Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 927/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 136,  par. 137
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2014r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]"Nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki instalacji grzewczej olejowej 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]", po rozpatrzeniu odwołania A. P. od decyzji z dnia "[...]" wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy:

W dniu 21 października 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wykonanej instalacji grzewczej olejowej w lokalu mieszkalnym zlokalizowanym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. A w A.

Postanowieniem z dnia "[...]", PINB zobowiązał zarządcę - Zakład Gospodarki Komunalnej w A do dostarczenia oceny technicznej wykonanej instalacji jak również oceny technicznej przewodów kominowych.

W uzasadnieniu w/w postanowienia organ I instancji wskazał, iż przedmiotowa instalacja została wykonana bez zgody i wiedzy właściciela budynku przez najemcę lokalu mieszkalnego – A. P.

W dniu 22 listopada 2013 r. zarządca dostarczył żądaną dokumentację.

Działając w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane decyzją z dnia 12 grudnia 2013 r., organ I instancji nakazał Zakładowi Gospodarki Komunalnej w A rozebrać samowolnie wykonaną instalację grzewczą. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż "wykonane rozwiązanie, jakie zastosowano przy budowie kotłowni olejowej w lokalu mieszkalnym" nie spełnia warunków technicznych dla kotłowni olejowej. Ponadto wskazano, iż dalsza eksploatacja stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia.

Od przedmiotowej decyzji odwołanie złożyła A. P.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia.

Następnie decyzją z dnia "[...]", PINB nakazał inwestorowi "rozebrać samowolnie wykonaną instalację grzewczą olejową w lokalu mieszkalnym w budynku wielorodzinnym w A przy ul. A, tj. doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego".

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., nr 75, póz. 690 ze zm.), w zakresie odnoszącym się do wymogów jakie winna spełniać kotłownia olejowa oraz dokonał ich weryfikacji w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości, jak wskazał organ I instancji, doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe, co warunkowało konieczność podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiotowej formie w oparciu o normę art. 51 ust. l pkt l ustawy Prawo budowlane.

Od w/w decyzji w ustawowym terminie odwołanie złożyła inwestor A. P.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako bezprzedmiotowej strona zarzuciła organowi I instancji następujące uchybienia:

1. naruszenie przepisów art. 61 § l rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie polegające na zaniechaniu przez właściciela lub zarządcę kontroli urządzeń grzewczych i dokonywania napraw i wymiany urządzeń grzewczych;

2. "Naruszenie przepisów art. 663 w związku z art. 681 Kodeksu cywilnego oraz w związku z ustawą z dnia 17 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminnym i o zmianie Kodeksu Cywilnego oraz zmianie niektórych ustaw nakładająca na właściciela lub zarządcę obiektów budowlanych dokonywania napraw i wymiany urządzeń grzewczych, które nie obciążają lokatorów."

3. "Bezpodstawne zobowiązanie najemcy do rozebrania "samowolnie" wykonanej instalacji grzewczej stwierdzonej w wyniku kontroli zleconej przez wójta gminy A, gdy tymczasem zgodnie z treścią art. 70 ust. 1 Prawa budowlanego obowiązek taki może dotyczyć wyłącznie właściciela, zarządcę lub użytkownika obiektu budowlanego, a nie najemcy, którego prawo wynika z umowy najmu",

4. "Naruszenie § 136 i137 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez powołanie tego przepisu jako nieistniejącego w dniu zainstalowania pieca olejowego, które weszły w życie dopiero po upływie 6 miesięcy od publikacji w/w rozporządzenia tj. najwcześniej 12 października 2002 r.

Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zważył, co następuje:

Organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, iż analiza normy art. 3 pkt 7 oraz art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy pozwala na stwierdzenie, iż wykonanie instalacji grzewczej olejowej stanowi roboty budowlane (montaż) na które wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę. W sprawie nie podlega wątpliwości, iż przedmiotowe roboty wykonane w lokalu mieszkalnym budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. A w A na pierwszej kondygnacji zostały zrealizowane w roku 2001 bez stosownego pozwolenia.

Organ II instancji stwierdził, że nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, iż roboty te stanowiły jedynie prace remontowe w wyniku, których w pomieszczeniu kotłowni usunięto piec węglowy i zamontowano instalacje grzewczą olejową. Stosownie bowiem do zapisu art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane pod pojęciem remontu należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Organ podniósł, iż zmiana systemu instalacji grzewczej nie spełnia kryteriów ustawowego pojęcia remontu.

Organ odwoławczy stopnia wojewódzkiego wskazał, że usuwanie skutków samowoli polegającej na wykonywaniu bez pozwolenia lub zgłoszenia robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego podlega reżimowi z art. 50 i 51 Prawa budowlanego. W odniesieniu do robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia albo zgłoszenia zastosowanie znajduje art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 oraz ust. 3 Prawa budowlanego. Organ podkreślił, iż ocena zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi omawianych robót może być dokonana wyłącznie w oparciu o przepisy obecnie obowiązujące, dlatego też nie zgodził się z zarzutem skarżącej, iż w odniesieniu do wykonanych robót winny mieć zastosowanie przepisy obowiązujące w chwili ich wykonania prac, tj. rozporządzenie z dnia 7 lipca 1994 r. Wyjaśnił, iż przeprowadzenie samowolnych robót budowlanych w świetle przepisów prawa budowlanego nie podlega przedawnieniu i zawsze obliguje organ do podjęcia stosownych działań.

Stosownie do zapisu art. 52 ustawy Prawo budowlane inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.

W/w regulacja jednoznacznie wskazuje – zdaniem WINB - na możliwość nałożenia na podmiot, który zrealizował samowolne roboty (inwestor) obowiązków wynikających z regulacji norm art. 50-51 ustawy Prawo budowlane. Kolejność podmiotów wskazana w art. 52 nie jest przypadkowa i wskazuje na fakt, iż konsekwencje popełnienia samowoli budowlanej w pierwszej kolejności winne być poniesione przez osoby, które się jej dopuściły. W analizowanym przypadku nie podlega wątpliwości, iż roboty budowlane stanowiące przedmiot niniejszego postępowania zostały zrealizowane przez najemcę lokalu A. P.

WINB uznał za nietrafny zarzut naruszenia § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wyjaśnił, że wskazany przez skarżącą przepis dotyczy kwestii położenia drzwi wejściowych do budynku oraz kształtu i wymiarów pomieszczeń wejściowych (Rozdział 3 warunków technicznych - wejścia do budynków i mieszkań), nie zaś kwestii kontroli urządzeń grzewczych i dokonywania ich wymiany i napraw.

Organ odwoławczy wskazał, że w analizowanej sprawie zastosowanie odnajdują przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w tym § 136 i 137 w/w regulacji.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego argumentował, że stwierdzone przez organ I instancji niezgodności z w/w warunkami technicznymi związane z montażem kotła, zbiornika na paliwo, a także pomieszczeniem kotłowni, wymienione w rozstrzygnięciu z dnia 28 kwietnia 2014 r., znajdują w nim odzwierciedlenie. Organ wyjaśnił, że ponad wszelką wątpliwością pozostaje fakt, iż w obecnym kształcie kotłownia wraz z instalacją grzewczą na olej opałowy narusza zapisy: § 136 ust. 7 (brak spełnienia warunku wodoszczelności podłogi i ścian), ust. 10 (brak właściwej kubatury pomieszczenia kotłowni, 6,34m³ - przy wymogu co najmniej 8 m³), ust. 11 (brak instalacji nawiewowej w pomieszczeniu kotłowni), a także § 137 ust.4 i 5 w zakresie stosownych odległości pomiędzy kotłem a zbiornikiem (odległość 10 cm - przy wymogu co najmniej 1 m, brak ścianki odgradzającej) oraz obowiązkiem zamontowania izolacji szczelnej w postaci wanny wychwytującej (brak). W tym stanie faktycznym sprawy organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, iż zastosowane rozwiązania w urządzonej przez A. P. kotłowni olejowej nie spełniają warunków technicznych dla kotłowni olejowych, a jej dalsza eksploatacja jest zagrożeniem dla bezpieczeństwa ludzi i mienia.

Inspektor Wojewódzki podkreślił, iż w sytuacji, gdy możliwe jest doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, wówczas postępowanie legalizacyjne przeprowadzane jest na podstawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, w oparciu o który organ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Organ odwoławczy wskazał, że zakres ewentualnych robót naprawczych, wykonanie których organ może nałożyć na tej podstawie winien ściśle dotyczyć zakresu robót już wykonanych, przy czym przez roboty naprawcze nie można rozumieć robót mających na celu wykonanie odrębnego od już wykonanego zamierzenia inwestycyjnego. Takim zamierzeniem – zdaniem WINB - byłby niewątpliwie np. ewentualny nakaz przebudowy pomieszczenia kotłowni w związku z koniecznością dostosowania jej kubatury do wymogów wskazanych w rozporządzeniu. W analizowanym przypadku, w związku z wystąpieniem w/w sytuacji, w ocenie organu II instancji brak jest możliwości doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w następstwie zastosowania normy art. 51 ust. 1 pkt 2, a co za tym idzie rozstrzygnięcie organu I instancji oparte na normie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (przywrócenie obiektu lub jego części do stanu poprzedniego) należy uznać za prawidłowe.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła A. P.

Wydanej decyzji zrzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego podniesionych przez skarżącą w złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Skarżąca podniosła, że można naruszyć prawa nieobowiązującego. Wskazała, że bezspornym jest, że instalacji pieca dokonała 21 grudnia 2001 r. Wymiany pieca węglowego na olejowy dokonała nie ze względu na stworzenie stanu zagrożenia, lecz uwagi na wadliwie działającą w jej mieszkaniu instalację centralnego ogrzewania na węgiel. Podniosła, że monity do wynajmującego (Wójta Gminy), aby usunął zagrożenie - źle działające ogrzewanie nie przyniosły rezultatów.

Skarżąca wskazała, że sam fakt istnienia w budynku wielorodzinnym wielu niezależnych instalacji centralnego ogrzewania na węgiel stanowi poważne zagrożenie pożaru lub zaczadzenia, lecz wynajmujący jest bierny w tej sprawie.

W chwili dokonywania wymiany pieca węglowego na olejowy obowiązywały przepisy ustawy Prawo budowlane. Skarżąca przytoczyła treść art. 29 ust. 2 ustawy i wskazała, że podkreślenie w tym przepisie wymiany lub zmiany instalacji gazowych wiązało się z obowiązkiem otrzymania zezwolenia na wykonanie takich robót. Takie zezwolenie nie było natomiast wymagane przy wykonywaniu instalacji pieca olejowego (lub wymiany z węglowego na olejowy), co - zdaniem skarżącej - potwierdza obowiązujące w czasie wykonania robót budowlanych rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. z 1995 r., nr 10, poz. 46 ze zm.), które nawet nie wspomina o instalacji pieców olejowych, nie ma nawet takiego rozdziału w tym akcie prawnym. Skarżąca podkreśliła, że wymienione w skardze akty prawne zostały zmienione już po wykonaniu przez nią robót budowlanych. Z tego powodu skarżąca nie zgodziła się z oceną organu II instancji, który dokonał analizy prawnej wykonanych robót w oparciu o obowiązujące obecnie przepisy Prawa budowlanego.

W ocenie skarżącej sprawa zakończona wydaniem zaskarżonej decyzji administracyjnej jest przykładem niezwykle nietrafnej interpretacji przepisów prawa oraz stworzenia przez organy nadzoru budowlanego iluzorycznego stanu zagrożenia, gdzie rzekomo kocioł olejowy ma zagrozić w znacznym stopniu ludziom oraz mieniu. Tymczasem, zdaniem skarżącej, zagrożenie dla budynku stanowią liczne węglowe piece centralnego ogrzewania. Piec skarżącej posiada natomiast automatyczne odcięcie zapłonu, a zbiornik na paliwo jest szczelny. Instalacja jest dozowana przez fachowców i przez trzynaście lat funkcjonuje bez zarzutu.

Zdaniem skarżącej sprawa stanowi przykład pieniactwa ze strony Wójta Gminy i bagatelizowania faktycznego zagrożenia ze strony nadzoru budowlanego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności

z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz.1647).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia

z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji

w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,

a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy

(art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł

do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", którym to rozstrzygnięciem organ utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nakazującą skarżącej rozebrać samowolnie wykonaną instalację grzewczą olejową w lokalu mieszkalnym w budynku wielorodzinnym w A przy ul. A, tj. doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Organ II instancji przyjął, że roboty budowlane wykonane przez skarżącą w grudniu 2001 r. w postaci instalacji grzewczej na olej opałowy są robotami na wykonanie, których skarżąca winna uzyskać pozwolenie na budowę, ponadto zdaniem organu w obecnym kształcie kotłownia wraz z instalacją grzewczą narusza przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.). Dodatkowo zdaniem organu ze względów opisanych w końcowej części uzasadnienia decyzji w sprawie brak jest możliwości doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

Skarżąca stoi natomiast na stanowisku, że na wykonanie instalacji grzewczej na olei opałowy (w czasie wykonania instalacji) nie było wymagane pozwolenie na budowę, ponadto skarżąca jest zdania, że wykonane roboty budowlane nie stwarzają zagrożenia dla mienia i ludzi w budynku wielorodzinnym.

Stosownie do treści art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji: nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.

Art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego stanowi z kolei, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. Przy czym stosownie do treści art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 art. 51 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

Rozstrzygając powyższą kwestię wskazać należy przede wszystkim, że ideą postępowania naprawczego uruchomionego przez organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W toku postępowania w tym przedmiocie organ nadzoru budowlanego winien ustalić, czy przeprowadzone roboty są zgodne z przepisami prawa oraz - ewentualnie - jakie czynności należy przedsięwziąć, aby zaistniały stan doprowadzić do zgodności z prawem. W wypadku ustalenia, że nie jest możliwe doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem lub też strona nie przejawia koniecznej w tym kierunku inicjatywy, organ ma obowiązek nakazać zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Celem wszystkich powyższych czynności jest zagwarantowanie bezpieczeństwa wszystkim użytkownikom danego obiektu oraz ochrona osób trzecich. Celem zaś samego postępowania legalizacyjnego jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem, co wynika wprost z treści art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

Sąd podziela stanowisko organu, że na wykonanie instalacji grzewczej olejowej, w miejsce dotychczasowego ogrzewania na paliwo stałe skarżąca winna uzyskać pozwolenia na budowę. Roboty takie stanowiły bowiem montaż instalacji i w istocie stanowiły przetworzenie części obiektu budowlanego. Wskazać także należy, że montaż instalacji grzewczej olejowej w lokalu mieszkalnym nie kończy się (a przynajmniej nie powinien się kończyć) jedynie na montażu samego pieca olejowego, ale winien również obejmować przygotowanie pomieszczenia w którym piec ten się znajduje oraz instalacji budynku służących do obsługi pieca, takich jak np. przewód kominowy, czy też instalacje nawiewowe.

Z całą pewnością wykonanych robót budowlanych - tak jak chce tego skarżąca - nie można zaliczyć do remontu. Wskazać bowiem należy, że remont zgodnie z prawem budowlanym, to wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Gdyby skarżąca wykonała roboty polegające na remoncie istniejącej instalacji grzewczej na paliwo stałe bez zmiany tej instalacji grzewczej na olej opałowy można byłoby wtedy mówić o remoncie. Niemniej jednak w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Dlatego też słusznie organ wskazuje, że skarżąca winna uzyskać pozwolenie na budowę w oparciu o art. 28 Prawa budowlanego, który stanowi i stanowił także w czasie montażu instalacji grzewczej w 2001 r., że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30.

Niezależnie od tego wskazać należy, że tryb naprawczy z art. 50 i 51 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego winien wdrożyć także wtedy, gdy wykonano roboty w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. W sprawie nie może ulegać wątpliwości, że wykonane roboty zagrażają bezpieczeństwu ludzi i mienia. Z oceny technicznej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że dalsza eksploatacja kotłowni w tym stanie jest zagrożeniem dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. W ocenie technicznej biegły wskazał dokładnie dlaczego kotłownia stanowi zagrożenie dla budynku, podając jednocześnie przepisy, które narusza dalsze jej funkcjonowanie.

Zgodzić się należy z organem II instancji, że funkcjonowanie kotłowni w obecnym kształcie narusza przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w tym przepisy: § 136 ust. 7 (brak spełnienia warunku wodoszczelności podłogi i ścian), ust. 10 (brak właściwej kubatury pomieszczenia kotłowni, 6,34m³ - przy wymogu co najmniej 8 m³), ust. 11 (brak instalacji nawiewowej w pomieszczeniu kotłowni), a także § 137 ust. 4 i 5 w zakresie stosownych odległości pomiędzy kotłem a zbiornikiem (odległość 10cm - przy wymogu co najmniej 1m, brak ścianki odgradzającej) oraz obowiązkiem zamontowania izolacji szczelnej w postaci wanny wychwytującej (brak).

Sporządzona ocena techniczna, jak również wnioski wyciągnięte z niej przez organ nie budzą wątpliwości Sądu. Dlatego też organ prawidłowo prowadził postępowanie administracyjne w sprawie. Organ prawidłowo też zastosował przepisy prawa z daty wydania decyzji, nie zaś wykonania robót budowlanych. Zasadą jest bowiem, że organ stosuje przepisy prawa z daty wydania zaskarżonej decyzji. Ponadto organ winien też stosować w postępowaniu naprawczym przepisy techniczne obowiązujące w dacie wydania decyzji, które odzwierciedlają aktualny stan wiedzy dotyczący bezpieczeństwa związanego z eksploatacją obiektów budowlanych, w szczególności w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne dostarczy dowodów na to, że dalsze funkcjonowanie kotłowni wykonanej z naruszeniem norm prawa budowlanego powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Dodatkowo wskazać należy, że stosowanie aktualnych przepisów technicznych winno mieć miejsce wtedy, gdy roboty budowlane wykonano naruszeniem obowiązku ich zgłoszenia właściwemu organowi lub uzyskania przed wykonaniem robót pozwolenia na budowę.

Z tych względów Sąd co do zasady podzielił stanowisko organu budowlanego wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Niemniej jednak w ocenie Sądu na gruncie przedmiotowej sprawy organy w niewystarczający sposób zbadały możliwość doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Nie zweryfikowały bowiem jednoznacznie czy sporna instalacja centralnego ogrzewania może być w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami dalej eksploatowana.

Organ odwoławczy odmawiając zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego umożliwiającego doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem stanął na stanowisku, że zakres ewentualnych robót naprawczych, wykonanie których organ może nałożyć na tej podstawie winien ściśle dotyczyć zakresu robót już wykonanych, przy czym przez roboty naprawcze nie można rozumieć robót mających na celu wykonanie odrębnego od już wykonanego zamierzenia inwestycyjnego. Takim zamierzeniem byłby niewątpliwie np. ewentualny nakaz przebudowy pomieszczenia kotłowni w związku z koniecznością dostosowania jej kubatury do wymogów wskazanych w rozporządzeniu.

W ocenie Sądu stanowisko organu jest w tym zakresie zbyt daleko idące.

Trzeba wyraźnie jeszcze raz zaznaczyć, że decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, nakazujące zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, wydaje właściwy organ nadzoru budowlanego w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych lub już wykonanych robót budowlanych, o czym mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 50. Innymi słowy, nie ma technicznej i prawnej możliwości doprowadzić danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w drodze wydania decyzji, o których mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51 (Prawo budowlane, Komentarz, pod red. Andrzeja Glinieckiego, Wydanie 1, Warszawa 2012, str. 491). Decyzję wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego uznać należy za ostateczność, tzn. może być ona wydana jedynie wtedy, gdy wykonanych robót nie można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem.

Tymczasem organ w niniejszej sprawie w istocie tej przesłanki nie zbadał, wskazując, że wykonanie ewentualnych robót naprawczych byłoby nie celowe, gdyż nie byłyby one związane bezpośrednio z wykonaną instalacją grzewczą. W ocenie Sądu to stanowisko organu nie jest prawidłowe.

Jak wskazano wyżej nakazanie rozbiórki, czy też przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego winno być rozwiązaniem absolutnie wyjątkowym, o ile ze względów technicznych lub prawnych wykonanych robót nie można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Poza tym przyjąć trzeba, że wykonana instalacja grzewcza na olej opałowy ma funkcjonować w budynku i to właśnie tę część budynku należy (o ile to możliwe) doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. W tym przypadku właśnie organ winien rozważyć doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem instalacji grzewczej wykonanej przez skarżącą wraz z pomieszczeniem kotłowni i instalacjami budynku, które mają zapewnić prawidłowe korzystanie z pieca grzewczego zainstalowanego przez skarżącą.

Rozpoznając sprawę ponownie organy zastosują się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania. Organy ustalą w szczególności, czy możliwe jest doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem i w tym celu organy zobowiązane będą przeprowadzić postępowanie administracyjne.

Stwierdzając naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, należało w pkt 1 uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji - stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z mocy art. 152 tej ustawy Sąd orzekł w pkt 2, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.