Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 609/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 8 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "E." Sp. z o.o. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 29 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 296/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "E." Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 29 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 296/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. odmówił E. Sp. z o.o. w S. (dalej: skarżąca) przyznania pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] stycznia 2015 r., w przedmiocie podatku akcyzowego za kwiecień 2007 r.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca, wykazała że nie posiada wolnych środków na uiszczenie wpisu sądowego, gdyż za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 320.673,10 zł. Nadto posiada nieuregulowane zobowiązania podatkowe (w podatku akcyzowym) względem Skarbu Państwa, w związku z czym, na należących do spółki nieruchomościach zostały ustanowione hipoteki. Kapitał zakładowy spółki wynosi 322.660,39 zł, wartość środków trwałych wynosi 59.999,20 zł, zaś stan rachunku bankowego 0 zł.

Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 maja 2015 r. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej: p.p.s.a., po wniesieniu przez skarżącą sprzeciwu, odmówił przyznania jej prawa pomocy. W uzasadnieniu, wskazał, że z informacji przedstawionych przez skarżącą wynika, że prowadzi ona działalność gospodarczą, której przychody kształtowały się na bardzo wysokim poziomie. W 2014 r. osiągnęła przychód w kwocie 10.444.774,80 zł, natomiast w 2013 r. w kwocie 28.341.525,48 zł. Wprawdzie w latach tych ponosiła ona również wysokie koszty uzyskania przychodu (odpowiednio 10.168.127,74 zł i 28.050.232,18 zł), jednak w obu latach odnotowała dochód w kwotach 276.647,06 zł (2014 r.) i 291.293,30 zł (2013 r.). Sąd zauważył, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez osoby prowadzące działalność gospodarczą. Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. W rozpoznawanej sprawie istotne jest, że skarżąca za ostatnie dwa lata podatkowe osiągała dochód w znacznej wysokości, co potwierdzają przedłożone zeznania podatkowe. Odliczenie od tego dochodu strat powstałych w latach 2010-2011 nie może przesądzać o tym, że podatnik nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zaskarżyła je w całości, wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiła swoje stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

W myśl przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa.

Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie w treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. (por. postanowienie NSA z 19 stycznia

2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl)

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że nie można przyjąć, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd zbadał sytuację materialną strony, porównał aktywa i pasywa oraz przedstawił wysokość środków pieniężnych przez nią zgromadzonych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w dokumentach źródłowych wynika, że skarżąca cały czas prowadzi działalność gospodarczą i brak jest informacji, aby utraciła płynność finansową. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza aktualnej sytuacji finansowej skarżącej, jak trafnie przyjął Sąd I instancji, nie daje podstaw do przyjęcia, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, w sytuacji gdy dokumenty źródłowe wskazują, że zarobkuje. Skarżąca natomiast, ani w złożonym wniosku, ani też w zażaleniu nie wykazała niemożności wygospodarowania środków finansowych na opłacenie wpisu sądowego ze środków finansowych, którymi dysponuje.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.