Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1045/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Minister Transportu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 14 lit. d ust. 1,  art. 30 ust. 5 lit. b,c,d,f
journal: Dz.U. 2003 nr 86 poz 789
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant st. ref. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2014 r. sprawy ze skargi [...] S.A z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] marca 2014 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia bezprawnych praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy punkt 2 decyzji Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] sierpnia 2013r. znak [...]; II. w pozostałym zakresie skargę oddala; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie I nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; IV. zasądza od Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego na rzecz skarżącej [...] S.A z siedzibą w [...] kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2014r., [...] Prezes Urzędu Transportu Kolejowego, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej k.p.a., w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 5 i art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1594), dalej u.t.k., po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A. z siedzibą w [...], dalej o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. - [...], którą

I. stwierdził stosowanie przez PLK bezprawnych praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów w transporcie kolejowym poprzez niewłaściwe zrealizowanie obowiązku udzielania pasażerom informacji o ruchu pociągów w zakresie ogłaszania i treści rozkładów jazdy w związku z jego zmianą w dniu [...] grudnia 2012 r. poprzez niepodanie do publicznej wiadomości:

1) rocznego rozkładu jazdy dla przewozu osób tj. sprzecznie z art. 30 ust. 5c u.o.t.k. i nakazał usunięcie nieprawidłowości w terminie 60 dni od dnia doręczenia decyzji;

2) tabel dla poszczególnych linii, z wyszczególnieniem kursujących pociągów dla rocznego rozkładu jazdy dla przewozu osób tj. sprzecznie z art. 30 ust. 5c u.o.t.k. w zw. z art. 4 pkt 4 i pkt 23 u.o.t.k. i nakazał usunięcie nieprawidłowości w terminie 60 dni od dnia doręczenia decyzji.

II. umorzył postępowanie w części dotyczącej:

1) niepodania do publicznej wiadomości rocznego rozkładu jazdy dla przewozu osób w zakresie informacji o skomunikowaniach połączeń;

2) nieumieszczenia w rozkładach jazdy odległości w kilometrach pomiędzy przystankami komunikacyjnymi.

III. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Organ wskazał, że w piśmie z [...] stycznia 2013 r. Stowarzyszenie [...], dalej Stowarzyszenie, domagało się wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia przez [...] przepisów u.t.k. i niewywiązania się z obowiązku publikacji rozkładu jazdy pociągów wynikającego z art. 30 ust. 5c u.t.k. w zw. z art. 4 pkt 23 u.t.k. oraz § 3 ust. 1 pkt 5a rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 10 kwietnia 2012 r. w sprawie rozkładów jazdy (Dz. U. poz. 451), dalej rozporządzenie. Plakatowe rozkłady jazdy 2012/2013 na stronie internetowej zarządcy nie zawierały bowiem wymaganych informacji. Podróżny nie miał możliwości wyliczenia kosztu biletu. Niepublikowanie sieciowego rozkładu jazdy 2012/2013 naruszyło zatem prawa pasażerów. Uprzednio wydawany on był w formie książkowej oraz plików pdf w internecie. W tabelach zamieszczano informacje o dogodnych skomunikowaniach na stacjach węzłowych z pociągami kursującymi sąsiednimi liniami. Brak tych informacji skomplikował wyszukiwanie połączeń. Internetowe wyszukiwarki nie dostarczają pełnej informacji, bo pokazują tylko rozkład jazdy pociągów na wybrany dzień. W tabelarycznym rozkładzie jazdy umieszczano wszystkie pociągi na danej trasie z terminami kursowania, dzięki czemu pasażer mógł uzyskać informacje o pociągach kursujących w dni robocze, wolne i w wakacje. Książkowy Sieciowy Rozkład Jazdy Pociągów drukowany, w takiej lub innej formie od ponad 100 lat jeszcze przez koleje państw zaborczych, a później przez przedwojenne PKP, aż do rozkładu jazdy 2011/12 spółki Przewozy [...]. Te informacje zawierały także aktualizowane tabele z Sieciowym Rozkładem Jazdy Pociągów zamieszczane na stronie internetowej Przewozów [...].

[...] wyjaśniła natomiast, że plakatowe rozkłady jazdy dla każdej stacji i przystanku osobowego na stronie internetowej spełniają obowiązek z art. 4 pkt 23 u.o.t.k. Szczegóły dotyczące m.in. treści rozkładów jazdy powinny być określone w rozporządzeniu w sprawie rozkładów jazdy. W § 3 ust. 4 rozporządzenia podano zasady określania drogi przejazdu w odniesieniu do transportu drogowego. Nie wiadomo zatem, czy dotyczy on również transportu kolejowego. Nadto, określanie w rozkładzie jazdy odległości w kilometrach pomiędzy przystankami komunikacyjnymi, czy kategorii dróg (odcinków linii kolejowych bez podania kryteriów tych kategorii) nie znajduje uzasadnienia. W rozporządzeniu nie określono ścisłych wymagań w zakresie układu i wizualizacji rozkładu jazdy. Ustawa nie nakłada na zarządcę obowiązku publikacji rozkładu jazdy w formie drukowanych tabel, w formie książkowej oraz plikach pdf na stronach internetowych z informacjami o dogodnych skomunikowaniach na stacjach węzłowych. Obowiązek ten wynikał, ale z nieobowiązującego rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 13 stycznia 2006 r. w sprawie treści, sposobu i terminów ogłaszania rozkładów jazdy oraz ich aktualizacji, warunków ponoszenia kosztów związanych z zamieszczaniem informacji dotyczących rozkładów jazdy oraz podawaniem rozkładów jazdy do publicznej wiadomości (Dz. U. Nr 12, poz. 79).

Następnie organ przedstawił szczegółowo przebieg czynności procesowych podejmowanych w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, wymianę korespondencji oraz zawarte w niej stanowiska i propozycje stron.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes UTK wskazał, że zebrany materiał dowodowy pozwala twierdzić, że do dnia wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. [...] nie opublikowała rocznego rozkładu pociągów dla przewozów pasażerskich, mimo, że była zobowiązana to zrobić do [...] listopada 2012 r. Spółka opublikowała rozkłady dla ok. dwumiesięcznych okresów. Pomimo, że [...] dysponowała rocznym rozkładem jazdy (2012/2013 r.) dla przewozu osób, nie został on opublikowany. Opublikowane rozkłady jazdy mają formę tabel odjazdów i przyjazdów dla poszczególnych stacji i przystanków. W tabelach dla poszczególnych linii nie rozpisano jednak wszystkich kursujących daną linią kolejową pociągów z godzinami odjazdów z poszczególnych stacji i przystanków osobowych. Na rozkładach brak jest informacji o odległości w kilometrach pomiędzy poszczególnymi przystankami lub stacjami.

Prezes UTK wskazał, że zgodnie z art. 14b ust. 1 u.t.k. zakazane jest stosowanie bezprawnych praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów w transporcie kolejowym, w szczególności naruszających przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1173 ze zm.) w zakresie wymogu podawania do publicznej wiadomości rozkładu jazdy dla przewozu osób, taryf i cenników, wykonywania umowy przewozu z uwzględnieniem obowiązku zapewnienia podróżnym odpowiednich warunków bezpieczeństwa i higieny oraz użycia środków transportowych odpowiednich do danego przejazdu. W przypadku naruszenia ww. zakazów Prezes UTK zgodnie z art. 14b ust. 2 u.t.k. w zw. z art. 13 ust. 6 u.t.k. wydaje decyzję określającą zakres naruszenia i termin usunięcia nieprawidłowości.

Stwierdzenie istnienia niedozwolonej praktyki wymaga zatem spełnienia dwóch przesłanek: działanie jest bezprawne i godzi w zbiorowe interesy pasażerów w transporcie kolejowym.

Prezes UTK wyjaśnił również obszernie pojęcia: zarządca infrastruktury, bezprawność oraz zbiorowego interesu pasażerów powołując się na orzecznictwo wypracowane na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

W oparciu o powyższe organ stwierdził, że zostały spełnione obie przesłanki kwalifikujące działania [...] jako praktyki naruszające zbiorowe interesy pasażerów.

Wskazał, że prawny obowiązek publikowania rozkładów jazdy od grudnia 2012 r. spoczywa na zarządcy (art. 30 ust. 5c u.t.k.). Art. 4 pkt 23 u.t.k. definiuje rozkład jazdy pociągów jako plan, według którego mają się odbywać przejazdy pociągów na danej sieci kolejowej lub jej części w czasie, w którym obowiązuje. W myśl art. 30 ust. 5 u.o.t.k. rozkład jazdy pociągów jest ustalany raz w roku, a zgodnie z art. 30 ust. 5a u.o.t.k. zmiana obowiązującego rozkładu jazdy pociągów następuje o północy w drugą sobotę grudnia, z zastrzeżeniem ust. 5b".

Stosownie do art. 30 ust. 5b u.t.k zmiany rozkładu jazdy nieprzewidziane w trakcie jego tworzenia wprowadzane są z inicjatywy zarządcy infrastruktury lub na wniosek przewoźnika. Zmiana rozkładu jazdy pociągów następuje o północy w drugą sobotę czerwca. Zarządcy mogą uzgodnić inne daty; w przypadku gdy może to naruszyć ruch międzynarodowy, informują o tym organy krajowe właściwe w sprawie kontroli granicznej i kontroli celnej oraz Komisję Europejską. Zarządca infrastruktury w myśl art. 30 ust. 5c u.t.k. podaje rozkład jazdy przewozu osób do publicznej wiadomości w formie ogłoszenia na swojej stronie internetowej oraz na peronach, nie później niż w terminie 21 dni przed dniem jego wejścia w życie. Zarządca, niezwłocznie po wprowadzeniu zmian w rozkładzie jazdy dla przewozu osób, aktualizuje go, a informację o aktualizacji przekazuje właścicielowi dworca lub zarządzającemu dworcem.

Na podstawie ww. przepisów na zarządcy infrastruktury ciąży więc obowiązek corocznego ustalenia rozkładu jazdy pociągów. Zmiana rozkładu powinna nastąpić w drugą sobotę grudnia. Tylko zmiany rozkładu nieprzewidziane w trakcie jego tworzenia mogą zostać wprowadzane w drugą sobotę czerwca lub w innych uzgodnionych terminach. W związku z powyższym, to na [...] jako zarządcy infrastruktury, ciąży obowiązek wprowadzenia rozkładu jazdy ważnego rok. W 2012 r. nowy rozkład jazdy pociągów został wprowadzony [...] grudnia 2012 r. W związku z tym zarządca był zobligowany do jego umieszczenia na stronie internetowej i peronach najpóźniej w dniu [...] listopada 2012 r. Tylko w takim przypadku zostałby zachowany wymagany termin publikacji rozkładu na 21 dni przed jego wejściem w życie. Tymczasem [...] listopada 2012 r. Spółka podała do publicznej wiadomości w Internecie i na peronach rozkład jazdy podzielony na 6 organizacyjnych faz, Opracowała wprawdzie roczny rozkład jazdy pociągów 2012/2013, ale wyłącznie do celów wewnętrznych, a opublikowała rozkłady jazdy obowiązujące tylko ok. dwa miesiące, a zatem niezgodnie z art. 30 ust. 5 u.t.k.

Nadto, zmiany rozkładu po każdej z faz nie mogą być uznane za zmiany nieprzewidziane, wymienione w art. 30 ust. 5b u.t.k., skoro są efektem działania zamierzonego i zaplanowanego już przy tworzeniu rozkładu jazdy, który wszedł w życie w grudniu 2012 r. Potwierdza to również "Terminarz zgłaszania zamknięć i zarządzania zmianami organizacji ruchu pociągów w rozkładzie jazdy 2012/2013", wskazujący sześć etapów obowiązywania zmienionej organizacji ruchu. Interpretacja [...] nie jest zasadna, bo odpowiada ona zarówno za opracowywanie (na podstawie składanych przez przewoźników wniosków o przydzielenie tras pociągów) wraz z publikacją nowego rozkładu jazdy, jak i za modernizację infrastruktury kolejowej. To właśnie zarządca infrastruktury jest najlepiej poinformowany o istniejących i planowanych ograniczeniach wynikających ze stanu technicznego infrastruktury. Takich działań nie uzasadnia zatem zgłaszana przez [...] "najszersza w historii kolei w Polsce modernizacja zarządzanych linii kolejowych" oraz uniknięcie chaosu informacyjnego wśród podróżnych. Obowiązek publikacji rocznego rozkładu jazdy pociągów wynika bowiem z bezwzględnie obowiązującego przepisu, z przestrzegania którego zarządca nie może być zwolniony nawet w przypadku zaistnienia okoliczności utrudniających publikację rocznego rozkładu. Dlatego, pomimo prowadzenia prac remontowych, [...] powinna była opublikować roczny rozkład jazdy pociągów dla przewozów pasażerskich.

Natomiast art. 30 ust. 5f u.t.k. reguluje wyłącznie kwestię częstotliwości wprowadzania zmian do rozkładu jazdy dla przewozu osób i nie może być podstawą wyłączenia obowiązku jego publikacji.

Według organu doszło zatem do naruszenia zbiorowych interesów pasażerów w transporcie kolejowym. Na skutek braku rocznego rozkładu jazdy nie było możliwe zaplanowanie podróży z większym wyprzedzeniem (w zależności od momentu ten okres wynosi od 21 dni do ok. 2 miesięcy). Ma to szczególne znaczenie dla pasażerów planujących wyjazdy urlopowe, zwłaszcza latem, a pośrednio dotyka również pasażerów korzystających z usług przedsiębiorców oferujących zorganizowany wypoczynek. Podróżni mają prawo oczekiwać, że decydując się na usługę kolejową, będą mieli możliwość zaplanowania podróży z wyprzedzeniem.

Organ stwierdził, że podział rozkładu jazdy na kilka organizacyjnych faz, nie zwalnia Spółki z obowiązku ogłoszenia rocznego rozkładu jazdy.

Podkreślił przy tym, że przedmiotem postępowania jest naruszenie zakazu stosowania bezprawnych praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów w transporcie kolejowym i Prezes UTK nie ma kompetencji do stwierdzenia stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych.

Dodał, że zarządca nie może również nieprawidłowości w publikacji rozkładu jazdy tłumaczyć modernizacją linii kolejowej. Przemawia za tym trwająca od dekady automatyzacja procesu konstruowania rozkładu jazdy pociągów. W tym miejscu organ wymienił aplikacje wspierające opracowywanie rozkładu jazdy. W konsekwencji organ nie podzielił zarzutu o błędnej wykładni art. 30 ust. 5 u.t.k.

Uwzględniając termin z art. 30 ust. 5c u.t.k. na podanie rocznego rozkładu jazdy do publicznej wiadomości, Prezes UTK uznał, że [...] powinna usunąć naruszenie w terminie 60 dni od dnia doręczenia decyzji, zważywszy, że od ustawowego terminu na podanie rozkładu jazdy do publicznej wiadomości, do wydania decyzji w I instancji upłynęło ponad 7 miesięcy. Spółka zobowiązana była do publikacji rocznego rozkładu do dnia [...] listopada 2012 r. W tym okresie pasażerowie byli pozbawieni informacji o rocznym rozkładzie jazdy, a więc i możliwości planowania podróży z wyprzedzeniem większym niż dwumiesięczne. Dwumiesięczny rozkład jazdy miał charakter krótkookresowy i de facto tymczasowy.

Nadto, Spółka dysponowała rozkładem jazdy 2012/2013, jak stwierdziła w piśmie z dnia [...] marca 2013 r. Termin nie mógł być również dłuższy, ponieważ od grudnia 2013 r. obowiązuje rozkład jazdy kolejnej edycji, który musiał zostać opublikowany z odpowiednim wyprzedzeniem. Kolejny rozkład jazdy powinien być zatem podany do publicznej wiadomości jeszcze w okresie obowiązywania rozkładu jazdy pociągów 2012/2013.

Uzasadniając odmowę wstrzymania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z [...] sierpnia 2013 r. wskazał, że tylko natychmiastowe zobowiązanie do zaniechania praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów, zabezpieczy ich prawa.

Następnie organ odniósł się do postulatów zarządcy infrastruktury dotyczących zmian legislacyjnych w u.t.k., w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 10 kwietnia 2012 r. w sprawie rozkładów jazdy i w rozporządzeniu z dnia 27 lutego 2009 r. w sprawie warunków dostępu i korzystania z infrastruktury kolejowej.

Wyjaśnił, że umorzył postępowanie w części dotyczącej nieumieszczenia na rozkładach jazdy informacji o odległości w kilometrach pomiędzy przystankami komunikacyjnymi z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Dalej organ podał, że brak jest aktu prawnego nakładającego na zarządcę obowiązek umieszczenia w rozkładzie jazdy informacji o dogodnych skomunikowaniach, wbrew zarzutom Stowarzyszenia.

Uzasadniając rozstrzygnięcie w pkt I. 2 decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 23 u.t.k. rozkład jazdy pociągów to "plan, według którego mają się odbywać przejazdy pociągów na danej sieci kolejowej lub jej części w czasie, w którym on obowiązuje". [...] jako zarządca infrastruktury, w myśl art. 30 ust. 5c u.t.k. "podaje rozkład jazdy dla przewozu osób do publicznej wiadomości w formie ogłoszenia na swojej stronie internetowej oraz na peronach, nie później niż w terminie 21 dni przed dniem jego wejścia w życie. Zarządca, niezwłocznie po wprowadzeniu zmian w rozkładzie jazdy dla przewozu osób, aktualizuje go, a informację o aktualizacji przekazuje właścicielowi dworca lub zarządzającemu dworcem".

W ocenie Prezesa UTK, forma plakatowych rozkładów jazdy [...] jest niezgodna z art. 4 pkt 4 i 23 u.t.k. Jeśli rozkład jazdy to plan przejazdów na sieci kolejowej lub jej części, to powinien być na nim uwidoczniony plan połączeń w odniesieniu do całego zespołu przystanków, stacji i linii kolejowych. Każdy z plakatowych rozkładów jazdy zawiera bowiem plan przejazdów kolejowych określony tylko dla pojedynczej stacji bądź przystanku, a nie sieci kolejowej. [...] twierdzi, że u.t.k. nie zawiera szczegółowych wymagań dotyczących układu i wizualizacji rozkładu jazdy, a ustawodawca nie nałożył na zarządcę obowiązku publikacji rozkładu jazdy w formie tabel sieciowego rozkładu jazdy - czy to w formie papierowej czy elektronicznej - wraz ze wskazaniem dogodnych przesiadek na stacjach węzłowych z pociągami kursującymi na sąsiednich liniach. Prezes UTK zgodził się, że u.t.k. nie zawiera wymagań dotyczących wizualizacji rozkładów jazdy. Ustawa określa jednak wymagania co do zawartości rozkładu jazdy, które nakładają na zarządcę obowiązek publikacji rozkładu jazdy - czyli planu według którego odbywać się będą przejazdy pociągów na danej sieci kolejowej lub jej części w sposób ciągły - a nie jedynie w wybranych punktach tej sieci. Tabele te powinny przedstawiać rozkład jazdy pociągów na danej sieci kolejowej lub jej części. Organ zwrócił uwagę na dualizm znaczenia rozkładów jazdy. Dla zarządcy i przewoźnika jest to podstawowy plan pracy na kolei, dla podróżnych informacja o ofercie przewoźników publicznych, która tradycyjnie była udostępniana właśnie w postaci tabelarycznej (A. Żurkowski, M. Pawlik, op. cii., str. 79-80).

Punktem odniesienia do formy i zawartości podawanego do publicznej wiadomości rozkładu jazdy dla danej sieci kolejowej lub jej części powinien być w tym zakresie analogiczny służbowy rozkład jazdy pociągów, zawierający szereg dodatków publikowany przez zarządców infrastruktury. Ma on formę tabeli z uszeregowanymi punktami eksploatacyjnymi i ułożonymi kolejno kolumnami zawierającymi godziny przyjazdów i odjazdów pociągów z kolejnych punktów na trasie ich przejazdu. Forma ta umożliwia odczytanie zarówno sytuacji na konkretnym posterunku, jak i sytuacji ruchowej na danej linii lub jej odcinku, w tym relacji, kolejności i czasu przejazdu wskazanych pociągów. Plakatowy rozkład jazdy nie zapewnia takiej przejrzystości jak rozkład w formie tabeli.

Tabelaryczny plan połączeń - nieograniczony wyłącznie do spisu połączeń z danej stacji bądź przystanku - umożliwia kompleksowe planowanie podróży z wykorzystaniem różnych pociągów na różnych odcinkach podróży, różnych relacji. Daje również możliwość porównania czasów przejazdu i przesiadania, sprawdzenia obsługiwanych i pomijanych stacji i przystanków, oferowanych częstotliwości i połączeń w zależności od terminu kursowania i pory doby. Pozyskanie powyższych informacji na podstawie tabel opublikowanych na stronach internetowych http://rozklad.plk- sa.pl/ i oznaczonych jako typ ,relacyjny" nie jest możliwe, a w przypadku tabel oznaczonych jako "szczegółowy" w przypadku bardziej skomplikowanych podróży wymaga odczytu kilku, kilkunastu lub kilkudziesięciu rozkładów przystankowych - np. aby zidentyfikować które stacje są węzłowe i sprawdzić możliwość przesiadki. Dodatkowo pasażer znajdujący się bezpośrednio na przystanku ma dostęp wyłącznie do informacji o połączeniach z danej lokalizacji i żadnej możliwości sprawdzenia możliwości przesiadek w innym miejscu, czy połączeń z alternatywnego przystanku.

Organ podkreślił, że nie jest przeciwny nowoczesnym technikom informacyjnym (np. Internet). Jednak forma, w jakiej zarządca opublikował rozkład jazdy nie czyni zadość ustawowym wymogom i uniemożliwia zaplanowanie podróży różnymi pociągami. Nadto, Internet może być niedostępny dla osób, które z własnego wyboru albo z innych powodów nie chcą lub nie mogą korzystać z urządzeń elektronicznych, dlatego ważne jest, aby tabelaryczny rozkład jazdy był opublikowany zarówno w formie elektronicznej, jak i tradycyjnej.

Prezes UTK podkreślił, że powierzenie publikacji rozkładów jazdy podmiotowi zewnętrznemu TK [...], nie zwalnia zarządcy z odpowiedzialności za publikację rozkładów jazdy, na którym ciąży ustawowy obowiązek terminowego opublikowania rozkładów jazdy we właściwej formie i we wskazanych miejscach.

Dalej organ wskazał, że rozkład w formie tabel liniowych po uzupełnieniu choćby schematyczną mapą danej sieci kolejowej lub jej fragmentu, umożliwia sprawny dostęp do informacji o ofercie przewozowej na danej trasie i trasach alternatywnych i jest standardem na większości kolei, jak np. w Austrii, Indonezji, Macedonii, Słowenii, Słowacji, Szwecji, Węgrzech. Jest zatem elementem standardu w zakresie informacji pasażerskiej, którego oczekują pasażerowie.

Odnosząc się do pkt II ppkt 1 decyzji organ stwierdził, że brak jest aktu prawnego nakładającego na zarządcę obowiązek umieszczenia w rozkładzie jazdy informacji o dogodnych skomunikowaniach. Przepis § 1 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 13 stycznia 2006 r. w sprawie treści, sposobu i terminów ogłaszania rozkładów jazdy oraz ich aktualizacji, warunków ponoszenia kosztów związanych z zamieszczaniem informacji dotyczących rozkładów jazdy oraz podawaniem rozkładów jazdy do publicznej wiadomości bowiem nie obowiązuje, jak i nie obligował do umieszczenia w rozkładzie jazdy informacji o tzw. skomunikowaniach, a jedynie dopuszczał taką możliwość.

Uzasadniając rozstrzygnięcie w pkt II ppkt 2 decyzji Prezes UTK podniósł, że § 3 ust. 1 pkt 5 lit a rozporządzenia w sprawie rozkładów nie ma zastosowania do zarządcy infrastruktury kolejowej. Na potwierdzenie tego stanowiska organ powołał ustawę Prawo przewozowe. Wskazał, że pasażer ma prawo do uzyskania informacji o cenie biletu. Zgodnie z art. 8 ust. 1 w zw. Załącznikiem II Część I Rozporządzenia nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz. Urz. UE L nr 315 z 03.12.2007 ze zm.), przedsiębiorstwa kolejowe udzielają pasażerowi na jego żądanie przynajmniej informacji wymienionych w załączniku II część I (...)". Załącznik II część I w ramach minimalnego zakresu informacji dostarczanych przez przedsiębiorstwo kolejowe przed podróżą wymienia minimalne warunki najniższych opłat za przewóz.

Organ przytoczył art. 774 k.c. i ustawę z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym oraz art. 34 ust. 2 Prawa przewozowego wskazując, że nie obejmują one swym zakresem zarządcy infrastruktury.

Skargę na powyższą decyzję wniosła [...] S.A. i domagając się jej uchylenia zarzuciła naruszenie:

I. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 30 ust 5 u.t.k. skutkujące niezasadnym przyjęciem, iż [...] S.A. niewłaściwie wykonała obowiązek udzielania pasażerom informacji o ruchu pociągów w zakresie ogłaszania i treści rozkładów jazdy dla przewozu osób poprzez niepodanie do publicznej wiadomości rocznego rozkładu jazdy dla przewozu osób, podczas gdy [...] S.A. opublikowała roczny rozkład jazdy pociągów w obowiązującym ustawowo terminie;

II. art. 30 ust 5 u.t.k. w zw. z art. 30 ust 5b u.t.k. w zw. z art. 30 ust 5f u.t.k. poprzez niewłaściwe uznanie, iż przepisy ustawy nakładają na zarządcę infrastruktury obowiązek wprowadzenia rozkładu jazdy ważnego rok, w sytuacji gdy przepisy u.t.k. zakładają możliwość aktualizacji i zmiany rozkładu jazdy pociągów, w czasie jego obowiązywania;

III. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 30 ust 5c u.t.k. w zw. z art. 4 pkt 4 i pkt 23 u.t.k. skutkujące błędnym przyjęciem, iż [...] S.A. obarczona jest obowiązkiem publikacji sieciowego rocznego rozkładu jazdy dla przewozu osób w formie tabel dla poszczególnych linii z wyszczególnieniem kursujących tam pociągów, w sytuacji gdy żaden przepis nie nakłada takiego obowiązku na zarządcę infrastruktury kolejowej;

IV. sprzeczność ustaleń organu ze zgromadzonym materiałem dowodowym, polegającą na błędnym uznaniu, iż działania polegające na publikacji rocznego rozkładu jazdy obowiązującego przez dwa miesiące naruszają zbiorowy interes pasażerów;

V. sprzeczność ustaleń organu ze zgromadzonym materiałem dowodowym, polegającą na błędnym uznaniu, iż opublikowany w Internecie przez [...] S.A. rozkład jazdy nie spełnia ustawowych wymogów i uniemożliwia zaplanowanie trasy podróży różnymi pociągami (z przesiadkami), w sytuacji gdy aktualny roczny rozkład jazdy oraz sieciowy rozkład jazdy (w rozumieniu, iż system umożliwia pasażerom wyszukanie dogodnych połączeń pomiędzy wyszukiwanymi stacjami) jest dostępny na stronach: http://www.rozklad-pkp.pl oraz http://rozklad.sitkol.pl, jak również jest udostępniany na urządzeniach mobilnych (telefony, smartfony, tablety) poprzez aplikację Bilkom oraz lekką stronę http://rozklad.bilkom.pl;

VI. sprzeczność ustaleń organu ze zgromadzonym materiałem dowodowym, polegającą na błędnym uznaniu, iż już w grudniu 2012 roku zarządca dysponował pełnym rocznym rozkładem jazdy, w sytuacji gdy roczny rozkład jazdy zmieniany jest w zależności od terminów wykonania zaplanowanych prac remontowych i modernizacyjnych (inwestycyjnych).

W ocenie skarżącej u.t.k. nie nakłada obowiązku wprowadzenia rozkładu jazdy ważnego rok. Zarządca zobligowany jest do publikacji rocznego rozkładu jazdy, ale przepisy ustawy pozwalają na wprowadzanie zmian i jego aktualizację nie częściej niż raz w miesiącu. Nie wskazuje natomiast dopuszczalnego zakresu wprowadzanych aktualizacji, co oznacza, że [...] S.A. teoretycznie mogłaby co miesiąc wprowadzać gruntowne zmiany w opublikowanym planie, tworząc de facto nowy rozkład jazdy. Nie jest zatem tak, że raz wprowadzony rozkład ma być, w świetle przepisów u.t.k. ważny przez rok.

Skarżąca wskazała, że zarządca publikuje obowiązujący roczny rozkład jazdy, tylko z tym powziętym z góry zastrzeżeniem, że rozkład zostanie zmieniony po dwóch miesiącach. Chybiona jest zatem teza, iż [...] S.A. nie opublikowała rocznego rozkładu jazdy pociągów, naruszając w ten sposób przepisy ustawy. Rozkład jazdy 2012/2013 został podzielony na 6 organizacyjnych faz, w związku z prowadzonymi pracami inwestycyjnymi, remontowymi i utrzymaniowymi linii kolejowych, dla których opracowywana jest szczegółowa organizacja ruchu pociągów, która wiąże się z przygotowaniem szczegółowego rozkładu dla każdej fazy. Spółka publikuje zatem jeden roczny rozkład jazdy, który ulega 6 aktualizacjom w trakcie jego obowiązywania. Skarżąca dodała, iż prowadzenie ww. prac, komplikujących ułożenie rocznego rozkładu jazdy, stanowi ustawowy obowiązek zarządcy infrastruktury, z którego nie może on zrezygnować.

Skarżąca zarzuciła, że organ potraktował tą kwestię pobieżnie i popełnił istotne błędy w ustaleniach faktycznych. Wyjaśniła, że opublikowany 17 listopada 2012 r. rozkład jest rocznym rozkładem jazdy, wskazującym połączenia ważne (w większości) przez cały rok, wygenerowane na podstawie programu SKRJ w związku z przydzieleniem tras przewoźnikom. Nie jest też tak, że w grudniu 2012 r. spółka dysponowała rozkładem jazdy pociągów, który miałby obowiązywać np. w listopadzie 2013 r. i z premedytacją zaniechała jego publikacji. Podniosła, że z uwagi na plany inwestycyjne i prowadzone modernizacje, nie jest możliwe ułożenie szczegółowego planu (uwzględniającego godziny odjazdów pociągów z poszczególnych stacji) z wyprzedzeniem większym niż 2 miesiące. Oznacza to, że publikując roczny rozkład jazdy w grudniu 2012 r., zarządca posiada informacje o godzinach odjazdów pociągów najdalej na luty 2013 r. Są to zatem nieprzewidziane okoliczności wskazane w art. 30 ust 5b u.t.k., uzasadniające wprowadzanie zmian w innych terminach niż druga sobota czerwca roku.

Według skarżącej niezasadne są ustalenia organu w zakresie naruszenia zbiorowego interesu pasażerów, bowiem jej działania podyktowane były właśnie troską o porządek informacyjny i wygodę pasażerów. Organ wskazywał, iż aktualnie pasażerowie chcący zaplanować wyjazdy z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem nie mają takiej możliwości, bowiem zarządca upublicznia rozkład na okres nieprzekraczający średnio dwóch miesięcy. W aktualnym stanie faktycznym - wynikającym m.in. z szeroko zakrojonych prac modernizacyjnych - inne rozwiązanie nie jest możliwe. Skarżąca przyjęła hipotetycznie, że możliwe jest wprowadzenie fikcyjnego oznaczenia wskazując, że rozkład obowiązywał będzie od grudnia 2012 do grudnia 2013 i nie uprzedzić pasażerów, iż zostanie sześciokrotnie zmieniony. W ten sposób pasażer będzie mógł sądzić, że ma możliwość zaplanowania letnich wakacji w lutym, z tym tylko, że plan, w oparciu o który pasażer zaplanuje swoją podróż i tak do wakacji dwukrotnie ulegnie zmianie i będzie nieaktualny.

Skarżąca wywodziła, że u podstaw rozwiązania problemu leży wyłącznie kwestia niemożliwości ułożenia dokładnego rozkładu jazdy pociągów (z godzinami odjazdów pociągów) z rocznym wyprzedzeniem. Wobec powyższego zarządca stanął przed dylematem, czy opublikować roczny rozkład jazdy, z góry ostrzegając pasażerów, iż średnio co dwa miesiące będzie on ulegał zmianom i w konsekwencji, co dwa miesiące zastępować nieaktualny rozkład nowym, czy nie informując pasażerów opublikować roczny rozkład jazdy (oznaczeniami wprowadzając fikcję, iż będzie on niezmiennie obowiązywał przez cały rok) i potem sukcesywnie (co dwa miesiące) publikować obok tegoż rozkładu kolejne aneksy z aktualizacją. Jeżeli chodzi o podnoszone przez organ zagadnienie planowania podróży z wyprzedzeniem, w obu przypadkach efekt jest ten sam, bowiem obowiązujący w marcu roczny rozkład jazdy i tak będzie nieaktualny w lipcu.

Spółka wyjaśniła, że uwzględniając interesy pasażerów zdecydowała się na wybór pierwszej z tych możliwości, jako korzystniejszej z perspektywy przysługującego pasażerom prawa do informacji. Gdyby zarządca zrealizował zapatrywania organu, obok rocznego rozkładu jazdy, co dwa miesiące musiałby publikować aneks. Wobec tego w listopadzie 2013 r. na peronach wisiałby pierwotny roczny rozkład i pięć aneksów dodanych przez kolejne miesiące, co spowodowałoby gigantyczny chaos informacyjny, za który obwiniony zostałby właśnie zarządca. Nie bez znaczenia byłaby również powierzchnia potrzebna do umieszczenia tylu plakatów na dworcach i peronach, gdzie kolejne aneksy do rozkładów jazdy zajęłyby zapewne każdą wolną przestrzeń. Chcąc uniknąć problemów z jasnym przekazem informacji, kierując się interesem pasażerów, [...] S.A. zdecydowała się na zamianę nieaktualnego już rozkładu kolejnym - sześć razy w roku. Dlatego nie sposób zarzucić zarządcy, iż bezprawnie zaniechał publikacji rocznego rozkładu jazdy w ustawowym terminie.

Skarżąca odwołała się do stanowiska organu, że zarządca naruszył zakaz stosowania bezprawnych praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów w transporcie kolejowym poprzez niepodanie do publicznej wiadomości rocznego rozkładu jazdy w formie tabel, gdyż forma plakatowa rozkładów jazdy jest niezgodna z definicją zawartą w art. 4 pkt 4 i 23 u.t.k. Skoro rozkład jazdy to plan przejazdów na sieci kolejowej lub jej części, to powinien być na nim uwidoczniony plan połączeń w odniesieniu do całego zespołu przystanków, stacji i linii kolejowych.

Skarżąca nie zgodziła się z ww. stanowiskiem i wykładnią art. 4 ust. 4 i 4 ust. 23 u.t.k. Powołane przepisy definiują pojęcia "rozkład jazdy pociągów" oraz "sieć kolejowa". Jednak ustawa nie wskazuje, aby interpretować je łącznie. W pierwszym przepisie ustawa wymienia desygnaty nazwy sieć kolejowa, w drugim wskazuje, że rozkład jest planem jazdy pociągów - co oczywiste – kursujących w sieci kolejowej lub jej części. Łączna wykładnia tych norm i rozwijanie w ten sposób pojęcia rozkładu jazdy pociągów stanowi rażącą nadinterpretację. Nie ma zatem przepisu, na podstawie którego można by żądać od zarządcy publikacji rozkładu jazdy w formie tabelarycznej.

Następnie skarżąca odwołała się do stanowiska organu, zgodnie z którym punktem odniesienia do formy i zawartości podawanego do publicznej wiadomości rozkładu jazdy dla danej sieci kolejowej lub jej części powinien być w tym zakresie analogiczny służbowy rozkład jazdy pociągów, publikowany przez zarządców infrastruktury. Nawiązując ponownie do wadliwej interpretacji przepisów skarżąca podniosła, iż pojęcie rozkładu sieciowego nie jest tożsame z pojęciem rozkładu jazdy, który ma zostać podany do publicznej widomości pasażerów. Oprócz norm prawnych powyższe rozróżnienie uzasadniają również względy praktyczne. Obecna plakatowa publikacja rozkładu jazdy dla poszczególnych stacji i przystanków osobowych zawiera wszystkie postoje handlowe dla całej relacji pociągu (plakat przyjazdowy, plakat odjazdowy). Natomiast relacja pociągu, a w tym wszystkie postoje handlowe na jego trasie ułożone zgodnie z kierunkiem ruchu pociągu zawierają więcej istotnych dla podróżnych informacji niż obraz sieci kolejowej w postaci odcinków oraz obiektów technicznych, pasażerskich, towarowych z numerami linii kolejowych. Numer linii kolejowych nie jest informacją powszechnie używaną przez pasażerów. Tylko nieliczni pracownicy spółek kolejowych posiadają wiedzę w tym zakresie. Dodała, że plany publikowane przez zarządcę – wbrew twierdzeniom organu - dotyczą wszystkich punktów danej sieci kolejowej lub jej części, przez które przejeżdża i ma postój dany handlowy pociąg.

Odnosząc się ponownie do publikacji sieciowych rozkładów jazdy skarżąca wskazała, iż z technicznego punktu widzenia jest to niemal niewykonalne. Sieciowy rozkład jazdy pociągów zawiera ponad 800 stron tabel. W zaskarżonej decyzji organ nie wskazał jak wyobraża sobie publikację takiego materiału na każdym peronie, każdej stacji kolejowej w Polsce, a jest to realny problem zarządcy chcącego zrealizować postulaty organu.

Spółka podniosła, że do listopada 2012 r. obowiązek publikowania rozkładów jazdy należał do przewoźników. Podkreśliła, że [...] S.A. od początku działalności tj. od 2001 r. nie wydawała sieciowego rozkładu jazdy. W imieniu wszystkich przewoźników czyniła to Spółka [...]. Nie bez znaczenia pozostaje też fakt, iż niewielu pasażerów potrafiłoby korzystać z sieciowego rozkładu jazdy, z uwagi na skomplikowaną edycję, co stawia funkcjonalność tego rozwiązania pod znakiem zapytania.

Strona nie zgodziła z organem, że publikowane w internecie rozkłady jazdy nie pozwalają na kompleksowe zaplanowanie podróży z wykorzystaniem różnych pociągów na różnych odcinkach podróży. W tym zakresie zarządca współpracuje bowiem z [...] Sp. z o.o. Roczny rozkład jazdy pociągów kursujących po sieci zarządzanej przez [...] S.A. (umożliwiający wyszukanie dogodnych połączeń pomiędzy wskazanymi stacjami, na wskazany dzień) dostępne są na stronach: http://www.rozklad-pkp.pl oraz http://rozklad.sitkol.pl, jak i na urządzeniach mobilnych (telefony, smartfony, tablety) poprzez aplikację [...] oraz lekką stronę http://rozklad.bilkom.pl. Skarżąca podkreśliła, że mechanizm działania ww. portali informacyjnych pozwala pasażerom nie tylko na sprawdzenie planowanego połączenia pociągów, ale i na bieżące śledzenie przejazdów, w tym opóźnień.

Podała, że z załączonego oświadczenia [...] sp. z o.o. z dnia [...] sierpnia 2013 r. wynika, że publikowane internetowo rozkłady jazdy spełniają wszelkie wymogi, są łatwe w użyciu i zapewniają realizację praw pasażerów do informacji. Pasażerowie mogą również zaplanować podróż korzystając z infolinii telefonicznych przewoźników, których numery umieszczone są na plakatowych rozkładach jazdy publikowanych przez [...] S.A.

Skarżąca nie naruszyła zatem zbiorowego interesu pasażerów, ani przepisów u.t.k. Z przedstawionych okoliczności faktycznych i prawnych wynika, że decyzje zarządcy podyktowane są właśnie troską o realizację interesu pasażerów oraz przysługujących im praw i mają źródło w prawie kolejowym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

W świetle powyższych kryteriów skarga zasługiwała na uwzględnienie w części.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanych rozstrzygnięć stanowił art. 14 b ust. 1 i 2 u.t.k., w którym prawodawca ustanowił zakaz stosowania bezprawnych praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów w transporcie kolejowym, w szczególności naruszających przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1173 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1014) w zakresie wymogu podawania do publicznej wiadomości rozkładu jazdy dla przewozu osób, taryf i cenników, wykonywania umowy przewozu z uwzględnieniem obowiązku zapewnienia podróżnym odpowiednich warunków bezpieczeństwa i higieny oraz użycia środków transportowych odpowiednich do danego przewozu. W przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w ust. 1, Prezes UTK wydaje decyzję, o której mowa w art. 13 ust. 6 u.t.k., to jest decyzję określającą zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości.

Słusznie zatem wskazał organ odwoławczy, że do zastosowania przytoczonej regulacji prawnej konieczne jest ustalenie, iż zostały spełnione kumulatywnie dwie przesłanki: po pierwsze, że stosowane praktyki są bezprawne, a po drugie, że godzą w zbiorowe interesy pasażerów w transporcie kolejowym.

Pojęcie bezprawnej praktyki nie zostało zdefiniowane w ustawie o transporcie kolejowym, zatem posiłkowo odwołać się należy do art. 24 ust. 2 ustawy o konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym przez pojęcie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, a w szczególności praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji (art. 24 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy). Wprawdzie literalne brzmienie omawianego przepisu – tak jak art. 14 b ust. u.t.k.- wskazuje, że zachowanie przedsiębiorcy winno być zachowaniem powtarzalnym, co oznaczałoby, że incydentalnego, jednorazowego naruszenia interesu prawnego konsumentów nie można traktować jako bezprawnej praktyki przedsiębiorcy, niemniej – zdaniem Sądu - taka interpretacja omawianego pojęcia stałaby w sprzeczności z celami i założeniami ustawodawcy, ograniczając stosowanie tej regulacji wyłącznie do zachowań bądź zaniechań powtarzalnych przedsiębiorcy. W piśmiennictwie wskazuje się, że sformułowanie przez pojęcia "praktyk" w liczbie mnogiej nie jest podyktowane wolą prawodawcy, ale jest wynikiem techniki legislacyjnej (por. D. Miąsik, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów..., s. 947). W zakresie pojęcia bezprawnych praktyk będzie mieścić się również jednorazowe zachowanie przedsiębiorcy, jeśli tylko skutkiem tego zachowania będzie naruszenie zbiorowych interesów konsumentów (zob. K. Kohutek., M. Sieradzka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, s 647 i n.).

W konsekwencji przedstawionych rozważań przyjąć należy, że bezprawnymi praktykami, o których mowa w art. 14 b ust. 1 u.t.k., będzie również takie zachowanie przedsiębiorcy (zarządcy infrastruktury kolejowej), które wskazuje na jego powtarzalność wobec każdego pasażera, lub potencjalnego pasażera mogącego skorzystać z transportu kolejowego. Pojęcie zbiorowych interesów pasażerów w transporcie kolejowym oznacza bowiem naruszenie praw przysługujących nieokreślonej liczbie osób korzystających obecnie, jak i tych, które w przyszłości skorzystają z transportu kolejowego w analogicznych okolicznościach. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów powszechnych, w którym podkreśla się, że fakt naruszenia interesów wielu konsumentów nie zawsze oznacza, że doszło do naruszenia ich zbiorowego interesu, w znaczeniu bliżej nieokreślonego kręgu podmiotów, ale tylko naruszenia zbiorowego naruszenia aktualnych lub potencjalnych danej grupy odbiorców (zob. wyrok SN z dnia 10 kwietnia 2008r., sygn. akt III SK 27/07, publ. OSNP 2009/13-14/188).

W konsekwencji przedstawionych rozważań, jako prawidłowe należało ocenić rozstrzygnięcie Prezesa UTK w części utrzymującej w mocy decyzję pierwszoinstancyjną w zakresie pkt I ppkt 1, to jest stwierdzenia bezprawnych praktyk naruszających zbiorowe interesy pasażerów w transporcie kolejowym poprzez niewłaściwe zrealizowanie przez skarżącą obowiązku udzielania pasażerom informacji o ruchu pociągów w zakresie ogłaszania i treści rozkładów poprzez niepodanie do publicznej wiadomości rocznego rozkładu jazdy dla przewozu osób.

Kluczowe znaczenie dla wyjaśnienia tej kwestii ma treść art. 30 ust. 5 u.t.k., zgodnie z którym rozkład jazdy pociągów jest ustalany raz w roku. Zdaniem Sądu, z przytoczonego przepisu wynika jednoznacznie zasada, że rozkład jazdy pociągów jest ustalany na cały rok.

Zasadą jest również, że zmiana uprzednio obowiązującego rozkładu jazdy następuje o północy w drugą sobotę grudnia, co wskazuje wprost, że jest to coroczna zmiana rozkładu jazdy.

Reguły wynikające z przytoczonych wyżej przepisów znajdują potwierdzenie także w dalszych przepisach cyt. ustawy. I tak art. 30 ust. 5 b u.t.k. przewiduje możliwość wprowadzania zmian rozkładu jazdy, o północy w drugą sobotę czerwca, ale ogranicza je wyłącznie do zmian nieprzewidzianych w trakcie tworzenia rozkładu jazdy. Natomiast art. 30 ust. 5 f u.t.k. dopuszcza możliwość wprowadzania – nie częściej niż raz w miesiącu - zmian w rozkładzie jazdy dla przewozu osób, ale pod warunkiem, że wynikają one z inwestycji, remontów lub utrzymania linii kolejowych.

Z przywołanych wyżej regulacji wynika zatem jednoznacznie, że z woli ustawodawcy rozkład jazdy pociągów jest rozkładem rocznym, a więc winien być opublikowany na cały rok. Podobne stanowisko prezentowane jest w piśmiennictwie, w którym wskazuje się, że zmiana starego rozkładu jazdy na obowiązujący w danym roku następuje o północy w drugą sobotę grudnia. Z tą chwilą rozkład ustalony wcześniej przestaje obowiązywać, a w jego miejsce wchodzi nowy rozkład jazdy. Jest to więc coroczna zmiana (zamiana) rozkładu starego na nowy (zob. komentarz do art. 30 ustawy o transporcie kolejowym E. Grudzień, M. Rypina- system informacji prawnej LEX). W konsekwencji – zdaniem Sądu - roczny rozkład jazdy dla przewozu osób –co do zasady - winien obowiązywać przez rok. Celem prawodawcy było niewątpliwie zabezpieczenie praw pasażerów poprzez zapewnienie stabilności przedstawionych w rozkładzie jazdy połączeń na podanych trasach kolejowych, w tym m.in. umożliwienie zaplanowania podróży z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem

Słusznie przy tym argumentował Prezes UTK, że zarządca infrastruktury, z racji posiadanych informacji o istniejących i przewidywanych ograniczeniach w ruchu kolejowym, w tym związanych z remontami i modernizacją stanu technicznego infrastruktury kolejowej ma możliwość z wyprzedzeniem ich uwzględnienia w rocznym rozkładzie jazdy pociągów dla przewozów pasażerskich.

Za spełnienie opisanego wyżej obowiązku nie można było zatem uznać, podzielenia rozkładu jazdy 2012/2013 na 6 organizacyjnych faz i publikacji 6 rozkładów jazdy obowiązujących w okresie dwóch miesięcy, jak uczyniła to skarżąca.

Tym samym nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące błędnej wykładni art. 30 ust 5 u.t.k. skutkującej niezasadnym przyjęciem przez organ, iż skarżąca niewłaściwie wykonała obowiązek w zakresie ogłaszania i treści rozkładów jazdy dla przewozu osób poprzez niepodanie do publicznej wiadomości rocznego rozkładu jazdy dla przewozu osób oraz art. 30 ust. 5 u.t.k. w zw. z art. 30 ust. 5b u.t.k. w zw. z art. 30 ust. 5f u.t.k. poprzez niewłaściwe uznanie, iż przepisy ustawy nakładają obowiązek wprowadzenia rozkładu jazdy ważnego rok.

Wprawdzie opisane uchybienie organ winien w pierwszej kolejności powiązać z naruszeniem art. 30 ust. 5 cyt ustawy, niemniej okoliczność ta pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia w tej części.

Uzasadniony okazał się natomiast sformułowany w pkt III skargi zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 30 ust. 5 c u.t.k. w zw. z art. 4 pkt 4 i pkt 23 u.t.k., w zakresie w jakim organ stwierdził naruszenie zbiorowych praw pasażerów, wiążąc to naruszenie z niepodaniem przez [...] do publicznej wiadomości tabel dla poszczególnych linii, z wyszczególnieniem kursujących pociągów dla rocznego rozkładu jazdy dla przewozu osób. Zdaniem skarżącej, organ w konsekwencji błędnie przyjął, iż zarządca infrastruktury jest obarczony obowiązkiem publikacji sieciowego rocznego rozkładu jazdy dla przewozu osób w formie tabel dla poszczególnych linii z wyszczególnieniem kursujących tam pociągów, pomimo iż żaden przepis takiego obowiązku na zarządcę infrastruktury kolejowej nie nakłada.

Uwzględniając powyższy zarzut Sąd miał na uwadze, że dokonując wykładni art. 30 ust. 5c u.t.k. należy uwzględnić zarówno definicję legalną rozkładu jazdy, jak i sieci kolejowej. I tak zgodnie z art. 4 pkt 23 u.t.k. rozkładem jazdy pociągów jest plan, według którego mają się odbywać przejazdy pociągów na danej sieci kolejowej lub jej części w czasie, w którym on obowiązuje. Stosownie natomiast do art. 4 pkt 4 u.t.k. sieć kolejowa to układ połączonych ze sobą linii kolejowych, stacji i terminali kolejowych oraz wszystkich rodzajów stałego wyposażenia niezbędnego do zapewnienia bezpiecznej i ciągłej eksploatacji systemu kolei, będący własnością zarządcy infrastruktury lub zarządzany przez zarządcę infrastruktury. Zaś art. 30 ust. 5c ut.k., zdanie pierwsze, nakłada na zarządcę obowiązek podania rozkładu jazdy przewozu osób do publicznej wiadomości w formie ogłoszenia na swojej stronie internetowej oraz na peronach, nie później niż w terminie 21 dni przed dniem jego wejścia w życie.

Zaznaczyć należy, że w przytoczonym przepisie ustawodawca posłużył się pojęciem "rozkładu jazdy dla przewozu osób", co w zestawieniu z art. 4 pkt 23 u.t.k. oraz art. 4 pkt 4 cyt. ustawy wskazuje, że obowiązkiem ogłoszenia w Internecie i na peronach objęty został rozkład jazdy obejmujący tylko tę część sieci kolejowej, na której odbywa się przewóz osób. W przedstawionym rozumieniu art. 30 ust. 5c u.t.k., rozkład jazdy dla przewozu osób będzie zatem sieciowym rozkładem jazdy, wbrew stanowisku skarżącej. W konsekwencji – zdaniem Sądu - na stronach internetowych zarządcy infrastruktury i na peronach winien być ogłoszony rozkład jazdy dla przewozu osób obejmujący całą sieć kolejową, na której świadczone są umowy przewozu pasażerów, a więc z podaniem wszystkich kursujących pociągów pasażerskich. Rozkład jazdy dla przewozu osób winien zatem przedstawiać plan połączeń w odniesieniu do całego zespołu przystanków, stacji i linii kolejowych.

Niemniej, rację należy przyznać skarżącej [...], że z przytoczonych regulacji, ani innych przepisów ustawy, jak i cyt. rozporządzenia nie wynika wymóg publikacji rocznego rozkładu jazdy dla przewozu osób w formie tabel.

Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że stosownie do art. 14 ust. 4 u.t.k. do postępowania przed Prezesem UTK stosuje się - z zastrzeżeniem ust. 5 i 6 - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 6 k.p.a., który określa ogólną zasadę praworządności (legalności) w postępowaniu administracyjnym, organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że przepisy prawa (ustawy i wydane na podstawie ustaw i w celu ich wykonania przepisy wykonawcze) decydują o tym, kiedy organ administracji państwowej wydaje decyzję administracyjną o określonej treści. Wydawanie decyzji administracyjnej określonej treści dopuszczalne jest zatem wyłącznie wówczas, gdy w systemie prawnym istnieje norma prawna uprawniająca organ do działania w takiej formie.

Praworządność oznacza bowiem zgodność z normami (przepisami) prawa obowiązującego (J. Wróblewski, Wartości a decyzje sądowe, Ossolineum 1973, s. 65). Chodzi tu więc o zakres, w jakim normy prawne regulują procedurę podejmowania decyzji administracyjnej. Do norm tych należą w szczególności normy prawa materialnego stosowane przez organ administracji publicznej (podstawa normatywna decyzji) i normy proceduralne regulujące poszczególne fazy postępowania (podstawa proceduralna decyzji); por. J. Wróblewski, Wartości..., s. 65.

Skoro w żadnej z norm prawnych zawartych w ustawie o transporcie kolejowym, jak i cyt. rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 10 kwietnia 2012 r. w sprawie rozkładów jazdy (Dz. U. poz. 451), nie zawarto wymagań co do formy, w jakiej ma być przedstawiona wizualizacja rocznego rozkładu jazdy, to organ nie miał podstaw prawnych do nałożenia na zarządcę infrastruktury kolejowej obowiązku publikacji rocznego rozkładu jazdy w formie tabel, bez względu na praktyczną zasadność takiej publikacji, jak i standardów przyjętych w tym zakresie w innych krajach. Inne nowoczesne techniki informacyjne mogą również w sposób czytelny przekazywać pasażerom niezbędne informacje o trasie podróży.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa i 152 orzekł w pkt. 1 i 3 wyroku, na podstawie art. 151 jak w pkt. 2 wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa, art. 250 ppsa w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. – w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)