Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 314/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-09-11 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 1, 2, 3,  art. 246 par. 1 pkt 1,  art. 252,  art. 255,  art. 258 par. 1, 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 11 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozbudowy budynku mieszkalno-usługowego o część mieszkalną postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżąca A. B. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu tego żądania wskazała, że jest właścicielką domu o powierzchni 83 m² i wartości 200.000 zł, jej dochodem jest emerytura w kwocie 1.232 zł oraz czynsz najmu lokalu w kwocie 2.849 zł. Swoje miesięczne stałe wydatki oraz zobowiązania skarżąca określiła w kwocie 3.920 zł i zaliczyła do nich kwotę 2.130 zł tytułem spłaty kredytu, kwotę 750 zł tytułem spłaty pożyczki oraz kwotę 300 zł tytułem spłaty kart kredytowych.

Z akt sprawy wynika, że dwukrotnie, w dniu 7 i 16 sierpnia 2017 r. podjęto próbę doręczenia stronie skarżącej przesyłki listowej zawierającej wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie czternastu dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej. Informację o pozostawieniu przesyłki sądowej w placówce pocztowej pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej strony. Niepodjętą sądową przesyłkę pocztową, zawierającą ww. wezwanie w dniu 24 sierpnia 2017 r. zwrócono do Sądu.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie zareagowała na to wezwanie.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecz-nego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania zwią-zane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nale-ży zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi i sposobu dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów postępowania sądowego można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów postępowania sądowego jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Zdaniem referendarza sądowego ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.

W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś ocena ta musi być odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów sądowych zostałby przeniesiony. Badanie zasadności zwolnienia wnioskodawców od kosztów postępowania sądowego oparte jest na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wykazane przez wnioskodawcę, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. wykazaniu niemożności ponoszenia jakichkolwiek kosztów postępowania.

Na mocy art. 255 ustawy procesowej, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywi-stego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, do-datkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu mająt-kowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Zgodnie z art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jed-nocześnie zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, poprzez jego umieszczenie w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie siedmiu dni wyznaczonym pierwszą próbą doręczenia pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3 art. 73 ustawy procesowej). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu czternastu dni, otwartego pierwszą próbą doręczenia pisma (§ 4 art. 73 ustawy procesowej).

Z akt sprawy wynika, iż informację o odbiorze przesyłki zawierającej wezwanie do przedłożenia w terminie czternastu dni od dnia doręczenia pisma dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej pozostawiono dwukrotnie, w odstępie ponad siedmiu dni w oddawczej skrzynce pocztowej strony skarżącej. Dlatego doręczenie wezwania, jakie nastąpiło stosownie do unormowania art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z upływem dnia 21 sierpnia 2017 r., należy uznać za skuteczne.

Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie wnioskodawca w sposób lakoniczny umotywował swoje żądanie, a nadto nie dostarczył, mimo wezwania, informacji wskazanych przez referendarza sądowego. Jednocześnie nie przedstawił innych dokumentów, których treść świadczyłaby o wykazaniu, iż jego aktualna sytuacja materialna i rodzinna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej, podlegającej ocenie w postępowaniu wpadkowym, wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych przez nią oświadczeń..

Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powołanych regulacji prawnych i wynikających z nich zasad, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Złożone przez skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku ograniczyła się ona jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o braku wystarczających bieżących dochodów na ponoszenie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Uchyliła się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu. W ramach uzupełnienia szczególne znaczenie miało wykazanie dochodów gospodarstwa domowego skarżącej w dłuższym okresie czasu, które podlega ocenie pod kątem możliwości wygospodarowania przez to gospodarstwo środków na ponoszenie kosztów postępowania sądowego w sprawie.

Dodatkowo wskazać należy, że obciążenia finansowe w postaci spłacania zaciągniętych kredytów czy pożyczek pozostają w sferze indywidualnej osoby i nie mogą skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego.

W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, że na obecnym etapie po-stępowania wnioskodawca nie wykazał, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 1) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania A. B. prawa pomocy.