Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1143/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy: article: art. 127, art. 39 ust. 4, art. 127
journal: Dz.U. 2021 poz 1082
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
article: art. 3 par. 2 pkt 4, art. 53 par. 2, art. 146 par. 1 i par. 2, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 15zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Dnia 30 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na czynność Wójta Gminy L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka do szkoły 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Wójta Gminy L. na rzecz skarżącej – A. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 6 sierpnia 2021 r. A.S. wystąpiła do Wójta Gminy L. z wnioskiem o zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka – P.S. do Niepublicznej Podstawowej A mieszczącej się w Ł. przy ul. B 10/12. W uzasadnieniu wnioskodawczyni podała, że szkoła ta jest jej zdaniem szkołą najbliższą merytorycznie w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe. Wskazała, iż jej córka uczęszcza do tej placówki już 6 lat, a placówka ta spełnia wszystkie zalecenia z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

A.S. podniosła, iż w czasie, kiedy poszukiwała dla córki odpowiedniej placówki, była to jedyna racjonalna propozycja, ponieważ żadna geograficznie bliższa szkoła nie dysponowała aż tak wyspecjalizowaną kadrą. Trudno więc po tylu latach wywracać dziecku życie do góry nogami, odbierać terapeutów, którzy tak długo już pracują z córką, zwłaszcza, że nikt wcześniej nie miał nic przeciwko. Strona wskazała, że Gmina L. przez tyle lat uznawała za zasadny wniosek o zwrot kosztów dowozu własnym transportem, czyli jednym słowem uznała placówkę w Ł. za najbliższą merytorycznie. Dlatego też zwróciła się z wnioskiem o zapewnienie na rok 2021/2022 dowozu transportem zbiorowym dla jej córki. Strona podniosła, że placówka, do której uczęszcza jej córka jest bardzo nowoczesna i nowatorska w pracy z uczniami. Niepubliczna Podstawowa A jest w posiadaniu sprzętu do szeroko pojętej rehabilitacji (gabinet chodu, urządzenia do komputerowej diagnozy i terapii ręki, bogato wyposażoną salę doświadczania świata z miejscem do relaksacji, dodatkowo kompleksowo wyposażone sale do integracji sensorycznej, EEG Biofeedback, Cyber oko) i wielu innych urządzeń. Dzieci korzystają z dogoterapii, a nawet z alpako-terapii. Oprócz tego placówka ta stworzyła kuchnie terapeutyczną, w której znajdują się wszystkie potrzebne urządzenia i sprzęty, dzięki którym uczniowie mogą w pełni korzystać z nauki pieczenia, gotowania, zdrowego jedzenia, a przede wszystkim jest to przysposabianie do życia. Strona podała dalej, że z informacji, jakie posiada o placówce wskazanej przez Wójta, jest ona jedynie placówką bliższą geograficznie. Szkoła ta nie posiada osób faktycznie wyspecjalizowanych w komunikacji alternatywnej PECS, a już na pewno nie jest w stanie zapewnić pomocy jej córce P. na tym samym poziomie, co placówka, do której aktualnie uczęszcza. Strona podała, że co do tej kwestii nie ma tutaj żadnych wątpliwości również Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna jednoznacznie zapisała w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, że najkorzystniejszą formą wychowania na I etap edukacji jest obecnie szkoła specjalna, ukierunkowana na pracę z dziećmi o specjalnych potrzebach rozwojowych, z mało licznymi zespołami, gdzie możliwe jest indywidualizowanie procesu nauczania.

W załączeniu wnioskodawczyni przedstawiła orzeczenie o niepełnosprawności dziecka nr [...] wystawione w dniu 7 grudnia 2015 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. oraz orzeczenie Nr [...] z dnia 27 listopada 2020 r. o potrzebie kształcenia specjalnego P.S. w Niepublicznej A w Ł. na okres I etapu edukacji, wydane przez Specjalistyczną Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną Doradztwa Zawodowego i dla Dzieci z Wadami Rozwojowymi w Ł.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Wójt Gminy L. pismem z [...] poinformował, że Gmina L. podtrzymuje swoje stanowisko o braku obowiązku i możliwości zapewnienia bezpłatnego dowozu do szkoły wybranej przez stronę. Organ wyjaśnił, że przepisy art. 39 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe stanowią, że gmina ma obowiązek zapewnić uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21 rok życia. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że dziecko wnioskodawczyni mogłoby uczęszczać do szkoły bliżej położonej geograficznie tj. Zespołu Szkół Specjalnych C w K. W odpowiedzi na pismo skierowane do Zespołu Szkół Specjalnych C w K., dyrektor szkoły poinformowała, że po zapoznaniu się z załączonymi do pisma zanonimizowanym skanem orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, dziecko może być przyjęte do tej szkoły i wszystkie wymienione w orzeczeniu zalecenia mogą być w Zespole Szkół Specjalnych C w K. zrealizowane. Placówka w K. spełnia zatem warunki umożliwiające kształcenie dzieci z rodzajem niepełnosprawności, które posiada córka wnioskodawczyni. Zespół Szkół Specjalnych w K. ma wykwalifikowaną kadrę pedagogiczną, która stale doskonali swoje umiejętności i podnosi kwalifikacje zarówno w zakresie najnowszych metod kształcenia, jak i terapii, nauczyciele mają ukończone liczne formy doskonalenia zawodowego (studia podyplomowe, kursy kwalifikacyjne i doskonalące, również w zakresie metod komunikacji alternatywnej AAC). Metoda PECS jest jedną z metod AAC. Zgodnie z deklaracją dyrektor, Szkoła Specjalna w K. w przypadku pojawienia się potrzeby prowadzenia zajęć z wykorzystaniem metody PECS jest w stanie zapewnić kadrze nauczycielskiej dodatkowe szkolenie w tym zakresie. Organ wyjaśnił, że ponieważ wnioskodawczyni dokonała wyboru innej szkoły o wiele dalej położonej od miejsca zamieszkania dziecka, gmina w świetle przepisów ustawy Prawo oświatowe nie ma obowiązku zapewnić bezpłatnego dowozu do Szkoły dla Dzieci o Specjalnych Potrzebach Rozwojowych w Ł. Gmina zapewnia i może zapewnić również P.S., bezpłatny dowóz do Zespołu Szkół Specjalnych C.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.S. zaskarżyła powyższą czynność Wójta Gminy L. z dnia [...] w całości, wnosząc o stwierdzenie jej bezskuteczności oraz o uznanie obowiązku Gminy L. zapewnienia niepełnosprawnej uczennicy P.S. bezpłatnego transportu i opieki w czasie transportu do Niepublicznej Podstawowej A, o których mowa w art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe. Strona wniosła także o zasądzenie od Gminy L. na rzecz skarżącej zwrotu kosztów dojazdu małoletniej P.S. z miejsca zamieszkania do Niepublicznej Podstawowej A w Ł. tam i z powrotem w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia uznania obowiązku. Ponadto skarżąca wniosła o zwrot kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi A.S. podniosła, że pismem z 28.08.2020 r. zwróciła się do Wójta Gminy L. o zapewnienie bezpłatnego dowozu córki P.S. do Niepublicznej A w Ł. przy ul. B 10/12. Do wniosku załączone zostało orzeczenie Nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego oraz o niepełnosprawności Nr [...]. W dniu [...] 2020 r. Wójt Gminy udzielił odpowiedzi na ww. pismo. Wskazała, iż w dniu 18 maja 2021 r. do Urzędu Gminy L. doręczony został nieprawomocny odpis wyroku WSA sygn. akt III SA/Łd 975/20 stwierdzający bezskuteczność zaskarżonej czynności z [...]2020 r. W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy organ miał ustalić, która placówka oświatowa winna była być uznana za "najbliższą" w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt. 1 ustawy Prawo oświatowe, w świetle aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dziecka i potrzebie kształcenia specjalnego. Sąd wskazał w wyroku, iż organ odmawiając skarżącej zapewnienia dowozu i opieki w czasie przewozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły zaniechał jakiejkolwiek analizy rodzaju i stopnia niepełnosprawności dziecka oraz zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i zestawienia ich z możliwościami edukacyjnymi placówki oświatowej, którą wskazał. Pomimo zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego organ nie rozpoznał indywidualnych potrzeb rozwojowych, edukacyjnych i możliwości psychofizycznych dziecka. Działania organu, tj. zapytania skierowane do dyrektorów placówek, które są w ocenie organu "najbliższe" oraz analiza kwalifikacji zawodowych nauczycieli zatrudnionych w placówce oświatowej w kontekście zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego powinny zostać podjęte po złożeniu wniosku, a efekt poszukiwania "najbliższej szkoły", która spełnia zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego powinien znaleźć odzwierciedlenie w udzielanej skarżącej odpowiedzi na wniosek, tak aby skarżąca mogła co do nich zająć stanowisko.

Skarżąca - odnosząc się do obowiązku zapewnienia przez gminę dowozu uczniów niepełnosprawnych do szkoły - podkreśliła, że obowiązek ten jest realizacją konstytucyjnego prawa. Odwołując się na art. 70 ust. 1 i 3 Konstytucji RP wskazała, że podejmowane decyzji w imieniu ucznia w wykonaniu konstytucyjnie gwarantowanego prawa do nauki i wyboru szkoły należy do rodziców, a nie do gminy. Wobec tego mogła wybrać dla swojej córki tą konkretną Niepubliczną Podstawową A mieszczącą się w Ł., w której już od 6 lat odbywa się kształcenie uczennicy. Strona podniosła też, iż nie musiała być to szkoła najbliższa geograficznie, gdyż tego warunku ustawa Prawo oświatowe nie formułuje, ani tym bardziej nie musi być to szkoła wskazana przez gminę. Skarżąca podkreśliła również, iż jej zdaniem ocena Wójta Gminy L. co do "najbliższej szkoły", to nic innego jak wadliwe ustalenie stanu faktycznego i zaniechanie merytorycznego przedstawienia uzasadnienia odmowy realizacji ustawowego obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o. W ocenie skarżącej, Zespół Szkół Specjalnych C w K. nie może zostać uznany za najbliższą szkołę wyłącznie na podstawie położenia geograficznego oraz lakonicznego stwierdzenia, niepopartego żadnymi twierdzeniami lub dowodami ze strony Wójta Gminy L., że w tej placówce możliwa jest realizacja zaleceń zawartych o potrzebie kształcenia specjalnego.

Skarżąca wskazała, iż pozwoliła sobie na własną rękę wystąpić z pismem do Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych w K. w dniu 18.10.2021 r. gdzie opisała konkretne działania szkoły, jakie placówka na ten moment zapewnia córce P.S. i wniosła również o udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania dotyczące nie tylko zaleceń opartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, ale również zagwarantowanie realizacji specjalnych potrzeb dziecka, tak jak robi to Niepubliczna Podstawowa A w Ł. Dnia 04.11.2021 r. otrzymała odpowiedź od Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych C w K., z której - zdaniem skarżącej -jednoznacznie wynika, iż zapewnienie edukacji na tym samym poziomie lub wyższym niż w Niepublicznej Podstawowej A w Ł. nie jest możliwe, co tylko potwierdza stanowisko strony o zaniechaniu przez Wójta Gminy L. dokładnej analizy kryterium "najbliższej szkoły" w tym konkretnym, indywidualnym przypadku. Zdaniem skarżącej, organ nie udowodnił, że placówka podana przez Wójta Gminy L. spełnia zalecenia zawarte w treści orzeczenia.

A.S. podniosła, iż skoro nie doszło do podpisania pomiędzy Gminą,

a skarżącą umowy w zakresie dowozu dziecka do szkoły przez rodziców i zwrotu kosztów z tym związanych, obowiązkiem Gminy była realizacja dyspozycji art. 39 ust. 4 pkt. 1 ustawy Prawo oświatowe, czyli zapewnienie niepełnosprawnej P., której kształcenie i wychowywanie odbywa się na podstawie art. 127 ustawy, bezpłatnego dowozu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy L. wniósł o jej odrzucenie, a na wypadek niepodzielenia takiego stanowiska oddalenie skargi, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pisma organ wskazał, że dnia 17 listopada 2021 r. wpłynęło do Urzędu Gminy L. pismo A.S. zatytułowane "Skarga na pismo Wójta Gminy L. z dnia [...] o braku realizacji obowiązku zapewnienia dowozu ucznia do szkoły". Pismo zaskarżone przez skarżącą zostało jej doręczone w dniu 30 sierpnia 2021 r. W niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 29 września 2021 r. W związku z powyższym skarga doręczona organowi w dniu 17 listopada 2021 r. winna być odrzucona.

Na wypadek, gdyby Sąd nie podzielił powyższego stanowiska organ wskazał, że uznaje skargę za bezpodstawną. Organ wyjaśnił, że w dniu 30 sierpnia 2021 r. skarżąca została poinformowana przez organ o braku obowiązku i możliwości zapewnienia bezpłatnego dowozu do szkoły wybranej przez skarżącą. Rozpatrując wniosek skarżącej organ wnikliwie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, biorąc pod uwagę wskazówki zawarte w wyroku WSA w Łodzi z dnia 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 975/20 i ustalił, że dziecko skarżącej mogłoby uczęszczać do bliżej położonej geograficznie szkoły tj. Zespołu Szkół Specjalnych C w K. W odpowiedzi na pismo skierowane do Zespołu Szkół Specjalnych C w K., dyrektor szkoły poinformowała, że po zapoznaniu się z załączonym do pisma zanonimizowanym skanem orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, dziecko może być przyjęte do szkoły i wszystkie wymienione w orzeczeniu zalecenia mogą być w Zespole Szkół Specjalnych C w K. zrealizowane. W tym stanie rzeczy organ uznał, iż placówka szkolna w K. może zapewnić córce skarżącej opieką właściwą dla jej stopnia i rodzaju niepełnosprawności, realizując w takim samym stopniu zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego jak Niepubliczna A w Ł. Stanowisko organu dodatkowo potwierdza pismo dyrektor szkoły Zespołu Szkół Specjalnych C w K. z 04.11.2021 r. załączone do skargi. W związku z tym organ stoi na stanowisku, że wypełnia już obowiązek zapewnienia, bezpłatnego transportu i opieki dzieci w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej również w przypadku dziecka skarżącej. Wybór innej szkoły o wiele dalej położonej od miejsca zamieszkania dziecka, w świetle przepisów ustawy Prawo oświatowe nie rodzi automatycznego obowiązku gminy zapewnienia bezpłatnego dowozu. Subiektywne odczucia skarżącej, wobec wskazanej przez organ najbliższej szkoły, nie mogą stanowić obiektywnej podstawy zarzutu braku realizacji obowiązku zapewnienia dowozu ucznia do szkoły. Gmina L. jest rozległą terytorialnie gminą wiejską, która dowozi uczniów do szkół podstawowych trzema autobusami szkolnymi będącymi własnością gminy. Obowiązki związane z dowozem uczniów niepełnosprawnych Gmina L. realizuje zgodnie z art. 39 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe, poprzez dowóz uczniów autobusem szkolnym do Zespołu Szkół Specjalnych C w K., oraz dokonując zwrotu kosztów przejazdu uczniów niepełnosprawnych do szkół na terenie Ł. i P. na podstawie umów zawartych z rodzicami. Gmina L. od września 2013 r. dokonywała zwrotów kosztów dowozu dziecka na podstawie umów zawartych z rodzicem uczennicy – A.S.. Skarżąca zwracała się corocznie od 2013 r. do Wójta Gminy L. z prośbą o zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna, motywując to m.in. lękiem dziecka przed dużymi skupiskami ludzi i agresją dziecka. Na potwierdzenie powyższego przedstawiała także opinie dyrektora szkoły, w których to dyrektor podkreślał problemy z respektowaniem przez uczennicę zasad panujących w grupie, uniemożliwiających uczestnictwo w transporcie zbiorowym. Zgodnie z prośbą skarżącej zwrot kosztów następował w oparciu o umowy zawierane między rodzicem, a Wójtem Gminy L.. Organ zaznaczył, iż w roku szkolnym 2020/2021 i 2021/2022 skarżąca nie wystąpiła z wnioskiem o zawarcie umowy w przedmiocie zwrotu kosztów przejazdu ucznia.

W ocenie organu po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym wykazano, że Zespół Szkół Specjalnych C w K. jest nie tylko najbliższą szkołą ale przede wszystkim zapewniającą realizację wobec córki skarżącej w takim samym stopniu zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego jak Niepubliczna A w Ł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Stosownie do art. 146 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa.

Oceniając zaskarżoną czynność w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest czynność Wójta Gminy L. z [...] polegająca na odmowie zapewnienia bezpłatnego przewozu niepełnosprawnej córki skarżącej do Niepublicznej Podstawowej A, mieszczącej się w Ł. przy ul. B 10/12.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż Sąd nie uwzględnił zawartego w odpowiedzi na skargę, wniosku o jej odrzucenie. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

W rozpatrywanej sprawie kwestionowana skargą czynność Wójta Gminy L. została wyrażona w piśmie doręczonym skarżącej 30 sierpnia 2021 r. Termin do wniesienia skargi upłynął zatem w dniu 29 września 2021 r. Skarga została natomiast złożona w dniu 17 listopada 2021 r., a więc po upływie 30-dniowego terminu. Jednakże okoliczności sprawy, w szczególności brak pouczenia skarżącej odnośnie do możliwości wniesienia skargi do sądu i brak wyraźnych uregulowań w tym zakresie powodują, że nie sposób przyjąć, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z winy skarżącej. Strona nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji braku pouczenia o możliwości zaskarżenia czynności organu. Dlatego też Sąd przyjął, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącej i rozpoznał skargę.

Odnosząc się natomiast do meritum sprawy, wskazać należy, że materialnoprawną podstawą dokonania zaskarżonej czynności jest przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. 2021 r., poz. 762 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie

art. 127 ustawy bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21 rok życia.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy wskazane przepisy gwarantują skarżącej zapewnienie bezpłatnego dowozu niepełnosprawnego dziecka do wskazanego przez rodzica ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, który znajduje się w innej miejscowości, niż miejsce jej zamieszkania i mimo bliżej położonego innego ośrodka. Istotą sprawy jest zatem wykładnia pojęcia zawartego w ww. przepisie tj. "najbliższej szkoły".

Wskazać w tym miejscu należy, że zaskarżona czynność Wójta Gminy L. została wydana na skutek wniosku skarżącej z 6 sierpnia 2021 r. w sprawie zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka – P.S. do Niepublicznej Podstawowej A mieszczącej się w Ł. przy ul. B 10/12 w roku szkolnym 2021/2022. Z akt sprawy wynika jednocześnie, iż wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi 28 kwietnia 2021 roku, sygn. akt III SA/Łd 975/20 stwierdzono bezskuteczność czynności Wójta Gminy L. z dnia [...] 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu niepełnosprawnej córki A.S. do Niepublicznej Podstawowej A mieszczącej się w Ł. przy ul. B 10/12 w roku szkolnym 2020/2021. Z akt sprawy nie wynika, aby Wójt Gminy L. wypełnił zalecenia zawarte w powyższym wyroku, z których wynikało iż powinien ponownie rozpoznać sprawę i wziąć pod uwagę rozważania zawarte w uzasadnieniu tego wyroku, nakazujące organowi ustalenie w prawidłowy sposób, która placówka winna być uznana za "najbliższą" w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo Oświatowe, mając na względzie wykładnię tego przepisu zaprezentowaną przez Sąd oraz konieczność rozpoznania wniosku strony w oparciu o aktualne orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dziecka i potrzebie kształcenia specjalnego. W dokumentach załączonych do skargi oraz przekazanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę, brak jest informacji, aby Wójt Gminy L., po uchyleniu przez Sąd czynności z [...] 2020 r., rozpoznał ponownie wniosek A.S. z 28 sierpnia 2020 r. z uwzględnieniem rozważań zawartych w wyroku WSA w spr. syg. akt III SA/Łd 975/20.

Tymczasem zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie, a według art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu prawomocnego wyroku obejmuje nie tylko wykładnię przepisów prawa, tj. wyjaśnienie ich treści, lecz również sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne (por. A. Kabat, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 654). Związanie oceną prawną oznacza zakaz formułowania przez organy i sąd nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądowym, i zobowiązanie do podporządkowania się im w pełnym zakresie. Ocena prawna może dotyczyć m.in. stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestii zastosowania określonego przepisu. Ocena prawna dotyczy tym samym całokształtu dotychczasowego postępowania organów w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2020 r., I OSK 403/19, Lex nr 2769344).

W świetle powyższego, rozpatrując sprawę zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka – P.S. do Niepublicznej Podstawowej A mieszczącej się w Ł. przy ul. B 10/12 w roku szkolnym 2021/2022, Wójt Gminy L. nie mógł odstąpić od oceny prawnej dokonanej przez WSA w Łodzi w wyroku z 28 kwietnia 2022 r., III SA/Łd 975/20. Zalecenie te uznać zatem należy za wiążące również w sprawie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 6 sierpnia 2021 r.

Jak wynika natomiast z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 975/20, Sąd ten w pierwszej kolejności stwierdził, że obowiązki gminy w zakresie zapewnienia niepełnosprawnym uczniom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły mają charakter zobowiązania przemiennego, co oznacza, że realizacja przez gminę jednej z alternatywnych powinności skutkuje wypełnieniem rzeczonego obowiązku. Co istotne, wybór sposobu realizacji powyższego obowiązku jest pozostawiony rodzicom dziecka, tzn. że jeśli wyrażają oni zamiar dowożenia i opieki dziecka do szkoły (ośrodka), to wójt nie może uchylić się od zawarcia umowy co do zwrotu kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna. Sąd podniósł, że w roku 2020 nie doszło do podpisania kolejnej umowy pomiędzy gminą, a skarżącą w zakresie dowozu dziecka do szkoły przez rodziców i zwrotu kosztów z tym związanych. Z akt sprawy nie wynikało ponadto, aby skarżąca miała zamiar realizacji dowozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły we własnym zakresie. Przeciwnie, z treści wniosku z dnia 28 sierpnia 2020 r. oraz skargi wynikało, że A.S. wniosła o zrealizowanie obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu oraz opieki nad dzieckiem w trakcie przewozu do szkoły – przez gminę. Obowiązkiem gminy była zatem realizacja dyspozycji art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy - Prawo oświatowe, czyli zapewnienie niepełnosprawnemu dziecku, którego kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127 ustawy, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, w rozumieniu cyt. powyżej przepisu prawa.

W odniesieniu do wykładni art. 39 ust. 4 pkt. 1 ustawy Prawo oświatowe dotyczącego obowiązku gminy zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły, Sąd podzielił ukształtowaną w orzecznictwie (już pod rządami poprzedniej ustawy o systemie oświaty w odniesieniu do analogicznej normy art. 17 wykładnię systemową i celowościową pojęć: "najbliższa szkoła podstawowa" oraz "najbliższa szkoła ponadpodstawowa". W ocenie Sądu zawartej w spr. III SA/łd 975/20, nie budzi wątpliwości, że niepełnosprawni uczniowie, do których odnosi się art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy – Prawo oświatowe mogą różnić się rodzajem posiadanej niepełnosprawności, a także jej zakresem. Dowodzenia nie wymaga przy tym twierdzenie, że nie każda placówka szkolna posiada warunki odpowiednie do kształcenia dzieci obciążonych wszelkiego rodzaju niepełnosprawnościami. Tak więc, dla każdego indywidualnego przypadku, należy dokonywać wykładni sformułowania "najbliższa szkoła". Na przedmiotową "bliskość" składać się będzie zarówno element położenia geograficznego (odległość szkoły od miejsca zamieszkania ucznia), jak również element – posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności (por. m.in. wyroki NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14; z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 3298/14; z dnia 11 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2730/16). Sąd stwierdził w spr. III SA/Łd 975/20, że to do organu należy zatem rzeczowe ustalenie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, która placówka szkolna będzie właściwa dla zapewnienia opieki stosownej do stopnia i rodzaju niepełnosprawności konkretnego dziecka. Podkreślił przy tym, że odbiorcą uprawnień opisanych w omawianej regulacji prawnej są dzieci niepełnosprawne, zarówno w zakresie ruchowym, jak też w zakresie ograniczeń intelektualnych. Ocena potrzeb i możliwości takich osób powinna więc być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, roztropny i delikatny, a przede wszystkim z wykorzystaniem wiedzy specjalnej. Ta zaś znajduje się m.in. w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Jest w nim opisany m.in. rodzaj niepełnosprawności (szczegółowa diagnoza), a także zalecenia dotyczące dalszego sposobu postępowania z dzieckiem (w tym także dotyczące dalszego kształcenia) wraz z uzasadnieniem.

Sąd uznał w spr. III SA/Łd 975/20, że organ nie dokonał pełnej i kompleksowej oceny przesłanek ww. przepisu, a postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ już po wysłaniu zaskarżonego pisma z [...]2020 r. ograniczyło się do przesłania zanonimizowanego skanu orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego z zapytaniem o możliwość realizowania obowiązku nauki w Zespole Szkół Specjalnych w K. Sąd zaznaczył, iż w piśmie z [...]2020 r. Wójt Gminy L., nie podważając kwestii, że szkoła, do której uczęszcza dziecko skarżącej spełnia wymogi określone w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i że jest to szkoła najbliższa w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy, wskazywał jedynie, iż na obecną chwilę Gmina L. nie posiada środka transportu, którym mogłaby zrealizować przewóz dziecka do szkoły w Ł.. Z uwagi na czas przejazdu autobusu szkolnego, który przewozi uczniów niepełnosprawnych z terenu gminy do Szkoły Specjalnej w K. nie ma możliwości wydłużenia tej trasy w taki sposób, aby zrealizować również przewóz dziecka do szkoły w Ł.. W piśmie z [...]2020 r. zapewniono jednocześnie o podjęciu działań mających na celu zakup dodatkowego środka transportu i zaproponowano zawarcie kolejnej umowy o wykonywanie dowozu dziecka niepełnosprawnego do szkoły własnym środkiem transportu i zwrot kosztów dojazdu stosownie do treści art. 39a ust. 2 ustawy. Dopiero w odpowiedzi na skargę A.S. z 23.10.2020 r. Wójt Gminy powołując się na wyniki postępowania wyjaśniającego podniósł, że dziecko skarżącej mogłoby uczęszczać do bliżej położonej geograficznie szkoły w K., spełniającej warunki umożliwiające kształcenie dzieci z rodzajem niepełnosprawności, które posiada dziecko skarżącej. Ponieważ rodzic dokonał wyboru innej szkoły o wiele dalej położonej i nie wykazał, że najbliższa szkoła nie spełnia wymagań oznaczonych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, gmina nie ma obowiązku zapewnić bezpłatnego dowozu. Dlatego m.in. z tych względów również w tym roku szkolnym gmina zaproponowała możliwość zwrotu kosztów przejazdu ucznia i opiekuna.

Sąd rozstrzygając w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 975/20 uznał, że zaskarżone pismo Wójta Gminy z dnia [...] 2020 r. ma bardzo ogólny charakter i nie odnosi się do zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego na okres I etapu edukacji z dnia 16 lipca 2018 r. wydanego przez Specjalistyczną Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną Doradztwa Zawodowego i dla Dzieci z Wadami Rozwojowymi w Ł. W orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zespół orzekający zdiagnozował u dziecka zespół wad wrodzonych pod postacią Cri-du-chat, padaczkę i niepełnosprawność intelektualną w stopniu znacznym. Zalecił, jako formę kształcenia specjalnego – szkołę specjalną i jako taką wskazał Niepubliczną A mieszczącą się w Ł. przy ul. B 10/12. Zdaniem Sądu, skoro zatem w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, jak i we wniosku matki została określona konkretna szkoła, która jako "najbliższa" najpełniej realizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, to po stronie organu powstał wymóg wykazania, że wskazana przez niego placówka oświatowa będzie mogła w takim samym stopniu, jak szkoła wskazana przez zespół orzekający realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i że zmiana szkoły trakcie I etapu edukacji nie spowoduje dla dziecka niekorzystnych skutków. Sąd podniósł, iż dokonując czynności zaskarżonej w spr. III SA/Łd 975/20 organ odmawiając skarżącej zapewnienia transportu i opieki w czasie przewozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły, zaniechał jakiejkolwiek analizy rodzaju i stopnia niepełnosprawności dziecka oraz zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i zestawienia ich z możliwościami edukacyjnymi placówki oświatowej, którą wskazał. Pomimo zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego organ nie rozpoznał indywidualnych potrzeb rozwojowych, edukacyjnych i możliwości psychofizycznych dziecka. Działania organu (tj. zapytania skierowane dyrektorów placówek, które są w ocenie organu "najbliższe" oraz analiza kwalifikacji zawodowych nauczycieli zatrudnionych placówce oświatowej w kontekście zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego powinny zostać podjęte po złożeniu wniosku, a efekt poszukiwań "najbliższej szkoły", która spełnia zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego powinien znaleźć odzwierciedlenie w udzielonej skarżącej odpowiedzi na wniosek, tak aby mogła co do nich zająć stanowisko. Sąd zaznaczył, iż z analizy akt sprawy nie wynika, aby oprócz zbadania kryterium geograficznego i zapytania skierowanego do Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych C w K., czy dziecko niepełnosprawne legitymujące się orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego może realizować obowiązek nauki w szkole, organ wziął pod uwagę indywidualne potrzeby edukacyjne, fizyczne i psychiczne dziecka, a następnie zestawił je z realnymi możliwościami zaproponowanej placówki oświatowej. W sytuacji natomiast, w której organ stwierdził, że realizacja zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, zostanie zapewniona przez inną placówkę, która jest położona bliżej miejsca zamieszkania dziecka, powinien wykazać, że najbliższa szkoła podstawowa może zapewnić dziecku odpowiednie metody pracy i nauki, dostosowane do stopnia jego niepełnosprawności. Sąd wskazał przy tym, że ocena potrzeb i możliwości niepełnosprawnego dziecka powinna być przez organ dokonana w sposób szczególnie wnikliwy, z uwzględnieniem, że skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 39 ust. 4 ustawy – Prawo oświatowe musi być realne, zaś uprawnienie to jest ściśle skorelowane z obowiązkiem gminy. Organ powinien zatem poczynić konkretne ustalenia w tym zakresie i przedstawić je w dokonywanej czynności, tak aby możliwa była pełna i kompleksowa ocena, czy faktycznie istnieje inna "bliższa" placówka, która jest w stanie w takim samym (lub wyższym) stopniu zrealizować wskazania zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, jak Niepubliczna Podstawowa A w Ł., która jest wskazana w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego P.S. na okres I etapu edukacji. W takim przypadku, podstawą stwierdzenia, że istnieje inna "bliższa" placówka nie może być tylko odpowiedź Zespołu Szkół Specjalnych C w K. z dnia 20 listopada 2020 r., iż opisane w orzeczeniu dziecko może być uczniem szkoły. Konieczne było wykazanie, że szkoła posiada warunki odpowiednie do kształcenia dziecka skarżącej, co najmniej na takim samym poziomie jak placówka, do której uczennica aktualnie uczęszcza oraz że co najmniej w takim samym stopniu zagwarantuje realizację specjalnych potrzeb dziecka, jak Niepubliczna Szkoła A w Ł., jak również że zmiana placówki szkolnej w trakcie realizacji I etapu edukacji jest możliwa, biorąc pod uwagę dobro dziecka. W wytycznych wyroku Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania i w prawidłowy sposób ustali, która placówka oświatowa winna być uznana za "najbliższą" w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy – Prawo oświatowe, mając na względzie wykładnię tego przepisu zaprezentowaną przez Sąd oraz konieczność rozpoznania wniosku w oparciu o aktualne orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dziecka i potrzebie kształcenia specjalnego.

Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, organ nie wypełnił zaleceń WSA w Łodzi zawartych w wyroku z 28 kwietnia 2021 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 975/20. Jak wynika z akt sprawy, po otrzymaniu wyroku Sądu wraz z uzasadnieniem organ zwrócił się do A.S. o przedłożenie aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego P.S.. Korespondencję od A.S. z aktualnym orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego P.S. organ otrzymał w dniu 10 czerwca 2021 r. Następnie w dniu 18 czerwca 2021 r. Wójt Gminy L. przesyłając dokumenty otrzymane od strony, zwrócił się do Zespołu Szkół Specjalnych C w K. z prośbą o udzielenie informacji dotyczącej możliwości realizacji wymienionych zaleceń z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka P.S.. O ile zatem organ dysponował aktualnym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności dziecka i potrzebie kształcenia specjalnego, to nadal nie wykazał, że wskazana przez niego placówka, która jest położona bliżej miejsca zamieszkania dziecka, może zapewnić córce skarżącej odpowiednie metody pracy i nauki, dostosowane do stopnia jej niepełnosprawności. W istocie rozstrzygnięcie organu z [...]. jest tożsame z rozstrzygnięciem z [...] 2020 r.

Rację ma skarżąca wskazując, iż pomimo zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego organ nie rozpoznał indywidualnych potrzeb rozwojowych, edukacyjnych i możliwości psychofizycznych dziecka strony. Działania organu, tj. zapytania skierowane do dyrektorów placówek, które są w ocenie organu "najbliższe" oraz analiz kwalifikacji zawodowych nauczycieli zatrudnionych w placówce oświatowej w kontekście zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego powinny zostać podjęte po złożeniu wniosku, a efekt poszukiwania "najbliższej szkół", która spełnia zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego powinien znaleźć odzwierciedlenie w udzielanej skarżącej odpowiedzi na wniosek, tak, aby skarżąca mogła co do nich zająć stanowisko. Sąd w pełni zgadza się z twierdzeniem strony, że z analizy dokumentów nie wynika, aby oprócz zbadania kryterium geograficznego i zapytania skierowanego do Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych C w K., czy dziecko niepełnosprawne legitymujące się orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego może realizować obowiązek nauki w szkole, organ wziął pod uwagę indywidualne potrzeby edukacyjne, fizyczne i psychiczne dziecka, a następnie zestawił je z realnymi możliwościami zaproponowanej placówki oświatowej.

Jak wynika tymczasem z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, zespół orzekający zdiagnozował u dziecka zespół wad wrodzonych pod postacią Cri-du-chat, padaczkę i niepełnosprawność intelektualną w stopniu znacznym. Zalecił, jako formę kształcenia specjalnego – szkołę specjalną i jako taką wskazał Niepubliczną A mieszczącą się w Ł. Skoro zatem w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, jak i we wniosku matki została określona konkretna szkoła, która jako "najbliższa" najpełniej realizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, to zgodnie z wytycznymi WSA w Łodzi zawartymi w wyroku z 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 975/20, po stronie organu powstał wymóg wykazania, że wskazana przez niego placówka oświatowa będzie mogła w takim samym stopniu, jak szkoła wskazana przez zespół orzekający realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i że zmiana szkoły trakcie I etapu edukacji nie spowoduje dla dziecka niekorzystnych skutków. Tymczasem już z samej odpowiedzi Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych C w K. wynika, że o ile placówka ta ma wykwalifikowaną kadrę pedagogiczną, która stale doskonali swoje umiejętności i podnosi kwalifikacje zarówno w zakresie najnowszych metod kształcenia jak i terapii, nauczyciele mają ukończone liczne formy doskonalenia zawodowego tj. studia podyplomowe, kursy kwalifikacyjne i doskonalące, również w zakresie metod komunikacji alternatywnej AAC, to nie posiadają oni kwalifikacji w zakresie metody PECS. Zawarta w odpowiedzi na zapytanie Wójta deklaracja dyrektora szkoły, iż Szkoła Specjalna w K. w przypadku pojawienia się potrzeby prowadzenia zajęć z wykorzystaniem metody PECS jest w stanie zapewnić kadrze nauczycielskiej dodatkowe szkolenie w tym zakresie jest niewystarczająca.

Jednocześnie z pisma Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych C w K. z 04.11.2021 r., będącego odpowiedzią na pytania A.S. skierowane w piśmie z 18 października 2021 r., wynika, iż szkoła ta nie zajmuje się rehabilitacją uczniów. Szkoła ta nie posiada również gabinetu pielęgniarki. Tymczasem jak wynika z pism skarżącej, P.S. przyjmuje leki 3 razy dziennie i w szkole, do której aktualnie uczęszcza leki te podaje lekarz. Zespół Szkół Specjalnych C w K. nie zapewnia bezpłatnych posiłków dla swoich uczniów, w sytuacji natomiast, gdy w Niepublicznej Podstawowej A w Ł., posiłki dla córki skarżacej są bezpłatne wraz z wyjściami do kina, teatru czy do zoo.

Sąd stwierdził, że w niniejszym przypadku, co potwierdza także treść odpowiedzi na skargę, organ nie wziął pod uwagę i nie przeanalizował orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 27 listopada 2020 r., którym przecież dysponował. Tymczasem rolą organu było wykazanie, że szkoła wskazana przez Wójta posiada warunki odpowiednie do kształcenia dziecka skarżącej, co najmniej na takim samym poziomie, jak placówka, do której uczennica uczęszcza i że co najmniej w takim samym stopniu zagwarantuje ona realizację specjalnych potrzeb dziecka, jak Niepubliczna Szkoła dla Dzieci o Specjalnych Potrzebach Rozwojowych w Ł. oraz że zmiana placówki szkolnej w trakcie roku szkolnego po takim czasie (6 lat) jest możliwa, biorąc po uwagę dobro dziecka.

Podkreślenia wymaga za składem sędziowskim orzekającym w spr. III SA/Łd 975/20, że odbiorcą uprawnień opisanych w omawianej regulacji prawnej są dzieci niepełnosprawne, zarówno w zakresie ruchowym, jak też w zakresie ograniczeń intelektualnych. Ocena potrzeb i możliwości takich osób powinna zatem być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, roztropny i delikatny, a przede wszystkim z wykorzystaniem wiedzy fachowej (por. wyrok NSA z 14 lipca 2020 r., I OSK 1604/19). Nie bez znaczenia w zapewnieniu realizacji konstytucyjnego prawa do nauki niepełnosprawnego ucznia pozostają również okoliczności związane z jego adaptacją w danej placówce szkolnej, zwłaszcza przy uwzględnieniu rodzaju niepełnosprawności i stwierdzonych schorzeń. Nie wystarczają więc w każdym przypadku tylko okoliczności związane z realizacją zaleceń orzeczenia o kształceniu specjalnym, gdyż liczy się także kwestia związana z psychofizycznymi cechami ucznia. Okoliczności zatem związane z pogorszeniem się stanu psychicznego dziecka skarżących, wynikłe ze zmiany szkoły, nie mogą zostać zbagatelizowane i ocenione jako nie mające znaczenia dla treści podejmowanej w tym względzie czynności w przedmiocie zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki podczas przewozu niepełnosprawnego dziecka do określonej placówki szkolnej (por. Wyrok WSA w Kielcach z 23 listopada 2021 r., II SA/Ke 809/21, Lex numer 3274797 oraz wskazany w nim wyrok WSA w Krakowie z 2 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 308/20).

Jak wynika z akt sprawy córka skarżącej – P.S. jest uczniem Niepublicznej Podstawowej A mieszczącej się w Ł. przy ul. B 10/12 od 6 lat. Z załączonego do skargi pisma Niepublicznej A z 24 maja 2021 r. wynika, że zdaniem specjalistów córka skarżącej jest nieufna, wycofana w nowym środowisku, często zbuntowana, od kilku lat pracuje z tym samym zespołem nauczycieli i terapeutów, co ogranicza ataki buntu, przekory i zamykania się w sobie. Dodatkowo uczennica jest w burzliwym okresie dojrzewania, żadna zmiana, a zwłaszcza duża zmiana, jak np. inna szkoła nie wpłynie na nią dobrze. Wskazano, że znając P. nie będzie chciała z nikim współpracować, nie będzie nawet chciała wejść do budynku. W tym właśnie kontekście należy rozpatrywać zasadność zmiany placówki.

Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu. Szkołą najbliższą jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z 2016 r. - Prawo oświatowe (tak w wyroku NSA z 28 października 2021 r., III OSK 3941/21, Lex numer 3256720). Okoliczności zatem związane z pogorszeniem się, najogólniej mówiąc, stanu psychicznego dziecka skarżącej, wynikłe ze zmiany szkoły, nie mogły zostać zbagatelizowane i ocenione jako nie mające znaczenia dla treści podejmowanej w tym względzie czynności w przedmiocie zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki podczas przewozu niepełnosprawnego córki skarżącej do określonej placówki szkolnej. Skoro z załączonych do akt dokumentów, wynika, że córka skarżącej wykazuje ataki buntu i zamykania się w sobie, a tak duża zmiana jak zmiana szkoły nie wpłynie na nią dobrze, to te aspekty wpisują się właśnie w ów indywidualny element potrzeb i możliwości takich osób, wynikły z wiedzy fachowej odpowiednich specjalistów, by osiągnąć cel zapewnienia takiej osobie nie tylko właściwej opieki ale i kształcenia, stosownie do stopnia i rodzaju jej niepełnosprawności. Aspekty te nie mogły być więc zupełnie pominięte przy podejmowaniu przedmiotowej czynności.

To do organu należy rzeczowe ustalenie, na podstawie materiału dowodowego, która placówka szkolna będzie właściwa dla zapewnienia opieki stosownej do stopnia i rodzaju niepełnosprawności konkretnego dziecka. Ocena potrzeb i możliwości każdego dziecka niepełnosprawnego powinna być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, z wykorzystaniem wiedzy fachowej (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. I OSK 1604/19, CBOSA). W szczególności organ powinien poddać szczegółowej analizie orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, w którym opisano m.in. rodzaj niepełnosprawności (szczegółowa diagnoza), a także zalecenia dotyczące dalszego sposobu postępowania z dzieckiem (w tym także dotyczące dalszego kształcenia) wraz z uzasadnieniem. Takiej pełnej oceny, wbrew twierdzeniom Wójta Gminy L., w rozpoznawanej sprawie zabrakło.

Organ ponownie w sposób ogólnikowy odniósł się do przedłożonych przez skarżącą dokumentów dotyczących jej dziecka. Nie dokonał pogłębionej analizy, na podstawie której mógłby stwierdzić, że placówka Zespołu Szkół Specjalnych C w K. jest w stanie zapewnić córce skarżącej wyszczególnioną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego edukację i opiekę. Z punktu widzenia niniejszej sprawy z informacji uzyskanej od placówki Zespołu Szkół Specjalnych C w K. nie wynika, aby placówka ta była w stanie zrealizować konkretne potrzeby córki skarżącej, w tym w szczególności zapewnić zajęcia rehabilitacyjne oraz osoby faktycznie wyspecjalizowane w komunikację alternatywną PECS, którą córka skarżącej opanowała bardzo dobrze (pismo Niepublicznej A w Ł.i z 24 maja 2021 r.).

Organ nie wskazuje na żadne konkretne dane ani dokumenty, pozwalające uznać że wszystkie indywidualne potrzebny córki skarżącej mogą być realizowane w Zespole Szkół Specjalnych C w K.. W szczególności organ powinien poddać szczegółowej analizie orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, w którym opisano m.in. rodzaj niepełnosprawności (szczegółowa diagnoza), a także zalecenia dotyczące dalszego sposobu postępowania z dzieckiem (w tym także dotyczące dalszego kształcenia) wraz z uzasadnieniem.

Z powyższych względów Sąd uznał za skutecznie podniesiony zarzut naruszenia prawa, który opierał się na twierdzeniach, że organ nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy, nie uzasadnił zaskarżonej czynności, a zwłaszcza nie wykazał zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA w Łodzi w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 975/20, że Zespół Szkół Specjalnych C w K. spełnia zalecenia lekarskie wskazane w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka skarżącej.

Ze względu na brak ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku i przeprowadzenia oceny prawnej w zakresie tych okoliczności - na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej organ winien będzie zastosować się do ww. wytycznych Sądu.

Jednocześnie z powyższych przyczyn brak było podstaw dla orzekania przez Sąd o uprawnieniu do uzyskania bezpłatnego dowozu i opieki dla córki skarżącej. Orzeczenie takie może mieć miejsce wyłącznie, gdy stan faktyczny sprawy jest bezsporny, na etapie administracyjnym zebrano dokumenty wskazujące na istnienie podstaw do uznania uprawnienia i w ocenie sądu, podstawy te nie budzą wątpliwości. Tymczasem w sprawie niniejszej organ w ogóle nie rozważył stanu faktycznego sprawy, błędnie uznając o braku obowiązku zapewnienia transportu i opieki. Orzeczenie sądu na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. nie może w takiej sytuacji zastępować orzeczenia organu. Wymagałoby to bowiem zebrania materiału dowodowego i jego oceny, gdy tymczasem sąd administracyjny nie prowadzi postępowania wyjaśniającego co do istoty i nie jest organem orzekającym merytorycznie.

Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej organ usunie powyższe uchybienia, w tym zgromadzi dokumenty niezbędne do oceny, czy zachodzi podstawa do uwzględnienia wniosku skarżącej oraz dokona - w zależności od wyniku swojej oceny - czynności materialno-technicznej uwzględniając treść art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe.

Brak było również podstaw do uwzględnienia żądania strony o wydanie przez Sąd orzeczenia w przedmiocie obowiązku gminy w zakresie zwrotu kosztów dojazdu małoletniej córki skarżącej z miejsca zamieszkania do Niepublicznej Podstawowej A mieszczącej się w Ł. w okresie od 1 września 2021 r. do dnia uznania obowiązku. Wskazać należy, że prawo do zwrotu kosztów choć wynika z przepisu ustawy, to konkretyzuje się poprzez zawarcie umowy. W sprawie niniejszej, w roku szkolnym 2021/2022 nie doszło do podpisania umowy pomiędzy gminą a skarżącą, gdyż z takim wnioskiem strona nie wystąpiła. Z treści wniosku z dnia 6 sierpnia 2021 r. oraz skargi wynika natomiast jednoznacznie, że skarżąca występowała do Wójta Gminy L. o zapewnienie bezpłatnego transportu oraz opieki nad córką w trakcie przewozu do szkoły. Tym samym brak jest przesłanek do rozpatrywania obecnie przez Sąd żądania strony o zwrot kosztów dowozu córki do szkoły za okres wskazany w skardze.

O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II, wydanym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.).

k.ż.