Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 51/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Dnia 22 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2008 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej u M. K. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Powiatowy Inspektor

Sanitarny w Z., działając na podstawie § 1 ust. 1 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65

poz. 294 ze zm. Dz. U. z 1989 r Nr 61, poz. 364), stwierdził u M. K. chorobę zawodową - astmę oskrzelową zawodową i alergiczny nieżyt nosa zawodowy, wymienione w poz. 3 i 6 wykazu, stanowiącego załącznik do wyżej wymienionego rozporządzenia. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że M. K. pracowała w Wytwórni Armatury "A." Spółce z o.o. w Z. w okresie od dnia 14 lipca 1997 roku do dnia 29 lutego 2000 roku jako brygadzistka przy montażu i testowaniu baterii sanitarnych w pełnym wymiarze godzin. Podczas pracy zawodowej miała kontakt z niklem, chromem, i mosiądzem, a przeprowadzone badania alergologiczne potwierdziły u M. K. uczulenie na nikiel. W ocenie organu analiza narażenia zawodowego, przebieg choroby oraz wyniki wykonanych badań upoważniały do rozpoznania choroby zawodowej - astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa.

Od powyższej decyzji Wytwórnia Armatury "A." Spółka z o.o. w Z. złożyła odwołanie, w którym wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. Wskazała, iż w okresie zatrudnienia M. K. nie zgłaszała pracodawcy jakichkolwiek problemów zdrowotnych związanych z wykonywaną pracą i nie korzystała ze zwolnień lekarskich, które mogłyby rodzić podejrzenie istnienia choroby związanej z wykonywaną pracą. Podniosła, że praca M. K. polegająca na montażu, konfekcjonowaniu i testowaniu baterii kuchennych i łazienkowych wykonywana była częściowo maszynowo, a częściowo ręcznie przy użyciu odzieży ochronnej w postaci ubrań ochronnych i rękawic. Powołując się na treść § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych, Spółka wskazała, że aby rozpoznane u M. K. schorzenia w postaci astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa można było zakwalifikować jako chorobę zawodową wywołaną działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym należy wykazać związek przyczynowy pomiędzy stwierdzoną astmą oskrzelową i alergicznym nieżytem nosa, a działaniem w środowisku pracy substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym, które mogłyby działać jako alergeny. Strona skarżąca podkreśliła, że M. K. pracowała na stanowisku i w charakterze osoby nie mającej bezpośredniego kontaktu z substancjami o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym, które mogłyby spowodować powstanie astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa. Zdaniem Spółki, przyjmując nawet, że nikiel jest substancją o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym, to pracownicy nie mają bezpośredniego kontaktu z metalami z których produkowane są baterie, gdyż ryzyko szkodliwego działania na organizm ludzki materiałów używanych podczas montażu tj. mosiądzu, niklu, chromu zostało wyeliminowane, gdyż wszyscy pracownicy pracujący przy montażu wyposażeni są w rękawice i ubrania ochronne. Wykonując pracę montażystki M. K. nie miała bezpośredniego kontaktu z niklem, ponieważ metal ten pokryty jest całkowicie szczelną warstwą chromu, która uniemożliwia bezpośredni z nim kontakt. Strona wskazała, że gdyby używane do produkcji baterii metale były tak silnymi alergenami, to u pracowników pracujących przy produkcji baterii wystąpiłyby jeszcze inne przypadki zachorowań, a takich jednak nie było.

Decyzją Nr [...] z dnia [...], [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 90 poz. 575 ze zm.) oraz § 1 ust. 1 i § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o braku podstaw do uznania schorzeń - astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa - za choroby zawodowe. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w wyniku przeprowadzonego dodatkowego postępowania wyjaśniającego ustalono, że materiały składowe baterii to: mosiądz pokrywany niklem i chromem, przy czym chrom pokrywa szczelnie warstwę niklu uniemożliwiając bezpośredni z nim kontakt. W ocenie organu, powoduje to brak występowania narażenia zawodowego w środowisku pracy M. K. i w konsekwencji sprawia, że nie spełnione zostały wymogi zawarte w § 1 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia.

Na powyższą decyzję pełnomocnik M. K. wniósł skargę do sądu administracyjnego, w której prosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, zwłaszcza art. 77 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. Wskazał, iż organ odwoławczy nie dopełnił obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności niedostateczne wyjaśnił czy i w jaki sposób skarżąca miała kontakt z niklem w miejscu pracy. Organ nie wskazał również przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej korzystnym dla skarżącej dowodom, co miało wpływ na wynik postępowania i spowodowało błąd polegający na przyjęciu, że choroba nie została wywołana szkodliwymi czynnikami występującymi w miejscu pracy, a w szczególności, że w miejscu i podczas pracy skarżąca nie miała bezpośredniego kontaktu z niklem; podczas gdy w rzeczywistości taki kontakt z niklem w środowisku pracy istniał i stał się bezpośrednią przyczyną choroby o podłożu alergicznym.

Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2003 roku (sygn. akt II SA/Łd 1497/01) Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...]. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 3 k.p,a., ponieważ organ odwoławczy nie podał przyczyn, z powodu których odmiennie niż organ I instancji, ocenił zgromadzony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy. Orzekając w sprawie, organ nie wskazał bowiem dowodów, w oparciu o które wydał swoją decyzję, a które dowody pominął i z jakich przyczyn. W szczególności nie wyjaśnił, zdaniem Sądu, dlaczego pominął korzystne dla skarżącej orzeczenie z dnia 21 marca 2001 roku wydane przez Przychodnię Konsultacyjno - Diagnostyczną Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, uznające zawodową etiologię astmy i alergicznego nieżytu nosa i nie odniósł się do treści pisma Instytutu Mechaniki Precyzyjnej w W. Organ nie poddał także ocenie momentu pojawienia się choroby u skarżącej. Uznając za uzasadniony zarzut naruszenia art. 77 k.p.a., Sąd wskazał także, że nie wyjaśniono, czy na wewnętrznych częściach baterii mogą znajdować się cząstki niklu, a także czy mogą się one znajdować w powietrzu. Biorąc pod uwagę charakter schorzeń stanowiących przedmiot postępowania, Sąd zauważył, że żadne badania w tym kierunku nie były przeprowadzane. Przyjęcie, iż w środowisku pracy M. K. nie miała bezpośredniego kontaktu z niklem nastąpiło tylko na podstawie stwierdzeń zawartych protokołach z dochodzenia epidemiologicznego opierających się na tym, że na składanych elementach warstwa niklu pokryta jest chromem, a montaż baterii odbywał się w ubraniach ochronnych i rękawicach. Rozpoznając ponownie sprawę, przy ocenie działania czynnika szkodliwego organ winien zatem uwzględnić okoliczności wskazane w § 1 ust. 2 tego rozporządzenia, tj. rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy i czy miał miejsce bezpośredni kontakt z czynnikami powodującymi choroby uczuleniowe.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, decyzją nr [...] z dnia [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 90 poz. 575 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...] stwierdzającą u M. K. chorobę zawodową w postaci astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż mając na uwadze wytyczne i zalecenia zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 kwietnia 2003 roku zwrócił się do Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o dokonanie ponownej analizy dokumentacji medycznej i udzielenie dodatkowych wyjaśnień. W piśmie z dnia 7 września 2007 roku Klinika Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł., wyjaśniła dodatkowo, że analiza narażenia zawodowego M. K. wskazuje jednoznacznie, iż podczas pracy w Wytwórni Armatury "A" Spółce z o.o. z siedzibą w Z. miała kontakt zawodowy z niklem. W opinii podniesiono, iż w patogenezie zawodowej alergii dróg oddechowych (astmy i alergicznego nieżytu nosa) za najbardziej istotną drogę ekspozycji powodującą swoistą alergizację uważana jest droga wziewna, a dla wyżej wskazanych klinicznych postaci alergii fakt zabezpieczenia dłoni rękawicami nie ma istotnego znaczenia. Nikiel należy bowiem do najbardziej silnych alergenów pochodzenia zawodowego i dla wywołania swoistego uczulenia w wielu wypadkach wystarczy tylko ekspozycja na śladowe ilości tego alergenu. Organ podniósł, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa, przy ocenie narażenia zawodowego na substancję alergizującą, wystarczającym kryterium jest ustalenie rodzaju czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie wykonywanej pracy bez konieczności określenia wysokości jego stężenia. Organ administracji podkreślił także, że charakter pracy wykonywanej przez M. K. polegającej na montażu i czyszczeniu metalowych elementów przy użyciu sprężonego powietrza, podczas którego musiało dochodzić do rozpraszania drobin pyłu zawierającego metale, w tym niklu, oraz płynów, co mogło prowadzić do powstania zjawiska jonizacji, wskazuje na graniczące z pewnością prawdopodobieństwo wziewnego narażenia na alergeny niklu. Odnosząc się natomiast do okoliczności pokrycia montowanych przedmiotów zewnętrzną warstwą chromu, organ wskazał, iż trudno jest przypuszczać aby podczas pracy nie dochodziło do mikrouszkodzeń powłoki i zakładać stuprocentową szczelność powłoki nawet w miejscach nienarażonych na mikrootarcia czy mikrouszkodzenia (mikropory). Podkreślono także, iż możliwość wziewnego pozazawodowego uczulenia na metale nie znajduje potwierdzenia w dostępnej literaturze medycznej. Przeprowadzone postępowanie diagnostyczno – orzecznicze oraz analiza narażenia zawodowego, charakterystycznego przebiegu choroby oraz wyników badań diagnostycznych z uwzględnieniem wysokospecjalistycznych procedur w postaci próby prowokacyjnej niklem obiektywizowanej za pomocą analizy składu morfologicznego materiału biologicznego pobranego z miejsca reakcji alergicznej, daje zdaniem organu, pełne podstawy do rozpoznania u M. K. chorób zawodowych układu oddechowego – zawodowej astmy oskrzelowej i zawodowego alergicznego nieżytu nosa. Podstawę materialnoprawną do stwierdzenia choroby zawodowej stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W myśl bowiem § 1 ust. 1 rozporządzenia przez choroby zawodowe rozumie się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej rejestrującej przebieg dochodzenia epidemiologicznego jednoznacznie wskazuje, że podczas ponad 2,5 – letniego stażu pracy M. K. na stanowisku montażystki i brygadzistki w Wytwórni Armatury "A" Spółce z o.o. w Z. była narażona na czynniki uczulające - kontakt wziewny z niklem, a przeprowadzone wysokospecjalistyczne badania diagnostyczne jednoznacznie dały podstawy do rozpoznania chorób zawodowych układu oddechowego w postaci astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa.

Na powyższą decyzję pełnomocnik Wytwórni Armatury "A." Spółki z o.o. z siedzibą w Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nie pozwala na pełną ocenę sprawy, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2003 roku. Pełnomocnik podkreślił, że M. K. pracowała na stanowisku, na którym nie miała bezpośredniego kontaktu z substancjami o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym, które mogłyby wywołać astmę, nieżyt nosa, czy alergię skórną, a okoliczność tą potwierdzają wszelkie opinie sporządzone w toku postępowania administracyjnego. Wskazany jako alergen – nikiel pokryty jest całkowicie szczelną warstwą chromu, co powoduje, że pracownica nie miała bezpośredniego kontaktu z metalem. Odnosząc się natomiast do treści opinii Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł., stanowiącej podstawę zaskarżonej decyzji pełnomocnik podniósł, iż dotyczy ona sytuacji całkowicie hipotetycznych i pomija kwestię silnego uczulenia pracownicy na takie czynniki, jak: pyłki traw, roztocza, sierść psa i kobalt. Zdaniem strony skarżącej opinia opiera się wyłącznie na oświadczeniu pracownicy w zakresie nie wyposażenia jej w rękawice ochronne, pomijając zupełnie możliwość wykonywania czynności montażu baterii przy użyciu środków ochronnych, całkowicie wyłączających możliwość kontaktu z czynnikami, których występowanie w środowisku pracy, w żaden sposób nie zostało udokumentowane.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Natomiast w myśl zaś art. 145 § 1 powołanej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie zostały wydane z uchybieniami, które powodowałyby konieczność ich uchylenia.

Przystępując do badania zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wskazać, że punktem wyjścia dla oceny prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji są rozważania zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 11 kwietnia 2003 roku, jaki zapadł w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 11497/01. Zgodnie bowiem z treścią art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o stroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 roku, z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W uzasadnieniu wyroku z dnia 11 kwietnia 2003 roku Sąd, uchylając zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] podniósł, iż narusza ona przepisy postępowania tj. art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., gdyż orzekający w sprawie organ odwoławczy nie wskazał w uzasadnieniu decyzji żadnych przyczyn, z powodu których odmiennie, niż organ I instancji ocenił zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy. Zdaniem Sądu, organ nie wyjaśnił na jakich dowodach oparł swe rozstrzygnięcie, a które dowody i z jakich przyczyn uznał za niewiarygodne i dlaczego pominął korzystne dla strony skarżącej orzeczenie z dnia 21 marca 2001 roku wydane przez Przychodnię Konsultacyjno – Diagnostyczną Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Orzekający w sprawie organ II instancji nie odniósł się także do pisma Instytutu Mechaniki Precyzyjnej w W. i nie poddał ocenie momentu pojawienia się choroby, a także rodzaju, stopnia i czasu narażenia zawodowego oraz sposobu wykonywania pracy i czy rzeczywiście miał miejsce bezpośredni kontakt z czynnikami powodującymi choroby uczuleniowe.

Przedstawione stwierdzenia zamieszczone w uzasadnieniu wskazanego wyżej wyroku wyznaczyły zatem w istocie kierunek postępowania w niniejszej sprawie, a ocena Sądu, sprowadzała się więc do zbadania, czy orzekając ponownie w niniejszej sprawie organy administracji wykonały wytyczne i zalecenia Sądu.

W rozpoznawanej sprawie podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Należy zaznaczyć, iż wymienione rozporządzenie obowiązywało do dnia 2 września 2002 roku, natomiast od dnia 3 września 2002 roku obowiązuje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz.1115). Stosownie jednak do treści § 10 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 roku, postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u M. K. rozpoczęło się przed dniem 3 września 2002 roku, zatem organy orzekające prawidłowo ustaliły, iż winno być ono prowadzone na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 roku.

Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 roku za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Powyższe oznacza, iż o tym czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch przesłanek. Po pierwsze, schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych i po drugie, praca musi być wykonywana w warunkach narażających na powstanie tego schorzenia. Oprócz spełnienia powyższych przesłanek choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych musi zostać jeszcze stwierdzona orzeczeniem lekarskim medycznej jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania chorób zawodowych. Orzeczenie takie, co trzeba podkreślić, ma walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. i musi być sporządzone w sposób logiczny i zrozumiały zarówno dla stron, jak i organu administracji. W opinii lekarskiej powinno znaleźć się uzasadnienie wskazujące na przyczynę powstania choroby, określenie czy jest to choroba zawodowa, a w przypadku gdy stwierdzone schorzenie nie jest chorobą zawodową wyjaśnienie, dlaczego nie można wskazanej choroby uznać za chorobę zawodową.

Jak wynika z akt sprawy M. K. w latach 1997-2000 była zatrudniona w Wytwórni Armatury "A." Spółce z o.o. z siedzibą w Z. jako montażystka i brygadzistka przy montażu, konfekcjonowaniu i testowaniu baterii sanitarnych. Praca wykonywała była częściowo ręcznie i częściowo maszynowo przy zastosowaniu sprężonego powietrza (dokręcanie i testowanie) przy użyciu odzieży ochronnej w postaci ubrań ochronnych i rękawic. Montaż (składanie) baterii sanitarnych wykonywany był z gotowych elementów, których korpusy wykonane były z mosiądzu, a które następnie w procesie galwanizacyjnym pokrywane były niklem, zaś zewnętrzną powłokę każdego elementu stanowiła warstwa chromu. Z przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego, uzupełnionego zgodnie z wytycznymi Sądu o materiał dowodowy w postaci opinii Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 7 września 2007 roku oraz protokół z kontroli Spółki sporządzony przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. w dniu 13 sierpnia 2007 roku wynika jednoznacznie, iż podczas pracy w Wytwórni Armatury "A" M. K. miała kontakt zawodowy z niklem. Wykonane w toku postępowania wysokospecjalistyczne badania diagnostyczne, w tym próba prowokacyjna niklem obiektywizowana za pomocą analizy składu morfologicznego materiału biologicznego pobranego z miejsca reakcji alergicznej wykazały u M. K. wynik dodatni tzn. reakcję alergiczną na nikiel i dały pełną podstawę do rozpoznania chorób zawodowych układu oddechowego – zawodowej astmy oskrzelowej i zawodowego alergicznego nieżytu nosa. W patogenezie bowiem zawodowej alergii dróg oddechowych (astmy zawodowej i alergicznego nieżytu nosa), na co szczególną uwagę zwrócono w opinii Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 7 września 2007 roku, za najbardziej istotną drogę ekspozycji powodującą swoistą alergizację uważana jest droga wziewna. Dlatego też, podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność zapewnienia M. K. podczas pracy odzieży ochronnej w postaci rękawic ochronnych, dla wyżej wskazanych klinicznych postaci alergii nie miała istotnego znaczenia. Nikiel, co zaakcentowano w opinii medycznej, należy bowiem do najbardziej silnych alergenów pochodzenia zawodowego i dla wywołania swoistego uczulenia w wielu wypadkach wystarczy ekspozycja na śladowe ilości tego alergenu. Przy ocenie narażenia zawodowego na substancję alergizującą, w tym przypadku nikiel, wystarczającym kryterium dla stwierdzenia zawodowej etiologii choroby jest ustalenie rodzaju czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie wykonywanej pracy bez konieczności określenia wysokości jego stężenia.

Charakter pracy wykonywanej przez M. K. polegającej na montażu i testowaniu poszczególnych elementów baterii sanitarnych przy użyciu sprężonego powietrza, wskazuje, jak ustalił organ odwoławczy, że podczas wykonywanej pracy musiało dochodzić do rozpraszania drobin pyłu zawierającego metale, w tym niklu oraz innych płynów. Powstające natomiast w następstwie rozpraszania pyłów zjawisko jonizacji powodowało z kolei, jak wskazano w opinii Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy "graniczące z pewnością prawdopodobieństwo" wziewnego narażenia na alergeny niklu. Możliwość natomiast wziewnego pozazawodowego uczulenia na metale nie znajduje potwierdzenia w dostępnej literaturze medycznej. Pokrycie natomiast montowanych elementów baterii zewnętrzną warstwą chromu i używanie odzieży ochronnej (rękawic), wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie eliminuje narażenia na działanie alergenu, ponieważ nie można wykluczyć aby podczas pracy nie dochodziło do mikrouszkodzeń, czy mikrootarć zewnętrznej powłoki.

W ocenie Sądu, orzekający ponownie w niniejszej sprawie organ administracji, opierając się na orzeczeniach jednostek medycznych uprawnionych do rozpoznania choroby zawodowej oraz na uzupełnieniu tych orzeczeń, dokonał wyczerpującego ustalenia w stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie. Uzupełnienie orzeczenia medycznej jednostki orzeczniczej uprawnionej do rozpoznania choroby zawodowej jest rzetelne, sporządzone na podstawie analizy całości dokumentacji medycznej obejmującej wysokospecjalistyczne badania diagnostyczne, z uwzględnieniem przebiegu pracy zawodowej i analizy narażenia zawodowego. Wnioski płynące powyższych orzeczeń, uzupełnione w toku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, czynią zadość wytycznym zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 11 kwietnia 2003 roku i mogły stanowić podstawę do wydania w niniejszej sprawie decyzji o rozpoznaniu zawodowego charakteru schorzeń stwierdzonych u M. K. Wyjaśniając bowiem wątpliwości Sądu zawarte w uzasadnieniu wskazanego wyroku, dotyczące rodzaju, stopnia, czasu narażenia zawodowego oraz sposobu wykonywania pracy i czy rzeczywiście miał miejsce bezpośredni kontakt z czynnikami powodującymi choroby uczuleniowe, organ odwoławczy ustalił, iż podczas 2,5 letniego zatrudnienia w Wytwórni Armatury "A" na stanowisku montażystki i brygadzistki przy montażu, konfekcjonowaniu i testowaniu baterii sanitarnych. M. K. miała zawodowy kontakt z czynnikiem silnie uczulającym - niklem. W przypadku natomiast niklu dla wywołania swoistego uczulenia wystarczy ekspozycja na śladowe ilości tego alergenu, a za najbardziej istotną drogę ekspozycji powodującą alergizację górnych dróg oddechowych (astma zawodowa i alergiczny nieżyt nosa) jest droga wziewna. Charakter pracy M. K. polegający na montażu i testowaniu baterii sanitarnych przy użyciu między innymi sprężonego powietrza potwierdza zatem fakt wziewnego kontaktu z czynnikiem uczulającym i zawodową etiologię choroby.

Na tle przedstawionych okoliczności faktycznych za nieuzasadnione należy zatem uznać zarzuty skargi, że M. K. pracowała na stanowisku, na którym nie miała bezpośredniego kontaktu z substancjami o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym, które mogłyby wywołać astmę czy nieżyt nosa, gdyż wskazany alergen pokryty jest całkowicie szczelną warstwą chromu, skoro przyczyną powstania klinicznych postaci alergii u M. K. była droga wziewna, a więc fakt zabezpieczenia dłoni rękawicami ochronnymi nie miał w przypadku stwierdzonych choroby zawodowej (astmy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa) żadnego znaczenia.

Podnieść także należy, że wskazane powyżej orzeczenia jednostek medycznych uprawnionych do rozpoznania choroby zawodowej posiadają walor opinii biegłego w rozumieniu 84 § 1 k.p.a, natomiast w sytuacji, gdy specjalistyczne jednostki medyczne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych orzekły o stwierdzeniu choroby zawodowej u M. K., organy inspekcji sanitarnej, były zobowiązane do wydania decyzji w oparciu o wydane w sprawie orzeczenia lekarskie stosownie do treści §10 ust. 1 powołanego rozporządzenia.

Reasumując powyższe rozważania, Sąd doszedł więc do przekonania, iż organ administracyjny, mając na uwadze wskazówki zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 11 kwietnia 2003 roku podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia całości materiału dowodowego. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa, a przytoczona argumentacja organu odwoławczego w pełni zasługuje na uwzględnienie, gdyż w sposób wyczerpujący przedstawia motywy, przesłanki oraz okoliczności faktyczne i prawne, którymi kierował się organ rozpoznając sprawę.

Warto również podkreślić, iż na podstawie § 10 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r., organ inspekcji sanitarnej przesyła decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej zakładowi pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową. Przesłanie decyzji nie stanowi wskazania zakładu pracy, w którym doszło do zachorowania, gdyż organy inspekcji sanitarnej mają jedynie kompetencje do ustalenia, gdzie występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia. Zakład pracy, będący adresatem decyzji, nie staje się automatycznie zobowiązanym do świadczeń z tytułu choroby zawodowej, gdyż zagadnienie odpowiedzialności odszkodowawczej pozostaje poza właściwością organów inspekcji sanitarnej, a do rozpoznawania tego rodzaju spraw są powołane sądy powszechne (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2001r. w spr. o sygn. akt I SA 1780/00, Lex nr 77662).

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.

a.ł.