Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 4072/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 § 1, art. 113 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi "M" Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2014 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej "M" Sp. z o.o. z siedzibą w O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD lub organ II instancji) decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2014r. nr [...] o nałożeniu na M. sp. z o.o. z siedzibą w O. karę pieniężną w wysokości 5000 złotych.

Decyzja została wydana w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 – dalej: k.p.a. ), art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1. ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 2), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137-dalej p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 –dalej: u.d.p.).

Niniejsze decyzje wydano w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu [...] kwietnia 2014r. w miejscowości S. na drodze krajowej nr 9 zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki Mercedes-Benz o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki Krone o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował Pan A.W., który wykonywał przejazd z ładunkiem mleka w opakowaniach umieszczonych na paletach (ładunek podzielny) w imieniu M. sp. z o.o. (jak wynika z protokołu z kontroli)

W trakcie kontroli dokonano ważenia i mierzenia pojazdu i stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej o 0,2t - dopuszczalny nacisk 10t.- bowiem nacisk na wskazanej osi wynosił 10,2t. Jednocześnie kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia żadnych innych parametrów, które pozostawały w dopuszczalnej normie.

Powyższe ustalenia stanowiły podstawę nałożenia przez WITD kary pieniężnej decyzją z dnia [...] maja 2014r. nr [...] na M. sp. z o.o.

Organ I instancji ustalił, w oparciu o stwierdzone naruszenie, że wykonywano przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. W związku z powyższym nałożona została na przewoźnika kara pieniężna w wysokości 5000 złotych.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła przedmiotowej decyzji naruszenie art. 140aa ust.4 p.r.d. oraz art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wzięcia czynnego udziału w postępowaniu.

W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że ujawnione podczas kontroli przekroczenie było niewielkie co powinno skutkować umorzeniem postępowania, a nie ukaraniem karą w wys. 5000zł. Skarżący wskazał również, że kierowca chciał ponownego warzenia pojazdu, ale inspektorzy oświadczyli, że nie będzie żadnych konsekwencji z tytułu "nadwagi", co okazało się nieprawdą i wprowadziło kierowcę w błąd. Spółka wskazała również, że nie może odpowiadać za załadunek, gdyż dokonywał tego inny podmiot zlecając przewóz. Skarżący podniósł, że zamówiona została usługa przewozu normatywnego i taki też był wykonywany.

GITD po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] września 2014r. nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na ustalony stan faktyczny sprawy, przywołał brzmienie obowiązujących w sprawie przepisów mających zastosowanie i stanowiących podstawę prawną nałożenia kary w wysokości 5.000 zł., w skazując przy tym sposób ustalania oraz kryteria , którymi kieruje się organ przy ustalaniu.

Organ podkreślił, że miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z dnia 17 lutego 2014r., który został zatwierdzony przez uprawnionego geodetę. Pojazd zaś został zwarzony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych 855833 i 855812. Wagi te w dniu kontroli legitymowała się ważnym świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu z terminem ważności do dnia 31 marca 2016r. Kierowca natomiast został poinformowany o sposobie przeprowadzenia pomiarów oraz przysługujących mu uprawnieniach.

Organ wskazał w uzasadnieniu decyzji, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy a ponownie rozpoznając sprawę GITD nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego w oparciu o przepis art. 140aa ust.4 p.r.d., przy czym strona również nie dostarczyła takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia we wskazanym wyżej przepisie, bowiem nieprzekroczenie przez pojazd DMC oraz dokonanie załadunku pojazdu przez załadowcę nie wyłącza odpowiedzialności przewoźnika za przewóz. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd jest odpowiedzialnością niezależną od odpowiedzialności organizatora transportu, nadawcy, odbiorcy, załadowcy lub spedytora. Organ przyznał, że faktycznie obowiązujące regulacje prawne przewidują możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego również wobec w/w podmiotów, jednakże kara pieniężna może być nałożona na te podmioty równocześnie, obok odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd, a nie zamiast i tylko w przypadku zaistnienia określonych w ustawie okoliczności.

Jednocześnie organ II instancji nie zgodził się z zarzutem, iż organ I instancji uniemożliwił stronie czynny udział w postępowaniu. GITD wskazał, że pismem z dnia [...] kwietnia 2014r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego, a w treści pouczył, że na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. przysługuje jej prawo do czynnego udziału, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W piśmie tym organ I instancji wskazał również, że na podstawie art. 73 par. 1 k.p.a. przysługuje jej prawo do zapoznania się z aktami sprawy, sporządzenia notatek i odpisów. Tym samym zdaniem organu II instancji strona miała zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania, a tym samym argumentacja strony w tym zakresie jest bezzasadna.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję GITD, M. Sp. z o.o. z siedzibą w O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji GITD z dnia [...] września 2014r. oraz poprzedzającej ją decyzji WITD z dnia [...] maja 2014r. lub o stwierdzenie nieważności w/w decyzji. Skarżąca zarzuciła, że skarżona decyzja została wydana z :

1) naruszeniem przepisów postępowania tj.:

- art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i wydanie decyzji przed wyznaczeniem stronie terminu do ustosunkowania się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wnikliwego i szczegółowego postępowania wyjaśniającego oraz wybiórcze potraktowanie zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi oraz przyjęciem, iż skarżąca spółka ponosi pełną odpowiedzialność za przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi,

-art. 107 k.p.a. poprzez błędne ustalenie i oznaczenie strony postępowania oraz skierowanie decyzji do podmiotu nieistniejącego,

2) naruszenie art. 140aa ust.4 pkt 1 p.r.d. poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach faktycznych sprawy.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że WITD pismem z dnia [...] kwietnia 2014r. poinformował spółkę o wszczęciu postępowania, wskazując jednocześnie, że brak odpowiedzi na w/w pism w terminie 7 dni od daty otrzymania spowoduje wydanie decyzji w oparciu o posiadany materiał dowodowy. Pismo to skarżącej zostało doręczone w dniu [...] maja 2014r. Tymczasem WITD już w dniu [...] maja 2014r. wydał decyzję o nałożeniu kary pieniężnej a zatem bez umożliwienia stronie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz ustosunkowania się do zgromadzonego materiału dowodowego, jak również podjęcia stosownych działań procesowych. Z tego względu, zdaniem skarżącej, błędne jest twierdzenie organu II instancji, że strona miała zapewniony, przed wydaniem decyzji, czynny udział w każdym stadium postępowania.

Skarżąca wskazała również, że organ II instancji przyjął za w pełni wiarygodne wyniki pomiarów uzyskane za pomocą wag użytych do pomiaru, nie badając w ogóle, czy pomiary zostały wykonane zgodnie z przeznaczeniem wag określonych w świadectwie legalizacji oraz zgodnie z instrukcją producenta urządzeń. Skarżący wskazał przy tym, że fakt, iż pracownik skarżącego nie wnosił o ponowne ważenie i nie kwestionował przedstawionych dokumentów, nie oznacza automatycznie, że przeprowadzona kontrola była prawidłowa. Podniesiono również, że na etapie odwołania skarżąca podnosiła już, że kierowca nie wnosił o ponowne ważenie z uwagi na informację uzyskaną od inspektorów, iż przewoźnik nie poniesie w tym przypadku żadnych konsekwencji z tytułu stwierdzonej "nadwagi" – co nie zostało przez organ w żaden sposób zweryfikowane. Skarżąca wskazał również, że w uzasadnieniu skarżonej decyzji brak jest szczegółowego wyjaśnienia, na jakiej podstawie została dokonana korekta wyniku pomiaru uzyskanego w trakcie przedmiotowej kontroli. Nadto skarżąca podniosła że organ błędnej przyjął, że popełnienie zarzucanego naruszenia tj. wykonanie przejazdu po drogach publicznych bez zezwolenia kategorii IV było okolicznością, na którą strona miała wpływ, a przy realizacji przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem. Skarżąca w tym zakresie podniosła, że spółka realizowała usługę transportową. Przewoźnik nie uczestniczył w załadunku towarów a nadto na mocy obowiązującego prawa za załadunek odpowiedzialny jest załadowca i to załadowca powinien zatem w pierwszej kolejności ponosić odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym. Skarżący podkreślił przy tym, że przeprowadzona kontrola nie stwierdziła przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu a stwierdzone przekroczenie nacisku osi nie było znaczne. Powyższe zdaniem skarżącej wskazuje, że przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia i w zakresie swoich możliwości dołożył należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Skarżąca wskazała przy tym, że przekroczenie na jednej osi mogło powstać na skutek okoliczności niezależnych od przewoźnika, co powoduje, że za stwierdzone naruszenie nie może on ponosić odpowiedzialności. Skarżąca podkreśliła także, że to na organie administracji ciąży obowiązek przeprowadzenia wnikliwego postepowania dowodowego w ramach, którego podjęte zostaną wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym zwłaszcza poczynienia ustaleń odnoszących się do podmiotu podlegającego odpowiedzialności administracyjnej oraz przypisywanego mu deliktu administracyjnego. Skarżąca w tym zakresie podniosła, że zarówno decyzja organu I jak i II instancji nie zawierają prawidłowego oznaczenia strony, a wydane decyzje dotyczą podmiotu nieistniejącego, bowiem jak wynika z protokołu kontroli z dnia 15 kwietnia 2014r. a także z decyzji organów obu instancji, przedsiębiorstwem którego dot. postępowanie był podmiot o nazwie M. sp. z o.o z siedzibą w O. Spółka ta nie ma jednak siedziby przy Al. [...] w O. i nie na jej rzecz Pan A.W. wykonywał przejazd drogowy w dniu [...] kwietnia 2014r., co wskazuje, że przedmiotowe postępowanie było prowadzone przeciwko podmiotowi, który nie istnieje i który nie mógł być stroną postępowania.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji oraz dodatkowo wskazując, że organ I instancji wszczął z urzędu postepowanie administracyjne wobec przedsiębiorstwa M. sp. z o.o. i wobec tego przedsiębiorstwa wydana została decyzja organu I instancji. Tymczasem w dniu kontroli ustalono, iż podmiotem faktycznie wykonującym przewóz jest przedsiębiorca M. sp. z o.o. przy czym w toku postępowania wyjaśniającego skarżący składał również wyjaśnienia – wskazując swoją nazwę. Omyłka organu I instancji została powielona przez organ II instancji, co zdaniem organu stanowi oczywistą omyłkę zgodnie z art. 113 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi, jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej: p.p.s.a.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, należy uznać, że jest ona zasadna.

Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają bowiem prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, gdyż organy wbrew obowiązkom wynikającym z art. 7, 77 i art. 107 § 1 k.p.a. nie ustaliły i nie wyjaśniły w sposób należyty stanu faktycznego. Przede wszystkim należy wskazać, że organy nie ustaliły w sposób prawidłowy strony postępowania administracyjnego. Już bowiem w protokole z kontroli (k.1 akt), która miała miejsce w dniu 15 kwietnia 2014r. w miejscowości Styków na drodze krajowej nr 9 wskazywane są dwa również podmioty, których pojazd podlegał kontroli. Na pierwszej stronie protokołu wskazano bowiem, że przedsiębiorstwem, które dokonywało przewozu było : M. sp. z o.o. z siedzibą w O. Tymczasem w tym samym protokole (4 str.) gdzie opisane zostało przez kontrolujących naruszenie wskazano, iż pojazd należał do firmy M. sp. z o.o. z siedzibą w O., co zdają się potwierdzać również dokumenty załączone do protokołu, w tym licencja nr [...] na międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy, dokument CMR. Podobne nieścisłości, które powodują niepewność, co do podmiotu w stosunku do którego winno się toczyć ewentualne postępowanie i winna być wydana decyzja, występują w całym postępowaniu, które jak wynika z akt prowadzone było w stosunku do podmiotu o nazwie M. sp. z o.o. z siedzibą w O. i na ten podmiot została wydana decyzja zarówno organu I jak i II instancji. Tymczasem wszelkie wyjaśnienia w postepowaniu, jak również odwołanie i skargę do Sądu wniósł podmiot o nazwie: M. sp. z o.o. z siedzibą w O., który na dodatek wskazuje, że organ poczynił błędne ustalenia i błędnie oznaczył stronę wszczętego postępowania a nadto, że skierował decyzję do podmiotu nieistniejącego.

Należy również w tym miejscu wskazać, że Sąd nie podziela stanowiska organu II instancji zawartego w odpowiedzi na skargę, że błąd co do określenia podmiotu postępowania w tym w szczególności podmiotu na którego skarżoną decyzją nałożono karę należy uznać za oczywistą omyłkę pisarską, o której mowa w przepisie art. 113 k.p.a., szczególnie, że już w protokole z kontroli organ wskazuje raz podmiot o nazwie: M. sp. z o.o. a raz M. sp. z o.o. Dodać należy, że stosownie do wskazanego wyżej przepisu, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Za oczywistą omyłkę nie można jednak uznać błędnego określenia strony postępowania administracyjnego, albowiem zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. jednym z niezbędnych elementów do zakwalifikowania rozstrzygnięcia jako decyzji administracyjnej jest prawidłowe wskazanie adresata tego rozstrzygnięcia, zatem sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a. może dotyczyć tylko nieistotnych wadliwości decyzji, polegających na prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek, a nie omyłek mających wpływ na ważność i wykonalność decyzji.

Zgodnie z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Stosownie zaś do art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle powołanych wyżej przepisów decyzja administracyjna, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, nakładająca na podmiot karę, musi być oparta na obowiązującym przepisie prawa i zgodna z jego treścią. Tych wymogów nie spełniają wspomniane wyżej decyzje administracyjne. W ocenie Sądu należy w konsekwencji uznać, iż dostrzegając wskazane wyżej naruszenie prawa, jakiego dopuścił się zarówno organ II jak i I instancji, niezbędne było uchylenie zarówno skarżonej decyzji jak również decyzji ją poprzedzającej.

Nie dokonując na tym etapie postępowania merytorycznej oceny zasadności nałożonej kary pieniężnej, należy w tej sytuacji uznać, iż w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy obu instancji zobowiązane będą w sposób prawidłowy ustalić krąg stron postępowania, a następnie wydać stosowne rozstrzygnięcia w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny i prawny. Organy winny również w sposób należyty wskazać w swych rozstrzygnięciach właściwą stronę postępowania, a następnie - uwzględniając przepisy rozdziału 8 k.p.a. - prawidłowo doręczyć stronie wydane przez siebie akty dotyczące obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.