Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 11/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1 w związku z  par. 2 pkt 1,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,b,c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Marcin Miemiec, Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2012 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. M.W. (dalej: skarżący) zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji I Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w J.G. o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2012. W sekcji VII: Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, skarżący zadeklarował 3 działki ewidencyjne o nr [...],[...],[...] o pow. [...] ha. Skarżący zadeklarowała te działki do jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz do uzupełniającej płatności obszarowej (UPO), do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych – TUZ, (zwaną dalej płatnością zwierzęcą PZ). W dniu [...] r. skarżący złożył zmianę do wniosku, w której dołączył dwie działki rolne zadeklarowane do płatności JPO, TUZ o łącznej powierzchni 1,99 ha, położone na dwóch nowych działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] (sporne działki).

Kontrola administracyjna wniosku wykazała, że wniosek o płatności do gruntów rolnych za rok 2012 na działki nr [...] i [...] złożył także inny producent rolny (druga strona kontroli), a także, że zadeklarowana we wniosku na działkach powierzchnia JPO przekracza maksymalny kwalifikowany obszar (PEG).

W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień, skarżący złożył w dniu [...] r. korektę , w której na spornych działkach (nr [...] i [...]) wpisał jako powierzchnie deklarowaną do płatności 0,00 ha. Ponadto złożył kopę umowy dzierżawy spornych działek, zawartą w dniu [...] r. Natomiast druga strona kontroli krzyżowej w dniu [...] r. złożyła pisemne oświadczenie, iż sporne działki ([...] i [...]) nie są użytkowane rolniczo, ponieważ wymarzło zboże i zaczęło rosnąć "zielsko", zastosowano opryski chwastobójcze i kultywatorowanie pól.

W dniu [...] r. skarżący złożył pismo w którym wyjaśnił, że w dniu [...] r. nabył ograniczone prawo rzeczowe w zakresie władania spornymi działkami ([...] i [...]), dlatego jego wniosek o płatności – w przeciwieństwie do wniosku drugiej strony kontroli– był prawdziwy. W piśmie tym odwołał korektę wniosku z dnia [...] r., bowiem nie miał pewnej wiedzy co do "właściwości sprawy", a także był "pod presją notatki w postaci oświadczenia drugiej strony kontroli, w którym wskazał on, iż działki te porasta "zielsko". Wskazał w tym piśmie, iż dzierżawi sporne działki od [...] r. i nie był w stanie w tak krótkim czasie przywrócić im pierwotnej właściwości użytkowej, bowiem ziemia była przez wiele lat ugorowana. Niemniej "złożone wnioski mają charakter właściwej uprawy rolnej", ponadto nie zna rygorystycznych terminów koniecznych zabiegów, a działalność rolnicza oparta jest o wolność definiowanej w Konstytucji RP. Wskazał, iż dokona zabiegów uprawowych do końca 30 września.

W dniu [...] r. skarżący złożył kolejne pismo, w którym zarzucił organowi naruszenie przepisów procedury administracyjnej oraz podniósł, że na dzień [...] r. łączyła go umowa użyczenia tych spornych działek z dnia [...] r., dołączając kopię umowy przedwstępnej użytkowania.

W tym stanie faktycznym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. G., decyzją z dnia [...] (nr [...]), odmówił przyznania skarżącemu płatności JPO i płatności zwierzęcej, z powodu różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną przez rolnika we wniosku a powierzchnią ustaloną w wyniku kontroli na miejscu. Wskazano, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności w ramach JPO i PZ (6,26 ha) a ustaloną powierzchnią kwalifikującą się do objęcia tą płatnością ([...] ha) wyniosła 46,6042 %. Natomiast, zgodnie z art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, z późn. zm.), jeśli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20%, ale nie więcej niż 50 % - płatność nie przysługuje.

W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący nie spełnił przesłanek określonych w art. 7 ust. 1 pkt. 1, 2 i 2a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), który stanowi, iż rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności.

Natomiast, zdaniem organu, zgodnie z oświadczeniem skarżącego w posiadanie spornych działek wszedł on [...] r., a zabiegi uprawowe zamierzał przełożyć na dzień 30 września.

W odwołaniu od tej decyzji organu pierwszej instancji (nr [...]) skarżący zarzucił naruszenia:

art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez przyjęcie ustaleń faktycznych niezgodnych z zebranym materiałem dowodowym;

art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, poprzez wydanie decyzji stwierdzającej różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną w kontroli administracyjnej;

art. 75 § 1 i 77 § 1 kpa, poprzez pominięcie dowodów złożonych w dniu 07.12.2012 r.;

art. 107 § 3 kpa, poprzez sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami określonymi w tym przepisie;

art. 6 kpa, poprzez odmowę płatności niezgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym.

W uzasadnieniu podkreślił, że posiadał sporne działki na dzień [...] r., a użyte sformułowanie "zbędnych kosztów'' dotyczyło tego, iż chce ponownie wykorzystywać sporne działki jako grunty orne, poprzez zasiew ozimin, co dokonuje się w końcowym okresie lata lub na początku jesieni.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. (nr [...]), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (Dyrektor OR ARiMR), utrzymał w mocy decyzji organu pierwszej instancji (nr [...]) z dnia [...] r. o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2012

W uzasadnieniu organ wskazał, że warunki przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), nazywana w dalszej części decyzji także ustawą.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia płatnościami bezpośrednimi, jeżeli posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, przy czym powierzchnia działki rolnej nie może być mniejsza niż 0,1 ha, utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek, przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności oraz został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Powyższe wskazuje, że warunkiem uzyskania płatności jest min. posiadanie gruntów rolnym, rozumiane w świetle ustawy jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Okoliczność, czy skarżący na dzień [...] faktycznie władał przedmiotową nieruchomością nie tylko w sposób fizyczny, ale również, czy miał swobodę podejmowania decyzji, co i kiedy uprawiać na danych działkach. Okoliczność czy skarżący utrzymywał te grunty zgodnie z normami.

Zdaniem organu odwoławczego, analiza materiału dowodowego w sprawie pozwala na stwierdzenie, iż skarżący na dzień [...] nie był rzeczywistym użytkownikiem spornych działek, ponadto nie utrzymywał gruntów zgodnie z normami.

Podniesiono w tym miejscu, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o przyznanie płatności, są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Natomiast wyjaśnienia złożone przez skarżącego w toku postępowania są niespójne, a wskazane dokonywane na działkach działania wzajemnie sprzeczne.

W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że po poinformowaniu skarżącego o nieprawidłowościach dotyczących spornych działek ([...] i [...]), początkowo w korekcie z dnia [...] r. wycofała się z ubiegania się o płatności do tych działek, wskazując ponadto w piśmie z dnia [...] r., iż w posiadanie tych gruntów wszedł dnia [...] r. W piśmie tym nie podniósł kwestii posiadania umowy użyczenia tych gruntów z dnia [...] r., powołał się na to dopiero w piśmie złożonym w dniu [...] r. Oświadczył także następnego dnia, iż odwołuje korektę zmieniająca jako, że wycofania spornych działek dokonała pod wpływem oświadczenia drugiej strony kontroli.

Wskazała Dyrektor OR ARiMR, że istotna w sprawie jest treść pisma skarżącego z dnia [...] r., z którego można wywieść, iż o stanie spornych gruntów rolnych, zadeklarowanych do płatności w dniu [...] r., dowiedział się z treści oświadczenia jakie złożyła druga strona kontroli krzyżowej.

Nadto podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że stosownie do regulacji prawnych w zakresie minimalnych norm - rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 211 ze zm.) - grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli w przypadku łąk i pastwisk (nie zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania: płatności dla obszarów NATURA 2000 oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej lub program rolnośrodowiskowy), okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw (§ 1 ust. 1 pkt 4).

Wskazano w tym kontekście, iż działek porośniętych wieloletnim zachwaszczeniem (jak wskazał strona w piśmie z dnia [...] r.) nie można uznać za trwały użytek zielony, a także nie można uznać za grunty utrzymane w określonych normach (dobrej kulturze rolnej) przez cały rok. W świetle powyższego, zdaniem organu, nawet przyjmując, że skarżący był w posiadaniu działek nr [...] i [...] na dzień [...], nie można uznać, iż spełnione zostały przesłanki określone w art. 7 ust. 2 i ust. 2a ustawy (zachowania określonego stanu upraw).

Skarżący zadeklarował na spornych działkach ([...] i [...]) trwałe użytki zielone, które zgodnie z powołanym wyżej rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o minimalnych normach, powinny być co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca wykoszone lub wypasane w okresie wegetacyjnym traw. Tymczasem jak wynika z treści pisma skarżącego z dnia [...] r. jak i odwołania, skrzący w terminie do 30 września zamierzał dopiero przywrócić grunty do użytkowania w sposób orny, powiem poprzedni dzierżawca ziemię zachwaścił.

Odnosząc się do argumentu skarżącego, że nie zna ona rygorystycznych terminów wykonywania zabiegów agrotechnicznych, bowiem prowadzi działalność rolniczą opartą o wolność definiowaną w Konstytucji RP, wskazano, że rolnik podpisując wniosek każdorazowo oświadcza, iż zna zasady przyznawania płatności objętych tym wnioskiem, co oznacza także znajomość zasad utrzymania gruntów rolnych zgodnie z dobrą kulturą rolną i minimalnymi normami określonymi w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.

W tej sytuacji, zdaniem Dyrektora OR ARiMR, zasadne było wykluczanie gruntów – jako nie kwalifikujące się do płatności - zadeklarowanych na działce [...] i na działce [...]. W konsekwencji zasadne było z powodu, że różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną wyniosła powyżej 20%, stosownie do art. 58 zdanie drugie rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, odmówienie przedmiotowej płatności.

W uzasadnieniu decyzji wskazano także, że w sprawie brak podstaw do odstąpić od zastosowanych zmniejszeń, sankcji. Odstąpienie od zmniejszeń i sankcji możliwe jest bowiem jedynie w przypadkach określonych w art. 73 rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., który stanowi, iż obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości (ust. 1). Obniżki i wyłączenia przewidziane w rozdziale 1 nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego, odnośnie co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku.

W skardze skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:

Naruszenie art. 3 ust. 2 i 3 pkt 1-4, art. 7ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez przyjęcie ustaleń faktycznych niezgodnych z zebranym materiałem dowodowym.

Naruszenie § 1 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r., poprzez przyjecie, iż producent rolny nie przestrzega minimalnych norm.

Naruszenie rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - w tym art. 50a i 51, poprzez ocenę, że rolnik nie przestrzega wymogów norm w stosunku do ochrony środowiska.

Naruszenie art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez błędną jego interpretację wskazującą, iż to rolnik miał dowodzić twierdzeniom organu ARiMR.

Naruszenie art. 6 pkt 1-2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, poprzez przyjęcie, że rolnik nie przestrzega zasad utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej.

Naruszenie art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009, poprzez przyjęcie, iż zadeklarowana przez stronę postępowania powierzchnia nie jest trwałym użytkiem zielonym (TUZ).

Naruszenie art. 73 pkt 1-2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, poprzez przyjęcie, że nie miały zastosowania w niniejszej sprawie regulacje prawne dotyczące informowania przez rolnika o aktualnym stanie rzeczy.

Naruszenie art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, poprzez wydanie decyzji stwierdzającej różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną.

Naruszenie art. 75 § 1 k.p.c. i art. 77 § 1 k.p.c., poprzez pominięcie faktów wynikających z pisma z dnia 07.12.2012 r.,

Naruszenie art. 107 § 3 k.p.c., poprzez wydanie decyzji bez wskazania faktów, na których się oparł organ oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, a także brak uzasadnienia podstawy prawnej.

Naruszenie art. 6 k.p.c., poprzez wydanie decyzji odmownej, co jest sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym.

W uzasadnieniu, uszczegóławiając powyższe zarzuty skarżący podniósł, że organ II instancji pominął dowody w postaci umowy użytkowania z dnia [...] r. i umowy dzierżawy z dnia [...] r., przez co błędnie ustalił, iż nie była on na dzień [...] posiadaczem spornych gruntów. Wskazał, iż organ II instancji przyznał, że skarżący użytkuje sporne grunty, co wyraża się w sformułowaniu uzasadnienia decyzji: "Tymczasem jak wynika z treści pisma strony z dnia [...] r. jak i odwołania, skarżący w terminie do 30 września zamierzał dopiero przywrócić grunty do użytkowania w sposób orny, bowiem poprzedni dzierżawca ziemią zachwaścił". Tym samym, zdaniem skarżącego, należy uznać jego deklarację, iż działki [...] i [...] na obszarze [...] ha były w jego posiadaniu i użytkowane przez niego osobiście jako TUZ, za zgodną ze stanem faktycznym.

Podniósł w uzasadnieniu, że deklaracja zawarta we wniosku to zamiar użytkowania gruntów w określony sposób, a nie stan faktyczny, a to nie może być przedmiotem dowodzenia. Ponadto, zdaniem skrzącego, stosownie do art. 3 ust. 3 i 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ciężar udowodnienia spoczywa na ARiMR, a ta ostatecznie nie dowiodła, iż strona nie użytkował spornych działek na dzień [...] r.

Wskazał także, że chwasty wypełniają definicję TUZ wynikająca z art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009, a ponadto ich występowanie na gruntach rolnych nie narusza przepisów § 1 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r., stanowi źródło paszy dla koni.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR we W. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoją argumentację i stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), w tym także na decyzje wydawane przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania innych reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").

Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, w sprawie odmowy przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 - na mocy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm. nazywana dalej także "ustawą") - nie mogła być utrzymana w obrocie prawnym albowiem narusza prawo procesowe i materialne w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

W kwestii dostrzeżonych przez Sąd uchybień natury procesowej, wypada zauważyć, że niewadliwe rozpatrzenie wniosku strony wymaga przede wszystkim poprawnego, nie budzącego wątpliwości ustalenia przez organy administracji publicznej wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego konkretnej sprawy, niezbędnych do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia, na podstawie tych przepisów prawa, które w sprawie znajdują zastosowanie. Zdaniem Składu orzekającego, postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w rozpoznawanym przypadku nie doprowadziło do ustaleń odpowiadających temu standardowi, a także uzasadnienie decyzji nie odpowiada w pełni wymogom prawa, tzn. unormowaniu zawartemu w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego

Według art. 7 ust. 1 ustawy, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (art. 7 ust. 1a ustawy).

Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa) - do których została przyznana jednolita płatność obszarowa (art. 7 ust. 2 ustawy).

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie są dokonane przez organy administracyjne ustalenia faktyczne, których wynikiem jest stan prawny przyjęty przez organy za podstawę kwestionowanego przez skarżącego rozstrzygnięcia. Ustalenia, w zakresie spełnienia przesłanek: 1) posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, oznaczonych jako działki o nr ewidencyjnym [...] i [...] (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy), 2) utrzymywania tych gruntów zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności (art. 7 ust. 1 pkt 2, 2a ustawy).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei w myśl art. 3 ust. 2 ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ustawy).

Z powyższego (art. 3 ust. 3 ustawy) wynika niewątpliwie, że to strony oraz inni uczestnicy postępowania są obowiązani przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, przy czym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przyjęte rozwiązanie oznacza, że to na podmiocie występującym o płatności ciąży również powinność wykazania, że zarówno działki objęte wnioskiem, jak i znajdujące się na nich uprawy, mają powierzchnię zgodną ze stanem faktycznym. Dotyczy to także wskazania posiadania gruntów rolnych (spornych działek), ich stanu użytkowania.

Tymczasem w sprawie, zdaniem organu odwoławczego, wyjaśnienia złożone przez skarżącego w toku postępowania są niespójne, a dokonywane działania wzajemnie sprzeczne. Wskazuje na to (zdaniem organu) następujący zgromadzony materiał dowodowy.

I tak: Po poinformowaniu skarżącego o stwierdzonych we wniosku nieprawidłowościach dotyczących spornych działek (nr [...] i [...]), początkowo w korekcie z dnia [...] r. wycofał się on z ubiegania się o płatności do tych działek, wskazując ponadto w piśmie z dnia [...] r., iż w posiadanie tych gruntów wszedł dnia [...] r. Natomiast na umowę użyczenia tych gruntów z dnia [...] r., skarżący powołała się dopiero w piśmie złożonym dnia [...] r.

Z treść pisma skarżącego z dnia [...] r. można wywieść, iż o stanie tych gruntów rolnych, (zadeklarowanych do płatności w dniu [...] r.), dowiedział się z treści oświadczenia, jakie złożyła druga strona kontroli krzyżowej. Na co wskazują znajdujące się tam sformułowania tj. " (...) oświadczenie złożyłem (...) pod presją notatki w postaci oświadczenia drugiej strony, z której dowiadujemy o porastaniu działek zielskiem (...)" oraz "(...) nie jestem w stanie zebrać wartościowego plonu w postaci siana, gdyż o wartości rolnej w/w działek dowiadujemy się z notatki, a wobec takich okoliczności jestem zmuszony ponownie dokonać zasiewu i innych zabiegów agrotechnicznych, przywracając dobrą kulturę rolną".

Okoliczność, że sporne działki nie były w roku 2012 utrzymane w dobrej kulturze rolnej, wynika z treści tak informacji drugiej strony, jaki skarżącego z dnia [...] r. Mowa bowiem jest w nich o porastaniu działek chwastami, wyoranych głazach, nierówności po orce oraz wieloletnich porostach łopianu i nawłoci. Świadczy to, że przedmiotowe działki (nr [...] i [...]) nie były utrzymane –wbrew deklaracji skarżącego - jako łąki lub pastwiska zadeklarowane do jednolitej płatności obszarowej jak i do płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

Z pisma skarżącego, jak i odwołania wynika, że w terminie do 30 września zamierzał dopiero przywrócić grunty do użytkowania w sposób orny, bowiem poprzedni dzierżawca ziemię zachwaścił. Co wskazuje, ze można uznać deklarację skarżącego, iż działki [...] i [...] były użytkowane przez nią osobiście jako TUZ za niezgodną ze stanem faktycznym.

Niemniej, pomimo tych niespójności i wykluczających się oświadczeń samego skarżącego oraz jego i drugiej strony kontroli krzyżowej co do stanu posiadania i utrzymania spornych działek, wskazując na art. 3 ust.3 ustawy stanowiący, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, organ Agencji (w zaskarżonej decyzji) uznał na ich podstawie, że na dzień [...] skarżący faktycznie nie władał spornymi działkami (działki nr [...] i [...]), nie tylko w sposób fizyczny, ale również, nie miał swobodę podejmowania decyzji, co i kiedy uprawiać na działkach. Nie była więc w posiadaniu tych gruntów na dzień [...] r. Uznał, że te działki nie były utrzymane - jako łąki lub pastwiska zadeklarowane do jednolitej płatności obszarowej jak i do płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Nie zostały, zdaniem organu, tym samym spełniona przesłanki w zakresie posiadania i utrzymywania tych gruntów zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy (art. 7 ust.1 pkt 1, 2, 2a ustawy).

Zdaniem składu orzekającego tego stanowiska nie można podzielić. Jak już podniesiono, przyjęte w art. 3 ustawy rozwiązania wskazują, że na podmiocie występującym o płatności ciąży powinność wykazania, że sporne działki objęte wnioskiem, były w jego posiadaniu w określonym terminie, że spełniają określone normy co do stanu ich utrzymania.

Jednak równocześnie w powołanych przepisach (art. 3 ust. 2 ustawy) ustawodawca nakazuje organom Agencji, stanie na straży praworządności, wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz, na żądanie stron, udzielanie im niezbędnych informacji i zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu. Obowiązek strzeżenia praworządności a następnie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oznacza, że ten materiał dowodowy musi pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, a w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony.

Dokonana w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach modyfikacja zasad dowodzenia, niewątpliwie oznacza, że organach ARiMR nie ciąży obowiązek poszukiwania dowodów mających wspierać stanowisko strony. Jednak w związku z twierdzeniami i zarzutami strony organy te winny zgromadzić takie dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie prawdziwości jej twierdzeń. Konieczność odniesienia się do wszystkich zarzutów strony, a zwłaszcza takich, których rozpatrzenie mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, jednoznacznie wynika z treści art. 107 § 3 kpa. Określone w art. 3 ust. 3 ustawy przerzucenie ciężaru dowodu określonego faktu na osobę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne, nie może prowadzić do naruszenia przez organy obowiązku przestrzegania zasady praworządności, w której mieści się również obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistością. Przyjęta bowiem zasada rozkładu ciężaru dowodowego odnosi się także do organu, który z ustalonej w postępowaniu wyjaśniającym okoliczności wywodzi przecież odmienne niż strona skutki prawne. Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie, zaskarżona decyzja wymogom powyższym nie odpowiada, o czym świadczą następuje okoliczności.

Podnieść należy, na co wskazuje skarżący, że organ II instancji pominął sprawie dowody w postaci umowy użytkowania z dnia [...] r. i umowy dzierżawy z dnia [...] r., mające niewątpliwe istotne znaczenie dla właściwego ustalenia, czy skarżący był posiadaczem spornych działek na dzień [...]. Okoliczność zgłoszenia tych dowodów w terminie późniejszym, nie ma znaczenia dla ich rozpoznania, skoro nastąpiło to w ramach postępowania pierwszoinstancyjnego.

Podkreślić należy, na co trafnie także wskazał skarżący, że sam organ II instancji przyznał, iż strona użytkuje sporne grunty, pisząc w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "w terminie do 30 września zamierzał (skarżący) dopiero przywrócić grunty do użytkowania w sposób orny". Niewątpliwe sugeruje to, że deklaracje o posiadaniu i użytkowaniu spornych działek była zgodną ze stanem faktycznym. Powyższe można bowiem także uznać jako informuje o zamierzeniu użytkowania tych gruntów w przeszłości jako ornych i o terminie realizacji zmiany sposobu użytkowania.

Niewątpliwe, trwałe użytki zielone, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. o minimalnych normach, powinny być co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca wykoszone lub wypasane w okresie wegetacyjnym traw (§ 1 ust. 1). W tym zakresie, organ ARiMR - wskazując na treść pisma skarżącego i oświadczenie drugiej strony kontroli - stwierdza, że można z nich wywieść o stanie gruntów spornych działek, pomija jednak stwierdzenia skarżącego, że występujący stan zagospodarowania przedmiotowych działek nie narusza przepisów § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, stanowi źródło paszy dla koni.

Wskazane przez skarżącego dowody odnośnie posiadania spornych działek, a także niejednoznaczność składanych oświadczeń w toku postępowania pierwszoinstancyjnego w zakresie ustalenia posiadania spornych działek, a także ich utrzymywanie w określonej kulturze rolnej, niewątpliwe obligowały organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania wyjaśniająco – dowodowego, pozwalającego na odparcie lub uwzględnienie tych okoliczności, wyjaśnień i dowodów. Czego w sprawie nie uczynione, pomijając niektóre dowody, czy w sposób wybiórczy traktując oświadczenia i wyjaśnienia skarżącego. Jedną z możliwych form takiego postępowania wyjaśniająco – dowodowego mogłaby być rozprawa administracyjna z udziałem skarżącego, drugiej strony kontroli krzyżowej, właściciela przedmiotowych gruntów .

Stwierdzenie przez organ rozbieżności między deklaracją a ustaleniami poczynionymi w postępowaniu wyjaśniającym – nie zwalnia organu z obowiązku udowodnienia oraz jednoznacznego wskazania i ujęcia w uzasadnieniu decyzji okoliczności decydujących o wadliwości danych, na które powołuje się strona występująca o płatności. Nie można bowiem zapominać, że przyjęta zasada rozkładu ciężaru dowodowego odnosi się także do organu, który z ustalonej w postępowaniu wyjaśniającym okoliczności wywodzi przecież odmienne niż strona skutki prawne.

Jak już wskazano, wynikające z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach uproszczenie postępowania dowodowego w sprawach, których przedmiotem płatności rolne, zmierza wprawdzie do przyspieszenia postępowania administracyjnego, ale nie jest tak daleko idące, aby zwalniało organ z rzetelnego ustalenia stanu faktycznego i pominięcia, czy wybiórczego traktowania oświadczeń i wyjaśnień skarżącego. Chociażby, przez skonfrontowanie zainteresowanych w sprawie podmiotów.

Tym samym, nie można mówić o ustaleniu w sposób niebudzący wątpliwości stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie, w konsekwencji - nie przesadzając kierunku rozstrzygnięcia – nie możliwe było ocenienie jednoznaczne zaskarżonej decyzji. Opisane wyżej okoliczności wynikające z akt sprawy i wskazane przez skarżącego winny być szczegółowo rozpatrzone i ocenione nade wszystko z tego powodu, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, dla stwierdzenia uprawnień skarżącego do otrzymania wnioskowanych płatności było wykazanie posiadania spornych działek i i utrzymania tych gruntów rolnych zgodnie z normami przez określony czas.

Powyższe ustalenia winny znaleźć się w materiale dowodowym sprawy i być przedstawione i ocenione w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Wyrazem bowiem oceny zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego są ustalenia faktyczne wyrażone w kończącej postępowanie decyzji administracyjnej (art. 107 § 1 kpa). Zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Wobec stwierdzonej w postępowaniu sądowym potrzeby uzupełnienia postępowania wyjaśniającego (a przy tym wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego – art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy) oraz odzwierciedlenia poczynionych ustaleń i ich oceny w uzasadnieniu decyzji, należało – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzec jak w punkcie I sentencji wyroku.

Postanowienie zawarte w punkcie II sentencji wyroku ma umocowanie w art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.