Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1371/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3, art. 134, art. 135, art. 145
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 2, art. 4, art. 5, art. 7
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: Art. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: Art. 21, art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e, art. 30f
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) NSA Krystyna Kutnzer Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko K. W. i przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w zakresie orzeczenia o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko K. W.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 sierpnia 2016 r., sygn. akt [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.; powoływanej dalej jako "k.p.a.") oraz art. 2 pkt 2, pkt 14, art. 4, art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), po rozpatrzeniu odwołania B. W. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2016 r., znak [...], w sprawie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko K. W. i przyznania świadczenia wychowawczego na dzieci: D., Ł. i G. W., na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w kwocie 500 zł miesięcznie na dziecko, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: wyżej opisaną decyzją organ pierwszej instancji w wyniku rozpoznania wniosku złożonego przez skarżącą w dniu 11 kwietnia 2016 r. postanowił odmówić jej przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, które nie ukończyło 18 roku życia, to jest K. W. oraz przyznać świadczenie wychowawcze na pozostałe dzieci, to jest D., Ł. i G. W.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ wskazał, że sześcioosobowa rodzina skarżącej nie spełnia przesłanki dochodowej do uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze niepełnoletnie dziecko w rodzinie, ponieważ miesięczny dochód rodziny za 2014 rok wyniósł 2 995,66 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie i przekroczył wskazane w ustawie kryterium dochodowe.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, wnosząc odwołanie i podnosząc, iż nie zgadza się z ustaleniem wysokości uzyskanego dochodu. Zdaniem skarżącej rzeczywisty dochód na osobę w rodzinie jest znacznie niższy i wynika m.in. z uwzględnienia kosztów uzyskania przychodu towarzyszących prowadzonej w rodzinie działalności gospodarczej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując treść art. 2, art. 4, art. 5 i art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stwierdziło, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Organ wskazał, iż dochód rodziny skarżącej, uzyskany w 2014 roku, został ustalony w sposób następujący: dochód małżonka skarżącej P. W. wyniósł 12833,40 zł, co wynika z informacji skarbowych pozyskanych z systemu teleinformatycznego, dochód rodziny z gospodarstwa rolnego obliczony w sposób ryczałtowy wyniósł 3017,09 zł, dochód małżonka skarżącej P. W. z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej (ustalony na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego) wyniósł 193 944,80 zł. W ocenie organu, łączny dochód opisany wyżej wyniósł 209 795,29 zł, co miesięcznie daje kwotę 17 482,94 zł. Dodatkowo tak ustalony dochód miesięczny został powiększony o dochód uzyskany przez skarżącą, w kwocie 490,99 zł. Ostatecznie zatem miesięczny dochód rodziny wyniósł 17 973,93 zł, co po podzieleniu przez 6 - liczbę osób w rodzinie - daje kwotę miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie w wysokości 2995,66 zł i przekracza ustawowe kryterium umożliwiające przyznanie wnioskowanego świadczenia na pierwsze dziecko w rodzinie.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił miesięczny dochód rodziny skarżącej, jak również miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w sześcioosobowej rodzinie skarżącej, który przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Odnosząc się do stanowiska skarżącej zawartego w odwołaniu Kolegium podniosło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa, ponieważ odpowiada przepisom prawa w zakresie rozstrzygnięcia. Niemożliwe jest dokonanie obliczeń w sposób wykazany przez stronę. Jednoznaczne zasady obliczania dochodu nie dają swobody działania organom administracji, które muszą postąpić tak, jak nakazuje im norma prawna w konkretnym zakresie.

Na powyższą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca B. W. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku podnosząc, że przyjęcie przychodu na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej opodatkowanej w formie ryczałtu, zamiast dochodu wykazanego w oświadczeniu jej męża deklarującego ten dochód, jest niezgodne z przepisami. W ocenie skarżącej przyjęty w uzasadnieniu decyzji dochód małżonka P. W. z tytułu działalności gospodarczej opodatkowanej w formie zryczałtowanej ustalony na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego jest przychodem, a nie dochodem. Skarżąca podniosła, iż dochód nie jest równy przychodowi, zwłaszcza w przypadku usług transportowych, gdzie koszty amortyzacji i eksploatacji pojazdu są bardzo wysokie. Dużym kosztem są także wydatki na paliwo, ubezpieczenia, podatki drogowe, koszty zatrudnienia pracownika. Według obliczeń męża skarżącej dochodem, jaki osiągnął z prowadzonej działalności, jest kwota wykazana w oświadczeniu. Działalność gospodarcza w zakresie usług transportowych, jaką prowadzi mąż skarżącej jest opodatkowana w zakresie podatku VAT, dlatego też prowadzi on ewidencję kosztów dla celów tego podatku. Są to koszty, które ponosi w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i na ich podstawie określa "deklarowany dochód". Udokumentowane koszty prowadzenia działalności w roku 2014 wyniosły 186747 zł. Biorąc pod uwagę te koszty dochód wyniósł 21171 zł brutto. Składki na ubezpieczenie społeczne stanowiły kwotę 2685,90 zł , składki na ubezpieczenie zdrowotne zapłacone, a nie tylko odliczone wykazane w PIT-28 – kwotę 3236,13, należny zryczałtowany podatek dochodowy kwotę 8501 zł. Skarżąca wskazała, iż dochód netto wyniósł więc 6747,97 zł, a więc nawet mniej, niż podano w oświadczeniu. Skarżąca powołała metodę przyjętą przez analityków bankowych przy określaniu zdolności kredytowej. Określając zdolność kredytową, a więc dochody kredytobiorcy opodatkowanego w formie ryczałtu przyjmuje się, że dochód stanowi 20 % osiągniętego przychodu. Przy zastosowaniu tej metody dochód męża wyniesie:

207918,41 x 20% = 41583,68. Składki na ubezpieczenie społeczne to kwota 2685,90 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne - 3236,13 zł, należny zryczałtowany podatek dochodowy - 8501 zł, zatem dochód netto to kwota 27160,65 zł. W jednym i drugim przypadku określony dochód jest różny od przychodu. W ocenie skarżącej jest ona karana za to, że jej mąż wybrał preferencyjne opodatkowanie w formie ryczałtu ewidencjonowanego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie w odniesieniu do rozstrzygnięcia o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko K. W.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 sierpnia 2016 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2016 r. odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko K. W. i przyznającą świadczenie wychowawcze na dzieci: D., Ł. i G. W., na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w kwocie 500 zł miesięcznie na dziecko, w zakresie zaskarżonym, to jest w zakresie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko K. W. Z uzasadnienia skargi wynika bowiem wyraźnie, iż skarżąca kwestionuje jedynie ustalenia w zakresie wysokości uzyskiwanego przez jej rodzinę dochodu, a te mają znaczenie wyłącznie w odniesieniu do rozstrzygnięcia o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie – K. W.

Materialnoprawną podstawą odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia wychowawczego na pierwsze (jedno z czworga) dziecko w rodzinie był art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195, dalej określanej jako "ustawa").

Bezsporne w sprawie jest, iż wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego został złożony w dniu 11 kwietnia 2016 r. Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na czwórkę dzieci.

Wskazać należy, iż mąż skarżącej jest osobą rozliczająca się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiągniętych przez osoby fizyczne. Złożył on oświadczenie, że w 2014 r. uzyskał dochód z działalności opodatkowanej w formie ryczałtu ewidencjonowanego w wysokości 196731,51 zł. Oświadczył także, że należny za 2014 r. zryczałtowany podatek dochodowy wyniósł 8501 zł. Poświadczył własnoręcznym podpisem złożonym pod oświadczeniem, że jest świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Do wniosku dołączono także umowę o pracę na czas określony od dnia 16 marca 2015 r. do dnia 15 czerwca 2020 r. skarżącej B. W., w której wynagrodzenie miesięczne zostało określone na kwotę 600 zł brutto oraz skrócone akty urodzenia dzieci.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł.

Stosownie do definicji legalnych zawartych w art. 2 ustawy "dochód" oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (pkt 1), "dochód członka rodziny" oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (pkt 2), "dochód rodziny" oznacza zaś sumę dochodów członków rodziny (pkt 4).

Organy orzekające w przedmiotowej sprawie wskazały, że powodem, dla którego wniosek skarżącej nie mógł zostać uwzględniony, było przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które według wyliczenia organów wyniosło 2 995,66 zł.

Skarżąca stoi z kolei na stanowisku, że spełnia przesłanki przyznania świadczenia. W ocenie skarżącej, dochód na osobę w rodzinie został zawyżony przez organy, na skutek niewłaściwego sposobu ustalenia dochodu osób opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osiąganych przez te osoby przychodów z działalności gospodarczej. Ponadto w jej ocenie jest ona karana za to, że jej mąż wybrał preferencyjne opodatkowanie w formie ryczałtu ewidencjonowanego.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy konieczne jest zatem dokonanie wykładni art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1518). Ustawa o świadczeniach rodzinnych precyzuje w art. 3 pojęcie dochodu, stanowiąc, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a),

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

(art. 3 pkt 1 lit. b),

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit. c).

W zależności zatem od tego, czy wnioskodawca podlega obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym oraz tego, w jakiej formie to opodatkowanie następuje ustawa w szczegółowy sposób określa sposób wyliczenia kwoty dochodu dla potrzeb ustalenia przez organ prawa wnioskodawcy do świadczeń rodzinnych (w niniejszej sprawie świadczenia wychowawczego).

W konsekwencji dokonania błędnej wykładni przedmiotowego przepisu, w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w zakresie dotyczącym przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego.

W świetle treści art. 3 pkt 1 lit. b cytowanej ustawy, który odnosi się stricte do dochodu, a nie przychodu osób opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym, przeprowadzenie takiego postępowania służy dokonaniu oceny spełnienia przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, uprawniającego do świadczenia wychowawczego. Należy je jednak przeprowadzić wtedy, gdy organ posiada uzasadnione podstawy dla podważenia złożonego w tym przedmiocie oświadczenia wnioskodawcy.

W sprawie ustalono, że mąż skarżącej uzyskuje dochody (w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych) podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Dla stwierdzenia, czy rodzina skarżącej spełnia kryterium dochodowe, konieczne dla przyznania świadczenia wychowawczego na syna K., w przedmiotowej sprawie mogą mieć zastosowanie tylko zasady wynikające z art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z uwagi na wyliczenie przez organy dochodu rodziny skarżącej na podstawie odpowiedzi na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego, trzeba podkreślić, że art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości interpretacyjnych stanowi, że dochód osiągany przez osoby fizyczne z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne ustala się na podstawie złożonego przez nie oświadczenia o osiągniętym dochodzie. Taka konstatacja znajduje odzwierciedlenie w Rozdziale 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który reguluje postępowanie w sprawach o świadczenie wychowawcze. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 4 pkt 2) ustawy do wniosku dołącza się oświadczenie o deklarowanych dochodach osiąganych przez osoby podlegające przepisom o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, zawierające informacje:

a) o wysokości dochodu,

b) wysokości należnych składek na ubezpieczenie społeczne,

c) wysokości należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne,

d) wysokości i formie opłacanego podatku dochodowego,

e) wysokości dochodu po odliczeniu należnych składek i podatku.

Powyższe znajduje również potwierdzenie w treści przepisów wykonawczych, tj. Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214), wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 13 ust. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Stosownie do § 2 ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia do wniosku o świadczenie wychowawcze należy dołączyć odpowiednie dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny.

W przypadku członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, takim dokumentem jest oświadczenie o dochodzie osiągniętym w roku kalendarzowym, poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego; wzór oświadczenia określa załącznik nr 3 do rozporządzenia (§ 2 ust. 2 pkt 1 lit. b). Takie też oświadczenie zostało przez męża skarżącej złożone w niniejszej sprawie.

Skarżąca, której dotyczy 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie była zobowiązana do przedstawienia organom zaświadczenia (art. 3 pkt 1 lit. a ustawy). Z uwagi na konstrukcję zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, rozliczający się w ten sposób podatnik nie ma możliwości uzyskania od organu podatkowego zaświadczenia o osiągniętym w danym roku dochodzie, co wyjaśnia powody, dla których ustawodawca na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, jak i ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjął, że dochód w przypadku podatników opłacających ryczałt ustalany jest na podstawie oświadczenia podatnika, a nie zaświadczenia organu podatkowego.

Organ podatkowy, któremu składana jest roczna deklaracja PIT-28 dotycząca zryczałtowanego podatku dochodowego nie ma informacji o poniesionych przez podatnika kosztach uzyskania przychodu, ani tym samym o dochodzie osiągniętym przez podatnika w danym roku podatkowym. W deklaracji PIT-28 podatnik wykazuje bowiem wysokość osiągniętego przychodu, wysokość opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, podlegające odliczeniu od przychodów i składki na ubezpieczenie zdrowotne, podatek dochodowy, podlegające odliczeniu od wyliczonego już ryczałtu.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo z dnia 9 czerwca 2016 r. w którym Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, że P. W. według PIT-28 za 2014 r. osiągnął przychód w wysokości 207.918,41 zł, składki na ubezpieczenie społeczne – 2.685,90 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne – 2.786,71 zł, a zryczałtowany podatek należny wyniósł 8.501,00 zł.

Pismo to wskazuje, że organ pierwszej instancji przed rozpoznaniem wniosku zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o udzielenie informacji w zakresie dotyczącym rozliczenia podatku dochodowego za 2014 r. przez P. W.

Sąd w niniejszym składzie pragnie podkreślić, iż dochód powinien zostać ustalony na podstawie oświadczenia wnioskodawcy, a nie zaświadczenia organu podatkowego.

Ponadto wskazać należy, że wyżej wymienione pismo organu podatkowego, wbrew twierdzeniom organów, nie stanowi zaświadczenia. Podana w tym piśmie podstawa prawna wskazuje bowiem, że jest to pismo informacyjne, wydane przez organ podatkowy na skutek uwzględnienia wniosku o ujawnienie informacji z akt podatkowych, dotyczących danych objętych tajemnicą skarbową.

W konsekwencji organy sprzecznie z obowiązującym brzmieniem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjęły, że za dochód, o którym mowa w 3 pkt 1 lit. b cyt. ustawy, to jest "deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne" można uznać dochód P. W. za rok podatkowy 2014, opierając się na zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 9 czerwca 2016 r.

W ocenie Sądu organy w celu obliczenia "dochodu" w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie dokonały koniecznego rozróżnienia pojęć "dochodu" od "przychodu", używanych dla celów podatkowych.

Określenie w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy, że w przypadku działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, za dochód z takiej działalności uważa się dochód wskazany w oświadczeniu strony - a nie dochód wskazany w zaświadczeniu z urzędu skarbowego - jest konsekwencją tego, iż podstawą, względem której naliczany jest ryczałt podatkowy, jest przychód, a nie dochód.

W przedmiotowej sprawie organy nie dały wiary oświadczeniu skarżącego, że uzyskany przez niego w 2014 r. dochód z działalności gospodarczej, z której przychody rozliczał w formie ryczałtu, wyniósł 13 800 zł.

Organ pierwszej instancji – a następnie w ślad za nim organ odwoławczy – stwierdziły, że skoro podana wartość różni się od tej wynikającej z "zaświadczenia" organu podatkowego, wiarygodnym dowodem o rzeczywistej wysokości dochodu strony jest dokument o charakterze urzędowym.

Sąd podnosi z cała stanowczością, iż w niniejszej sprawie doszło do porównania przez organ dwóch różnych wartości, to jest wykazanego przez skarżącą i jej męża organowi pomocy społecznej dochodu za rok 2014 z wykazanym przez stronę organowi podatkowemu przychodem za rok 2014, który co do zasady musiał być większy, skoro składa się nań właśnie dochód powiększony dodatkowo o koszty prowadzonej działalności gospodarczej.

Ustawodawca w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga natomiast wyraźnie, by za "dochód" dla celów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, nawet w przypadku opodatkowania w formie ryczałtowej, przyjmować pomniejszony o odpowiednie składki i podatki "dochód" (w rozumieniu podatkowym), a nie przychód.

Składając oświadczenie o wysokości dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy, wnioskujący o przyznanie świadczenia wychowawczego ma obowiązek wykazać wartość dochodu, a więc przychodu pomniejszonego o koszty jego uzyskania. Okoliczność, że koszty uzyskania przychodu nie mogą być odliczone od przychodu na gruncie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym nie znaczy, że podatnik opłacający ryczałt nie ponosi kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Koszty te nie są wykazywane w deklaracji PIT-28 i pozostają bez wpływu na rozliczenie ryczałtu, jednak wynikają z prowadzonej przez podatnika dokumentacji podatkowej. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym podatnicy opodatkowani w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, są obowiązani posiadać i przechowywać dowody zakupu towarów, prowadzić wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, ewidencję wyposażenia oraz, odrębnie za każdy rok podatkowy, ewidencję przychodów, a także tą dokumentację przechowywać przez wymagany przez ustawę okres.

Słusznie zatem strona skarżąca wskazuje, że wynikający z PIT-28 przychód powinien być pomniejszony o koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wymaga jednak, aby składając wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego osoba opodatkowana zryczałtowanym podatkiem dochodowym przedstawiała dowody poniesienia kosztów prowadzenia działalności gospodarczej.

Obowiązkiem wnioskodawcy jest bowiem przedstawienie organowi pomocy społecznej oświadczenia o wysokości dochodu, które jest składane pod groźbą odpowiedzialności karnej.

Organ dla wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie przyjmuje zatem wartość dochodu wynikającą z oświadczenia wnioskodawcy, chyba, że w sprawie pojawiły się inne dowody lub okoliczności podważające wiarygodność złożonego oświadczenia. Jak wskazano wyżej, okolicznością podważającą wykazaną przez wnioskodawcę wielkość dochodu nie może być jednak wysokość przychodu wykazana w PIT-28.

W niniejszej sprawie organy nie wykazały okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia i organy nie miały podstaw, aby poszukiwać dowodów z urzędu.

W dołączonym do wniosku oświadczeniu o dochodzie mąż skarżącej wskazał, że wyniósł on w 2014 roku 13 800 zł po odliczeniu składek na ubezpieczanie społeczne w wysokości 2685,90 zł i po odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne 2786,71 zł, oraz zryczałtowanego podatku dochodowego w kwocie 11 287,82 zł.

Jak wynika z PIT-28 przychód męża skarżącej wyniósł 207.918,41 zł. Skarżąca podała w skardze, iż udokumentowane koszty prowadzenie działalności w roku 2014 wyniosły 186 747 zł.

Dokonana przez organy wykładnia art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest nie do pogodzenia z wynikającą z Konstytucji RP zasadą równości obywateli wobec prawa. Przyjęcie proponowanej wykładni prowadziłoby w efekcie do gorszego traktowania osób opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób opodatkowanych na zasadach ogólnych w odniesieniu do możliwości uzyskania wsparcia Państwa w zakresie pokrycia części wydatków służących utrzymaniu dzieci w rodzinach o bardzo niskich dochodach.

Należy w tym miejscu zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 października 2006 r. (sygn. akt K 30/06, opubl. w "Orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego" Seria A, z 2006 r., Nr 9 poz. 119 oraz w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 210787) za niezgodny z Konstytucją RP uznał art. 8 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, określający pojęcie "dochodu" w przypadku osób opodatkowanych na zasadach wskazanych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. W zakwestionowanym przez Trybunał przepisie ustawodawca nakazał (poprzez odwołanie się do przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych), aby w przypadku takich osób za dochód nie uznawać dochodu niższego niż 60 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale – to jest nawet w przypadku, kiedy rzeczywisty dochód byłby niższy. Trybunał porównując sytuację osób opodatkowanych w sposób ryczałtowy z sytuacją osób opodatkowanych na zasadach ogólnych uznał, iż ustawodawca w sztuczny i nieuzasadniony niczym sposób wyodrębnił grupę podmiotów, wobec której prawo do świadczeń społecznych (w tym zasiłków rodzinnych) uzależnione jest nie od rzeczywistej wysokości dochodów, ale tylko i wyłącznie od formy opodatkowania (część III pkt 5 uzasadnienia wyroku Trybunału).

Tak więc nie tylko literalna wykładnia art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale także konieczność zachowania gwarantowanej art. 2 Konstytucji RP równości obywateli w dostępie do świadczeń ze strony Państwa wymaga odwołania się do rzeczywistego dochodu osoby ubiegającej się o dane świadczenie. Tymczasem, co zostało już podkreślone wyżej, z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organy przy obliczaniu dochodu w rodzinie za podstawę wyliczeń przyjęły przychód, to jest wielkość, która z reguły nie obrazuje rzeczywistego dochodu rodziny ubiegającej się o pomoc.

Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie wynikają z powyższych rozważań. Ponowne rozpatrzenie wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie powinno zostać zatem dokonane przez organ przy uwzględnieniu dokonanej przez Sąd wykładni art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustalenie miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie powinno nastąpić poprzez zsumowanie wartości dochodów skarżącej i jej męża, podzielenie tych wartości przez liczbę 12 miesięcy, a następnie przez liczbę osób w rodzinie. Tak uzyskana wartość pozwoli organom na obiektywne stwierdzenie, czy dochód na osobę w rodzinie rzeczywiście przekroczył określone w ustawie kryterium dochodowe.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w części – to jest w zakresie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko K. W.