Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2165/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17, art. 3 pkt. 22
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Lu 436/11 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 17 maja 2011 r. nr SKO.756/11 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 17 maja 2011 r. nr SKO.756/11 oraz decyzję Wójta Gminy Radecznica z dnia 8 kwietnia 2011 r. nr PS.II.8127-000104/SP/04/2011, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu za rzecz K. K. kwotę 377 (trzysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego za obie instancje.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 12 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Lu 436/11 oddalił skargę K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 17 maja 2011 r. nr SKO.756/11 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujący stan faktyczny sprawy:

Powołaną decyzją z 17 maja 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, po rozpoznaniu odwołania K. K., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Radecznicy z dnia 8 kwietnia 2011 r. nr PS.II.8127-000104/SP/2011 o odmowie przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że K. K. wnosił o przyznanie mu takiego świadczenia w związku z opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu babką – J. J. Organ pierwszej instancji odmawiając uwzględnienia wniosku stwierdził, że K. K.nie spełnia przesłanek, o których mowa w art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, gdyż nie należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji względem babki, bowiem nie jest z nią spokrewniony w pierwszym stopniu, natomiast faktycznie opiekę taką może sprawować córka J. J. H. K. matka wnioskodawcy.

W odwołaniu od decyzji K. K. podniósł, że matka nie może sprawować opieki nad babką, gdyż ze względów zdrowotnych jest na rencie, co potwierdza decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Zamościu z dnia 8 marca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu nie uwzględniło odwołania, ustaliło bowiem, że wnioskodawca nie spełnia innej przesłanki wskazanej w art. 17 ust. 1 ustawy, tj. nie zrezygnował z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, gdyż prowadzi gospodarstwo rolne. Fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego przez wnioskodawcę potwierdza zaświadczenie Wójta Gminy Radecznica z dnia 11 marca 2011 r. o podatku rolnym. W ocenie organu odwoławczego, prowadzenie gospodarstwa rolnego jest zajęciem uniemożliwiającym sprawowanie stałej opieki, natomiast świadczenie pielęgnacyjne nie jest formą wynagrodzenia za sprawowanie opieki, lecz formą częściowej rekompensaty i źródłem wsparcia z tytułu braku możliwości uzyskiwania dochodów przez osobę sprawującą opiekę.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł K. K., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżący podniósł, że ze względu na stan zdrowia i wiek jego matka H. K. nie jest w stanie sprawować osobistej opieki nad J. J., a więc skarżący, choć spokrewniony w dalszym stopniu, jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakwestionował stanowisko organu odwoławczego, że z samego faktu, iż posiada gospodarstwo rolne i jest podatnikiem podatku rolnego automatycznie wynika, że nie zrezygnował on z zatrudnienia. Zdaniem skarżącego, organ powinien zbadać, czy rzeczywiście skarżący z gospodarstwa rolnego osiąga pozwalające na utrzymanie dochody.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej: "ustawa", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd uznał, iż prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że skarżący nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i z tego powodu świadczenie pielęgnacyjne nie może mu być przyznane. Ustawa w art. 3 pkt 22 zawiera definicję "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", przez którą nakazuje rozumieć "wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej". Jednak - w ocenie Sądu - definicja ta wymaga szerszej wykładni. Obejmuje ona trzy grupy "pracy zarobkowej": umowa o pracę wraz z umowami o świadczenie usług, działalność pozarolnicza i działalność rolnicza. Ta ostatnia, jak wynika z komentowanego przepisu, obejmuje wykonywanie pracy (świadczenie usług) w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych; w tym zakresie, definicja nawiązuje do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Tak sformułowana literalnie definicja wyłączałaby możliwość uznania, że również rolnicy indywidualni, nie będący członkami spółdzielni rolniczych, wykonują "inną pracę zarobkową". W ocenie Sądu, intencją racjonalnego ustawodawcy nie było jednak takie wąskie rozumienie działalności rolniczej wymienionej w art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Za przyjęciem szerokiego rozumienia "innej pracy zarobkowej", obejmującej również wszelką działalność rolniczą, nie ograniczoną wyłącznie do rolników zrzeszonych w spółdzielniach rolniczych, przemawia również to, że przy ustalaniu dochodu z gospodarstwa rolnego ustawodawca nie rozróżnia kategorii dochód "rolników indywidualnych" i "rolników – członków spółdzielni rolniczych", traktując ich dochody, a więc zarobki, tak samo, tj. nakazując doliczanie tych dochodów do dochodu rodziny w jednakowy sposób. Poza tym celem świadczenia pielęgnacyjnego jest swoista rekompensata dla osoby, która rezygnuje z działalności przynoszącej jej dochód (z działalności zarobkowej) w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, przy czym chodzi o opiekę stałą, a nie czasową, dorywczą. Za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (m.in. z działalności rolniczej) nie może więc być uznany rolnik, który przynajmniej część czasu musi przeznaczyć na prowadzenie gospodarstwa (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2010r., II SA/Bd 463/10). Z tego względu, ograniczenie pojęcia "innej pracy zarobkowej" do wykonywania pracy rolniczej jedynie w okresach członkostwa w spółdzielniach rolniczych traci sens na gruncie art. 17 ustawy, który mówi o "rezygnacji z innej pracy zarobkowej". Przy takim wąskim rozumieniu "innej pracy zarobkowej" za rezygnację należałoby uznać rezygnację z członkostwa w spółdzielni rolniczej, a nie rezygnację z wykonywania tej pracy w gospodarstwie rolnym (skoro o pracy zarobkowej miałoby przesądzać członkostwo w spółdzielni, a nie wykonywanie pracy rolniczej), podczas gdy istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zrekompensowanie utraconego zarobku i czasu w związku z koniecznością sprawowania opieki, a nie zrekompensowanie braku udziału w spółdzielni rolniczej.

Od wyroku K. K., reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych do bezspornego stanu faktycznego występującego w niniejszej sprawie poprzez stwierdzenie, że skarżący nie spełnia przesłanek wymaganych przez wyżej wskazany przepis dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, o które się ubiegał,

b) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zbyt szeroką interpretację zawartej w tym przepisie definicji "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", co miało ten wpływ na treść orzeczenia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zmianę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 17 maja 2011 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Radecznicy z dnia 8 kwietnia 2011 r., ewentualnie o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Skarżący K. K. jest faktycznie jedyną najbliższą osobą mogącą sprawować opiekę nad J. J., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z koniecznością stałej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Mieszkająca ze skarżącym w jednym gospodarstwie domowym córka J. J. – H. K. ze względów zdrowotnych przebywa na rencie (co potwierdza decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Zamościu z dnia 8 marca 2010 r.) i nie jest w stanie sprawować osobistej, opieki nad matką w wymaganym zakresie. Skoro zaś przepis art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1, to przyjąć należy, iż taką opiekę wykonywać może jedynie K. K. K. K. zarzucono jednak niewypełnienie innej przesłanki wymaganej przez przepis, mianowicie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. K. K. jest płatnikiem podatku rolnego z posiadanego gospodarstwa rolnego i jest ubezpieczony z tego tytułu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, jest to fakt dyskryminujący stronę jako beneficjenta zasiłku pielęgnacyjnego. Sąd opowiedział się za przyjęciem szerokiego rozumienia pojęcia "innej pracy zarobkowej" zaliczając w jej zakres wszelką działalność rolniczą, podczas gdy pojęcie to zostało w sposób wyczerpujący i kazuistyczny wyjaśnione w słowniczku ustawowym, tj. w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zgodnie z treścią tego przepisu zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową jest wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Definicja ta nie wymienia prowadzenia rolniczej działalności gospodarczej w charakterze rolnika indywidualnego, tak więc prowadzenie gospodarstwa rolnego, a tym bardziej pozostawanie właścicielem takiego gospodarstwa (a nie wykonywanie prac polowych), nie może być traktowane jako wykonywanie pracy zarobkowej w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niezrozumiałe jest twierdzenie Sądu, iż intencją racjonalnego ustawodawcy było szersze rozumienie art. 3 ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obejmujące również rolników indywidualnych. Biorąc pod uwagę to, jak wyczerpująco i szczegółowo i ustawodawca sformułował definicję "zatrudnienia i innej pracy zarobkowej" można dojść do konkluzji, że nieprzypadkowo w definicji tej zabrakło rolnika indywidualnego. Rozszerzająca interpretacja przepisu prowadziłaby do absurdalnej sytuacji, w której osoba będąca w posiadaniu gospodarstwa rolnego, mimo iż sprawująca całodobową opiekę nad osobą niepełnosprawną i biorąca na siebie cały ciężar takiej opieki, byłaby pozbawiona możliwości skorzystania z dobrodziejstwa świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy sam fakt posiadania gospodarstwa rolnego nie pociąga za sobą uzyskiwania z tego tytułu dochodu. Nadto osoba taka dla uzyskania możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne musiałaby wyzbyć się gospodarstwa rolnego, a tym samym utracić tytuł do ubezpieczenia przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 6 grudnia 2007 r. o sygn. akt I UK 139/2007, czynności prowadzące do wytworzenia produktów rolnych nie muszą być wykonywane osobiście przez rolnika, może on korzystać z pracy członków rodziny lub pracowników najemnych. Skoro więc osobiste wykonywanie prac polowych nie jest niezbędne dla pozostawania rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, to sam fakt posiadania gospodarstwa nie może być automatycznie traktowany za przeszkodę w sprawowaniu osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną. Jak podkreśla w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny, świadczenie pielęgnacyjne jest swoistą formą rekompensaty dla osoby, która rezygnuje z działalności zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, przy czym mowa tu o opiece stałej, a nie czasowej, dorywczej. Taką właśnie opiekę, tj. stałą i systematyczną, skarżący K. K. sprawuje nad babką J. J. Przy czym nie stanowi tu przeszkody fakt, iż jest płatnikiem podatku rolnego i prowadzi gospodarstwo rolne. Opieka wykonywana przez niego, choć stała, całodobowa i codzienna, nie wymaga od skarżącego przebywania z babcią przez cały czas, bez przerwy. Pozwala mu to na organizowanie gracy w gospodarstwie bez uszczerbku dla opieki sprawowanej nad babcią. Skarżący dodał, że roczny dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego, którego właścicielem jest skarżący, jest symboliczny i skarżący z całą pewnością podjąłby pracę zarobkową gdyby był osobą dyspozycyjną, tj. gdyby nie spoczywał na nim obowiązek opieki nad niepełnosprawną babcią.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy; zaskarżony wyrok narusza bowiem wskazane w niej przepisy prawa materialnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na codzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem opiekuńczym, którego zasadniczym celem jest "częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej" (uzasadnienie rządowego projektu ustawy o świadczeniach, druk sejmowy nr 1555 IV kadencja, s. 67). Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest więc rekompensatą, swoistym wynagrodzeniem przez Państwo dla osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoimi obywatelami. Przez uprawnionego do świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem rozumieć osobę, która nie podejmuje pracy zarobkowej albo rezygnuje z pracy zarobkowej celem sprawowania koniecznej opieki nad niepełnosprawną osobą bliską, pomimo zdolności oraz gotowości podjęcia zatrudnienia.

W rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcia wymaga kwestia, czy sam fakt posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego przez K. K. wyklucza go z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W tej kwestii zasadnicze znaczenie ma zawarta w art. 3 pkt 22 ustawy ustawowa definicja użytego w art. 17 ust. 1 określenia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", rezygnacja z których stanowi pierwszy, niezbędny warunek uzyskania świadczenia. Zgodnie z treścią art. 3 pkt 22 zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową jest wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W definicji nie wymieniono prowadzenia działalności rolniczej przez rolnika indywidualnego, jako desygnatu określenia "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa".

Rozważając znaczenie tak sformułowanej definicji dla rozstrzygnięcia kwestii uprawnienia osoby prowadzącej indywidualne gospodarstwo rolne i niezatrudnionej oraz nie wykonującej żadnego z rodzajów działalności zarobkowej wymienionych w art. 3 pkt 22, należy wziąć pod uwagę w pierwszej kolejności rolę i znaczenie zamieszczonej w akcie normatywnym definicji legalnej w procesie stosowania przepisów tego aktu. Wyjaśnienie podstawowych pojęć i skrótów użytych w ustawie (tzw. "słowniczek") jest ważnym elementem przepisów ogólnych ustawy. Zawiera on materię, która będzie obsługiwać pozostałe przepisy ustawy; ilekroć bowiem dane określenie bądź skrót znajdą się w treści stosowanego przepisu ustawowego, muszą one być rozumiane zgodnie ze znaczeniem nadanym mu przez ustawodawcę w definicji ustawowej sformułowanej w słowniczku. Zawarte w słowniczku definicje legalne służą do unikania potrzeby wykładni pojęć użytych w ustawie; taki jest bowiem sens zamieszczenia w ustawie słowniczka oraz rola ustalonych w nim definicji. Wynika to z podstawowych z dyrektyw języka aktu prawnego, którymi powinien się kierować ustawodawca, a mianowicie dyrektywy jednoznaczności i jednolitości terminologicznej w obrębie danego aktu prawnego. Do tego nawiązuje § 150 ust. 1 Zasad techniki prawodawczej (załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej (Dz. U. Nr 100, poz. 908), stanowiący, że "Jeżeli dane określenie ma być używane w jednym znaczeniu w obrębie całej ustawy lub innego aktu normatywnego albo całej jednostki systematyzacyjnej danego aktu, jego definicję zamieszcza się odpowiednio w przepisach ogólnych tego aktu albo w przepisach ogólnych danej jednostki systematyzacyjnej.".

Z powyższych rozważań wynika, że poddawanie wykładni treści zawartej w definicji legalnej, czy to rozszerzającej czy zawężającej, przez stosujący prawo organ administracji publicznej albo sąd, jest zabiegiem niedopuszczalnym.

Słusznie wywodzi autor skargi kasacyjnej, iż rozszerzająca interpretacja definicji zawartej w art. 3 pkt 22 prowadziłaby do absurdalnej sytuacji, w której osoba będąca w posiadaniu gospodarstwa rolnego, sprawująca opiekę nad osobą niepełnosprawną, byłaby pozbawiona możliwości skorzystania z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez sam fakt posiadania gospodarstwa rolnego, wobec czego dla uzyskania możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne musiałaby się gospodarstwa rolnego wyzbyć. Z pewnością nie było to celem uregulowania zawartego w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy. Sam fakt posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego nie może wykluczać rolnika z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko takie byłoby sprzeczne z zakazem dyskryminacji (art. 32 ust. 2 Konstytucji RP). Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska zajętego w wyroku NSA z dnia 11 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 2165/11, Lex nr 1079726.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela natomiast pogląd prezentowany w wyrokach NSA z dnia 9 września 2012 r.: sygn. akt I OSK 2136/11 oraz I OSK 2203/11 (dostępne: https://cbois.nsa.gov.pl), wydanych w podobnych sprawach, w których Sąd uznał, iż w społeczności rolniczej, rozwarstwionej ekonomicznie, są właściciele takich gospodarstw, które nie dają rolnikowi i jego rodzinie wystarczających środków utrzymania, w związku z czym rolnicy podejmują dodatkowe zatrudnienie. Wobec jednak konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny rolnik zatrudnienia nie podejmuje, bądź z wykonywanego dotychczas rezygnuje. W tym to zakresie sytuacja rolników nie różni się od sytuacji nierolniczej części obywateli i ich rodzin.

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził brak po stronie skarżącego K. K. przewidzianej w art. 17 ust. 1 ustawy przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Sąd uznał, że treść art. 3 pkt 22 ustawy wymaga wykładni, wynikiem której jest szerokie rozumienie znaczenia określenia "innej pracy zarobkowej" obejmujące wszelką działalność rolniczą, a nie tylko prowadzoną w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych i spółdzielni usług rolniczych. Z powodów wyżej przedstawionych z poglądem tym nie można się zgodzić.

W tej sytuacji należy uznać, iż trafny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną ich wykładnię. Skutkuje to uwzględnieniem skargi kasacyjnej.

Wobec tego, że w skardze kasacyjnej nie zarzucono naruszenia przepisów postępowania, a zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się skuteczny, Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie określonej w art. 188 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok, a także zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.