Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 689/96
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1997-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Spółdzielnie
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 16 ust. 1 pkt 18 i 21, art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. "f"
journal: Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 20 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
article: art. 208 par. 4
journal: Dz.U. 1995 nr 54 poz. 288
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 10 maja 1995 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo spółdzielcze.
Teza: 1. Zwolnienie podatkowe przewidziane w art. 17 ust. 1 pkt 4f ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./ dla spółdzielni mieszkaniowych ma charakter przedmiotowy, a nie podmiotowy. Ze zwolnienia nie korzysta bowiem spółdzielnia jako jednostka organizacyjna. Podstawą analizy podstaw do zwolnienia jest ustalenie dochodu i jego przeznaczenie.

2. Dochód odpowiadający wydatkom nie uważanym za koszty uzyskania przychodu podlega opodatkowaniu i wpływa na zmniejszenie dochodu zwolnionego od opodatkowania z uwagi na przeznaczenie go na cele statutowe.

TEZY

1. Zwolnienie podatkowe przewidziane w art. 17 ust. 1 pkt 4f ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./ dla spółdzielni mieszkaniowych ma charakter przedmiotowy, a nie podmiotowy. Ze zwolnienia nie korzysta bowiem spółdzielnia jako jednostka organizacyjna. Podstawą analizy podstaw do zwolnienia jest ustalenie dochodu i jego przeznaczenie.

2. Dochód odpowiadający wydatkom nie uważanym za koszty uzyskania przychodu podlega opodatkowaniu i wpływa na zmniejszenie dochodu zwolnionego od opodatkowania z uwagi na przeznaczenie go na cele statutowe.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6.02.1996 r. Urząd Skarbowy w Ł. określił Spółdzielni Mieszkaniowej im. M. R. w Ł. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 1994 rok w kwocie 468,10 złotych wraz z odsetkami.

Urząd stwierdził, że spółdzielnia nie zadeklarowała należnego podatku dochodowego na skutek błędnego zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwoty odsetek za zwłokę w zapłacie podatku od nieruchomości za 1992 rok oraz kary pieniężnej w kwocie 150 złotych orzeczonej w postępowaniu karno-skarbowym wobec pracownika spółdzielni.

Zdaniem organu dochód odpowiadający tym wydatkom podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych.

Na skutek odwołania wniesionego przez podatnika Izba Skarbowa w Ł. decyzją z dnia 10.04.1996 r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji podzielając wyrażony w niej pogląd prawny.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółdzielnia zarzuciła organom skarbowym naruszenie przepisów:

- art. 208 par. 4 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo Spółdzielcze,

- art. 17 ust. 1 pkt 4f i ust. 1b ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.

W konkluzji skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 Kpa.

Odwołując się do treści art. 208 par. 4 ustawy Prawo spółdzielcze podatnik podniósł, że obowiązek w podatku dochodowym nie występuje nawet wówczas, gdy w działalności statutowej poniesiono wydatki nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów. Spółdzielnia nie prowadzi bowiem działalności gospodarczej, a jedynie gospodaruje zasobami mieszkaniowymi i z mocy prawa korzysta ze zwolnienia przedmiotowego w podatku dochodowym.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. wniosła o jej oddalenie.

Organ odwoławczy uznał, że dla rozstrzygnięcia sporu zasadnicze znaczenie i pierwszeństwo mają przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych nad przepisami prawa spółdzielczego. Art. 16 tego aktu prawnego wyodrębnia kategorię wydatków nie będących kosztami uzyskania przychodu. Podlegają one opodatkowaniu stosownie do art. 7 cytowanego wyżej przepisu.

Przepis art. 208 par. 4 prawa spółdzielczego zawiera pojęcia "koszty" i "dochód" w ujęciu ekonomicznym, a nie prawnopodatkowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Podstawą prawną rozstrzygania w sprawie niniejszej są przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych z dnia 15 lutego 1992 roku /Dz.U. nr 21 poz. 86/.

Ustawa ta w art. 17 ust. 1 pkt 4f przewiduje przedmiotowe zwolnienie od obowiązku uiszczania podatku dochodowego dochodów spółdzielni mieszkaniowych uzyskanych z gospodarki zasobami mieszkaniowymi i innych źródeł przychodów w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych i inne cele statutowe, z wyjątkiem działalności gospodarczej.

Zwolnienie to ma charakter warunkowy i dotyczy wszelkich dochodów z różnych źródeł pod warunkiem jednakże, że przeznaczone są one na cele statutowe. Zwolnienie dochodu przeznaczonego na wskazane wyżej cele następuje w rezultacie zadeklarowania w zeznaniu podatkowym przeznaczenia go na określony cel.

Składając deklarację podatkową za 1994 rok strona skarżąca podała, że cały uzyskany w tym czasie dochód przeznaczyła na cele statutowe. Stanęła bowiem na stanowisku, że spółdzielnia w tym okresie nie prowadziła innej działalności niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi, a zatem w myśl art. 208 par. 4 ustawy z dnia 16 września 1992 r. - Prawo spółdzielcze /Dz.U. 1995 nr 54 poz. 288/ osiągane przez nią dochody winne być wolne od podatku.

Pogląd ten jest o tyle błędny, że - jak wyżej wskazano - zwolnienie podatkowe przewidziane w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych dla spółdzielni mieszkaniowych ma charakter przedmiotowy, a nie podmiotowy. Ze zwolnienia nie korzysta bowiem spółdzielnia jako jednostka organizacyjna, a podstawą analizy podstaw do zwolnienia jest ustalenie dochodu i jego przeznaczenie.

W myśl art. 7 cytowanej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przedmiotem opodatkowania jest dochód, bez względu na rodzaj źródeł przychodu. Dochodem zaś jest nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Tak zdefiniowany dochód nie obejmuje zatem wydatków nie uznanych za koszty uzyskania przychodów wymienionych w art. 16 omawianej ustawy. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 16 ust. 1 pkt 18 i  pkt 21 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych do kosztów uzyskania przychodu w 1994 roku nie można było wliczyć odsetek za zwłokę z tytułu podatku od nieruchomości za 1992 rok oraz kary pieniężnej orzeczonej wobec pracownika w postępowaniu karnoskarbowym. Wydatków tych nie można było przeznaczyć na działalność statutową spółdzielni, co jest warunkiem zwolnienia, gdyż kwoty te nie zostały faktycznie uzyskane, a jedynie były wydatkowane. Nie odpowiadały zatem ustawowym wymogom zwolnienia.

Jak słusznie wskazano w odpowiedzi na skargę, skarżący błędnie utożsamia pojęcie dochodów, wydatków czy zysku w rozumieniu ekonomicznym z identycznie brzmiącym, lecz pojęciowo odmiennym rozumieniem tych określeń w prawie podatkowym. Prawo to ma jednak charakter autonomiczny i posługuje się własną terminologią zdefiniowaną w ustawie. Obowiązkiem podatnika jest uwzględnianie tych pojęć i prawidłowe ich stosowanie.

W rozpoznawanej sprawie organy skarbowe prawidłowo uznały, że dochód odpowiadający wydatkom nie uważnym za koszty uzyskania przychodu podlega opodatkowaniu i wpływa na zmniejszenie dochodu zwolnionego od opodatkowania z uwagi na przeznaczenie go na cele statutowe.