Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2885/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a, art. 49c
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Monika Kramek, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Protokolant specjalista Monika Gąsińska - Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2018 r. sprawy ze skargi A. G. i K. G. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju i Finansów po rozpatrzeniu odwołania A. i K. G., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...], umarzającej kwotę 10.000,00 zł, stanowiącą 40% naliczonej opłaty legalizacyjnej w wysokości 25.000,00 zł, ustalonej względem A. i K. G. na mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] znak: [...] z dnia [...] marca 2017 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem znak: [...] z dnia [...] marca 2017 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ustalił A. i K. G. opłatę legalizacyjną w wysokości 25.000.00 zł z tytułu samowolnej budowy budynku gospodarczego z wewnętrzną instalacją elektryczną, z przeznaczeniem na przechowywanie sprzętu rolniczego, na działce nr ewidencyjny [...] położonej w miejscowości [...] w gminie [...].

Wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2017 r. G. zwrócili się do Wojewody [...] z prośbą o umorzenie w całości lub w części w/w opłaty. Wnioskodawcy prośbę swoją umotywowali tym, iż nie są w stanie uiścić nałożonej opłaty legalizacyjnej z powodu swojej sytuacji ekonomicznej.

W toku prowadzonego postępowania Wojewoda [...] zwrócił się do wnioskodawców z prośbą o uzupełnienie wniosku i nadesłanie dokumentów mających istotne znaczenie w sprawie.

W dniu 29 maja 2017 r. pracownicy Wydziału Finansów i Budżetu [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] przeprowadzili oględziny terenu posesji położonej w [...], gmina [...]. Następnie w dniu 13 lipca 2017 r. w siedzibie urzędu zostało przeprowadzone przesłuchanie A. i K. G.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...], Wojewoda [...] umorzył A. i K. G. kwotę 10.000,00 zł, stanowiącą 40% naliczonej opłaty legalizacyjnej w wysokości 25.000,00 zł, ustalonej względem wnioskodawców na mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] znak: [...] z dnia [...] marca 2017 r.

G. złożyli odwołanie od decyzji Wojewoda [...] z dnia [...] sierpnia 2017r zarzucając brak uwzględnienia wszystkich okoliczności faktycznych przemawiających za umorzeniem opłaty legalizacyjnej w części mniejszej niż uzasadniona okolicznościami sprawy i słusznym interesem wnioskodawców. Skarżący wnieśli o dokonanie ponownej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, rozstrzygnięcie o umorzeniu opłaty legalizacyjnej w całości, bądź w przypadku nie uwzględnienia tego wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej w części większej niż umorzona decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r.

Minister Rozwoju i Finansów rozpatrując przedmiotową sprawę wyjaśnił, iż na podstawie art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może m.in. odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty, a także umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Postępowanie prowadzone na podstawie art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, dotyczące umorzenia opłaty legalizacyjnej, nie ma na celu badania prawidłowości i okoliczności wydania postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ustalającego opłatę legalizacyjną. Udzielenie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej stanowi wyjątek od zasady ponoszenia należności w pierwotnie ustalonej kwocie i terminie, zaś ta forma wsparcia inwestora jest incydentalnym wyrazem pomocy państwa w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W związku z tym, wydanie decyzji w przedmiocie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej poprzedzone być musi w każdym przypadku obowiązkiem ustalenia sytuacji życiowej, majątkowej, finansowej, zdrowotnej inwestora w kontekście ustawowych przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Co więcej, decyzja indywidualna ma charakter uznaniowy, a więc pozostaje w zakresie dyskrecjonalnej władzy organu administracji publicznej (organ może udzielić ulgi, ale nie ma obowiązku jej udzielenia). Nie oznacza to jednak, że organ wydając rozstrzygnięcie może zachowywać się w sposób dowolny.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Minister Rozwoju i Finansów podjął następujące ustalenia:

Państwo A. G. (1. 50) i K. G. (1. 58) prowadzą we dwoje gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny są dochody uzyskiwane przez A. G. z prowadzonej działalności gospodarczej pn. Przedsiębiorstwo [...] w [...]. Średniomiesięczne dochody z ww. działalności gospodarczej za okres od 1 stycznia do 31 marca 2017 r. stanowiły kwotę 436,05 zł netto. Ponadto A. G. uzyskuje dochód z pracy wykonywanej w firmie syna "[...] w [...]" w kwocie 1.459.48 zł netto miesięcznie. Natomiast K. G. pobiera rentę w kwocie 1.137,97 zł netto miesięcznie i także jest zatrudniony w firmie "[...] w [...]", gdzie uzyskuje miesięcznie 1.413,00 zł netto. Zatem łączny dochód małżonków A. i K. G. stanowi kwotę 4.446,01 zł netto miesięcznie. Dochód netto uzyskany w 2016 roku przez K. G. wyniósł 31.079,42 zł, tj. 2.589,95 zł miesięcznie, natomiast przez A. G. wyniósł 34.646.51 zł, tj. 2.887,21 zł miesięcznie.

Wnioskodawcy oszacowali swoje miesięczne stałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego na kwotę 3.330,24 zł miesięcznie. Na kwotę tę składają się m.in. za gospodarowanie odpadami - 20.00 zł, opłaty za energię elektryczną - 121,43 zł, opłaty na ubezpieczenie A. G. - 118,58 zł. opłaty na ubezpieczenie K. G. - 118.58 zł, koszty związane z utrzymaniem przydomowej oczyszczalni (wg oświadczenia) - 40.00 zł, opłata za 2 telefony komórkowe - 50,00 zł, podatek od nieruchomości - 173.67 zł, rata pożyczki indywidualizowanej - 894.15 zł. odsetki od pożyczki indywidualizowanej - 276.09 zł, rata kredytu "[...]" - 118,37 zł, odsetki do kredytu "[...]" - 5.77 zł, odsetki od kredytu odnawialnego [...] - 153.60 zł, koszt zakupu butli gazowej (wg oświadczenia) - 40.00 zł. koszty związane z eksploatacją mieszkania - 200,00 zł, zakup żywności, odzieży, środków czystości, leków (wg oświadczenia) - 1.000.00 zł. Jednorazowe wydatki dokonane przez A. i K. G. w 2016 i 2017 roku wyniosły ogółem 3.673,31 zł. Wnioskodawcy częściowo korzystają z drzewa z własnego lasu o powierzchni 60 arów, a resztę drzewa na opał dokupują. Nie ponoszą opłat za wodę, ponieważ korzystają z własnej studni. Po odjęciu wydatków od dochodów (4.446,01 zł - 3.330.24 zł) Wnioskodawcom na inne wydatki na jedną osobę pozostaje kwota 557,88 zł.

Niezależnie od powyższych źródeł przychodów, Wnioskodawcy prowadzą działalność rolniczą, w ramach której m.in. hodują 50 kur i 13 królików, które przeznaczają na własne potrzeby, uprawiają 1 hektar pszenżyta, które przeznaczają na pasze dla zwierząt. Państwo G. posiadają. 10 arów sadu owocowego, z którego zbiory przeznaczają na swoje potrzeby, a także 60 arów plantacji świerka, który planują w przyszłości sprzedawać. Wnioskodawcy uprawiają łąki o powierzchni 2,63 ha, z których część siana służy jako karma dla królików, a pozostała część wykorzystywana jest jako kompost.

Koszty poniesione w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym wyniosły łącznie 637,50 zł, w tym: zakup nawozu na kwotę 217,50 zł. zakup ziarna na kwotę 240,00 zł. zakup paliwa na kwotę 80,00 zł, zakup oprysków na kwotę 100.00 zł.

Dochodowość z gospodarstwa rolnego wynosi 2.723.13 zł. Ponadto A. G. na 2016 rok otrzymała: jednolitą płatność obszarową za zazielenienie oraz płatność redystrybucyjną w łącznej kwocie 2.912,76 zł oraz płatność ONW strefa nizinna II w kwocie 958,32 zł.

Państwo G. są właścicielami następujących nieruchomości: las o powierzchni 0,6000 ha fizycznych, grunty stanowiące gospodarstwo rolne o powierzchni 5,1347 ha fizycznych, tj. 1,3571 ha przeliczeniowych, nieruchomości o powierzchni 0.3496 ha fizycznych, udziału w wysokości 8/10 w gruncie stanowiącym gospodarstwo rolne o powierzchni 0,1867 ha fizycznych.

Majątek ruchomy stanowią samochód osobowy marki [...] z 1996 r., samochód ciężarowy marki [...] z 2000 r., ciągnik rolniczy marki [...] z 1985 r.

Wnioskodawcy oświadczyli, iż nie posiadają oszczędności i papierów wartościowych. Stan na rachunku na dzień 20 kwietnia 2017 r. wynosił (-) 16.168,18 zł.

A. G. posiada dwa kredyty i jedną pożyczkę w [...]., zadłużenie wynosi łącznie 57.902.82 zł. tj.:

• kredyt odnawialny [...] z limitem w kwocie 22.000,00 zł, zadłużenie na dzień 18 kwietnia 2017 r. wynosiło 18.919.36 zł (w7 tym odsetki 5,18 zł), odsetki średniomiesięcznie stanowią 153.60 zł,

• kredyt mieszkaniowy hipoteczny "[...]'' udzielony w7 dniu 10 października 2005 r., zadłużenie na dzień 19 kwietnia 2017 r. wynosiło 2.134.25 zł (kapitał 2.130,75 zł, odsetki 3,50 zł), miesięczna rata wynosi 118,37 zł, odsetki średniomiesięcznie stanowią 5,77 zł,

• pożyczka indywidualizowana z ubezpieczeniem, udzielona w dniu 23 marca 2017 r. w kwocie 36.605.51 zł, stan zadłużenia na dzień 19 kwietnia 2017 r. 36.849.21 zł (kapitał 36.605,51 zł, odsetki 243,70 zł), średniomiesięczna rata wynosi 894,15 zł, odsetki 276.01 zł.

• karta kredytowa z limitem 1.700,00 zł, na dzień 18 kwietnia 2017 r. brak zadłużenia.

Ponadto A. G. prowadzi działalność gospodarczą pn "Przedsiębiorstwo [...] w [...], zajmujące się produkcją wyrobów tartacznych. Firma nie zalega w opłacaniu składek na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także nie zalega w podatkach wobec Urzędu Skarbowego w [...] oraz Miasta i Gminy [...]. A. G. w swojej firmie zatrudnia dwie osoby na podstawie umowy o pracę i jedną osobę na umowę zlecenie, która zatrudniana jest w razie potrzeby. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą Wnioskodawczym posiada kredyt i pożyczkę w [...]. Zadłużenie wynosi łącznie 153.572,78 zł, tj.:

• kredyt obrotowy [...] z limitem w kwocie 53.000,00 zł, zadłużenie na dzień 18 kwietnia 2017 r. wynosiło 51.459,85 zł (w tym odsetki 41.65 zł), średniomiesięcznie odsetki wynoszą 228.55 zł, opłata za niewykorzystany limit wynosi średnio 18,09 zł,

• pożyczka [...] udzielona w dniu 13 kwietnia 2017 r. w kwocie 100.000,00 zł. całkowity stan zadłużenia na dzień 19 kwietnia 2017 r. wynosił 102.112,93 zł (kapitał niezapadły 100.000,00 zł, odsetki 112,93 zł, prowizja za wcześniejszą spłatę 2.000.00 zł), rata pożyczki wynosi 1.666,67 zł, odsetki średniomiesięcznie stanowią 738,76 zł.

W trakcie analizy zgromadzonych dokumentów ustalono, iż stan na rachunku bankowym firmy na dzień 20 kwietnia 2017 r. wynosił (-) 145.929,90 zł. W okresie od maja 2015 r. do marca 2016 r. PFRON wypłacił łączną kwotę 11.903,00 zł dofinansowania. W latach 2014 - 2016 [...] w [...] nie uzyskało pomocy de minimis.

W toku postępowania ustalono, iż Wnioskodawcy mają problemy zdrowotne. Z zaświadczenia lekarskiego wynika, iż A. G. leczy się z powodu chorób przewlekłych, tj. nadciśnienie tętnicze, zwyrodnienie kręgosłupa, dyskopatia, przewlekła rwa kulszowa. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które datuje się od 29 września 2008 r. do 30 kwietnia 2018 r., oznaczone symbolem 05-R (upośledzenie narządu ruchu), 10-N (choroby neurologiczne), wymaga zatrudnienia w warunkach pracy chronionej. Natomiast K. G. w dniu 29 sierpnia 1990 r. miał wypadek w pracy w skutek, którego stracił prawą rękę, na trwale został zaliczony do III grupy inwalidzkiej. Z zaświadczenia lekarskiego wynika, iż leczy się z powodu chorób przewlekłych, tj. nadciśnienie tętnicze, zwyrodnienie kręgosłupa, kamica nerkowa, jest po amputacji prawej kości ramiennej. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które datuje się od 14 września 1990 r. na stałe, oznaczone symbolem 05-R (upośledzenie narządu ruchu), 10-N (choroby neurologiczne), wymaga zatrudnienia w warunkach pracy chronionej.

Wnioskodawcy nie uzyskują dodatku mieszkaniowego, zasiłku rodzinnego i pielęgnacyjnego, świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa oraz z najmu i dzierżawy.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Minister Rozwoju i Finansów dokonał analizy sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej Wnioskodawców, uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający i pozwala na ocenę możliwości zapłaty opłaty legalizacyjnej. Analiza powyższa uzasadnia pogląd, że w związku z nałożeniem opłaty legalizacyjnej A. i K. G. znaleźli się w trudnej sytuacji, na co wskazuje złożony wniosek, a także przedłożone w toku postępowania administracyjnego dokumenty i oświadczenia. Pomimo trudności związanych z realizacją nałożonego zobowiązania organ odwoławczy zauważył, iż sytuacja ta nie zagraża egzystencji Skarżących. W istocie obecna sytuacja materialna i finansowa A. i K. G. nie odbiega w sposób szczególny od sytuacji przeciętnej polskiej rodziny. Państwo G. utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z wielu źródeł przychodów, wśród których wymienić można umowy o pracę Wnioskodawców, działalność gospodarczą A. G. pn. Przedsiębiorstwo [...] oraz rentę otrzymywaną przez K. G. Łączne średnie dochody małżonków G. kształtują się na poziomie 4.446.01 zł netto miesięcznie. Analiza księgi przychodów i rozchodów działalności gospodarczej pn. "Przedsiębiorstwo [...]" w [...] wykazała, iż dochód w I kwartale 2017 r. wyniósł 1.308,15 zł. Natomiast w latach 2014 -2016 wynosił odpowiednio 86.940,80 zł, -3.575,91 zł i 37.074,09 zł. Strata poniesiona w 2015 r. wynikała z problemów związanych z produkcją oraz wprowadzonym embargiem na owoce eksportowane z Polski (Wnioskodawcy produkowali skrzynio - palety na owoce) oraz problemami zdrowotnymi Wnioskodawczym. Ponadto Wnioskodawcy prowadzą gospodarstwo rolne, w ramach którego m.in. hodują 50 kur i 13 królików, które przeznaczają na własne potrzeby, uprawiają 1 hektar pszenżyta, które przeznaczają na pasze dla zwierząt, posiadają 10 arów sadu owocowego, z którego zbiory przeznaczają na swoje potrzeby, a także 60 arów plantacji świerka, który planują w przyszłości sprzedawać. Wnioskodawcy uprawiają łąki o powierzchni 2,63 ha, z których część siana służy jako karma dla królików, a pozostała część wykorzystywana jest jako kompost. Dochodowość z gospodarstwa rolnego wynosi 2.723,13 zł. W związku z prowadzoną działalnością rolniczą A. G. otrzymuje środki pieniężne z pomocy unijnej dla rolnictwa oraz instrumentów wsparcia finansowego dla rolnictwa w postaci programów Jednolita Płatność Obszarowa, Płatność za Zazielenienie oraz Płatność Redystrybucyjna oraz płatność ONW. Wskazane przez Wnioskodawców wydatki gospodarstwa domowego miesięcznie oscylują wokół kwoty 3.330,24 zł, po uregulowaniu których na pozostałe wydatki dwuosobowego gospodarstwa domowego Strona dysponuje kwotą średnio na poziomie 1.115,00 zł miesięcznie. Wnioskodawcy posiadają również dwa kredyty i jedną pożyczkę w [...], gdzie stan zadłużenia wynosi łącznie 57.902,82 zł, zaś obciążeniem finansowym A. G. w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą są kredyt i pożyczka, zaciągnięte w [...]. Stan ww. zobowiązań wynosi 153.572,78 zł.

Minister Rozwoju i Finansów wskazał jednocześnie, iż pomimo, że w chwili obecnej dochody gospodarstwa domowego Wnioskodawców nie są znaczne, to jednak kształtują się na stabilnym poziomie. Podkreślenia wymaga aktywność małżonków G., którzy pomimo posiadania orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, uzyskują przychody na polach związanych z działalnością gospodarczą, działalnością rolniczą oraz pracą wykonywaną osobiście. Wspomniana wyżej aktywność i zaangażowanie w ww. działalności a także terminowe regulowanie pozostałych zobowiązań wobec podmiotów' zewnętrznych (US, ZUS, banki) wskazuje, iż Państwo G. dysponują potencjałem umożliwiającym poprawę swojej sytuacji finansowej np. poprzez zagospodarowanie zasobów majątkowych, które mogą się stać źródłem dochodu. Wskazał również, iż Państwo G. są właścicielami nieruchomości wykorzystywanych na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej i rolniczej. Powyższe oznacza, iż Wnioskodawcy dysponują majątkiem, który w przypadku wyższej konieczności może zostać zagospodarowany lub zbyty w celu uregulowania w całości lub w części ustalonej opłaty legalizacyjnej. Jakkolwiek sygnalizowany przez A. G. spadek dochodów firmy może w chwili obecnej być oceniany przez stronę jako problem, to jednakże przyjąć należy, iż stan ten nie będzie miał charakteru trwałego. W tym kontekście wskazał, iż o ile powyższe, w ocenie Ministra Rozwoju i Finansów przejściowe problemy mają charakter wyłącznie czasowy i mogą ulec zmianie, to w niniejszej sprawie umorzenie w całości lub w części należności publicznoprawnej jest ulgą o charakterze definitywnym. Podkreślił również, iż borykanie się z problemami, jakie stwarza rynek, jest jednym z elementów szeroko rozumianego ryzyka gospodarczego i niezasadnym jest przenoszenie go na budżet państwa. Egzystencja gospodarstwa domowego Państwa G. nie jest zagrożona, gdyż z dochodów gospodarstwa domowego zaspokojone zostają podstawowe potrzeby życiowe rodziny, w tym także wszystkie stałe wydatki gospodarstwa domowego. Rodzina Wnioskodawców nie jest objęta również wsparciem ze strony organów pomocy społecznej.

Minister Rozwoju i Finansów ponownie podkreślił, iż decyzję w przedmiocie zastosowania ulgi, o której mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe podejmują w ramach tzw. uznania administracyjnego. Wykładnia gramatyczna przepisu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej daje podstawę do stwierdzenia, że do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia dochodzi po ustaleniu, iż w sprawie zaistniała przesłanka w postaci "ważnego interesu podatnika" lub ,,interesu publicznego". Jeśli żadna z tych przesłanek nie jest spełniona, organ podatkowy nie ma w tym zakresie możliwości wyboru konsekwencji prawnych i nie może przyznać wnioskowanej ulgi w spłacie podatku. Natomiast wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek, choć pozwala organowi podatkowemu na zastosowanie tej ulgi, to jednak do tego nie zobowiązuje. W tym przypadku organ podatkowy powinien najpierw wyważyć interes jednostki i interes majątkowy Skarbu Państwa lub gminy. Zasadą konstytucyjną jest bowiem obowiązek każdego obywatela do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków.

W analizowanej sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika oraz ważnego interesu publicznego uzasadniają zdaniem Ministra częściowe umorzenia opłaty legalizacyjnej. Należy zauważyć, że ulga w postaci umorzenia zobowiązania publicznoprawnego, nawet w części, jest rozwiązaniem najdalej idącym w katalogu dostępnych form wsparcia osoby zobowiązanej, zawartych w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa. Nie bez znaczenia, przy ocenie przesłanki ważnego interesu podatnika jest to, iż przesłanka ta zachodzi w sytuacji, której podatnik nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Akta postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie wskazują, iż ustalenie opłaty legalizacyjnej nie było związane z sytuacją nadzwyczajną. Należy przy tym zauważyć, iż przepisy regulujące proces budowlany obligowały Stronę do wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę. Naruszając prawo w powyższym zakresie Wnioskodawcy musieli liczyć się z ryzykiem poniesienia określonych konsekwencji prawnych. W związku z powyższym wykonane prace uznano za naruszenie przepisów ustawy Prawo budowlane i nałożono opłatę legalizacyjną.

W ocenie Ministra Rozwoju i Finansów " ważnego interesu podatnika" , jako przestanki umorzenia należności, nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem Stron o potrzebie całkowitego umorzenia zaległości podatkowej. Pojęcie interesu podatnika należy rozumieć możliwe szeroko, lecz jego wstąpienia nie można upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązaniach podatkowych (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2010 r. sygn. Akt II GSK1000/09. LEX nr 746048). Podnoszona przez Wnioskodawców trudna sytuacja materialna i borykanie się z problemami finansowymi, choć nie dają podstaw do umorzenia opłaty legalizacyjnej w całości, to w ocenie Ministra Rozwoju Finansów uzasadniały jednak udzielenie pomocy publicznej i częściowe umorzenia zobowiązania Stron w ramach pomocy de minimis. Strona wykazała przesłanki ważnego interesu podatnika, co skutkowało umorzeniem kwoty 10.000.00 zł stanowiącej 40% opłaty legalizacyjnej w wysokości 25.000.00 zł.

Występująca w przedmiotowej sprawie przesłanka ważnego interesu publicznego, rozumiana jako respektowanie wartości wspólnych i istotnych dla całego społeczeństwa, nie uzasadnia umorzenia opłaty legalizacyjnej w żądanej przez Strony postępowania proporcji. W interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód Państwa. Należy zauważyć, że rezygnacja z należnego zgodnie z prawem świadczenia byłaby zbytnim uprzywilejowaniem Stron w stosunku do innych podmiotów, w zakresie równego traktowania pod względem konstytucyjnych praw i obowiązków. Z instytucji umarzania zaległości podatkowych nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z obowiązku zapłaty, tym bardziej, że ustawa Ordynacja podatkowa przewiduje inne możliwości złagodzenia warunków wykonania zobowiązania podatkowego. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w analizowanej sprawie również interes publiczny nie przemawia za objęciem Wnioskodawców przywilejem umorzenia zobowiązania z tytułu ustalonej opłaty legalizacyjnej w żądanych przez Strony proporcjach.

Reasumując dotychczasowe rozważania Minister Rozwoju i Finansów stwierdził, iż w analizowanej sprawie występujący w sprawie ważny interes podatnika oraz ważny interes publiczny nie uzasadniają umorzenia opłaty legalizacyjnej w żądanych przez Strony postępowania proporcjach. Minister Rozwoju i Finansów podzielił stanowisko Wojewody [...] wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w analizowanej sprawie występujące przesłanki ,,ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego’ nie dają wystarczających podstaw do objęcia Zobowiązanych przywilejem umorzenia zobowiązania z tytułu ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. opłaty legalizacyjnej w całości lub proporcji innej niż przyjęta w rozstrzygnięciu organu I instancji.

Minister Rozwoju i Finansów rozpoznając na nowo sprawę objętą zaskarżonym rozstrzygnięciem nie dopatrzył się w decyzji Wojewody [...] wad umożliwiających jej uchylenie, a także argumentów przemawiających za jej zmianą. Minister Rozwoju i Finansów oceniając decyzję organu I instancji w powyższym kontekście stwierdził, iż organ I instancji w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy, poprzez szczegółowe zebranie i ustalenie faktów odnoszących się do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej Strony. Okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji w jakiej znaleźli się A. i K. G. zostały ustalone przy udziale Wnioskodawców w oparciu o oświadczenia Stron, przedłożone przez Strony dokumenty a także dokumenty urzędowe, jak również w dużej mierze były wynikiem aktywności organu I instancji, prowadzącego postępowanie administracyjne w taki sposób aby zgromadzić najobszerniejszy materiał dowodowy. W ocenie Ministra Wojewoda [...], po zebraniu wyczerpującego materiału dowodowego dotyczącego sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej A. i K. G., dokonał prawidłowej oceny ustawowych przesłanek zastosowania ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej, zaś ocena ta posiada uzasadnienie w ustalonym stanie faktycznym.

Minister Rozwoju i Finansów zauważył również, iż sprawy dotyczące ulg w spłacie zobowiązań publicznoprawnych nie podlegają zasadzie powagi rzeczy osądzonej, co oznacza, że wniosek o ulgę w spłacie opłaty legalizacyjnej można składać wielokrotnie. Istotne jest tylko, aby zmienił się co najmniej jeden z elementów stanu faktycznego, który był poprzednio przedmiotem oceny organu administracji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. i K. małż. G. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

• art. 67a §1 pkt. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa przez jego niewłaściwe zastosowanie.

Naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wypływ na wynik sprawy, a w szczególności:

• art. 7 i art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego przez nieprawidłową ocenę stanu faktycznego, a tym samym nieprawidłową ocenę sytuacji majątkowej skarżących, co miało wpływ na rozstrzygnięcie o kwocie umorzenia należności nałożonej na skarżących z tytułu opłaty legalizacyjnej jaką mogą oni ponieść bez uszczerbku dla podstawowych potrzeb bytowych i własnej egzystencji;

• art. 77 §1 kpa oraz art. 80 przez niezbadanie w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego, a w szczególności dokonanie w sposób arbitralny oceny sytuacji materialnej skarżących;

• art. 138 §1 pkt 1 kpa przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. w części odmawiającej umorzenia opłaty legalizacyjnej ponad kwotę 10.000 zł oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podnieśli, iż nie podzielają stanowiska organu z którego wynika, że w sytuacji finansowej i w szczególności zdrowotnej skarżących mogą oni dokonać zagospodarowania swoich zasobów majątkowych, które mogą stać się źródłem dochodu. Skarżący mogą bowiem w ocenie organu zbyć posiadany majątek w celu uregulowania w całości bądź w części ustalonej opłaty legalizacyjnej. Jednocześnie Minister Rozwoju i Finansów niewłaściwie ocenił, iż problemy finansowe skarżących związane z prowadzoną działalnością gospodarczą mają charakter wyłącznie przejściowy i stan taki nie będzie miał charakteru trwałego.

Organ zajmując powyższe stanowisko w zaskarżonej decyzji pominął fakt, iż opłata legalizacyjna będąca przedmiotem niniejszego postępowania dotyczy wyłącznie wiaty związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, którego dochodowość sam organ ocenił jako nieznaczną i która nie pozwala na uiszczenie opłaty legalizacyjnej w nałożonej wysokości. Dochodowość działalności gospodarczej skarżących którą organ ocenił jako jedynie przejściowo obniżoną. W rzeczywistości na skutek wykonania dwu pozostałych decyzji nakazujących rozbiórkę obiektów budowlanych związanych z prowadzoną przez skarżących działalnością gospodarczą polegającą na przetwarzaniu drewna (tartak) tj. decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] znak [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. w sprawie nakazania rozbiórki suszarni kontenerowej o wymiarach zewnętrznych 7,7 metra na 2,4 metra położonej na terenie działki nr [...] oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego znak [...] z dnia [...] lipca 2016 r. w sprawie nakazania rozbiórki wiaty produkcyjnej o konstrukcji stalowej położonej na terenie działki nr [...] działalność ta uległa niemal całkowitemu wstrzymaniu. Nastąpiło to w związku z pozbawieniem skarżących na skutek wykonania w/w decyzji podstawowych elementów koniecznych do dalszego prowadzenia tej działalności, którą to okoliczność organ pominął przy ocenie sytuacji ekonomicznej skarżących i możliwości uiszczenia przez nich opłaty legalizacyjnej w nałożonej wysokości.

Dochodowość działalności gospodarczej skarżących ogranicza się obecnie zasadniczo do sprzedaży uprzednio wytworzonych produktów bez możliwości jej odtworzenia do czasu ponownego wzniesienia budowli niezbędnych do prowadzenia tego typu działalności. Jak organ prawidłowo wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z tytułu prowadzonej działalności pozostały natomiast skarżącym do spłaty kredyty bankowe. Zobowiązania te wobec zaprzestania działalności na skutek wykonania pozostałych decyzji rozbiórkowych w obecnej sytuacji ekonomicznej skarżących uniemożliwiają uiszczenie opłaty legalizacyjnej w utrzymanej zaskarżoną decyzją wysokości bez uszczerbku dla podstawowych potrzeb bytowych skarżących bądź zbycia trwałych składników majątku skarżących w celu uiszczenia nałożonej opłaty legalizacyjnej jak zdaje się oczekiwać organ w oparciu o uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Tym samym utrzymanie opłaty legalizacyjnej w nałożonej wysokości stanowi o braku prawidłowej oceny proporcji "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" z wyraźnym przesunięciem interesów na stronę fiskalną.

Zdaniem skarżących nie można zgodzić się z oceną organu wyrażoną w zaskarżonej decyzji, iż obniżona dochodowość działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżących ma charakter jedynie tymczasowy i stanowi naturalny element ryzyka ekonomicznego. Jak wyżej wskazano obecne zaprzestanie działalności wytwórczej nastąpiło na skutek rozebrania budowli niezbędnych do prowadzenia tego typu działalności, który to obowiązek nałożony został dwiema odrębnymi decyzjami znak [...] oraz [...]. Do czasu ponownej zmiany umiejscowienia rodzaju użytków w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego m.in. dla działki nr [...] stanowiącej własność skarżących położonej w miejscowości [...], podjęcie działalności gospodarczej przez skarżących w dotychczasowym zakresie nie jest możliwe. Zmiana rodzaju użytków dla przedmiotowej działki uniemożliwiająca istnienie budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej skarżących w dotychczasowym zakresie nastąpiła w 2006 r., a ponowna zmiana rodzaju użytków w związku z przyjęciem nowego planu w zagospodarowania przestrzennego nie jest znana w związku z przedłużającymi się pracami z tym związanymi prowadzonymi przez Gminę [...]. Obniżona dochodowość działalności gospodarczej skarżących nie jest w tej sytuacji tymczasowa jak nieprawidłowo ocenił Minister Rozwoju i Finansów w zaskarżonej decyzji bez powiązania możliwości wykonania decyzji nakładającej na skarżących opłatę legalizacyjną budowli związanej z prowadzonym przez nich gospodarstwem rolnym z wykonaniem uprzednio dwóch pozostałych decyzji rozbiórkowych budowli związanych z prowadzoną przez skarżących działalnością gospodarczą.

Niezrozumiała dla skarżących jest również ocena dokonana przez Ministra Rozwoju i Finansów dotycząca sytuacji materialnej i finansowej skarżących jako trudnej z jednoczesnym stwierdzeniem, iż "nie odbiega ona w sposób szczególny od sytuacji przeciętnej polskiej rodziny".

W ocenie skarżących tak przyjęte kryteria oceny dokonane przez Ministra Rozwoju i Finansów stanowią o podjęciu decyzji w sposób uznaniowy i w istocie dowolny świadcząc o naruszeniu norm wyrażonych w szczególności w art. art. 67a §1 pkt. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz art. 7, art. 8, art. 77 §1 kpa oraz art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Uwzględnienie skargi przez sąd następuje jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.

Rozpoznając sprawę w tak ustalonym zakresie kompetencji sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów stanowił art. 67a § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek bądź też umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Stosownie bowiem do art. 49c ust. 1 P.b. do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.

Treść powołanego przepisu wskazuje, iż decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej lub rozłożenia jej na raty jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że przepis prawa umożliwia organowi administracyjnemu dokonanie wyboru treści rozstrzygnięcia, w zależności od ustalonych okoliczności sprawy. Decyzja w tym zakresie nie może być jednakże dowolna, ponieważ winna ją poprzedzać dokładna analiza stanu faktycznego, w tym sytuacji majątkowej czy osobistej wnioskodawcy. W ramach tak poczynionych ustaleń organ może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny uzasadniający przychylenie się do wniosku.

Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne akty administracji publicznej, jednakże zakres sprawowanej kontroli jest inaczej ukształtowany. Kontrola sądowa takich decyzji zmierza zatem do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji oraz czy organ nie przekroczył granic uznania i czy odpowiednio uzasadnił swoje stanowisko.

Kontrola decyzji uznaniowej wymaga sprawdzenia, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz dostatecznym wyjaśnieniem stanu faktycznego pod kątem przesłanek do umorzenia bądź rozłożenia na raty należności. Sąd kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego - nie jest dowolna.

Istotą uznania administracyjnego jest to, że ustawodawca wprowadzając pojęcie nieostre, niedookreślone, przerzuca na organ administracji publicznej konieczność wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią, zależną od poczynionych ustaleń. W konsekwencji organ jest zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie - w tym konkretnym przypadku - do rozważenia istnienia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" w kontekście wniosku stron.

W orzecznictwie wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych nie jest on w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych. Właściwy organ, prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, ustala czy z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika jego ważny interes, tj. czy zaszły nadzwyczajne zdarzenia losowe lub wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Ponadto przyjmuje się, że aby można było mówić o "ważnym interesie podatnika" na gruncie konkretnego stanu faktycznego, wnioskodawca musiałby wykazać przed organem, że z uwagi na ww. okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji, nie jest w stanie uiścić ustalonej opłaty legalizacyjnej.

Z kolei za "interes publiczny" należy uznać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W tak pojmowanym interesie mieści się dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność ochrony dochodów państwa oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W tak pojmowanym interesie publiczny należy umieścić taką sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych (w tym przypadku ustalonej opłaty legalizacyjnej) zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej lub doszłoby do jego bankructwa, narażającego inne podmioty bądź nawet Skarb Państwa (pośrednio bądź bezpośrednio) na straty.

Rozpoznając niniejszą sprawę organy w sposób wyjątkowo dokładny ustaliły sytuację majątkową skarżących przyjmując, że strona skarżąca wykazała przesłanki ważnego interesu podatnika zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, co skutkuje umorzeniem 40% opłaty legalizacyjnej w wysokości 25.000,00 zł, tj. kwoty 10.000,00 zł.

Organ I instancji wziął pod uwagę także fakt, iż skarżący zostali już ukarani przez Sąd Rejonowy w [...], który w dniu [...] czerwca 2014 wydał wyrok w sprawie sygn. akt [...] roku z tytułu samowolnej budowy budynku gospodarczego z wewnętrzną instalacją elektryczną, z przeznaczeniem na przechowywanie sprzętu rolniczego i obciążył skarżących kosztami sądowymi w kwocie 190,00 zł oraz świadczeniem pieniężnym na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 800,00 zł.

Sytuacja skarżących jest stabilna gdyż A. i K. G. posiadają regularne dochody z tytułu zatrudnienia w firmie "[...] w [...]", które wynoszą odpowiednio 1.459,48 zł i 1.413,00 zł. K. G. pobiera rentę w kwocie 1.137,97 zł. Ponadto skarżąca prowadzi działalność gospodarczą pn. "Przedsiębiorstwo [...] w [...], które zajmuje się produkcją wyrobów tartacznych. A. G. w swojej firmie zatrudnia dwie osoby na podstawie umowy o pracę i jedną osobę na umowę zlecenie, która zatrudniana jest w razie potrzeby.

Analiza księgi przychodów i rozchodów wykazała, iż dochód w I kwartale 2017 roku wyniósł 1.308,15 zł, tj. 436,05 zł miesięcznie. Natomiast w latach 2014 - 2016 wynosił odpowiednio 86.940,80 zł, -3.575,91 zł i 37.074,09 zł. Strata poniesiona w 2015 roku wynikała z problemów związanych z produkcją oraz wprowadzonym embargiem (produkowali skrzynio - palety na owoce) oraz problemami zdrowotnymi Wnioskodawczyni. Wprawdzie w 2015 roku firma poniosła stratę, a obroty w I kwartale 2017 roku były na niskim poziomie, ale każdą działalność gospodarczą mogą cechować znaczne wahania dochodowości w różnych okresach.

Skarżący posiadają także gospodarstwo rolne, z którego dochodowość wynosi 2.723,13 zł. Ponadto A. G. otrzymała z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa płatności na 2016 rok, tj.: jednolitą płatność obszarową, płatność za zazielenienie oraz płatność redystrybucyjną w łącznej kwocie 2.912,76 zł oraz płatność ONW strefa nizinna II w kwocie 958,32 zł.

Majątek ruchomy skarżących stanowi samochód osobowy marki [...] z 1996 r., samochód ciężarowy marki [...] z 2000 r., ciągnik rolniczy marki [...] z 1985 r.

Ocena całości zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż sytuacja finansowa skarżących jest na tyle dobra i stabilna, iż nie zwalnia z obowiązku uregulowania pozostałej ustalonej opłaty legalizacyjnej, gdyż wszelkie obciążenia o charakterze prywatnym i konsumpcyjnym, nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do tych obligatoryjnych, nałożonych w drodze ustawy.

Reasumując, stwierdzić należy, iż organy administracji dokonały prawidłowej analizy stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydając swoje rozstrzygnięcia nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę