Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1950/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 245 ust. 1 w związku z 132 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], na podstawie art. 245 ust. 1 w związku z 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410- dalej p.w.p.), utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy TRIXX zgłoszony dnia [...] kwietnia 2011 r. pod numerem [...] przez O. Sp. z o.o. z/s w W. (zwana dalej skarżącą").

Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. powołując się na art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. odmówił udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy TRIXX zgłoszony dnia [...] kwietnia 2011 r. przez O. Sp. z o.o., za numerem [...], przeznaczony do oznaczania takich towarów jak: piwo (kl. 32). Powodem takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez Urząd Patentowy RP jego podobieństwa do wspólnotowego słownego znaku towarowego TRIX zarejestrowanego pod numerem [...], z pierwszeństwem od [...] stycznia 2007 r. na rzecz U., [...],[...], w zakresie klasy 32. W decyzji o odmowie udzielenia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy Urząd wskazał na podobieństwo samych oznaczeń, jak również podobieństwo towarów, do oznaczania których znaki zostały przeznaczone.

Skarżąca od powyższej decyzji złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym powołała się na okoliczności wyłączające zastosowanie jako podstawy odmowy art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. W opinii skarżącej okolicznościami tymi jest fakt, że zgłaszający posiada zarejestrowany znak towarowy Trixx Malina ([...]) z datą pierwszeństwa [...] maja 2006 r., a więc z datą wcześniejszą niż data pierwszeństwa znaku przeciwstawionego [...]. Skarżąca wskazała również, że znak już zarejestrowany [...] jest znakiem używanym na terenie Polski od 2006 r. jest kojarzony przez polskich odbiorców. Podniosła również, że nie ma dowodów, aby przeciwstawiony znak towarowy Trix [...] był w ogóle używany".

Urząd Patentowy RP ponowne rozpoznając sprawę stanął na stanowisku, zgodnie z którym uprawniony, w wyniku udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy uzyskuje wyłączne prawo używania danego znaku w obrocie gospodarczym do oznaczania określonych towarów i usług. Ponowne wskazał, że podstawą odmowy jest art. 132 ust. 2 pkt 2 i w związku z tym przepisem nie jest możliwe uzyskanie ochrony na znak identyczny lub podobny do znaków już zarejestrowanych, jeżeli znaki te przeznaczone są do oznaczania towarów identycznych lub podobnych i jeżeli w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego znaki te poprzez swoje podobieństwo mogłyby wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów (konkretny wytwórca) lub usług (określony usługodawca). Niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów jest więc wypadkową podobieństwa towarów/usług oraz podobieństwa oznaczeń.

Urząd Patentowy wyjaśnił, że dokonując oceny podobieństwa znaków towarowych, stosuje obowiązujące w tym zakresie przepisy prawne, jak również przyjętą w orzecznictwie sądów oraz doktrynie ich wykładnię.

W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości identyczność towarów, do sygnowania których przeznaczono porównywane znaki. Znak zgłoszony został bowiem przeznaczony do oznaczania takich towarów z klasy 32 jak "piwo", natomiast znak zarejestrowany został przeznaczony do oznaczania takich towarów jak "piwa" oraz "piwa ciemne mocne, piwo jasne i piwa ale".

Analizując podobieństwo oznaczeń organ wskazał, że prawdopodobieństwo wprowadzenia odbiorców w błąd należy oceniać całościowo, na podstawie postrzegania przedmiotowych znaków towarowych, przez właściwy krąg odbiorców, uwzględniając wszystkie istotne okoliczności danego przypadku. Dlatego przy dokonywaniu oceny podobieństwa oznaczeń konieczne jest uwzględnienie wrażenia, jakie porównywane znaki wywierają na przeciętnego odbiorcę. Zasada ta opiera się na spostrzeżeniu, że dla konsumenta podstawowe znaczenie mają zbieżne elementy oznaczeń, co jest usprawiedliwione z psychologicznego punktu widzenia, gdyż nabywca z reguły zapamiętuję jedynie ogólny zarys oznaczenia, którego poszukuje. Porównania znaków należy dokonać poprzez analizę znaków postrzeganych jako całość, co nie oznacza, że całościowe wrażenie pozostawiane przez złożony znak towarowy w pamięci właściwego kręgu odbiorców nie może w niektórych przypadkach być zdominowane przez jeden lub kilka składników.

Zdaniem organu, w sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że znak przeciwstawiony, na który udzielono ochrony oraz zgłoszony znak są oznaczeniami bardzo podobnymi i mogą wprowadzić w błąd potencjalnych odbiorców co do pochodzenia towarów nimi sygnowanych.

Organ analizując podobieństwo oznaczeń w płaszczyźnie słownej, wliczając w to warstwę fonetyczną, zauważył, że znak zgłoszony jest niemal tożsamy ze znakiem przeciwstawionym [...]. Występująca pomiędzy tymi znakami różnica w postaci powtórzenia w znaku zgłoszonym ostatniej litery, nie w pływa w istotny sposób na odczyt fonetyczny znaku zgłoszonego. Zatem w warstwie obydwa znaki są identyczne.

Analizując warstwę graficzną organ na wstępie podkreślił, że zarejestrowany z wcześniejszym pierwszeństwem znak wspólnotowy jest znakiem słownym, a zatem uprawniony z rejestracji takiego znaku towarowego uzyskał prawo wyłączne o bardzo szerokim zakresie ochrony, tzn. bez zastrzeżenia określonej szaty graficznej. W związku ze słownym charakterem tego znaku uprawniony do znaku wspólnotowego posiada dowolność w kształtowaniu szaty graficznej tego znaku. A zatem mógłby również przyjąć grafikę znaku zgłoszonego.

Organ analizując warstwę znaczeniową porównywanych znaków towarowych zaznaczył, że elementy słowne TRIXX oraz TRIX dla polskiego odbiorcy mają charakter całkowicie fantazyjny w odniesieniu do towarów do sygnowania, których przeznaczono omawiane znaki towarowe. W ocenie organu, stwierdzenie fantazyjności jedynych, niemal identycznych elementów omawianych znaków towarowych jest bardzo istotne, ponieważ oryginalny i fantazyjny znak łatwiej zostaje w pamięci klientów. Znak taki dobitniej sugeruje, że każde inne oznaczenie zbudowane w oparciu o ten sam element słowny może być rozpoczęciem nowej serii znaków tego samego przedsiębiorstwa, nową wersją dotychczasowego oznaczenia skierowaną do innego kręgu odbiorców, czy wreszcie klasycznym "odświeżeniem" wizerunku marki na rynku.

Organ wyjaśnił, że do stwierdzenia podobieństwa nie jest konieczne rzeczywiste pomylenie znaków przez odbiorców, a wystarczy jedynie, że istnieje taka możliwość. Potencjalny odbiorca na ogół nie ma możliwości porównania znaków w tym samym czasie. Decydujące znaczenie ma ocena pewnego wrażenia, jakie wywiera na nabywcy znak. Dla niego decydujące znaczenie mają zbieżne elementy, gdyż zachowuje w pamięci jedynie ogólny zarys oznaczenia, którego poszukuje. Dlatego pojawienie się w obrocie znaku podobnego, zbudowanego w oparciu o ten sam element może sugerować, że znak jest tylko odmianą wcześniej zarejestrowanego znaku towarowego i pochodzi od tego samego przedsiębiorcy. Tym samym nie zostaje wyeliminowana możliwości pomyłki wśród odbiorców, którzy mogą uznać, że znak towarowy TRIXX jest elementem serii znaków tego samego przedsiębiorstwa, czy też nową wersją dotychczasowego oznaczenia, co często stanowi popularny chwyt marketingowy i klasyczne "odświeżenie" marki na rynku.

Organ stanął na stanowisku, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że kwestia podobieństwa porównywanych oznaczeń jest oczywista również dla zgłaszającego. Dlatego też, uznając, że przedmiotowe znaki są podobne i służą do sygnowania zbieżnych towarów należy rozważyć trzecią przesłankę ujętą w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., a mianowicie, czy w takim stanie oznaczenia te mogą wprowadzać odbiorców w błąd, obejmujące w szczególności ryzyko skojarzenia ze znakiem wcześniejszym. Celem unormowań zawartych w tym przepisie jest zapewnienie ochrony zarejestrowanych znaków towarowych przez uniemożliwienie rejestracji oznaczeń stanowiących ich imitację, które może prowadzić do pomylenia ze sobą towarów lub usług pochodzących od różnych przedsiębiorców. Do błędu takiego może dojść, gdy zmodyfikowana postać znaku oryginalnego będzie służyła oznaczaniu towarów/usług identycznych lub podobnych, z czym niewątpliwie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie, co potwierdziła wcześniejsza analiza, istnieje zbieżność zarówno towarów, jak i porównywanych znaków, dlatego też w opinii Urzędu występuje duże prawdopodobieństwo, iż konsumenci widząc towary opatrzone porównywanymi znakami będą je utożsamiać jako pochodzące od tego samego podmiotu, względnie przedsiębiorców ze sobą ściśle powiązanych. Zdaniem organu, przy tak podobnych oznaczeniach i zbieżnych towarach ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd jest znaczne.

Ponadto organ ustosunkowując się do argumentacji skarżącej wyjaśnił, że rozstrzygając w niniejszej sprawie działa w granicach prawa i jest związany przepisami między innymi ustawy p.w.p. Przepis art. 132 ust. 2 pkt 2 wprost wskazuje, że nie może być udzielone prawo ochronne na znak towarowy, który jest podobny do znaku towarowego, na który udzielono już prawa ochronnego na rzecz innej osoby. Organ stwierdził wystąpienie wszystkich przesłanek koniecznych do odmowy udzielenia prawa ochronnego wskazanych w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Jak już Urząd podniósł w toku postępowania, znakiem wcześniejszym, który stanowi przeszkodę w udzieleniu prawa ochronnego jest znak wspólnotowy TRIX [...], który uzyskał ochronę przed datą zgłoszenia znaku, którego dotyczy niniejsza decyzja.

Zdaniem organu, argumentacja zgłaszającego dotycząca podobieństwa znaków towarowych TRIXX Malina ([...]) oraz TRIX ([...]) może być skutecznie podnoszona w procedurze, zmierzającej do wygaszenia lub unieważnienia prawa ochronnego na zarejestrowany wspólnotowy znak towarowy. W omawianym przypadku jedynym właściwym urzędem przed którym może być wszczęta, na wniosek zgłaszającego, wskazana procedura jest urząd OHIM w Alicante, który to udzielił prawa ochronnego na znak towarowy [...].

Organ odnosząc się do zarzutu skarżącej, w której ocenie znak przeciwstawiony, zarejestrowany pod numerem [...], "nie jest w ogóle używany" wyjaśnił, że w toku badania podobieństwa pomiędzy znakami Urząd opiera się na informacjach zawartych w bazach urzędowych, z których bezpośrednio wynika, iż wskazany znak podlega ochronie prawnej w Polsce. Fakt posiadania informacji co do nie używania przeciwstawionego oznaczenia przez uprawnionego nie ma wpływu na niniejsze postępowanie. Natomiast może byś argumentacją skuteczną w odpowiednim postępowaniu wszczętym przed urzędem OHIM w Alicante. W związku faktycznym funkcjonowaniem wskazanego znaku w obrocie prawnym, które to funkcjonowanie jest efektem działań prawnych i związanych z tym kosztów finansowych zakłada się, że znak funkcjonuje również w obrocie gospodarczym. Faktyczne funkcjonowanie chronionego znaku towarowego w obrocie gospodarczym, połączone z jego wysoką rozpoznawalnością jest elementem dodatkowym, który może wzmocnić ochronę tego znaku. Natomiast brak rozpoznawalności znaku zarejestrowanego wśród odbiorców, nie może w żaden sposób osłabić ochrony znaku już zarejestrowanego na podstawie przepisów prawa, ponieważ to przepisy prawa są podstawą ochrony znaku a nie jego rozpoznawalność.

Odnosząc się do argumentu dotyczącego praktyki orzeczniczej wskazał, iż zgodnie ze stanowiskiem Sądu I instancji WE, które Urząd Patentowy podziela, "stosowanie zasady równego traktowania powinno ustąpić zasadzie legalizmu, zgodnie z którą nikt nie może powołać się, w celu podtrzymywania swoich racji, wyłącznie na fakt działania korzystnego dla innej osoby" (wyrok SPI z dnia 8 lipca 2004 r., sygn. T - 289/02, "TELEPHARMACY SOLUTIONS", pkt 59).

Następnie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg. norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 132 ust. 2 pkt. 2 pwp poprzez niewłaściwe zastosowanie przez przyjęcie błędnej oceny ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów oznaczonych znakami towarowymi Trixx [...] oraz Trix [...],

2) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej także jako p.p.s.a.).

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] listopada 2012 r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Wbrew twierdzeniom skargi Urząd Patentowy RP nie naruszył przepisów art. 7, 77 § 1 k.p.a., albowiem starannie przeprowadził postępowanie dowodowe, wnikliwie ocenił materiał dowodowy zaś zajęte stanowisko w sprawie należycie uzasadnił. Do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego w sprawie organ zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. Podstawą materialnoprawną wydanych decyzji stanowił przepis art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., który wymienia względną przeszkodę udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy. W świetle powyższego przepisu nie jest możliwe uzyskanie ochrony na znak identyczny lub podobny do znaków już zarejestrowanych, jeżeli znaki te są przeznaczone do oznaczania towarów identycznych lub podobnych i jeżeli w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego znaki te poprzez swoje podobieństwo mogłyby wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów lub usług. Niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów jest więc wypadkową podobieństwa towarów/usług oraz podobieństwa oznaczeń.

W niniejszej sprawie Urząd Patentowy RP ustalając podobieństwo znaku zgłoszonego TRIXX [...] oraz zarejestrowanego znaku wspólnotowego TRIX CTM [...] zastosował przyjętą powszechnie w doktrynie i orzecznictwie metodę ich porównania. Wpierw porównał towary, oznaczane ww. znakami towarowymi, dochodząc do słusznego wniosku, że są identyczne. Ta konkluzja doprowadziła organ do porównania oznaczeń obu znaków. Urząd Patentowy RP ocenił podobieństwo oznaczeń we wszystkich trzech płaszczyznach postrzegania tj. wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej i ostatecznym wyniku uznał podobieństwo tych oznaczeń. Następnie organ dokonał analizy możliwości wprowadzenia w błąd odbiorców towarów, oznaczanych tymi znakami i przyjął, że istnieje ryzyko skojarzenia spornego znaku ze znakiem wcześniejszym.

Sąd w całości zgadza się z argumentacją organu odnośnie podobieństwa towarów, oznaczeń i ryzyka wprowadzenia w błąd odbiorców towarów.

W niniejszej sprawie skarżąca w ostatecznym wyniku nie zakwestionowała podobieństwa towarów i oznaczeń w obu znakach towarowych, w jej ocenie organ naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 albowiem nie dokonał analizy wzorca przeciętnego konsumenta oraz nie dokonał rzetelnej analizy znaczenia okoliczności wcześniejszej rejestracji znaku towarowego TRIXX Malina [...]. Zdaniem strony Urząd Patentowy RP nie uwzględnił tego, że znak TRIXX [...] stanowi kontynuację znaku TRIXX Malina [...], który to znak jest znakiem zarejestrowanym z pierwszeństwem od [...] maja 2006 r. a więc jest znakiem wcześniejszym niż znak towarowy TRIX [...]. Z tego powodu polski odbiorca widząc towary oznaczane znakiem towarowym TRIXX będzie oznaczenie to kojarzył ze znakiem wcześniejszym TRIXX Malina a nie ze znakiem wspólnotowym TRIX.

Poza tym zdaniem skarżącej organ nie przeprowadził analizy wzorca przeciętnego konsumenta, co uniemożliwia sprawdzenie poprawności przyjętego rozumowania przez Urząd Patentowy RP.

W ocenie Sądu sformułowany wyżej zarzut skarżącej nie jest zasadny. Należy zgodzić się z organem, że kluczowym czynnikiem przy ocenie niebezpieczeństwa wprowadzenia odbiorcy w błąd jest podobieństwo towarów oraz podobieństwo porównywanych oznaczeń. Niewielki stopień podobieństwa oznaczonych towarów może zostać zrekompensowany wyższym stopniem podobieństwa znaków i odwrotnie. Poza tym ryzyko wprowadzenia w błąd jest tym większe im większa jest zdolność odróżniająca wcześniejszego znaku. Powyższe reguły badania ryzyka wprowadzenia w błąd zastosował organ w niniejszej sprawie.

Nietrafne jest stanowisko skarżącej, że z chwila uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy TRIXX Malina nabyła ona nieograniczone prawo do dokonywania modyfikacji tego znaku oraz do tworzenia serii znaków towarowych. Zgłoszenie do rejestracji znaku TRIXX nie jest realizacją prawa do wcześniejszego znaku towarowego TRIXX Malina, ale próbą zarejestrowania kolejnego znaku, który musi przejść taką samą procedurę rejestrową co inne znaki, a więc podlega badaniu na okoliczność istnienia przeszkód w udzieleniu prawa ochronnego. W niniejszej sprawie okoliczność, że zgłoszony znak jest kojarzony ze zgłaszającym i jego wcześniejszym znakiem jest bez znaczenia, gdyż organ nie był zobowiązany do ustalenia używania znaku ale badał, czy nie zachodzi przeszkoda w udzieleniu prawa ochronnego wynikająca z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. i słusznie uznał, że stanowi ją chroniony również na terytorium Polski znak wspólnotowy TRIX.

Z tych wszystkich względów uznając zarzuty skargi za niezasadne Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a orzekł o jej oddaleniu.