Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 344/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-10-17 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
659
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: zwolniono od wpisu
w pozostałej części oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 243,244,245,246 w zw. z art. 258
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 17 października 2014r na posiedzeniu niejawnym wniosku S.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącego od wpisu sądowego, należnego od złożonej skargi, II. w pozostałej części oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 13 października 2014r. skarżący S.M. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N .

Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego z uwagi na niskie dochody, bardzo zły stan zdrowia i wydatki z tym związane. Dodaje, iż z powodu chorób od 2008 roku musiał ograniczyć swą działalność zarobkową. Pracuje w wymiarze 15 godzin tygodniowo. W zasadzie obecnie, całe swe wynagrodzenie przeznacza na wyżywienie, leki, dojazdy do pracy i na leczenie. Żyje na granicy minimum socjalnego.

Zdaniem orzekającego wniosek skarżącego zasługuje w części na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę w wymiarze 15 godzin tygodniowo w wysokości 1 826,43 zł. Sam skarżący jest osobą schorowaną, na leki wydaje miesięcznie ok. 200-300 zł.

Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy ( II SO Kr 6/10 ) wynika także, iż nie posiada on na własność żadnych nieruchomości, zamieszkuje w wynajmowanym lokalu mieszkalnym o pow. 45 m2. Skarżący nie wykazuje faktu posiadania innych nieruchomości, cennych ruchomości czy oszczędności.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącego, należy stwierdzić, że uiszczenie należnego na obecnym etapie postępowania wpisu sądowego nie byłoby, zdaniem orzekającego, aktualnie możliwe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu strony.

W ocenie orzekającego, skarżący wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić należnego wpisu sądowego, aktualnie wymaganego na obecnym etapie postępowania sądowego, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów skarżącego w wysokości 1826 zł, w odniesieniu do zwyczajowych wydatków na utrzymanie ( 500 zł utrzymanie mieszkania, koszty leczenia ok. 200-300 zł, opłaty za media 500 zł ), braku oszczędności, wydatków na leczenie, braku własnych nieruchomości, z których skarżący mógłby czerpać pożytki - w kontekście wysokości samego wpisu - zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od wpisu sądowego. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od wpisu sądowego. Orzekający zaś nie widzi podstaw do całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na fakty, iż po pierwsze sam skarżący wnosi o zwolnienie go od kosztów w zakresie wpisu sądowego, skarżący pracuje, co prawda nie na pełny etat jednak w niepełnym wymiarze i uzyskuje jednak stałe miesięczne dochody rzędu 1 826 zł. Ponadto skarżący w żaden sposób nie udokumentował ew. wydatków koniecznych czy nadzwyczajnych, obciążających jego budżet domowy, a w znaczny sposób wpływających na możliwości płatnicze rodziny np. obciążenia kredytowe. Nie ma on również innych osób, nie osiągających dochodu na utrzymaniu.

Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczenia wpisu sądowego, który jest wymagany na obecnym etapie postępowania w celu umożliwienia skarżącemu skorzystania z drogi sądowej, należy uznać za adekwatną do aktualnej sytuacji majątkowej strony.

Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącego zwolnienie go od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne . Konieczność zaś poniesienia kosztów w części tj. innych niż wpis od wniesionej skargi należności i opłat sądowych, które ew. będą wymagane na dalszym etapie postępowania, nie naraża skarżącego na pogorszenie jego warunków bytowych, pozwala na aktualne systematyczne zgromadzenie potrzebnej ewentualnie na dalszym etapie postępowania sądowego sumy, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).