Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 102/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 c par. 1, 3, 7, 8
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia organu I instancji o określeniu kosztów egzekucyjnych i umorzenia postępowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] roku, nr [...] 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego – J.S. kwotę 340,00 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

W dniu [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. wystawił wobec J. S. tytuł wykonawczy o Nr [...] i skierował go do przymusowej realizacji w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowiła nieostateczna decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] r. Nr [...] określająca zobowiązanie w podatku od towarów i usług za listopad 2005 r.

W toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł., zawiadomieniem z dnia [...] r. Nr [...], dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem tj. P. BP S. S.A. Zawiadomienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 16 lipca 2008r. natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 17 lipca 2008r.

W dniu [...]r. na rachunek bankowy organu egzekucyjnego wpłynęła kwota 19.055,70 zł, którą rozliczono na poczet należności głównej (13.749,00zł) odsetek (4,230,00zł) i kosztów egzekucyjnych (1.076,70 zł).

W dniu [...] r. J. S. w związku z decyzjami Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. uchylającymi decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł.; nr [...] z dnia [...] r., nr [...] z dnia [...] r., nr [...] z dnia [...] r., nr [...] z dnia [...] r., nr [...] z dnia [...] r. i nr [...] z dnia [...] r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z wnioskiem o zwrot niesłusznie pobranych odsetek i kosztów egzekucyjnych.

Pismem z dnia [...] r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. wezwał J. S. do uzupełnienia pisma z dnia [...] r. poprzez wskazanie podstawy prawnej żądania zwrotu odsetek i kosztów egzekucyjnych i od jakiego zobowiązania i jaką kwotę odsetek niesłusznie pobrano.

W odpowiedzi na wezwanie, w piśmie z dnia [...] r. J. S. wskazał, iż "podstawą żądania odsetek i kosztów egzekucyjnych zawartych w piśmie z dnia [...] r. jest fakt uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. wszystkich decyzji będących podstawą wydania postanowień na podstawie których odsetki i koszty komornicze zostały pobrane. Wyjaśnił, iż domaga się zwrotu kosztów egzekucyjnych pobranych na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Nr [...] wystawionego w oparciu o decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] r. Nr [...]. Jako podstawę prawną żądania wskazał art. 73 §1 pkt 1 , art. 77 § 1 pkt 1 lit. b i art. 77 § 3 i § 4 oraz art. 239a ustawy - Ordynacji podatkowej.

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. odmówił zwrotu pobranych kwot z tytułu podatku od towarów i usług za lata 2005 - 2007, objętych tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] r. oraz kwot pobranych na poczet wydanych postanowień i uchylonych decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. (...)". Postanowieniem natomiast z w dnia [...] r., Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w spawie zwrotu kosztów egzekucyjnych wynikających z tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...].

Na postanowienie z dnia [...]r. nr [...] J. S. wniósł zażalenie,

Postanowieniem z dnia [...]r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. i przekazał sprawę lego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując, iż organ pierwszej instancji nie wyjaśnił zakresu i podstawy zgłoszonego przez stronę żądania.

Pismem z dnia [...] r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł., wezwał skarżącego do uzupełnienia ww. pisma z dnia [...] r. poprzez sprecyzowanie treści zgłoszonego żądania.

W odpowiedzi na wezwanie J. S. w piśmie z dnia [...] r. wyjaśnił, iż na podstawie art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji żąda wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych "wynikających z tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r."

Postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł., określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego - J. S. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Nr [...] na kwotę 1.076,70 zł.

Uzasadniając ww. rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, iż koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Nr [...] zostały obliczone i pobrane na zasadach określonych w art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wyjaśnił przy tym, iż organ egzekucyjny uprawniony jest do wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w oparciu o art. 64c § 7 ww. ustawy jedynie po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, o czym mowa w art. 64c § 8 ustawy. Podkreślił, iż na kwotę 1 076,70 zł składają się: opłata manipulacyjna - 179,45 zł i koszty egzekucyjne - 897,25 zł. Organ egzekucyjny zaznaczył również, iż postępowanie egzekucyjne zostało zakończone w dniu [...] r. poprzez wyegzekwowanie w całości kwoty należności głównej, odsetek oraz kosztów egzekucyjnych.

Na powyższe postanowienie J. S. złożył zażalenie. Zarzucił naruszenie: art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 120, art. 121, art. 122, art. 125, art. 127, art. 208, art. 210 § 1 pkt. 6, art. 210 § 4 i § 5 ustawy - Ordynacja podatkowa. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący podkreślił, iż zaskarżone postanowienie nie zawiera informacji w zakresie uchylenia nieprawomocnej decyzji z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy z dnia [...] r. Nr [...]. Wskazał, iż "egzekucja nie jest instytucja samodzielną, lecz służebną wobec decyzji, na podstawie której została wszczęta", dlatego też nie można prowadzić egzekucji w oderwaniu lub sprzecznie z uchyloną decyzją. W ocenie skarżącego przedmiotowy tytuł wykonawczy winien być uchylony, a koszty zwrócone. Powołując się m.in. na wyrok NSA z dnia 05.08.2010 r. o sygn. akt II FSK 518/2009 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 06.12.2007 r. o sygn. akt I SA/G1 178/2007 r., wskazał, iż art. 64c § 3 ustawy nie przewiduje możliwości wydania postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, stanowi jedynie podstawę do dokonania zwrotu kosztów zobowiązanemu w formie czynności materialno - technicznej. Zarzucił, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. nie tylko nie wykonał ciążącego na nim obowiązku zwrotu kosztów egzekucyjnych, ale także wydał postanowienie, w którym kosztami obciążył zobowiązanego. Podkreślił, iż organ egzekucyjny wydał postanowienie określające wysokość kosztów egzekucyjnych po ponad dwóch latach po faktycznym ich pobraniu.

Postanowieniem z dnia [...]r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., na podstawie 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. w związku z art. 17 § 1, art. 18 i art. 64c § 7 i § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 64c § 1 tej ustawy, co do zasady, koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Na podstawie § 7 tego przepisu organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego, albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Natomiast zgodnie z § 8 żądanie wydania postanowienia w przedmiocie kosztów nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. W art. 64c § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawodawca określił termin, w jakim strona może złożyć wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Określony został w nim zarówno początkowy termin, w którym powstaje możliwość złożenia takiego wniosku, jak również końcowy termin do jego złożenia. Jak wynika z dyspozycji art. 64c § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji termin ten wynosi 14 dni. Jego początek rozpoczyna się w momencie doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, bądź w momencie powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku. W razie upływu tego terminu, wniosek nie podlega rozpatrzeniu, jako spóźniony, o czym wprost stanowi art. 64c § 8 ww. ustawy. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec J. S. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Nr [...] zostało zakończone w dniu [...] r. wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku. Kwota kosztów egzekucyjnych pobranych przez organ egzekucyjny, określona została w zawiadomieniu z dnia [...] r. Nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z rachunku bankowego w P. BP S. na kwotę 1.076,70 zł (doręczonym zobowiązanemu w dniu 16.07.2008 r.) i wyegzekwowano ją w całości w dniu [...] r. Skutkiem zrealizowania w całości ww. zajęcia rachunku bankowego było jego wygaśnięcie. Niezależnie od powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. - zawiadomieniem z dnia [...] r. Nr [...] - uchylił ww. zajęcie z powodu całkowitej realizacji. W wyniku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ odwoławczy ustalono, iż ww. zawiadomienie o uchyleniu zajęcia było czynnością dodatkową organu egzekucyjnego dokonaną na wniosek zobowiązanego. W dniu 04.10.2011 r. J. S. w rozmowie z pracownikiem Urzędu Skarbowego w Ł. oświadczył, iż przedmiotowe zawiadomienie o uchyleniu zajęcia zostało wydane w jego obecności. W dniu [...] r. odebrał je osobiście celem przedłożenia w banku. Mając zatem na uwadze przedstawione okoliczności faktyczne organ podkreślił, iż 14-dniowy termin, o którym mowa w art. 64c § 8 ustawy, swój bieg rozpoczął od dnia [...] r., bowiem z tym dniem postępowanie egzekucyjne zostało zakończone wskutek całkowitej jego realizacji, a zobowiązany został powiadomiony o wysokości pobranych kosztów poprzez doręczenie zawiadomienia o uchyleniu (z powodu całkowitej realizacji) zajęcia, w którym określono m.in. wysokość naliczonych kosztów egzekucyjnych. Tym samym więc termin upłynął w dniu [...] r. natomiast podanie o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych skarżący wniósł dopiero w dniu [...] r. Za zasadny organ uznał zarzut błędnego wydania zaskarżonego postanowienia po ponad dwóch latach "po faktycznym pobraniu przedmiotowych kosztów". W świetle jednak przedstawionych okoliczności, żądanie wydania postanowienia w spawie kosztów egzekucyjnych bezsprzecznie zostało zgłoszone po upływie terminu, o którym mowa w art. 64c § 8 powołanej ustawy. Termin, o którym mowa w art. 64c § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym jest terminem ustawowym, zawitym, o charakterze materialnym. Bezskuteczny upływ terminu, wobec braku stosownego żądania uprawnionego podmiotu (zobowiązanego), powoduje niedopuszczalność rozstrzygania kwestii kosztów egzekucyjnych. Termin ten, jako termin prawa materialnego nie podlega przywróceniu. Uprawnienie żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych oraz obowiązek rozpatrzenia takiego żądania wygasa (przestaje istnieć). Brak zatem możliwości rozpatrzenia żądania oznacza bezpodstawność przeprowadzenia postępowania. Żądanie wydania postanowienia, które z mocy ustawy nie podlega rozpatrzeniu wobec upływu ustawowego terminu do jego wniesienia, nie jest podstawą do prowadzenia i merytorycznego rozpatrzenia takiej sprawy.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej oraz art. 64c § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podkreślił, iż na skutek postępowania egzekucyjnego prowadzonego niezgodnie z prawem skarżący został obciążony kosztami egzekucyjnymi, których nigdy z powrotem nie odzyskał.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie.

Na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012r. pełnomocnik skarżącego podniósł, iż organ podatkowy zwrócił kwotę podatku VAT za miesiąc listopada 2005r. lecz pobrane koszty egzekucyjne nie zostały do chwili obecnej zwrócone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga J. S.ego jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu tzn. czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy art.64c § 1, § 3, § 7 i § 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. postępowanie egzekucyjne w administracji (Dz.U. nr 229 z 2005r. poz.1954 z późn. zm.) oraz art.138 § 1 pkt.2 i art.105 § 1 kpa i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl art.64c § 1 wymienionej ustawy opłaty, o których mowa w art.64 § 1 i 6 oraz w art.64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego.

Zgodnie z treścią art.64c § 3 ustawy, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel obciąża nimi wierzyciela z zastrzeżeniem § 3a.

W myśl art.64c § 7 wymienionej ustawy organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

Zgodnie z treścią art.64c § 8 cytowanej ustawy, żądanie, o którym mowa w § 7 nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku – od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż decyzją z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. określił zobowiązanie skarżącego w podatku od towarów i usług za miesiąc listopad 2005r. Od tej decyzji J. S. złożył odwołanie. Na podstawie decyzji z [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. w dniu [...]r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] zaś w dniu [...]r. wyegzekwowano kwotę podatku wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi (1076,70 zł). Decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił decyzję organu I instancji z [...]r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Następnie w przedmiocie podatku VAT za miesiąc listopad 2005r. toczyło się postępowanie i sprawa była rozpatrywana m.in. przez Naczelny Sad Administracyjny. Jak wynika z oświadczenia pełnomocnika skarżącego złożonego na rozprawie ostatecznie zwrócono skarżącemu podatek za listopad 2005r. Na rozprawie pełnomocnik był zobowiązany do złożenia dowodu zwrotu podatku za listopad 2005r. lecz taki dokument nie został złożony. Złożono natomiast dowód zwrotu nadpłaty z korekty podatku VAT z wrzesień 2005r. nie mający żadnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Pełnomocnik organu również potwierdził, iż skarżącemu zwrócono podatek za listopada 2005r. Skoro zatem pełnomocnicy obu stron zgodnie potwierdzili ten fakt to należało uznać, iż podatek za listopad 2005r. został rzeczywiście zwrócony. W sytuacji gdy podatek ten został zwrócony to oznacza, iż postępowanie egzekucyjne było wszczęte i prowadzone niezgodnie z prawem. W konsekwencji skarżącemu, w myśl art.64c § 3 ustawy z 17 czerwca 1966r., winny zostać zwrócone także pobrane koszty egzekucyjne wraz z należnymi odsetkami. Koszty te do chwili obecnej nie zostały jednak zwrócone.

Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma treść żądania skarżącego. W piśmie z dnia [...]r. podniósł on, iż w związku z uchyleniem przez organ odwoławczy decyzji wymiarowej z [...]r., wnosi on o zwrot niesłusznie pobranych odsetek i kosztów egzekucyjnych. Żądanie to potwierdził również w kolejnym piśmie z [...]r. Treść obu pism jest jasna i wynika z nich, iż J. S. domaga się zwrotu m.in. niesłusznie pobranych kosztów egzekucyjnych. Mimo czytelnej treści wniosku organ podatkowy wezwał skarżącego do precyzyjnego ustalenia zakresu zgłoszonego żądania. W piśmie z dnia [...]. poinformowano go o treści art.64c § 7 oraz o tym, że do wydania postanowienia w sprawie kosztów konieczne jest złożenie żądania przez zobowiązanego. Jednocześnie zasugerowano skarżącemu aby uzupełnił swoje pismo o takie żądanie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpatrzenia (k.35 akt administracyjnych). J. S. zgodnie z sugestią organu, w piśmie z dnia [...] złożył żądanie o którym mowa w art.64c § 7 (k.36 akt administracyjnych) zaś organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu umorzył postępowanie pierwszej instancji gdyż żądanie zostało zgłoszone po upływie 14-dniowego terminu określonego w art.64c § 8 ustawy z 17 czerwca 1966r.

W przekonaniu sądu organy podatkowe niepotrzebnie wzywały skarżącego do sprecyzowania żądania. W pismach z 16 lutego i 16 marca 2008r. skarżący w sposób jasny i czytelny określił swoje żądanie. Żądał on zwrotu niesłusznie pobranych kosztów egzekucyjnych. Nie było więc potrzeby wzywania go aby sprecyzował swoje żądanie. Niepotrzebnie zatem niejako "naprowadzano" skarżącego aby zgłosił żądanie wydania postanowienia w sprawie kosztów, o którym mowa w art.64c § 7, po to aby umorzyć postępowanie z uwagi na przekroczenie terminu do złożenia takiego żądania.

Kwestią sporną jest natomiast to jak powinien postąpić organ podatkowy w sytuacji gdy strona zgłasza żądanie zwrotu niesłusznie wyegzekwowanych kosztów. Żądanie strony opiera się na treści przepisu art.64c § 3 ustawy z 17 czerwca 1966r. zaś w przepisie tym nie ma mowy o tym aby organ w tej kwestii wydawał postanowienie. Powstaje w związku z tym pytanie czy w przedmiocie wniosku strony winno być wydane postanowienie merytoryczne (pozytywne lub negatywne) czy też organ podatkowy może wydać postanowienie tylko w przypadku określonym w art.64c § 7 i 8. Inną możliwością jest przyjęcie poglądu, że zwrot niesłusznie pobranych kosztów następuje w drodze czynności materialno-technicznej bez wydania odrębnego postanowienia.

Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, iż w sytuacji gdy strona zgłasza żądanie zwrotu niesłusznie pobranych kosztów to organ administracji winien rozpoznać ten wniosek poprzez wydanie postanowienia. Winno to być zatem postanowienie albo pozytywnie rozstrzygające wniosek z wyjaśnieniem sposobu wyliczenia kosztów wraz z odsetkami bądź odmawiające uwzględnienia żądania.

Sąd nie podzielił poglądu, iż postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych może być wydane jedynie w przypadku określonym w art.64c § 7 i 8 ustawy z 17 czerwca 1966r.

Żądanie wydania postanowienia, o którym mowa w art.64c § 7 ograniczone jest krótkim czternastodniowym terminem licznym od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego lub powiadomienia o wysokości pobranych kosztów. Analiza treści art.64c § 8 wskazuje, że jest to termin o charakterze materialnym gdyż w przepisie określono skutek jego przekroczenia (żądanie, o którym mowa w § 7 nie podlega rozpatrzeniu). Jest to zatem termin zawity i nie podlega on przywróceniu. Uprawnienie żądania wydania postanowienia wygasa wraz z upływem tego terminu. Jest rzeczą powszechnie znaną, iż organy administracji nie pouczają zobowiązanego o tym terminie ani w postanowieniu o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ani w powiadomieniu o wysokości pobranych kosztów. Strona nie wie zatem, iż ma krótki bo 14-dniowy termin do zgłoszenia żądania, o którym mowa w art.64c § 7 i że termin ten nie podlega przywróceniu. W sytuacji zatem gdy zgłoszenie żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów jest ograniczone tak krótkim i nieprzywracanym terminem, o którym strona nie jest informowana, to nie można uznać, że tylko w razie spełnienia przesłanek określonych w art.64c § 7 i 8 ustawy z 17 czerwca 1966r. winno być wydane postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych.

W przekonaniu sądu w przypadku gdy strona składa żądanie zwrotu niesłusznie pobranych kosztów postępowania to organ administracji winien rozstrzygnąć ten wniosek w formie postanowienia. Dotyczy to zarówno sytuacji uwzględnienia jak i odmowy uwzględnienia wniosku. W przypadku uwzględnienia wniosku stronie winno zostać wyjaśnione w jaki sposób wyliczono koszty oraz naliczono od nich ustawowe odsetki. Strona ma wówczas możliwość sprawdzenia tego wyliczenia i ewentualnie jego zakwestionowania przed organem odwoławczym a następnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Także w razie odmowy uwzględnienia wniosku przez organ strona winna być poinformowana dlaczego jej żądanie nie jest zasadne.

Sąd nie podzielił poglądu, iż sprawa zwrotu niesłusznie pobranych kosztów winna zostać załatwiona w drodze czynności materialno-technicznej bez konieczności wydawania w tej kwestii odrębnego postanowienia. Faktem jest, iż w określonych sprawach administracyjnych dopuszcza się aby pozytywne załatwienie sprawy nastąpiło poprzez podjęcie czynności materialno-technicznej zaś odmowa dokonania takiej czynności winna być dokonana w drodze decyzji albowiem jest to negatywne rozstrzygnięcie w sprawie administracyjnej, o której załatwienie zwróciła się strona mająca w tym interes prawny. (wyrok NSA w spr. I OSK 615/08 z 23 kwietnia 2009r., postanowienie NSA w spr. II OSK 230/09 z 27 kutego 2009r., wyrok NSA w spr. I OSK 850/06 z 8 maja 2007r., wyrok NSA w spr. II SA 1719/03 z 10 października 2007r.).

Podobne stanowisko przyjęto w doktrynie. Wprawdzie konstrukcja domniemania załatwienia sprawy przez organ w drodze decyzji administracyjnej jest dyskusyjna, to jednak ciągle aktualny i przekonywujący jest pogląd, że "powyższe domniemanie ma sens wówczas, gdy przepisy prawa upoważniają organ administracji do załatwienia sprawy administracyjnej, lecz nie określają formy rozstrzygnięcia tej sprawy. Nie można bowiem uznać za rozsądne stanowiska, że jeżeli w przepisach określono właściwość organu administracji publicznej do załatwienia pewnej kategorii spraw administracyjnych, to sprawy te nie mogą być rozstrzygane tylko dlatego, że ustawodawca nie określił formy rozstrzygnięcia". "Jeżeli zatem istnieje wątpliwość co do formy załatwienia sprawy administracyjnej, należy przyjąć, że powinna być załatwiona w drodze decyzji administracyjnej, jednakże warunkiem jest ustalenie, że istnieje sprawa administracyjna i organ administracji publicznej jest właściwy do jej załatwienia". (M. Jaśkowska, A. Wróbel Komentarz Kpa Wyd. Zakamycze 2005, str. 611).

Załatwienie sprawy w drodze czynności materialno-technicznej nie zapewnia stronie w sposób wystarczający standardów ochrony jej praw. W przypadku sprawy zwrotu niesłusznie wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych nawet w razie pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku strony nie wie ona jak zostały wyliczone te koszty oraz w jaki sposób wyliczono odsetki ustawowe od zwracanych kosztów. Strona nie wie zatem czy zwracana jej kwota została prawidłowo obliczona. W razie natomiast odmowy zwrotu kosztów strona nie jest informowana dlaczego jej wniosek nie został uwzględniony. Wprawdzie akty i czynności, o których mowa w art.3 § 2 pkt.4 p.p.s.a. mogą zostać zaskarżone do sądu administracyjnego lecz organy administracji nie informują strony o możliwości wniesienia skargi ani o procedurze zaskarżenia określonej w art.52 § 3 i w art.53 § 2 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, iż wydanie przez organ postanowienia w przedmiocie wniosku o zwrot kosztów egzekucyjnych zapewnia stronie większą ochronę jej praw.

Zdaniem B. Adamiak, w demokratycznym państwie prawnym jednostka ma prawo do ochrony interesu lub obowiązku prawnego na drodze postępowania regulowanego przepisami prawa. Prawo to gwarantuje jednostce wykonywanie administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej. Forma "aktów i czynności" - przewidziana w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. - nie zapewnia w sposób wystarczający standardów ochrony praw jednostki, gdyż strona pozbawiona jest podstawowych praw procesowych (B. Adamiak: Zagadnienie domniemania formy decyzji administracyjnej [w:] Podmioty administracji publicznej i formy ich działania Toruń str. 7-21; por. też B. Adamiak, J. Borkowski Komentarz Kpa Wydawnictwo C. H. Beck wydanie 8, str. 465-466) - (por. też wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 615/08).

Należy zaznaczyć, iż w szeregu sprawach strony składały wnioski o zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych do różnych organów podatkowych na terenie całego kraju i organy w przedmiocie tych wniosków wydawały postanowienia merytoryczne rozstrzygające wnioski (pozytywne lub negatywne). Następnie na postanowienia te składano skargi do sądów administracyjnych i sprawy te były rozpoznawane przez sądy obu instancji. W żadnej ze spraw sądy nie zakwestionowały faktu wydania postanowienia w przedmiocie wniosku stron akceptując tym samym, iż wniosek o zwrot wyegzekwowanych kosztów winien być rozstrzygnięty w drodze postanowienia. (por. wyrok WSA w Krakowie z 25 listopada 2005r. w spr. I SA/Kr 2208/03 i wyrok NSA z 14 marca 2007r. w spr. I FSK 456/06; wyrok WSA w Gdańsku z 15 grudnia 2006r. w spr. I SA/Gd 611/06 i wyrok NSA z 6 maja 2008r. w spr. II FSK 816/07, wyrok WSA w Bydgoszczy z 19 lutego 2008r. w spr. I SA/Bd 819/07 i wyrok NSA z 19 grudnia 2008r. w spr. II FSK 1057/08, wyrok WSA w Łodzi z 4 marca 2010r. w spr. III SA.Łd 632/09 i wyrok NSA z 15 lutego 2012r. w spr. II FSK 1521/10, wyrok WSA w Łodzi z 9 marca 2012r. w spr. III SA/Łd 1141/11).

Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, iż w sytuacji gdy strona składa wniosek o zwrot niesłusznie pobranych kosztów egzekucyjnych to wniosek ten winien zostać rozstrzygnięty w drodze postanowienia uwzględniającego bądź odmawiającego uwzględnienia wniosku. W przypadku wydania pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku faktyczny zwrot stronie określonej kwoty pieniężnej jest czynnością materialno-techniczną lecz jest to czynność będąca następstwem wcześniej wydanego postanowienia.

Reasumując sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona.. J. S. złożył wniosek o zwrot niesłusznie pobranych kosztów egzekucyjnych i wniosek ten winien być rozstrzygnięty w drodze postanowienia. Organ odwoławczy błędnie uznał, iż postępowanie w przedmiocie wniosku strony stało się bezprzedmiotowe bo wniosek został złożony po upływie czternastodniowego terminu, o którym mowa w art.64c § 8 ustawy z 17 czerwca 1966r. Organ I instancji błędnie również uznał, iż pobrane koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Decyzja wymiarowa z [...]r., na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy, została uchylona zaś skarżącemu zwrócono wyegzekwowaną kwotę podatku za miesiąc listopad 2005r. Oznacza to, iż wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem a więc, zgodnie z art.64c § 3, pobrane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami winny zostać zwrócone stronie. Organy administracji naruszyły przepisy art.64c §1, § 3, § 7 i § 8 ustawy z 17 czerwca 1966r. oraz art.138 § 1 pkt.2 i art.105 § 1 kpa. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1a.) i c.) ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z [...]r.

Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art.200 p.p.s.a., sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na ogólną sumę kosztów złożyło się: 100 zł – wpis sądowy, 240 zł – wynagrodzenie pełnomocnika.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Należy ponownie rozpoznać wniosek skarżącego o zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych oceniając czy spełnione zostały przesłanki do takiego zwrotu określone w art.64c § 3 ustawy z 17 czerwca 1966r.

Sąd uznał, iż skarga została wniesiona w wymaganym terminie. W przedmiocie doręczenia skarżącemu postanowienia z [...]r. toczyło się postępowanie reklamacyjne w urzędzie pocztowym. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zaskarżone postanowienie doręczono J. S. w dniu 29 listopada 2011r.(k.14). Skarga została wniesiona w dniu 29 grudnia 2011r. czyli zachowany został termin do jej wniesienia określony w art.53 § 1 p.p.s.a.

A. B.