Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 713/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129  ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi K. B. na decyzję Wojewody z dnia 5 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Będąca przedmiotem niniejszej sprawy skarga K. B. na decyzję Wojewody z dnia 5 października 2016 r., nr [..], wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 8 listopada 2014 r. K. B. i D. B. wystąpili do Starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, o ustalenie i wypłatę, na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [..] położoną we wsi O., gmina W. w związku z posadowieniem na niej linii elektroenergetycznej, w tym odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości. Wnioskujący wskazali, że linia ta została posadowiona m.in. na należącej do nich nieruchomości na podstawie decyzji Naczelnika Gminy z dnia 20 lutego 1980 r. nr [..], wydanej w trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1974, nr 10, poz. 64 ze zm.), mocą której udzielono Zakładowi Energetycznemu zezwolenia na budowę linii energetycznej 110 kV [..].

W toku postępowania Starosta podjął kroki w celu ustalenia jakich nieruchomości dotyczyła decyzja Naczelnika Gminy z dnia 20 lutego 1980 r. W tym celu włączył do akt sprawy: decyzję Naczelnika Gminy z dnia 20 lutego 1980 r. nr [..]; decyzję Wojewódzkiego Zarządu Gospodarki Przestrzennej z dnia 14 lipca 1978 r. nr [..], która ustalała miejsce i warunki realizacji budowy linii energetycznej napowietrznej 110 kV [..]; plan realizacyjny inwestycji z lutego 1978 r., który był załącznikiem do tej decyzji i zawierał opis techniczny, podstawę opracowania, uzupełnienie celowości budowy linii, zakres opracowania, ogólną charakterystykę inwestycji, opis trasy linii oraz uzgodnienia lokalizacyjne; pismo A. wskazujące na bezzasadność złożonego wniosku; wykaz właścicieli tom I/W2, będący częścią Projektu Technicznego o symbolu [..], który był załącznikiem do decyzji Wojewódzkiego Zarządu Gospodarki Przestrzennej z dnia 14 lipca 1978 r.; wykaz właścicieli gruntów gminy– aneks do tomu I/W2 z obiektu [..]; decyzję [..] udzielającą pozwolenia na budowę linii 110 kV relacji [..] z dnia 5 maja 1983 r.; protokół z odbioru technicznego linii 110 kV [..] odc. 106 – 110 z dnia 9 lipca 1985 r.

W rezultacie decyzją z dnia 12 sierpnia 2015 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 782 ze zm.), Starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania w sprawie wydania decyzji ustalającej odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w O. gmina W., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [..] o pow. 0.5100 ha, która zabudowana jest linią elektroenergetyczną 110 kV.

Uzasadniając Starosta wyjaśnił, że legitymowanym do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie jest tylko i wyłącznie osoba wywłaszczona, w stosunku do której nastąpiło ograniczenie prawa korzystania z nieruchomości, a nie każdy późniejszy właściciel nieruchomości, który nabył i korzystał z nieruchomości w stanie, w jakim znajdowała się ona już po ograniczeniu prawa do korzystania z niej. Z akt sprawy wynika zaś, że w dniu wydania decyzji Naczelnika Gminy nr [..] z dnia 20 lutego 1980 r., na podstawie której udzielono Zakładowi Energetycznemu zezwolenia na budowę linii energetycznej 110 kV [..], właścicielem działki nr [..], z której po podziałach udokumentowanych wykazami zmian gruntowych powstała działka [..] była A. K., a nie wnioskujący D. B. i K.B. Przedmiotową działkę nabyli oni w dniu 8 maja 1985 r., na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [..]. Tym samym, jak stwierdził organ, nie przysługuje im roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.

Jednocześnie Starosta wyjaśnił, że przedmiotowa sprawa dotyczy ustalenia odszkodowania za ograniczenie, a nie za pozbawienie prawa do nieruchomości, o którym mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto, jak wskazał, ze zgromadzonych w sprawie materiałów wynika, że nikt nie odwołał się od decyzji z 1980 r. i nie ma pewności, że nie doszło do zawarcia porozumienia, o którym mowa w art. 35 ustawy z 1958 r. Brak jest także ustaleń, czy odszkodowanie zostało wypłacone i czy w ogóle o nie wystąpiono przed 1 stycznia 1998 r. tj. przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Domniemywać zaś należy, że jeżeli nie wystąpiono o odszkodowanie za straty w niedalekiej przyszłości po zakończeniu inwestycji, uprawniony do jego otrzymania tj. właściciel nieruchomości uznał, że strat takich nie poniósł. Obecni właściciele wniosek o odszkodowanie złożyli w listopadzie 2014 r., tj. po upływie ponad 30 lat od zakupienia nieruchomości, a to oznacza, że przez lata godzono się na obciążenie nieruchomości, nie podejmując żadnych czynności. Art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zaś zastosowania do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Od decyzji Starosty odwołanie wnieśli D. i K. B., domagając się jej uchylenia i podnosząc, że wydana została z naruszeniem:

- art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami - poprzez błędne przyjęcie, że uprawnienie do żądania zapłaty odszkodowania w tym trybie przysługuje wyłącznie wywłaszczonemu właścicielowi nieruchomości, a także poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten znajduje zastosowanie tylko do przypadków całkowitego pozbawienia praw do nieruchomości (a tym samym nie dotyczy sytuacji ograniczenia prawa własności nieruchomości) oraz wyłącznie do stanów faktycznych zaistniałych po wejściu w życie ustawy z 1997 r., czego konsekwencją była odmowa ustalenia odszkodowania w przedmiotowej sprawie mimo spełnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie;

- art. 4 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - poprzez pominięcie, że w definicji legalnej nieruchomości gruntowej ustawodawca posłużył się pojęciem części składowej, co - w sytuacji braku definicji legalnej tego pojęcia w ustawie o gospodarce nieruchomościami - wymaga odniesienia się do uregulowań zawartych w Kodeksie cywilnym dotyczących części składowych nieruchomości, za które uznawane są także prawa związane z własnością nieruchomości;

- art. 50 w zw. z art. 47 § 1 Kodeksu cywilnego - poprzez błędne przyjęcie, że nabyciu prawa własności nieruchomości w drodze umowy sprzedaży nie towarzyszy nabycie niezrealizowanego wcześniej uprawnienia do żądania zapłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości, jako części składowej tej nieruchomości;

- art. 21 ust. 2 Konstytucji RP - poprzez wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego z wyrażoną w tym przepisie zasadą, w myśl której wywłaszczeniu bezwzględnie musi towarzyszyć przyznanie odszkodowania;

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postepowania dowodowego w sprawie, w tym brak ustalenia okoliczności kluczowej dla niniejszego postępowania tj. czy w przeszłości zostało przyznane i wypłacone odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa własności przedmiotowej nieruchomości;

- art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - poprzez nieprzeprowadzenie dowodu w postaci opinii rzeczoznawcy majątkowego, obligatoryjnego w postępowaniach o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości;

- art. 107 § 1 k.p.a. - poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób, który wskazuje na brak przekonania organu, co do zajętego stanowiska, szczególnie w przedmiocie braku możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 129 ust. 5 pkt 3, co jednocześnie świadczy o naruszeniu zasady przekonywania sformułowanej w art. 11 k.p.a.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 9a w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.), Wojewoda uchylił decyzję Starosty z dnia 12 sierpnia 2015 r. w całości i orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w O., gmina W., oznaczonej jako działka nr [..] o pow. 0.5100 ha, w związku ze znajdującą się na niej linią elektroenergetyczną WN 110 kV relacji [..], wybudowaną na podstawie decyzji Naczelnika Gminy z dnia 20 lutego 1980 r., nr [..], wydaną w trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz.U. z 1974 r., ni 10 poz. 64 ze zm.).

Wojewoda uznał, że decyzja Starosty jest co do meritum prawidłowa, gdyż prawidłowo odmówiono w niej ustalenia odszkodowania w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami na rzecz obecnych właścicieli nieruchomości za szkody powstałe w wyniku wybudowania linii elektroenergetycznej, niemniej z uwagi na częściowo niewłaściwe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia oraz przede wszystkim ze względu na błędnie powołany numer księgi wieczystej, w której zapisana jest przedmiotowa nieruchomość, konieczne było uchylenie tej decyzji i orzeczenie jak w sentencji.

Wojewoda wyjaśnił na wstępie, że przedmiotowa sprawa dotyczy kwestii ustalenia odszkodowania za ograniczenie prawa własności nieruchomości położonej w O., gmina W., stanowiącej działkę nr [..] w związku z wybudowaniem na niej, na podstawie decyzji Naczelnika Gminy z dnia 20 lutego 1980 r., nr [..], linii energetycznej 110 kV. Wprawdzie w aktach sprawy brak jest załącznika do przedmiotowej decyzji, na podstawie którego można by ustalić przez które nieruchomości miała planowana linia przebiegać, lecz w sposób niewątpliwy wynika to z pozostałej dokumentacji zgromadzonej w sprawie, tj. m.in. z projektu technicznego linii 110 kV, który zawierał wykaz właścicieli gruntów z lutego 1978 r. oraz załączonego do niego planu trasy przedmiotowej linii. Z kolei, z wykazu zmian ewidencyjnych wynika, że będąca przedmiotem niniejszego postepowania działka nr [..] powstała z podziału działki nr [..], która powstała z podziału działki nr [..], ujętej w projekcie technicznym linii 110 kV oraz załączonym do niego planie trasy przedmiotowej linii.

Wojewoda wyjaśnił, negując stanowisko organu I instancji, że będący podstawą wniosku art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami odnosi się zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, jak i ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i znajduje zastosowanie także w odniesieniu do stanu faktycznego sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, o ile uprawnienie to nie zostało wcześniej zrealizowane, w szczególności sprawa nie została załatwiona w taki sposób, który wykluczałby tę możliwość. Ponadto, przez pozbawienie praw do nieruchomości na gruncie tego przepisu należy rozumieć także sytuację, gdy następuje ograniczenie prawa do nieruchomości przez zakładanie urządzeń infrastruktury technicznej.

Jednocześnie, przywołując treść art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Wojewoda wskazał, że prawo do ustalenia i wypłaty odszkodowania za szkodę wyrządzoną budową urządzeń infrastruktury technicznej na cudzym gruncie przysługuje tylko osobie, która była właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości w dniu powstania szkody, jej spadkobiercom albo osobie, która nabyła to prawo w wyniku przelewu przysługującej wywłaszczonemu wierzytelności. A zatem nie będzie nim każdy kolejny właściciel nieruchomości, który nabył (w drodze kupna lub darowizny) nieruchomość już obciążoną. Osobami uprawnionymi do otrzymania ustalonego w toku postępowania odszkodowania za trwałe zmniejszenie wartości nieruchomości (szkoda trwała) są wyłącznie osoby, którym przysługiwało prawo własności nieruchomości lub też prawo użytkowania wieczystego w dniu wydania decyzji zezwalającej zakładowi energetycznemu na budowę tych urządzeń. Wynika to z faktu, że z tym dniem nastąpiło ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości, a w konsekwencji trwałe obniżenie jej wartości. Przy czym wierzytelność o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (względnie ograniczenie prawa własności) nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość, albowiem nie jest roszczeniem wynikającym z zobowiązania realnego ani też nie podlega obowiązkowemu wpisowi do księgi wieczystej. Jest to roszczenie obligacyjne, a nie rzeczowe. Nie będąc obciążeniem "przylegającym" do nieruchomości, roszczenie o zapłatę odszkodowania nie jest skuteczne względem każdoczesnego właściciela nieruchomości, a obowiązek zapłaty odszkodowania nie przechodzi na nabywcę własności takiej nieruchomości.

Z uwagi na powyższe uznał Wojewoda, że wnioskujący nie mają legitymacji do wystąpienia ze zgłoszonym roszczeniem. Wnioskujący, będący obecnymi właścicielami działki nr [..] położonej we wsi O., nabyli tę nieruchomość w drodze umowy sprzedaży dopiero w dniu 8 maja 1985 r. i to nie od osoby wywłaszczonej, tj. która była właścicielem nieruchomości w dniu wydania decyzji zezwalającej na budowę na przedmiotowym gruncie linii elektroenergetycznej (A. K.), a kolejnych właścicieli nieruchomości – M. i M. K. W powołanej umowie nie zawarto zapisów odnośnie cesji roszczeń odszkodowawczych.

Wojewoda stwierdził także, że część należnego odszkodowania, tj. za straty w plonach, uprawach i zasiewach (tzw. szkody tymczasowe) przedawniała się, zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej, z upływem 3 lat od dnia wystąpienia szkody. W niniejszej sprawie szkody tymczasowe powstały w dniu wybudowania odcinka linii przebiegającego przez przedmiotową nieruchomość, tj. najpóźniej z dniem jej odbioru technicznego tj. 9 lipca 1985 r. Nie budzi zatem wątpliwości, że roszczenie w tym zakresie uległo przedawnieniu. Wojewoda wskazał jednocześnie, że odszkodowanie wypłacane było na wniosek osoby, która poniosła szkodę, natomiast zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, nie wypłacało się go w ogóle, jeżeli szkoda nie wystąpiła. Jeżeli zatem obecni właściciele nieruchomości nie złożyli wniosku o przyznanie odszkodowania w tym zakresie, to oznacza, to, że roszczenie uległo przedawnieniu. Tym samym nie można sprawy o zapłatę odszkodowania za tzw. szkody tymczasowe uznać za sprawę "wszczętą lecz niezakończoną ostateczną decyzją" przed wejściem w życie nowej ustawy. Treść wniosku o wszczęcie niniejszego postępowanie wskazuje, że jest to pierwszy wniosek D. B. i K. B. w tej sprawie.

We wniesionej do Sądu skardze skarżący K.B. domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji, podnosząc, ze wydana została ona z naruszeniem:

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – poprzez orzeczenie o uchyleniu w całości decyzji Starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z dnia 12 sierpnia 2015 r. oraz o odmowie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości w warunkach braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

- art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 136 k.p.a. - poprzez zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego na etapie postępowania odwoławczego w szczególności w zakresie dotyczącym historii budowy i uruchomienia linii energetycznej, które nastąpiło po nabyciu nieruchomości przez skarżącego i z którym to momentem należy wiązać ograniczenie prawa własności nieruchomości;

- art. 80 k.p.a. - poprzez błędną, opartą na niepełnym materiale dowodowym, ocenę stanu faktycznego w zakresie daty ograniczenia prawa własności nieruchomości, bez uwzględnienia okoliczności, że z uwagi na zaniechanie budowy elektrowni jądrowej w Ż. została również wstrzymana budowa linii energetycznej, a ukończenie budowy i uruchomienie linii nastąpiło już po nabyciu nieruchomości przez skarżącego, jak również bez uwzględnienia, że decyzja Naczelnika Gminy z dnia 20 lutego 1980 r., nr [..] nie stała się ostateczna z dniem wydania;

- art. 80 k.p.a. - poprzez błędną, dowolną ocenę materiału dowodowego, tj. aktu notarialnego z dnia 8 maja 1985 r., stanowiącego umowę sprzedaży nieruchomości, z której zapisów nie wynika, aby zbywane prawo własności nieruchomości było ograniczone, a zapłacona w związku z tym cena niższa, co również potwierdza, że o ograniczeniu prawa własności nieruchomości można mówić dopiero w okresie późniejszym, już po nabyciu nieruchomości przez skarżącego;

- art. 76 § 1 k.p.a. - poprzez dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią dokumentu urzędowego w postaci umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 8 maja 1985 r., bez przeprowadzenia wymaganego przez art. 76 § 3 k.p.a. przeciwdowodu;

- art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami - poprzez błędną ocenę, że skarżącemu nie przysługuje legitymacja do żądania ustalenia odszkodowania w sytuacji, kiedy ograniczenie prawa własności nieruchomości miało miejsce po jej nabyciu przez skarżącego i jego właśnie dotyczyło, a nadto w sytuacji, gdy z obowiązujących przepisów nie wynika, aby nabywcy nieruchomości nie przysługiwało roszczenie odszkodowawcze, które nie zostało zrealizowane przez jego poprzedników prawnych;

- art. 107 § 1 w zw. z art. 11 k.p.a. - poprzez oparcie uzasadnienia decyzji z dnia 5 października 2016 r. na poglądach wyrażonych w orzeczeniach dotyczących odmiennych stanów faktycznych, co stanowi zaprzeczenie zasady przekonywania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Wojewoda wyjaśnił, że spadek wartości nieruchomości w przypadku budowy urządzeń infrastruktury technicznej następuje w dniu wydania decyzji zezwalającej przedsiębiorstwu przesyłowemu na budowę tych urządzeń. To bowiem z tym dniem, a nie w dniu fizycznego wybudowania urządzeń następuje ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości i w konsekwencji trwałe obniżenie jej wartości. Podkreślił przy tym Wojewoda, że decyzja Naczelnika Gminy z dnia 20 lutego 1980 r. opatrzona była rygorem natychmiastowej wykonalności, a tym samym Zakład Energetyczny uzyskał możliwość wejście na nieruchomość oraz realizacji inwestycji z dniem jej wydania. Co więcej, w aktach sprawy znajduje się kopia decyzji z dnia 5 maja 1983 r., mocą której udzielono pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji i która zawierała zapis, że traci ona ważność, jeżeli budowa nie zostanie rozpoczęta w ciągu dwóch lat od daty wydania pozwolenia.

W piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2017 r. skarżący podkreślił, że stan faktyczny niniejszej sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony chociażby z uwagi na fakt, że Wojewoda w odpowiedzi na skargę przyznał, że cena nabycia ani inne ustalenia zawarte w umowie sprzedaży nieruchomości nie podlegały analizie w toku prowadzonego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Materialnoprawną podstawę kontrolowanej decyzji Wojewody stanowił art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.), zgodnie z którym Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

W rozpoznawanej sprawie ograniczenie korzystania z nieruchomości nastąpiło w oparciu o decyzję Naczelnika Gminy z dnia 20 lutego 1980 r. wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji zezwalającej, organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogły za zezwoleniem naczelnika gminy, a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy) zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Z kolei art. 36 ust. 1 powołanej ustawy stanowił, że odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia; w razie sporu wysokość odszkodowania ustala na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy). Odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w ciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od powstania szkody (art. 36 ust. 2). Właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania, jeżeli pomimo ograniczenia nie poniósł szkody (art. 36 ust. 3).

Zatem zgodnie z powołanym regulacjami termin przedawnienia roszczeń (3-letni) został ustanowiony jedynie w odniesieniu do odszkodowania za straty w zasiewach, uprawach i plonach. Takiego terminu nie przewidziano natomiast dla pozostałych roszczeń, co oznacza - zgodnie z zasadami prawa administracyjnego – że termin przedawnienia w tym zakresie nie obowiązuje (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 34/17, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Obecnie kwestie odszkodowania za wywłaszczenie i ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości regulują przepisy rozdziału 5 (art. 128 - 135) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przy czym, jak słusznie przyjął Wojewoda, przepisy te mają zastosowanie także do stanów faktycznych, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1111/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 335/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 397/11 – wszystkie dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r. (sygn. akt I OPS 1/06, dostępnej na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl) nowa ustawa, w braku przepisów przejściowych, ma zastosowanie do stanów aktualnych, ale i do zdarzeń wcześniej powstałych, jeśli nadal trwają, a bezpośrednie stosowanie nowych przepisów przede wszystkim odnosi się do zastanych w dniu wejścia ich w życie stosunków prawnych.

Dlatego też w rozpoznawanej sprawie podstawę prawną rozstrzygnięcia mogły stanowić przywołanej powyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie zaś z art. 128 ust. 1 tej ustawy wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Przy czym, stosownie do ust. 4 tego artykułu, odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

Z powołanego przepisu wynika, że roszczenie o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie jest skuteczne względem każdego właściciela nieruchomości, bowiem nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość i niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców nieruchomości (zob.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 325/15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 października 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 408/05 – dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odszkodowanie takie przysługuje wyłącznie osobie wywłaszczonej, a więc takiej, która była właścicielem nieruchomości w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej lub decyzji ograniczającej prawo korzystania z nieruchomości (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 34/17, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowadministracyjnym ustalono przy tym, że prawo takie przysługuje także spadkobiercom osoby wywłaszczonej. W takim wypadku bowiem ma miejsce sukcesja uniwersalna, w ramach której, bez konieczności podejmowania żadnych działań, nabywca wstępuje w ogół praw i obowiązków zbywcy. Przejście prawa do uzyskania odszkodowania wynika jednak wówczas z faktu wstąpienia w ogół praw i obowiązków, nie zaś z faktu nabycia prawa własności konkretnej nieruchomości (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 177/15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1001/14 – dostępne na stronie internetowej https:orzeczenia.nsa.gov.pl). Osobą uprawnioną do odszkodowania jest więc były, tj. w dacie wywłaszczenia, właściciel nieruchomości oraz jego następcy prawni na mocy sukcesji uniwersalnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Po 180/15, dostępne na stronie internetowej https:orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie wnioskujący – D. i K. B. nie są ani osobami wywłaszczonymi, gdyż nie byli oni właścicielami nieruchomości stanowiącej działkę nr [..] w dacie orzekania o ograniczeniu w korzystaniu z nieruchomości, ani nie są spadkobiercami po takim właścicielu. Wnioskujący nabyli nieruchomość stanowiącą obecnie działkę nr [..] w drodze cywilnej umowy sprzedaży nieruchomości. Akt notarialny Rep. A nr [..] sporządzony został w dniu 8 maja 1985 r. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu odbioru technicznego linii 110 kw wynika, że odbioru całej linii po jej realizacji na podstawie decyzji Naczelnika Gminy z dnia 20 lutego 1980 r., mocą której udzielono Zakładowi Energetycznemu zezwolenia na budowę, dokonano w dniu 9 lipca 1985 r.

Jak ustalono zaś w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uprawnionym do domagania się odszkodowania nie może być osoba, która nabyła nieruchomość w drodze umowy sprzedaży po wybudowaniu urządzeń. Obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się bowiem ściśle z faktem doznania uszczerbku w przysługującym danemu podmiotowi prawie własności (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 177/15, dostępne na stronie internetowej https:orzeczenia.nsa.gov.pl). Uprawnienia do żądania odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 w związku z art. 128 ust 4 nie ma nabywca nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej (nabywca syngularny). To nie on bowiem poniósł ewentualną szkodę wywołaną budową linii energetycznej, lecz zbywca nieruchomości. W przedmiotowej sprawie ograniczenie nastąpiło już w dacie wydania decyzji Naczelnika Gminy z dnia 20 lutego 1980 r. nr [..], wydanej w trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1974, nr 10, poz. 64 ze zm.), mocą której udzielono Zakładowi Energetycznemu zezwolenia na budowę linii energetycznej 110 kV. Faktyczna data ograniczenia możliwości korzystania z nieruchomości nie ma zaś znaczenia dla oceny legitymacji do uzyskania przedmiotowego odszkodowania.

Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że Wojewoda prawidłowo odmówił ustalenia na rzecz wnioskujących – D. i K. B. odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w O., gmina W., oznaczonej jako działka nr [..] o pow. 0.5100 ha.

Jednocześnie Sąd stwierdził, że w kontrolowanej decyzji Wojewoda wykazał podstawy do zastosowania dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. do uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia co do istoty sprawy. Uzasadnienie decyzji Starosty z dnia 12 sierpnia 2015 r. przedstawiało w niniejszej sprawie poglądy prawne niezgodne z obecnie utrwalonymi w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a osnowa tej decyzji, mimo jej zgodności z prawem, wskazywała błędny nr księgi wieczystej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 września 1987 r. wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA 220/87 (ONSA 1987, nr 2, poz. 67) wyjaśnił zaś, że: gdy zaskarżona decyzja narusza jedynie przepisy o postępowaniu administracyjnym, wówczas organ odwoławczy może uchylić ją i orzec co do istoty sprawy, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, chyba że był obowiązany do usunięcia uchybień tego rodzaju. Uchylenie decyzji w toku instancji z powodu błędnego powołania podstawy prawnej decyzji oraz niewłaściwego jej uzasadnienia jest sprzeczne z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego; wadliwości takie powinien usunąć organ odwoławczy. Ponadto, w wyroku z dnia 22 września 1981 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA 400/81, Sąd ten wskazał, że: jeżeli organ administracji państwowej działający w trybie odwoławczym nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego w sprawie i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, ma obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy, zamiast uchylać decyzję organu I instancji i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że decyzja Wojewody z dnia 5 października 2016 r. jest zgodna z prawem i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), oddalił wniesioną w niniejszej sprawie skargę.