Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 179/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.), Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Agnieszka Lasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi Z.L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień dla wdowy po kombatancie I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

II SA/Go 179/06

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia [...].08.2005 r. nr [...] na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 z późn. zm) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie – Z.L..

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż uprawnienia przysługujące wdowie po zmarłym kombatancie K.L. uzyskała skarżąca z mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia [...].06.1980 r. wyłącznie z tytułu działalności męża jako "uczestnika walk o ustalenie i utrwalenie władzy ludowej w okresie od [...].05.1945 r. do [...].12.1947 r. na podstawie zaświadczenia z Komendy Wojewódzkiej MO dnia [...].03.1978 r., które stwierdza, że zmarły małżonek strony pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej od [...].05.1945 r. do [...].12.1949 r. Rozpatrując sprawę po raz pierwszy o pozbawienie uprawnień Z.L., wdowy po kombatancie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt 4/II SA/Po 4302/01) uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].X.2001r.nr [...] i poprzedzającą ją decyzję z [...].VIII.2001r. nr [...].

W uzasadnieniu Sąd wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego przez kwerendę dowodów w archiwach – Centralnym Archiwum Wojskowym, dzienników działań bojowych dowództwa WBW województwa, jak i zespołów akt byłego Ministerstwa Bezpieczeństwa Wewnętrznego bądź byłych Wojewódzkich Komend Milicji i dokonanie analizy dowodów i oceny na dzień wydawania decyzji rozstrzygającej sprawę. W szczególności wobec treści zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej z [...].12.1978r., nr [...] podpisanego przez Naczelnika Wydziału Archiwum KWMO z treści którego wynika, iż mąż skarżącej K.L. w dniach od [...].V.1945r. do [...].XII.1947r. brał udział w walkach z bandami. (karta 8 akt administracyjnych.) Okres ten jak wynika z przedmiotowego zaświadczenia jest tożsamy z okresem pełnienia służby w organach Milicji przez K.L. w ogóle.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu okoliczność ta może uprawniać skarżącą do świadczeń wobec treści wyroku Sądu Najwyższego z 29.VIII.2001r. III RN. 132/00 (OSNAP 5/02/101).

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy - pismem z dnia [...].12.2004 r. Instytut Pamięci Narodowej przesłał kserokopie akt osobowych pana K.L., w których brak jest informacji o udziale w walkach z Wehrwolfem lub UPA pod dowództwem Wojska Polskiego lub Radzieckiej Komendy Wojennej w okresie pracy w Milicji Obywatelskiej. Instytut Pamięci Narodowej (pismo z dnia [...].04.2005 r.) też nie potwierdził udziału męża skarżącej w walkach z UPA na terenie województwa – wobec braku jakichkolwiek dokumentów dotyczących męża skarżącej, dlatego iż w ocenie organu do sytuacji ma zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, który stanowi:

- "pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4."

Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej wyżej ustawy "za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

Praca w organach Milicji Obywatelskiej nie była służbą zmilitaryzowaną. W świetle przytoczonych przepisów jakiekolwiek zadania wykonywane w MO nie mogą być uznane jako działalność kombatancką oraz równorzędną z kombatancką.

Uprawnienia przysługujące wdowie pozostałej po kombatancie mają charakter pochodny w stosunku do uprawnień współmałżonka. Z powyższego wynika, iż Z.L. jest wdową po osobie wymienionej w art. 25 ust. 2 pkt 2 tj. po osobie, której nie przysługują uprawnienia kombatanckie.

Odwołanie od decyzji wniosła Z.L.. Podniosła, że prawo do uprawnień wynika z treści zaświadczenia z 1978r. o potwierdzeniu udziału męża w walce z bandami na terenie województwa.

Jest to jej prawo nabyte po mężu i nie ma podstaw do jego pozbawienia.

Decyzją z dnia [...].11.2005 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji wskazując, iż w myśl poglądu zawartego w orzecznictwie wykonywanie obowiązków funkcjonariusza MO nie może stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich według art. 1 ust. 2 pkt. 6 i art. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach z tego powodu, że MO nie może być traktowana jako zmilitaryzowana służba państwowa w rozumieniu tych przepisów i dlatego w sprawie niniejszej nie ma zastosowania art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy.

Należy również stwierdzić, że zebrany materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw do stwierdzenia, aby zmarły K.L. walczył z UPA lub Wehrwolfem w warunkach podporządkowania się strukturze Wojska Polskiego.

Same oświadczenia strony odnośnie walk zmarłego męża z oddziałami UPA lub Wehrwolfem są dowodem niewystarczającym do uznania tej okoliczności za udowodnioną.

Organ zauważa, że uprawnienia wdowy po kombatancie (art. 20 ust. 3 ustawy ) mają charakter pochodny w stosunku do uprawnień kombatanckich zmarłych współmałżonków – a zatem prawo do ich zachowania uzależnione jest od tego, czy osoba zmarła (gdyby żyła) zachowała by uprawnienia kombatanckie w obecnym stanie prawnym.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła pani Z.L. zarzucając decyzji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 20 ust. 3 ustawy z 24.I.1991r. oraz sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego oraz wybiórcze stosowanie przepisów kpa a także nie uwzględnienie jej praw nabytych.

W uzasadnieniu skargi podała, że jest 74 - letnią emerytką, schorowaną o bardzo niskiej rencie. Uważa także, że mąż nabył uprawnienia, z których po jego śmierci ona korzysta i nie ma podstaw aby je odebrać osobie nieżyjącej.

Traktuje postępowanie Urzędu jako represję w stosunku do jej osoby, a nadto niezgodne z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym.

Wniosła zatem o zmianę zaskarżonej decyzji i utrzymania nabytych przez nią praw.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Należy w niniejszej sprawie zauważyć, iż ocenę prawną co dalszego postępowania wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpatrując skargę Z.L. po raz pierwszy. Ocena ta i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/ wiążą w tej sprawie Sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

W sprawie skarżąca powołuje się na treść zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej z 1978 r., w którym na podstawie akt osobowych został potwierdzony fakt udziału K.L. w okresie służby w organach milicji od [...] maja 1945 r. do [...] grudnia 1947 w walkach z bandami.

Jak wywiódł Sąd w Poznaniu okoliczność ta może mieć istotne znaczenie jeśli funkcjonariusz milicji na mocy rozkazu został skierowany do służby w specjalnej grupie operacyjnej utworzonej w celu walki z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i podlegał dowództwu Wojska Polskiego. Stanowisko takie zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 sierpnia 2001 r.

Uzyskane przez organ w wyniku uzupełniającego postępowania dowodowego dokumenty zawarte w aktach osobowych K.L. takiej okoliczności nie potwierdzają.

A zatem organ dysponował z jednej strony zaświadczeniem o stosownej treści i aktami osobowymi, z których udział w walkach w województwie męża skarżącej nie wynika.

W ocenie Sądu taka okoliczność musi powodować dalsze postępowanie w celu uzyskania potwierdzenia, którymi dokumentami należy się kierować przy rozstrzygnięciu w niniejszej sprawie.

Sąd podkreśla, iż zgodnie z zasadami ogólnymi kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji winien podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego /art.7 kpa/.

W ocenie Sądu i zgodnie z art.10 kpa należy w sprawie przeprowadzić dowód z przesłuchania skarżącej, która może posiadać wiedzę o jaką pytał Instytut Pamięci Narodowej /karta 97 akt administracyjnych/ a więc na terenie jakiego powiatu i kiedy K.L. brał udział w walkach z UPA a także wszelkie inne szczegóły udziału które być może posiada.

W sprawie także istotne będzie ustalenie czy funkcjonariusze milicji obywatelskiej z terenu województwa byłego zielonogórskiego byli powoływani na podstawie rozkazu do walki z bandami na terenie województwa. Ustalenie tej okoliczności winno mieć miejsce w oparciu o dokumenty znajdujące się w Centralnym Archiwum Wojskowym na co wskazywał Sąd w Poznaniu w uzasadnieniu swego wyroku, a którego to dowodu organ nie przeprowadził.

Organy w sprawie nie wypowiedziały się jak należy traktować treść zaświadczenia, z którego skarżąca wywodzi swoje prawa a przecież jest to dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy i stanowi dowód na okoliczność która został w nim potwierdzona /art. 76 kpa / i tylko dowody z innych dokumentów mogą jego treść zakwestionować na tyle, że nie będzie on brany pod uwagę.

W tej mierze należało skargę uznać za zasadną.

Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu w Poznaniu co do podstawy prawnej umożliwiającej organowi pozbawienie uprawnień kombatanckich osoby, które na podstawie dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej oraz innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust.2, w art. 2 ,art. 4 ustawy w dni 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tj. z 2002 r. Dz. U. Nr 42 poz.371/ - a to art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy a także co do pochodności praw skarżącej od praw jej nieżyjącego męża i bezprzedmiotowości daty jego śmierci dla niniejszej sprawy.

Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego było powodem, iż zaskarżona decyzja na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit c i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/ należało uchylić.

W ocenie Sądu organ II instancji jest zobowiązany przeprowadzić postępowanie dowodowe uzupełniające i po ocenie tak zebranego materiału dowodowego wydać decyzję.

O kosztach Sąd nie orzekł wobec braku stosownego wniosku /art. 210 cytowanej ustawy/.