Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 522/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skarg T. K., P. M., Z. M., B. P.-N., W. M., M. M., M. C., S. K., G. M., Z. M., T. W., Gminy Miasta, J. Z., O. M., J. D., P. M., K. Z.-M., Ł. M., A. R., J. R. na decyzję Wojewody z dnia 13 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi.


UZASADNIENIE

Przedmiotem połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia skarg A.A.-Z.Z. jest decyzja Wojewody z dnia 13 czerwca 2014 r. uchylająca w całości decyzję organu I instancji odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Sprawa dotyczy nieruchomości stanowiącej obecnie działki nr [...]-[...] (działki nr [...]-[...] powstały z działki nr [...]) położonych w G., przy ul. B.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W styczniu 1967 r. pomiędzy M. E. - właścicielką nieruchomości zabudowanej położonej w G. przy ul. B. a A. została zawarta umowa najmu i dzierżawy. Zgodnie z "Informacją dot. nieruchomości przy ul B." z dnia 15 marca 1968 r., według planu ogólnego przedmiotowa nieruchomość wchodziła w skład terenów użyteczności publicznej, a plan szczegółowy przeznaczał tę nieruchomość na hotel turystyczny ogólnodostępny z wykluczeniem wczasów pobytowych. Z uwagi na przeznaczenie nieruchomości w planie ogólnym pod użyteczność publiczną, istniała możliwość nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie kopii planu urbanistycznego i odpisu decyzji zatwierdzającej ten plan.

Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w piśmie z dnia 20 czerwca 1968 r. skierowanym do A. poinformowało, że może podjąć się opracowania dokumentacji prawnej nabycia przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z tego samego dnia Prezydium poinformowało spadkobierców M. E.: B. E., W. M., D. R. i J. R., że zamierza nabyć na rzecz Skarbu Państwa powyższą nieruchomość a także, że nieruchomość ta jest użytkowana przez A.

A. w piśmie z dnia 2 lipca 1968 r. upoważnił Prezydium Miejskiej Rady Narodowej – Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej do prowadzenia wszystkich spraw związanych z wykupem przedmiotowej nieruchomości i zwrócił się z prośbą o dokonanie powyższych czynności. Dodatkowo, w piśmie z tej samej daty A. zwróciło się do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej – Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z prośbą o wydanie decyzji o lokalizacji szczegółowej na teren położony w G. przy ul. B. Wniosek uzasadniono koniecznością posiadania budynku i terenu, będącego od wielu lat w użytkowaniu A., w celu realizacji zadań związanych m. in. ze szkoleniem kadry instruktorskiej, organizacją szkoleń, kursów specjalistycznych, konferencji czy przechowywaniem drogiego sprzętu w odpowiednio zabezpieczonych pomieszczeniach.

W odpowiedzi na powyższe, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury wskazało, że decyzje o lokalizacji szczegółowej nie mogą być wydawane jako stwierdzenie użytkowania oraz wyjaśniło, że przedmiotowy teren przeznaczony jest w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego miasta pod użyteczność publiczną co, wobec faktycznego użytkowania go przez A., powinno być wystarczającą podstawą do uregulowania jego stanu prawnego.

A. w piśmie z dnia 10 października 1968 r., z uwagi na brak funduszy, zwrócił się z prośbą do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej o wykupienie dla potrzeb A. przedmiotowej nieruchomości, będącej w jego użytkowaniu.

Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, w odpowiedzi na powyższą prośbę, poinformowało, że nie posiada środków na nabycie tej nieruchomości i że nie jest inwestorem oraz, że nabycie nieruchomości nastąpi nie dla potrzeb Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, lecz dla A., który winien uzyskać na ten cel odpowiednie kredyty.

Miejska Rada Narodowa we wniosku z dnia 9 grudnia 1968 r. o przyznanie dodatkowych kredytów na pokrycie kosztów nabycia nieruchomości położonej w G. przy ul. B. skierowanym do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Prezydium poinformowała, że przedmiotowa nieruchomość pozostaje w użytkowaniu A. oraz wskazało, że dalsze użytkowanie nieruchomości na cele dotychczasowe wymaga uregulowania jej stanu prawnego przez nabycie nieruchomości na własność Skarbu Państwa tym bardziej, że jest ona w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczona pod użyteczność publiczną. W dokumencie z dnia 11 grudnia 1968 r. p.t.: "Informacja dot. sfinansowania nabycia nieruchomości w G. przy ul. B. (...)" wskazano ponadto, że A. użytkuje nieruchomość o powierzchni 11 928 m2, zabudowaną dwoma budynkami. Nieruchomość użytkowana jest na podstawie umowy dzierżawy z właścicielami od dnia 30 marca 1958 r. Użytkownik ponosi koszty remontów budynku.

Z adnotacji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 24 grudnia 1969 r., dotyczącej nabycia na rzecz Skarbu Państwa (...) nieruchomości położonej w G. przy ul. B. wynika, że zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Zespołu Portowo-Miejskiego zatwierdzonym uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej nr 290/XXXII/62 z dnia 20 sierpnia 1962 r., przedmiotowy teren przeznaczony jest pod użyteczność publiczną. Stwierdzono również, że biorąc pod uwagę przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego pod użyteczność publiczną oraz aktualne jej użytkowanie na te cele przez A. - nabycie tej nieruchomości jest celowe i znajduje uzasadnienie w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Na podstawie aktu notarialnego z dnia 2 stycznia 1970 r., Repertorium A nr [...] na 1970 r., W. S. M., J. M. R., D. L. R. i B. S. E. sprzedali Skarbowi Państwa nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 11.928 m2, położoną w G. przy ul. B., na cele użyteczności publicznej.

Zgodnie z protokołami zdawczo-odbiorczymi z dnia 2 lutego 1970 r. w sprawie przejęcia nieruchomości położonej w G. przy ul. B., Administracja Domów Mieszkalnych nr 1 w G. przejęła powyższą nieruchomość, użytkowaną przez A., w zarząd i administrację z dniem 2 stycznia 1970 r. Zgodnie z zamieszczonymi w protokołach opisami na nieruchomości znajdowały się: budynek nr [...] (obiekt dwukondygnacyjny o powierzchni użytkowej 81,3 m2, składający się z sześciu pomieszczeń użytkowanych przez A. na cele kulturalno-oświatowe) oraz budynek nr [...] (obiekt czterokondygnacyjny o powierzchni użytkowej 562,70 m2, składający się z 29 pomieszczeń (izb) przeznaczonych również na cele kulturalno-oświatowe).

Decyzją z dnia 11 kwietnia 1970 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej przekazał Wydziałowi Oświaty ww. Prezydium w nieodpłatne użytkowanie na czas nieokreślony działkę nr [...] o powierzchni 11.476 m2 z uprawnieniem do korzystania z niej w sposób dotychczasowy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dotychczasowym użytkownikiem nieruchomości jest A., którego działalność związana jest z zadaniami resortu oświaty i z uwagi na fakt, iż działalność ta posiada charakter publiczny, zgodny z celem określonym w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta G., wydanie aktu było uzasadnione i celowe.

Działka nr [...], o pow. 11.476 m2, powstała (wraz z działką nr [...] o pow. 452 m2) z podziału działki nr [...]. Następnie działka nr [...] została podzielona na działki nr: [...] o pow. 10.692 m2 i [...] o pow. 784 m2.

A. w dniu 2 lutego 1983 r. wystąpiła do Prezydenta Miasta z wnioskiem o przekazanie nieruchomości położonej w G. przy ul. B. w wieczyste użytkowanie. W odpowiedzi na powyższe pismo wskazano, że sprawa będzie rozpatrzona po przedłożeniu koncepcji wykorzystania i zagospodarowania. W dniu 20 września 1983 r. A. ponownie wystąpiła o rozpatrzenie wniosku.

Decyzją z dnia 23 grudnia 1983 r. Prezydent Miasta orzekł o wygaśnięciu służącego Wydziałowi Oświaty Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, na podstawie decyzji z dnia 11 kwietnia 1970 r., prawa użytkowania w odniesieniu do terenu położonego w G. przy ul. B., stanowiącego działkę nr [...], z uwagi na zrzeczenie się prawa przez Wydział Oświaty oraz pismo A. z dnia 20 września 1983 r.

Prezydent Miasta pismem z dnia 17 grudnia 1983 r. wyraził zgodę na przekazanie powyższej nieruchomości w wieczyste użytkowanie A. z dniem 1 stycznia 1984 r. W lipcu 1984 r. Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miasta wydał pozytywną opinię dla A.

Wnioskiem z dnia 12 listopada 1990 r. W. S. M. wystąpiła do Urzędu Miejskiego o zwrot nieruchomości oznaczonej w dniu wywłaszczenia jako działka nr [...], karta mapy 60, o powierzchni 11.928 m2, położonej w G. przy ul. B., oznaczonej obecnie jako działka nr [...] o pow. 452 m2, [...] o pow. 10.692 m2 oraz [...] o pow. 784 m2, stanowiącej własność Gminy Miasta.

W trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 21 marca 1996 r. stwierdzono, że: działka nr [...] stanowi teren ogrodzony ze wszystkich stron, na którym znajdują się 2 budynki murowane i domki kempingowe użytkowane przez A. Pozostała część działki jest zajęta pod dojazd do zabudowań i teren zadrzewiony. Część budynku stanowiącego główną siedzibę A. jest remontowana i w dalszym ciągu jest wykorzystywana na potrzeby oświatowe (harcerstwo). Budynek pełni również funkcję Stanicy Harcerskiej (schronisko czynne cały rok). Stwierdzono ponadto, że znajdują się w nim pokoje noclegowe, pomieszczenia biurowe i sala kominkowa pełniąca rolę stołówki. Podczas wizji lokalnej ustalono również, że działka nr [...] w całości wchodzi w skład Bulwaru [...]. W dniu 24 września 1996 r. uzupełniono wizję lokalną i stwierdzono, że w budynku Stanicy znajduje się mieszkanie będące w zarządzie Administracji Budynków Komunalnych.

Decyzją z dnia 9 czerwca 1997 r. Urząd Rejonowy orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] i działki nr [...] oraz o zwrocie na rzecz A.A.-Z.Z. działki o nr [...].

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda, decyzją z dnia 19 grudnia 1997 r., uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 7 września 1999 r. sygn. II SA/Gd 198/98 uchylił powyższą decyzję Wojewody.

Decyzją z dnia 2 stycznia 2006 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Urzędu Rejonowego z dnia 9 czerwca 1997 r. w punkcie 1 sentencji (odmowa zwrotu działki nr [...] i działki nr [...]) oraz uchylił decyzję w punktach 2-7 i orzekł o zwrocie na rzecz A.A.-Z.Z. działki o nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 15 września 2010 r., sygn. II SA/Gd 43/10 stwierdził nieważność decyzji Wojewody z dnia 2 stycznia 2006 r. oraz decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 9 czerwca 1997 r.

W związku ze zmianą stanu prawnego po dacie wydania decyzji organu pierwszej instancji i wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Wojewoda, postanowieniem z dnia 24 grudnia 2010 r. wyłączył Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej od załatwienia wniosku w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej w dniu wywłaszczenia jako działka nr [...], karta mapy 60, o powierzchni 11.928 m2, położonej w G. przy ul. B., oznaczonej obecnie jako działki nr: [...] o pow. 452 m , [...] o pow. 10.692 m2 oraz [...] o pow. 784 m2, stanowiącej własność Gminy Miasta i wyznaczył Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej do prowadzenia przedmiotowej sprawy.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w tym przesłuchaniu w dniach: 21 listopada 2011 r. oraz 5 i 9 stycznia 2012 r. świadków na okoliczność sposobu wykorzystywania nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, wydał w dniu 6 lipca 2012 r. decyzję, w której orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr: [...] o pow. 452 m2, [...] o pow. 10 692 m2 i [...] o pow. 784 m2, położonej w G. przy ul. B.. Organ pierwszej instancji uznał, że w sprawie nie miało miejsca wywłaszczenie, a zatem brak jest podstaw do stosowania przepisów o zwrocie nieruchomości. Jednocześnie w treści decyzji wskazano, że nawet odmienna ocena tej kwestii i uznanie, że miało miejsce wywłaszczenie, nie doprowadzi do zwrotu nieruchomości, ponieważ cel nabycia ("na cel użyteczności publicznej – A. i jego celów statutowych") został zrealizowany.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli: A.A.-Z.Z. Skarżący zakwestionowali stanowisko organu pierwszej instancji, zgodnie z którym w niniejszej sprawie nie miało miejsca wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości. W odwołaniu podniesiono kwestie:

* błędnego uznania, że w sprawie nie doszło do wywłaszczenia,

* wadliwego określenia celu wywłaszczenia,

* nieuprawnionego uznania, że cel nabycia nieruchomości został zrealizowany,

* braku legalności wywłaszczenia.

Postanowieniem z dnia 4 lutego 2013 r. Wojewoda stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez T. W.

Wojewoda, decyzją z dnia 13 lutego 2013 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skarg A.A.-Z.Z. na powyższe rozstrzygnięcie wyrokiem z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 198/13 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia 13 lutego 2013 r., wskazując, że w sprawie mają zastosowane przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Wojewoda, po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia 13 czerwca 2014 r. uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej z dnia 6 lipca 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W pierwszej kolejności Wojewoda wyjaśnił, że aktem notarialnym z dnia 2 stycznia 1970 r., Repertorium A nr [...] na 1970 rok, nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. 11.928 m2, położona w G. przy ul. B., została zbyta na rzecz Skarbu Państwa przez W. S. M., J. M. R., D. L. R. i B. S. E. na cele użyteczności publicznej. W treści aktu notarialnego wskazano, że sprzedaż nastąpiła w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t. jedn. Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 ze zm.).

Problematyka zwrotu nieruchomości wywłaszczonych została uregulowana w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j. t. Dz. U. z 2014 r., nr 518) o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 wskazanej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Organ ustalił, że w niniejszej sprawie osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o zwrot działek nr: [...]-[...] są: A.A.-Z.Z.

W przedmiotowej sprawie wywłaszczenia dokonano pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ustawa ta nie posługiwała się pojęciem zbędności nieruchomości w rozumieniu przyjętym w aktualnie obowiązującej ustawie. W art. 34 ust. 1 i 2 tej ustawy przewidziano, że nieruchomość wywłaszczona w trybie niniejszej ustawy podlega zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela, jeżeli naczelnik powiatu ustali, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie, a orzekanie o zwrocie nieruchomości następuje za zgodą wywłaszczonego właściciela.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądowoadministracyjnym w przypadku ustalenia, że na nieruchomości został zrealizowany cel jej nabycia przed dniem 1 stycznia 1998 r. i przed dniem złożenia wniosku o zwrot, to okoliczność, kiedy ten cel zrealizowano, nie ma znaczenia prawnego, a terminy określone w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie znajdują zastosowania.

Wojewoda uznając, że wskazany w akcie notarialnym z dnia 2 stycznia 1970 r. cel wywłaszczenia został określony w sposób ogólny, za konieczne uznał jego doprecyzowanie na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W ocenie organu nabycie spornej nieruchomości nastąpiło dla zapewnienia realizacji celów statutowych A. Wojewoda wyjaśnił, że A. w latach 1936-1989 posiadał status stowarzyszenia wyższej użyteczności publicznej, w związku z czym należy przyjąć, że na gruncie obowiązujących wówczas przepisów celem wywłaszczenia mogła być realizacja celów A.

Wskazane w akcie notarialnym jako cel wywłaszczenia pojęcie "użyteczności publicznej" zgodnie z poglądami występującymi w doktrynie i orzecznictwie łączy się z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa. Celami użyteczności publicznej niewątpliwie są: cele naukowe, oświatowe, kulturalne, a działalność A. ma charakter kulturalno-oświatowy. Ponadto w orzecznictwie wskazano, że takie obiekty, jak stadion miejski, szkoła, teatr czy muzeum służyły i służą zaspokajaniu określonych potrzeb społecznych, niezależnie od tego, że nie wszyscy z konkretnych obiektów chcą lub mogą korzystać (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 3 października 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 900/07 i z dnia 3 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1447/05).

Taką działalność, służącą zaspokajaniu określonych potrzeb społecznych, zdaniem organu, niewątpliwie umożliwiało nabycie przedmiotowej nieruchomości na mocy umowy z dnia 2 stycznia 1970 r. w celu realizacji celów statutowych przez A., niezależnie od rodzaju działalności prowadzonej tam przed wywłaszczeniem.

Zgromadzony w niniejszej sprawie obszerny materiał dowodowy wskazuje, że nabycie zabudowanego gruntu nastąpiło dla zapewnienia realizacji celów statutowych A., co, zdaniem organu, należy uznać za cel wywłaszczenia.

W dalszej kolejności Wojewoda za konieczne uznał ustalenie, czy cel wywłaszczenia został na przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany. Ponownie wskazując na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności na protokoły zdawczo-odbiorcze sporządzone po upływie jednego miesiąca od dnia spisania aktu notarialnego, organ odwoławczy ustalił, że oba budynki po wywłaszczeniu były wykorzystywane na cele statutowe przez A. Fakt wykorzystywania budynków na te cele potwierdza również przekazanie w kwietniu 1970 r. całej działki nr [...], zabudowanej dwoma budynkami, Wydziałowi Oświaty Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w nieodpłatne użytkowanie. Przekazanie nastąpiło z uwagi na to, że dotychczasowy użytkownik nieruchomości, tj. A., prowadził działalność związaną z zadaniami resortu oświaty, i ze względu na okoliczność, iż działalność ta posiadała charakter publiczny, zgodny z celem określonym w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta G., co uzasadniało wydanie decyzji o oddaniu nieruchomości w nieodpłatne użytkowanie. Na podstawie wizji lokalnych przeprowadzonych w 1996 r. ustalono, że na działce nr [...] znajdują się 2 budynki murowane i domki kempingowe, a pozostały teren zajęty jest pod dojazd do zabudowań i teren zadrzewiony. W trakcie ww. wizji stwierdzono, że część budynku, stanowiącego główną siedzibę Komendy Hufca jest remontowana i w dalszym ciągu jest wykorzystywana na potrzeby oświatowe (harcerstwo) oraz, że ww. budynek pełni również funkcję Stanicy Harcerskiej (schronisko czynne cały rok), znajdują się w nim pokoje noclegowe, pomieszczenia biurowe i sala kominkowa pełniąca rolę stołówki.

Organ zaznaczył, że realizacja celu wywłaszczeniowego nie wiązała się z koniecznością zrealizowania inwestycji polegającej na wybudowaniu budynków służących realizacji celów statutowych A. W ocenie Wojewody w sytuacji, gdy na nieruchomości w momencie wywłaszczenia znajdowały się budynki i zostały one pozostawione, istotne było, aby po nabyciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa była na niej prowadzona działalność statutowa przez A. Takie działanie należy bowiem uznać za realizację celu wywłaszczenia. Niemniej organ zwrócił uwagę, że obiekty posadowione na działce [...] były remontowane (zabezpieczono teren, wykonano ogrodzenie, utwardzono drogę poprzez wyłożenie jej płytami jumbo, urządzono plac z miejscem na ognisko). Zdaniem organu także okoliczność, że na spornej działce organizowano nieobozowe akcje letnie również może świadczyć o realizacji celu wywłaszczenia.

Powyższe dowody, w ocenie Wojewody, wskazują na fakt wykorzystania całej działki nr [...] (obecnie działki nr [...] i [...]) na cel wywłaszczenia.

Wojewoda zwrócił ponadto uwagę, że faktyczne, praktycznie nieograniczone użytkowanie nieruchomości przez A. nie byłoby możliwe na podstawie umowy najmu zawartej z byłym właścicielem spornej nieruchomości. Zakres tej umowy był węższy, gdyż jej przedmiotem był grunt i budynek pensjonatowy, nie obejmowała ona mniejszego budynku. Przeróbki i adaptacje mogły być wykonywane jedynie za zgodą wynajmującego, a prawo odłączenia i zabrania dokonanych przeróbek i adaptacji z chwilą ukończenia stosunku najmu wiązało się z obowiązkiem przywrócenia lokali do stanu pierwotnego. Umowa najmu była zawarta na czas określony, do dnia 31 grudnia 1967 r., z możliwością jej wcześniejszego wypowiedzenia w każdym czasie.

Zdaniem organu bezspornym jest, że nabycie nieruchomości było jedynym pewnym sposobem zapewnienia realizacji celu wywłaszczenia.

W odniesieniu do działki nr [...] Wojewoda wskazał, że nie została ona objęta decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 11 kwietnia 1970 r. o przekazaniu w nieodpłatne użytkowanie Wydziałowi Oświaty ww. Prezydium części przedmiotowej nieruchomości. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że działka ta powstała w 1961 r. z podziału działki nr [...]. Zgodnie z protokołem z wizji lokalnej z dnia 21 marca 1996 r., wchodzi ona w całości w skład Bulwaru [...]. Bulwar stanowi wydzielony skwer powstały w 1969 r., ogólnodostępny i służący jako teren rekreacyjny. Z pisma Prezydenta Miasta z dnia 9 grudnia 2005 r. wynika, że działka nr [...] stanowiła i stanowi w dalszym ciągu fragment ogólnodostępnego Bulwaru, a powyższa funkcja terenu działki ustalona została już w planie rozbudowy G., zatwierdzonym w dniu 31 grudnia 1930 r.

Pomimo zebrania obszernego materiału dowodowego w sprawie, nie zostało wykazane, że działka nr [...] została wykorzystana przez A. do realizacji celów statutowych. Tym samym organ odwoławczy doszedł do przekonania, że cel wywłaszczenia nie został na niej zrealizowany.

Wojewoda wyjaśnił jednocześnie, że nie jest możliwe orzeczenie w niniejszej decyzji o zwrocie tej działki, albowiem w przypadku zwrotu nieruchomości konieczne jest dokonanie wyceny nieruchomości w celu ustalenia, jaka będzie wysokość zwracanego, zwaloryzowanego odszkodowania (art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Dodatkowo zwrócił uwagę na okoliczność sporządzenia operatu szacunkowego, co nie jest możliwe na etapie postępowania odwoławczego, ponieważ naruszyłoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, sformułowaną w art. 15 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących braku ważnej decyzji lokalizacyjnej Wojewoda wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie było konieczne przedstawienie zaświadczenia o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej, wymaganego przy składaniu wniosku o wszczęcie właściwego postępowania wywłaszczeniowego, bowiem postępowanie to nie było i nie musiało być prowadzone w podmiotowej sprawie, ponieważ doszło do sprzedaży nieruchomości w trybie cywilnym. W niniejszym postępowaniu zostało przesądzone, że pomimo braku tej decyzji, miało miejsce wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości.

W ocenie Wojewody nie było rzeczą organów orzekających w niniejszej sprawie badanie zgodności z prawem ww. umowy, a ocena ważności aktu notarialnego może być dokonana w postępowaniu cywilnym przez sąd powszechny.

Organ odwoławczy zauważył ponadto, że postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie jest postępowaniem, w którym można kwestionować, z powołaniem się na błąd organu wywłaszczeniowego, wywłaszczenie dokonane na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym aktu notarialnego. Istotą jest bowiem jedynie ustalenie, czy cel wskazany w akcie wywłaszczeniowym (decyzji lub umowie) został zrealizowany.

Wojewoda zwrócił ponadto uwagę, że nie jest również rzeczą organów orzekających w niniejszej sprawie badanie prawidłowości dokonanego wywłaszczenia. Zakres rozpoznawanej przez organy administracji sprawy określony jest przez przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji. Niemniej, zdaniem organu, skoro A., posiadający status stowarzyszenia wyższej użyteczności publicznej, prowadził działalność o charakterze publicznym, związaną z zadaniami resortu oświaty i zgodną z celem określonym w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta G. (zgodnie z decyzją z dnia 11 kwietnia 1970 r.), to dopuszczalnym było wywłaszczenie nieruchomości dla realizacji celów statutowych tego A. i w konsekwencji zrealizowanie przez niego celu wywłaszczenia.

Bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje w ocenie organu kwestia, że A. dysponował prawem do posiadania majątku oraz to, czy jego mienie było mieniem państwowym, skoro pod rządami ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. wywłaszczenie, niezależnie od tego, jaki podmiot był ubiegającym się lub wnioskującym o nie, następowało na rzecz Państwa.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy określa, dla jakich celów nastąpiło nabycie przedmiotowego gruntu. Dodatkowo Wojewoda zauważył, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wniosek A. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nie został dotąd rozpatrzony, z uwagi na niezakończenie postępowania o zwrot nieruchomości. Okoliczność ta nie miała natomiast związku z zapisami dokumentów planistycznych.

Z zebranego materiału dowodowego nie wynika również jednoznacznie, że został uchwalony plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego, według którego na wywłaszczonej nieruchomości miałby funkcjonować "hotel turystyczny ogólnodostępny z wykluczeniem wczasów pobytowych". Organ zwrócił ponadto uwagę, że w obszernym materiale dowodowym zebranym w sprawie brak jest dokumentu, który by określał, że taki szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego został wydany, kiedy i przez kogo miałby być wydany i od kiedy miałby obowiązywać. Z pisma Zastępcy Naczelnika Wydziału Polityki Gospodarczej i Nieruchomości Urzędu Miasta E. W.-P. z dnia 29 kwietnia 2014 r. wynika, że pomimo dokonania kwerendy w zasobach Archiwum tego Urzędu, nie odnaleziono planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego, który miałby być uchwalony dla przedmiotowej nieruchomości. Planu tego poszukiwał również Wojewoda, jednakże bezskutecznie.

Niezależnie jednak od powyższego, zdaniem organu, sprecyzowania celu wywłaszczenia należy dokonywać na podstawie wszelkich posiadanych dokumentów, nie tylko ewentualnego planu szczegółowego.

W ocenie organu, przekazanie w nieodpłatne użytkowanie Wydziałowi Oświaty Prezydium Miejskiej Rady Narodowej działki nr [...] w drodze decyzji administracyjnej, w której wyraźnie wskazano, że działalność A., jest związana z zadaniami resortu oświaty i posiada charakter publiczny, zgodny z celem określonym w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego Miasta, przez co wydanie ww. aktu było uzasadnione i celowe potwierdzało, że intencją wywłaszczających było zapewnienie A. obiektów do realizacji celów statutowych a także zapewniało mu możliwość korzystania z przedmiotowej działki i znajdujących się na niej obiektów budowlanych. O możliwości swobodnego dysponowania nieruchomością świadczą czynności podejmowane przez A. po wywłaszczeniu. Zdaniem Wojewody cel publiczny powinien być faktycznie osiągnięty, i ostatecznie decydujące znaczenie ma realizacja faktyczna celu, czyli w rozpoznawanej sprawie funkcjonowanie na całej działce A. Z uwagi na powyższe nie ma znaczenia fakt, że nieruchomość nie została oddana w użytkowanie wieczyste.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję złożyli: A.A.-Z.Z.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargi: H. T., A. M., M. M. oraz W. G. Pozostałe skargi zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Skarga złożona przez skarżących A.A.-C.C. zawierała szeroką argumentację, zaś pozostali skarżący w swoich skargach argumentację tę poparli.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący w pierwszej kolejności zarzucili sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj. naruszenie art. 7, 77§1 i 80 K.p.a., poprzez nieprzyjęcie, że przeznaczeniem nieruchomości i celem wywłaszczenia był hotel ogólnodostępny z wyłączeniem wczasów pobytowych, a uznanie, że takim przeznaczeniem i celem była działalność A. Zarzucili ponadto błędną wykładnię art. 2 ust.2 ustawy z dnia 12 czerwca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez przyjęcie, że A. był (mógł być) wnioskodawcą i beneficjentem wywłaszczenia. Zdaniem skarżących w zaskarżonej decyzji zachodzi ponadto sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj. naruszenie art. 7, 77§1 i 80 K.p.a., poprzez przyjęcie, że wnioskodawcą wywłaszczenia był organ państwowy. Skarżący podnieśli ponadto zarzut błędniej wykładni art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP polegającą na przyjęciu, że dla ustalenia czy został zrealizowany cel wywłaszczenia nie ma znaczenia zachowanie przez podmiot mający zrealizować cel wywłaszczenia przepisów prawa w zakresie warunkującym w ogóle wywłaszczenie (brak decyzji lokalizacyjnej). W ocenie skarżących w niniejszej sprawie nie zastosowano ponadto przepisu art.137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że terminy siedmio i dziesięcioletni w nim wskazane nie obowiązują do stanów faktycznych sprzed roku odpowiednio 1998r. i 2004r. Skarżący podnieśli ponadto zarzut błędnej wykładni art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art.21 ust. 1 Konstytucji RP polegający na przyjęciu, że dla rozstrzygnięcia o zwrocie nieruchomości nie ma znaczenia fakt, iż cel wywłaszczenia był realizowany już przed wywłaszczeniem (na podstawie umowy między późniejszym beneficjentem wywłaszczenia, a późniejszym wywłaszczonym). Zarzucili ponadto błędną wykładnię art.136 ust. 3 w związku z art. 137 ust.1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art.21 ust. 1 Konstytucji RP polegającą na przyjęciu, że dla uznania, iż nastąpiło rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia wystarczające jest podjęcie bieżących prac zabezpieczających i konserwacyjno-remontowych przez beneficjenta wywłaszczenia i to bez konieczności uzyskiwania właściwego pozwolenia na budowę, jak i innych zgód organów administracji. Końcowo zarzucili naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego zebranego materiału dowodowego oraz pominięcie i nie rozważenie jakie znaczenie w sprawie ma fakt, iż w sprawie znajdują się w niej dokumenty wskazujące na to, że nieruchomość była wykorzystywana przez osoby trzecie na cele mieszkalne i komercyjne, a więc w sposób nie związany z jakimkolwiek rozważanym w sprawie celem wywłaszczenia.

W skardze Gminy Miasta podniesiony został zarzut naruszenia przepisu art. 138 § 2 K.p.a. przejawiający się w braku podstaw do wydania decyzji kasacyjnej w przedmiotowej sprawie poprzez uznanie, że konieczność sporządzenia operatu szacunkowego dla działki nr [...] stanowi wystarczającą przesłankę do zastosowania tego przepisu. Wskazano ponadto na naruszenie art. 80 K.p.a. w związku z przepisem art. 77 § 1 k.p.a., poprzez dokonanie przez Wojewodę ustaleń faktycznych w zakresie działki nr [...] sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Zarzucono ponadto naruszenie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, że działka nr 809/143 nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia.

Wojewoda w odpowiedziach na skargi wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Wniesione skargi są niezasadne.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, polega zatem na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja jest decyzją kasacyjną, na mocy której Wojewoda uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego podjęte zostało w oparciu o przepis art. 138 § 2 K.p.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że wyrokiem z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 198/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przesądził kwestię, że umowa z dnia 2 stycznia 1970 roku stanowi umowę zawartą na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a więc umowę, o której mowa jest w art. 216 ust. 1 ustawie o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W związku z powyższym zadaniem organu odwoławczego rozpoznającego ponownie sprawę było określenie celu, na jaki nieruchomość została wywłaszczona a także ustalenie, czy cel ten został zrealizowany.

Uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione od ustalenia, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko nieruchomość, która spełnia wskazane w przepisie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami warunki może być uznana za zbędną i w konsekwencji zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom.

Zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nie została ona użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny już w wyroku z dnia 24 października 2001 r., sygn. SK 22/01 (OTK ZU nr 7/2001, poz. 216) wyraźnie wskazał, że po wejściu w życie Konstytucji z 1997 r. zasadę zwrotu należy traktować jako oczywistą konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji, który - dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" - tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Nakłada to obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich wypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia (vide uzasadnienie wyroku TK z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. K 6/05 – Dz. U. nr 59, poz. 369). W tym kontekście jest oczywiste, że zasadniczą kwestią w każdej sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest dokładne określenie celu wywłaszczenia, zwłaszcza w sytuacji, gdy został on określony w decyzji, czy też umowie jedynie ogólnie.

W niniejszej sprawie kwestią wymagającą dokładnego ustalenia był cel wywłaszczenia dokonanego w akcie notarialnym z dnia 2 stycznia 1970 r. oraz kwestia jego realizacji, albowiem w dokumencie tym cel został określony w sposób bardzo ogólny.

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że cel wywłaszczenia nieruchomości powinien być badany przez organy administracji na podstawie całego materiału dowodowego, który istniał najpóźniej w dacie przewłaszcznia (por. wyrok WSA w Poznaniu z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 83/13, wyrok WSA w Poznaniu 872/12, wyrok NSA 17 maja 2010 r. sygn. akt I OSK 1025/09).

Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że organ odwoławczy prawidłowo wywiódł wniosek, że nabycie zabudowanego gruntu nastąpiło dla zapewnienia realizacji celów statutowych A., posiadającego status stowarzyszenia wyższej użyteczności publicznej. Wskazane w akcie notarialnym jako cel wywłaszczenia pojęcie "użyteczności publicznej" łączy się z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa. Niewątpliwie działalność A. miała charakter kulturalno-oświatowy, a zatem stanowiła cel użyteczności publicznej. Taką działalność, służącą zaspokajaniu określonych potrzeb społecznych, umożliwiło nabycie przedmiotowej nieruchomości na mocy umowy z dnia 2 stycznia 1970 r., niezależnie od rodzaju działalności tam prowadzonej przed wywłaszczeniem. Zatem, skoro nabycie nastąpiło dla realizacji celów statutowych A., to należy to przyjąć za cel wywłaszczenia.

Stanowiąca podstawę wywłaszczenia ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w art. 3 ust. 1 przewidywała możliwość wywłaszczania nieruchomości tylko w sytuacji, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Wskazane w akcie notarialnym jako cel wywłaszczenia pojęcie "użyteczności publicznej" należy intepretować z zgodzie ze znaczeniem powszechnie przyjętym, jako dostępność dla wszystkich, tj. ogółu społeczeństwa (por. wyrok WSA w Kielcach z 30 stycznia 2008 r., II SA/Ke 690/07, wyrok WSA w Warszawie z 3 października 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 900/07, wyrok WSA w Warszawie z 3 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1447/05).

Celem postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest ocena przesłanek zbędności nieruchomości określonych w przepisie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i tylko w tym zakresie organ administracji publicznej jest obowiązany prowadzić postępowanie dowodowe. Wszelkie inne ustalenia, w tym kwestie związane z oceną prawidłowości nabycia nieruchomości czy badanie prawidłowości dokonanego wywłaszczenia, wykraczają poza zakres tego postępowania i nie mogą być przedmiotem oceny tego organu. Tym samym zasadnie organ odwoławczy odstąpił od badania tych kwestii.

Na marginesie wskazać należy, że ocena ważności aktu notarialnego może być dokonana w postępowaniu cywilnym przez sąd powszechny, organy administracji publicznej nie są bowiem uprawnione do oceny jego treści. Postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie jest postępowaniem, w którym można kwestionować, z powołaniem się na błąd organu wywłaszczeniowego, wywłaszczenie dokonane na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym aktu notarialnego. Istotą jest bowiem jedynie ustalenie, czy cel wskazany w akcie wywłaszczeniowym (decyzji lub umowie) został zrealizowany.

Podkreślić przy tym należy, że realizacja celu wywłaszczenia nie musi wiązać się z koniecznością zrealizowania inwestycji polegającej na wybudowaniu budynków służących realizacji celów wywłaszczenia. Za nieekonomiczną i nieracjonalną należałoby uznać konieczność wyburzenia istniejących budynków i posadowienie na gruncie nowych w sytuacji, gdy na nieruchomości istniały budynki w odpowiednim stanie, przygotowane do normalnej eksploatacji, mogące służyć realizacji celów statutowych A. (np. prowadzeniu zajęć pozalekcyjnych dla dzieci i młodzieży, kursów dla instruktorów, organizowaniu nieobozowej akcji letniej czy biwaków). Powyższe jest istotne tym bardziej, że nabycie nieruchomości nie miało na celu realizacji inwestycji budowlanej a wykorzystanie istniejącej nieruchomości na cel użyteczności publicznej. W ocenie Sądu zasadnie zatem Wojewoda uznał, że w sytuacji, gdy na nieruchomości w momencie wywłaszczenia znajdowały się budynki i zostały one pozostawione, istotne było, aby po nabyciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa była na niej prowadzona działalność statutowa przez A.

Zauważyć ponadto należy, że na przedmiotowej nieruchomości prowadzone były przez A. bieżące prace remontowe oraz modernizacje i adaptacje przeprowadzane w celu zagwarantowania bezpieczeństwa oraz zapewnienia odpowiednich warunków stale zwiększającej się liczbie osób mogących korzystać z budynku.

W ocenie Sądu powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ odwoławczy prawidłowo przyjął, iż na wydzielonych z działki nr [...] dwóch działkach o numerach [...] i [...] cel, na jaki zostały wywłaszczone, został zrealizowany.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie za niezasadny uznał zarzut nieprzyjęcia przez organ, że przeznaczeniem nieruchomości i celem wywłaszczenia był hotel ogólnodostępny z wyłączeniem wczasów pobytowych. Z zebranego materiału dowodowego, wbrew twierdzeniu strony, nie wynika jednoznacznie, że został uchwalony plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego, według którego na wywłaszczonej nieruchomości miałby funkcjonować "hotel turystyczny ogólnodostępny z wykluczeniem wczasów pobytowych". O przeznaczeniu w planie szczegółowym jest mowa jedynie w dwóch dokumentach (z dnia 15 marca 1968 r. oraz w protokole z dnia 20 października 1967 r., aktualnym na dzień 24 grudnia 1969 r.). Podkreślenia wymaga, że czym innym jest postulowanie zamieszczenia w planie szczegółowym przeznaczenia nieruchomości na określony cel, a czym innym określenie tego celu w dokumencie urzędowym, którego brak w aktach sprawy. W materiale dowodowym zebranym w sprawie brak jest także dokumentu, który by określał, że taki szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego został wydany, kiedy i przez kogo miałby być wydany i od kiedy miałby obowiązywać.

Wszystkie zgromadzone w sprawie dokumenty, w tym podpisane umowy dzierżawy świadczą o tym, że przejęcie nieruchomości przez Skarb Państwa było dokonane na rzecz A. a nie na hotel ogólnodostępny.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że sprecyzowania celu wywłaszczenia należy dokonywać na podstawie wszelkich posiadanych dokumentów, nie tylko ewentualnego planu szczegółowego. Skoro zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na intencje wywłaszczającego, tj. przedstawia, jaki cel miał na nieruchomości zostać zrealizowany, to nieuprawnione jest twierdzenie, że należy wszelkie te dowody odrzucić i uznać za wiążący jedynie zapis planu szczegółowego.

Nie zasługuje na uwzględnienie w ocenie Sądu także zarzut naruszenia art. 2 ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez przyjęcie, że A. był, lub mógł być, wnioskodawcą i beneficjentem wywłaszczenia. Zgodnie z art. 2 ust. 1 wskazanej ustawy wywłaszczenie mogło nastąpić jedynie na rzecz Państwa. O wywłaszczenie mógł zaś ubiegać się zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe (art. 2 ust. 2). Sąd podzielił wniosek organu, że skoro A., posiadający status stowarzyszenia wyższej użyteczności publicznej, prowadził działalność o charakterze publicznym, związaną z zadaniami resortu oświaty i zgodną z celem określonym w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta G. (zgodnie z decyzją z dnia 11 kwietnia 1970 r.), to dopuszczalnym było wywłaszczenie nieruchomości dla realizacji celów statutowych tego A. i w konsekwencji zrealizowanie przez niego celu wywłaszczenia. Podkreślenia wymaga, że przedmiotem sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest badanie prawidłowości samego wywłaszczenia. Przesłanką zwrotu nie jest zasadność wywłaszczenia czy przejęcia nieruchomości w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Ustosunkowując się do zarzutu braku decyzji lokalizacyjnej, Sąd podzielił stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w niniejszej sprawie nie było konieczne przedstawienie zaświadczenia o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej, wymaganego przy składaniu wniosku o wszczęcie właściwego postępowania wywłaszczeniowego, gdyż postępowanie to nie było i nie musiało być prowadzone w podmiotowej sprawie, albowiem doszło do sprzedaży nieruchomości w trybie cywilnym.

W dalszej kolejności, odnosząc się do zarzutu niezastosowania w sprawie terminów określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazać należy, że w niniejszej sprawie wywłaszczenia dokonano pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ustawa ta nie posługiwała się pojęciem zbędności nieruchomości w rozumieniu przyjętym w aktualnie obowiązującej ustawie. W art. 34 ust. 1 i 2 tej ustawy przewidziano, że nieruchomość wywłaszczona w trybie niniejszej ustawy podlega zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela, jeżeli naczelnik powiatu ustali, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie, a orzekanie o zwrocie nieruchomości następuje za zgodą wywłaszczonego właściciela. Pod pojęciem "użycia" rozumiano powszechnie zarówno rozpoczęcie inwestycji oraz czynności służących przygotowaniu tej inwestycji w ramach planów inwestycyjnych, jak i korzystanie z nieruchomości. W ustawie tej nie sprecyzowano, kiedy i jak nieruchomość mogła stać się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, pozostawiając zatem szeroki zakres uznania organom administracji.

Zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądowoadministracyjnym w przypadku ustalenia, że na nieruchomości został zrealizowany cel jej nabycia przed dniem 1 stycznia 1998 r. i przed dniem złożenia wniosku o zwrot, to okoliczność, kiedy ten cel zrealizowano, nie ma znaczenia prawnego, a terminy określone w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie znajdują zastosowania. Zasadnie zatem Wojewoda odstąpił od zastosowania powyższego przepisu.

Podnoszona przez stronę okoliczność, że cel wywłaszczenia był już realizowany na przedmiotowej nieruchomości wcześniej, pozostaje bez wpływu na ocenę przesłanek realizacji celu wywłaszczenia. Tym samym brak jest podstaw do uznania nieruchomości za zbędną na cel uznany w decyzji o wywłaszczeniu.

Odnosząc się do zarzutu, że nieruchomość była wykorzystywana częściowo przez osoby trzecie w celach mieszkaniowych oraz komercyjnych, a więc niezwiązanych i niestanowiących celu użyteczności publicznej, wskazać należy, że zgodnie ze znajdującymi się w aktach sprawy protokołami zdawczo-odbiorczymi, sporządzonymi po upływie jednego miesiąca od dnia spisania aktu notarialnego, zlokalizowany na przedmiotowej nieruchomości budynek nr [...] to obiekt o dwóch kondygnacjach, składający się z 6 pomieszczeń użytkowanych przez A. na cele kulturalno-oświatowe, natomiast budynek nr [...] posiada cztery kondygnacje i składa się z 29 pomieszczeń przeznaczonych również na cele kulturalno-oświatowe. Przyjąć zatem należy, że oba budynki po wywłaszczeniu były wykorzystywane na cele statutowe przez A. Fakt wykorzystywania budynków na te cele potwierdza również przekazanie w kwietniu 1970 r. całej działki nr [...], zabudowanej dwoma budynkami, Wydziałowi Oświaty Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w nieodpłatne użytkowanie. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt późniejszego wykorzystywania części wskazanych budynków na cele niezwiązane z użytecznością publiczną.

W odniesieniu do trzeciej działki o nr [...] wyjaśnić należy, że działka ta stanowiła i nadal stanowi fragment ogólnodostępnego Bulwaru, utworzonego w 1969 r. skweru służącego jako teren rekreacyjny.

Przedmiotowa działka nie została objęta decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej – Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia 11 kwietnia 1970 r. o przekazaniu w nieodpłatne użytkowanie Wydziałowi Oświaty Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Z żadnego z dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy nie wynika ponadto, by celem przejęcia przedmiotowej działki była budowa Bulwaru. Z dokumentów nie wynika również, aby działka ta została wykorzystana przez A. do realizacji jego celów statutowych. Przeciwnie, znajdujące się w aktach sprawy dokumenty świadczą o zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Dlatego też, w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy, organ pierwszej instancji powinien uwzględnić powyższe stanowisko organu odwoławczego i wziąć pod uwagę, że z dotychczas zebranego materiału dowodowego wynika, iż przedmiotowa działka powinna podlegać zwrotowi z uwagi na niezrealizowanie na niej celu wywłaszczenia, co wiąże się z koniecznością sporządzenia operatu szacunkowego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że z art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że operat szacunkowy stanowi istotny dowód w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Sporządzenie operatu szacunkowego jest niedopuszczalne na etapie postępowania odwoławczego, ponieważ naruszyłoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, sformułowaną w art. 15 K.p.a. Sporządzenie operatu w postępowaniu odwoławczym stanowiłoby ponadto naruszenie prawa stron do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, w tej jej części, która wiąże się z rozstrzygnięciem o rozliczeniach finansowych. Stanowisko to w ocenie Sądu jest prawidłowe i uprawniało organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Podkreślić przy tym należy, że w niniejszej sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości występuje wiele podmiotów, w związku z czym organ będzie zobligowany również do ustalenia w jaki sposób odszkodowanie będzie zawracane – czy solidarnie, czy też może w odniesieniu do wielkości udziałów poszczególnych wnioskodawców. Dodatkowo należy też zauważyć, że zwracane przez spadkobierców wywłaszczonych właścicieli odszkodowanie może być w myśl art. 141 ustawy o gospodarce nieruchomościami rozłożone na raty. Wszystkie te okoliczności wskazują, że organ odwoławczy z powodów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uprawniony był do skorzystania z dyspozycji art. 138 § 2 kpa.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę wydanie zaskarżonej decyzji jest wynikiem dokładnego przeanalizowania stanu faktycznego sprawy, który został ustalony z zachowaniem wszystkich proceduralnych wymogów wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zaś art. 7, art. 77 i art. 80. Zgromadzony materiał dowodowy został podany wnikliwej i rzetelnej ocenie. Organ odwoławczy szczegółowo ustalił jaki był cel wywłaszczenia, jak również, że cel ten nie został zrealizowany na działce nr [...]. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 K.p.a, a także odpowiada wynikającej z art. 11 K.p.a. zasadzie przekonywania.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniesione skargi jako niezasadne oddalił.