Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1231/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Sygn. akt II SA/ Kr 1231/ 05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Izabela Dobosz ( spr. ) Sędziowie : NSA Andrzej Niecikowski WSA Ewa Rynczak Protokolant: : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2007 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Wojewody z dnia [....] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [....] wydaną na podstawie art. 4 pkt 9b1, art. 136 ust. 3, art. 142, art. 216 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004r. nr 261 poz. 2603 z późn. zm.), art. 104 k.p.a. Prezydent Miasta K. po rozpatrzeniu wniosku M.B. orzekł o odmowie zwrotu części działki nr ........położonej w obr. ....... jedn. ewid. .......w granicach b. parcel l. kat. Nr nr .......na rzecz M.B. .

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M.B. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 3 i 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez przyjęcie, iż przekazanie nieruchomości będącej przedmiotem wniosku na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w innym trybie aniżeli wskazany w ustawie wywłaszczeniowej, jak również naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 7 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie.

Decyzją z dnia [....] wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261 poz. 2603 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wojewoda ....... utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.B. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że przekazanie nieruchomości będącej przedmiotem postępowania nastąpiło w trybie innym niż wskazany w ustawie wywłaszczeniowej oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności błędną interpretację zapisu znajdującego się w akcie notarialnym rep. A. II Nr 830/85.

Skarżąca podkreśliła, że jej wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości był już dwukrotnie przedmiotem badania przez organ I i II instancji. Pierwotnie orzeczono o zwrocie nieruchomości, jednakże organ odwoławczy uchylił tę decyzję wskazując, że należy precyzyjnie i jednoznacznie ustalić stan nieruchomości w dniu wywłaszczenia, w okresie siedmiu lat po wywłaszczeniu oraz w dniu zwrotu. Stosując się do tego zalecenia skarżąca przedstawiła dostępne jej dokumenty na ustalenie powyższych okoliczności, jednakże organ I instancji nie przeprowadził w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Ograniczono się jedynie do stwierdzenia, że przedmiotowa nieruchomość nie została wywłaszczona, a więc nie może podlegać zwrotowi. Skarżąca nie kwestionuje treści aktu notarialnego, nie może się jednak zgodzić z jego interpretacją, która stała się podstawą do wydania decyzji odmawiającej uwzględnienia jej wniosku. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że babcia skarżącej W.D. aż do swojej śmierci mieszkała na przedmiotowej nieruchomości, co wyklucza możliwość przyjęcia, że dobrowolnie występowała o jej wykup. Skarżąca zwraca również uwagę, że w akcie notarialnym powołano jako podstawę przeniesienia własności art. 3 i art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w zw. z art. 5 i 84 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Kolejność i konfiguracja tych przepisów wskazuje w sposób oczywisty, że podstawą nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa były przepisy ustawy wywłaszczeniowej. Powołana w pkt II aktu notarialnego decyzja Naczelnika Dzielnicy ........ ustanowieniu strefy ochronnej w sposób jasny i precyzyjny formułuje cel wywłaszczenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda ......wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoją argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przedmiotowa nieruchomość nie została nabyta przez Skarb Państwa w drodze wywłaszczenia, bowiem przepisy o wywłaszczeniu przewidywały tę formę nabycia wyłącznie w stosunku do nieruchomości niezbędnych na cele użyteczności publicznej, obronności państwa lub wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Zawarcie umowy sprzedaży objęte wnioskiem nieruchomości nastąpiło w związku z koniecznością realizacji inwestycji, jaką było zadrzewienie ochronne, a przepisy ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości powołano w akcie notarialnym jedynie posiłkowo.

Przy wyznaczaniu rozprawy Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zwrócił uwagę, że w znajdujących się w sądzie aktach administracyjnych brak jest dowodów doręczenia decyzji I instancji stronom postępowania i wezwał organ II instancji o uzupełnienie tego braku akt administracyjnych. Wojewoda ........w piśmie z dnia [....] oświadczył, że ani Wojewoda, ani Prezydent Miasta K. nie dysponują tymi dokumentami. Na rozprawie w dniu [....]pełnomocnik Prezydenta Miasta K. oświadczył, że nie jest w stanie potwierdzić, że odwołanie od decyzji I instancji zostało wniesione w terminie. Pełnomocnik Wojewody .......oświadczył, że akta są kompletowane przez organ I instancji, a zwrotne poświadczenia odbioru decyzji winny być przesłane organowi II instancji. Pełnomocnicy obu organów oświadczyli, że nie mają wiedzy czy i kiedy została stronom doręczona decyzja organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W oparciu o te przepisy Sąd przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji wychodząc poza zarzuty i wnioski zawarte w skardze i ocenił, że zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej, a więc jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Akta administracyjne nie zawierają dowodów doręczenia decyzji I instancji stronom, a przedstawiciele organów I i II instancji nie wiedzą czy i kiedy decyzja ta została stronom doręczona. Wobec braku dowodów na doręczenie decyzji stronom należało przyjąć, że do takiego doręczenia nie doszło. Z faktu wniesienia przez M.B. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. nie można domniemywać, że decyzja ta została stronie doręczona.

Trzeba w tym miejscu zwrócić uwagę na art. 110 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. W orzecznictwie na tle tej regulacji utrwalił się pogląd, że decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą ogłoszenia lub doręczenia jej stronie postępowania. Innymi słowy z chwilą doręczenia decyzji stronie wchodzi ona do obrotu prawnego. Decyzja sporządzona, ale nie doręczona, nie załatwia sprawy administracyjnej, gdyż nie wiąże organu ani strony, co uzasadnia przyjęcie, iż decyzja administracyjna jest wydawana z chwilą jej doręczenia (wyrok NSA z dnia 26 marca 2001 r., sygn. V SA 90/00, LEX nr 51328 oraz wyroki WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2005 r., sygn. VII SA/Wa 335/04, LEX nr 189164 oraz z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. II SA/Wa 1591/05, LEX nr 192504).

Fakt i data doręczenia decyzji stronie ma przede wszystkim znaczenie dla ustalenia, czy odwołanie od decyzji zostało wniesione w terminie. Zgodnie bowiem z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Jeżeli nie da się ustalić kiedy strona otrzymała decyzję (o ile w ogóle ją otrzymała), nie można również rozstrzygnąć, czy odwołanie wpłynęło w określonym ustawą terminie. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 sierpnia 2004 r., sygn. I SA 2283/02 (LEX nr 173997), w sytuacji, w której decyzja nie została doręczona (...), brak jest podstaw do ustalenia, iż rozpoczął bieg termin do złożenia odwołania. Podzielając to stanowisko należy stwierdzić, że decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [....] o odmowie zwrotu części działki nr ...... położonej w obr. .......na rzecz M.B. nigdy nie weszła do obrotu prawnego, a co za tym idzie termin do wniesienia od niej odwołania nie rozpoczął biegu. W ponownym postępowaniu decyzja organu I instancji winna zostać prawidłowo doręczona stronom, co otworzy im drogę do jej zaskarżenia.

Rozpoznanie odwołania od decyzji, która nie została doręczona stronom postępowania i wydanie w tym przedmiocie decyzji skutkuje stwierdzeniem, że rozstrzygnięcie to zostało wydane bez podstawy prawnej. Stwierdzenie nieważności decyzji, jako dalej idące, zwalnia Sąd z obowiązku odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze. Skoro bowiem zaskarżona decyzja okazała się nieważna, nie ma podstaw by oceniać ją od strony merytorycznej.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.