Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 533/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 300,00 złotych (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D.nie stwierdził u J. S. wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, Dz. U. Nr 105, poz. 869) przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń.

Jak wynikało z ustaleń organu J.S. pracując w latach 1975-2008 w A SA Oddział w D. S.A. kolejno na stanowiskach ślusarz urządzeń hutniczych, operator urządzeń odzysku ciepła, maszynista kotłów, ślusarz, mistrz eksploatacji kotłów, mistrz energetyki, mistrz branżowy, był narażony na działanie pyłów przemysłowych. Analiza materiału dowodowego, po uzupełnieniu w dniu 7 kwietnia 2011 r. oceny narażenia zawodowego, zawierającej wyniki pomiarów stężenia pyłów w okresie 1998-2008 oraz w 2010 r., wykazała przekroczenia wartości dopuszczalnych stężeń pyłów w tych latach. J.S. został zbadany w dwóch upoważnionych jednostkach diagnostycznych tj. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. (WOMP) oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (IMPiZŚ). Placówki te nie rozpoznały u badanego w/w choroby zawodowej. W orzeczeniu WOMP z dnia [...]r. wskazano na brak trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc, wyrażającego się obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej FEV1 poniżej 60 % wartości należnej (u badanego FEV1=65%, 63 i 64% wartości należnej.

W orzeczeniu IMPiZŚ z dnia [...]r. stwierdzono, że badanie spirometryczne wykazało zaburzenia typu obturacji umiarkowanego stopnia na poziomie FEV1 – 46 i 57%. Wskazano, że za chorobę zawodową można uznać trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń. Tymczasem uzupełniona ocena narażenia zawodowego zawierająca wyniki kilkukrotnych pomiarów stężeń pyłów w okresie 1998-2008 na stanowiskach pracy badanego nie wykazała przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń. Kolejne orzeczenie IMP w S. z dnia [...]r. wydano po uzupełnieniu oceny narażenia zawodowego. Wynikało z niej, że przekroczona była wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń, spełniając kryterium narażenia określone w aktualnym wykazie chorób zawodowych. Orzecznicy nie rozpoznali jednak u J.S. choroby zawodowej pod postacią przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli przyjmując, że u badanego nie wystąpiło trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc w badaniach z czasu zatrudnienia i do roku od ustania narażenia wyrażające się obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej FEV1 poniżej 60% wartości należnej. Powołano się przy tym na wyniki uzyskane w badaniach w trakcie diagnostyki w WOMP PCHZ w S. już po zakończeniu pracy, a więc w październiku 2009 ( FEV1 – 65, 63, 64% wartości należnej).

Organ I instancji uznał, że pomimo potwierdzonego narażenia na czynnik szkodliwy w środowisku pracy stwarzający ryzyko powstania choroby zawodowej nie istnieją podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej u J.S. Jednocześnie organ zaznaczył, że orzeczenia uprawnionych placówek medycznych wydane przez wejściem w życie nowego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych zachowują swoją skuteczność w oparciu o § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

W odwołaniu od opisanej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, brak wskazania przyczyn, z powodu których organ przy dokonywaniu oceny pominął fakt występowania u strony uszczerbku w postaci choroby płuc – obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego oraz brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Zarzucono także naruszenie art. 235¹ K.p. polegające na nieprawidłowej interpretacji przesłanki występowania choroby zamieszczonej w wykazie, sprowadzającego się do konkluzji, iż dla stwierdzenia występowania choroby zawodowej w związku z określonymi warunkami pracy konieczne jest wyłącznie wykazanie występowania przekroczeń dozwolonych wartości z czasu zatrudnienia i do roku od jego zakończenia. Ponadto wskazano na błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że okresowe polepszenie stanu zdrowia odwołującego, ze wskazaniem na wyniki powyżej 60% wartości należnej objętości wydechowej pierwszosekundowej FEVC 1, powoduje stan braku przewlekłości choroby obturacyjnego zapalenia płuc. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia uwzględniającego żądanie strony, a nadto o uzupełnienie dowodów w sprawie, w szczególności poprzez zbadanie stanu zdrowia odwołującego.

Wyjaśniając przedstawione zarzutu pełnomocnik strony odwołał się do treści dokumentów medycznych i wyników przeprowadzanych u J.S. badań stanowiących dowód trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc badanego. Odwołujący zauważył, że zgodnie z nauką i wiedzą medyczną przy schorzeniach tego rodzaju występują okresowe polepszenia tej wydolności, co nie może wpływać na zakwalifikowanie tego typu schorzenia do kategorii nieprzewlekłych. Podkreślono jednocześnie, że w sytuacji obiektywnego występowania u strony określonego schorzenia, na organie spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów powstania uszczerbku na zdrowiu w okolicznościach pozostających bez związku przyczynowo-skutkowego z warunkami występującymi w miejscu pracy czynnikami szkodliwymi. Ponadto wskazano na obowiązek organu stosowania przepisów k.p.a. zapewniających ochronę interesów strony, która nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji wynikających z zaniedbań organu administracji.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w całości.

Organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, co do tego, że na mocy przepisów § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych do postępowań wszczętych i nie zakończonych stosuje się przepisy tego rozporządzenia a czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Postępowanie w sprawie podejrzenia występowania choroby zawodowej u J.S. rozpoczęte zostało 29 grudnia 2008 r. (skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej), a więc przed wejściem w życie powołanego rozporządzenia.

Po przedstawieniu dotychczasowego postępowania organ odwoławczy powołał się na definicję choroby zawodowej zawartą w art. 235¹ Kodeksu pracy. Potwierdził, że odwołujący w latach 1975-2008 wykonywał pracę w narażeniu na pyły o działaniu drażniącym zawierające wolną krystaliczną krzemionkę. Przytoczył treść orzeczeń lekarskich, w których nie rozpoznano u badanego choroby zawodowej z poz. 5 wykazu chorób zawodowych. Zdaniem organu brak było podstaw do kwestionowania orzeczeń lekarskich, które zostały sporządzone w dwóch kompetentnych placówkach diagnostycznych (I i II stopnia). Orzeczenia te zostały oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno-orzeczniczymi. W ocenie organu odwoławczego nie zostały spełnione warunki do stwierdzenia u J.S. choroby zawodowej wym. w poz. 5 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem organów J.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W skardze zasadniczo powtórzono zarzuty oraz argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo podniesiono brak ustosunkowania się organu odwoławczego do wszystkich zarzutów skarżącego, brak podania przyczyn, z powodu których organ pominął fakt występowania u skarżącego uszczerbku na zdrowiu w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego, a nadto brak wyjaśnienia istotnych rozbieżności w wynikach badań sprawności wentylacyjnej płuc przeprowadzonych u skarżącego w ramach badań w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. i Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., a wynikami badań wykonanymi w Niepublicznym Specjalistycznym Zakładzie Leczenia Gruźlicy i Chorób Płuc w D. i Szpitalu Uzdrowiskowym w L.

Podniesiono błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że okresowe polepszenie stanu zdrowia skarżącego powoduje stan braku przewlekłości choroby obturacyjnego zapalenia płuc, w sytuacji gdy na okresowe polepszenie wyników badań u skarżącego miało wpływ intensywne leczenie doraźne. Zdaniem pełnomocnika skarżącego organy pominęły okoliczności przemawiające na korzyść strony, tj. wyniki badań wskazujące na wydolność płuc poniżej 60%, znajdujących odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Pominięcie przez organ odwoławczy wniosku o przeprowadzenie dodatkowych badań skarżącego w celu uchylenia sprzeczności między wynikami badań przeprowadzonych w różnych placówkach zdrowia, w różnych okresach i oparcie się wyłącznie na wynikach badań przeprowadzanych w placówkach wykonujących stale badania na zlecenie organów, dodatkowo w okresie intensywnego leczenia farmakologicznego skarżącego, jego zdaniem uniemożliwiał wydanie decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za skuteczną i wyrokiem z dnia 3 grudnia 2012r. sygn. akt IV SA/Gl 72/2012 uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego uznając, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia prawa, które miało wpływ na wynik spraw.

Powołując się na materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczonej definicją sformułowaną w art. 235¹ Kodeksu pracy, Sąd wskazał, że o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza to zamieszczenie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych, druga to ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający obowiązany jest ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, które w zakresie ustalania stanu faktycznego przyjmują jako naczelną zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a. Organy sanitarne prowadzące postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej obowiązują bowiem wszystkie reguły dotyczące przebiegu postępowania administracyjnego, zwłaszcza zawarte w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Dodatkowo odwołując się do treści § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105. poz. 869) Sąd wskazał, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Orzeczenia lekarzy uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych zatrudnionych w jednostkach wymienionych w § 5 ust. 2 i 3 powołanego rozporządzenia (WOMP i IMPiZŚ) są dowodami w sprawie, o których mowa w art. 75 k.p.a. Zatem bez pozytywnych opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Jednakże nie zwalnia to organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny takich opinii w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Powołując się na stanowisko judykatury Sąd stwierdził, że orzeczenie lekarskie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wprawdzie wymagań, jakim powinna odpowiadać opinia biegłego, jednakże z samej istoty tego dowodu wynika, że oprócz konkluzji powinna zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań przeprowadzonych przez daną jednostkę, ale również do innych zebranych dowodów zwłaszcza, gdy wynikają z nich odmienne oceny.

Zdaniem Sądu nie można było przypisać cech wymaganych od opinii wydanemu przez Instytut orzeczeniu, na którym w ostateczności organy oparły swoje rozstrzygnięcia. Sąd podniósł, że w orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w S. z dnia [...]r. wydanym po uzupełnieniu oceny narażenia zawodowego, zawierającej wyniki pomiarów pyłów w okresie 1998-2008 oraz pomiar z 2010 r., która wykazała przekroczenia wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń spełniające kryterium narażenia określone w aktualnym wykazie chorób zawodowych, nie rozpoznano u badanego choroby zawodowej, przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli. Stwierdzono bowiem, że analiza dokumentacji lekarskiej zwłaszcza wartości FEV1 wskazuje na brak trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc w badaniach z czasu zatrudnienia i do roku od jego zakończenia (zgodnie z kryteriami zamieszczonymi w wykazie chorób zawodowych), wyrażającego się obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej FEV1 poniżej 60% wartości należnej (u badanego FEV1 – 65, 63, 64% wartości należnej, stwierdzane w trakcie diagnostyki w WOMP PCHZ w S.) już po zakończeniu pracy (październik 2009). Jednocześnie z treści tego orzeczenia, jak również wcześniejszego wydanego przez tą jednostkę, wynika, że badanie spirometryczne wykazało zaburzenia wentylacji typu obturacji umiarkowanego stopnia – obecnie FEV1 – 46 i 57%, a więc poniżej 60% wartości należnej. Tymczasem brak jest szerszego merytorycznego uzasadnienia podstaw tak sformułowanej opinii i co najistotniejsze brak jest merytorycznego odniesienia się do innych zebranych dowodów. W aktach sprawy znajdują się bowiem przedłożona przez skarżącego dokumentacja, w której znajdują się wyniki badań, obejmujących m.in. badanie spirometryczne, przeprowadzonych w Wojewódzkim Szpitalu Chorób Płuc w J. w okresie od 3.10.2008 r. do 15.10.2008 r.; w Niepublicznym Specjalistycznym Zakładzie Leczenia Gruźlicy Chorób Płuc w D. w dniu 4 marca 2009r., w Szpitalu Uzdrowiskowym w L. w okresie 23 lipca 2009 do 14 sierpnia 2009 r. oraz w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w dniu 8 października 2009r. Dokumentacja ta, zdaniem Sądu, wskazuje, iż w każdym z badań sprawności wentylacyjnej płuc przeprowadzonych w w/wym. placówkach wynik dotyczący FEV1 był poniżej 60% wartości należnej. Nadto badania te były przeprowadzone jeszcze w okresie zatrudnienia, które ustało w dniu 31 grudnia 2008 r. oraz w okresie do roku od ustania zatrudnienia. Zatem w sprzeczności ze wskazanymi wynikami badań pozostaje stwierdzenie zawarte w w/wym. orzeczeniu Instytutu, że analiza dokumentacji lekarskiej zwłaszcza wartości FEV1 wskazuje na brak trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc w badaniach z czasu zatrudnienia i do roku od jego zakończenia (zgodnie z kryteriami zamieszczonymi w wykazie chorób zawodowych) wyrażającego się obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej FEV1 poniżej 60 % wartości należnej.

Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie lekarskie wydawane jest nie tylko na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, ale także na podstawie dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika. Natomiast orzeczenie w swojej treści nie odnosi się do dokumentacji medycznej skarżącego, z której wynika, że przed wydaniem orzeczenia przez WOMP PCHZ w S. z dnia [...]r. wszystkie wyniki badań przeprowadzonych przed tą datą wskazują, że poziom FEV1 był poniżej 60% wartości należnej. Tak więc bez odniesienia się do tych wyników badań daleko idące wątpliwości budzi stwierdzenie, że o trwałości tego schorzenia decyduje wyłącznie badanie WOMP wskazujące u badanego FEV1 na poziomie 65,63,64% wartości należnej. Orzeczenie zawierające wynik tego badania zostało wydane w dniu [...] r. Tymczasem jak wynika z akt skarżący był badany w szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w dniu 8 października 2009 r., w związku ze skierowaniem lekarza ZUS, a wynik tego badania wskazuje FEV1 na poziomie 51,56% wartości należnej. Również badanie przeprowadzone w szpitalu tego Instytutu już w ramach trybu odwoławczego od orzeczenia WOMP ponownie wykazało poziom FEV1 poniżej 60% wartości należnej (46 i 57%). Zdaniem Sądu nie wyjaśniono nawet rozbieżności pomiędzy wynikami badań przeprowadzonych przez WOMP oraz w Instytucie, co do poziomów FEV1 zamieszczonych w orzeczeniach tych dwóch jednostek diagnostycznych. Natomiast właśnie ze względu na nieprzekroczenie FEV1 poniżej 60 % WOMP nie rozpoznał choroby zawodowej. Jednocześnie, jak twierdzi skarżący, badanie w WOMP przeprowadzono w czasie, gdy był poddany intensywnemu leczeniu. Wszystkie te kwestie wymagały szczegółowego wyjaśnienia zważywszy także i na tę okoliczność, że Instytut w swoim wcześniejszym orzeczeniu nie rozpoznał schorzenia określonego w wykazie chorób zawodowych wyłącznie ze względu na brak przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń pyłów na stanowiskach pracy skarżącego.

Sąd zauważył, że organ odwoławczy zaniechał wyjaśnienia wskazanych kwestii opierając się na orzeczeniach jednostek diagnostycznych, a przede wszystkim na orzeczeniu Instytutu z dnia [...]r., bez dokonania ich oceny. W tym zakresie organ nie podjął działań, do których był zobowiązany nie tylko zgodnie z przepisami k.p.a., ale także na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia, który stanowi, że jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 tego artykułu, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego. Oznacza to, że o ile orzeczenie lekarskie jest niejasne, niepełne albo sprzeczne z innymi dowodami, organ nie jest nim związany, a tym samym winien podjąć czynności mające na celu jego uzupełnienia przez jednostkę, która je wydała, względnie winna być zasięgnięta dodatkowa opinia.

Zgodnie ze wskazaniami Sądu, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ orzekający powinien uzupełnić postępowanie rozpoznawcze przez zasięgnięcie opinii jednostki orzeczniczej II stopnia, w której lekarze powinni odnieść się do całości dokumentacji medycznej skarżącego i na tej podstawie dokonać jednoznacznej oceny stanu jego zdrowia w kontekście choroby określonej pod poz. 5 wykazu chorób zawodowych.

Po doręczeniu [...] Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2012r. organ wystąpił do Ordynatora Oddziału Chorób Zawodowych z Pododdziałem Chorób Wewnętrznych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o:

- szczegółowe wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy wynikami badań przeprowadzonych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy z dnia 26 października 2009r., a wynikami badań przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy w S. w trakcie obserwacji klinicznej J.S. w okresie od 13 do 22 stycznia 2010r., co do poziomów FEV1;

- odniesienie się do wszystkich wyników badań wykazujących poziom FEV1, przeprowadzonych u J.S. przed datą 26 października 2009r.;

- odniesienie się do wyników badania FEV 1 w aspekcie procesu leczenia, któremu w tym okresie poddany był J.S. według jego twierdzeń.

W odpowiedzi Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wyjaśnił, że przy wydawaniu orzeczenia z dnia [...]r. o braku podstaw do rozpoznania u badanego przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego lekarze zapoznali się z dostępną dokumentacją medyczną pacjenta i były im znane wyniki badań spirometrycznych z przeszłości wykazujące wartości FEV1 poniżej 60 % wartości należnej. Wskazano, że prawidłowo wykonane badanie spirometryczne zależy od doświadczenia spirografisty przeprowadzającego badanie oraz współpracy ze strony osoby badanej i jej dyspozycji w dniu badania. Przewlekła choroba obturacyjna płuc przebiega z okresami zaostrzeń np. na tle infekcyjnym i w tym czasie można zaobserwować pogorszenie parametrów spirometrycznych. Tłumaczyć to może rozbieżności w wynikach badań wykonanych u pacjenta w różnych placówkach i w różnym czasie. Stwierdzono, że badania spirometryczne wykonywane dla celów orzeczniczych podczas diagnostyki w WOMP w S., a więc jednostki uprawnionej do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych, są wiarygodne i ich wyniki nie mogą być pominięte w procesie diagnostyczno-orzeczniczym. Powołano się na wyniki tych badań z kwietnia i października 2009r. wykonanych po zakończeniu pracy zawodowej J.S. w październiku 2008r. i przypomniano, że wyniki te wynosiły w kolejnych badaniach 65%, 63% i 64 %. Warunek, o którym mowa w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych nie został więc spełniony.

Odnosząc się natomiast do wyników badań przeprowadzonych w IMP wskazano, że pochodzą one ze stycznia 2010r. Badania te wykonano już po upływie ponad roku od ustania narażenia pacjenta na ponadnormatywne zapylenie. Podkreślono, że przy wydawaniu orzeczenia decydujące znaczenie miała analiza wyników badań spirometrycznych pochodzących z okresu narażenia do roku jego ustania, a przeprowadzonych w placówce orzeczniczej I stopnia.

Strona wezwana do zajęcia stanowiska w trybie art. 10 § 1 k.p.a., kwestionując treść opinii uzupełniającej, wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii niezależnego biegłego.

Po zakończeniu postępowania uzupełniającego [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 8 i 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Po przedstawieniu dotychczasowego stanu faktycznego sprawy organ odwołał się do stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zajętego w wyroku z dnia 3 grudnia 2012r. sygn. akt IV SA/Gl 72/12. Wyjaśnił, że zgodnie ze wskazaniami Sądu otrzymał uzupełniającą opinię lekarzy specjalistów IMPiZŚ w S. z dnia [...]r., w której podtrzymano stanowisko wyrażone uprzednio przez tę placówkę. Zdaniem organu w opinii uzupełniającej odniesiono się do wszystkich zarzutów podniesionych w/w wyroku. Orzecznicy wyjaśnili, że znana im była dokumentacja medyczna badanego, jak też wyniki badań spirometrycznych wykonanych przed wydaniem orzeczenia przez WOMP w S. w dniu [...]r. Podnosząc, że prawidłowo wykonane badanie spirometryczne zależy od doświadczenia spirografisty przeprowadzającego badanie oraz współpracy ze strony osoby badanej i jej dyspozycji w dniu badania uznali twierdzenie to za wytłumaczenie rozbieżności pomiędzy uzyskanymi w przeszłości wynikami badań FEV1 i wynikami tych badań przeprowadzonych przez WOMP przed wydaniem orzeczenia w dniu [...]r. Rozbieżności te wynikać mogły również z faktu, że przewlekła choroba obturacyjna płuc przebiega z okresami zaostrzeń np. na tle infekcyjnymi i w tym czasie można zaobserwować pogorszenie parametrów pirometrycznych. Organ inspekcji sanitarnej wskazał nadto, cytując w całości pismo IMP w S. z dnia 25 marca 2013r., że badania spirometryczne wykonywane dla celów orzeczniczych podczas diagnostyki w WOMP w S. jako jednostki uprawnionej do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych są wiarygodne i ich wyniki nie mogą być pominięte w procesie diagnostyczno-orzeczniczym. Wyniki tych badań wykonanych w kwietniu i październiku 2009r., po zakończeniu pracy zawodowej badanego w październiku 2008r. wynosiły w kolejnych badaniach 65%, 63% i 64%. Warunek, o którym mowa w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych nie został więc spełniony. Organ powtórzył też, że wyniki badań przeprowadzonych w IMP pochodzą ze stycznia 2010r. Badania te wykonano już po upływie ponad roku od ustania narażenia pacjenta na ponadnormatywne zapylenie. Przy wydawaniu orzeczenia decydujące znaczenie miała natomiast analiza wyników badań spirometrycznych pochodzących z okresu narażenia do roku jego ustania, a przeprowadzonych w placówce orzeczniczej I stopnia.

Oceniając zacytowane stanowisko IMP w S. z dnia 25 marca 2013r. , a także odnosząc się do wydanych w sprawie orzeczeń obu placówek diagnostycznych [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał prezentowane przez te placówki opinie jako spójne i zgodne w swoich konkluzjach i przyjął, że wynikający z nich brak podstaw diagnostyczno – medycznych do rozpoznania u J.S. choroby zawodowej wymienionej pod poz. 5 wykazu chorób zawodowych uniemożliwia stwierdzenie tej choroby.

Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii niezależnego biegłego organ wskazał, że wyczerpany został dwustopniowy tryb diagnostyczno-orzeczniczy przewidziany przepisami rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i nie jest możliwie przeprowadzenie nowych badań lekarskich.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik J.S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, dokonanie oceny prawnej sprawy i zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań, co do dalszego postepowania organu.

Zarzucono w skardze uchybienia natury procesowej (art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3, art. 136 k.p.a.) polegające na niedokładnym wyjaśnieniu przyczyn, dla których organ uznał niektóre okoliczności za wiarygodne, a innym wiary tej odmówił oraz niewyjaśnienie powodów odmowy uznania zawodowej etiologii schorzenia skarżącego. Zdaniem skarżącego organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i wydał decyzje bez uwzględnienia stanowiska strony, wyłącznie na podstawie części materiału dowodowego. Nie wyjaśniono bowiem istotnych rozbieżności pomiędzy wynikami badań sprawności wentylacyjnej płuc przeprowadzonych u skarżącego. Zarzucono także błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że okresowe polepszenie stanu zdrowia odwołującego, ze wskazaniem na wyniki powyżej 60% wartości należnej objętości wydechowej pierwszosekundowej FEV1, powoduje stan braku przewlekłości choroby obturacyjnego zapalenia płuc.

Uzasadniając szczegółowo zajęte w skardze stanowisko pełnomocnik skarżącego stwierdził, że opinia uzupełniająca IMPiZŚ w S. z dnia [...]r. nie powinna być uznana za materiał dowodowy stanowiący podstawę wydanej w sprawie decyzji. Jest bowiem tendencyjna i przedstawia sprawę jednostronnie. Zwraca się w niej uwagę jedynie na takie okoliczności, które mogłyby zaburzać wyniki badania skarżącego na jego korzyść, a nie bierze się pod uwagę faktu poddania badanego intensywnemu leczeniu, które doraźnie polepszało wydolność płuc w okresie dokonywanych przed WOMP badań. Nie wyjaśniono na czym polegać miałby brak doświadczenia spirometrystów , którzy dokonywali badań skarżącego poza WAMP w S., przy czym wskazując na rzekomy brak kompetencji osób wykonujących badania skarżącego nie zauważono, że jedne z tych badań wykonane zostało również przez jednostkę diagnostyczno-orzeczniczą w S.

Powołując się na stanowisko zajęte w orzecznictwie sądów administracyjnych skarżący stwierdził, że w sytuacji istnienia rozbieżnych wyników badań na organie inspekcji sanitarnej spoczywał obowiązek przedstawienia dowodów wskazujących na powstania uszczerbku na zdrowiu zdiagnozowanego u skarżącego poza środowiskiem pracy. Zdaniem autora skargi organ odwoławczy dokonał oceny materiału dowodowego w sposób całkowicie dowolny pomijając dokumentację medyczną skarżącego z lat 2008 – 2010, z której wynika, że w sześciu badaniach przeprowadzonych na przełomie dwóch lat potwierdzono występujące u badanego upośledzenie wydolności płuc poniżej 60 % wartości FEV1.

W skardze podniesiono nadto, że wyznaczenie przez Instytut Medycyny Pracy w S. terminu badań dopiero na styczeń 2010r. nie może szkodzić stronie postępowania, która działa w zaufaniu do organów administracji publicznej.

W opinii skarżącego wyjaśnienie sprawy wymaga obiektywnej oceny wyników badań skarżącego przez inne niż orzekające w sprawie jednostki medyczne, gdyż zachodzi uzasadnione podejrzenie braku bezstronności tych jednostek w dokonywaniu oceny sytuacji faktycznej skarżącego.

Zawnioskował także, traktując ten wniosek jako ewentualny, przeprowadzenie przez organ postępowania dowodowego ze znajdującej się w szpitalu w J. dokumentacji medycznej innych pracowników zakładu pracy, w którym zatrudniony był J.S. w celu zbadania przyczyn i rozmiarów chorób płuc występujących u tych osób.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał prezentowane w toku postępowania administracyjnego stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazano, że badania wykonane przez placówkę nieuprawnioną do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych nie mogą być podstawą do stwierdzenia tej choroby i jakakolwiek opinia innej placówki służby zdrowia nie może być uznana za podstawę do kwestionowania opinii jednostek uprawnionych.

W dodatkowym piśmie z dnia 8 listopada 2013r. pełnomocnik skarżącego odnosząc się do treści odpowiedzi na skargę podniósł, że stanowisko organu pozostaje w sprzeczności z linią orzecznictwa sądów administracyjnych, gdyż co najmniej 2 z badań przeprowadzonych przez upoważnioną jednostkę orzeczniczą w okresie roku od ustania zatrudnienia wskazują na wynik badania spirometrycznego potwierdzającego zasadność roszczeń skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd administracyjny naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 270 zwanej dalej p.p.s.a.), przy czym sąd ten nie jest związany postawionymi w skardze zarzutami i kontroluje zaskarżony akt również z urzędu ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Oceniając sprawę według wskazanych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.

Na wstępie wskazać należy, że zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu, które już raz, przed jej wydaniem, stanowiło przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej. Istotnym dla oceny legalności zaskarżonej decyzji jest zatem w pierwszej kolejności stanowisko zajęte przez sąd rozpoznający uprzednio sprawę. Zaznaczyć bowiem należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Odnosząc się zatem do treści wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 grudnia 2012r. sygn. akt IV SA/Gl 72/12 zauważa się, iż wynikały z nich nie budzące wątpliwości wskazania dla organu. Nakazane zostało bowiem przeprowadzić uzupełniające postępowanie rozpoznawcze, a w tym zasięgnięcie opinii jednostki orzeczniczej II stopnia, w której lekarze powinni odnieść się do całości dokumentacji medycznej skarżącego i na tej podstawie dokonać jednoznacznej oceny stanu jego zdrowia w kontekście choroby określonej pod poz. 5 wykazu chorób zawodowych. Dopiero na gruncie tych ustaleń powinna być wydana stosowna decyzja.

Sąd precyzyjnie sformułował swoje wytyczne nakazując odnieść się do dokumentacji medycznej skarżącego pochodzącej sprzed wydania orzeczenia przez WOMP PCHZ w S. z dnia [...]r., a z której wynika, że poziom FEV1 u badanego J.S. był poniżej 60% wartości należnej, a w tym także do wyników diagnostyki Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r., który to wynik badania wskazuje FEV1 na poziomie 51,56% wartości należnej. Sąd zwrócił również uwagę na wynik badania przeprowadzonego w szpitalu tego Instytutu już w ramach trybu odwoławczego od orzeczenia WOMP, które ponownie wykazało poziom FEV1 poniżej 60% wartości należnej (46 i 57%) i nakazał wyjaśnić rozbieżności pomiędzy wynikami badań przeprowadzonych przez WOMP oraz w Instytucie, co do poziomów FEV1 zamieszczonych w orzeczeniach tych dwóch jednostek diagnostycznych. Z wskazań Sądu wynikała konieczność wyjaśnienia, czy badanie w WOMP w S. przeprowadzono w czasie, gdy skarżący był poddany intensywnemu leczeniu i jaki mogło to mieć wpływ na wyniki badań. Sąd zwrócił uwagę, że Instytut w swoim wcześniejszym orzeczeniu z dni [...]r. nie rozpoznał schorzenia określonego w wykazie chorób zawodowych wyłącznie ze względu na brak przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń pyłów na stanowiskach pracy skarżącego

Sądowa kontrola ponownie przeprowadzonego postępowania pozwala przyjąć, że wskazania zawarte w wyroku WSA z dnia 3 grudnia 2012r. sygn. akt IV SA/Gl 72/12 nie zostały w pełni wykonane. Nie można zaprzeczyć, by organ zaniechał wystąpienia do placówki orzeczniczej w celu wyjaśnienia wszystkich zauważonych przez Sąd w wyroku z dnia 3 grudnia 2012r. spornych kwestii. Zwrócił się bowiem o szczegółowe wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy wynikami badań przeprowadzonych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy z dnia 26 października 2009r. a wynikami badań przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy w S. w trakcie obserwacji klinicznej J.S. w okresie od 13 do 22 stycznia 2010r., co do poziomów FEV1. Organ zwrócił się także o odniesienie się do wszystkich wyników badań wykazujących poziom FEV1, przeprowadzonych u J.S. przed datą 26 października 2009r., a także odniesienie się do wyników badania FEV1 w aspekcie procesu leczenia, któremu w tym okresie poddany był J.S. według jego twierdzeń.

Dodatkowe, uzupełniające orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nadesłane w odpowiedzi na pytania organu nie zawiera jednak wyjaśnienia wszystkich postawionych kwestii. Nadal pozostaje nierozstrzygnięty problem wpływu procesu leczenia J.S. na wyniki badań, jakie uzyskano w czasie przeprowadzonej w miesiącu kwietniu i październiku 2009r. diagnostyki w WOMP PCHZ w S.

Natomiast udzielone przez IMP wyjaśnienia, co do rozbieżności pomiędzy uzyskanymi u skarżącego wynikami wartości FEV1 są zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego całkowicie nieprzekonywujące.

Nie może tłumaczyć istotnych różnic w wartościach FEV1 czysto hipotetyczne i mało prawdopodobne założenie, że badany w czasie pobytu we wszystkich innych niż WOMP placówkach przechodził infekcję, zwłaszcza że pomiędzy badaniami występowała w rzeczywistości niewielka różnica czasowa. Przeczy wprost takiemu założeniu także treść oceny klinicznej zawartej w informacji o przebytej rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS pochodzącej z uzdrowiska L. z daty 23 lipca 2009r.

Całkowicie nieprzekonywujące jest również powoływanie się, jako na przyczynę rozbieżności w wynikach badań, na niefachowość spirografistów wobec faktu, że jedno z badań świadczących o etiologii zawodowej choroby wykonywane były przez spirografistów placówki orzeczniczej uprawnionej do przeprowadzana badań w sprawach chorób zawodowych (badanie z dnia 8 października 2009r. przeprowadzone przez IMP w S.).

Sąd nie podziela także dokonanej przez orzeczników interpretacji warunku wymaganego dla zawodowej etiologii choroby opisanej pod pozycją 5 wykazu chorób zawodowych.

Warunek upoważniając do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym ((w przypadku skarżącego okres nie dłuższy niż rok) dotyczy wszelkiej dokumentacji medycznej jaka jest w posiadaniu byłego pracownika, placówki leczącej go, czy zakładu pracy a rodzącej przypuszczenie, że zaobserwowane u tej osoby objawy chorobowe mogą być traktowane jako choroba zawodowa. Stanowisko IMP w S. zaprezentowane w opinii z dnia [...]r. pozbawiałoby wartości diagnostycznej wszystkie orzeczenia uprawnionych placówek wydane po upływie okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, z czym trudno się zgodzić. Z tych też względów tłumaczenie rozbieżności pomiędzy wynikami badań IMP w S., a wynikami WOMP w S. wyłącznie upływem wskazanego okresu wydaje się bezzasadne.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w stanie faktycznym sprawy, wobec bezspornego faktu narażenia zawodowego wywołanego ekspozycją na pyły lub gazy drażniące, gdy w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy skarżącego przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń, kilkakrotne wyniki badań potwierdzające trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej mają wartość dowodową, nawet jeśli badania te zostały przeprowadzone w innych placówkach niż uprawnione z mocy rozporządzenia w sprawach chorób.

Słuszne jest twierdzenie zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, że z woli ustawodawcy ocena objawów chorobowych występujących u badanego pracownika lub byłego pracownika, w celu ustalenia, czy są to objawy pozwalające na stwierdzenie choroby zawodowej powierzona została placówkom określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Sąd przyznaje, że postępowanie diagnostyczno-orzecznicze w zakresie chorób zawodowych wymaga dogłębnej znajomości czynnika chorobotwórczego i reakcji organizmu na ten czynnik oraz szczegółowych zasad ich rozpoznawania. Nie każdy lekarz specjalista posiada taka wiedzę. Dlatego diagnoza wydana przez lekarzy spoza tych placówek nie ma charakteru wiążącego dla sprawy. Nie oznacza to jednak, że nie może służyć jako element stanu faktycznego sprawy ocenianego w trakcie wydawania orzeczenia medycznego, a także w czasie wydawania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej. Przypomnieć należy, że decyzję w przedmiocie choroby zawodowej wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego, a w tym orzeczeń uprawnionych placówek diagnostycznych. Obowiązkiem państwowego inspektora sanitarnego jest więc ocena wszystkich zebranych dowodów. Tymczasem, jak wynika z treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny bez jakiejkolwiek własnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przytoczył wyłącznie treść pisma IMP z dnia 25 marca 2013r. Uznał przy tym sprawę za wyjaśnioną, mimo istotnych braków w wypełnieniu wiążących organ wskazań zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 3 grudnia 2012r. sygn. IV SA/Gl 72/12.

Tymczasem nadal daleko idące wątpliwości budzi stwierdzenie, że o charakterze schorzenia skarżącego decyduje wyłącznie badanie WOMP z dnia 26 października 2009r. wskazujące u badanego FEV1 na poziomie 65,63,64% wartości należnej. Wobec istotnego naruszenia art. 153 p.p.s.a, sprawa wymaga jej ponownego rozpatrzenia z pełnym uwzględnieniem wskazań przedstawionych w wyroku tut. Sądu z dnia 3 grudnia 2012r. oraz z uwzględnieniem stanowiska obecnie rozpoznającego sprawę Sądu zaprezentowanego w uzasadnieniu wyroku.

Po uzyskaniu należycie sporządzonej opinii placówki diagnostycznej organ dokona samodzielnej oceny przedstawionego tam stanowiska zapewniając tym samym obiektywizm wymagany do rozpatrzenia sprawy administracyjnej, wynikający z treści art. 7 k.p.a.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji. Stosownie do postanowień art. 209 w/wym. ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, biorąc pod uwagę nakład pracy pełnomocnika skarżącego, orzeczono o kosztach postępowania jak w punkcie 2 sentencji wyroku.