Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1121/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: ,,Dyrektor IAS’’ lub ,,organ odwoławczy’’) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] (dalej: ,,Naczelnik US’’ lub ,,organ egzekucyjny’’) z [...] stycznia 2018 r. nr [...] o obciążeniu wierzyciela – Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec W. sp. z o. o. w W.

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku W. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości:

• nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. obejmującego zobowiązanie z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków w łącznej wysokości należności głównej [...] zł. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę;

• nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r., obejmującego zobowiązanie z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków w łącznej wysokości należności głównej [...] zł.

W toku postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego i wkładów oszczędnościowych w B. S.A. B. S.A. poinformował organ egzekucyjny pismem z dnia [...] lipca 2017 r. o zaistnieniu przeszkód w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków na rachunku.

Postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. nr [...] Naczelnik US, na podstawie art. 59 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.; dalej: ,,u.p.e.a.’’) umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec W. Sp. z o.o. na podstawie powyższych tytułów wykonawczych.

Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. Naczelnik US poinformował wierzyciela o wysokości obciążających go kosztów postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego wobec zobowiązanej Spółki w łącznej kwocie [...] zł.

Pismem z [...] grudnia 2017 r. PARP złożył wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. Naczelnik US obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu postanowienia Naczelnik wskazał, że w toku prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanej Spółki w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w B. S.A. W związku z czym powstały koszty egzekucyjne na które składają się opłaty określone w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., które stanowią 5 % kwoty egzekwowanej należności co stanowi kwotę [...] zł. dla tytułu wykonawczego nr [...] oraz kwotę [...] zł. dla tytułu wykonawczego nr [...], a także oplata manipulacyjna wskazana w art. 64 § 6 u.p.e.a., wynosząca 1 % kwoty egzekwowanej należności co stanowi kwotę [...] zł. dla tytułu wykonawczego nr [...] oraz kwotę [...] zł dla tytułu wykonawczego nr [...]. Następnie organ egzekucyjny, po przytoczeniu stosownych przepisów prawa, normujących kwestie związane z ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, stwierdził, że wobec umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie powyższych tytułów wykonawczych, w sprawie tej wystąpiła przesłanka obciążenia wierzyciela kosztami, określona w art. 64c § 4 u.p.e.a.

Po rozpatrzeniu zażalenia wierzyciela, postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6 u.p.e.a., opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności egzekucyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach.

W art. 64c § 1 u.p.e.a., została ustanowiona generalna zasada, że opłaty,| o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Te koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Ustawa dopuszcza jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że koszty będzie ponosił wierzyciel (art. 64c § 2-4 u.p.e.a.).

Dyrektor IAS podkreslił, że postanowieniem z [...] grudnia 2017 r., Naczelnik US, na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Spółki. Zauważył, że w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego powstały koszty egzekucyjne w kwocie [...] zł. Na powyższą kwotę, składają się opłaty manipulacyjne i opłaty za czynności zajęcia rachunku bankowego i wkładów oszczędnościowych w B. S.A. Tym samym z uwagi na umorzone postępowanie egzekucyjne, brak było podstaw prawnych do dochodzenia od zobowiązanego przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, w związku z powyższym, w myśl art. 64 c § 4 u.p.e.a., koszty egzekucyjne powinien ponieść wierzyciel, co ostatecznie znalazło wyraz w postanowieniu Naczelnika US z [...] stycznia 2018 r.

Dyrektor IAS wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, iż organ egzekucyjny zasadnie obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, powstałymi w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a wydane rozstrzygnięcie spełnia wszelkie wymogi dotyczące uzasadnienia faktycznego i prawnego.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez ustalenie kosztów egzekucyjnych od zajęcia rachunku bankowego, pomimo, że nie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, albowiem na rachunku bankowym nie było żadnych środków, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Dla skuteczności zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, nie ma zatem znaczenia, że w chwili dokonania zajęcia, na rachunku bankowym zobowiązanego nie było środków niezbędnych do realizacji zajęcia.

Odnosząc się do podnoszonych przez Stronę okoliczności polegających na nieskorzystaniu przez organ egzekucyjny z możliwości nieprzystąpienia do egzekucji, z uwagi na uprawdopodobnienie, że w toku egzekucji nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne oraz naruszenia zasady celowości postępowania egzekucyjnego, a także, iż organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne w sposób przewlekły, Dyrektor wskazał na brak podstaw do rozstrzygania w ramach niniejszego postępowania o prawidłowości czy tez celowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w zażaleniu, iż Trybunału Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r. [...], stwierdził niezgodność z konstytucją RP m.in. art. 64 § 1 pkt 4 oraz § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej, Dyrektor zauważył, że zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego ujęcie niekonstytucyjności oznacza, że jest to wyrok stwierdzający niekonstytucyjność pominięcia prawodawczego, w którym Trybunał stwierdził konieczność podjęcia odpowiednich działań legislacyjnych. W związku z powyższym oraz z uwagi na fakt, iż w rzeczonym wyroku nie sprecyzowano rzędu wielkości jakiego miałoby dotyczyć ograniczenie kosztów egzekucyjnych czy też opłaty manipulacyjnej, przyjąć należy, iż do czasu uchwalenia przez ustawodawcę zmian w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zakresie wskazanym przez powyższe orzeczenie, należy stosować zakwestionowane przepisy w kształcie obecnym.

Od przedmiotowego postanowienia wierzyciel wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego oraz zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego tj.

a) art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 w zw. z art. 64c § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez przyjęcie przez Organ odwoławczy, że dokonane przez organ egzekucyjny obciążenie Skarżącej opłatami egzekucyjnymi i opłatą manipulacyjną w maksymalnej wysokości jest prawidłowe, w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. ([....]) stwierdził niezgodność przepisów art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. z Konstytucją w zakresie. w jakim nie określają one maksymalnej wysokości tych opłat;

b) art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 80 u.p.e.a poprzez nieuprawnione przyjęcie, że przepisy u.p.e.a. przewidują opłatę egzekucyjną za samo zajęcie rachunku bankowego, podczas gdy zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. podstawa prawna naliczenia opłaty egzekucyjnej zachodzi wyłącznie w wypadku zajęcia wierzytelności pieniężnych tym samym, ponieważ w przedmiotowej sprawie nie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnej, nie było podstaw do naliczania opłaty w wysoko6ci [...] złotych;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7, art. 7a, art. 8, art 77 § 1, art. 124 § 2 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: ,,k.p.a.’’) oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważnie i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego, niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, przede wszystkim poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności faktycznych świadczących o poziomie skomplikowania dokonanych czynności egzekucyjnych oraz o poniesionym nakładzie pracy organu egzekucyjnego, jak również nie uwzględnienie skutków, jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6 u.p.e.a. ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 czerwca 2016 r. ([..]);

b) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 64c § 7 u.p.e.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy i nieuprawnione przyjęcie przez organ, że naruszenie zasady odpowiedzialnego wszczynania i prowadzenia egzekucji wyrażonej w art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a. nie jest w żaden sposób związane z rozstrzygnięciem dotyczącym ustalenia wysokości kosztów bezskutecznej egzekucji i zasad ich ponoszenia, w sytuacji. gdy postanowienie ,,w sprawie kosztów egzekucyjnych" powinno wyjaśnić, czy w świetle zasad ogólnych wszczęcie postępowania nie było nacechowane jedynie chęcią uzyskania opłat egzekucyjnych;

c) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 64c § 7 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie koresponduje z treścią zarzutów i jest wewnętrznie niespójne w kontekście jego weryfikacji w szczególności poprzez brak odniesienia się do zasadności ustalenia procentowej wysokości opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej przy jednoczesnym nie uwzględnieniu wysokości przywołanych opłat od takich czynników jak: efektywność i skuteczność egzekucji, poziom skomplikowania poszczeg6lnych czynności. czy nakład pracy organu egzekucyjnego a w konsekwencji obciążenie skarżącego maksymalną wysokością kosztów bezskutecznej egzekucji;

d) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła argumenty dowodzące w jej ocenie słuszność przedstawionych naruszeń prawa ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia dla sprawy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. [...]

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co, następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i § 6 u.p.e.a. opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach.

Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Natomiast stosownie do § 6 ww. przepisu, organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych - 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr.

W art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej, została ustanowiona generalna zasada, że opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a u.p.e.a., wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Te koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej.

Zgodnie z art. 64c § 7 organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych.

Przepis art. 64c § 1 u.p.e.a. nie ma zastosowania (art. 64c § 3 powołanej ustawy), jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Wtedy należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Zaś § 4 omawianego art. 64c stanowi, iż wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

Wskazać należy, że obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest uzasadnione i nastąpić może dopiero po uprzednim umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że przepis art. 64c § 4 u.a.p.a. ma zastosowanie w odniesieniu do kosztów zakończonego postępowania egzekucyjnego, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Zauważyć należy, iż ustawodawca przez użycie w treści przedmiotowego przepisu regulacji "wierzyciel pokrywa" nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru czy wierzyciela obciążyć kosztami egzekucyjnymi, czy też nie. Organ w takim przypadku ma obowiązek obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że wobec umorzenia, postanowieniem nr [...] z [...] grudnia 2017 r. postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku zobowiązanej W. sp. z o.o. w [...] w sprawie zaszła przesłanka obciążenia wierzyciela kosztami, określona w art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej. Wobec powyższego Naczelnik US wydał w dniu [...] stycznia 2018r. postanowienie nr [...] w przedmiocie obciążenia PARP ww. kosztami egzekucyjnymi, zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a.

W ocenie Sądu opłaty za czynności egzekucyjne stanowią zryczałtowane wynagrodzenie dla organów egzekucyjnych za dokonanie określonych czynności. Wysokość tych opłat jest ustalana kwotowo lub w sposób stosunkowy proporcjonalnie do wysokości egzekwowanej należności. Koszty egzekucyjne mają charakter obiektywny i wynikają wprost z konkretnych przepisów prawa, zarówno co do momentu ich powstania, jak i ich wysokości. W przedmiotowej sprawie Naczelnik US zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. dokonał, w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...], zajęcia wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego należącego do W. sp. z o.o. w W. w B. S.A.

Podkreślenia wymaga fakt, iż opłata za dokonane czynności egzekucyjne przysługuje organowi egzekucyjnemu w sytuacji, gdy zajęcie okazało się skuteczne.

Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

Według art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały w płacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

Zgodnie z art. 81 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest skuteczne W odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu numery tych rachunków. Z powyższego wynika, że nie jest więc konieczne wyegzekwowanie należności, aby zajęcie było skuteczne, a tym samym powstał obowiązek naliczenia kosztów egzekucyjnych. Zajęcie jest efektywne również wtedy, kiedy na rachunku bankowym nie ma żadnej kwoty w chwili zajęcia, bowiem obejmuje także kwoty, które zostały wpłacone po dokonaniu zajęcia. W rezultacie zajęcie rachunku bankowego jest zajęciem nie tylko istniejącej wierzytelności ale także wierzytelności przyszłej zobowiązanego w stosunku do banku wynikającej z umowy rachunku bankowego. Należy zatem przyjąć, że czynność egzekucyjna w postaci zajęcia rachunku bankowego jest czynnością skuteczną niezależnie od tego czy zobowiązany posiada w danej chwili środki na rachunku bankowym czy ich nie posiada. Nawet jeżeli przed likwidacją rachunku bankowego nie zostaną wyegzekwowane żadne środki, to takiej czynności egzekucyjnej nie można uznać za niebyłą, czy nie wywołującą żadnych skutków, które prawo wiąże z tą czynnością egzekucyjną. W szczególności zajęcie istniejącego rachunku bankowego, niezależnie od tego czy doprowadzi do uzyskania jakichkolwiek kwot jest zastosowaniem środka egzekucyjnego polegającego na egzekucji z rachunku bankowego, prowadzącym, do naliczenia opłaty za dokonaną czynność egzekucyjną (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 101/16 dostępny na stronie nsa.orzeczenia.gov.pl).

Zajęcie rachunku bankowego, tj. zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, a w praktyce egzekucja z rachunków bankowych sprowadza się do egzekucji wierzytelności wynikającej z umowy rachunku bankowego zawieranej pomiędzy bankiem a posiadaczem rachunku. Zatem zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego spełnia wymagania art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., gdyż jest to zajęcie praw majątkowych innych niż świadczenie z ubezpieczenia społecznego czy wynagrodzenia za pracę.

W związku z powyższym Naczelnik US zasadnie obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w wyniku zajęcia rachunku bankowego Spółki.

Należy wyraźnie podkreślić, że opłaty za czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjne są należnościami, które nie pozostają w związku z żadnymi nakładami czy też kosztami poniesionymi przez organ egzekucyjny, co wynika wprost z treści art. 64 u.e.p.a. Pobiera się je w jednej wysokości określonej kwotowo lub procentowo w ustawie - za całość postępowania. Stanowią one swoiste wynagrodzenie dla organu egzekucyjnego za zastosowanie konkretnych środków egzekucyjnych bądź też za dokonanie czynności egzekucyjnych.

W tych okolicznościach brak jest podstaw do stwierdzenia zaistnienia wskazanych w skardze naruszeń przepisów prawa materialnego, które uzasadniały by uwzględnienie skargi. Nie daje podstaw ku temu także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt [...] wskazywany przez pełnomocnika Skarżącej.

W powyższym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in., że art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej opłaty za dokonane czynności egzekucyjne jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 oraz art. 84 Konstytucji RP.

W ocenie Sądu takie ujęcie niekonstytucyjności oznacza, że jest to wyrok zakresowy, stwierdzający niekonstytucyjność pominięcia prawodawczego, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził konieczność podjęcia odpowiednich działań legislacyjnych.

Pominięcie ustawodawcze to unormowanie niepełne - takie, które z punktu widzenia norm konstytucyjnych cechuje zbyt wąski zakres zastosowania, bądź też, które z uwagi na przedmiot oraz cel regulacji, pomija treści dla niej istotne.

Warto podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że jest on władny do oceny konstytucyjności również z punktu widzenia tego, czy w przepisach aktu normatywnego nie brakuje unormowań, bez których, ze względu na charakter regulacji objętej aktem, może on budzić wątpliwości natury konstytucyjnej. W takim wypadku zarzut niekonstytucyjności może dotyczyć zarówno tego, co ustawodawca w danym akcie unormował, jak i tego, co w akcie tym pominął, choć postępując zgodnie z Konstytucją powinien był unormować (por. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 1996 r., sygn. akt K 25/95).

W kontekście powyższego, analizowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt [...] w swej sentencji zawiera stwierdzenie świadczące o wystąpieniu pominięcia prawodawczego. Oznacza to, że niekonstytucyjność normy prawnej wynikającej z art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.e.p.a. wynika z nie określenia maksymalnej wysokości opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej.

W orzecznictwie TK oraz w doktrynie prawa konstytucyjnego przewyższa pogląd, że skutkiem stwierdzenia niekonstytucyjności pominięcia prawodawczego jest jedynie zobowiązanie ustawodawcy do dokonania odpowiednich zmian w przepisach objętych kontrola Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok dotyczący pominięcia ma zatem jedynie skutek zobowiązujący ustawodawcę do uchwalenia odpowiedniej nowelizacji, usuwającej niekonstytucyjną lukę prawną. Wyroki te nie powodują utraty mocy obowiązującej regulacji. Ich skutkiem jest jedynie potwierdzenie obowiązku ustanowienia regulacji prawnych niezbędnych dla realizacji norm konstytucyjnych.

W powołanym powyżej wyroku z dnia 3 grudnia 1996 r. sygn. akt K 25/95 Trybunał stwierdził, że następstwem tego rodzaju rozstrzygnięcia nie jest wyeliminowanie z ustawy wadliwego fragmentu czy zastąpienie go odpowiednikiem pozbawionym wady, lecz uzupełnienie jej o odpowiedni fragment niezbędny z punktu widzenia zgodności z Konstytucją. Następstwem uznania tego rodzaju niekonstytucyjności nie mogła być utrata mocy obowiązującej ustawy w jakiejkolwiek jej części, lecz konieczność odpowiedniego uzupełnienia ustawy przez ustawodawcę.

Z kolei w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 czerwca 2008 r. sygn. akt K 51/07 wskazano, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego potwierdza konstytucyjny obowiązek uzupełnienia ustawy o odpowiednie regulacje, zawierające niezbędne gwarancje konstytucyjnych praw jednostki. Ustawodawca ma przy tym swobodę wyboru odpowiednich rozwiązań, w granicach wyznaczonych przez zasady i normy konstytucyjne. Trybunał Konstytucyjny nie ma kompetencji, aby wskazywać ustawodawcy regulacje prawne, które odpowiadają wymogom konstytucyjnym.

Na uwagę zasługuje również rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 r. sygn. akt [...]. W wyroku tym bowiem Trybunał stwierdził niekonstytucyjność unormowania dotyczącego gospodarki nieruchomościami z uwagi na jego niezupełność z punktu widzenia wymogów konstytucyjnych. "Znaczy to, że Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją tego, że w przepisie zostało coś przez ustawodawcę pominięte, a zgodnie z Konstytucją powinno być unormowane. Skutkiem orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność zaskarżonego przepisu w zakresie, w jakim pomija określone regulacje, nie jest utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. Wyrok Trybunału wskazuje na potrzebę ustanowienia regulacji prawnych niezbędnych dla realizacji norm konstytucyjnych. Następstwem wyroku jest zatem konieczność stosownej aktywności ustawodawcy". Trybunał wypowiedział się także co do skutków w sferze indywidualnych aktów stosowania prawa, opartych na kontrolowanym przepisie. Stwierdził on, że wyrok, wskazujący niekonstytucyjność ustalonego przez Trybunał Konstytucyjny pominięcia, nie wywołuje samoistnie skutków, o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji (tj. możliwości wznowienia postępowania).

Wobec powyższego, ugruntowana linia orzecznicza pozwala na przyjęcie, że skutkiem stwierdzenia pominięcia ustawodawczego w art. 64 § 1 pkt 4 i 64 § 6 u.p.e.a. jest jedynie zobligowanie ustawodawcy do jak najszybszego dokonania odpowiednich zmian w obowiązujących przepisach. Mimo orzeczenia o niezgodności przedmiotu kontroli (art. 64 § 1 pkt 4 i 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) z wzorcami kontroli (art. 2, art. 64 ust 1 i 84 Konstytucji) ze względu na brak pewnych istotnych treści w kontrolowanym przepisie, nie traci on mocy obowiązującej ani w części, ani w całości. Skutkiem takiego rozstrzygnięcia jest zatem obalenie domniemania konstytucyjności normy wyrażonej w art. 64 § 1 pkt 4 i 64 § 6 u.e.p.a. oraz nałożenie na ustawodawcę obowiązku jak najszybszego podjęcia działań zmierzających do eliminacji niekonstytucyjnej luki prawnej.

W ocenie Sądu należy przyjąć, że wyrok tego rodzaju nie wywołuje samoistnie żadnych skutków prawotwórczych, polegających na ustanowieniu nowej normy prawnej.

Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia

9 listopada 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 347/16 Trybunał Konstytucyjny w wyroku tym orzekł między innymi o niezgodności art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a, w zakresie w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, wskazał jednocześnie, iż przepis ten nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Orzekł jednocześnie, iż art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku, w części wskazującej na jego skutki podniósł zaś, iż dla właściwej realizacji wyroku konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej z art. 64 § 6 u.p.e.a. oraz maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrywanych w sprawie. Z treści uzasadnienia wyroku Trybunału jednocześnie wynika, iż został on wydany na gruncie stanu faktycznego, w którym prowadzono egzekucję kwot należności głównej obliczoną na [...] zł oraz odsetek w kwocie [...] zł, to jest kwot zdecydowanie wyższych, niż to miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy. Tym samym, w ocenie Sądu opłaty określone w okolicznościach niniejszej sprawy nie wchodzą w zakres wysokości opłat objęty ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

Zdaniem Sądu nieuzasadnione są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postepowania administracyjnego jako uzasadniających uwzględnienie skargi. Wbrew stanowisku Skarżącej Dyrektor IAS w sposób wyczerpujący rozważył przesłanki utrzymania w mocy rozstrzygnięcia Naczelnika US, wyjaśniając przy tym szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia. Nie można zgodzić się ze Skarżącą, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie koresponduje z treścią zarzutów oraz, że jest ono wewnętrznie niespójne. Natomiast nie uwzględnienie przez Dyrektora IAS stanowiska Skarżącej zaprezentowanego w zażaleniu, co do naruszeń prawa materialnego jak i proceduralnego, nie świadczy o wadach uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, czy też o innych naruszeniach procedury administracyjnej prowadzących do uwzględnienia skargi. Dotyczy to także oceny organu odwoławczego w zakresie skutków jakie wywarł wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. ([....]) na gruncie rozpoznawanej sprawy, którą to ocenę Sąd w składzie orzekającym zasadniczo podzielił.

Wskazać należy również, że przedmiotem postępowania zainicjowanego na wniosek Skarżącej, kontrolowanego w rozpatrywanej sprawie, była kwestia odpowiedzialności wierzyciela za koszty postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego wobec W. sp. z o. o. w W. - na podstawie powołanych już powyżej przepisów u.p.e.a. Zdaniem Skarżącej postępowanie w sprawie powinno dodatkowo wyjaśnić czy wszczęcie postępowania nie było nacechowane jedynie chęcią uzyskania opłat egzekucyjnych w świetle art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji jeżeli: organ egzekucyjny uprawdopodobni, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jednocześnie w § 2a powyższego przepisu przewidziano, że na wniosek wierzyciela niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji lub przystępuje do egzekucji. Przy czym na postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji wierzycielowi przysługuje zażalenie. W ocenie Sądu Dyrektor IAS prawidłowo stwierdził, że w ramach postępowania w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego rozstrzyga się o wysokości tych kosztów jak i zasadach ich ponoszenia, co z kolei oznacza, że kwestia prawidłowości czy też celowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie ma w sprawie pierwszorzędnego znaczenia. Nienależnie od powyższego zauważyć należy, że zebrany materiału dowodowy w sprawie nie dawał podstaw do uznania, że przed wszczęciem egzekucji wystąpiło jakiekolwiek prawdopodobieństwo nieuzyskania w toku egzekucji kwoty przewyższające wydatki egzekucyjne. Organ egzekucyjny nie prowadził uprzednio względem zobowiązanej postępowania egzekucyjnego na rzecz innych wierzycieli, które okazało by się nieskuteczne. W szczególności o wystąpieniu okoliczności z art. 29 § 2 pkt 2a u.p.e.a. nie może świadczyć umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem zobowiązanej – wobec zaistnienia przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.a., tj. stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że w postepowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Mając powyższe na względzie – stosownie do treści art. 151 p.p.s.a. – należało orzec jak w sentencji.