Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2325/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: par 9 ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, , Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. Z. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] lipca 2012 r. o nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2012 r. o nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 11 czerwca 2004 r. J. Z. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW-Nizinne strefa I) do powierzchni 9,28 ha. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją Nr [...] z dnia [...].12.2004 r. przyznał J. Z. płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 do powierzchni 9,28 ha, na kwotę 1 661,12 zł. Płatność została przelana na rachunek bankowy wskazany przez wnioskodawcę.

W dniu 29 października 2009 r. Kierownik BP w [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. w związku z okolicznościami ujawnionymi umową darowizny z dnia [...] grudnia 2004 r., która wpłynęła w dniu 30 grudnia 2004 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w dniu [...] listopada 2009 r. Kierownik BP w [...] wydał decyzję Nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej w całości oraz odmowie przyznania płatności z tytułu ONW. Od przedmiotowej decyzji zostało wniesione odwołanie. W wyniku jego rozpatrzenia, w dniu [...] stycznia 2010 r. Dyrektor Oddziału rejonowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wydał decyzję Nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę wyjaśnienia okoliczności przekazania przez J. Z. gruntów rolnych przed wydaniem decyzji Nr [...].

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego w [...] w dniu [...] czerwca 2011 r. wydał decyzję Nr [...], w której stwierdził, że decyzja nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazano, że w dniu [...] grudnia 2004 r. J. Z. złożył oświadczenie oraz akt notarialny Repertorium A Nr [...] z treści których wynikało, że strona przekazała grunty rolne wskazane we wniosku o przyznanie płatności ONW z dniem [...] grudnia 2004 r.

W dniu 25 kwietnia 2012 r. Dyrektor Oddziału Rejonowego w [...], działając z upoważnienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) przyznanych J. Z.

W dniu 25 czerwca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] działając z upoważnienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał decyzję Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), na podstawie której ustalił J. Z. kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 1 661,12 zł.

W dniu 12 lipca 2012 r. (data nadania 10 lipca 2012 r.) do Biura Powiatowego w [...] wpłynął wniosek J. Z. reprezentowanego przez pełnomocnika o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pełnomocnik strony wniósł o uchylenie i umorzenie wszczętego postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW zarzucając oparcie zaskarżonej decyzji na przesłankach zwrotu określonych w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Ponadto zarzucił oparcie decyzji na rozporządzeniu z dnia 11 marca 2009 r., gdy tymczasem ewentualne ustalenie przesłanek zwrotu może nastąpić na podstawie rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r. W przedmiotowym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazano również, że zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej przez jednego producenta nie jest jednoznaczne z zaniechaniem działalności rolniczej w okresie objętym zobowiązaniem. W przedmiotowej sprawie okoliczności związane z przejęciem gospodarstwa w ocenie odwołującego nie zostały uwzględnione, zaś następca prawny kontynuował prowadzenie działalności rolniczej.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego z upoważnienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podkreślił, że decyzja Nr [...] nie została przez skarżącego zaskarżona, a tym samym stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji, przez co skarżący zgodził się z poczynionymi tam ustaleniami faktycznymi i związanymi z tym konsekwencjami. Wskazał, iż bez znaczenia dla rozpatrzenia niniejszej sprawy pozostaje podniesiona we wniosku o jego ponowne rozpatrzenie okoliczność kontynuowania działalności rolniczej przez następcę prawnego, gdyż ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności ONW w niniejszej sprawie nie jest konsekwencją stwierdzonego zaniechania działalności rolniczej, lecz stwierdzonego braku spełnienia warunków do otrzymania pomocy finansowej w roku 2004.

Powołując przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz 634 ze zm.) zwanej dalej "ustawą" wskazał, iż Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej;

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wskazał, iż wypłacone nienależnie J. Z. środki publiczne za 2004 r. z tytułu wspierania działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit.a ustawy.

Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 z późn. zm.), płatność ONW udziela się producentowi rolnemu:

1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFO i GR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. WE L 160 26.06.1999 r., że zm.) oraz;

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

Podkreślił, że podstawowym warunkiem uzyskania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania jest posiadanie przez producenta rolnego gruntów rolnych, a spełnienie tego kryterium ocenia się na dzień wydania decyzji w sprawie przyznania płatności. W sprawie o przyznanie płatności ONW na rok 2004 zostało ustalone, że J. Z. w związku z ubieganiem się o rentę strukturalną w dniu [...] grudnia 2004 r. w formie darowizny przekazał całe gospodarstwo rolne synowi R. Z. (pozostawiając sobie jedynie działkę nr [...] o powierzchni 0,49 ha). Jak wynika z treści aktu notarialnego (§ 4 umowy darowizny) wydanie nieruchomości w posiadanie obdarowanego nastąpiło w dniu 9 grudnia 2004 r. Tym samym stwierdził, że przekazanie gruntów nastąpiło przed wydaniem decyzji o przyznaniu płatności za 2004 r., czyli przed dniem 27 grudnia 2004 r. Wobec powyższego J. Z. utracił prawo do przyznania płatności ONW, gdyż z dniem [...] grudnia 2004 r. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na gruntach rolnych o powierzchni co najmniej 1 ha, a tym samym kwota płatności ONW przyznana i wypłacona J. Z. na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. jest płatnością nienależnie pobraną. Zaznaczył też, iż zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą opłatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001).

W niniejszej sprawie wypłata płatności z tytułu ONW za rok 2004, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 16 marca 2005 r., natomiast decyzja Nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. o stwierdzeniu wydania decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu płatności ONW z naruszeniem prawa została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 22 czerwca 2011 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Natomiast od daty płatności pomocy za rok 2004 do daty pierwszego powiadomienia J. Z. przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności ONW, upłynęło więcej niż cztery lata. Rozważył zatem czy działanie J. Z. nosiło cechy "działania w dobrej wierze".

Rozważając powyższe wziął pod uwagę, iż strona składając wniosek o przyznanie płatności miała obowiązek zapoznania się z warunkami wynikającymi z przyznania płatności z tytułu ONW, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Ponadto składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 wnioskodawca podpisał zobowiązanie w tab. X na stronie 4, pkt b " Oświadczenia i zobowiązania", że zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, a zatem był świadomy ciążących na nim obowiązków, wynikających z przystąpienia do programu ONW. W rozpatrywanej sprawie doszło do zmiany w wyżej określonym zakresie (wnioskodawca przekazał grunty w związku z ubieganiem się o rentę strukturalną) jednak nie poinformował organu o zaistniałej sytuacji przed wydaniem decyzji o przyznaniu płatności ONW. O fakcie tym Kierownik Biura Powiatowego został poinformowany dopiero w dniu 30 grudnia 2004 r. w ramach odrębnej sprawy o przyznanie renty strukturalnej, w której producent był zobowiązany do przedłożenia dokumentów potwierdzających zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. W związku z powyższym, w ocenie organu J. Z. można przypisać brak należytej staranności i tym samym stwierdzić, że działanie J. Z. nie nosiło cech "działania w dobrej wierze".

W przypadku zaś dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, co wynika z przepisów prawa wspólnotowego.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami państwa członkowskie mogą uznać jedynie wyjątkowe okoliczności, w których nie będą wymagać zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta. Do przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności należą: śmierć beneficjenta, długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu, wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa, wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich oraz choroba dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza, pod warunkiem zgłoszenia takiego przypadku przez beneficjenta lub upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Żadna z wymienionych okoliczności w przedmiotowej sprawie nie zaistniała. Podkreślił także, że płatność z tytułu ONW za 2004 r. przekazana na rachunek bankowy J. Z. nie wynikała z pomyłki Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Na koniec organ podał, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca dana kwotę powiększoną o odsetki co wynika z przepisów prawa wspólnotowego, tj. – w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności ONW na rok 2004: art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.Urz. WE L 327 z 12.12.2001). Ponadto, na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności. Z kolei zgodnie z art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalonej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim i 2%, z tym, że stawka ta nie może być niższa niż 8%. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, stawkę odsetek za zwłokę w dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

W skardze na powyższą decyzję J. Z. wniósł o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 3 kpa, a w przypadku braku takich przesłanek o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej.

W uzasadnieniu skargi podkreślił, iż otwartą kwestią pozostaje czy stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia , że świadczenie stało się nienależne. Wbrew stanowisku organu koniecznym jest przeprowadzenie pełnego postępowania administracyjnego mającego na celu wyjaśnienie wszelkich okoliczności istotnych dla sprawy. W szczególności, które przesłanki wydania decyzji o przyznaniu płatności nie zostały spełnione, przez co świadczenie stało się nienależne. Podkreślił, że przesłanka posiadania działek w momencie wydania decyzji nie wynika wprost z rozporządzenia. Przesłanka ta została wywiedziona dopiero w orzecznictwie niektórych wojewódzkich sądów administracyjnych. Podniósł, iż organ orzekający powinien wnikliwie rozważyć także kwestie dobrej wiary beneficjenta. Skoro akt notarialny dostarczył 30 grudnia 2004 r., a Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wszczął ponownie postępowanie 29 października 2009 r., to trudno uznać, że rolnik działał z pełnym rozeznaniem w złej wierze, skoro organ administracji państwowej potrzebował 5 lat, aby dojść do wniosku, że nastąpiła nieprawidłowość.

Wskazał, że jeżeli nie zachodzą w sprawie przesłanki pozwalające stwierdzić nieważność decyzji, to i tak powinna zostać ona uchylona ze względu na to, iż organ nie przeprowadził wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a co najmniej nie dał wyrazu wnikliwej jego analizy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm; dalej p.p.s.a.), sądo rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ma praco i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Jednakże rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza także, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

Wobec powyższego zaznaczyć trzeba, iż przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2012 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] czerwca 2011 r., którymi ustalono wysokość nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004.

W związku z powyższym Sąd oceniał działania organu administracyjnego podejmowane w toku postępowania zakończonego zaskarżonymi orzeczeniami. Innymi słowy, kontrola sądowa ograniczała się do tych czynności, które podjęto od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych należności, tj. od dnia powiadomienia skarżącego o tym postępowaniu pismem z 25 kwietnia 2012 r., do dnia wydania decyzji w drugiej instancji, tj. [...] lipca 2012 r. Zatem nie mogło być przedmiotem rozważań Sądu postępowanie, w wyniku którego stwierdzono o wydaniu z naruszeniem prawa decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z [...] grudnia 2004 r. wszczętego na podstawie wniosku z 11 czerwca 2004 r. Postępowanie to było bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Zmierzało ono do ustalenia czy przyznane decyzją z [...] grudnia 2004 r. płatności były należne i zgodne z obowiązującym prawem. Natomiast przedmiotowe postępowanie było już tylko następstwem stwierdzenia, iż płatności na rok 2004 nie były należne, zaś jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych. Zaznaczyć przy tym należy, iż decyzja z [...] czerwca 2011 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z [...] grudnia 2004 r. z naruszeniem prawa, nie była przez skarżącego kwestionowana. Przechodząc do meritum przedmiotowej sprawy Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Zgodnie przepisem art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR – Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, bądź też – jak w niniejszej sprawie – stwierdzono zostanie, że została wydana z naruszeniem prawa. Zaznaczyć przy tym jeszcze raz należy, iż w takim przypadku zadaniem Prezesa ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, czy też stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa, a jedynie ustalenie, czy decyzja ta jest skuteczna tzn. czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu.

Bezsporne w sprawie jest, że na rachunek skarżącego zostały wypłacone nienależnie środki publiczne za 2004 rok w wysokości 1661,12 w tym środki budżetu Unii Europejskiej 1328,90 zł., środki krajowe 332,22 zł. , tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W tym stanie Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zobligowany był wydać decyzje w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności.

Jak wynika z akt administracyjnych decyzją z 27 grudnia 2004 r. przyznano skarżącemu płatności z tytułu ONW za 2004 rok w łącznej wysokości 1.661,12 zł. Po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania wznowieniowego, powyższa decyzja – decyzją Kierownika Biura Prawnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z [...] czerwca 2011 r. – została uznana za decyzję wydaną z naruszeniem prawa. Decyzja z [...] czerwca 2011 r. stała się ostateczna, przez co skarżący zgodził się na poczynione tam ustalenia faktyczne i związane z tym konsekwencje.

W oparciu o powyższe Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącą środków finansowych, a następnie [...] czerwca 2012 r. wydał decyzję w tym przedmiocie, ustalając kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej kwocie 1.661,12 oraz należnych odsetek. Prawidłowo też powołał art. 49 rozporządzenia Komisji nr 2419/2001 – iż w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone za okres między powiadomieniem o obowiązku rolnika do zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. W myśl art. 49 ust. 5 - zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

Dokonując wykładni art. 49 rozporządzenia nr 2419/2001 należy cały czas mieć na względzie, że zasadą jest zwrot nienależnie pobranych płatności. Skoro zatem wykazane, że płatność była nienależna – płatność ta musi zostać zwrócona. Dla powstania obowiązku zwrotu nienależnej płatności nie jest potrzebne wykazywanie przez organ, że płatność została uzyskana w złej wierze, konieczne jest natomiast wykazanie, że płatność była nienależna, bowiem warunki do jej uzyskania nie zostały zachowane.

Na gruncie prawa krajowego zwrot nienależnie pobranych płatności dokonuje się co do zasady w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa , z godnie z którym, Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2. krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej;

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

Z kolei jeśli chodzi o materialnoprawne warunki zwrotu nienależnie pobranych płatności, w zakresie mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, to są one zawarte w § 9 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 68, poz. 448 z późn. zm.) powoływanym jako: rozporządzenie ONW.

Zgodnie z § 9 ust. 2 ww. rozporządzenia ONW istniała możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu płatności – w przypadku złożenia przez rolnika do kierownika biura powiatowego Agencji, na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 30 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, oświadczenia podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek lub ich części, o zobowiązaniu tego podmiotu do :

- kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochrona Środowiska (normami) do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW,

- zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty pomocy ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, jaka posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych lub ich częściach — w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w tiret pierwsze, lub

podmiot przejmujący posiadanie złożył oświadczenie, o którym mowa w § 6 ust. 3 pkt 1, w terminie, o którym mowa w lit. a.

Bezsprzecznie takie czynności materialnoprawne polegające na złożeniu w wymaganym rozporządzeniem terminie dokumentów pozwalających na skuteczne przejęcie zobowiązania ONW przez osobę, która przejęła gospodarstwo rolne J. Z. nie zostały dokonane.

Z dokumentacji posiadanej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz przedstawionej przez stronę wynika, że pierwsza informacja powzięta przez Biuro Powiatowe Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o zmianie stanu prawnego gospodarstwa miała miejsce w dniu 30 grudnia 2004 r. w ramach odrębnej sprawy o przyznanie renty strukturalnej.

Sąd uznał, że organ trafnie uzasadnił w zaskarżonej decyzji, że skarżący nie działał w dobrej wierze i w związku z tym zasadnie przyjął 10 letni termin przedawnienia. O prawidłowości takich ustaleń świadczy przede wszystkim to, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2004, złożył podpis pod oświadczeniem, że znane mu są zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz podpisał zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa między innymi o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich. Tym samym przez fakt złożenia wniosku skarżący potwierdził, że jest posiadaczem gruntów w nim wskazanych, jak również potwierdził znajomość przepisów określających zasady uzyskania płatności ONW na rok 2004 oraz przepisów, z których wynika, że w przypadku otrzymania płatności, uznanych następnie za nienależne, powstaje obowiązek zwrotu płatności nienależnie pobranych. Zobowiązał się też do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, a zatem był świadomy ciążących na nim obowiązków, wynikających z przystąpienia do programu ONW. Agencja przyznaje płatności po spełnieniu przez wnioskodawców określonych warunków wymagając jednocześnie zobowiązania się przez nich do przestrzegania określonych zasad

W niniejszej sprawie doszło do zmiany w wyżej określonym zakresie, bowiem skarżący przekazał grunty w związku z ubieganiem się o rentę strukturalną, jednak nie poinformował organu o zaistniałej sytuacji przed wydaniem decyzji o przyznaniu płatności ONW. O niniejszym fakcie Kierownik Biura Prawnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa został poinformowany dopiero w dniu 30 grudnia 2004 r. w ramach odrębnej sprawy o przyznanie renty sktrukturalnej, w ramach której skarżący był zobowiązany do przedłożenia dokumentów potwierdzających zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej.

W związku z powyższym należy zgodzić się z oceną organu, że jego działanie nie nosiło cech “działania w dobrej wierze".

Powyższe oznacza, że kwota płatności ONW za 2004 rok, przekazana na rachunek skarżącego na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. wydanej przez Kierownika BP Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest płatnością nienależnie pobraną w rozumieniu art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 i nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 49 ust. 4 i ust. 5 tego rozporządzenia.

Odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego należy zauważyć, iż są one bezpodstawne. W ocenie Sądu organ nie naruszył powołanych przepisów k.p.a. oraz działał w niniejszej sprawie zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełnił powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w szerokim uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa.

Sąd nie dopatrzył się również przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszenia przepisu art. 156 § 1 pkt 2 i 3 kpa.

Zgodnie z treścią art. 156 § 1 Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

2) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Stwierdzenie przez organ wydania decyzji z naruszeniem prawa daje podstawę do ustalenia nienależnie pobranej kwoty, pomimo, że decyzja nie jest uchylona. Organ wydał decyzję na podstawie art. 146 § 1 kpa, bowiem od wydania decyzji upłynęło 5 lat.

Z powyższych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. (tj. Dz.U. z 2012 r. Nr 270), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.