Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SAB/Wr 1259/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
659
Hasła tematyczne: Mienie zabużańskie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1,3,  art. 149 par. 1a i 2,  art. 154 par. 6
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 12,  art. 35,  art. 36
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia WSA Adam Habuda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2022 r. w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. G. na przewlekłe prowadzenie postępowania Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza granicami RP I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 6000 (słownie: sześć tysięcy) złotych; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skargą z dnia 10 sierpnia 2022 r. T. G. (dalej jako skarżąca) zarzuciła Wojewodzie Dolnośląskiemu (dalej jako organ, Wojewoda) przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wniosku dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Polski. Skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie organu do wydania stosownej decyzji w terminie 14 dni, 2) stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądzenie od Wojewody na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 20 000 zł, 4) zasądzenie kosztów postępowania, 5) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skarżąca przywołała okoliczności sprawy i wskazała na niedochowanie przez Wojewodę terminów dla załatwienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na podjęte w sprawie czynności.

Skarga jest zwieńczeniem następująco ukształtowanego postępowania.

Dnia 15 października 2008 r. do Wojewody Dolnośląskiego wpłynął wniosek T. G. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W dniu 19 listopada 2008 r. do organu wpłynęło pismo skarżącej stanowiące oświadczenie dotyczące okoliczności związanych z opuszczeniem przez rodzinę skarżącej terenów pozostających poza obecnymi granicami RP. W tym też dniu E. G. złożył wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Polski.

W dniu 25 lutego 2009 r. do Wojewody wpłynęło nadesłane przez skarżącą postanowienie Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie z dnia 16 stycznia 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po W. G. (synu A. G.).

Wojewoda poinformował strony postępowania pismem z dnia 31 maja 2010 r. o niemożności załatwienia sprawy w ustawowym terminie, ze względu na bardzo dużą ilość wniosków.

Następnie postanowieniem z dnia 31 stycznia 2012 r. wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2013 r.

Ponownie w dniu 11 czerwca 2013 r. wyznaczony został nowy przewidywany termin zakończenia postępowania do 30 czerwca 2014 r.

W dniu 3 lipca 2013 r. do organu wpłynęło pismo kierowane od małżonki E. G. oświadczające o śmierci męża oraz wnoszące o informację dotyczącą dokumentów brakujących do rozpatrzenia sprawy.

Pismem z dnia 31 października 2013 r. Wojewoda zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w Walimiu o udzielenie informacji dotyczących śmierci E. G., celem ustalenia zgonu oraz ewentualnych spadkobierców.

Zawiadomieniem z dnia 13 listopada 2013 r. Wójt Gminy Walim poinformował Wojewodę o przekazaniu wniosku Wojewody według właściwości do USC w Świdnicy.

W dniu 21 listopada 2013 r. do Wojewody wpłynął odpis zupełny aktu zgonu E. G. W konsekwencji powyższego postanowieniem z dnia 7 maja 2014 r. Wojewoda zawiesił postępowanie administracyjne.

W dniu 29 maja 2014 r. skarżącą poinformowała organ o okoliczności postępowania spadkowego po zmarłym E. G., oświadczając, że wraz z uprawomocnieniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku zostanie ono przesłane do Wojewody.

W dniu 20 czerwca 2014 r. do Wojewody wpłynął wniosek skarżącej o podjęcie postępowania, wraz z postanowieniem Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 13 maja 2013 r. sygn. akt I Ns 169/14 o stwierdzeniu nabycia spadku.

Skarżąca w dniu 17 lipca 2014 r. doręczyła do organu oświadczenia spadkobierców po E. G. w przedmiocie stanu realizacji prawa do rekompensaty oraz o miejscach zamieszkania na terytorium RP, a w dniu 29 lipca 2014 r. nadesłała dodatkowo kserokopie dowodów osobistych.

Wojewoda postanowieniem z dnia 9 marca 2015 r. podjął zawieszone postępowanie administracyjne.

W dniu 22 września 2016 r. Wojewoda wezwał strony do uzupełnienia wniosku.

Skarżąca celem wykonania powyższego wezwania w dniu 13 marca 2017 r. nadesłała dodatkowe dokumenty.

Skarżąca w dniu 24 kwietnia 2017 r. przesłała do organu dodatkowe dokumenty, pochodzące z Archiwum Państwowego w Suwałkach.

Pismem z dnia 18 maja 2017 r. skarżąca złożyła w swoim imieniu wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za dwie inne nieruchomości pozostawione przez A. G., również wydzielone z tego samego majątku, ale ujęte w innej księdze wieczystej.

W dniu 19 listopada 2018 r. do organu wpływa skarga powszechna na opieszałość skierowana przez skarżącą za pośrednictwem poczty elektronicznej.

Zawiadomieniem z dnia 12 grudnia 2018 r. Wojewoda poinformował strony o nowym przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia 15 czerwca 2019 r.

W dniu 14 grudnia 2018 r. Wojewoda zwrócił się do odpowiednich organów o udzielenie informacji dotyczących A. G., jego spadkobierców i następców prawnych.

Do dnia 4 lutego 2019 r. do organu wpływały odpowiedzi na powyższe wystąpienie.

Skarżąca w dniu 22 lipca 2019 r. nadesłała do organu postanowienie Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt I Ns 93/19 w przedmiocie nabycia spadku po A. M..

W dniu 11 marca 2020 r. Wojewoda zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Świdnicy o udzielenie informacji dotyczącej A. G., jego spadkobierców i następców prawnych. Odpowiedź wpłynęła do Wojewody w dniu 5 lipca 2021 r.

Skarżąca w dniu 5 marca 2020 r. ponownie złożyła skargę powszechną za pośrednictwem poczty elektronicznej.

W dniu 12 czerwca 2020 r. Wojewoda zwrócił się do stron postępowania o uzupełnienie dokumentów.

Skarżąca w dniu 15 lipca 2020 r. celem wykonania powyższego wezwania złożyła dodatkowe dokumenty do organu.

W dniu 14 kwietnia 2021 r. do Wojewody wpłynęło ponaglenie skarżącej, następnie przekazane według właściwości do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, który postanowieniem nr DAP-WOSR-7281-5/2022/GD z dnia 25 lutego 2022 r. uznał ww. zażalenie za zasadne i wyznaczył Wojewodzie termin rozpatrzenia przedmiotowej sprawy w ciągu trzech miesięcy od dnia otrzymania postanowienia (czyli do dnia 9 czerwca 2022 r.).

Pismem z dnia 13 sierpnia 2021 r. organ zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Dzierżoniowie celem uzyskania informacji dotyczących sprawy. Odpowiedź na powyższe wystąpienie wpłynęła do Wojewody w dniu 30 sierpnia 2021 r. Również w dniu 13 sierpnia 2021 r. organ prowadzący sprawę wystąpił do innych Wojewodów, na które uzyskał odpowiedzi do dnia 8 września 2021 r.

Wojewoda zawiadomieniem z dnia 13 sierpnia 2021 r. poinformował strony o nowym przewidywanym terminie zakończenia postępowania oznaczając 28 lutego 2022 r. .

Postanowieniem nr NRŚ-MZ.7541.1.1596.2016.IB (D-745-1/08) z dnia 31 sierpnia 2022 r. Wojewoda ocenił pozytywnie wnioski stron (w tym skarżącej) odnośnie nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz wezwał strony do przedłożenia operatu szacunkowego, określającego wartość przedmiotowej nieruchomości i oświadczenia o wyborze formy rekompensaty.

W aktach sprawy znajduje się datowana na 5 października 2022 r. decyzja Wojewody załatwiająca sprawę skarżącej (dotycząca nieruchomości, o której mowa we wniosku z dnia 15 października 2008 r.). Nadto w aktach sprawy widnieje decyzja z dnia 29 listopada 2022 r. odmawiająca rekompensaty w zakresie części pozostawionego mienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako p. p. s. a), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Jak stanowi art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 8 ustawy p. p. s. a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a kontrola ta polega na orzekaniu w sprawach skarg na, między innymi, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4.

Mając na względzie, że wniosek skarżącej pochodzi z dnia 15 października 2008 r., to jako podstawę prawną oceny działań organu należy przyjąć przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu odpowiednim dla tej daty (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Materialnoprawne tło sprawy kreuje ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. nr 169, poz. 1418). Według art. 5 ust. 1 ustawy potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy kompetencją do potwierdzenia prawa do rekompensaty dysponuje właściwy wojewoda, w formie decyzji.

Po wpłynięciu wniosku wojewoda: 1) zawiadamia właściwe, wskazane w ustawie podmioty (art. 5 ust. 4 ustawy), 2) dokonuje oceny spełnienia wymogów ustawowych na podstawie określonych dowodów i oświadczeń, przy czym pozytywna ocena następuje w formie postanowienia, zaś niespełnienie wymogów stwierdza się w formie decyzji (art. 7 ust. 1 i 2). Jeżeli wniosek nie spełnia wskazanych w ustawie wymogów, wojewoda wzywa wnioskodawcę do ich usunięcia w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania.

Formą prawną załatwienia sprawy dotyczącej prawa do rekompensaty jest decyzja wojewody, albo potwierdzająca prawo do rekompensaty, albo odmawiająca potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Przepisy ustawy nie wskazują szczególnych terminów załatwiania spraw, tak więc zastosowanie w tym zakresie znajdują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k. p. a., w brzmieniu adekwatnym dla daty złożenia wniosku, Dz. U. z 2000, nr. 98, poz. 1071).

Artykuł 35§1 ustawy k. p. a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W kolejnych przepisach następuje sprecyzowanie wyrażenia "bez zbędnej zwłoki", poprzez wskazanie, że:

1) niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza organ (art. 35 §2 k. p. a.)

2) nie później niż w ciągu miesiąca od dnia wszczęcia postępowania – powinny być załatwiane sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego (art. 35 §3)

3) nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania – powinny być załatwiane sprawy szczególnie skomplikowane (art. 35 §3).

Przepis art. 36§1 k. p. a. zobowiązuje organ do zawiadomienia stron o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, z podaniem przyczyn zwłoki, wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy.

Jeżeli organ nie wywiązuje się z terminów na załatwienia sprawy, stronie przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Zażalenie jest takim środkiem prawnym służącym stronie postępowania administracyjnego, które ma dyscyplinować organ w zakresie ograniczenia jego nieterminowości. Strona, zgodnie z art. 37§1 k. p. a. ma prawo wniesienia zażalenia do organu wyższego stopnia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k. p. a. lub ustalonym w myśl art. 36 k. p. a. Strona, wnosząc zażalenie, wyczerpuje środki zaskarżenia, co stanowi przesłankę dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu lub przewlekłość postępowania (art. 52 § 2 p. p. s. a.).

W czasie adekwatnym dla daty złożenia wniosku sytuację niedotrzymania przez organ terminów z art. 35 k. p. a. ustawodawca określał jako niezałatwienie sprawy w terminie.

Na marginesie Sąd chce zaznaczyć, że chociaż ówczesne prawodawstwo postępowania administracyjnego nie formułowało prawnych określeń bezczynności i przewlekłości, to wykładnia historyczna i funkcjonalna pozwala zestawić niezałatwienie sprawy w terminie (określenie używane w k. p. a. w dacie wszczęcia postępowania), a aktualnymi dla obecnego kształtu k. p. a. pojęciami prawnymi bezczynności i przewlekłości.

Z tej przyczyny obecna definicja bezczynności (nie załatwiono sprawy w terminie) oraz przewlekłości (postępowanie prowadzone jest dłużej niż jest to niezbędne dla załatwienia sprawy) z obowiązującego art. 37§1 pkt 1 i 2 k. p. a. jest opisem tego samego patologicznego zjawiska administracyjnego, którym jest niezałatwienie sprawy w terminie, w brzmieniu k. p. a. z daty złożenia wniosku o rekompensatę.

Niezałatwienie sprawy w terminie obejmuje sytuacje zarówno takie, gdy organ nie zmieścił się w ustawowym czasie dla załatwienia sprawy, ale także takie, gdy postępowanie prowadzone jest dłużej, niż potrzeba.

Zdaniem Sądu taka interpretacja jest uzasadniona obecnością w tekście k. p. a. już w dacie złożenia wniosku przez skarżącego, takich zasad ogólnych, jak zasada szybkości z art. 12, nakazująca organom działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz zasada zaufania wysłowiona w art. 8 k. p. a. W ocenie Sądu naruszeniem zasady zaufania obywatela do organu jest taki stan rzeczy, gdy organ nie działa w sposób wystarczająco skoncentrowany na sprawie, nie jest w stanie należycie usprawiedliwić przerw w swoim działaniu. Organ nie działa szybko, skoro okresy pomiędzy poszczególnymi czynnościami są nadto długie, i nie ma na to żadnego logicznego wytłumaczenia.

Z tego powodu, chociaż Sąd widzi zmianę stanu prawnego, to jednocześnie zauważa ewolucję przepisów prawnych dyscyplinujących działania organu w zakresie terminowości. Skoro ta ewolucja, co jest bezsporne, ma wzmocnić prawną ochronę jednostki, to Sąd nie widzi przeszkód, by w opisie i realizacji tej ochrony użyć sformułowań obecnych w aktualnym języku prawnym i prawniczym.

Jest to uzasadnione tym bardziej, że prawne określenie przewlekłości mieści się w takiej wykładni przepisów k. p. a. właściwych dla daty złożenia wniosku o rekompensatę, która ma zwalczać zjawisko niezałatwienia sprawy w terminie.

Trzeba też uwypuklić, że Sąd, badając skargę, związany jest przepisami ustawy p. p. s. a. w dacie orzekania, a ta ustawa używa pojęć przewlekłości i bezczynności. Chcąc zatem objąć skarżącego odpowiednią ochroną prawną Sąd posiłkowo wykorzystuje terminologię prawniczą dotyczącą przewlekłości używaną w aktualnym piśmiennictwie i judykaturze, oraz za uzasadnioną uznaje taką interpretację przewlekłości, która czyni z niej instytucję związaną z niezałatwieniem sprawy w terminie.

Trzeba też dodatkowo nadmienić, że przewlekłe prowadzenie postępowania jest nowym rozwiązaniem prawnym wprowadzonym w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. na mocy ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), która weszła w życie dnia 11 kwietnia 2011 r., natomiast sprawa toczy się od 15 października 2008 r. Dlatego należało wnikliwie rozważyć, czy przepisy dotyczące przewlekłości należy stosować także do stanu faktycznego sprzed daty wejścia w życie wskazanej wyżej nowelizacji k.p.a. Oprócz przywołanej wcześniej argumentacji, Sąd przychyla się do stanowiska, że zastosowanie będzie mieć zasada bezpośredniego stosowania prawa nowego, zgodnie z którą nowe przepisy regulują zdarzania o charakterze otwartym, które rozpoczęły się przed wejściem w życie nowego prawa i nie zostały dotychczas zakończone. W sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych przyjmuje się jednak, że nowa ustawa ma zastosowanie nie tylko do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, ale również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy (uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006, nr 3 poz. 71).

W piśmiennictwie prawniczym pod pojęciem przewlekłego prowadzenia postępowania rozumie się sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest w bezczynności (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikająca z istoty sprawy ( B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011). Przewlekłość postępowania stwierdza się według kryterium ocennego. Właściwy organ jest obowiązany ocenić, czy organ administracji publicznej prowadzi postępowanie w czasie niezbędnym do załatwienia sprawy (M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el 22, art. 37).

Orzecznictwo podkreśla, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przez pojęcie "przewlekłe postępowanie" należy rozumieć sytuacje prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy, czy też jako stan, w którym organ w sposób nieuzasadniony przedłuża w trybie art. 36 § 2 k.p.a. termin załatwienia sprawy, powołując się na niezależne od niego przyczyny uniemożliwiające dotrzymanie terminu podstawowego" – zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8.03.2017 r., I OSK 1708, z dnia 24 września 2021 r. III OSK 1022/21, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach).

Sąd administracyjny w sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania kontroluje co do zasady tok i poprawność czynności organu, ich właściwe natężenie, koncentrację materiału dowodowego, prawidłowość i celowość z punktu widzenia rozstrzygnięcia. Sprawdza, czy organ prowadzi postępowanie należycie starannie z perspektywy takiej organizacji postępowania, aby zakończyć jej jak najszybciej.

W ocenie Sądu wskazane wyżej reguły należy odnieść do stanu, który w czasie odpowiednim dla złożenia wniosku nazwany był niezałatwieniem sprawy w terminie.

W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym Sąd przystąpił do analizy złożonej skargi, i dokonał oceny jej zasadności.

Według Sądu brak wątpliwości, że Wojewoda Dolnośląski, rozpatrując sprawę skarżącej dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu. Kontrolowany przez Sąd sposób załatwiania sprawy skarżącego wyczerpuje znamiona przewlekłości wynikające z przepisów prawa, ale także wskazywane w judykaturze i piśmiennictwie prawniczym. Sąd wskazał wcześniej dlaczego przewlekłość mieści się w określeniu niezałatwienia sprawy w terminie, i jakie prawne przesłanki zadecydowały o zastosowaniu do całego okresu zwłoki przepisów o przewlekłości.

Po złożeniu wniosku przez skarżącą pierwsza uwidoczniona w aktach sprawy czynność organu ma miejsce prawie 2 lata później (31 maja 2010 r.), i sprowadza się do postanowienia o niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k. p. a. i jednoczesnego powiadomienia o rozpatrzeniu wniosku według kolejności wpływu. Organ usprawiedliwia się bardzo dużą ilością wniosków.

Dnia 31 stycznia 2012 r. Wojewoda ponownie postanawia o wydłużeniu terminu załatwienia sprawy, wskazując datę 30 czerwca 2013 r., i wykorzystując analogiczne względem wcześniejszego usprawiedliwienie, co powtórzył w dniu 11 czerwca 2013 r. wyznaczając termin 30 czerwca 2014 r.

Sąd chce w tym miejscu wskazać, że brak śladów, jakoby organ podejmował jakiekolwiek czynności pomiędzy wskazanymi wyżej datami.

W dniu 31 października 2013 r. Wojewoda podejmuje pierwszą czynność merytoryczną zwracając się do USC celem ustalenia zgonu strony postępowania, co skutkuje zawieszeniem postępowania w dniu 7 maja 2014 r. – a więc dopiero po ponad 5 miesiącach od uzyskania odpisu aktu zgonu (21 listopada 2013 r.). Już 20 czerwca 2014 r. do organu wpłynął wniosek o podjęcie postępowania, wraz z wymaganą dokumentacją niezbędną do ustalenia następców prawnych po zmarłej stronie postępowania, jednak organ wydaje postanowienie o podjęciu dopiero 9 miesięcy później, dnia 9 marca 2015 r.

Kolejną czynność Wojewoda podjął po półtora roku, wzywając strony do uzupełnienia dokumentacji. Pomimo aktywnej postawy skarżącej, która przesyłała dokumenty mające zapewnić sprawne procedowanie w sprawie, Wojewoda dopiero pod koniec 2018 r. zaczął podejmować merytoryczne działania zmierzające do zakończenia postępowania administracyjnego.

Wolą Sądu jest podkreślić w tym miejscu, że na dokonanie tak nieskomplikowanej czynności jak sformułowanie wynikającego z ustawy zapytania do wskazanych w ustawie podmiotów i instytucji wojewoda potrzebował 10 lat.

Odpowiedzi do Wojewody nadchodziły pomiędzy grudniem 2018 r. a lutym 2019 r.

W dalszym toku postępowania organ uzyskuje informacje uzupełniające od innych podmiotów, jednak w dniu 8 września 2021 r. dysponował już kompletem dokumentów. Nie jest więc uzasadniona zwłoka aż do 31 sierpnia 2022 r., kiedy to Wojewoda wydał postanowienie o pozytywnej ocenie wniosku.

Postępowanie organu było przepełnione przewlekłością widoczną w zasadzie na każdym jego etapie. Sąd oczywiście rozumie specyfikę postępowań w sprawie rekompensaty, jednak w aktach sprawy brak jakichkolwiek dowodów mogących łagodząco wpływać na ocenę organu w tym konkretnym postępowaniu. Usprawiedliwienia organu w postaci powoływania się na konieczność oceny prawidłowości wniosku nie znajdują u Sądu uznania, ponieważ są powtarzane wielokrotnie, nie towarzyszą im konkrety w postaci sprecyzowanych trudności, jakie napotkał organ pracując nad sprawą skarżącej, a ponadto kilkunastoletni okres załatwiania sprawy jest absolutnie niedopuszczalny. Niewytłumaczone i niewytłumaczalne są długotrwałe przerwy pomiędzy poszczególnymi czynnościami w postępowaniu. Warto przy tym zaznaczyć, że informacje, o które zwraca się Wojewoda do innych podmiotów nadchodzą w miarę szybko. Jeśli jednak nawet przyjąć, że organ nie mógł załatwić sprawy skarżącej, bo oczekiwał na potrzebne do załatwienia sprawy dane, to nie sposób przyjąć, by nie mógł wykorzystać tego okresu na takie przygotowanie sprawy do rozstrzygnięcia, by uczynić to niezwłocznie po uzyskaniu niezbędnych informacji.

Tymczasem akta sprawy nie oddają takich starań Wojewody, bo nawet po nadesłaniu do organu stosownych informacji w sprawie panował marazm. Swoistym ukoronowaniem gnuśności Wojewody jest wskazany wyżej pięcioletni okres od złożenia wniosku do października 2013 r., w którym organ w ogóle nie podejmował żadnych działań w celu rozpoznania sprawy, ograniczając się do wskazywania nowych terminów i podkreślania dużej ilości wniosków oraz skomplikowania sprawy.

Takie realia sprawy nie wywołują u Sądu wahań w zakresie dopatrzenia się przewlekłości w postępowaniu Wojewody Dolnośląskiego.

Skarżący dopełnił obowiązku wniesienia ponaglenia, tym samym spełniając ustawowy warunek wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Według Sądu nie ma znaczenia to, że skarżący nazwał swoje pismo ponagleniem, bowiem funkcjonalnie ma ono wszystkie cechy zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, i tak trzeba je traktować.

Według art. 149§ ustawy p. p. s. a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonych terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, uwzględniając skargę, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości kwoty określonej w art. 154 §6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154§6.

Sąd wyraźnie zauważa w przewlekłości organu cechę rażącego naruszenia prawa. W języku polskim "rażący" to dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży (Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego). W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, według którego kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie bezczynności w postępowaniu przez organ do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa, przy jednoczesnym braku racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA z dnia 10 marca 2021 r., II OSK 1610/20, Lex nr 3190594, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Przywołana w sprawie chronologia sprawy i daty pomiędzy poszczególnymi zdarzeniami wypełniają zdaniem Sądu znamię rażącego naruszenia prawa.

Sąd zdecydował się przyznać skarżącej sumę pieniężną w wysokości 6000 zł. Należy pamiętać, że przyznanie tej sumy jest dyskrecjonalną kompetencją sądu administracyjnego, który może, ale nie musi z niej skorzystać. (W. Piątek, Wykonanie wyroku sądu administracyjnego, Warszawa 2017, s. 248, wyrok NSA z 27 lipca 2021 r. I OSK 476/21, Lex nr 3224002). Widząc rażącą i nieusprawiedliwioną przewlekłość, zauważając obojętną dla sytuacji skarżącego postawę organu przywołującego banalne w istocie rzeczy tłumaczenia oraz niedotrzymywanie przez organ własnych deklaracji, i chcąc przestrzec organ pro futuro, Sąd zdecydował się skorzystać z pierwiastka kompensacyjno - represyjnego, z kompetencji do nałożenia obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej. Trzeba przy tym podkreślić, że postępowanie organu nie tylko narusza prawa skarżącej, ale stanowi przekroczenie zasad konstytucyjnych i zasad postępowania administracyjnego, na czele z zasadą praworządności, zasadą zaufania, zasadą szybkości postępowania. Sąd takiego stanu akceptować nie może, bowiem cierpi na tym autorytet państwa i organów w imieniu państwa działających. Stąd potrzebna jest dolegliwość dla organu w postaci zapłaty skarżącej sumy pieniężnej. Suma ta ma jednocześnie pokazać skarżącemu, że należące do struktury władzy publicznej sądy dostrzegają ułomności działania innych elementów tej władzy, w przedmiotowym przypadku władzy wykonawczej.

Jednocześnie mając na względzie, że sprawa skarżącej została załatwiona w prawem przewidzianej formie, Sąd umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania stosownego dla sprawy aktu lub dokonania czynności.

Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. - orzekł jak w pkt I - IV sentencji wyroku.

O kosztach (pkt V sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p. p. s. a uwzględniając poniesione przez skarżącą koszty w łącznej kwocie 597 zł, na które składają się: wpis od skargi (100 zł) oraz koszty pełnomocnictwa (497 zł).