Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 668/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6242 Odroczenie   terminu  odbycia zasadniczej służby wojskowej
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1 pkt 4-6, ust. 3 i ust. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 241 poz 2416
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r.  o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art. 7, 9, 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2009 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu odbycia zasadniczej służby wojskowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B.-B. z dnia [...] r. nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją [...] z dnia [...] wydaną na mocy art. 39 ust.3 i ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.) Wojskowy Komendant Uzupełnień w B. odmówił P. K. udzielenia odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste.

Postępowanie w sprawie wszczęte zostało wskutek wniosku poborowego, w którym domagał się on odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste w postaci zamiaru podjęcia nauki w Centrum Kształcenia Kadr [...] celem podwyższenia swoich kwalifikacji. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie z dnia [...] r. podpisane z upoważnienia Dyrektora placówki. Treści zaświadczenia wskazywała, iż P. K. złożył w dniu [...] r. dokumenty na I semestr do Policealnej Szkoły Zawodowej na kierunek technik informatyk, a planowany termin rozpoczęcia zajęć przewidziany został na [...] r.

Zdaniem organu, co wynikało z uzasadnienia wskazanej wyżej decyzji, w myśl przepisu art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej można udzielić odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste lub rodzinne poborowego, a w szczególności związane z zaistnieniem trudnej sytuacji osobistej lub rodzinnej, które nie upoważniają do udzielenia poborowemu odroczenia z tytułu sprawowania opieki nad członkiem rodziny albo z powodu konieczności załatwienia spraw związanych z prowadzeniem przez poborowego gospodarstwa rolnego, przedsiębiorstwa albo innej działalności gospodarczej. Organ zauważył również, iż po myśli art. 35 ust. 5 tego aktu prawnego, odroczenia można udzielić tylko jedne raz, w wymiarze trzech do dwunastu miesięcy.

Wojskowy Komendant Uzupełnień wyraził nadto pogląd, iż kształcenie może stanowić dla młodego człowieka sprawę istotnej wagi. Diagnoza sytuacji społecznej wskazuje bowiem na konieczność zdobywania starannego wykształcenia, co jest wskazane nie tylko na rynku pracy. Także odpowiedni poziom wykształcenia, zdaniem organu, pożądany jest w Siłach Zbrojnych.

Dokonawszy analizy stanu faktycznego Komendant stwierdził, iż poborowy korzystał już z odroczenia na czas pobierania nauki na Akademii Ekonomicznej w K. do [...] r. Po upływie okresu odroczenia kierowano do poborowego bezskuteczne wezwania w celu powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej, a w konsekwencji tego uzyskał on status poborowego poszukiwanego. W dniu [...] r. poborowy stawił się w organie, składając wniosek o ponowne odroczenie służby wojskowej.

W opinii organu poborowy nie podejmował wcześniej nauki, mimo iż posiadał taką możliwość i nie stawiał się do Wojskowej Komendy Uzupełnienie wiedząc, że ma nie uregulowaną służbą wojskową. Przywołany stan faktyczny nie wyczerpywał według Komendanta przesłanek określonych w art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż "nie może powodować jedynie przesunięcia terminu odbycia zasadniczej służby wojskowej".

W złożonym od opisanej decyzji odwołaniu poborowy wniósł o udzielenie mu odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste.

Zakwestionował stanowisko organu uznające, iż rozpoczęcie przez niego nauki w Policealnej Szkole Zawodowej nie stanowi ważnej sprawy osobistej, o której mowa w art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie uznał to stanowisko jako sprzeczne z twierdzeniami Komendanta o konieczności podnoszenia kwalifikacji i wykształcenia.

W odpowiedzi na zarzuty o niepodejmowaniu przez niego dalszej nauki w momencie, gdy było to zdaniem organu możliwe, jako przyczynę przerwy w zdobywaniu wykształcenia wskazał swoją sytuację rodzinną i finansową. Zaznaczył, iż dopiero w chwili obecnej zgromadził wystarczająca ilość środków finansowych, by pozwolić sobie na kontynuowanie nauki, a nadto na obronę pracy magisterskiej na przełomie [...] i [...] r., który to termin został wstępnie uzgodniony z jego promotorem.

Oświadczył, iż negatywne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku spowoduje pozbawienie go możliwości uzyskania dyplomu i zdobycia wykształcenia, a w konsekwencji uniemożliwi usamodzielnienie się, a także pozbawi go możliwości awansu społecznego.

Wyrażenie woli kontynuowania nauki odwołujący określił, jako ważne sprawy osobiste.

Wskutek wniesionego przez poborowego odwołania sprawa rozpoznana została przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K.

Organ ten, wydaną w dniu [...] r. decyzją Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B.

W uzasadnieniu decyzji powtórzył argumentację organu I instancji odnoszącą się do treści art. 39 ust. 3 ustawy, a nadto podniósł, iż użycie przez ustawodawcę w cytowanym zapisie prawnym określenia "może udzielić" odroczenia stanowi o braku obligatoryjnego wymogu udzielenia tegoż odroczenia i wskazuje, iż wydana w przedmiocie odroczenia służby wojskowej decyzja ma charakter uznaniowy. Zdaniem organu, w powyższej sytuacji, powołanie P. K. do odbycia zasadniczej służby wojskowej nie mogło być postrzegane jako okoliczność uniemożliwiającą kontynuowanie nauki, bowiem odwołujący będzie miał niczym nie ograniczone możliwości dalszego swojego rozwoju po uregulowaniu stosunku do służby wojskowej.

Do decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. dołączono zawiadomienie sporządzone przez Wydział Zarządzania O/R. Akademii Ekonomicznej w K. z dnia [...] r. skierowane do Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B. Z treści wymienionego pisma wynikało, iż P. K. został skreślony z listy studentów w dniu [...] r.

Decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. P. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W skardze podniósł, iż zaskarżoną decyzją naruszono przepis art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

Wyraził ponownie pogląd, iż obrona pracy magisterskiej, jak też rozpoczęcie przez skarżącego nauki w Policealnej Szkole Zawodowej stanowi ważną sprawę osobistą. Wskazał, iż nie udokumentował faktu wyznaczenia mu terminu obrony pracy magisterskiej, gdyż było to niemożliwe ze względu na okres wakacyjny. Zapewnił, iż właściwe dokumenty przedstawi niezwłocznie po ustaniu przeszkody w ich uzyskaniu.

Skarżący oświadczył nadto, iż odmowa odroczenia służby wojskowej zniweczy jego szanse na ustabilizowanie sytuacji życiowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w pełni dotychczas prezentowane stanowisko, a nadto dodając, iż brak jest w sprawie podstaw do udzielenia odroczenia ze względu na pobieranie nauki, a więc rozstrzygnięcia w oparciu o art. 39 ust. 1 pkt 6 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Poborowy nie złożył bowiem wniosku o udzielenie takiego odroczenia zgodnie z § 2 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej (Dz. U. Nr 118 poz. 800 z 2006r.)

Ponad powyższe, w odpowiedzi na skargę podjęto polemikę z twierdzeniami skarżącego o wyznaczeniu mu terminu obrony pracy magisterskiej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a.

W ramach kontroli legalności wydawanych przez organu administracji rozstrzygnięć sądy administracji oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność zastosowanej w sprawie interpretacji prawa materialnego.

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez P. K. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skargę należy uwzględnić, aczkolwiek z przyczyn dostrzeżonych ex officio. Postępowanie w sprawie przeprowadzono bowiem wadliwie, co mogło odnieść istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Na wstępie zauważyć należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 39 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej P (tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o powszechnym obowiązku obrony, odroczenia zasadniczej służby wojskowej udziela się poborowemu na jego udokumentowany wniosek. Organ nie jest zatem upoważniony do wszczynania sprawy w przedmiocie udzielenia odroczenia zasadniczej służby wojskowej z urzędu, gdyż postępowanie prowadzone być może wyłącznie na zasadzie skargowości.

Po wtóre zaznaczyć trzeba, iż przepis art. 39 omawianej ustawy, regulujący instytucję odroczenia zasadniczej służby wojskowej, zawiera w sobie odrębne normy prawne stanowiące odrębne podstawy materialnoprawne odroczenia służby. Poborowy, w zależności od tego, na jaką przesłankę uzasadniającą udzielenie odroczenia służby wojskowej powoła się, uruchamia odrębną sprawę administracyjną, która toczyć się może w oparciu o każdy z punktów ujętych art. 39 ust. 1, względnie w oparciu o art. 39 ust. 3 tego aktu prawnego. W przypadku wątpliwości co do intencji wnioskodawcy, rolą organu jest doprowadzić do jednoznacznego rozumienia treści złożonego wniosku. Organ administracji publicznej nie jest bowiem uprawniony do swobodnego interpretowania żądania strony, tym bardziej, jeżeli wszczęcie sprawy w określonym przedmiocie nie jest możliwe na zasadzie oficjalności. Niewątpliwie też, zgodnie z zasadą odformalizowania postępowania administracyjnego, o woli strony nie może decydować nazwa złożonego przez nią pisma wszczynającego postępowania administracyjne lecz rzeczywisty zamiar nadania sprawie określonego kierunku.

Jak wynika z treści decyzji przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do kontroli, jako podstawę prawnomaterialną zawartych w decyzjach tych rozstrzygnięć wskazano normę opisaną w art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Bezspornie zatem wszczęcie postępowania opartego o tę podstawę materialnoprawną poprzedzone musiałoby zostać wnioskiem poborowego o odroczenie zasadniczej służby wojskowej z powołaniem się na ważne sprawy osobiste lub rodzinne, a w szczególności związane z zaistnieniem trudnej sytuacji osobistej lub rodzinnej, które nie upoważniają do udzielenia poborowemu odroczenia z tytułu sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny albo z powołaniem się na konieczność załatwienia spraw związanych z prowadzeniem przez poborowego przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolnego albo innej działalności gospodarczej. Przed wydaniem decyzji w przedmiocie odmowy udzielenia odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na trudną sytuację rodzinną poborowego, obowiązkiem organu jest dokonać właściwych ustaleń, co do zaistnienia wymaganych w art. 39 ust. 3 przesłanek. Niewątpliwie bowiem wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego, a zgodnie z art. 7 i art.77 k.p.a. organy orzekające zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca nadto uwagę, iż unormowanie zawarte w treści art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony upoważnia organ do wydania decyzji o charakterze uznania administracyjnego. W przeciwieństwie do tego, odroczenie służby wojskowej z powodu pobierania nauki, o czym mowa w przepisie art. 39 ust. 1 pkt 4 do 6 tego aktu prawnego jest rozstrzygnięciem wynikającym z tzw. związania administracyjnego. Konsekwentnie do powyższego, w zależności od prawnomaterialnej podstawy toczącego się postępowania, obowiązki organów prowadzących postępowanie administracyjne będą zróżnicowane. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. Oczywistym jest, że wydawanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać woluntaryzmu, dowolności czy arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, ramy uznania określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, Tym samym decyzja o charakterze uznaniowym wymaga szczególnie wnikliwego i starannego uzasadnienia stanowiska organu administracji. Jest ono bowiem przede wszystkim rezultatem porównania interesów strony i interesu społecznego i wynikającym z tego właściwym wyborem rozwiązania.

Powracając na grunt badanej sprawy zauważyć należy, iż skarżący w swoim wniosku domagał się odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste. Jednocześnie jednak podkreślił, iż przez ważne sprawy osobiste rozumie podjęcie nauki. Ponadto, do swego wniosku załączył dokument poświadczający, iż intencją strony jest udokumentowanie konieczności odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na pobieranie nauki.

Tak sformułowany wniosek bezspornie nie pozwalał organowi na wszczęcie postępowania w trybie art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, bez uprzedniego wyjaśnienia rzeczywistego żądania strony. Jak zauważa się we wcześniejszych wywodach, odroczenie zasadniczej służby wojskowej może nastąpić w oparciu o różne podstawy materialnoprawne wymagające spełnienia się różnych stanów faktycznych. Prowadzenie postępowania w przedmiocie odroczenia służby wojskowej wymaga zatem uprzedniego określenia podstawy prawnej, co musi nastąpić zgodnie z wolą wnioskodawcy.

Organ jednak, w sposób niedozwolony, przejął na siebie uprawnienia decydenta i interpretując w sposób dowolny wniosek złożony przez poborowego doprowadził tym samym do wszczęcia i prowadzenia postępowania w wyznaczonym samowolnie przedmiocie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca nadto uwagę na istotne niekonsekwencje organu w zakresie prowadzonego postępowania i powołanej, jako podstawa materialna decyzji, normy prawnej.

Materiał sprawy wskazuje bowiem, iż organ I instancji w toku prowadzonego postępowania skupił się wyłącznie na ocenie przesłanki, o której mowa w innej normie prawnej, niż powołana w podstawie prawnej decyzji, a to na przesłance występującej w art. 39 ust. 1 pkt 4- 6 ustawy o powszechnym obowiązku obrony.

Uzasadnienia decyzji obu instancji nie zajmują się natomiast kwestiami istotnymi dla oceny przesłanek warunkujących możliwość odroczenia zasadniczej służby wojskowej, o których mowa w treści art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP.

Dotyczą wyłącznie kwestii związanych z pobieraniem nauki przez poborowego w okresach wcześniejszych oraz przyczynach przerwy w kontynuowaniu nauki.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postępowanie dowodowe ograniczone wyłącznie do analizy przytoczonych faktów nie odpowiada obowiązkom organu w przypadku prowadzenia postępowania w oparciu o przepis art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, ani też obowiązkom wynikającym z faktu prowadzenia postępowania opartego o treść przepisu art. 39 ust. 1 pkt 4- 6 cyt. ustawy. Trudno jest zatem uznać, by było to postępowanie przeprowadzone zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej.

Na marginesie zauważyć można, iż na etapie odpowiedzi na skargę organ podjął próbę ustosunkowania się również do przesłanek określonych w treści art. 39 ust. 1 pkt 6 omawianego aktu prawnego, arbitralnie stwierdzając, iż "nie było również podstaw do udzielenia odroczenia w oparciu o wskazaną normę prawną". Stanowisko to jednakże nie ma wpływu na ocenę wydanych w sprawie decyzji. Odpowiedź na skargę nie może bowiem uzupełniać w żadnej mierze zaskarżonych rozstrzygnięć, a jest wyłącznie uzewnętrznieniem stanowiska organu wobec wniesionej przez stronę skargi.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące zasadniczej służby wojskowej należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym, a to obliguje zarówno ustawodawcę, jak i organ administracji, a także sądy do takich działań, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonywującymi gwarancjami zmniejszającymi do minimum możliwości naruszeń praw obywatelskich (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994r., sygn. III AZP 8/94, publ. OSNP 1995 nr 7, poz. 82 lub wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 1998r. sygn. III SA 7225/98 niepubl.). Słuszny więc, wobec dostrzeżonych uchybień, staje się nie tylko sformułowany ex officio zarzut o prowadzeniu sprawy w oparciu o nie ustaloną należycie podstawę materialnoprawną, lecz także zarzut dotyczący uchybień w prowadzonym postępowaniu dowodowym.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy procedujące w sprawie nie wykazały w sposób jednoznaczny możliwości odmowy udzielenia odroczenia służby wojskowej skarżącemu, a przede wszystkim nie przeprowadziły postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji w sposób zgodny z regułami procedury administracyjnej.

Po myśli § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej (Dz. U. Nr 118, poz. 800) udokumentowanie wniosku o odroczenie zasadniczej służby, o którym mowa w art. 39 ust. 1 pkt 4, 5 i 6 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, wymaga dołączenia zaświadczenia rektora szkoły wyższej albo dyrektora szkoły lub zakładu kształcenia nauczycieli.

Analizując zebrany w sprawie materiał dowody Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, iż przedłożone przez skarżącego zaświadczenie o rozpoczęciu nauki w Policealnej Szkole Zawodowej w B., podpisane z upoważnienia dyrektora szkoły, wyczerpuje dyspozycję przywołanej wyżej normy prawnej. Mimo przedłożenia przez poborowego wymaganego zaświadczenia, organ odmówił uwzględnienie jego wniosku bez żadnego w tym zakresie uzasadnienia.

Podkreślić należy, co już wcześniej zauważono, iż w przeciwieństwie do zapisu zawartego w treści art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, normy prawne opisane w jej przepisie art. 39 ust. 1 stanowią podstawę do wydania decyzji o charakterze związania administracyjnego. Prawodawca wskazał bowiem, iż w określonych w przepisie art. 39 ust. 1 tej ustawy sytuacjach, poborowemu udziela się odroczenia służby wojskowej. Odmowa odroczenia służby nie jest zatem możliwa w przypadku wykazania przesłanek uzasadniających konieczność udzielenia odroczenia służby wojskowej.

Jeżeli więc organ uznałby, iż poborowy nie przedstawił wystarczających dowodów na zaistnienie warunków do odroczenia zasadniczej służby wojskowej, powinien pouczyć stronę o konieczności udokumentowania wskazywanych przez nią, istotnych dla pozytywnego rozstrzygnięcia faktów i wezwać ją do przedstawienia wymaganych prawem dowodów poświadczających te fakty, wyznaczając jej w tym celu określony termin. Zachowanie takie wymagane jest od organu nie tylko ze względu na obowiązującą w procedurze administracyjnej zasadę prawdy obiektywnej, ale także ze względu na zasadę udzielania stronom przez organy informacji faktycznej i prawnej (art. 9 k.p.a.).

Dopiero bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu pozwolić mógłby organowi na uznanie, iż złożony w sprawie wniosek nie został udokumentowany, a okoliczność, która uzasadniać miała odroczenie zasadniczej służby wojskowej nie została udowodniona. Takie działanie, zdaniem Sądu, konieczne było w szczególności w przypadku uznania jako nieudokumentowane, twierdzeń skarżącego o wyznaczonym mu terminie obrony pracy magisterskiej.

Przedstawione Sądowi wraz ze skargą akta sprawy dowodzą, iż organ zaniedbał bezwzględnie wymaganych dla realizacji zasady prawdy obiektywnej czynności. Bez wezwania skarżącego do ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego, a nadto bez przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchania poborowego, co do istotnych dla sprawy faktów, uznał sprawę za wyjaśnioną.

Odnosząc się do czynności przeprowadzonych w postępowaniu odwoławczym zauważyć należy, iż do obowiązków organu II instancji należy rozpoznanie sprawy ponownie w całości, a nie ograniczenie swego postępowania do ram zakreślonych wniesionym przez stronę odwołaniem. Ponadto organ odwoławczy bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy z chwili orzekania. Tym samym Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. rozpoznając sprawę powinien był zwrócić uwagę na treść argumentów zawartych w odwołaniu. W sposób nie budzący wątpliwości wskazują ono na przyczynę wystąpienia poborowego z wnioskiem o odroczenie służby. Nie zostało to jednak wzięte pod uwagę i nadal prowadzono sprawę w przedmiocie udzielenia odroczenia zasadniczej służby wojskowej w trybie art. 39. ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP.

Niewątpliwie brak należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych aspektów prowadzonej sprawy może rzutować na jej wynik. Rozstrzygnięcie sprawy wydane w takich warunkach jest zatem wadliwie i zachodzi konieczność usunięcia go z obrotu prawnego.

W ponownym postępowaniu rzeczą organu będzie przede wszystkim ustalić w sposób jednoznaczny, w jakim kierunku, zgodnie z wolą skarżącego, powinno być prowadzone postępowanie.

Przy ustaleniu, iż wniosek skarżącego w istocie opierał się na przesłankach, o których mowa w art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, organ przeprowadzi właściwe postępowanie dowodowe, uwzględniając obowiązki wynikające z art. 7 i art. 77 k.p.a.

W przypadku ustalenia, iż skarżący domagał się udzielenia mu odroczenia służby wojskowej ze względu na pobieranie nauki, organ rozważy stan faktyczny sprawy w aspekcie zapisu zawartego w art. 39 ust. 1 pkt 4-6 analizowanej ustawy, a także weźmie pod uwagę jej przepisy wykonawcze określające rodzaj dokumentów potwierdzających wystąpienie przesłanek nakazujących udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na pobieranie nauki, mając na względzie obowiązki wynikające z zasady prawdy obiektywnej.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Ze względu na charakter rozstrzygnięcia zaniechano orzekania w kwestii wykonywania decyzji w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a.


ZDANIE ODRĘBNE

Zdanie odrębne sędziego Stanisława Niteckiego do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r. sygn. akt IV SA/GL 668/06.

Nie podzielam stanowiska zajętego przez Sąd wyrażonego w przedmiotowym wyroku. Moim zdaniem Sąd nie powinien uwzględniać wniesionej skargi i oddalić ją jako bezzasadną.

Moim zdaniem kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W rozpatrywanej sprawie skarżący wystąpił do organu pierwszej instancji z jednoznacznym wnioskiem, a mianowicie o udzielenie mu odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste, co znajduje umocowanie w treści art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.). Jako przesłankę ważnej sprawy osobistej podał on, że z dniem [...] r. zamierza podjąć naukę w Centrum Kształcenia Kadr "[...]" w Policealnej Szkole Zawodowej w B. Organ pierwszej instancji odmówił odroczenia zasadniczej służby wojskowej i doszedł do wniosku, że nie została wyczerpana przesłanka udzielenia przedmiotowego odroczenia. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zaakcentował inną okoliczność, a mianowicie to, iż nie udzielenie odroczenia uniemożliwi mu obronę pracy magisterskiej, a z uwagi na okres wakacyjny nie jest w stanie skontaktować się z promotorem. Organ odwoławczy także nie podzielił stanowiska prezentowanego przez skarżącego i utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W skardze do tutejszego Sądu skarżący w sposób jednoznaczny wskazał, że jego zdaniem umożliwienie obrony pracy magisterskiej, jak również podjęcie nauki w szkole policealnej wyczerpuje znamiona ważnej sprawy osobistej, ponieważ są to zagadnienia rzutujące na dalszy jego rozwój i karierę zawodową oraz na zdobycie środków do życia i utrzymania, jak również umożliwią start w dorosłe życie, a krótkotrwałe przeszkody w zdobywaniu nauki nie mogą w taki sposób determinować jego sytuacji.

Z przedłożonych akt administracyjnych w sposób jednoznaczny wynika, że skarżący domaga się rozpatrzenia jego wniosku w oparciu o treść art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, tym samym nie jest do zaakceptowania stanowisko prezentowane przez Sąd, że organ administracji zobowiązany był do rozpatrywania sprawy w kontekście postanowień art. 39 ust. 1 pkt 4 i pkt 6, czyli pobierania nauki w szkole wyższej, jeżeli jest on studentem oraz pobierania nauki w szkole ponadgimnazjalnej – na czas pobierania tej nauki. Nakładanie na organ administracji takiego obowiązku nie wynika z postanowień art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten nakłada na organ obowiązek poinformowania strony o obowiązujących przepisach prawa, natomiast organ nie może, nie jest do tego uprawniony, aby rozpatrywać wniosek w szerszym zakresie niż wynika to z jego treści. Przedłożone Sądowi akta administracyjne w sposób jednoznaczny wskazują na to, że skarżący nie mógł skorzystać z odroczenia przewidzianego treścią art. 39 ust. 1 pkt 4 i pkt 6 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, ponieważ z jednej strony z dniem [...] r. został skreślony z listy studentów Akademii Ekonomicznej w K., jak również jeszcze nie podjął nauki w szkole policealnej, zatem także nie mógł się powoływać na przesłankę związaną z pobieraniem nauki. W tym stanie faktycznym skarżący mógł jedynie ubiegać się o odroczenie zasadniczej służby wojskowej w oparciu o treść art. 39 ust. 3 przedmiotowej ustawy i tak uczynił. Zatem główny argument przemawiający za uwzględnieniem wniesionej skargi, prezentowany przez skład orzekający nie znajduje umocowania w stanie faktycznym sprawy jak również w obowiązujących przepisach prawa. Zatem moim zdaniem w tym zakresie organy obu instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego, a skoro tak to nie zachodzą przesłanki uwzględnienia wniesionej skargi.

W świetle przedstawionych rozważań skład orzekający w niniejszej sprawie zobowiązany był jedynie do sprawdzenia czy organ administracji podejmując kwestionowane rozstrzygnięcie w sposób prawidłowy dokonał wykładni art. 39 ust. 3 powoływanej ustawy, a w szczególności czy przy podejmowaniu kwestionowanych rozstrzygnięć naruszył granice uznania administracyjnego. Z treści wskazanego przepisu wynika bowiem, że decyzja ta podejmowana jest w warunkach uznania administracyjnego, gdyż w przepisie tym stanowi się, że organ "może udzielić odroczenia". Nadto ustawodawca w przepisie tym wykorzystał pojęcia niedookreślone, gdyż przesłanką odroczenia uczynił "ważną sprawę osobistą poborowego". W świetle powyższego organ administracji wojskowej podejmuje tu decyzję nie tylko w warunkach uznania administracyjnego ale także z wykorzystaniem pojęć niedookreślonych. W tego typu przypadkach kontrola sądowa ogranicza się do tego, czy organ administracji zgromadził niezbędny materiał dowodowy umożliwiający mu w optymalny sposób podjęcie rozstrzygnięcia oraz czy w ramach procesu decyzyjnego dokonał analizy pojęcia niedookreślonego. Analiza akt administracyjnych pozwala uznać, że w odniesieniu do materiału dowodowego nie można organowi administracji wojskowej zarzucić uchybień, ponieważ zgromadził wszystkie wymagane przez przepisy prawa dokumenty umożliwiające podjęcie rozstrzygnięcia. W szczególności organ ten dysponował stosownymi zaświadczeniami ze stosownych szkół o tym, że z Akademii Ekonomicznej w K. został skreślony z listy studentów, a także zaświadczeniem o potwierdzeniu zapisania się do szkoły policealnej. W odniesieniu do wykładni pojęcia ważna sprawa osobista, to także organy obu instancji przeprowadzają taką wykładnie i dochodzą do konkluzji, że zdobywanie wiedzy i kontynuowanie nauki jest ważną sprawą osobistą. W świetle tak przeprowadzonej analizy przyjdzie stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie organy administracji nie dopuściły się naruszenia granic uznania administracyjnego, gdyż decyzję podjęły po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w niezbędnym zakresie oraz przed podjęciem rozstrzygnięcia przeprowadziły wykładnię stosowanego przepisu. Zatem należy uznać, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi.

Skoro brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.

su.