Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1975/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] Minister Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1311 ze zm.), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), decyzją z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez P. w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Gminie [...], w obrębie [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2, dla której prowadzona była księga wieczysta nr [...] (obecnie wpisana jest do księgi wieczystej nr [...]).

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła spółka P. S.A.

Minister Rozwoju rozpatrując sprawę wskazał, że decyzja z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] została wydana między innymi na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, zgodnie z którym grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością P. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich.

Minister zaznaczył, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, iż podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu (art. 34 ustawy komercjalizacyjnej) jest to, iżby nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu P. stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania P. Wykładnia, którą proponuje skarżąca P. jest wbrew temu przepisowi, który nie budzi żadnych wątpliwości co do tego, że aby P. mogła uzyskać prawo wieczystego użytkowania grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1711/12 oraz z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2860/12 publ. CBOSA).

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji ustalił, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] (z której została wydzielona m.in. działka nr [...] o pow. [...] m2, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] września 2016 r., nr [...] o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej) w dniu 5 grudnia 1990 r. była własnością Skarbu Państwa, co potwierdza znajdujące się w aktach niniejszej sprawy postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2012 r., sygn. Akt [...] stwierdzające nabycie przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości w drodze zasiedzenia z dniem [...] stycznia 1985 r.

Jednakże jak wskazał organ wojewódzki, działka nr [...] o pow. [...] m2 obecnie wpisana jest do księgi wieczystej nr [...], w której dziale II własność działki wpisana jest na rzecz Gminy [...], na postawie decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] września 2016 r., nr [...] o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika również, że Wojewoda [...], działając m.in. na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1996 r. prawa własności nieruchomości położonej w Gminie [...], w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Minister stwierdził, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem nie stanowiła własności Skarbu Państwa według stanu na dzień 27 października 2000 r. Na potwierdzenie posiadania gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. spółka P. S.A przedłożyła natomiast wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., z którego wynika, iż działka nr [...] (z podziału której powstała działka nr [...]), według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. ujawniona została jako własność Skarbu Państwa – P.. Jednakże pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu P. S.A. według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia skoro działka nr [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa na dzień 27 października 2000 r.

Ponadto jak ustalił Wojewoda [...] działka nr [...] (obecnie podzielona na działkę nr [...] i nr [...]), stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. pas drogowy drogi publicznej - ul. [...] i ul. [...]. Drogi te stanowiły kategorię dróg wojewódzkich na podstawie załącznika B do rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. Nr 30, poz. 151) w wykazie ulic miejskich zaliczonych do kategorii dróg wojewódzkich.

Zgodnie z art. 103 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872) z dniem 1 stycznia 1999 r. dotychczasowe drogi krajowe i wojewódzkie, nie wymienione w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. (Dz. U. nr 160, poz. 1071) o wykazie dróg krajowych i wojewódzkich, stają się drogami powiatowymi. Z uwagi na fakt, iż ul. [...] i ul. [...] nie zostały wymienione w ww. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się drogami powiatowymi. A zatem również w dniu 27 października 2000 r. były drogami publicznymi.

Minister wskazał, że w aktach niniejszej sprawy brak jest co prawda mapy zasadniczej przedstawiającej linie rozgraniczające pas drogi publicznej - ul. [...] i ul. [...], opracowanej przez geodetę uprawnionego według ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 1989 Nr 30 poz. 163), zgodnie ze stanem na dzień 5 grudnia 1990 r., zatem nie można jednoznacznie stwierdzić, czy działka nr [...] (obecnie oznaczona jako działka nr [...] i nr [...]) w dacie 5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r. stanowiła pas drogowy drogi publicznej - ul. [...] i ul. [...]. Jednakże przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, iż przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 października 2000 r. stanowiła własność Gminy [...], a zatem w tym dniu nie stanowiła własności Skarbu Państwa.

Zatem wobec braku spełnienia przesłanki własności Skarbu Państwa do przedmiotowego gruntu w dniu 27 października 2000 r., a co za tym idzie wystąpienia negatywnej przesłanki uwłaszczenia, tj. naruszenia praw osób trzecich, Minister stwierdził, że jest obowiązany utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...].

Skargę na decyzję Ministra Rozwoju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły P. S.A. zarzucając jej:

naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art 138 § 1 pkt 1) i 2) k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] pomimo tego, że zaskarżona decyzja winna zostać uchylona;

naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7 k.p.a. oraz 8 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu organ odmówił mocy dowodowej dokumentom, znajdującym się w aktach sprawy.

naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa Państwowego "Polskie Koleje Państwowe" poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do uwłaszczenia P. S.A. przedmiotową nieruchomością, podczas gdy P. S.A. przedłożyła nie budzący wątpliwości dowód, iż w dniu 5 grudnia 1990r. przedmiotowa nieruchomość była w posiadaniu P. S.A.

naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 34 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1311). Zgodnie z jego treścią grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P.. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością P.. Nabycie praw, o których mowa nie może naruszać praw osób trzecich.

Jak wynika z akt sprawy, sporna działka nr [...] na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. z dniem 1 stycznia 1996 r. została z mocy prawa skomunalizowana na rzecz Gminy [...]. Nie jest kwestionowany przy tym fakt, że decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że decyzja komunalizacyjna, wydawana na podstawie art. 87 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację państwową (błędnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.), posiada charakter deklaratoryjny i stanowi potwierdzenie dokonanych ex lege zmian odnośnie prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, które dokonały się ze skutkiem na dzień 1 stycznia 1996 r. Oznacza to, że objęta kontrolowaną decyzją działka w wymaganej ustawą dacie 5 grudnia 1990 r. wprawdzie stanowiła własność Skarbu Państwa, ale nie stanowiła już własności Skarbu Państwa według stanu na dzień 27 października 2000 r., co prawidłowo ustaliły organy obu instancji. W tej sytuacji nie zostały spełnione ustawowe przesłanki zawarte w art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "PKP" warunkujące prawną możliwość skorzystania z zawartej w tym przepisie regulacji prawnej.

Negatywna zatem decyzja Wojewody odmawiająca stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez P. prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] nie naruszała prawa, a w konsekwencji nie naruszała prawa także decyzja Ministra utrzymująca ją w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Zasadnie organ II instancji przyjął w tej sytuacji, że kwestia pozostawania przedmiotowego gruntu w posiadaniu P. według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. w realiach niniejszej sprawy pozostaje bez znaczenia, skoro sporna działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa na dzień 27 października 2000 r. Bezprzedmiotowe są zatem zarzuty skargi wskazujące na posiadanie spornego gruntu przez P. w dniu 5 grudnia 1990 r.

Z uwagi na to, że komunalizacja nieruchomości, na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r., następuje z dniem 1 stycznia 1996 r. – jest procesem wstępnym w stosunku do postępowania uwłaszczeniowego, zatem zakończenie postępowania komunalizacyjnego przesądziło o własności przedmiotowej nieruchomości.

Bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia pozostaje okoliczność, że własność Gminy [...] została ujawniona w księdze wieczystej na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2016 r. o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej z uwagi na to, że decyzja komunalizacyjna została wydana w dacie późniejszej. Organ administracyjny zobligowany był do dokonania oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego, a z niego jednoznacznie wynika, że Gmina [...] z dniem 1 stycznia 1996 r. stała się właścicielem przedmiotowej nieruchomości na podstawie decyzji komunalizacyjnej, co wyklucza możliwość uwłaszczenia P. na datę 27 października 2000 r. Wbrew zarzutom skargi w sprawie niniejszej nie występuje zagadnienie wstępne, a zatem nie było podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Ujawnienie Gminy jako właściciela przedmiotowej nieruchomości na podstawie decyzji z dnia [...] września 2016 r. , a nie na podstawie decyzji z dnia [...] października 2017 r. nie zmienia faktu, że jej właścicielem jest Gmina [...] od 1 stycznia 1996 r. i tę okoliczność organy orzekające prawidłowo ustaliły.

Podsumowując, Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Ministra Rozwoju oraz poprzedzającą ją decyzją Wojewody [...] zostało przeprowadzone prawidłowo, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym i przepisów powołanych w skardze. Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadził do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.