Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 184/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Służba zdrowia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 54 ust. 1,3,4, art. 19 ust. 1, art. 60, art. 61, art. 108
journal: Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak /spr/. Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi Wojewódzkiego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz Wojewódzkiego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 104 i 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. – o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. nr 210, poz. 2135 ze zm.) oraz Zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w sprawie upoważnienia pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy, umorzył postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa U. K. do świadczeń opieki zdrowotnej. Organ podniósł w uzasadnieniu decyzji, że sprawa stała się bezprzedmiotowa z uwagi na zgon U. K. w dniu 1 listopada 2007 r. Powyższą decyzję doręczono dwóm wnioskodawcom potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej dla U. K., tj. Wojewódzkiemu Specjalistycznemu Szpitalowi im. dr Wł. B. w Ł. oraz Wojewódzkiemu Zespołowi Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc w Ł.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Wojewódzki Specjalistyczny Szpital im. dr Wł. B. w Ł. oraz Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc w Ł.

Wojewódzki Specjalistyczny Szpital im. dr Wł. B. w Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając orzeczeniu naruszenie art. 105 k.p.a. oraz sprzeczność z interesem społecznym. Wskazał, iż zgon pacjentki w dniu 1 listopada 2007 r. nie może mieć wpływu na możliwość żądania przez Szpital potwierdzenia prawa pacjentki do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych udzielonych w dniach 14 - 16 października 2007r. Wojewódzki Specjalistyczny Szpital im. dr Wł. B. w Ł., powołując się na treść art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, stwierdził ponadto, iż w dniu 16 października 2007 r. niezwłocznie po udzieleniu świadczenia wystąpił ze stosownym wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł. – B. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy U. K., a zatem postępowanie administracyjne nie jest bezprzedmiotowe lecz winno zmierzać do rozpatrzenia tego wniosku.

Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc w Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i jej zmianę przez potwierdzenie prawa U. K. do świadczeń opieki zdrowotnej lub ewentualnie o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił organowi naruszenie: 1/ art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. przez ich błędną interpretację i przyjecie, iż śmierć nieubezpieczonego, jako strony postępowania winna skutkować umorzeniem postępowania, 2/ art. 7 k.p.a. w związku z art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez brak podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, 3/ art. 77 k.p.a. w związku z art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez zaniechanie zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, 4/ art. 75 k.p.a. w związku z art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez brak dopuszczenia takich środków dowodowych, które mogły przyczynić się do rozpoznania sprawy. Ponadto powołując się na art. 54 cyt. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stwierdzono w odwołaniu, iż dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta, (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, przy czym zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, podmiotem uprawnionym do wszczęcia postępowania jest w przypadku stanu nagłego – świadczeniodawca udzielający świadczenia opieki zdrowotnej. Zdaniem wnoszącego odwołanie, skoro wszczęcie przedmiotowego postępowania nastąpiło na wniosek Wojewódzkiego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc w Ł., to zgodnie z art. 28 jak i z art. 61 K.p.a. w niniejszej sprawie stroną jest właśnie ten wnioskodawca, zaś nieubezpieczony jest jedynie swojego rodzaju "beneficjentem" świadczenia opieki zdrowotnej.

W wyniku rozpoznania powyższych odwołań, decyzją z dnia [...] Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art.127 § 1, art. 28 K.p.a. art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz.856 ze zm.), oraz art. 54 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, umorzyło postępowanie odwoławcze z uwagi na brak przymiotu strony Wojewódzkiego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc w Ł. oraz Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala im. dr Wł. B. w Ł.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż należało umorzyć postępowanie odwoławcze w sprawie jako bezprzedmiotowe, ponieważ żaden z wnioskodawców nie posiada przymiotu strony w postępowaniu, a zatem nie może skutecznie skorzystać ze środka odwoławczego. W ocenie organu stroną postępowania, zgodnie z przepisem art. 28 k.p.a., może być osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo która żąda czynności ze względu na interes prawny lub obowiązek. Interes prawny lub obowiązek musi wynikać z przepisów prawa materialnego, a w przedmiotowej sprawie takimi przepisami, z których powinien wynikać przymiot strony dla obydwu szpitali, są normy zawarte w art. 7 ust. 2, ust.3 i ust.4, art. 50 ust. 2 i 4, art.54 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Powołując się na w/w przepisy, organ doszedł do przekonania, iż przedmiotowi świadczeniodawcy będą zainteresowani wydaniem decyzji o określonej treści, a więc potwierdzającej prawo U. K. do świadczeń opieki zdrowotnej, bowiem w takim przypadku, za wykonaną usługę otrzymają należności ze środków publicznych, z dotacji przeznaczonej na ten cel gminie z budżetu państwa, jednakże taka sytuacja uzasadnia, zdaniem Kolegium, jedynie twierdzenie, że podmioty te mają interes faktyczny, którego wyłączne posiadanie nie daje podstaw do uznania, iż dana osoba ma przymiot strony w toczącym się postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w pełni podzieliło pogląd wnioskodawców, że są oni zainteresowani wydaniem decyzji o określonej treści, co jednakże nie oznacza, że w takim przypadku występuje interes prawny, który to jedynie dawałby podstawę do przyjęcia, że dany podmiot ma przymioty strony w postępowaniu administracyjnym. Dodatkowo Kolegium wskazało, iż przedmiotową decyzją administracyjną Świadczeniodawcy nie zostali pozbawieni możliwości uzyskania należności za wykonane usługi medyczne, bowiem zgodnie z art. 50 ust. 4 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w przypadku braku decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, świadczenie zostanie udzielone na koszt świadczeniobiorcy o czym świadczy załączona do wniosku faktura za wykonaną usługę wystawiona na U. K., zaś roszczenie w tym zakresie ulega przedawnieniu z upływem 5 lat. Zdaniem Kolegium, w przedmiotowym postępowaniu, mając chociażby na uwadze charakter decyzji wydawanej w oparciu o normę zawartą w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - a więc decyzji potwierdzającej prawo świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej, nie zaś świadczeniodawcy do określonych środków finansowych, to niezależnie jakie byłoby rozstrzygnięcie organu I instancji, nie zostałaby zmieniona sfera praw Świadczeniodawców. W ocenie organu, sam fakt, że łatwiej uzyskać środki finansowe za wykonane usługi z dotacji przeznaczonej na ten cel w przypadku potwierdzenia prawa danej osoby do świadczeń opieki zdrowotnej, niż od samej osoby zobowiązanej - świadczeniobiorcy, nie daje podstaw do skutecznego wniesienia odwołania w toku postępowania administracyjnego.

W tak przedstawiony stanie prawnym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, iż U. K. nie będąc osobą ubezpieczoną, zmarła w dniu 1 listopada 2007 r. W okresie od 14 października 2007 r. do 16 października 2007 r. przebywała w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu im. dr Wł. B. w Ł., natomiast w okresie od 18 października 2007 r. do 1 listopada 2007 r. w Wojewódzkim Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc w Ł.. W obydwu tych jednostkach zostały jej udzielone świadczenia zdrowotne. Wojewódzki Specjalistyczny Szpital im. dr Wł. B. w Ł. wystąpił, w dniu 17 października 2007 r., z wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł.-B. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej chorej U. K., która od 14 października 2007 r. w stanie zagrożenia życia pacjenta została przyjęta i leczona w tymże Szpitalu. W dniu 6 listopada 2007 r., z wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł. – B. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej chorej U. K. wystąpił Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc w Ł., podnosząc, iż od dnia 18 października 2007 r. w stanie zagrożenia życia pacjenta została ona przyjęta i jest leczona w tymże Szpitalu. Organ I instancji w dniu 21 listopada 2007 r. wydał decyzję będącą przedmiotem odwołania wniesionego zarówno przez Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc w Ł. jak i Szpital im. dr Wł. B. w Ł..

Powołując się na treść art. 105 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1, art. 5 pkt 41 i art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, iż postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej jest postępowaniem wszczynanym na wniosek strony, a więc podmiotu, który żąda ustalenia zakresu jego praw. Stroną w tym postępowaniu jest wyłącznie świadczeniobiorca, a więc w tym przypadku U. K. W ocenie Kolegium, analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, iż świadczeniodawca występuje wyłącznie jako quasi pełnomocnik strony, na co wskazuje szczególna regulacja określona w art. 54 ust. 3 cyt. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a sam fakt, iż świadczeniodawca ma prawo złożyć wniosek o przyznanie określonego świadczenia, nie oznacza, że staje się on stroną postępowania administracyjnego o przyznanie dla konkretnej osoby prawa. Organ podkreślił, iż zasadą w postępowaniu administracyjnym jest, aby istniała strona tego postępowania, a więc podmiot, który żąda określenia jego praw i obowiązków. W tym postępowaniu stroną była wyłącznie U. K., która to zmarła - tym samym postępowanie administracyjne mające na celu ustalenie jej praw (lub obowiązków) stało się bezprzedmiotowe. W ocenie Kolegium nie budzi przy tym wątpliwości, iż postępowanie prowadzone na wniosek obydwu świadczeniodawców, nie miało na celu ustalenie praw i obowiązków odwołujących się, którzy co najwyżej mają interes faktyczny w tym, aby U. K. ustalono prawo do świadczeń zdrowotnych, bowiem mogliby uzyskać refundację poniesionych kosztów związanych z jej leczeniem. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., decyzja wydawana w oparciu o normę zawartą w art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a więc potwierdzająca prawo świadczeń opieki zdrowotnej, określa prawa i obowiązki świadczeniobiorcy w rozumieniu art. 2 ust. 1 cyt. ustawy.

Konkludując Kolegium wskazało, iż obydwaj świadczeniodawcy nie posiadając przymiotu strony, nie mogli skutecznie złożyć odwołania od decyzji organu I instancji, a zatem należało umorzyć wszczęte postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe, co w konsekwencji stanowi o podjętym rozstrzygnięciu. Tym samym Kolegium stwierdziło brak podstaw do rozstrzygnięcia w sposób merytoryczny zarzutów przedstawionych przez wnioskodawców.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 20 grudnia 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

1) art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku. nr 98. poz. 1071 ze zm.) poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie - w drodze przyjęcia, że Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł. nie ma przymiotu strony,

2) art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego błędna interpretację i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Wojewódzkiemu Zespołowi Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł. jako podmiotowi nie będącemu stroną nic przysługuje prawo do odwołania się od decyzji wydanej w pierwszej instancji:

3) art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego przez dokonanie jego błędnej wykładni, co spowodowało w ocenie Szpitala jego niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania odwoławczego.

W uzasadnieniu skargi wskazano ponadto, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. błędnie zinterpretowało i zastosowało przepisy art. 28 i 127 § 1 k.p.a., co doprowadziło do nieuzasadnionego umorzenia postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Skarżący podniósł, że wbrew stanowisku organu jako świadczeniodawca jest stroną toczącego się postępowania (w myśl art. 28 k.p.a.), a zatem zgodnie z art. 127 k.p.a. przysługuje mu odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. - Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filii Ł.-B.. Tym samym brak było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Pełnomocnik skarżącego powołał się w tym zakresie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2002 r. V SA 1123/2001. W ocenie skarżącego, o tym, czy określonemu podmiotowi będzie służyło prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decydować będzie nie wola osoby, lecz norma prawna, z której dla tego podmiotu będą wynikały wprost określone prawa lub obowiązki, a co za tym idzie interes prawny musi być zarówno indywidualnym interesem strony postępowania, jak również winien wynikać z określonej normy prawnej czyli określonego przepisu prawnego, z którego wynikają dla strony wprost określone prawa lub obowiązki. Podkreślił, iż zgodnie z poglądami wyrażanymi w literaturze i orzecznictwie, cechą interesu prawnego jest jego indywidualność, aktualność i obiektywna sprawdzalności, o także istnienie takich okoliczności faktycznych, które wskazują, że zachodzą przesłanki do zastosowania określonego przepisu prawa materialnego. Interes prawny przejawia się zatem w obiektywniej i realnie istniejącej potrzebie ochrony prawnej. Wystarczy przy tym, by wynik toczącego się postępowania mógł oddziaływać na sferę uprawnień lub obowiązków danego podmiotu.

Zadaniem skarżącego, w sprawie bezspornym jest fakt, iż U. K. zostały udzielone świadczenia opieki zdrowotnej, ponieważ prawnym obowiązkiem skarżącego było podjęcie działań mających na celu ratowanie jej zdrowia i życia. Obowiązek udzielenia pomocy w tzw. "przypadkach nagłych" wynika bowiem wprost z art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 1991 roku, nr 91, poz. 408 ze zm.). W toku postępowania nie zostało również zakwestionowane, iż U. K. w momencie przyjęcia do szpitala znajdowała się w stanie zagrażającym życiu, a stan ten był na tyle poważny, że po 14 dniach hospitalizacji pacjentka zmarła. Skarżący miał zatem obowiązek podjęcia leczenia U. K. (mimo iż pacjentka była nieubezpieczona), gdyż jej sytuacja wypełniała przesłanki określone w art. 7 wyżej powołanej ustawy. Zdaniem skarżącego, wystąpienie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł.-B., z wnioskiem o przyznanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej zostało dokonane zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 roku, nr 210, poz. 2135 ze zm.), a konkretnie z jej art. 54 ust. 3. Jeżeli zatem wszczęcie postępowania o przyznanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej nastąpiło na wniosek Wojewódzkiego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł., to w takim wypadku w przedmiotowej sprawie stroną będzie właśnie skarżący, zaś nieubezpieczony jest jedynie swojego rodzaju "beneficjentem" świadczenia opieki zdrowotnej. Tym samym wynik toczącego się postępowania wszczętego przez skarżącego zgodnie art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, z pewnością oddziaływuje na sferę jego obowiązków wynikających wprost z art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej. Zgodnie natomiast z art. 19 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w stanach nagłych świadczenia opieki zdrowotnej są udzielane świadczeniobiorcy niezwłocznie. Przywołany powyżej przepis stanowi, że świadczeniodawca, który nie zawarł umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, ma prawo do wynagrodzenia za świadczenie opieki zdrowotnej udzielone świadczeniobiorcy w stanie nagłym. Wynagrodzenie uwzględnia wyłącznie uzasadnione koszty udzielenia niezbędnych świadczeń opieki zdrowotnej. Przy czym świadczeniodawca - w celu uzyskania przedmiotowego wynagrodzenia – składa wniosek do podmiotu zobowiązanego do finansowania świadczeń opieki zdrowotnej wraz z rachunkiem, wykazem udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej i ich kosztów oraz pisemnym przedstawieniem okoliczności udzielenia świadczeń uzasadniających ich sfinansowanie ze środków publicznych.

W świetle powyższych rozważań skarżący stwierdził, iż winien być stroną toczącego się postępowania. Jeżeli bowiem świadczeniobiorcy zostanie przyznane prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, umożliwi to Skarżącemu odzyskanie środków pieniężnych, które zostały wydatkowane na leczenie nieubezpieczonego pacjenta, w wykonaniu obowiązku wynikającego z art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej, a zatem interes prawny skarżącego przejawia się w tym, że jest zainteresowany ustaleniem prawa U. K. do świadczeń medycznych finansowanych ze środków publicznych. Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc i Rehabilitacji w Ł. podniósł, iż jego interes prawny wynika zatem z normy prawnej zawartej w art. 7 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej i art. 19 i 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreśliło, iż w przypadku, gdyby faktycznie istniała możliwość wydania decyzji administracyjnej w odniesieniu do uprawnień osoby zmarłej, to taka sytuacja powinna wynikać w sposób wyraźny i jasny z normy prawa materialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Z treści art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc jednak związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także tych wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Rozpatrując skargę, w tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiło podstawę do jej uchylenia.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy wskazać, iż bezspornym w rozpoznawanej sprawie jest, że w okresie od 14 października 2007 r. do 16 października 2007 r. U. K. przebywała w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu im. dr Wł. B. w Ł., natomiast w okresie od 18 października 2007 r. do 1 listopada 2007 r. w Wojewódzkim Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc w Ł. W obydwu tych jednostkach U. K., będąc w stanie nagłym, korzystała ze świadczeń opieki zdrowotnej jako osoba nieubezpieczona.

Wobec zaistniałych okoliczności w dniu 17 października 2007 r. Wojewódzki Specjalistyczny Szpital im. dr Wł. B. w Ł. wystąpił z wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł.–B. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej chorej U. K., która w dniach od 14 października 2007 r. w stanie zagrożenia życia pacjenta została przyjęta i leczona w tymże Szpitalu. W dniu 6 listopada 2007 r. z takim samym wnioskiem wystąpił Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc w Ł., podkreślając, że od dnia 18 października 2007 r. U. K. w stanie zagrożenia życia pacjenta została przyjęta i jest leczona w tymże Szpitalu. W dniu 1 listopada 2007 r. nastąpił zgon świadczeniobiorcy – U. K., co w konsekwencji stało się podstawą do umorzenia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest natomiast decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., którą umorzono postępowanie odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 k.p.a. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy stanął na stanowisku, że stronie skarżącej – Wojewódzkiemu Zespołowi Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc w Ł. oraz uczestnikowi postępowania - Wojewódzkiemu Specjalistycznemu Szpitalowi im. dr Wł. B. w Ł., nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. W ocenie organu, odwołania wniesione przez te podmioty są niedopuszczalne, gdyż stroną postępowania mógł być świadczeniobiorca czyli U. K., która zmarła w dniu 1 listopada 2007 roku, co w konsekwencji spowodowało, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę takiego stanowiska jednak nie podziela.

Zgodnie z brzmieniem art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Cytowany przepis nie stanowi samoistnej normy prawnej, bowiem ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2008 r. o sygn. akt I OSK 826/07, LEX nr 424659).

Jak wynika z treści przepisu art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej nieubezpieczonego świadczeniobiorcy (art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy) jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Oznacza to, że prawo do świadczeń opieki zdrowotnej osoby nieubezpieczonej lub nieposiadającej uprawnień do bezpłatnych świadczeń leczniczych (świadczeniobiorcy) potwierdza decyzja organu jednostki samorządu terytorialnego (wójta, burmistrza, prezydenta), właściwego ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby i zasadniczo akt ten podejmowany jest na wniosek samego zainteresowanego, przy czym ustawa dopuszcza wyjątki, kiedy w stanach nagłych wydanie decyzji może nastąpić wskutek wniosku zakładu opieki zdrowotnej (świadczeniodawcy), z urzędu lub na wniosek właściwego oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (art. 54 ust. 3 i 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

W stanach nagłych opieka medyczna musi być udzielona natychmiastowo, zaś świadczeniobiorca z uwagi na stan zdrowia może nie uczynić zadość obowiązkowi udokumentowania prawa do opieki. Dlatego też, w takich sytuacjach, ustawodawca przewidział w ustawie szczególny tryb postępowania. Przyznał zakładowi opieki zdrowotnej (świadczeniodawcy) możliwość złożenia wniosku do organu jednostki samorządu terytorialnego w przypadku stanu nagłego, niezwłocznie po udzieleniu świadczenia (art. 54 ust. 3). Należy więc rozważyć, jaką rolę odgrywa tego rodzaju zapis ustawowy; czy zaistnienie sytuacji nagłej uprawnia świadczeniodawcę jedynie do złożenia wniosku, tylko celem uruchomienia procedury zmierzającej do wydania decyzji potwierdzającej prawo świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej, czy też służy ochronie uprawnień świadczeniodawcy w związku z udzieleniem przez niego świadczeniobiorcy określonych świadczeń medycznych. Czym innym jest oczywiście prawo złożenia wniosku, a czym innym interes prawny w domaganiu się konkretnego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Niemniej jednak to, że ustawodawca upoważnił właśnie świadczeniodawcę do złożenia wniosku w stanach nagłych, a w takich przypadkach nie da się również wykluczyć śmierci świadczeniobiorcy, ma tu podstawowe znaczenie i czyni z wnioskodawcy stronę postępowania. Istotą sprawy jest bowiem potwierdzenie świadczeniodawcy, mocą decyzji, uprawnień świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej. W tego rodzaju przypadkach chodzi przecież również o zabezpieczenie interesów świadczeniodawcy.

Z ustawy wynika, iż zasadą jest, że decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy (art. 54 ust. 3 zd. 1 ustawy). W stanach nagłych świadczeniodawca nie może jednak warunkować udzielenia świadczenia od okazania dokumentu, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy. W takich przypadkach świadczenia opieki zdrowotnej udzielane są świadczeniobiorcy niezwłocznie (art. 19 ust. 1 ustawy), bezpłatnie, także bez skierowania (art. 60 i art. 61 ustawy).

Istotne jest, że przepis art. 54 ust. 1 ww. ustawy posługuje się pojęciem "dokumentu", co nie jest bez znaczenia, gdyż decyzja, która ma być wydana, wywierać będzie podwójny skutek. Potwierdzając prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, rodzić będzie zarówno skutek prawny po stronie świadczeniobiorcy, jak i po stronie świadczeniodawcy, a w sytuacji prawnej obu tych podmiotów, służyć ma realizacji celu nadrzędnego przedmiotowej regulacji, czyli finansowaniu świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych. Decyzja potwierdzająca prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy, stanowi więc dokument, na podstawie którego oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia finansuje koszty udzielonej opieki zdrowotnej. Wynika to z art. 108 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych. Zgodnie z tymi przepisami, oddział wojewódzki Funduszu finansuje świadczeniodawcy, mającemu siedzibę na terenie województwa, z którym zawarto umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na terenie danego województwa świadczeniobiorcy innemu, niż ubezpieczony, spełniającemu kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, i co do którego nie stwierdzono istnienia okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy.

Przepis art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych służy potwierdzaniu uprawnień do świadczeń opieki zdrowotnej osób nieubezpieczonych lub nieposiadających uprawnień do bezpłatnych świadczeń leczniczych. Skoro świadczeniodawca ponosi w stanie nagłym ryzyko (choćby w wymiarze finansowym) związane z ratowaniem zdrowia i życia osoby nieubezpieczonej, do czego w istocie jest zobowiązany (art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej - Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.), to nie może zostać pozbawiony uprawnienia do potwierdzenia prawa tej osoby do świadczeń opieki zdrowotnej, nawet gdy osoba ta zmarła, zważywszy że decyzja (jeśli zostaną spełnione warunki) ma dotyczyć okresu, kiedy żyła, i kiedy udzielono jej świadczeń. Dlatego też w przepisie art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ustawodawca skorelował uprawnienie świadczeniodawcy do złożenia wniosku z jego materialnym prawem do domagania się decyzji (wskazuje na to imperatywna forma czasownika "wydaje się") od właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego, potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w związku z udzieleniem przez niego nieubezpieczonemu świadczeniobiorcy określonych świadczeń medycznych (art. 54 ust. 1 przedmiotowej ustawy). Jest to zatem interes prawny świadczeniodawcy, którego realizacja, poprzez podjęcie stosownej decyzji, dopiero w dalszej perspektywie stanowić będzie podstawę do dochodzenia wynagrodzenia za udzielone świadczenia.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, iż zarówno Wojewódzki Specjalistyczny Szpital im. dr Wł. B. w Ł. jak i Wojewódzki Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc w Ł. mieli interes prawny w wydaniu przez Prezydenta Miasta Ł. decyzji, o jakiej mowa w art. 54 ust. 1 ustawy. Interes prawny zakładu opieki zdrowotnej potwierdza treść art. 54 ust. 3 in fine ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, który w nagłych przypadkach wprost przyznaje świadczeniodawcy uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem w celu potwierdzenia - poprzez wydanie decyzji - uprawnień świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej. W postępowaniu tym świadczeniodawca korzysta więc z przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 kpa

Nie znajduje zatem uzasadnienia w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, a więc kończącej sprawę bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy strona tego postępowania domaga się rozpatrzenia sprawy, co do istoty. Dlatego też, należało uznać za zasadne stanowisko strony wnoszącej skargę, że w przypadku udzielenia świadczeń zdrowotnych osobie nieobjętej ubezpieczeniem zdrowotnym w stanie nagłym zagrażającym jej życiu i zdrowiu, decyzję o objęciu świadczeniobiorcy świadczeniami opieki zdrowotnej wydaje się na wniosek świadczeniodawcy. Świadczeniodawcy zainicjowali więc postępowanie w sprawie objęcia nieubezpieczonego świadczeniobiorcy świadczeniami opieki zdrowotnej, któremu pomoc medyczna została udzielona w stanie nagłym zagrażającym życiu i zdrowiu. Natomiast zgon świadczeniobiorcy, który nastąpił po wystąpieniu przez zakłady opieki medycznej do ośrodka pomocy społecznej celem uruchomienia procedury, o której mowa w art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, nie pozbawia świadczeniodawców przymiotu strony legitymujących się przecież interesem prawnym opartym na konkretnej normie prawa materialnego.

Sąd w tym składzie podzielił zatem pogląd prawny wyrażony w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 26 września 2007 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 167/07 (niepubl.) oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2008r. w sprawie o sygn. akt I OSK 55/08, wydanym po rozpatrzeniu i oddaleniu skargi kasacyjnej od wyroku w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 167/07.

Wobec powyższego, Sąd stosownie do treści art. 145 § 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 powołanej wyżej ustawy.

A. B.