Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2566/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 365 ust 2, art. 366 ust 3
journal: Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2020 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania użytkowania instalacji oddala skargę.


UZASADNIENIE

U Z A S A D N I E N I E Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. , nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 365 ust. 1 oraz art. 366 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], w części dotyczącej terminu wstrzymania użytkowania instalacji i wyznaczył nowy termin wstrzymania użytkowania instalacji do dnia 11 października 2019 r. W uzasadnieniu podano, iż [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ww. decyzją wstrzymał z dniem 26 czerwca 2019 r. użytkowanie instalacji do chowu drobiu powyżej 40 000 stanowisk dla drobiu zlokalizowanej w m. [...], gm. [...], eksploatowanej przez [...] sp. z o.o. Rozpatrując odwołanie spółki organ odwoławczy wskazał, iż w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] do [...] kwietnia 2018 r. organ I instancji ustalił, że na terenie fermy eksploatowana jest instalacja do chowu drobiu o obsadzie 276 000 sztuk i spółka nie posiada pozwolenia zintegrowanego dla przedmiotowej instalacji. Pismem z dnia 10 maja 2018 r. organ I instancji zawiadomił spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie wstrzymania użytkowania przedmiotowej instalacji. Na rozprawie w dniu 11 czerwca 2018 r. spółka przedłożyła pismo skierowane do Marszałka Województwa [...] o wydanie pozwolenia zintegrowanego. W związku z tym organ I instancji postanowieniem z [...] czerwca 2018 r. zawiesił postępowanie, które następnie podjął postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. Pismem z dnia 8 maja 2019 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...], w odpowiedzi na pismo z dnia 6 maja 2019 r. organu I instancji, udzielił informacji, że w dniu [...] maja 2019 r. w pięciu kurnikach fermy w [...] wstawiono 209 600 sztuk piskląt kurzych, a średni okres tuczu drobiu wynosi 41-42 dni.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję.

W postępowaniu odwoławczym spółka pismem z dnia 24 czerwca 2019 r. poinformowała o uzyskaniu decyzji Wójta Gminy [...] z [...] czerwca 2019 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na dostosowaniu istniejącej instalacji do chowu i tuczu indyków w [...], gm. [...], do wymagań niezbędnych do prowadzenia chowu bojlerów kurzych o maksymalnej, jednorazowej obsadzie hodowlanych wynoszącej 1200 DJP. Jednocześnie pismem z dnia 19 lipca 2019 . Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] poinformował, że ostatnie wystawienie brojlera na przedmiotową farmę miało miejsce w dniu 18 czerwca 2019 r. GIOŚ stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i wyjaśnił, iż zgodnie z art. 201 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, pozwolenia zintegrowanego wymaga prowadzenie instalacji, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości. Bezsprzecznym jest, że spółka eksploatuje instalację do chowu drobiu o obsadzie przekraczającej 40 000 stanowisk, wymienioną w pkt 6 ppkt 8 lit. a) załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2014 r. poz. 1169), która objęta jest obowiązkiem posiadania pozwolenia zintegrowanego. Dowodem powyższego są ustalenia [...] WIOŚ, potwierdzone protokołem kontroli NR [...], podpisanym bez zastrzeżeń przez spółkę. Wynika zatem, że spółka nie podważa ustaleń organu pierwszej instancji, stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 365 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, wojewódzki inspektor ochrony środowiska zobowiązany był do wstrzymania, w drodze decyzji, użytkowania instalacji eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Strona nie uzyskała pozwolenia zintegrowanego, zatem organ I Instancji zobowiązany był przepisami prawa do wydania decyzji wstrzymującej użytkowanie instalacji. GIOŚ wskazał, iż w związku z tym, że termin wstrzymania użytkowania instalacji upłynął z dniem 26 czerwca 2019 r., decyzję należało uchylić w części dotyczącej terminu wstrzymania i orzec co do istoty sprawy. Wyznaczając nowy termin wstrzymania uwzględniono potrzebę bezpiecznego dla środowiska zakończenia użytkowania, w tym konieczność zakończenia trwającego cyklu chowu. Z informacji Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 10 lipca 2019 r. wynika, że ostatnie wstawienie brojlerów kurzych miało miejsce 18 czerwca 2019 r., a długość cyklu hodowlanego wynosi 42 dni, a przerwa technologiczna wynosi ok. 10 dni. Zatem ok. 19 września 2019 r. powinno nastąpić zakończenie cyklu hodowlanego, dlatego dzień 11 października 2019 r. będzie odpowiednim terminem, do którego powinno nastąpić wstrzymanie użytkowania instalacji, z uwzględnieniem ok. 3 tygodni z przeznaczeniem na wywóz brojlerów, przeprowadzenie higienizacji oraz innych niezbędnych czynności pozwalających na bezpieczne dla środowiska i ptaków zakończenie użytkowania instalacji.

Organ odwoławczy za niezasadne uznał zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przepisów art. 6, 7, 77, 80, 78 § 1, 84 i 86 k.p.a. i wyjaśnił, iż w postępowaniu w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji, postępowanie ogranicza się do ustalenia, czy podmiot użytkujący instalację posiada na to użytkowanie pozwolenie zintegrowane, czy też nie. Za niezrozumiały organ uznał zarzut spółki dotyczący prowadzenia postępowania bez jej udziału, w sytuacji gdy spółka miała możliwość zapoznania się i wypowiedzenia się co do materiału dowodowego sprawy i złożenia żądań. Pismami z 19 lutego, 29 marca i 15 kwietnia 2019 r. organ I instancji zawiadomił stronę o tym fakcie. Spółka każdorazowo korzystała z przysługującego prawa. Organ stwierdził, że nie dopatrzył się żadnych uchybień w zakresie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w przedmiotowym postępowaniu. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do uznania, że postępowanie prowadzone przez Marszałka Województwa [...] stanowi zagadnienie wstępne wobec prowadzonego przez organ i instancji postępowania. Błędnie organ I instancji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. zawiesił postępowanie w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji z uwagi na toczące się przed Marszałkiem postępowanie w sprawie pozwolenia zintegrowanego. Natomiast prawidłowo postąpił organ I instancji podejmując w dniu [...] listopada 2018 r. zawieszone postępowanie i odmawiając jego zawieszenia postanowieniami z dnia 17 grudnia 2018 i z dnia 15 kwietnia 2019 r. Organ podkreślił, iż fakt uzyskania decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na dostosowaniu instalacji do chowu i tuczu indyków w [...], do wymagań niezbędnych do prowadzenia chowu brojlerów kurzych w maksymalnej, jednorazowej obsadzie stanowisk hodowlanych wynoszącej 1200 DJP nie będzie miał wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Za niezasadny organ uznał zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 366 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, bowiem organ I instancji wyczerpująco uzasadnił wyznaczony termin wstrzymania użytkowania instalacji, wskazał w jaki sposób wyliczył termin na jakich danych się oparł. Ustalenia dotyczące długości cyklu hodowlanego oraz przerwy technologicznej ustalono podczas kontroli potwierdzonej protokołem z kontroli Nr [...]. Dane dotyczące terminów wstawień drobiu zostały pozyskane od Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...], które są danymi urzędowymi i wiarygodnymi.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, podnosząc zarzut naruszenia: 1. art., 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji w części oraz wydanie rozstrzygnięcia nieprzewidzianego w sprawie,

2. art. 7, 8, 10, 75, 77 § 1, i 78 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego bez udziału strony, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również poprzez oparcie się na dowodach zgromadzonych bez udziału strony przy równoczesnym odrzuceniu wszystkich wniosków dowodowych zgłoszonych w toku postępowania przed organem i instancji, 3. art. 7 i 10 w zw. 79 § 1, 89 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ I instancji prawidłowo postąpił i nieuniemożliwił stronie brania czynnego udziału w postępowaniu w szczególności, że postąpił on prawidłowo odmawiając zamiany terminy rozprawy, podczas gdy strona i jej pełnomocnik wielokrotnie zgłaszali brak możliwości udziału w rozprawie z uwagi na zaplanowany urlop, zaś organ wyznaczył termin podczas nieobecności strony i jej pełnomocnika, 4. art. 7, 10 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i w zw. z art. 98 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji w sytuacji gdy przed innym organem toczy się postępowanie mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i nieuwzględnienie wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania, 5. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez faktyczne zaniechanie uzasadnienia decyzji, 6. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie prawa do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej a tym samym ustalenie w sposób dowolny terminu wypełnienia obowiązków określonych w decyzji, 7. art. 365 p.o.ś. poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do wstrzymania użytkowania instalacji, podczas gdyż w przedmiotowej sprawie należy zastosować wykładnię celowościową i systemową, gdyż zastosowanie wykładni gramatycznej prowadzi do przyjęcia, że wynik sprawy o uzyskanie pozwolenia zintegrowanego nie stanowi zagadnienia wstępnego dla sprawy o wstrzymanie eksploatacji urządzeń, co stanowi, o czym była mowa wyżej, naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., 8. art. 366 ust. 3 p.o.ś. poprzez arbitralne określenie przez organ terminu wstrzymania użytkowania instalacji bez uwzględnienia potrzeby bezpiecznego dla środowiska wstrzymania jej użytkowania, jak również bez uwzględnienia fizycznej możliwości zaprzestania jej użytkowania bez szkody dla hodowanych ptaków oraz odwołującej się, jak również bez specjalistycznej wiedzy w tym przedmiocie oraz indywidualnego cyklu produkcji brojlerów na fermie.

Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 365 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r., poz. 799 ze zm.; dalej jako " Poś"), zgodnie z którym wojewódzki inspektor ochrony środowiska wstrzyma, w drodze decyzji, użytkowanie instalacji eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Na podstawie art. 366 ust. 3 Poś, w decyzji, o której mowa w art. 365 ust. 1, określa się również termin wstrzymania działalności lub użytkowania, uwzględniając potrzebę bezpiecznego dla środowiska zakończenia działalności lub użytkowania. Stosownie do art. 201 ust. 1 Poś, pozwolenia zintegrowanego wymaga prowadzenie instalacji, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, z wyłączeniem instalacji lub ich części stosowanych wyłącznie do badania, rozwoju lub testowania nowych produktów lub procesów technologicznych. Obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego zgodnie z pkt 6 ppkt 8 li. a) załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji (...) objęta jest instalacja do chowu drobiu o więcej niż 40 000 stanowisk. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że skarżąca Spółka prowadzi instalację do chowu drobiu o łącznej obsadzie 235 000 sztuk i na jej prowadzenie nie posiada stosownego pozwolenia zintegrowanego. W tych warunkach organy ochrony środowiska obowiązane były zastosować art. 365 ust. 1 Poś i wydać decyzję o wstrzymaniu użytkowania przedmiotowej instalacji do chowu drobiu. Z treści powołanego przepisu jasno wynika, że decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu ma charakter związany. Ustawodawca zobowiązał organ administracji do wstrzymania użytkowania instalacji w razie stwierdzenia wystąpienia wymienionej w nim przesłanki. W związku z tym organy administracji nie mają żadnej swobody przy podejmowaniu decyzji kończącej postępowanie. Postępowanie prowadzone w trybie art. 365 ust. 1 Poś ogranicza się do ustalenia, czy podmiot użytkujących instalację posiada na to użytkowanie pozwolenie zintegrowane, czy też nie (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 20 października 2009 r., IV SA/Wa 410/09; z dnia 15 maja 2008 r., IV SA/Wa 404/08, dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).). Do dnia wydania zaskarżonej decyzji skarżąca nie uzyskała wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Skoro skarżąca nie posiadała stosownego pozwolenia zintegrowanego dla przedmiotowej instalacji, to organy miały prawny obowiązek wstrzymania jej użytkowania. Stąd też zarzut naruszenia art. art. 365 ust. 1 w zw. z art. 366 ust. 3 Poś nie mógł odnieść oczekiwanego skutku. Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem okoliczność wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem o wydanie pozwolenia zintegrowanego nie wyczerpuje przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego. Fakt złożenia wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego nie jest przesłanką do uznania postępowania o wydanie pozwolenia zintegrowanego za zagadnienie wstępne w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji. W orzecznictwie podkreśla się, iż przez zagadnienie wstępne należy rozumieć kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji lub postanowienia albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnienie wstępne musi wpływać na rozstrzygnięcie sprawy, w której toczy się postępowanie główne, ponadto musi zachodzić bezpośredni związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy, będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, a zagadnieniem wstępnym" (zob. wyrok NSA z 12 kwietnia 2013 r., I OSK 2108/11, w CBOSA). Toczące się postępowanie w sprawie wydania pozwolenia zintegrowanego z wniosku skarżącego, nie jest kwestią prawną, która albo ujawniła się w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 365 ust. 1 Poś i dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji lub postanowienia, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Pomiędzy sprawą wydania decyzji wstrzymującej użytkowanie instalacji bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, a kwestią toczącego się postępowania o udzielenie pozwolenia zintegrowanego nie istnieje taki związek normatywny, o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż brak jest związku przyczynowego pomiędzy prowadzonym postępowaniem w sprawie wydania decyzji wstrzymującej użytkowanie instalacji na podstawie art. 365 ust. 1 Poś a ewentualnym otrzymaniem lub nie, pozwolenia zintegrowanego przez wnioskodawcę.

Chybiony jest zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. bowiem, jak słusznie stwierdził organ w odpowiedzi na skargę, treść tego przepisu jest jasna i jednoznacznie wskazuje, jak jest konstrukcja orzeczenia wydanego przez organ odwoławczy. Osnowa decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. składa się z dwóch części: w pierwszej organ odwoławczy uchyla oznaczone rozstrzygnięcie organu I instancji i określa zakres tego uchylenia ( w całości w lub w części), natomiast w drugiej organ odwoławczy rozstrzyga sprawę co do istoty. Powyższe elementy mają charakter obligatoryjny, Organ odwoławczy nie jest natomiast zobowiązany do zawarcia rozstrzygnięcia o utrzymaniu w oczy pozostałej części zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że sytuacja prawna strony określania jest decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją organu I instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy ( por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, s. 81-802). Pozbawione usprawiedliwionych podstaw są również pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż nie znajdują one potwierdzenia w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ odwoławczy rozpatrzył sprawę z poszanowaniem ogólnych zasad postępowania, w sposób właściwy ustalił rzeczywisty stan faktyczny sprawy, wnikliwe przeanalizował zgromadzony materiał w sprawie o dokonał jego oceny zgodnie z zasadą określoną w art. 80 k.p.a. i wyniki tej oceny przedstawił w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie w wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Całkowicie uzasadnionych podstaw pozbawiony jest zarzut naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, skoro to sama skarżąca Spółka poprzez nieprzestrzeganie przepisów regulujących prowadzenie działalności w zakresie prowadzenia instalacji spowodowała skutek w postaci ograniczenia prawa do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie chowu drobiu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.