Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1454/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 125 w zw. 245 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 100 poz 1086
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna - Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Protokolant: referent stażysta Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia i określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011 r. w wyniku wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...] decyzją ostateczną z dnia z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] wydaną wobec XA, dalej: "podatnik", "skarżąca"), kod podatnika:[...], Nr obiektu:[...] , dokonał wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2011 w kwocie [...] zł.

W dniu[...] sierpnia 2014r. wpłynęła sporządzona przez podatnik korekta stanu nieruchomości na dzień[...] grudnia 2008r. podanego w informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, gruntach rolnych i lasach, dotycząca nieruchomości położonej w [...] przy[...], w której podatnik podała faktyczne powierzchnie "budynku pozostałego" znajdującego się na tej nieruchomości. Według korekty jest to powierzchnia 26,95 m2 (pierwotnie - 35,75m2) . Różnica wynika z wyłączenia 8,80m2 powierzchni wiaty. Nadto, obiekt początkowo był przez podatnika deklarowany jako budynek gospodarczy wykorzystywany na własne potrzeby mieszkaniowe, a w korekcie informacji ujawniony został w pozycji – "budynki pozostałe".

Dodatkowo z ustaleń faktycznych wynika, że co najmniej od [...] grudnia 2008r. grunt jest w całości klasyfikowany jako budowlany (B) i winien podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, a nie jak przyjęto w decyzji z dnia [...] stycznia 2010r. - opodatkowaniu podatkiem rolnym.

Wobec tego organ podatkowy stwierdził, że decyzja w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2011 została wydana na podstawie odmiennego stanu faktycznego.

Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014r. wznowił z urzędu postępowanie zakończone powyższą decyzją ostateczną przyjmując, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzje. Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] na podstawie art. 13 § 1, art. 21 § 1 pkt. 2, art.207 i art. 210, w związku z art. 254 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012r. poz.749 ze zm. ), dalej: "O.p.", art.1, art.3, art.4, art.6, art.6a, art.6c ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (t.j. Dz . U. z 2013r. poz.1381 ze zm.), art. 2, art. 3, art.4, art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2014r., poz.849 ze zm.), art.1, art.2, art. 3, art.4, art.5, art. 6 ustawy z dnia 30 października 2002r. o podatku leśnym (t.j. Dz. Nr 02 z 2013r. poz.465) :

- uchylił w całości własną decyzje ostateczną z dnia [....] stycznia 2011r. nr [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2011 w kwocie [...] zł

- ustalił podatnikowi XA wymiar podatku od nieruchomości za rok 2011 w kwocie [...] zł.

Prezydent Miasta w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że po wznowieniu postępowania dokonał wymiaru podatku od nieruchomości na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego "Geopoz" oraz na podstawie złożonej w dniu [...] sierpnia 2014r. przez podatnika informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych.

W odwołaniu podatnik wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wyjaśniła, że złożyła w dniu [...] sierpnia 2014r. korektę informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych na wezwanie organu. Jednakże nieruchomość znajdująca się przy [...] była zapisana przy odbiorze budynku mieszkalnego i podatki naliczano od nieruchomości według zapisanego stanu faktycznego. Od wydania decyzji stan ten nie uległ zmianie, a podatnik niczego nie zatajała. Nie otrzymała także żadnej informacji o zmianie klasyfikacji gruntów. W tym stanie rzeczy nie widzi podstaw do ponoszenia odpowiedzialności za skutki podatkowe zaistniałej sytuacji.

Prezydent Miasta przekazując odwołanie organowi wyższej instancji wyjaśnił, co następuje: z zapisów z księgi wieczystej [...] wynika, że XA od 2002r., jest jedynym właścicielem nieruchomości przy u. [...] na którą składa się zabudowana domem mieszkalnym działka o numerze geodezyjnym [...] o powierzchni 1151 m2. W roku 2002 została zakończona budowa domu mieszkalnego i co najmniej od 31 grudnia 2007r. w granicach działki ewidencyjnej figuruje użytek gruntowy oznaczony literą B. Podatniczka na wezwanie tutejszego organu, zgłosiła fakt zakończenia budowy domu, składając w dniu [...] września 2002r. deklarację-wykaz nieruchomości. W corocznych decyzjach Prezydenta Miasta pomyłkowo nadal podatek naliczany był od gruntów stanowiących użytki rolne, a nie za grunt budowlany jak to wynikało z ewidencji gruntów i budynków i złożonego zeznania. Ustalany był corocznie podatek od kategorii: budynki mieszkalne o wysokości powyżej 2,2m o powierzchni 96,64 m2; budynki pozostałe o wysokości powyżej 2,2m o powierzchni 35,75 m2 , powierzchnia gruntów stanowiących użytki rolne 0,1151 ha. Dnia [...] sierpnia 2014r., na wezwanie organu podatkowego, XA złożyła korektę informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych ze stanem obowiązywania na dzień [....] grudnia 2008r., w której zadeklarowała inną niż dotychczas powierzchnię budynku pozostałego znajdującego się na gruncie ( mniejszą o 8,80 m2.). Organ podatkowy jednocześnie ustalił, że podatek od gruntu ustalany jest corocznie błędnie, nie zgodnie z zapisami ewidencji gruntów i budynków. Dnia [...] sierpnia 2014r. wznowił postępowania za lata 2009-2014 po czym w całości uwzględnił wniosek podatnika. Dnia [...] sierpnia 2014r. Prezydent Miasta [...] wydał decyzje w sprawie zobowiązania pieniężnego za lata 2009-2014, w których uchylił w całości decyzje w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego i ustalił wymiar podatku od nieruchomości przyjmując jako podstawy opodatkowania: budynki mieszkalne o wysokości powyżej 2,2m o powierzchni 96,64 m2 ; budynki pozostałe o wysokości powyżej 2,2m o powierzchni 26,95 m2 ; pozostałe grunty o powierzchni 1151 m2 .

Odnosząc się do zarzutu , że w składanej w tym roku korekcie deklaracji jedyna zmiana dotyczyła powierzchni budynku pozostałego organ podatkowy przyznaje rację podatnikowi. W wyniku popełnionego błędu, organ I instancji nie uwzględniał w corocznie wydawanych decyzjach w sprawie podatku gruntów pozostałych tak jak to zeznała podatnik i jak to wynika z ewidencji gruntów i budynków. Przepis art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne jednoznacznie wskazuje na konieczność uwzględniania danych z ewidencji gruntów i budynków przy wymiarze podatku od nieruchomości. Dlatego organ I instancji wnosi o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Samorządowe Kolegium odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] , na podstawie art. 13 §1 pkt 3, art. 220 §2, art. 233 §1 pkt 1 i pkt 2 lit a) O.p. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej uchylenia własnej decyzji z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011r., a w pozostałym zakresie uchyliło decyzję i ustaliło wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2011r. na kwotę [...] zł. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy stwierdził, co następuje: na podstawie złożonej przez podatnika korekty informacji o nieruchomościach (nie ma przy tym znaczenia czy złożenie tej korekty nastąpiło na wezwanie organu podatkowego czy z woli samego podatnika) organ podatkowy pierwszej instancji, powziął wiadomość co do rzeczywistej powierzchni użytkowej budynku gospodarczego znajdującego się na opodatkowanej nieruchomości. Okoliczność ta wypełniała przesłankę wznowienia , o której mowa w art. 240 §1 pkt 5 O.p. Takich natomiast cech nie można przypisać podniesionemu (jako podstawa wznowienia) przez organ pierwszej instancji argumentowi o ujawnieniu faktycznego sposobu zaklasyfikowania gruntów wchodzących w skład nieruchomości. Zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, dane zwarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią m. in. podstawę wymiaru podatków i świadczeń. Organy podatkowe nie są uprawnione do ustalania innej podstawy wymiaru podatku, gdyż dane wskazane w ewidencji, zapisy wynikające z ewidencji gruntów i budynków są dla organów wiążące.

Brak staranności organu miał miejsce przy weryfikacji deklaracji złożonej przez podatnika w 2002r. bowiem w tej dacie grunt o powierzchni 1.151m2 tam wykazany był jako pozostały. Jednakże nie ma to znaczenia dla oceny zasadności działania organu pierwszej instancji, gdyż podstawą do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [....] stycznia 2011r. było skorygowanie powierzchni użytkowej budynku gospodarczego.

Tym samym zaistniała podstawa do uchylenia tej decyzji i ustalenia zobowiązania podatkowego za 2011r. z uwzględnieniem korekty informacji. W rezultacie na podatnika została wydana, w wyniku wznowienia postępowania, decyzja ustalająca za rok 2011 wyłącznie podatek od nieruchomości.

Podatek od nieruchomości nie został naliczony w sposób prawidłowy. W pierwotnej deklaracji z 2002r.) obiekt budowlany został wykazany jako - pozostałe wolnostojące budynki gospodarcze, znajdujące się na nieruchomości wykorzystywane wyłącznie na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych podatnika, z wyjątkiem garaży - taki obowiązywał wówczas wzór druku wypełnianego dla potrzeb wykazania posiadanych nieruchomości. W korekcie, tan sam przedmiot - oczywiście o powierzchni użytkowej pomniejszonej o 8,80m2 wiaty – został wpisany w pozycji budynki pozostałe. Wynikało to z faktu, że w obecnym druku informacji o nieruchomościach nie było po prostu takiej , jak poprzednio wskazania/rubryki. Żaden dowód nie wskazuje aby doszło do zmiany kwalifikacji obiektu. Podatnik w oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2014r. opisała obiekt jako budynek gospodarczy - czyli o takim charakterze jak ujawniony w pierwotnej deklaracji, a w odwołaniu podkreśla, że stan rzeczy na nieruchomości od czasu wydania decyzji z [...] stycznia 2011r. nie uległ zmianie, nie zostały zatajone także żadne dane. Należało przyjąć, że wolą podatnika było ujawnienie tego obiektu w sposób wyżej opisany, a jedynie obecnie obowiązujący wzór Informacji w podatku od nieruchomości nie przewidywał stosownej pozycji. Ten aspekt ma znaczenie dla sposobu opodatkowania rzeczonego budynku ponieważ podjęta na rok podatkowy 2011 uchwała Rady Miasta[...] z dnia [...] listopada 2010r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2011r., wyodrębniała wyraźnie poprzez wysokość ustalonej stawki podatkowej, dwa rodzaje budynków:

a) wolnostojące budynki gospodarcze wykorzystywane wyłącznie na zaspokojenie własnych potrzeb podatnika i związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, nie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, z wyjątkiem garaży

dla których określona była stawka podatkowa [...] zł od 1m2 powierzchni użytkowej oraz

b) pozostałe, w tym zajęte na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego - dla których z kolei określono stawkę [...] zł od 1m2 powierzchni użytkowej.

Ustalając zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2011r. organ podatkowy I instancji w decyzji z dnia [...] stycznia 2011r., zastosował wobec zadeklarowanego obiektu stawkę [....] zł/1m2 , natomiast przy w decyzji wydanej po wznowieniu postępowania z dnia [...] sierpnia 2014r., przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, ustalając zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za 2011r. przyjął stawkę [...] zł/1m2. Dlatego też Kolegium uchyliło decyzję w części dotyczącej naliczenia podatku od nieruchomości i ustaliło go w sposób następujący:

- budynki mieszkalne o wysokości powyżej 2,20m - 96,64m2, stawka [...]zł/1m2, podatek – [....]zł;

-pozostałe budynki o wysokości powyżej 2,20m - 26,95m2, stawka [...] zł, podatek –[...] zł;

- grunty pozostałe - 1.151m2, stawka 0,41zł/1m2, podatek – [...] zł. Razem podatek od nieruchomości (po zaokrągleniu) – [...] zł.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca stwierdziła, że wszystkie okoliczności sprawy są znane i klarowne od samego początku . Nastąpiła jedynie zmiana wymiaru budynku gospodarczego , który został uwzględniony w deklaracji co nie ma wpływu na istotną zmianę wymiaru podatku. Sprawa dotyczy wymiaru opłat za grunt w wymiarze 1.151 m2. Zgodnie z przepisami gdy budowa została odebrana , wówczas nastąpiła już klasyfikacja i zobowiązanie pieniężne. Zobowiązania za lata 2010-2014 powstało w momencie doręczenia decyzji organu podatkowego. Z ustalonej wysokości zobowiązania podatnik się wywiązała. Dotychczas nie otrzymała żadnej informacji pisemnej, wskazującej na zobowiązanie o innym wymiarze , albo która miałaby na celu przeklasyfikowanie gruntów. Skarżąca nie jest zobowiązana do posiadania w tym zakresie wiedzy. Ponieważ organ podatkowy popełnił błąd do którego się przyznał nie powinna ponosić konsekwencji finansowych, bowiem prawo nie działa wstecz.

W piśmie procesowym z dnia [...] września 2016r. skarżąca wniosła uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2016r. ,[...] w części ustalającej wysokość zobowiązania w zakresie podatku od nieruchomości za rok 2011 co do kategorii składnika opodatkowania - pozostałe grunty i umorzenie postępowania w tej części oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Decyzji zarzuciła naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] naruszenie przepisu art.128 w zw. z art.245§1 pkt 1 O.p. , polegające na wznowieniu postępowania podatkowego, zakończonego prawomocną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2011r., nr [...] w sprawie wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r., także w części dotyczącej ustalenia wysokości podatku rolnego , mimo braku podstaw ustawowych w tym zakresie. Uzasadniając żądanie stwierdziła, że organ I instancji był uprawniony do wznowienia postępowania tylko i wyłącznie w zakresie składnika opodatkowania określonego jako wolnostojący budynek wykorzystywany na własne potrzeby , co stwarzało możliwość do uchylenia prawomocnej decyzji tylko i wyłącznie w części dotyczącej tegoż składnika opodatkowania. Uchylenie ostatecznej decyzji dotyczącej zobowiązania pieniężnego podatniczki, również w zakresie podatku rolnego nie było prawnie możliwe , albowiem w korekcie [...] sierpnia 2014 r., brak jest jakichkolwiek nowych informacji co do przeznaczenia gruntu , które mogłyby być uznane z nowe w rozumieniu art. 240§1 pkt 5 O.p. Stanowisko powyższe potwierdza organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z którego wynika , że przeznaczenie gruntu organ I instancji ustalił z urzędu na podstawie pisma z dnia [...] kwietnia 2014 r., Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego nr [...].

Dodatkowo zasadny jest pogląd organu odwoławczego, że nie jest podstawą wznowienia fakt ujawnienia zaklasyfikowania gruntu wchodzących w skład nieruchomości skarżącej albowiem z uwagi na treść art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego , podstawą wymiaru podatków i świadczeń są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków , które to są wiążące dla organ administracji podatkowej i winny im być znane z urzędu.

Decyzja z dnia [...] stycznia 2010 r., była decyzją ostateczną, co powoduje , że ma do niej zastosowanie zasada wyrażona w art. 128 O.p. Zasada trwałości decyzji ostatecznych wyraża się w tym , że nie mogą one być co do zasady wzruszane , a ich podważenie może nastąpić jedynie w ściśle określonych przypadkach. Z przedstawionych wyżej argumentów wynika , że decyzja z [...] stycznia 2011 r., odnosiła się do podatku rolnego i podatku od nieruchomości.

Niewątpliwie nową okolicznością faktyczną w rozumieniu art.240§1 pkt 5 O.p. był fakt różnicy w metrach kwadratowych powierzchni jednego z budynków znajdujących się na działce będącej własnością XA , co upoważniało organ I jak i II instancji do rozpatrywania ponownie sprawy , ale tylko i wyłącznie w części dotyczącej ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości i to w zakresie składnika wolnostojącego budynku gospodarczego wykorzystywanego na własne potrzeby. W pozostałym zakresie brak było podstaw do kwestionowania prawomocnej decyzji, co winno spowodować wznowienie postępowania i uchylenie decyzji jedynie w części, do której odnosi się podstawa wznowienia. ( art. 245 § 1 pkt 1 O.p.).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Organ podatkowy bezpodstawnie nie uwzględniał w corocznie wydawanych decyzjach podatkowych za lata 2009-2014 kategorii gruntów pozostałych, tak jak to wynikało z ewidencji gruntów i budynków i zeznania skarżącej ( podatek ustalał od gruntów stanowiących użytki rolne o powierzchni 0,1151 ha, a nie za grunt budowlany). Co najmniej od [...] grudnia 2007r. w granicach działki ewidencyjnej figuruje użytek gruntowy oznaczony literą B. W dniu [...] września 2002r., skarżąca zgłosiła fakt zakończenia budowy domu.

Zasadnie natomiast postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014r. wznowił postępowania podatkowe zakończone decyzjami ostatecznymi, w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2009-2014. Podstawę wznowienia stanowiła wniesiona dnia [...] sierpnia 2014r. przez skarżącą XA , korekta informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych ze stanem obowiązywania na dzień [...] grudnia 2008r., w której zadeklarowała inną niż dotychczas powierzchnię budynku pozostałego znajdującego się na gruncie ( mniejszą o 8,80 m2.). W informacji tej zawarła nową okoliczność faktyczną, która bezspornie nie była znana organowi I instancji.

Jednakże bezpodstawnie organ I instancji , po wznowieniu postępowania , uchylił w całości decyzję ostateczną zamiast uchylenia tej decyzji tylko i wyłącznie w części dotyczącej budynku pozostałego znajdującego się na gruncie. W korekcie jaką złożyła podatniczka w dniu [...] sierpnia 2014 r., brak jest nowych informacji co do przeznaczenia gruntu. Niekwestionowany status prawny gruntów pozostałych ( według ewidencji użytek gruntowy oznaczony literą B) pozostawał niedostrzeżony przez organ podatkowy pomimo że art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wskazuje dane z ewidencji gruntów i budynków są dla organów podatkowych wiążące.

W opinii sądu uchylenie po wznowieniu postępowania decyzji o łącznym zobowiązaniu pieniężnym w całości (a więc także w części dotyczącej ustalenia wysokości podatku rolnego) stanowiło naruszenie art.128 w zw. z art.245§1 pkt 1 O.p. Zasada trwałości decyzji ostatecznych wyraża się w tym , że nie mogą one być co do zasady wzruszane , a ich podważenie może nastąpić jedynie w ściśle określonych przypadkach.

Rozpatrując ponownie sprawę organ podatkowy I instancji uwzględni przedstawioną w uzasadnieniu wyroku wykładnię prawa i uchyli decyzję ostateczną w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za badany rok w zakresie składnika wolnostojącego budynku gospodarczego wykorzystywanego na własne potrzeby.

Dlatego sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. , art. 200, art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.