Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1958/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 151, 154
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi W. T., B. T., P. T., B. S. i B. T. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 925/16 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz W. T., B. T., P. T., B. S. i B. T. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

B. T., P. T., W. T., B. S., B. T. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 925/16. W skardze wnieśli o: 1) wymierzenie Prezydentowi W. grzywny w maksymalnej wysokości; 2) przyznanie od Prezydenta W. na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; 3) zasądzenie od Prezydenta W. na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że niniejsza sprawa nie została załatwiona, pomimo wydania już przez tutejszy Sąd wyroku stwierdzającego bezczynność Prezydenta W. i zobowiązującego organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący zauważyli, że Prezydent W. nie wykonał ww. wyroku, pomimo uprzedniego wezwania z 29 września 2017 r.

W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], dz. [...], hip. [...], objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) – zwanego dalej "dekretem" przed Prezydentem W. prowadzone jest - z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli - postępowanie o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość, zgodnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 poz. 2147 ze zm.) – zwanej dalej "ugn". Zgodnie z art. 215 ust. 2 ugn jedną z przesłanek badanych w postępowaniu odszkodowawczym jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką. Wyrokiem z 19 października 2016 r. sygn. akt. I SAB/Wa 925/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Istotnym w sprawie pozostaje to, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m. in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Jednocześnie o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować li tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, iż wniosek skarżącej jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie.

Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 26 sierpnia 2017 r. sygn. akt l SAB/Wa 526/16 w tej sytuacji wystarczającą sankcją dla organu jest uznanie, że jego bezczynność w załatwieniu sprawy miała charakter rażący. Nałożenie na organ obowiązku zapłacenia grzywny lub sumy pieniężnej nie jest bowiem zasadniczym środkiem dyscyplinującym ten organ do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Przepisy Ppsa dają Sądowi kompetencję do oceny zasadności zarówno nałożenia sankcji ﬁnansowej, jak i miarkowania jej wysokości, co uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy. W odniesieniu do nich nie można pominąć także faktu znanego Sądowi z urzędu, że Prezydent W. prowadzi kilka tysięcy spraw o odszkodowania za przejęcie nieruchomości w trybie dekretu, a zatem obiektywny osąd prowadzi do wniosku, że nakładanie na organ przez Sąd w każdej tego typu sprawie sankcji ﬁnansowych ze środków publicznych byłoby nieuzasadnione, a przede wszystkim nie spełniałoby roli wskazanej w przepisie prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 19 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 925/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z 18 września 2015 r., modyfikującego wniosek z 4 sierpnia 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], dz. [...], hip. "[...]", w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął 8 czerwca 2017 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 925/16 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent W. otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy 8 marca 2017 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał wniosku z 18 września 2015 r., modyfikującego wniosek z 4 sierpnia 2015 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu.

Skarga o wymierzenie organowi grzywny jest zatem zasadna.

Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa", grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w zw. z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Sąd uznał za przedwczesne nałożenie na Prezydenta W. grzywny we wnioskowanej przez skarżących maksymalnej wysokości, o której mowa w przepisie art. 154 § 6 Ppsa. Grzywna tego rodzaju nakładana jest w szczególnie drastycznych przypadkach bezczynności organu. Chodzi o przypadki wielokrotnego niewykonywania przez organ wyroku sądu administracyjnego, zobowiązującego do załatwienia sprawy. W tego typu przypadkach musi ponadto wystąpić nagromadzenie m.in. takich okoliczności jak to, że: 1) sprawa ma charakter nieskomplikowany pod względem podmiotowym i przedmiotowym, nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego w kierunku wyjaśnienia wielu okoliczności, z reguły podlega załatwieniu poprzez wydanie tzw. decyzji związanej; 2) bezczynność organu jest wynikiem ewidentnie złej woli organu, zwłoka organu ma charakter uporczywy i nie wiadomo jakie są jej przyczyny; 3) podanie wszczynające postępowanie zalega w aktach sprawy kilkanaście bądź kilkadziesiąt lat, co często powoduje negatywne konsekwencje (np. strony pierwotnie wnioskujące o przyznanie określonych praw nie doczekują rozstrzygnięcia w sprawie, uzyskane dowody z upływem czasu stają się nieaktualne). Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie takie okoliczności jednocześnie nie wystąpiły.

Analizując przebieg postępowania administracyjnego od chwili otrzymania przez Prezydenta W. prawomocnego wyroku Sądu z 19 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 925/16 wraz z aktami sprawy Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1000 zł. Na wysokość orzeczonej grzywny miały wpływ takie okoliczności jak to, że zwłoka organu w wykonaniu wyroku Sądu nie jest rażąco nadmierna, na tle innych tego typu spraw - wynosi ponad 7 miesięcy i że Sąd w wyroku z 19 października 2016 r. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie można pominąć i tego, że jest to też pierwszy przypadek zwłoki organu w wykonaniu wyroku Sądu z 19 października 2016 r., jaki miał miejsce w niniejszej sprawie.

Nie można pominąć i tego, że Sądowi znana jest z urzędu duża ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta W. o odszkodowania za nieruchomości objęte dekretem Okoliczność ta nie uwalnia organu od odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego wyroku Sądu, niemniej jednak musi być uwzględniona przy nakładaniu tego tytułu sankcji ustawowych.

Sąd miał także na uwadze także to, że sprawy o odszkodowania za przejęcie tzw. nieruchomości [...] są sprawami skomplikowanymi, ponieważ opierają się na przesłankach odnoszących się do okoliczności o odległej perspektywie czasowej, a przez to trudnych do wyjaśnienia. Trzeba również zaznaczyć, że w zależności od wyniku ustaleń poczynionych przez organ, może się okazać, że w sprawie znajdzie zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 czerwca 2011 r. sygn. akt SK 41/09. Na skutek powyższego orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność pominięcia legislacyjnego w art. 215 ust. 2 ugn, zaistniała potrzeba ustanowienia stosownych regulacji prawnych niezbędnych dla realizacji norm konstytucyjnych. Odpowiednie przepisy w tym zakresie nie zostały jednak uchwalone przez ustawodawcę. Powyższe okoliczności potwierdzają, że sprawa ma niewątpliwie skomplikowany charakter tak w aspekcie faktycznym, jak i prawnym. W tej sytuacji Sąd, uznał, że grzywna w orzeczonej wysokości będzie dla organu adekwatną do okoliczności sprawy sankcją finansową.

W ocenie Sądu, wskazane wyżej okoliczności niniejszej sprawy świadczą także o tym, że bezczynność Prezydenta w wykonaniu powyższego wyroku Sądu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd uznał za bezzasadną skargę w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 Ppsa. Zdaniem Sądu, tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków niewykonywania wyroków sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie taki przypadek, z opisanych wyżej względów, nie zachodził. Wniosek o odszkodowanie, jeżeli chodzi o tego typu sprawy, został złożony stosunkowo niedawno – 18 września 2015 r., modyfikując wniosek z 4 sierpnia 2015 r. Organ ma zaś do rozpatrzenia wiele tego typu spraw, w tym spraw znacznie starszych.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 Ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz art. 151 w zw. z art. 154 § 7 Ppsa (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).