Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 881/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 16 par. 1, art. 129 par. 2, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 18 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia WSA Ewa Alberciak, , Protokolant Specjalista Agnieszka Kowalik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 roku sprawy ze skargi E. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej E. D. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 881/15

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.); art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz. UE L 2009 r. nr 30); art. 4 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 13, art. 15 ust. 5, art. 16 ust. 3, 5, 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L z 2011 r. nr 25); art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz.U. UE L z dnia 23 czerwca 2006 r. nr 171); art. 2 pkt 1 i pkt 15, art. 32 ust. 1 , art. 35 ust. 1, art. 73 ust. rozporządzenia Komisji (WE)nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE L z 2009 r. nr 316); ar. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE)nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników (Dz.U. UE L z dnia 2 grudnia 2009 r. nr 316); art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (DZ.U. UE L z 23 grudnia 2006 r. nr 368);art. 21 ust. 3, art. 30 ust. 1 i ust. 2, art. 31 ust. 8 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 173); § 2, § 3 ust. 1, § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. nr 40 poz. 329); § 1 ust. 1 pkt 2, 4, 5 rozporządzenia z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. z 2010 r. Nr 39 poz. 211 ze zm.) Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...], nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania E. D. płatności ONW- strefa nizinna I na rok 2014 oraz w przedmiocie nałożenia sankcji w wysokości 438,55 zł.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu [...] skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2014, w treści którego ubiegała się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) do działek rolnych A,B,C,D,E o łącznej powierzchni 5,58 ha. Do wniosku strona załączyła materiał graficzny, z zaznaczonym położeniem deklarowanych działek.

W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] kontroli na miejscu w gospodarstwie wnioskodawczyni stwierdzono następujące nieprawidłowości:

- zadeklarowana powierzchnia całkowita działki A ( 3,47 ha) jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej (2,49 ha);

- zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na działkach B i C;

zadeklarowana powierzchnia całkowita działki D ( 0,50 ha) jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej (0,42 ha).

Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządzony został raport nr 9005-00000027324/14, który został doręczony skarżącej.

Pismami z dnia [...] oraz z dnia [...] strona złożyła zastrzeżenia do raportu kontroli z dnia [...].

Rozpatrując wniesione zastrzeżenia wykonawca kontroli podtrzymał ustalenia zawarte w treści protokołu kontroli z dnia [...].

Następnie decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] odmówił przyznania stronie wnioskowanych płatności oraz orzekł o nałożeniu na skarżącą sankcji w wysokości 438,55 zł.

Odwołując się od powyższej decyzji E. D. zarzuciła naruszenie:

- art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny stanu faktycznego sprawy;

- art. 29 akapit 2 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 poprzez niewykorzystanie wszelkich możliwości weryfikacji pomiarów, w tym niewykonanie pomiarów fizycznych;

- wydanie decyzji w oparciu o ortofotomapę, bez przeprowadzenia dodatkowych możliwości dokonania pomiarów i bezzasadne przyjęcie, że ta metoda jest jedyną wiarygodną metodą;

- art. 27 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez przeprowadzenie kontroli niezapowiedzianej, w sytuacji gdy organ nie wykazał w żaden sposób, że skarżąca mogła zagrażać celowi kontroli, czym w konsekwencji naruszył art. 8 k.p.a.;

- naruszenie art. 11 k.p.a. poprzez nie odniesienie się do ustnych zastrzeżeń skarżącej i próśb o wyjaśnienie rozbieżności kontroli przeprowadzonej w roku 2005 i w 2014, a w konsekwencji naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez niepouczenie skarżącej o obowiązujących przepisach i uprawnieniach, choć to zgłoszenie organ winien potraktować jako żądanie skarżącej o udzielenie informacji;

- art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu polegające na późnym udzieleniu informacji i udostępnieniu materiałów na wniosek skarżącej z dnia [...], co nastąpiło [...], a więc tuż przed wydaniem decyzji organu I instancji;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie motywów zaskarżonej decyzji , nie odniesieniem się do wszystkich zarzutów skarżącej , nieczytelne i trudne do weryfikacji uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanej płatności.

W piśmie z dnia [...], złożonym w toku postępowania odwoławczego, zatytułowanym "uzupełnienie wniesionego odwołania" skarżąca wyjaśniła, że posiada siedlisko o powierzchni 9,64 ha, składające się z dwóch działek ewidencyjnych o nr [...] i [...], w skład których wchodzą działki zabudowane, grunty leśne, TUZ-y, grunty orne w ugorze, sad, rowy, nieużytki. Działki leżą w bezpośrednim sąsiedztwie cieku wodnego, zbiornika wodnego do 50 ha, obszaru Natura 2000 oraz rzeki Pilicy. Posiadane przez stronę działki rolne są użytkowane rolniczo, zgodnie z zasadami wzajemnej zgodności, spełniające wymogi dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska przez cały rok. W ocenie skarżącej analiza dostarczonego materiału dowodowego wskazuje, że osoba kontrolująca zakwalifikowała powierzchnie działek, które na dzień kontroli były użytkowane intensywnie, tj. były koszone dwa lub więcej razy. Ponadto błędnie zastosował do Trwałego Użytku Zielonego (TUZ- y) wyłączenie W1 odnoszące się do gruntów ornych. Skarżąca wyjaśniła, że zadeklarowane działki B i C to TUZ-y leżące na obszarze Natura 2000 otoczone lasami, z przepływającym ciekiem wodnym, wykorzystywane jako pastwiska utrzymujące się naturalnie w stanie odpowiednim do wypasu pokryte trawą i roślinami zielnymi. Na dzień przeprowadzanej kontroli w cieku wodnym przepływającym przez w/w działki mieszkały bobry. Rozbiór tam bobrowych przeprowadzone zostały dopiero na przełomie października i listopada 2014 r. przez [...] RDOŚ.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej regulują przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Dalej powołując się na rozporządzenie ONW z dnia 11 marca 2009 r. organ odwoławczy wskazał, że stosownie do § 2 rozporządzenia płatność przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, który:

- podjął zobowiązanie, o którym mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17maja 1999 r. oraz w art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r.;

- jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. , lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których prowadzona jest działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha, a nie więcej niż 300 ha;

- został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności , zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

- przestrzega wymogów i norm określonych w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z art. 50 a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005.

W myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia ONW wniosek o przyznanie płatności składa się co roku do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa , właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Organ odwoławczy wskazał, że mając na uwadze powyższe regulacje, rolnik składając wniosek o przyznanie płatności jest obowiązany do wskazania powierzchni, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok oraz zobowiązuje się do przestrzegania norm i wymogów , przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. Rolą organu jest natomiast weryfikacja spełniania przez rolnika przesłanek przyznania tych płatności. Narzędziem służącym weryfikacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W niniejszej sprawie przeprowadzona w dniu [...] kontrola na miejscu, wykonana przez podmiot zewnętrzny dysponujący upoważnieniem Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, tzw. metodą foto ( określoną w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009) wykazała nieprawidłowości na zgłoszonych do wniosku działkach rolnych A, B, C, D. W wyniku przeprowadzonych czynności stwierdzono, że powierzchnia działki rolnej A wynosi 2, 49 ha i jest mniejsza od powierzchni zadeklarowanej przez stronę, tj. 3, 47 ha. W obrębie w/w działki znajdują się obszary niekwalifikujące się do objęcia płatnością, tj. zarośnięty staw o powierzchni 0,22 ha oraz teren porośnięty samosiejkami drzew. Stwierdzono ponadto, że w obrębie działki znajdują się zadrzewienia, które spowodowały przesunięcie wskazanych przez stronę na złożonym wraz z wnioskiem załączniku graficznym, granic działki rolnej A w głąb działki ewidencyjnej nr 164.

Odnośnie zadeklarowanych działek B i C stwierdzono, że powierzchnia tych działek nie jest użytkowana, a zgromadzony materiał dowodowy w postaci dokumentacji fotograficznej potwierdza, że na działkach tych nie przeprowadzono w 2014 r. żadnych zabiegów świadczących o ich użytkowaniu. Na wykonanych zdjęciach są bowiem widoczne zadrzewienia, wieloletnie zakrzaczenia i wysoka niewykoszona roślinność. Natomiast, co do argumentacji strony, że stan w jakim znajdowały się w/w działki na dzień przeprowadzonej kontroli był wynikiem działalności bobrów, organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 47 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 rolnik, który nie był w stanie wypełnić swoich zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w powołanym przepisie, zachowuje prawo do płatności w stosunku do obszaru objętego działaniem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnej, pod warunkiem powiadomienia o powyższym fakcie, pisemnie, w terminie 10 dni roboczych od dnia , w którym uzyskuje taką możliwość, właściwego Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i przedstawi odpowiednie dowody. W rozpatrywanej sprawie w/w przesłanki nie zostały łącznie spełnione. O ile bowiem przedstawioną przez stronę okoliczność można zaliczyć do kategorii siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, to w ocenie organu strona nie dochowała 10 dniowego terminu określonego w art. 47 ust. 2 rozporządzenia.

Natomiast przeprowadzona kontrola działki D wykazała, że stwierdzona powierzchnia działki (0,42 ha) jest mniejsza od powierzchni zadeklarowanej we wniosku (0,50 ha). Powstała różnica wynika z przesunięcia granicy znajdującej się we wschodniej części działki lasu.

Reasumując organ odwoławczy wskazał, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (5,58 ha), a powierzchnią kwalifikującą się do przyznania płatności (3,13 ha) wyniosła 2,45 ha, co stanowiło 78,27% powierzchni stwierdzonej. Tym samym na podstawie art. 16 ust. 5, ust. 7 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 w zw. z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 stronie odmówiono przyznania płatności ONW oraz nałożono sankcję w kwocie 438,55 zł, stanowiącą iloczyn stwierdzonej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną oraz stawki płatności ONW – strefa nizinna I, która w roku 2014 wynosiła 179 zł do 1 ha.

Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie wystąpiły także okoliczności, o których mowa w art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, zgodnie z którym zmniejszeń i wykluczeni nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Złożony przez stronę wniosek nie był zgodny ze stanem faktycznym, co wykazały wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. Strona nie wykazała także , że nie ponosi winy za stwierdzone nieprawidłowości.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że stan faktyczny ustalony w toku przeprowadzonych czynności nie budzi zastrzeżeń. Na wiarygodność przedstawionego dowodu z oględzin bez wpływu pozostaje argumentacja strony, co do niedokładności wykorzystanej ortofotomapy, niepoinformowania jej o zamiarze przeprowadzenia czynności kontrolnych, jak również nie przeprowadzenia kompensacji powierzchni, pomimo że zgłoszone do płatności działki położone są na obszarze znacznie przekraczającym obszar zadeklarowany we wniosku.

Wykorzystane w postępowaniu kontrolnym zdjęcia są czytelne, a granice działek zostały wyznaczone prawidłowo. Ponadto w świetle zapisów art. 4 ust. 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 regułą jest przeprowadzanie niezapowiedzianych kontroli, a brak producenta podczas przeprowadzania czynności kontrolnych nie wpływa na wiarygodność dowodu z oględzin. Natomiast, co do zarzutu nie przeprowadzenia kompensacji powierzchni organ wskazał, iż instytucja ta może mieć zastosowanie w sytuacji stwierdzenia, że faktyczna powierzchnia zgłoszonych do wniosku poszczególnych działek rolnych jest większa od powierzchni deklarowanej. W takim przypadku zawyżenie zgłaszanej powierzchni w odniesieniu do jednej działki może być kompensowane poprzez zaniżenie powierzchni pozostałych działek , z tej samej grupy upraw. W niniejszej sprawie nie stwierdzono, aby któraś ze zgłoszonych do wniosku działek rolnych miała powierzchnię większą od powierzchni zadeklarowanej, co pozwalałoby na zastosowanie zasady kompensacji powierzchni. Organ nie może natomiast dokonać kompensacji powierzchnią działek rolnych, które nie zostały zgłoszone do wniosku. Za bezpodstawny organ odwoławczy uznał także zarzut pominięcia wyników kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym strony w roku 2005. W ocenie organu kontrola przeprowadzona 10 lat wcześniej nie mogła rzutować na ustalenie stanu faktycznego gruntów w roku 2014. Natomiast, co do zarzutu naruszenia przepisów procedury administracyjnej, organ odwoławczy wskazał, iż ustawodawca w dość istotny sposób zmodyfikował postępowanie przed tymi organami, w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w przepisach k.p.a. Do najistotniejszych zmian zaliczyć należy odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a. Organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Natomiast ciężar dowodu został przeniesiony na podmiot, który z danego faktu czerpie korzyści, tj. na podmiot, który wnosi o przyznanie płatności. organ zobowiązany jest je przestrzegać. W niniejszej sprawie, co już wcześniej wskazano czynności kontrolne przeprowadzone w gospodarstwie rolnym skarżącej zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, a strona nie przedstawiła dowodów, które podważałyby ustalenia zawarte w raporcie kontroli. Z powyższych względów nie sposób zarzucić organowi I instancji naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez nie przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, w przypadku stwierdzenia rozbieżności pomiędzy danymi zgłoszonymi przez stronę, a wynikami kontroli na miejscu. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że za zasadną uznać należy argumentację strony, co do pominięcia przez organ I instancji zgłoszonego przez wnioskodawczynię żądania zapoznania z materiałem dowodowym sprawy, jednakże uchybienie to nie wpływa na przedmiotowe rozstrzygnięcie. Wskazać należy bowiem, że raport z przeprowadzonych czynności kontrolnych został doręczony skarżącej, która zapoznała się z jego treścią i skorzystała z prawa złożenia zastrzeżeń. Ponadto w toku postępowania odwoławczego strona zapoznała się z aktami sprawy i otrzymała kopie dokumentów.

Mając powyższe na uwadze Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR orzekł jak w sentencji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w i E. D. zarzuciła naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie;

- art. 3 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i pozbawienie strony czynnego udziału w sprawie , przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sposób wybiórczy bez uwzględnienia słusznego interesu obywateli, a w szczególności uniemożliwienie udziału w czynnościach kontrolnych oraz nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie ponownej kontroli z jej udziałem;

- przeprowadzenie pomiarów kontrolnych w sposób nierzetelny, w oparciu o kody, których zastosowanie nie było zasadne w odniesieniu do kontrolowanych działek rolnych, co potwierdzone zostało także przez osobę zatwierdzającą raport z czynności kontrolnych oraz oparcie swojego stanowiska na podstawie nieczytelnych zdjęć kontrolowanego terenu;

- niewyjaśnienie przez organy obu instancji stanu faktycznego sprawy w sposób dostateczny, a w szczególności nie wskazanie konkretnych okoliczności faktycznych w powiązaniu ze stosownymi przepisami prawa materialnego, które stanowiłoby uzasadnienie dla przyjęcia stanowiska, że powierzchnia uprawniona do płatności kształtuje się na poziomie 0,00 ha (działki B i C) oraz na poziomie znacznie mniejszym niż deklarowane przez stronę we wniosku (działki A i D), co skutkowało nie tylko brakiem przyznania jakiejkolwiek opłaty rolnej, ale również nałożeniem na skarżącą sankcji przewidzianych w art. 58 rozporządzenia nr 1122/2009;

- art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009 poprzez nieumożliwienie stronie podpisania sprawozdania z kontroli, która wykazała nieprawidłowości;

- art. 10 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez pominięcie zgłoszonego przez stronę żądania umożliwienia zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stwierdzenie przez sąd, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na wniesienie odwołania po terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012r. poz. 270.) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] orzekająca o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...], nr [...] wydanej w przedmiocie odmowy przyznania E. D. płatności ONW- strefa nizinna I na rok 2014 oraz w przedmiocie nałożenia sankcji w wysokości 438,55 zł.

Jak wynika z załączonych do sprawy akt administracyjnych decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej w dniu [...] (zwrotne potwierdzenie odbioru – akta administracyjne). 14 dniowy termin, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. rozpoczął zatem swój bieg w dniu [...] i upłynął w dniu [...].

Natomiast odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione przez stronę w dniu [...] (data stempla pocztowego – koperta akta administracyjne) i wpłynęło do organu administracji [...] (prezentata organu – akta administracyjne), a więc z uchybieniem ustawowego terminu. Jednocześnie strona nie wnioskowała o przywrócenie uchybionego terminu.

Zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się za pośrednictwem tegoż organu do organu II instancji w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji organu I instancji.

Natomiast w myśl art. 16 § 1 k.p.a., decyzja organu I instancji, od której nie wniesiono w zakreślonym terminie odwołania, staje się ostateczna.

Z treści powyżej powołanych przepisów wynika, iż warunkiem skuteczności złożonego odwołania jest zachowanie ustawowego terminu, przewidzianego do jego wniesienia. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Rozpatrzenie zatem odwołania, wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, tj. decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck 2006, s. 598).

Merytoryczne rozpoznanie sprawy w drugiej instancji na skutek środka odwoławczego wniesionego z uchybieniem terminu rażąco narusza zasady postępowania administracyjnego. Bez względu bowiem na przyczyny uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia sprawa nie może być rozpoznana co do meritum, ale tylko zakończyć się stwierdzeniem co do niedopuszczalności środka odwoławczego.

Powyższa okoliczność została pominięta przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, który po otrzymaniu odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, zamiast wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, na podstawie art. 134 k.p.a., merytorycznie rozpoznał sprawę.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.

b.a.