawieszona albo ograniczona. Opłatę tę ustala się w drodze decyzji administracyjnej a starosta może częściowo zwolnić lub odstąpić od ustalenia opłaty, ze względu na trudną sytuację materialną rodziny lub osoby. W świetle przedstawionego stanu faktycznego oraz prawnego przyjdzie stwierdzić, że organ pierwszej instancji podejmując decyzję z dnia 21 lutego 2005 r. nie dopuścił się naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie jej nieważności.

Skarżąca w skardze kwestionuje nałożenie na nią opłaty za pobyt córki w placówce opiekuńczo – wychowawczej skoro córka w tej placówce faktycznie nie przebywała. Zatem zarzut skarżącej należy rozpatrywać w kategorii rażącego naruszenia prawa przez organ pierwszej instancji, który ustalił opłatę w sytuacji, kiedy córka jej w placówce faktycznie nie przebywała. Zarzut skarżącej nie może zostać uwzględniony. Otóż jak zostało to już powyżej zaznaczone S. L. została umieszczona w Pogotowiu Opiekuńczym Nr [...] w K. mocą postanowienia sądu powszechnego. W motywach tego rozstrzygnięcia wskazano, że powodem takiego rozstrzygnięcia jest [...] przez matkę małoletniej, która nie wypełnia właściwie obowiązków rodzicielskich. Zatem umieszczenie S. L. w placówce opiekuńczo – wychowawczej spowodowane zostało m.in. postępowaniem skarżącej. Postanowienie sądu powszechnego z dnia 8 października 2004 r. nie było nigdy weryfikowane, zatem do dnia uzyskania pełnoletniości przez S. L. formalnie była ona na stanie wskazanej powyżej placówki. Fakt, iż na krótki okres została skierowana do Ochotniczego Hufca Pracy w L., nie zmienił jej statusu prawnego, gdyż ponownie powróciła do tej placówki a następnie samowolnie ją opuściła. Zatem do dnia uzyskania pełnoletniości formalnie przebywała we wskazanej placówce, co nie jest równoznaczne z tym, że w tym okresie faktycznie w tej placówce przebywała. Jednakże placówka zobowiązana była w tym okresie rezerwować dla niej miejsce i być gotowym w każdym momencie do jej przyjęcia. W świetle tych ustaleń zarzut skarżącej, że córka fizycznie nie przebywała w Pogotowiu Opiekuńczym nr [...] w K. nie może zostać uwzględniony, a ustalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w tym zakresie są prawidłowe i nie naruszają obowiązujących przepisów prawa.

W tym miejscu przyjdzie zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt rozpatrywanej sprawy. Otóż skarżącej mocą wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 26 czerwca 2000 r. zostały zasądzone alimenty na rzecz córki S.L. od ojca w wysokości [...] zł. Środki te skarżąca otrzymywała na wychowanie i utrzymanie córki, zatem nie były to jej własne środki, lecz środki należne córce. Jak wynika z akt sprawy jak również oświadczeń złożonych przez skarżącą w ramach rozprawy sądowej, skarżąca zasądzone alimenty otrzymywała i dotyczy to także okresu będącego przedmiotem rozpatrywanej sprawy. W tej sytuacji organ pierwszej instancji ustalił wysokość odpłatności na poziomie dochodów, którymi dysponowała skarżąca, a były przeznaczone na utrzymanie jej córki. Oznacza to, że skarżąca z własnych środków nie uiszczała żadnej należności za pobyt córki w placówce opiekuńczo – wychowawczej, co jest o tyle uzasadnione, że mieszka z drugą córką, która jest niepełnosprawna i otrzymuje rentę socjalną. Zatem i w tym zakresie ustalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nie naruszają obowiązujących regulacji prawnych.

Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.

su