Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 412/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska /spr./ Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi L. i R.W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; o d d a l a s k a r g ę /-/ E.Brychcy /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) nakazał inwestorowi R.W. rozbiórkę ścian osłonowych hali usytuowanej w P. przy ul. [...] (obręb W., działki nr [...] i [...]) wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Precyzując wskazał, że nakazowi rozbiórki podlega ściana boczna hali o długości 72,80 m wraz z ławą fundamentową o wymiarach 45 x 90 cm wybudowana w części zachodniej hali usytuowana równolegle do granicy działek [...] i [...] oraz prostopadłe do niej dwie ściany szczytowe hali o długościach 23,32 m i 23,36 m.

W uzasadnieniu decyzji podano, że budowę w/w ścian osłonowych stwierdzono w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych [...] i [...] r. Zdaniem organu na wykonanie tego rodzaju robót budowlanych wymagane jest pozwolenie na budowę. Roboty te polegały na budowie nowych części obiektu budowlanego. Powyższa okoliczność znajduje potwierdzenie w projekcie rozbiórki budynków przy ul. [...] - [...], który został zatwierdzony pozwoleniem na rozbiórkę z [...] r. Projekt ten obejmował rozbiórkę hali bezpośrednio przylegającej do hali, w której wybudowano ściany będące przedmiotem niniejszej decyzji. Z opisu zawartego w projekcie wynika, że obie hale przylegały do siebie i istniało pomiędzy nimi naświetle z kształtowników stalowych. Zostało ono rozebrane w trakcie prowadzenia robót rozbiórkowych zgodnie z wydanym pozwoleniem na rozbiórkę. Również komisja powołana do ustalenia przyczyn i okoliczności katastrofy budowlanej w dniu [...] r. stwierdziła, że przyczyną katastrofy był brak ściany bocznej hali. W tym stanie rzeczy jednoznaczne jest, iż prowadzone roboty budowlane nie są remontem, lecz budową nowych części obiektu budowlanego wymagającą pozwolenia na budowę.

Wskazano również, że R.W. złożył zawiadomienie o zamiarze przystąpienia do robót budowlanych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej wezwał go do usunięcia braków w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia zgłoszenia bez rozpoznania. W wyniku nieusunięta braków pozostawiono zgłoszenie bez rozpoznania.

Na podstawie niepełnych dokumentów Prezydent Miasta uznał, że zamiar inwestora wymaga pozwolenia na budowę i w dniu [...] r. wydał decyzję wnoszącą sprzeciw wobec zamiaru zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych i nakładającą obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Dlatego zdaniem organu inwestor był świadomy, że jego zgłoszenie z [...] r. nie jest skuteczne, w związku z czym nie miał prawa do prowadzenia robót budowlanych. Prawa takie nabyłby bowiem po upływie trzydziestu dni od dnia złożenia zgłoszenia, które nie zawierałoby braków lub po upływie trzydziestu dni od dnia uzupełnienia tych braków.

Od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. odwołanie złożył R. W., wnosząc o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Zarzucił wydanie decyzji w sprawie rozstrzygniętej już inną decyzją tego samego organu z [...] r. Nr [...], którą to decyzją nakazano rozbiórkę całej hali. Ponadto podniósł, że organ nie udokumentował prawidłowo stwierdzenia, że wybudowana zachodnia ściana znajduje się na działce [...], której wieczystym użytkownikiem jest Towarzystwo Budownictwa Społecznego sp. z o.o. Upoważniony do takiego rozstrzygnięcia jest sąd powszechny, nie zaś organ administracji publicznej. Zdaniem odwołującego się organ w sposób niewyczerpujący uznał, że na odbudowę ścian osłonowych hali wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Nie przywołano bowiem art. 29 ust. 2 pkt 1 prawa budowlanego, z którego jednoznacznie wynika, że na wykonanie ścian osłonowych nie było wymagane pozwolenie na budowę. Roboty te są remontem istniejącego obiektu budowlanego, gdyż nie obejmują zmiany lub wymiany elementów konstrukcyjnych obiektu. Ponadto art. 3 pkt 8 prawa budowlanego dopuszcza przy pracach remontowych stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Ściany osłonowe będące przedmiotem decyzji nie są elementami konstrukcyjnymi, w związku z czym nie wymagają pozwolenia na budowę. Wprawdzie są nowe, ale zostały wykonane w obrębie istniejącej od [...] r. hali.

Zdaniem inwestora organy administracji publicznej wprowadziły go w błąd pozostawiając wniosek o zgłoszenie robót budowlanych bez rozpoznania, a następnie w ramach tego samego postępowania wydając decyzję wnoszącą sprzeciw (decyzja Prezydenta Miasta z [...] r.) i to po upływie trzydziestodniowego terminu od zgłoszenia.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 oraz art. 104 § 1 i 2 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazał, że we [...] r. R. W. rozpoczął budowę ścian osłonowych hali magazynowej jak wynika z protokołu kontroli przeprowadzonego w dniu [...] r. Inwestor nie uzyskał wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Zdaniem organu odwoławczego wzniesienia spornych ścian stanowi budowę. Powstała bowiem całkiem nowa ściana oraz odbudowano dwie ściany, które uległy zawaleniu. W praktyce budowlanej za odbudowę rozumie się odtworzenie zniszczonego obiektu z zachowaniem jego gabarytów i pierwotnego kształtu. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, zatem wykonane roboty stanowią budowę i odbudowę, a ich rozpoczęcie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Inwestor zgłosił zamiar wykonania przedmiotowych ścian, co nazwał robotami remontowo-odtworzeniowymi. Organ administracji architektoniczno-budowlanej wniósł sprzeciw i nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Rozpoczęcie robót we [...] r. stanowi zatem samowolę budowlaną i skutkuje orzeczeniem o rozbiórce.

Zdaniem organu odwoławczego zarzut wydania kolejnej decyzji w tej samej sprawie jest chybiony. Decyzja, na którą powołano się w odwołaniu dotyczy stanu technicznego obiektu i nie załatwia sprawy co do istoty, ale przekazuje ją do ponownego rozpatrzenia. Przedmiotowa sprawa dotyczy natomiast legalności wykonanych w hali magazynowej robót budowlanych.

Odnośnie usytuowania ściany zachodniej organ Wojewódzki Inspektor stwierdził, że organy nadzoru budowlanego nie są kompetentne do rozstrzygania tej kwestii. Również do ich właściwości nie należy badanie prawidłowości decyzji Prezydenta Miasta z [...] r.

W skardze na powyższą decyzję L. i R. W. wnieśli o stwierdzenie jej nieważności i utrzymującej ją w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] r. jako naruszających art. 107 § 3 w związku z art. 140 kpa, art. 3 pkt 6 i art. 29 ust. 2 pkt 1 prawa budowlanego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że budowa ściany oddzielenia przeciwpożarowego oraz dwóch ścian bocznych hali magazynowej została rozpoczęta [...] r. tj. po upływie 30-dniowego terminu do złożenia przez właściwy organ sprzeciwu od zgłoszenia. Decyzja w przedmiocie sprzeciwu jest aktualnie przedmiotem badania zgodności jej z prawem w postępowaniu przed sądowoadministracyjnym.

Zdaniem skarżących organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 kpa. Nie wyjaśnił bowiem dlaczego wykonanie ściany stanowi "budowę" rozumianą w myśl art. 3 pkt 6 prawa budowlanego, a nie "remont" według art. 3 pkt 8 tejże ustawy. W opinii skarżących ściany nie są obiektem budowlanym, lecz tylko elementami obiektu budowlanego. Takim obiektem w przedmiotowej sprawie jest istniejąca hala, która nie wymaga odbudowy, przebudowy, ani nadbudowy.

Dodatkowo wskazano, że wybudowane ściany nie są elementami konstrukcyjnymi hali i dlatego do ich wykonania wystarczające jest zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1 prawa budowlanego zgłoszenie robót budowlanych. Ponadto ściany te stanowią odtworzenie stanu pierwotnego hali, w związku z czym na ich wykonanie nie było wymagane pozwolenie na budowę.

Na marginesie stwierdzono, że wykonanie decyzji o rozbiórce ścian hali uniemożliwi otrzymanie przez TBS sp. z o.o. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego nr 2, bowiem ten nie posiada ściany oddzielenia przeciwpożarowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powtórzył argumentację wywiedzioną w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Ponadto wskazał, że przepis art. 48 prawa budowlanego nie upoważnia organów nadzoru budowlanego do uzależnienia orzeczenia o rozbiórce od przyczyn działania sprzecznego z prawem, czy od stwierdzenia, że nakazanie rozbiórki samowoli budowlanej może uniemożliwić uzyskanie pozwolenia na użytkowanie innego obiektu.

W piśmie z dnia [...] r. skarżący dodatkowo wskazali, że żadna z przedmiotowych ścian nie jest elementem konstrukcyjnym hali, gdyż hala ma konstrukcję stalową, a ściany te stanowią jedynie wypełnienie przestrzeni pomiędzy elementami konstrukcyjnymi hali. Ponadto podniesiono, że dwie ściany boczne istniały wcześniej, lecz uległy zawaleniu.

Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie legalności zgłoszonego sprzeciwu wobec zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na budowie przedmiotowych ścian (sprawa o sygn. II SA/Po 3132/02).

Następnie postanowieniem z 8 czerwca 2006 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie.

Na rozprawie w dniu 6 września 2006 r. skarżący R. W. oświadczył, że decyzję, która porządkuje postępowanie w sprawie ścian bocznych została wydana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu [...] r. Nr [...].

Z kolei piśmie z [...] r. skarżący wskazali, że przedmiotowa sprawa jest częścią większego sporu jaki skarżący toczą z właścicielem sąsiedniej działki Towarzystwem Budownictwa Społecznego sp. z o.o., w którym większościowym udziałowcem jest Miasto. Z tego względu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego jest organem zainteresowanym rozstrzygnięciem niekorzystnym dla skarżących. Ponadto organ I instancji pomimo tego, że był świadomy prowadzonych robót nie wydał postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, ani decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na ich wznowienie oraz określającą termin wykonania tych czynności. Powyższe jest zatem sprzeczne z zasadą praworządności wyrażona w art. 7 kpa.

Podniesiono również, że po wydaniu zaskarżonej decyzji całkowitej zmianie uległ stan faktyczny dotyczący nieruchomości. Właściciel nieruchomości sąsiedniej wybudował konstrukcję budowlaną (9 metrowy mur) przylegającą do hali magazynowej skarżących i do jednej ze ścian skarżących, co do której nakazano rozbiórkę. Wobec powyższego wykonanie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. stało się niewykonalne.

W piśmie z dnia [...] r. skarżący podnieśli, że w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do uwzględnienia skargi z powodu naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego istotnego dla wyniku sprawy naruszenia przepisów postępowania. Uzasadnili to tym, iż w konsekwencji wykonania decyzji o rozbiórce konieczne będzie wybudowanie ściany osłonowej w taki sposób, by wykonać decyzję Prezydenta Miasta z [...] r. Nr [...], na mocy której konieczne było wybudowanie ściany osłonowej hali nr 8.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 - dalej p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona.

W pierwszej kolejności odnosząc się do zarzutu skarżących naruszenia przepisu art. 107 § 3 kpa w związku z art. 140 kpa stwierdzić należy, iż organy nadzoru budowlanego w sposób wyczerpujący uzasadniły swoje rozstrzygnięcia.

Zdaniem skarżących organ II instancji nie ustosunkował się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] r. Organ odwoławczy nie wyjaśnił bowiem dlaczego wykonane ściany stanowią "budowę" według definicji zawartej w art. 3 ust. 6 Prawa budowlanego, a nie "remont" według określenia zawartego w art. 3 ust. 8 tejże ustawy.

Stwierdzić należy, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w swoim rozstrzygnięciu wszechstronnie odniósł się do argumentacji podniesionej w odwołaniu.

W doktrynie prawa i postępowania administracyjnego obowiązek uzasadniania decyzji wiąże się z zasadą przekonywania (art. 11 kpa) oraz z wyrażoną w art. 8 kpa zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli. Strona powinna wiedzieć, na jakiej podstawie faktycznej i prawnej wydano decyzję w sprawie. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za odwodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ powinien zatem dokładnie wskazać podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Następnie winien dokonać kwalifikacji faktów sprawy, która zakłada dokonanie operacji subsumcji faktu uznanego za udowodniony pod stosowany przepis prawa materialnego (M.Jaśkowska, A. Wrobel - Kpa. Komentarz, Kantor Wydawniczy Zakamycze 2005, s. 648-654).

Organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił dlaczego wzniesienie spornych ścian stanowi budowę. Wskazał, że jedna ze ścian powstała jako nowa, pozostałe dwie ściany odbudowano po ich zawaleniu. Odbudowa zaś polega na odtworzeniu zniszczonego obiektu z zachowaniem gabarytów i pierwotnego kształtu i w myśl art. 3 ust. 6 Prawa budowlanego stanowi "budowę". Uznać zatem należy, że zarzut skarżących w rzeczywistości polega na podważeniu argumentacji organu I i II instancji w zakresie zakwalifikowania przedmiotowych robót jako budowy, a nie jak stwierdzono w skardze na wadach w uzasadnieniu faktycznym decyzji.

Rozważyć należy zatem zarzut dokonania przez organy błędnej subsumpcji poprzez przyjęcie, że odbudowanie ścian hali stanowi budowę w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, czego konsekwencją jest konieczność uzyskania pozwolenia na budowę w celu wykonania tego rodzaju robót.

Zdaniem skarżących roboty te stanowią remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego. Stosownie zatem do treści art. 30 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego do ich wykonania wymagane jest zgłoszenie.

Rozstrzygające w tym przedmiocie jest stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006 r. (sygn. akt II OSK 593/05), jaki zapadł w wyniku wniesienia przez inwestora skargi kasacyjnej. Wywiedziono w nim, że wzniesienie spornych ścian stanowi w istocie budowę, na którą wymagane jest pozwolenie na budowę. Zakres zgłoszonych robót obejmował bowiem odbudowę części obiektu zniszczonych w wyniku robót rozbiórkowych. Wzniesione ściany hali stanowiły konstrukcję budynku.

Nie można w ocenie NSA w Warszawie zgodzić się ze stanowiskiem poprzednio skarżących, iż elementy konstrukcyjne to wyłącznie stalowa konstrukcja, a nie należą do nich całkowicie odbudowane ściany zewnętrzne budynku.

Tym samym zaś skoro w istocie roboty obejmowały elementy konstrukcyjne, nie sposób zakwalifikować ich do remontu.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wywiódł także, iż zasadą wynikającą z art. 28 Prawa budowlanego jest, iż na roboty budowlane konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę, a wyjątki od tej zasady określa ustawa. Skoro na remont, którym jest wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a więc przywrócenie poprzedniego stanu obiektu, w żadnym zaś razie odbudowy części obiektu zniszczonego przykładowo na skutek pożaru, zawalenia itp. jest wystarczające dokonanie zgłoszenia, to na odbudowę całego obiektu lub jego części (w tym wypadku odbudowę zawalonych murowanych ścian zewnętrznych hali magazynowej znacznych rozmiarów) niewątpliwie konieczne jest pozwolenie na budowę. Jeżeli poprzednie murowane, zewnętrzne ściany, nazwane "osłonowymi", uległy zawaleniu, a biegły sądowy podaje nawet, że możliwe było w związku z tym "zagrożenie katastrofą budowlaną", to nawet gdyby występowały wątpliwości co do tego, czy w konkretnym przypadku mamy do czynienia z odbudową tych ścian, a więc robotami budowlanymi wymagającymi uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, czy też ich "odtworzeniem" w ramach remontu, wymagającego jedynie formy uproszczonej - zgłoszenia, to wzgląd na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, przemawia za tym, że proponowana przez inwestora wykładnia przepisów prowadząca w niniejszej sprawie do przyjęcia, że miała zastosowanie uproszczona forma - zgłoszenie robót budowlanych, nie może być zaakceptowana.

Tutejszy Sąd podziela wyrażone powyżej stanowisko NSA w Warszawie i uznając je za własne czyni integracyjną częścią niniejszego uzasadnienia.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut podniesiony przez skarżących, co do spóźnionego sprzeciwu jaki został przez organ zgłoszony w decyzji z dnia [...] r. W istocie bowiem sprzeciw powinien być wniesiony nie później niż po 30 dniach od dnia upływu terminu wyznaczonego w postanowieniu. Termin ten wstrzymuje bieg 30-dniowego terminu do wniesienia sprzeciwu. Jest on liczony od dnia doręczenia zgłoszenia, które nie zawiera braków formalnych lub od dnia upływu terminu do uzupełnienia tych braków.

W niniejszej sprawie, skoro inwestor uzupełnił braki [...] r. (nie w całości) organ zaś decyzję o wyrażeniu sprzeciwu podjął [...] r. nie sposób dopatrzyć się uchybienia terminowi trzydziestodniowemu. Identyczne stanowisko wyraził w tym względzie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 lutego 2006 r. (sygn. akt II OSK 593/05).

Zważywszy na zarzut wydania decyzji przez organy nadzoru budowlanego w sprawie już rozstrzygniętej decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] nakazującą L. i R. W. rozbiórkę hali magazynowej stwierdzić należy, że decyzja ta została uchylona decyzją organu nadzoru z dnia [...] r. (znak [...] ), sprawę przekazano do ponownego rozpoznania i do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie rozpatrzono jej.

Podkreślenia wymaga, że pomiędzy obydwoma postępowaniami brak jest tożsamości. Decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. wydana została na podstawie art. 67 ust. 1 prawa budowlanego, zaś zaskarżona decyzja w oparciu o art. 48 ust. 1 tegoż prawa. Inne zatem przesłanki podlegają badaniu w obydwu postępowaniach. Orzekając rozbiórkę hali magazynowej dnia [...] r. organ winien był zbadać, czy w istocie obiekt nie nadaje się do remontu, odbudowy, wykończenia. W zaskarżonej decyzji nakazem rozbiórki objęto jedynie tą część obiektu, która wzniesiona została w warunkach samowoli i która nie była przedmiotem decyzji z [...] r. Tym samym nie sposób przyjąć, by przedmiotowa decyzja dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Nie zaistniały zatem przesłanki do stwierdzenia jej nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 3 kpa.

Sąd nie mógł zgodzić się z zarzutami skarżących podniesionymi w piśmie z dnia [...] r. naruszenia art. 7 kpa poprzez niezastosowanie przepisu art. 50 ust. 1 i art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Zdaniem skarżących organy nadzoru budowlanego powinny zamiast decyzji o rozbiórce (art. 48 Prawa budowlanego) wydać postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych (art. 50 ust. 1 pr.bud.), a następnie decyzję nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na ich wznowienie oraz określającą termin wykonania tych czynności (art. 51 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy).

Sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji, oceniając, czy decyzja ta nie narusza przepisów prawa obowiązujących w dacie jej wydania (wyrok WSA w Warszawie z 6 maja 2004 r., sygn. akt I SA 912/03, publ. Lex nr 146718). Przepis art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji przewidywał wydanie postanowienia wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia albo zgłoszenia w przypadkach innych niż określone w art. 48 Prawa budowlanego. Stosownie zaś do art. 51 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy przed upływem terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 4, właściwy organ wydaje decyzję nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na ich wznowienie oraz określającą termin wykonania tych czynności.

Zważyć należy, iż według art. 48 Prawa budowlane właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Hipotezą tegoż przepisu są zatem objęte obiekty, które wymagają uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia właściwemu organowi.

Wobec powyższego przepisy art. 50 ust. 1 pkt 1 oraz art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego nie mają zastosowania do obiektu budowlanego będącego w budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, o którym mowa w art. 48 tej ustawy, także wówczas, gdy budowa nie została zakończona. Przepis art. 50 ust. 1 pkt 1 odnosi się do takich robót budowlanych, które wymagają pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, ale nie są budową w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego (uchwała 7 sędziów NSA w Warszawie z 20 października 1997 r. sygn. OPS 3/97, ONSA 1998/1/3). Jak powyżej stwierdzono przedmiotowe roboty są budową. Dlatego w niniejsze sprawie nie mogły znaleźć zastosowania regulacje prowadzące do legalizacji samowoli budowlanej w świetle art. 51 ust. 1 pkt 2 cyt. prawa budowlanego.

Sąd za bezzasadny uznał również zarzut prowadzenia sprawy przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sposób stronniczy. W piśmie z dnia [...] r. podniesiono, że niniejsze postępowanie jest częścią większego sporu, jaki skarżący toczą z właścicielem sąsiedniej działki - Towarzystwem Budownictwa Społecznego sp. z o.o., w którym większościowym udziałowcem jest Miasto. Dlatego organ I instancji zainteresowany był rozstrzygnięciem niekorzystnym dla skarżącego.

Przeprowadzone postępowanie nie wykazało zaistnienia takich okoliczności. Skarżący nie wykazali na czym stronniczość organu miałaby polegać. Nie zostało zatem w żaden sposób uprawdopodobnione istnienie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności pracownika, który w imieniu organu decyzję wydał.

Na marginesie warto wspomnieć, iż skarżący, mając wątpliwości co do bezstronności mogli na etapie postępowania I instancyjnego skorzystać z procedury wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od załatwienia sprawy (art. 24 kpa).

Kolejny zarzut skarżących dotyczy zmiany stanu faktycznego po wydaniu zaskarżonej decyzji, która powoduje niemożność wykonania tejże decyzji. Jak podano w piśmie z [...] r. nie jest możliwe rozebranie ściany bocznej hali, gdyż bezpośrednio przy niej właściciel sąsiedniej działki spółka TBS wybudowała 9 metrowy mur.

Powyższa okoliczność nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy. Jak uprzednio wskazano zakres kognicji Sądu ogranicza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego aktu. Sąd nie może zatem brać pod uwagę okoliczności, które powstały po zakończeniu postępowania administracyjnego.

Ponadto warto nadmienić, że stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 5 kpa niewykonalność decyzji ocenia się w dacie jej wydania. Przepis ten daje bowiem podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji wówczas, gdy decyzja ta była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały.

Za bezzasadne Sąd uznał również argumenty, mające wskazywać jakoby organy wydając decyzje w przedmiotowej sprawie nie znały rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...], na mocy której zatwierdzono projekt budowlany i wydano pozwolenie na rozbiórkę budynków położonych na działkach nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] ark. 13 obręb W. przy ul. [...] - [...] w P. Zdaniem skarżących okoliczność tę należałoby uznać jako nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji tj. przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5 kpa). Tym samym Sąd powinien uznać, że doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Zważyć należy, iż nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody jako przesłanka wznowienia musiały istnieć w dniu wydania decyzji i nie być znane organowi, który wydał decyzje. Zatem przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych lub "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że "nowe okoliczności, "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję (wyrok NSA z dnia 17 grudnia 1997 r., III SA 77/97 - za M.Jaśkowska, A.Wróbel - Kpa. Komentarz, Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2005, s. 858).

W niniejszej sprawie zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy znały rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...]. W swej decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odniósł się wprost do wyżej wymienionej decyzji (k. 89 akt adm. I instancji). Dlatego nie można przyjąć, że doszło do kumulatywnego spełnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

Nadto nie sposób zgodzić się ze skarżącymi, iż decyzję o pozwoleniu na budowę spornych ścian zastąpiło "zalecenie dodatkowe" zawarte w projekcie rozbiórki arch. P.B. Takiej możliwości prawo budowlane nie przewiduje. Zważyć należy, że w istocie nie ma w niniejszej sprawie żadnego znaczenia, czy którakolwiek ze ścian wzniesiona została na gruncie nie będącym własnością skarżących. Istotne w sprawie jest bowiem, że ściany te wzniesione zostały bez wymaganej prawem decyzji.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

/-/ E.Brychcy /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska

MK