Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 918/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 228
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2016 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r nr [...] . Dyrektor Izby Celnej w K. na podstawie art. 228 § 1 pkt 1, art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2015r. poz.613 z późn. zm.) stwierdził niedopuszczalność zażalenia pełnomocnika "A" Sp. z o.o. radcy prawnego W. Z. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. znak sprawy [...] odmawiające zawieszenia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w kwocie: 48 000,00 zł.

Stan sprawy jest następujący :

Naczelnik Urzędu Celnego w K. postanowieniem z dnia 12.02.2016r. znak sprawy [...] odmówił zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w kwocie 48 000,00 zł. wskazując jako stronę postępowania "A" Sp. z o.o., [...], reprezentowaną przez radcę prawnego W. Z., ul. [...] .

Powyższe postanowienie zostało skierowane za pośrednictwem Poczty Polskiej, bezpośrednio na adres Strony ( t.j. "A"Sp. z o.o., [...] ) z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, tj. radcy prawnego W. Z. , który na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa w dniu 05.05.2014r., potwierdzonego za zgodność z oryginałem w dniu 10 listopada 2015r. i złożonego do akt sprawy w dniu 16 listopada 2015r. zgłosił swój udział w sprawie.

W dniu 12.02.2016r. postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K. zostało doręczone Spółce z o.o. "A" , co zostało potwierdzone przez Stronę na "Potwierdzeniu odbioru".

W dniu 29.02 2016r. do Urzędu Celnego w K. wpłynęło zażalenie z dnia 23.02.2016r. na w/w postanowienie wniesione przez pełnomocnika radcę prawnego W. Z. .

Dyrektor Izby Celnej w K. po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, iż zażalenie jest niedopuszczalne. Wskazał, iż zgodnie z 239 Ordynacji podatkowej "W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W pierwszym etapie postępowania odwoławczego (postępowanie wstępne) organ II instancji podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie ( zażalenie ) jest dopuszczalne, czy zostało wniesione z zachowaniem terminu oraz czy odwołanie (zażalenie) spełnia wymagania, co do treści. W konsekwencji w tej fazie postępowania nie może podlegać ocenie zgodność z prawem decyzji, na którą wniesiono odwołanie. Decyzja ta może bowiem podlegać kontroli instancyjnej, a następnie sądowej tylko wówczas, gdy skuteczna będzie czynność, od której zależy uruchomienie postępowania odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 1998r. sygn. akt I/SA/Ka 361/97). Organ wskazał, iż niedopuszczalność odwołania ( zażalenia) - uregulowana w art.228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej - może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania ( zażalenia) z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Odwołanie ( zażalenie ) przysługuje od decyzji ( postanowienia) - odwołanie ( zażalenie) jest zatem niedopuszczalne, jeżeli decyzja ( postanowienie) nie weszła do obrotu prawnego (a więc pomimo, że została (o) wydana (e), nie została(o) stronie doręczona(e)), albo gdy czynność organu podatkowego nie jest decyzją ( postanowieniem), a stanowi czynność materialno-techniczną.

Organ odwoławczy badając dopuszczalność odwołania ( zażalenia) nie może wejść w ocenę zasadności odwołania ( zażalenia), a zatem wniosku o niedopuszczalność odwołania ( zażalenia) nie można wyprowadzić z oceny zarzutów i żądań podniesionych w odwołaniu ( zażaleniu).

Zdaniem organu odwoławczego analiza zgromadzonych dokumentów w sprawie ma na celu ustalenie, czy przedmiot zażalenia - postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K. - znajduje się w obrocie prawnym, gdyż jedną z przesłanek uznania za niedopuszczalne prowadzenie postępowania zażaleniowego jest m.in. doręczenie postanowienia Stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika. Doręczenie stanowi czynność materialno-techniczną organu podatkowego. Celem jej dokonania nie jest tworzenie nowej normy prawnej, jednakże wywołuje ona skutki prawne drogą faktów. Od prawidłowego doręczenia uzależniona jest skuteczność szeregu czynności podejmowanych przez organ podatkowy.

Sprawy doręczeń pism regulują przepisy rozdziału 5 Działu IV Ordynacji podatkowej w art. od 144 do 154. Wymienione przepisy mają charakter gwarancyjny, co oznacza, że organ podatkowy ma obowiązek ich przestrzegania z urzędu, a strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbań organu podatkowego lub podmiotu dokonującego doręczeń, np. poczty. Zgodnie z art. 144 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez upoważnione osoby.

W przekazanych przez Naczelnika Urzędu Celnego w K. aktach sprawy znajduje się sporządzone przez Spółkę z o.o. "A" w dniu [...] r. poświadczone za zgodność z oryginałem przez radcę prawnego W. Z. w dniu 10 listopada 2015r. pełnomocnictwo dla ww. radcy prawnego do reprezentowania ww. Spółki cyt.: " (...). (...) organami podatkowymi ( w szczególności naczelnikami urzędów skarbowych i celnych oraz (...), w sprawach (...) administracyjnych w których "A" Sp. z o.o. w warszawie występuje w charakterze (...) strony w postępowaniach administracyjnych(...).

Z akt sprawy wynika, iż ww. Pełnomocnik zgłosił się do udziału w sprawie w dniu 16 listopada 2015r.

Wobec powyższego zdaniem organu w sprawie ma zastosowanie przepis art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej stanowiący, że "jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Przepis ten nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w Ordynacji podatkowej zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji i postanowień) ustanowionemu pełnomocnikowi.

Z chwilą powzięcia przez organ wiedzy o ustanowieniu przez stronę pełnomocnika powinien mieć tenże pełnomocnik zapewniony czynny udział w postępowaniu tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne.

Organ odwoławczy zauważył, iż mimo że ustanowienie pełnomocnika nie nadaje mu przymiotu strony, musi on być traktowany w postępowaniu jako postać pierwszoplanowa (wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1997r., I SA/Lu 157/96). Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika nawet swoiste pierwszeństwo pełnomocnika przed podatnikiem w postępowaniu podatkowym.

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji nie doręczył postanowienia prawidłowo zamiast Pełnomocnikowi doręczył go Stronie tj. Spółce z o.o. "A" ).Zdaniem organu odwoławczego w sytuacji ustanowienia pełnomocnika nie ma żadnego znaczenia procesowego fakt, że decyzję "doręczono stronie postępowania podatkowego (wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 1996r., SA/Gd 1686/95).

Doręczenie pism podatnikowi nie jest bowiem wystarczające dla uznania, iż doręczenie to jest skuteczne. Wymaga się tu udziału pełnomocnika (wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1997r., I SA/Lu 157/96).Ustanowienie pełnomocnika zobowiązuje organ administracji do doręczania mu pism kierowanych do strony. Pominięcie pełnomocnika jest równoznaczne z pominięciem strony (wyrok NSA z dnia 10 lutego 1987r., SA/Wr 875/86).

Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji posiadając wiedzę o ustanowionym pełnomocnictwie, postanowienie z dnia 12 lutego 2016r. wysłał bezpośrednia na adres Strony. Wobec powyższego uznał organ odwoławczy, że w niniejszej sprawie nie doręczono decyzji skutecznie - co powoduje w konsekwencji, że przedmiotowe postanowienie nie weszło do obrotu prawnego. Okoliczność ta sprawia, iż wobec braku przedmiotu zażalenia, nie ma możliwości prowadzenia postępowania zażaleniowego. Z tych względów Dyrektor Izby Celnej w K. uznał wniesione zażalenie za niedopuszczalne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia Strony na postanowienie organu I instancji z dnia 12.02.2016r pełnomocnik strony zarzucił organowi rażące naruszenie art. 228 §1 punkt 1) Ordynacji podatkowej poprzez jego oczywiście bezzasadne zastosowanie w sytuacji, gdy zażalenie Strony było bez wątpienia formalnie prawidłowe, a zatem powinno zostać merytorycznie rozpoznane.

Mając na uwadze powyższe, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i o przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do dalszego prowadzenia i merytorycznego rozstrzygnięcia.

Ponadto wnoszę także o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia jest art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie, z którym organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania.

W doktrynie wskazuje się, iż niedopuszczalność odwołania może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych (por. C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). W ocenie organu zasadność stwierdzenia niedopuszczalności odwołania wynikała z faktu wystąpienia drugiej ze wskazanych przyczyn niedopuszczalności i związana jest z brakiem przedmiotu zaskarżenia. Organ stwierdził, iż rozstrzygnięcie organu pierwszoinstancyjnego, jako nieprawidłowo doręczone, nie mogło zostać uznane za wprowadzone do obrotu prawnego, bowiem wszelka korespondencja w toku postępowania administracyjnego winna być kierowana do pełnomocnika strony. Skoro postanowienie wydane w pierwszej instancji nie zostało doręczone pełnomocnikowi, nie weszło do obrotu prawnego, a zatem wniesienie od niego zażalenia było niedopuszczalne.

W ocenie Sądu stanowisko organu, na tle ustalonego i niekwestionowanego przez strony stanu faktycznego, zajęte w zaskarżonym postanowieniu nie znajduje uzasadnienia w przepisach Ordynacji podatkowej. W konsekwencji organ naruszył art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego bezpodstawne zastosowanie.

Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, skarżąca w toku postępowania była reprezentowana przez pełnomocnika. Organ I instancji, jak słusznie zwrócił uwagę Dyrektor Izby Celnej w treści spornego postanowienia ( vide str. 4 postanowienia) mimo posiadanej wiedzy o tym fakcie, doręczył postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry spółce z o.o. "A" . Postanowienie to zostało doręczone spółce dnia 12.02.2016 r. natomiast ustanowiony w sprawie pełnomocnik w dniu 29.02.2016r. wniósł zażalenie.

W ocenie Sądu w realiach omawianej sprawy nie sposób uznać, iż ze względu na fakt, że postanowienie pierwszej instancji nie zostało doręczone pełnomocnikowi spółki doszło do naruszenia dyspozycji art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. W myśl w/w przepisu, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Ustanawiając pełnomocnika strona najczęściej chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, jeżeli zatem organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa (por. postanowienie SN z dnia 9 września 1993 r. w sprawie sygn. akt III ARN 45/93, OSNC 1994 r., nr 5, poz. 112).

Jednakże podkreślenia wymaga przy tym, iż przepis art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej ma na celu funkcję gwarancyjną dla ochrony interesów strony, która mając ustanowionego pełnomocnika i dokonując przez niego określonych czynności procesowych, nie może ponosić ujemnych konsekwencji prawnych z powodu braku doręczenia konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie ustanowionemu pełnomocnikowi. Skutkiem powyższego, jeżeli w danej sprawie miało miejsce doręczenie aktu samej stronie z pominięciem pełnomocnika, należy ocenić, czy pociągnęło ono dla strony ujemne skutki procesowe (p. postanowienie NSA z dnia 3 grudnia 2010 roku sygn. akt I OSK 1940/10).

Jeżeli więc, spółka przekazała otrzymane postanowienie pełnomocnikowi, który wniósł w jej imieniu zażalenie to zażalenie takie należy uznać za wniesione prawidłowo. Procedura regulując zasady działania organów administracji publicznej przy rozpatrywaniu spraw indywidualnych, chroni w ten sposób podmioty, których wynik postępowania dotyczy, przed arbitralnością organów władzy publicznej i dowolnością postępowania.

Strona prowadzonego postępowania nie może doznać uszczerbku wskutek niewłaściwego, niezgodnego z prawem działania organu administracji publicznej. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych należało w tej sytuacji przyjąć, że jeżeli strona przekazała postanowienie pełnomocnikowi, a ten wniósł zażalenie w terminie, to brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości tego środka odwoławczego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się bowiem, że należy odróżnić brak doręczenia od doręczenia wprawdzie wadliwego, ale ostatecznie dokonanego (por. WSA w Warszawie w wyroku z 3 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 378/08, Lex Omega nr 477505), w szczególności wtedy, gdy środek odwoławczy zostanie złożony w terminie. Postanowienie zostało, zatem doręczone, mimo naruszenia art. 145 § 2 O.p. Podobnie w orzecznictwie oceniony został problem sytuacji odwrotnej, kiedy strona ustanowiła pełnomocnika w sposób skuteczny i z odpowiednim zakresem umocowania, a doręczenie zostało dokonano z jego pominięciem. Również wówczas przyjmuje się, że doręczenie, aczkolwiek z oczywistym naruszeniem art. 145 § 2 o.p., nastąpiło (tak NSA w wyroku z 19 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 283/07, Lex Omega nr 488005).

W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym sprawę uznać należy, iż postanowienie odmawiające zwieszenia postępowania weszło do obrotu prawnego i w konsekwencji nie można twierdzić, iż wniesione zażalenie było niedopuszczalne.

Stanowisko Dyrektora Izby Celnej zajęte w zaskarżonym postanowieniu, jest niekorzystne dla strony skarżącej, bowiem wbrew celowi unormowania zawartego w art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, powoduje pogorszenie jej sytuacji procesowej.

Zdaniem Sądu okoliczność, że doręczenie można zakwalifikować jako wadliwe, dokonane z naruszeniem art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, nie może być utożsamiana z brakiem doręczenia. Podkreślić, bowiem należy, że doręczenie pisma stronie mimo, że ustanowiła ona pełnomocnika, nie może być uznane za skuteczne wtedy, gdy wywołuje dla niej ujemne skutki procesowe (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r. w sprawie I SA/Wr 2995/98 niepubl.; S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 457).

Oznacza to, że nawet przy dokonaniu oceny, że w sprawie doszło do wadliwego doręczenia zaskarżonego postanowienia, nie spowodowało to ujemnych skutków procesowych dla strony, która skorzystała ze stosownego środka zaskarżenia, wnosząc go we właściwym terminie. W tym czasie również mogła skonsultować się ze swoim pełnomocnikiem (por. podobne stanowisko - wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 maja 2005 r., I SA/Bd 130/05, POP 2006, z. 1, poz. 3, OSP 2006, z. 11, poz. 123).

Końcowo wskazać należy, iż w wyroku z 16.10.2014r. sygn. akt II GSK 434/13 NSA przyjął, że wadliwość doręczenia postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary nie może być podstawą do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 w zw. z art. 239 o.p. skoro to postanowienie zostało doręczone Spółce, a Spółka w prawem określonym terminie złożyła zażalenie. To stanowisko NSA skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela .

W konsekwencji powyższego rozpoznając ponownie sprawę organ rozpozna merytorycznie zażalenie na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.