Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1119/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 , art. 137 i art. 216
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 7 i 77 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151 i 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr) WSA Krystyna Daniel Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Rejonowego Zarządu Infrastruktury w K. na decyzję Wojewody z dnia 30 lipca 2010r., nr [...] w przedmiocie zwrotu działki skargę oddala


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 lipca 2006r. sygn. akt II SA/Kr 48/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2002r., znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia [...] października 2002r. znak: [...]. Na mocy tych decyzji organy odmówiły K.K. zwrotu części działki ewidencyjnej nr 1 (w granicach wywłaszczonej parceli gruntowej l. kat [...] o pow. 0,1319 ha) położonej w M. gmina W. Jako powody uchylenia obu decyzji Sąd wskazał brak prawidłowego ustalenia aktualnego właściciela nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, a przede wszystkim zignorowanie tego, że na wywłaszczonej nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. Zdaniem Sądu z materiału dowodowego jednoznacznie wynikało jaki był cel wywłaszczenia, gdyż wynikał wprost z decyzji o wywłaszczeniu, która wskazywała, iż wywłaszczenia dokonano "na cele budownictwa zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965r. wydanej przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K". Zdaniem Sądu, decyzja o lokalizacji szczegółowej zawierała dookreślenie celu wywłaszczenia, precyzując go w sposób jednoznaczny jako "budowę magazynów". Sąd uznał za bezsporne, że cel ten nigdy nie został zrealizowany. Sąd wskazał, też że z ww. decyzji można wywnioskować, iż już decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965r., obejmowała budowę obiektów wojskowych w postaci magazynów na terenie M. Sąd uznał, że późniejsza zmiana przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości "na plac ćwiczeń Wojska" nastąpiła poza postępowaniem wywłaszczeniowym i nie znalazła odbicia w decyzji wywłaszczeniowej.

Po uprawomocnieniu się wyroku WSA w Krakowie postępowanie administracyjne zostało ponownie przeprowadzone i Starosta K. decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 138 ust. 1, art.139, art. 140 ust. 1-2, art. 142 i art. 96 ust. 1b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 104 kpa, orzekł o zwrocie działki nr 6 o pow. 0,1319 ha, obr. M. gm. W. , powstałej z podziału działki nr 1 , obr. M. gm. W. , objętej księgą wieczystą [...], odpowiadającej wywłaszczonej parceli l.kat [...] o pow. 1319 m2 b. gm. kat. M. na rzecz K.K. . Ponadto Starosta zobowiązał K.K. do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty 1.280,79 zł odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Organ I instancji ustalił, że decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1969r. Nr [...], wydaną w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nastąpiło odjęcie K.K. prawa własności nieruchomości składającej się z parceli l. kat [...] o pow. 1319 m2 b. gm. kat. M. Przedmiotowa nieruchomość była niezbędna Skarbowi Państwa na cele budownictwa, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965r. Nr [...] wydaną przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w K.

Starosta ustalił, że w 1985r. parcela l. kat. [...] utworzyła działkę ewidencyjną nr 2 o pow. 167,87 ha, która to działka stanowiła własność Skarbu Państwa, a w ramach regulacji stanu prawnego decyzją Urzędu Gminy W. z dnia [...] lutego 1987r. przekazano ją w zarząd i użytkowanie Ministerstwa Obrony Narodowej. Następnie Starosta szczegółowo przedstawił przekształcenia działki nr 2 z lat 1988-2004 i wskazał, że w wyniku tych podziałów powstała m.in. działka nr 1 o pow. 2,7672 ha, a część tej działki, wg uprawnionego geodety, odpowiada wnioskowanej do zwrotu parceli l. kat [...]. Działka nr 1 objęta jest księgą wieczystą [...] , w której jako właściciel figuruje Skarb Państwa – Ministerstwo Obrony Narodowej. Kolejne ustalenia geodety wskazały, że działka nr 1 o pow. 2,7672 ha podzieliła się na działki: nr 3 opow. 0,1249 ha, nr 4 o pow. 0,2640 ha, nr 5 o pow. 0,4576 ha, nr 6 o pow. 0,1319 ha, nr 7 o pow. 0,1122 ha, nr 8 o pow. 0,1287 ha, nr 9 o pow. 0,1601 ha i nr 10 o pow. 1,3878 ha. Starosta ustalił, że wywłaszczona nieruchomość objęta wnioskiem K.K. odpowiada działce nr 6 o pow. 0,1319 ha.

Odnośnie celu wywłaszczenia i jego realizacji Starosta podał, że na początku lat 60 - tych ubiegłego wieku, w związku z projektowanymi zamierzeniami ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. , pomiędzy Prezydium Rady Narodowej w K. i Ministerstwem Obrony Narodowej prowadzone były rozmowy w sprawie pozyskania dla celów wielorodzinnego budownictwa mieszkaniowego terenów zlokalizowanych na terenie [...]. , zajętych przez obiekty wojskowe. W tym celu dla poszczególnych obiektów wojskowych, których tereny przeznaczone zostały na potrzeby mieszkaniowe, ustalono lokalizacje zamienne. W zamian za przekazanie władzom cywilnym terenów wojskowych, władze miejskie zaproponowały lokalizację nowych terenów dla potrzeb wojska obejmującą między innymi ok. 52 ha terenu istniejącego wówczas placu ćwiczeń na [...]. (będących już w dyspozycji wojska) oraz ok. 178 ha terenów w granicach administracyjnych miasta K. i powiatu [...]. Na terenie tzw. "[...]" zamierzano zlokalizować następujące obiekty:

1) plac ćwiczeń usytuowany na północny - zachód od drogi przebiegającej przez istniejący wówczas plac ćwiczeń na P. i łączącej szosy z [...] do [...] i z [...]. do [...]. , jako teren zamienny za place ćwiczeń wojskowych zlokalizowane dotychczas w M (komp. [...] i P. (komp. [...]);

2) zespół dwóch strzelnic szkolnych, w zamian za oddane miastu tereny na P. i W. j (komp. Nr [...] i Nr [...] z czynnymi strzelnicami;

3) obiekty kubaturowe mające stanowić zaplecze w/w strzelnic, w zamian za obiekty na P. i W.

Z uwagi na fakt, iż wskazany teren nie zabezpieczał w całości potrzeb wojska, na cele magazynowe przewidziano odrębną lokalizację w rejonie miejscowości M. obejmującą teren o powierzchni ok. 30 ha, który stanowić miał rejon budynków magazynowych wraz z zapleczem za takie same obiekty oddane miastu, a mianowicie: kompleks [...], kompleks [...] i kompleks [...].

Dla obszaru wskazanego w punkcie 1 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wydało decyzję o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1965r. znak: [...] ustalającą lokalizację szczegółową terenów wojskowych, natomiast dla obszaru przeznaczonego na cele magazynowe decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965r. znak:[...] ustalono lokalizację szczegółową magazynów wojskowych. Granice tych lokalizacji określone zostały na mapach katastralnych stanowiących załącznik graficzny decyzji. Starosta wskazał, że nie udało się odnaleźć w zbiorach archiwalnych załącznika graficznego do lokalizacji szczegółowej Nr [...], bądź planu realizacyjnego inwestycji polegającej na budowie magazynów wojskowych. W trakcie postępowania odnaleziono natomiast odrysy z mapy katastralnej z zaznaczonymi granicami nieruchomości objętych wnioskiem o wywłaszczenie, na których zlokalizowana miała być inwestycja polegająca na budowie magazynów. Z analizy tej mapy nie wynika, aby w granicach tej lokalizacji znajdowała się wnioskowana do zwrotu parcela l. kat [...] b. gm. kat. M. Starosta wskazał, że z oryginału mapy katastralnej, na której zaznaczono granice lokalizacji szczegółowej Nr [...] obejmujące obszar wojskowy na terenie tzw. "[...]" i z jej analizy bezspornie wynika, że w skład obszaru objętego granicami tej lokalizacji weszła wnioskowana do zwrotu parcela l. kat [...] b. gm. kat. M.

Starosta podał, też, że kserokopia mapy katastralnej obejmującej obszar wojskowy w granicach lokalizacji szczegółowej Nr [...] na której zaznaczono granice projektowanego placu ćwiczeń wraz z jego elementami pozwoliła ustalić, że wywłaszczona parcela l. kat [...], znalazła się na terenie ośrodka szkolenia artyleryjskiego wchodzącego w skład placu ćwiczeń wojskowych, który to teren, zgodnie z wyjaśnieniami Agencji Mienia Wojskowego oraz dowódcy [...] Brygady Desantowo - Szturmowej przeznaczony był do szkolenia [...] Dywizji Powietrzno - Desantowej i innych jednostek stacjonujących w garnizonie K

W decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1969r. Nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości składającej się z parceli l. kat. [...] b. gm. kat. M. , wskazano, że nieruchomość ta jest niezbędna na cele budownictwa, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965r. wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. W ocenie Starosty parcela ta w całości znajdowała się poza granicami lokalizacji szczegółowej nr [...], a więc od samego początku była zbędna na cel wywłaszczenia. Skoro zaś nadal pozostaje własnością Skarbu Państwa, to jej stan prawny nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości, zaś ustanowione na niej prawo zarządu i użytkowania na rzecz Ministerstwa Obrony Narodowej wygaśnie z dniem, w którym orzeczenie o zwrocie stanie się ostateczne. Wszystkie te okoliczności w ocenie Starosty przemawiały za uznaniem, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Starosta przedstawił zasady, którymi kierował się przy ustalaniu wysokości odszkodowania podlegającego zwrotowi.

Odwołanie od decyzji Starosty K. złożył Rejonowy Zarząd Infrastruktury w K. Zdaniem strony odwołującej się decyzja wywłaszczeniowa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1969r. błędnie odwoływała się do decyzji lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965r. odnoszącej się do magazynów. Natomiast zdaniem strony odwołującej się właściwy cel wywłaszczenia był określony przez lokalizację szczegółową Nr [...]. Ponadto wskazano, że obie decyzje o lokalizacji szczegółowej Nr [...] i Nr [...] zostały zmienione decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1969r., z której wynikało, że cały teren objęty tą decyzją będzie użytkowany przez Wojsko Polskie. Skoro zaś wywłaszczona parcela l. kat. [...] znajduje się na terenie placu ćwiczeń "[...]", na którym zostały zrealizowane budowle właściwe dla placu ćwiczeń, to fakt, iż nie zostały one usytuowane na wywłaszczonej nieruchomości, jest bez znaczenia, jeżeli się zważy na funkcję placu ćwiczeń. Dlatego zdaniem strony odwołującej się nie można uznać, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2010r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, modyfikując jedynie orzeczenie w zakresie kwoty odszkodowania podlegającej zwrotowi. Wojewoda uznał za prawidłowe ustalenia dotyczące przekształceń, którym podlegała parcela l. kat [...] oraz aktualnej struktury własnościowej działki nr 6 . Zdaniem Wojewody spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdyż z wnioskiem o zwrot wystąpiły uprawnione do tego osoby, a wywłaszczona parcela mogła zostać uznana za wywłaszczoną w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż wywłaszczenie nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Organ odwoławczy podkreślił, że już WSA w Krakowie przesądził o tym, że cel wywłaszczenia w postaci budowy magazynów nie został zrealizowany na parceli l. kat. [...], a potwierdziły to oględziny w terenie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Wojewoda wskazał, że cel wywłaszczenia w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1969r. nr [...] został określony jako "budownictwo". Wobec faktu, iż termin ten ma charakter dość ogólny i mało precyzyjny, należało zatem go sprecyzować za pomocą zgromadzonej dokumentacji wywłaszczeniowej, w tym zwłaszcza za pomocą decyzji lokalizacyjnej, w oparciu o którą decyzja wywłaszczeniowa została wydana. W tym miejscu należy podkreślić, iż decyzja o wywłaszczeniu w uzasadnieniu wyraźnie powołuje się na decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965r., który to dokument ustalał lokalizację szczegółową "magazynów". Powyższe przesądza, iż to właśnie budowa magazynów (prawdopodobnie o charakterze wojskowym) była celem wywłaszczenia w/w nieruchomości. Twierdzenie odwołującego jakoby oczywistym było, iż "decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1969r. orzekająca o wywłaszczeniu błędnie odwoływała się do decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...], a zasadnicze znaczenie dla określenia celu wywłaszczenia ma decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [...], Wojewoda uznał za zupełnie dowolne i niepoparte przekonywującymi argumentami. Organ odwoławczy podkreślił, że nie może przyjmować wbrew wyraźnym postanowieniom zawartym w ostatecznej decyzji, że zawierają one inną treść i ignorować tych postanowień.

Co do argumentu odwołania, iż obie decyzje o lokalizacji szczegółowej Nr [...] i Nr [...] zostały zmienione decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1969r., Wojewoda stwierdził, że analiza treści powyższej decyzji w żaden sposób nie wskazuje na to, iż na skutek omawianego rozstrzygnięcia doszło do zmiany celu wywłaszczenia, jakim w tym przypadku była budowa magazynów. Sentencja tejże decyzji orzekała bowiem jedynie iż "przedmiotowe decyzje zostały wydane na rzecz i imię Dyrekcji Inwestycji Miejskich w K. Obecnie prawa te przejmuje Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany w K. ul. [...] ". Z kolei uzasadnienie stanowiło jedynie, iż "całość terenu w granicach lokalizacyjnych nr [...] i [...] będzie użytkowana przez Wojsko Polskie".

Dlatego też Wojewoda uznał, że działka nr 6 stała się zbędna na cel wywłaszczenia określony w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1969r. nr [...], gdyż nigdy nie powstały na jej terenie żadne magazyny. Wojewoda przedstawił także powody, dla których zmodyfikował kwotę odszkodowania podlegającego zwrotowi.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody wniósł Skarb Państwa - Rejonowy Zarząd Infrastruktury w K. , zarzucając naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa, co skutkowało błędną oceną celu wywłaszczenia wskazanego w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. . Strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzja wywłaszczeniowa określała cel wywłaszczenia w sposób nieprecyzyjny. W uzasadnieniu tej decyzji cel wywłaszczenia został dookreślony przez odwołanie się do decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] sierpnia 1965r. ustalającej lokalizację szczegółową magazynów na terenie położonym w M. , oznaczonym na załączonym do decyzji planie. Ponieważ załącznik graficzny do decyzji o lokalizacji szczegółowej nie został odnaleziony, zdaniem strony skarżącej konieczne jest odwołanie się do dokumentacji wywłaszczeniowej oraz dotyczącej lokalizacji inwestycji objętych decyzją wyżej wymienioną oraz decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] wydaną przez ten sam organ w dniu [...] kwietnia 1965r. W ocenie strony skarżącej decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [...] dotyczy również parceli l. kat. [...]. Z materiałów zawierających dane dotyczące lokalizacji inwestycji i jej realizacji wynika, że na terenie tzw. "[...]" zamierzano zrealizować plac ćwiczeń wojskowych, zespół dwóch strzelnic szkolnych i obiekty kubaturowe stanowiące zaplecze strzelnic. Z powyższego wynika, że na terenie [...] nie zamierzano realizować budowy magazynów. Na cele magazynowe przewidziano odrębną lokalizację w miejscowości M. obejmującą teren o pow. około 30 ha. Zdaniem strony skarżącej zachodzi sprzeczność w decyzji wywłaszczeniowej pomiędzy jej sentencją a uzasadnieniem, bowiem orzeczono o wywłaszczeniu parcel, które znajdowały się w obszarze w ogóle nieprzeznaczonym na realizację magazynów, gdy tymczasem w uzasadnieniu odwołano się do decyzji Nr [...] ustalającej lokalizację szczegółową magazynów, które miały być zrealizowane na innym terenie. Dla wyjaśnienia tej sprzeczności niezbędna była analiza pozostałej dokumentacji, tj. "Programu inwestycji zamiennych w garnizonie K" z dnia 28 września 1964r. oraz dokumentacji wywłaszczeniowej, w tym wniosku o wywłaszczenie i wyciągnięcie prawidłowych wniosków. Tego zaś organy nie uczyniły, lecz oparły się na dosłownym brzmieniu wewnętrznie sprzecznej decyzji wywłaszczeniowej. Zdaniem strony skarżącej obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie stoi na przeszkodzie przepis art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ ocena prawna winna być dokonywana na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Na wstępie należy wyjaśnić, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożony w kontrolowanym postępowaniu powinien być rozpatrywany na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Wprawdzie prawo własności nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot zostało odjęte na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jednak zgodnie z art. 216 ust. 2 pkt 3 obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy (a więc dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości) stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie w/w ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Stosownie do art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W myśl ustępu trzeciego tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei przepis art. 137 ust. 1 ustawy stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Regulacja ta oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oceniana w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany.

Należy podkreślić, że w kontrolowanym postępowaniu ustalenie celu dokonanego wywłaszczenia i jego realizacji ma rozstrzygające znaczenie, ponieważ pozostałe przesłanki zwrotu nieruchomości były bezsporne. Nie budzi bowiem wątpliwości sam fakt oraz tryb dokonania wywłaszczenia oraz ustalenia organów administracji w zakresie przekształceń, jakim podlegała parcela l. kat [...] o pow. 1319 m2 b. gm. kat. M. Organy, opierając się na opiniach biegłych geodetów, prawidłowo ustaliły, że przedmiotowy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dotyczy działki obecnie oznaczonej nr 6 . Ponadto wniosek o zwrot został złożony przez wywłaszczonego właściciela, a działka objęta wnioskiem nadal stanowi własność Skarbu Państwa.

Ponieważ w sprawie został już wcześniej wydany wyrok WSA w Krakowie, przypomnieć trzeba, że stosownie do art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny, wypowiadając się w kwestii związania organu administracji publicznej oceną prawną, wyrażoną w orzeczeniu wskazał m.in., że związanie organu oceną prawną sądu w rozumieniu art. 30 ustawy o NSA obejmuje nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ orzekający w danej sprawie do czasu jej ostatecznego zakończenia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego czyniąca pogląd nieaktualnym (wyrok NSA z dnia 22 września 1999r., I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, poz. 129). Wykładnia zawarta w przytoczonym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest aktualna również na gruncie art. 153 ppsa.

Odnosząc powyższe do kontrolowanego postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, trzeba stwierdzić, że Sąd w niniejszej sprawie jest związany oceną prawną wyrażoną przez WSA w Krakowie w wyroku z dnia 17 lipca 2006r. sygn. akt II SA/Kr 48/03, a z treści uzasadnienia tego wyroku jednoznacznie wynika, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot została uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, czyli budowę magazynów. Wbrew zarzutom skargi ponownie przeprowadzone postępowanie administracyjne nie wskazuje, że stan prawny ani też istotne okoliczności faktyczne uległy zmianie w taki sposób, by Sąd w niniejszej sprawie mógł uznać, że nie jest związany oceną prawną zawartą w w/w wyroku. Przeciwnie, ponownie przeprowadzone postępowanie potwierdziło, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot została wywłaszczona na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1969r. nr [...] Decyzja ta jako cel wywłaszczenia wskazywała "budownictwo". Ponadto treść uzasadnienia decyzji jednoznacznie wskazuje, że doprecyzowanie celu wywłaszczenia znajduje się w decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965r. wydanej przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Ta zaś decyzja wyraźnie stwierdza, że ustala lokalizację szczegółową "magazynów". Należy podkreślić, że zarówno decyzja wywłaszczeniowa jak i poprzedzająca ją decyzja o ustaleniu lokalizacji szczegółowej pozostają w obrocie prawnym i jednoznacznie odnoszą się do nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Trudno zatem postawić organom administracyjnym zarzut, że ustaliły cel dokonanego wywłaszczenia na ich podstawie. Ponadto organy podjęły działania w celu zdobycia innych dokumentów, na podstawie których można by zweryfikować cel wywłaszczenia. Żadne z istniejących dokumentów nie upoważniały do przyjęcia innego celu wywłaszczenia niż wskazany w decyzji wywłaszczeniowej w połączeniu z decyzją o ustaleniu lokalizacji szczegółowej nr [...]. Także strona skarżąca nie była w stanie przedstawić dowodów przemawiających za przyjęciem innego celu wywłaszczenia.

Wyjaśnić trzeba, że dla ustalenia celu wywłaszczenia nie jest istotne, w jakim celu zamierzano dokonać wywłaszczenia, lecz jaki cel wywłaszczenia ostatecznie wskazano w decyzji stanowiącej podstawę wywłaszczenia. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego bezpodstawnym byłoby przyjęcie, że prawdziwy cel wywłaszczenia został określony w decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...], a nie w decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...]. Z programu inwestycji zamiennych w garnizonie K. wynika, iż w ramach obiektów kubaturowych planowanych do realizacji na [...] przewidziano także budowę magazynu o powierzchni 240 m2 i kubaturze 1020 m3. Nie jest zatem oczywiste – wbrew stanowisku strony skarżącej – że na terenie [...] nie zamierzano w ogóle realizować budowy magazynów. Gdyby natomiast tak było, tzn. że na cele budowy magazynów przewidziano całkowicie odrębną lokalizację, to oznaczałoby – tak jak przyjął organ I instancji – że przedmiotowa nieruchomość od początku była zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przyjęcie innego celu wywłaszczenia niż podany w decyzji pozbawiony byłby podstaw prawnych, natomiast późniejsze modyfikacje planów inwestycyjnych na wywłaszczonych nieruchomościach nie mają znaczenia dla ustalenia celu wywłaszczenia oraz jego realizacji i w rezultacie dla oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Dlatego zdaniem Sądu ustalenia organów w zakresie celu wywłaszczenia zostały dokonane z zachowaniem wymogów określonych w art. 7 i 77 § 1 kpa, zaś rezultaty postępowania wyjaśniającego oraz treść zapadłego w sprawie wcześniejszego wyroku WSA w Krakowie uprawniały do przyjęcia, że wywłaszczenie zostało dokonane w celu wybudowania magazynów. Z kolei bezspornym jest, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot żadne magazyny nie powstały. To zaś nieuchronnie prowadzi do wniosku, że cel wywłaszczenia na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie został nigdy zrealizowany, czyli jest ona zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i jako taka podlega zwrotowi na podstawie art. 136 § 3 tej ustawy.

Mając na uwadze powyższe, należało uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i oddalić skargę na podstawie art. 151 ppsa.