Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1311/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-12-16 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych w części
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245 par. 1 i 3, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku ID o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi ID na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty i marzec 2011 r. postanawia: 1. zwolnić skarżącą od wpisu sądowego od skargi, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić.


UZASADNIENIE

Skarżąca ID, reprezentowana przez radcę prawnego, pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Równocześnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jedyny dochód osiąga w kwocie ok. [...] miesięcznie z tytułu udziału w spółce: A Sp. komandytowa, w której posiada [...] udziałów. Wnioskodawczyni wskazała, że posiada liczne zobowiązania wobec Skarbu Państwa z tytułu wcześniej prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca podała, że umorzono wobec niej postępowania egzekucyjne z powodu bezskuteczności egzekucji. Wnioskodawczyni oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, córką i z synem. Skarżąca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, posiada wierzytelności z tytułu umów pożyczek na kwotę [...], termin spłaty [...]. Skarżąca podała, że matka uzyskuje rentę rodzinną w wysokości [...], młodszy syn świadczenie wychowawcze w wysokości [...], dzieci mają zasądzone alimenty od ojca. Skarżąca wskazała, że od [...] pozostaje z mężem w separacji faktycznej, mąż ma zasądzone alimenty na dzieci, jednak ich nie spłaca, bo też jest zadłużony wobec Skarbu Państwa. Skarżąca podała, że z tytułu uczestnictwa w spółce komandytowej uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [...], matka z tytułu renty w wysokości [...], na młodszego syna otrzymuje świadczenie wychowawcze w wysokości [...]. Skarżąca podała, że koszty utrzymania jej i dzieci to kwota ok. [...] miesięcznie, z czego ok. [...] to koszty mieszkania i mediów. Wnioskodawczyni podała, że mieszka w domu mamy, z którą wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. Pozostałe koszty to wyżywienie, ubranie, szkoła dzieci. Do pisma załączyła: wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, kserokopię Uchwały Zgromadzenia Wspólników A Sp. k. z dnia [...] w sprawie zatwierdzenia sprawozdania finansowego za okres [...] i podziale zysku, kserokopie zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok [...], z którego wynika, że z najmu uzyskała przychód w wysokości [...], zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym [...], z którego wynika, że przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...], w [...] skarżąca uzyskała przychód z najmu w wysokości [...], z działalności gospodarczej przychód wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...]. Wnioskodawczyni załączyła również kserokopie: decyzji Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] nr [...] w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego o przyznaniu świadczenia wychowawczego na syna na okres [...], decyzji ZUS z dnia [...] o przyznaniu renty rodzinnej od [...] w wysokości [...] netto, decyzji ZUS o waloryzacji renty rodzinnej z dnia [...], wysokość świadczenia do wypłaty wynosi obecnie [...], wyroku zaocznego Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. akt [...] o zasądzeniu od PD na rzecz małoletnich dzieci renty alimentacyjnej w kwotach po [...] miesięcznie, łącznie w kwocie [...].

Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że użytkuje pojazd mechaniczny marki H, rok prod. [...], który jest własnością spółki komandytowej, w której jest komplementariuszem. Wnioskodawczyni podała, że ona i jej mama nie posiadają na własność samochodów ani innych rzeczy wartych więcej niż 5.000,- zł, ani nieruchomości. Skarżąca podała, że mąż nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy i nie pobiera zasiłków. Małżonek twierdzi, że koszty jego utrzymania to koszty wyżywienia w wysokości ok. [...] miesięcznie. Koszty utrzymania skarżącej i jej dzieci to kwota ok. [...], z czego [...] to koszty mieszkania i mediów, które skarżąca zobowiązana jest regulować na rzecz mamy, z którą mieszka i która jest odbiorcą usług. Na kwotę [...] składają się w przeliczeniu na jedną osobę kwota:[...] na drewno na opał i węgiel, [...] woda, [...] odpady, [...] prąd, [...] gaz w butli, - na [...] osoby to kwota ok. [...], [...] to koszty wyżywienia, leków związanych z chorobami sezonowymi dzieci ([...]), [...] na ubrania dla dzieci i skarżącej, środków higieny i środków czystości, kwota [...] zł to koszty nauki syna, [...] to koszty nauki córki. Wnioskodawczyni podała, że zasadzone od męża alimenty są przez niego regulowane nieregularnie w kwotach po [...]. Skarżąca podała, że mama udziela jej głównie pomocy rzeczowej, bo razem mieszkają. Wnioskodawczyni i jej mama nie mają innych źródeł dochodów poza dochodami wskazanymi we wniosku i w piśmie. Skarżąca podała, że ona, jej mąż i matka nie posiadają udziałów w spółkach z o.o. Wnioskodawczyni i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Skarżąca do pisma załączyła kserokopie: zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez matkę i męża, Wnioskodawczyni przedłożyła wyciągi z rachunków bankowych matki oraz z rachunków depozytowych dzieci. Skarżąca przedłożyła kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. akt [...] o ustanowieniu kuratora dla małoletnich dzieci skarżącej oraz umowę dzierżawy z dnia [...], z których to dokumentów wynika, że dzieci skarżącej jako właściciele nieruchomości położonej w R, za zgodą i zezwoleniem Sądu, działając przez kuratora ustanowionego przez Sąd wydzierżawiają część nieruchomości, której są właścicielami osiągając z tego dochód miesięczny w wysokości po [...] miesięcznie, którym do pełnoletniości nie mogą dysponować. Wnioskodawczyni przedłożyła umowy pożyczki z dnia [...] i wyjaśniła, że z umowy pożyczki zawartej w dniu [...] zostało spłacone [...], a [...] pożyczki zostały udzielone ze środków osobistych skarżącej pochodzących z oszczędności.

Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] podała, że ona i jej mąż nie posiadają rachunków bankowych, kont ani lokat bankowych. Mąż skarżącej nie posiada i nie użytkuje żadnych pojazdów mechanicznych. Małżonek nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Mąż uzyskuje dochody z tytułu prac sezonowych w okresie letnim w wysokości ok. [...] miesięcznie, t.j. w okresie [...]. Skarżąca wyjaśniła, że nie wystąpiła do Komornika o egzekucję obowiązku alimentacyjnego, bowiem jest świadoma, że jej pozostający w separacji mąż nie ma środków na ich zapłatę, ani majątku, z którego można by je wyegzekwować. Skarżąca otrzymała kwotę [...] wraz z odsetkami z tytułu spłaty pożyczki w dniu [...] i przeznaczyła je na remonty domu będącego własnością dzieci i bieżące utrzymanie w okresie [...].

W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.).

Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje :

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącej wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od wpisu sądowego od skargi, który wynosi niniejszej sprawie [...], gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść w.w opłaty, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnimi dziećmi, t.j. z córką i z synem, które uczą się oraz z matką, która jest wdową i otrzymuje rentę rodzinną. Skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, jednakże, zgodnie ze złożonymi przez nią oświadczeniami małżonkowie pozostają w separacji faktycznej, mąż poza dochodami z tytułu prac sezonowych, które wynoszą ok. [...] miesięcznie, nie uzyskuje żadnych dochodów i nie posiada żadnego majątku. Małżonek poza drobnymi kwotami, nie ponosi również kosztów utrzymania dzieci. Mąż skarżącej, zgodnie z jej oświadczeniem, nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Skarżąca i jej matka nie posiadają żadnego majątku, oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Skarżąca posiada [...] udział w spółce komandytowej, z którego uzyskuje dochód w wysokości [...]. Z oświadczenia skarżącej wynika, że posiada wierzytelności z tytułu umów pożyczek, których termin spłaty upływa z dniem [...]. Z oświadczeń skarżącej wynika, że jej dzieci posiadają nieruchomość, którą wydzierżawiły spółce komandytowej za kwotę [...], jednakże z postanowienia Sądu Rejonowego wynika, że środki pieniężne są gromadzone z tego tytułu na imiennych kontach oszczędnościowych dla małoletnich dzieci, bez możliwości wypłacania zgromadzonych środków pieniężnych przez kogokolwiek. Sąd Rejonowy w wyroku zaocznym z dnia [...] zasądził od męża skarżącej na rzecz dzieci renty alimentacyjne w wysokości po [...] miesięcznie, przy czym, jak wynika z oświadczeń skarżącej, małżonek nie wypełnia nałożonego na niego przez Sąd obowiązku. Skarżąca wykazała zatem, że nie posiada środków pieniężnych na poniesienie wpisu sądowego od skargi w przedmiotowej sprawie.

Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącej od ewentualnych, przyszłych kosztów sądowych, np opłaty kancelaryjnej, czy wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, gdyż z oświadczeń skarżącej wynika, że posiada wierzytelności z tytułu umów pożyczek, termin spłaty wierzytelności z w.w umów upływa z dniem [...], a zatem nie wiadomo, czy skarżąca będzie posiadała, czy też nie, środki finansowe na poniesienie tych kosztów. W sytuacji gdyby skarżąca nie posiadała środków pieniężnych na poniesienie tych kosztów, będzie mogła ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.

Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.