Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 386/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Sejmik Województwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 227 poz 1658
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
article: art. 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 pkt 2, 3a i 4, art. 184, art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 9 i ust. 12
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 202, art. 208, art. 211
journal: Dz.U. 2005 nr 249 poz 2104
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych
article: art. 1, art. 85, art. 113 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1241
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 210 poz 25  art. 98
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu  Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Protokolant Ewa Pąsiek po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w D. na decyzję Zarządu Województwa D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty środków przypadających do zwrotu z tytułu dofinansowania projektu oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2008 r. "A" Sp. z o.o. w D. (dalej: "strona skarżąca") wystąpiła do D. Instytucji Pośredniczącej (dalej "DIP") z wnioskiem o dofinansowanie projektu pt. "Wzrost konkurencyjności firmy "A" Sp. z o.o. oraz wzrost współpracy B+R, poprzez zakup nowych środków trwałych" (Działanie 1.1 Schemat 1.1.A2 RPO WD). Projekt uzyskał pozytywne oceny formalną i merytoryczną organu i w dniu 24 kwietnia 2009 r. DIP zawarła ze stroną skarżącą umowę o dofinansowanie projektu. Umowa określała szczegółowe zasady, tryb i warunki, na jakich dokonywane będzie przekazywanie, wykorzystanie i rozliczanie środków dofinansowania części wydatków kwalifikowalnych poniesionych na realizację projektu. W czasie realizacji projektu umowa była zmieniana, na skutek wniosków składanych przez stronę skarżącą.

Na podstawie umowy, stronie skarżącej zostało przyznane na realizację projektu dofinansowanie w kwocie [...] zł, co stanowi 50,00 % kwoty całkowitych wydatków kwalifikowalnych projektu, w tym środki pochodzące z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (dalej: EFRR) w kwocie [...] zł (stanowiącej 85,00% dofinansowania) oraz środki z budżetu państwa w kwocie [...] zł (stanowiącej nie więcej niż 15,00% dofinansowania).

Zgodnie z treścią tej umowy, w przypadku wykorzystania całości lub części dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem obowiązujących procedur, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm., dalej w skrócie: "u.f.p."), lub pobrania całości lub części dofinansowania w sposób nienależny albo w nadmiernej wysokości, skarżąca miała być zobowiązana do zwrotu tych środków, odpowiednio w całości lub w części, wraz z odsetkami naliczonymi w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p. W takim przypadku DIP wzywa do zwrotu środków (§ 8 ust. 3 umowy), a po upływie terminu na dokonanie zwrotu środków - w przypadku jego niedokonania - wydaje decyzję, o której mowa w art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych (§ 8 ust. 4 umowy).

W dniach [...].11.2011 r. pracownicy D. Instytucji Pośredniczącej przeprowadzili w siedzibie strony skarżącej kontrolę realizacji projektu, w zakresie wywiązywania się z obowiązków informacji i promocji oraz zgodności projektu i poniesionych wydatków z przepisami prawa krajowego i wspólnotowego oraz postanowieniami zawartej umowy.

W wyniku kontroli zakwestionowano jeden z wydatków, objęty fakturą zaliczkową nr [...] z dnia [...].08.2009 r., na kwotę [...] euro (po przewalutowaniu odpowiadającą kwocie [...] zł) na zakup centrum obróbczego frezerskiego ze stanowiskiem pomiarowym. W ocenie pracowników dokonujących kontroli, wydatek ten stanowi wydatek niekwalifikowany, bowiem kwota [...] euro została zapłacona wykonawcy w dniu [...].08.2009 r., to jest przed rozpoczęciem okresu realizacji projektu (czyli przed dniem [...].09.2009 r.).

Po rozpoznaniu wniesionych przez stronę zastrzeżeń do "Informacji pokontrolnej z kontroli rzeczowo - finansowej realizacji projektu", organ podtrzymał wyrażone w niej stanowisko. Strona skarżąca odmówiła podpisania ostatecznej informacji pokontrolnej z dnia [...].12.2011 r., wobec czego, DIP - pismem z dnia [...].01.2012 r. - poinformowała stronę, iż kontrola została zakończona i pomimo faktu niepodpisania ostatecznej wersji "Informacji pokontrolnej" przez stronę, stała się ona ostateczna.

Wobec powyższego DIP, na podstawie art. 207 ust. 2 i ust. 8 pkt 2 w związku z ust. 1 pkt 2 u.f.p. oraz umowy o dofinansowanie projektu, pismem z dnia [...].01.2012 r., wezwała stronę skarżącą do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności o podlegającą zwrotowi kwotę [...] zł dofinansowania otrzymanego w ramach RPO WD w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Strona nie zgodziła się na pomniejszenie kolejnych płatności, dlatego DIP, w dniu [...].01.2012 r. wszczęła z urzędu postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji określającej kwotę środków przypadających do zwrotu ze wskazaniem terminu, od którego nalicza się odsetki oraz sposobu zwrotu środków. Jednocześnie z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania, DIP skierowała do strony skarżącej pouczenie o przysługujących jej w trakcie postępowania prawach, w tym o prawie do czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie.

Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...].02.2012 r., DIP określiła stronie skarżącej kwotę środków przypadających do zwrotu dla przedmiotowego projektu, w której poinformowano o obowiązku zwrotu dofinansowania w kwocie [...] zł wraz z odsetkami określonymi dla tej kwoty jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania tych środków do dnia ich zwrotu.

Po rozpoznaniu odwołania strony od powyższej decyzji, rozstrzygnięciem z dnia [...].05.2012 r. Zarząd Województwa D., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swego orzeczenia, po przedstawieniu dotychczasowego postępowania oraz stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy wyjaśnił, że organ pierwszej instancji, prowadząc postępowanie w sprawie ustalenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu, uchybił procedurze administracyjnej, nie zawiadamiając strony o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem, jednakże – jak wywodził Zarząd Województwa – uchybienie to nie miało wpływu na wynika postępowania, tym bardziej, że w trakcie postępowania strona była prawidłowo i wyczerpująco pouczona o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Jak podkreślił organ odwoławczy, z prawa tego strona korzystała, składając środki dowodowe.

Jak wyjaśnił dalej organ odwoławczy, podstawę wszczęcia procedury żądania zwrotu środków stanowią zapisy umowy o dofinansowanie projektu w ramach działania oraz art. 207 ust. 1 u.f.p. W ocenie organu odwoławczego, strona skarżąca naruszyła zapisy umowy o dofinansowanie projektu z dnia [...].04.2009 r., zapisy Szczegółowego Opisu Priorytetów RPO WD 2007 - 2013 oraz Wytyczne dla Wnioskodawców w ramach RPO WD 2007-2013 dotyczące procedur i zasad ponoszenia wydatków w projekcie, poprzez zapłatę faktury nr [...] z dnia [...].08.2009 r. za numeryczne sterowane centrum obróbcze frezerskie ze stanowiskiem, w kwocie [...] euro przed okresem realizacji projektu określonym w umowie o dofinansowanie, wypełniając tym samym przesłankę z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.,p. zgodnie z którą, w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jak dalej wskazał organ, zgodnie natomiast z brzmieniem art. 184 ust. 1 u.f.p., wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Powyższe powoduje, że poniesiony wydatek w projekcie, zrefundowany stronie w 2010 r. w łącznej wysokości [...] zł, jest niekwalifikowalny, co skutkuje tym samym koniecznością zwrotu tych środków wraz z odsetkami.

Zarząd Województwa wyjaśniał dalej, że zawierając umowę o dofinansowanie projektu, strona skarżąca zobowiązała się m.in. do: realizacji projektu z należytą starannością, ponosząc wydatki zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a także z procedurami i wytycznymi obowiązującymi w ramach RPO WD oraz w sposób zapewniający prawidłową realizację projektu (§ 4 ust. 3 umowy, z późn. zm.). Organ podkreślił, że zgodnie z § 1 pkt 27 umowy o dofinansowanie projektu, przez wydatki kwalifikowalne należy rozumieć koszty i poniesione wydatki wskazane w umowie, uznane za kwalifikowalne i spełniające kryteria, zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 1083/2006, rozporządzeniem Komisji nr 1828/2006, rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1080/2006, jak również w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju i przepisów rozporządzeń wskazanych we wstępie do umowy, oraz zgodnie z krajowymi zasadami kwalifikowalności wydatków w okresie programowania 2007-2013, RPO WD i z Uszczegółowieniem RPO WD, jak również z zasadami określonymi przez IZ RPO WD.

Jak wywodził dalej organ odwoławczy, zgodnie z § 2 ust. 10 umowy o dofinansowanie, warunkiem uznania wydatków za kwalifikowalne jest poniesienie ich w okresie realizacji projektu, w związku z realizacją projektu, zgodnie z postanowieniami umowy, prawem wspólnotowym, krajowym, Wytycznymi oraz Uszczegółowieniem RPO WD, jak również z zasadami określonymi przez IZ RPO WD i DIP. Natomiast stosownie do § 3 ust. 1 umowy, przez okres realizacji projektu rozumie się okres zakreślony dniem rozpoczęcia realizacji projektu (§ 1 pkt 21 umowy) a dniem zakończenia (rzeczowej - § 1 pkt 36 umowy i finansowej - § 1 pkt 37 umowy) realizacji projektu. Dodatkowo, uchwała nr [...] Zarządu Województwa D., aktualna w dniu ogłoszenia naboru wniosków o dofinansowanie, w pkt 1.4 wyraźnie określała, że wydatek jest kwalifikowalny w ramach RPO WD jeżeli m.in. został faktycznie poniesiony w ramach projektu realizowanego w określonym terminie, jest rzetelnie udokumentowany i możliwy do zweryfikowania, jest zgodny i spójny z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami oraz zasadami określonymi przez państwo członkowskie i IZ RPO WD oraz, że ocena kwalifikowalności wydatków w ramach projektu jest dokonywana na etapie weryfikacji wniosków o płatność oraz kontroli projektu, kwalifikowalność wydatków są to kryteria i zasady dotyczące uznawania wydatków ponoszonych w trakcie realizacji projektu, których spełnienie warunkuje otrzymanie dofinansowania, a przez wydatki kwalifikowalne należy rozumieć wydatki i koszty uznane za kwalifikowalne i spełniające określone kryteria oraz zgodne w szczególności z Uszczegółowieniem RPO WD oraz Wytycznymi nr 8 Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 26.06.2007 r. dotyczącymi kwalifikowania wydatków w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w okresie programowania 2007- 2013 (z późn. zm.), wydanymi na podstawie art. 56 ust. 4 Rozporządzenia Rady nr 1083/2006. Jak wyjaśnił organ, w załączniku nr 6 "Wykaz wydatków wyłączonych z kwalifikowalności w ramach RPO WD w latach 2007-2013" wskazano w lit. H., że wydatek w projekcie jest niekwalifikowalny, jeśli nie spełnia chociaż jednego z niżej wymienionych warunków, m.in.: został faktycznie poniesiony w ramach projektu na mocy umowy (pod pojęciem wydatku faktycznie poniesionego należy rozumieć wydatek zapłacony i udokumentowany oraz poniesiony w znaczeniu kasowym, tj. jako rozchód środków pieniężnych z kasy lub rachunku bankowego Beneficjenta, czyli nastąpił faktyczny przepływ środków pieniężnych od podmiotu ponoszącego wydatek od innego podmiotu, a dowodem poniesienia wydatku jest faktura lub inny dokument księgowy o równoważnej wartości dowodowej) wraz z dołączonym wyciągiem z operacji rachunku bankowego oraz został poniesiony w okresie kwalifikowalności wydatków dla projektu, a także jest zgodny i spójny z obowiązującymi przepisami prawa wspólnotowego, prawa krajowego oraz krajowymi wytycznymi w zakresie kwalifikowalności oraz niniejszymi wytycznymi i innymi wytycznymi IZ RPO WD oraz procedurami i zasadami określonymi przez państwo członkowskie i IZ RPO WD. Za datę poniesienia wydatku przyjmuje się datę obciążenia rachunku bankowego ponoszącego wydatek; a w lit. H, że niekwalifikowalnym jest wydatek poniesiony w terminie niezgodnym z umową o dofinansowanie projektu, niezgodnie z terminami określonymi w programach pomocowych, a faktyczny okres kwalifikowania wydatków dla danego projektu jest zawarty w umowie o dofinansowanie projektu określającej początkową i końcową datę kwalifikowalności wydatków.

Organ wyjaśnił również, że zgodnie z Krajowymi Wytycznymi Ministra Rozwoju Regionalnego dotyczącymi kwalifikowania wydatków w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w okresie programowania 2007-2013 przez wydatek kwalifikowalny rozumie się wydatek lub koszt poniesiony przez beneficjenta w związku z realizacją projektu w ramach PO/RPO, zgodnie z zasadami obowiązującymi we właściwych wytycznych, który kwalifikuje się do refundacji ze środków przeznaczonych na realizację PO/RPO w trybie określonym w umowie o dofinansowanie projektu, natomiast okres ponoszenia wydatków kwalifikowalnych w ramach danego projektu, określony jest w umowie o dofinansowanie. Wydatkiem kwalifikującym się do współfinansowania jest wydatek który został poniesiony w okresie kwalifikowalności wydatków, a do współfinansowania kwalifikuje się wydatek, który został faktycznie poniesiony przez beneficjenta. Wskazano przy tym, że stosownie do dalszych postanowień aktu, pod pojęciem wydatku faktycznie poniesionego należy rozumieć wydatek poniesiony w znaczeniu kasowym, tj. jako rozchód środków pieniężnych z kasy lub rachunku bankowego beneficjenta, poniesienia którego dowodem, jest zapłacona faktura, lub inny dokument księgowy o równoważnej wartości dowodowej.

Odnosząc się w kontekście powołanych przepisów do rozpoznawanej sprawy, Zarząd Województwa wskazał, że strona skarżąca dokonała zapłaty w ramach zaliczkowej faktury VAT nr [...] z dnia [...].08.2009 r. za numerycznie sterowane centrum obróbcze frezarskie ze stanowiskiem pomiarowym w kwocie [...] euro, który to wydatek został rozliczony w ramach wniosku o płatność pośrednią, przed rozpoczęciem okresu realizacji projektu. Termin ten bowiem został określony w umowie o dofinansowanie na dzień [...].09.2009 r. Skoro zaś wydatek miał miejsce przed tym terminem, organy administracji zobligowane były do uznania go za niekwalifikowany.

Organ podkreślił przy tym, że rachunek bankowy strony skarżącej obciążony został spornym wydatkiem w dniu [...].08.2009 r. i figuruje w jej rejestrze zakupów VAT za miesiąc sierpień 2009 r., a płatność za nią zaksięgowana została na koncie rozrachunku z dostawcą za okres od [...].01.2009 r. do [...].12.2009 r.

Organ nie zgodził się ze stanowiskiem strony zaprezentowanym w odwołaniu, iż uznanie tego wydatku za niekwalifikowany pozostaje w sprzeczności § 1 pkt 6 aneksu do umowy z dnia [...].12.2009 r., mocą którego początek okresu kwalifikowalności wydatków dla projektu określony został na dzień [...].01.2009 r. Organ odwoławczy podkreślił, że kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości poniesionego wydatku ma nie okres kwalifikowalności wydatków określony w umowie, a okres realizacji projektu - który został ustalony w umowie o dofinansowania od dnia [...].09.2009 r. do dnia [...].12.2010 r., wydłużony następnie do dnia [...].06.2011 r.

Organ odwoławczy stwierdził stanowczo, że w § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu zawartej pomiędzy DIP a stroną skarżącą ustalono okres realizacji projektu na: od [...].09.2009 r. (dzień rozpoczęcia realizacji projektu) do [...].12.2010 r. (dzień zakończenia rzeczowej i finansowej realizacji projektu). Okres ten jest zbieżny z terminami realizacji projektu określonymi we wniosku o dofinansowanie. Dodatkowo w § 1 ust. 9 i 10 umowy określono, że refundacji podlegają jedynie wydatki kwalifikowalne, poniesione w okresie finansowej realizacji projektu, co jest warunkiem uznania tych wydatków za kwalifikowalne.

Organ podkreślił również, że nie kwestionuje faktu, że sporny wydatek jest zaliczką na całość kwoty poniesionej w okresie finansowej realizacji projektu, która wynikała z potrzeby terminowego zabezpieczenia zamówienia, stwierdził jednak, że zapłata kwoty zaliczki ujętej na fakturze zaliczkowej jest wydatkiem w rozumieniu wskazanych wyżej zapisów: pkt 1.4 i zał. nr 6 lit. H Uszczegółowienia RPO WD, rozdziału 6 podrozdziału 3 pkt 1-2 Krajowych Wytycznych Ministra Rozwoju Regionalnego dotyczącego kwalifikowania wydatków w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w okresie programowania 2007-2013. Dlatego też niezasadne jest stwierdzenie, że cały wydatek został poniesiony w okresie realizacji projektu ([...].09.2009 r.- [...].12.2010 r.). Tym samym strona skarżąca naruszyła postanowienia umowy o dofinansowanie projektu. Organ podkreślił przy tym, że faktura wewnętrzna nr [...], wystawiona przez stronę w dniu [...].08.2009 r., jest fakturą w rozumieniu art. 106 ust. 7 ustawy o podatku od towarów i usług i należało do niej, jak do każdej innej faktury, stosować większość przepisów obowiązującego w dniu wystawienia tej faktury rozporządzenia Ministra Finansów z 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2008 r. nr 212, poz. 1337). Zdaniem organu odwoławczego, potwierdza to brzmienie § 23 ust. 1 wymienionego rozporządzenia, zgodnie z którym przepisy § 5, 9-14,16,17 i 21 tego rozporządzenia stosuje się odpowiednio do faktur wewnętrznych, o których mowa w art. 106 ust. 7 ww. ustawy. Jest on więc dowodem księgowym potwierdzającym dokonanie sprzedaży (operacji gospodarczej), będącym podstawą do zapłaty.

Dalej organ zaznaczył, że nie ma też znaczenia, że strona dokonała zapłaty zaliczkowej, bowiem przytoczone wyżej podstawy prawne i proceduralne, dotyczące prawidłowości ponoszenia wydatków w ramach RPO WD, wyraźnie wskazują, że należy rozpatrywać kwalifikowalność wydatków z punktu widzenia faktycznie dokonanych za nie zapłat (jako rozchodów środków finansowych z rachunku bankowego w znaczeniu kasowym), bez względu na to, kiedy miały miejsce pozostałe płatności za towar, bądź kiedy faktycznie nastąpiło wydanie towaru (wykonanie dostawy). Powyższe powoduje, iż zarówno kontrolujący z DIP jak i organ I instancji prawidłowo uznali przedmiotowy wydatek za niekwalifikowany.

Ponadto organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem strony, iż zaliczki "nie należy traktować jej na równi z pojęciem wydatku", ponieważ zapłata zaliczki, to wydatek, stanowiący rozchód środków pieniężnych z kasy bądź rachunku bankowego w związku z zapłatą za towar lub usługę, bądź dostawę (czyli nastąpił faktyczny przepływ środków pieniężnych od podmiotu ponoszącego wydatek do innego podmiotu).

Odnosząc się do kwestii zapisów aneksu nr [...] z dnia [...].12.2009 r. do umowy, wprowadzającego dodatkowy § 2a i ustanawiający okres kwalifikowalności wydatków do projektu od [...].01.2009 r. do [...].12.2010 r., organ stwierdził, że okres kwalifikowalności wydatków w projekcie, wskazany w § 1 pkt 6 aneksu do umowy z dnia [...].12.2009 r. dodający § 2a ust. 2 do umowy, zakreślony terminami: [...].01.2009 r.- [...].12.2010 r. dotyczy maksymalnego okresu, w którym wydatki poniesione przez Beneficjenta w projekcie mogą być uznane za kwalifikowalne. Wprowadzenie tego zapisu do umowy miało charakter wyłącznie porządkująco - informacyjny, aczkolwiek strona mogła, już nawet dzień po zawarciu umowy w dniu [...].04.2009 r. nie oczekując np. na zawarcie aneksu z inicjatywy DIP, złożyć wniosek do DIP o aneksowanie terminu rozpoczęcia okresu realizacji projektu z [...].09.2009 r. na maksymalnie [...].01.2009 r. Organ odwoławczy stwierdził, że termin [...].01.2009 r. jako dzień rozpoczęcia okresu kwalifikowalności wydatków wynika z przepisu prawa. Projekty w ramach działania 1.1 RPO WD przeznaczone są dla przedsiębiorców, a dofinansowanie stanowi dla nich dozwoloną pomoc publiczną w formie tzw. regionalnej pomocy inwestycyjnej. Z tego też powodu wynika rygoryzm dotyczący m.in. momentu ponoszenia wydatków w projekcie, czy też samego rozpoczęcia realizacji projektu. Jednym z warunków uznania danego - wydatku za kwalifikowalny jest poniesienie go we właściwym dla danego rodzaju pomocy publicznej okresie kwalifikowalności.

Zarząd Województwa wyraźnie podkreślił, że strona skarżąca dowiedziała się o pozytywnej ocenie złożonego wniosku o dofinansowanie w dniu [...].01.2009 r. i ten dzień jest pierwszym możliwym dniem kwalifikowalności wydatków w projekcie. Natomiast okres realizacji projektu, każdy wnioskodawca wskazuje sam, w składanym wniosku. Jako datę początkową realizacji projektu strona skarżąca we wniosku wskazała [...].09.2009 r. i data nie została zmieniona w czasie realizacji projektu. Na wniosek strony, aneksem do umowy zmieniono jedynie termin końcowy, przedłużając czas realizacji projektu do dnia [...].06.2011 r. Okres realizacji projektu zawiera się w maksymalnym okresie kwalifikowalności wydatków. Istnieje możliwość, aby okres realizacji projektu był równy maksymalnemu możliwemu okresowi kwalifikowalności wydatków dla projektu i również w rozpatrywanej sprawie, strona skarżąca mogła okres realizacji projektu określić w ten sposób.

Organ odwoławczy potwierdził, odnosząc się do zarzutów odwołana, że "harmonogram płatności w okresie realizacji projektu", stanowiący załącznik do umowy o dofinansowanie (składany przez wszystkich beneficjentów w toku realizacji projektu), zgodnie z § 5 umowy "Planowanie płatności" nie jest dokumentem potwierdzającym kwalifikowalność poniesionych wydatków. Jest to, zgodnie z umową, dokument informacyjno-prognostyczno-planistyczny, na podstawie którego każdy beneficjent przekazuje do instytucji, z którą zawarł umowę, raz na kwartał potwierdzenie kwot planowanych płatności. Określa on m.in. planowany miesiąc złożenia do instytucji wniosku beneficjenta o płatność (sprawozdawczego i/lub rozliczeniowego) oraz planowaną kwotę, o jaką beneficjent zamierza wystąpić w danym wniosku o płatność. To rozliczeniowy wniosek o płatność wraz z załącznikami (kopiami faktur i potwierdzeń przelewów bankowych wraz z zestawieniem dokumentów finansowo-księgowych) stanowi podstawę do rozliczenia wydatków ponoszonych w toku realizacji projektu.

Odnosząc się do podniesionego przez Beneficjenta w odwołaniu zarzutu sprzeczności decyzji określającej kwotę środków przypadających do zwrotu z "duchem" w szczególności art. 158 Traktatu o ustanowieniu Wspólnot Europejskich (zwanego dalej TWE), organ odwoławczy stwierdził, że Traktat ten, w dniu wydawania decyzji przez DIP (w dniu [...].02.2012 r.), został zastąpiony Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, jako wynik przyjęcia i ratyfikacji tzw. Traktatu Lizbońskiego z dnia 13.12.2007 r. (obowiązującego w Polsce od dnia 02.12.2009 r., to jest od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw). W związku z tym nie mógł on stanowić podstawy do wydawania decyzji DIP. Jednakże odnosząc się do powyższego zarzutu, organ odwoławczy przytoczył, że zgodnie z nieobowiązującym art. 158 TWE w celu wspierania harmonijnego rozwoju całej Wspólnoty, rozwija ona i prowadzi działania służące wzmocnieniu jej spójności gospodarczej i społecznej. W szczególności Wspólnota zmierza do zmniejszenia dysproporcji w poziomach rozwoju różnych regionów oraz zacofania regionów lub wysp najmniej uprzywilejowanych, w tym obszarów wiejskich. Przepis ten stanowił ogólną normę określającą jedno z zadań WE polegające na wzmacnianiu spójności społeczno-gospodarczej. Zadania to realizowane było (i jest nadal) na poziomie strategicznym - m.in. poprzez instrumenty polityki spójności, to jest fundusze strukturalne i Fundusz Spójności, a na poziomie operacyjnym - poprzez programy operacyjne. W okresie programowania 2007-13 w ramach celu polityki kohezyjnej nr 1 "Konwergencja" określonym w art. 3 ust. 2 lit. a i art. 5 rozporządzenia Rady nr 1083/2006 ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące EFRR, EFS oraz Funduszu Spójności i uchylającym rozporządzenie nr 1260/1999 określono ogólne zasady realizacji i wdrażania programów operacyjnych oraz projektów. W ocenie organu nie można godzić się ze skarżącym, że stwierdzenie niekwalifikowalności wydatku w projekcie realizowanym przez Beneficjenta narusza ww artykuł Traktatu, bowiem przepisy wykonujące art. 158 TWE (to jest np. ww. rozporządzenie i programy operacyjne) wyraźnie określiły zasady realizacji projektów, w tym uznawania wydatków za kwalifikowalne. Organ przytoczył m.in. treść, 9 ust. 5 ww. rozporządzenia Rady nr 1083/2006, zgodnie z którym projekty współfinansowane z funduszy muszą być zgodne z postanowieniami Traktatu i aktami przyjętymi na jego podstawie (czyli m.in. z ww. rozporządzeniem), czy też art. 56 ust. 3 i ust. 4 ww. rozporządzenia (wydatki są kwalifikowalne wyłącznie wtedy, gdy zostały poniesione w związku z projektem na mocy decyzji instytucji zarządzającej lub na jej odpowiedzialność zgodnie z ustalonymi kryteriami, a zasady kwalifikowalności ustanawia się na poziomie krajowym), jak również art. 60 lit. b) ww. rozporządzenia (instytucja ma obowiązek przeprowadzać weryfikację, że współfinansowane towary i usługi zostały rzeczywiście przez beneficjentów poniesione i są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi). Naruszenie tych zasad obliguje daną instytucję do zastosowania m.in. przepisów art. 70 ust. 1 lit. b ww. rozporządzenia Rady (zapobieganie, wykrywanie i korygowanie nieprawidłowości oraz odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych).

Odnosząc się do zarzutu, iż DIP nie zakwestionował przedmiotowej zaliczki rozliczając ją następnie w ramach wniosku o płatność, uznając ją za kwalifikowaną oraz mając na uwadze cytowane wyżej zasady weryfikacji kwalifikowalności wydatków, organ odwoławczy stwierdził, iż kwalifikowalność wydatków może być oceniana na każdym etapie realizacji projektu, tj. zarówno, na etapie oceny i wyboru wniosku o dofinansowanie projektu, po podpisaniu umowy o dofinansowanie na etapie weryfikacji wniosku beneficjenta o płatność (pośrednią oraz końcową), jak również na etapie kontroli rzeczowo-finansowej realizacji projektu, a także nawet w okresie trwałości projektu (dla przedsiębiorców - w ciągu 3 lat po zakończeniu finansowej realizacji projektu, zgodnie z art. 57 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 1083/2006). Fakt, że wniosek o płatność pośrednią, zawierający wydatki poniesione na zakup numerycznie sterowanego centrum obróbczego (frezarskiego) ze stanowiskiem pomiarowym został zaakceptowany i wydatki te zostały zrefundowane nie oznacza, że prawidłowość poniesienia tych wydatków nie mogła zostać następnie oceniona i zakwestionowana w trakcie kontroli projektu, jako procesu odrębnego i niezależnego od weryfikacji wniosku o płatność. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z § 13 ust. 1 oraz ust. 2 umowy o dofinansowanie, strona skarżąca zobowiązała się poddać kontroli w zakresie prawidłowości realizacji projektu, dokonywanej przez DIP, IZ RPO WD oraz inne podmioty upoważnione lub uprawnione do jej przeprowadzenia na podstawie odrębnych przepisów. Kontrole mogą być przeprowadzane w dowolnym terminie w trakcie realizacji projektu i na zakończenie realizacji projektu przez okres 3 lat od dnia zakończenia finansowej realizacji projektu. Podstawą do przeprowadzenia kontroli projektu jest także art. 60 lit. b) rozporządzenia Rady nr 1083/2006, art. 13 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 1828/2006 oraz art. 35a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

W zakresie zarzutu, iż brak jest podstaw do uznania, iż doszło do naruszenia art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady nr 1083/2006 z dnia 11.07.2006 r., ponieważ nie doszło do działania czy zaniechania przynoszącego szkodę, organ odwoławczy powołał się definicję legalną nieprawidłowości, zawartą w art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr1260/1999. Stosownie do tej definicji, nieprawidłowością jest jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające zadziałania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej przez finansowanie nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Zgodnie ze stanowiskiem Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) i Komisji Europejskiej wyrażonym w dokumencie z posiedzenia Komitetu Doradczego ds. Koordynacji w Zakresie Nadużyć Finansowych (CoCoLaF) z dnia 11.04.2002 r. "Wymogi powiadamiania o nieprawidłowościach: praktyczne ustalenia", z uwagi na fakt, że do zapewnienia odpowiedniego stosowania prawa wspólnotowego niezbędne są przepisy prawa krajowego, nieprawidłowość występuje także w przypadku naruszenia jakichkolwiek przepisów prawa krajowego. Dotyczy to również przypadków gdy przepisy prawa krajowego są bardziej restrykcyjne niż przepisy prawa wspólnotowego. Aby więc mieć do czynienia z nieprawidłowością muszą zatem wystąpić łącznie trzy podstawowe elementy: naruszenie prawa, działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego, szkoda w budżecie ogólnym UE. Za naruszenie prawa uznaje się każde naruszenia, bez konieczności ustalania stopnia tego naruszenia (istotne, nieistotne). Aby zatem wynikiem naruszenia prawa była nieprawidłowość, naruszenie to musi skutkować uszczerbkiem dla budżetu ogólnego Unii Europejskiej, w tym budżetów zarządzanych przez UE dotyczących funduszy strukturalnych, poprzez obciążenie go nieuzasadnionym wydatkiem. Jak wskazał Zarząd Województwa, zamiarem ustawodawcy wspólnotowego było zapewnienie, aby wydatki UE w kontekście funduszy strukturalnych były ściśle ograniczone wyłącznie do tych podmiotów, które stosują się do zasad prawa i nie były wykorzystywane do finansowania zachowania niezgodnego z tymi zasadami. Powołując się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, organ drugoinstancyjny wywodził, że wydatek dokonany w sposób sprzeczny z prawem byłby oczywiście traktowany jako szkodliwy dla budżetu. Dlatego, w rozpoznawanej sprawie, wydatek poniesiony przez stronę skarżącą, w czasie niezgodnym z okresem ustalonym w zawartej umowie, musiał zostać uznany jako naruszający zasady realizacji projektu z należytą starannością oraz zgodnie z prawem, a jako traki, powodujący szkodę w budżecie Unii.

Stwierdzając wobec powyższego, że postępowanie przeprowadzone przez organ pierwszej instancji pozwoliło na ustalenie, że zapłacona przez stronę skarżąca kwota, wynikająca z faktury zaliczkowej z dnia [...].08.2009 r. rozliczona została niezgodnie z warunkami zawartej umowy o dofinansowanie, Zarząd Województwa utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie, zobowiązujące skarżącą spółkę do zwrotu kwoty [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek bankowy strony, stanowiącej procentowy udział organu w zapłacie kwoty zaliczki.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, spółka wniosła skargę do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła naruszenie przepisu art. 207 u.f.p. oraz rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11.07.2006 r. poprzez błędną wykładnię, że w stanie faktycznym sprawy, w tym treści umowy i aneksów do umowy zaistniały przesłanki do wydania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi spółka wywodziła, że wydatek poniesiony w związku z fakturą zaliczkową nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. jest wydatkiem kwalifikowanym, ponieważ poniesiony został w związku z realizowanym projektem. Strona skarżąca podniosła, że konieczność wcześniejszego poniesienia wydatku (przed początkiem realizacji programu) wynikała z potrzeby terminowego zabezpieczenia zamówienia, po czym uwzględniona była w fakturze końcowej. Działanie takie podyktowane było zapobiegliwością, gospodarnością i solidności skarżącej, która dołożyła wszelkich starań aby wywiązać się ze swych zobowiązań.

Dodatkowo skarżąca spółka podniosła, że wydatek poniesiony został w okresie kwalifikowalności, natomiast strona nie wnioskowała o zmianę terminu realizacji projektu, bowiem, organ administracji nie kwestionował początkowo wydatku, refundując go na wniosek strony, bez zastrzeżeń.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. Nr 227, poz. 1658 ze zm.; zwana dalej: u.z.p.p.r.), za prawidłową realizację programu odpowiada - w przypadku programu operacyjnego - instytucja zarządzająca, którą jest odpowiednio minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego lub zarząd województwa. Niesporne jest w rozpoznawanej sprawie, że instytucją zarządzającą jest Zarząd Województwa D. – zwany także dalej w skrócie: IZ RPO WD.

Stosownie do art. 26 ust. 1 u.z.p.p.r., do zadań instytucji zarządzającej należy w szczególności: określenie systemu realizacji programu operacyjnego (pkt 8); zarządzanie środkami finansowymi przeznaczonymi na realizację programu operacyjnego, pochodzącymi z budżetu państwa, budżetu województwa lub ze źródeł zagranicznych (pkt 10); dokonywanie płatności ze środków programu operacyjnego na rzecz beneficjentów (pkt 11); prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów (pkt 14); odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych (pkt 15).

Realizując zadanie określone w art. 26 ust. 1 pkt 15 u.z.p.p.r. i będąc odpowiedzialnym za prawidłową realizację programu operacyjnego (art. 25 pkt 1 tej ustawy), Zarząd Województwa w zaskarżonej decyzji, wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy, działając na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 9 i 12 ustawy o finansach publicznych (zwanej dalej w skrócie: "u.f.p.") utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2012 r., orzekającą o zwrocie kwoty dofinansowania wraz z odsetkami.

Zgodnie z art. 207 ust. 1 u.f.p.: "W przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10.".

Stosownie do ust. 8 tego artykułu: "W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do:

1) zwrotu środków lub

2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2,

w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.".

Zgodnie z ust. 9: "Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej [...] wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2.".

Powyższe przepisy weszły w życie z dniem 1 stycznia 2010 r., a do tej daty kwestie zwrotu otrzymanej dotacji regulowały przepisy art. 211 dawnej ustawy o finansach publicznych (dalej w skrócie: "d.u.f.p.). W myśl ust. 1 tego artykułu: "W przypadku gdy środki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2, 3a i 4, a także środki przeznaczone na finansowanie programów i projektów realizowanych z tych środków lub dotacji, o których mowa w art. 202, są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek wskazany przez organ lub jednostkę przekazujące te środki, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 4 ("W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja zarządzająca albo instytucja pośrednicząca, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki.)".

Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (d.u.f.p.) utraciła moc z dniem 1 stycznia 2010 r. – stosownie do przepisów art. 85 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (p.w.u.f.p.). Zgodnie z art. 113 ust. 1 p.w.u.f.p.: "Dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, [tj. przed 01.01.2010 r.] podlegają zwrotowi na podstawie dotychczasowych przepisów.".

Z powyższych przepisów wynika, że stan prawny dotyczący zwrotu dotacji – w zakresie mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy – w istocie nie uległ zmianie z dniem wejścia w życie przepisów u.f.p. (tj. 1 stycznia 2010 r.). Uznać też należy, że zasadnie w zaskarżonej decyzji stwierdzono, iż wobec faktu, że sporna transza dotacji została wypłacona po 1 stycznia 2010 r., podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r., o finansach publicznych, w związku z przepisami ustawy wprowadzającej ten akt. W ocenie Sądu bowiem, użyte w art. 113 ust. 1 p.w.u.f.p. określenie "dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy" należy bowiem rozumieć w ten sposób, że dotyczy ono dotacji (lub ich części) już przekazanych beneficjentowi przed 1 stycznia 2010 r., a nie dotacji "udzielonych na podstawie umowy zawartej przed wejściem w życie ustawy", bądź dotacji "przyznanych przed dniem wejścia w życie ustawy". Przepis dotyczący zwrotu dotacji "udzielonych" przed 1 stycznia 2010 r. niewątpliwie odnosi się do dotacji wypłaconych już beneficjentowi, a nie do dotacji jedynie przyznanych w tym okresie.

Odnosząc się do zasadniczej kwestii spornej w sprawie, tj. istnienia przesłanki zwrotu dotacji, zauważyć należy, że w zaskarżonej decyzji wskazano, iż środki z tej dotacji były wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. oraz zostały pobrane nienależnie (art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p.).

Zdaniem Sądu, zasadnie uznano w zaskarżonej decyzji, że wypłacone skarżącemu przez IZ RPO WD na podstawie umowy z dnia [...].04.2009 r. środki finansowe, zostały "pobrane nienależnie". Przesłankę tę należy rozumieć właśnie jako "przyznane i wypłacone" nienależnie przez instytucję zarządzającą środki, bowiem bez udziału tej jednostki (decyzji/umowy) beneficjent nie może samodzielnie "pobrać" dofinansowania. Ustawodawca uzależnia więc wydanie orzeczenia o zwrocie dofinansowania jedynie od stwierdzenia, że wypłata (pobranie) środków nastąpiła nienależnie, tj. w szczególności bez podstawy prawnej, niezależnie od tego czy wypłata takich nienależnych środków nastąpiła wyłącznie na skutek błędu (omyłki) instytucji zarządzającej, czy też nieprawidłowość (błąd, niespełnienie warunków) dotyczy również wnioskodawcy. Ta druga sytuacja wystąpiła właśnie w rozpoznawanej sprawie, gdyż skarżąca spółka nie spełniła warunków przyznania dotacji (umowy o dofinansowanie).

Na aprobatę Sądu zasługują wszystkie zarzuty podniesione i uzasadniane przez organ administracji w kontrolowanej decyzji.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że trafnie, na podstawie wyników przeprowadzonej kontroli, uznano, że spółka naruszyła zarówno warunki zawartej umowy o dofinansowanie, jak i procedur określonych w Wytycznych Programowych IŻ RPO WD.

Jak wynika z akt sprawy, we wniosku o dofinansowanie, strona skarżąca jako początkowy termin realizacji projektu wskazała III kwartał 2009 r. Po uzyskaniu pozytywnej oceny przedłożonego wniosku, strony – skarżąca spółka oraz D. Instytucja Pośrednicząca - zawarły w zawieranej umowie zapis, iż rozpoczęcie realizacji projektu nastąpi w dniu [...] września 2009 r., a więc przyjęto najwcześniejszy możliwy termin, zgodny z wolną strony wyrażoną we wniosku o dofinansowanie.

W zapisach umowy przewidziano m,in., że spółka zobowiązuje się do realizacji projektu z należytą starannością, ponosząc wydatki zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności aktami prawnymi wskazanymi w umowie, a także procedurami i wytycznymi obowiązującymi w ramach RPO WD na lata 2007-2013 (§ 4 ust. 3 umowy). W umowie zawarte zostały również szczegółowe warunki dokonywania wydatków w ramach projektu. Między innymi przyjęte zostało, że warunkiem uznania wydatków za kwalifikowalne jest poniesienie ich w okresie realizacji projektu (§ 2 ust. 10). Okres realizacji projektu został zaś zdefiniowany w ust. 1 umowy, w którym postanowiono, że okres realizacji projektu to okres zakreślony pomiędzy dniem rozpoczęcia realizacji projektu a dniem zakończenia rzeczowej realizacji projektu ([...].09.2009 r. do [...].06.2010 r.). Okres końcowy realizacji projektu został, na wniosek strony skarżącej wydłużony, termin ten jednak pozostaje bez znaczenia dla orzeczenia w rozpatrywanej sprawie.

Z przytoczonych zapisów umowy wynika w sposób jednoznaczny, że uznanie poniesionych wydatków za kwalifikowane, uzależnione jest przez poniesienie ich przez stronę skarżącą w okresie realizacji projektu ([...].09.2009 r. do [...].06.2010 r.).

Tymczasem, zakwestionowany przez organy administracji publicznej wydatek, objęty był fakturą VAT z dnia 3 sierpnia 2009 r. na kwotę [...] Euro (równowartość [...] zł.), na podstawie której skarżąca w dniu [...] sierpnia 2009 r. dokonała zapłaty zaliczki - wydatkowała – wskazaną kwotę.

Sąd uznał za uzasadnione stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż wobec określonego w umowie okresu realizacji umowy, którego rozpoczęcie ustalono na dzień [...] września 2009 r. wydatek dokonany przez skarżącą w dniu [...] sierpnia 209 r., dokonany został poza okresem realizacji projektu, czyli z naruszeniem procedur, co w konsekwencji stało się podstawą żądania zwrotu dofinansowania udzielonego w tym zakresie.

Nie mógł uzyskać aprobaty również zarzut skargi, jakoby fakt, że sporny wydatek poniesiony został na podstawie jedynie faktury zaliczkowej, należy uznać go za wydatek poniesiony w ramach zakupu ujętego na fakturze końcowej, wystawionej i zrefundowanej w okresie realizacji projektu, a tym samym, strona nie powinna być zobowiązano do jego zwrotu.

W tym miejscu należy wyraźnie wskazać, że jak trafnie wskazywano w zaskarżonym rozstrzygnięciu, wydatkiem jest każdy rozchód środków pieniężnych z kasy lub rachunku bankowego jednostki gospodarczej, w związku z zapłatą za określone dobra lub usługi w związku z regulowaniem różnych zobowiązań jednostki. Zapłata przez skarżącą zaliczki, ujętej na fakturze zaliczkowej jest zatem wydatkiem w ogólnym tego słowa. Nadto jest wydatkiem w rozumieniu zapisów dokumentów programowych, do stosowania których zobowiązała się umownie skarżąca. Zgodnie bowiem z zacytowanym w decyzji załącznikiem nr 6 lit. H Uszczegółowienia RPO WD, rozdziału 6 podrozdziału 3 pkt 1-3 Krajowych Wytycznych Ministra Rozwoju Regionalnego dotyczące kwalifikowania wydatków w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w okresie programowania 2007-2013, "wydatek w projekcie jest niekwalifikowalny, jeśli nie spełnia chociaż jednego z niżej wymienionych warunków, m.in.: został faktycznie poniesiony w ramach projektu na mocy umowy (pod pojęciem wydatku faktycznie poniesionego należy rozumieć wydatek zapłacony i udokumentowany oraz poniesiony w znaczeniu kasowym, ti. jako rozchód środków pieniężnych z kasy lub rachunku bankowego, czyli nastąpił faktyczny przepływ środków pieniężnych od podmiotu ponoszącego wydatek od innego podmiotu, a dowodem poniesienia wydatku jest faktura lub innv dokument księgowy o równoważnej wartości dowodowej wraz z dołączonym wyciągiem z rachunku bankowego oraz został poniesiony w okresie kwalifikowalności wydatków dla projektu, a także jest zgodny i spójny z obowiązującymi przepisami prawa wspólnotowego, prawa krajowego oraz krajowymi wytycznymi w zakresie kwalifikowalności oraz wytycznymi i IZ RPO WD oraz procedurami i zasadami określonymi przez państwo członkowskie i WD. Za datę poniesienia wydatku przyjmuje się: w przypadku wydatku pieniężnego dokonanego przelewem lub obciążeniową kartą płatniczą - datę obciążenia rachunku bankowego ponoszącego wydatek (czyli beneficjenta)."

W ocenie powyższych zapisów umowy oraz przepisów prawa, zasadnie organy administracji przyjęły, że sporny wydatek poniesiony został przez skarżącą w dniu obciążenia rachunku bankowego spółki, tj. w dniu [...] sierpnia 2009 r., a zatem przed rozpoczęciem okresu realizacji projektu. O kwalifikowalności tego wydatku, wbrew zarzutom skargi nie może także przesądzać okres kwalifikowalności wydatków, określony w umowie o dofinansowanie od dnia [...] stycznia 2009 r.

Należy wyraźnie odróżnić, czego zdaje się nie czynić skarżąca spółka, okres kwalifikowalności od okresu realizacji projektu. Okres kwalifikowalności to maksymalnie okres, w jakim można realizować projekt, a zatem ponosić wydatki kwalifikowane, czyli podlegające następnie refundacji. W rozpoznawanej sprawie okres ten liczony był od dnia [...] stycznia 2009 r, bowiem w tym dniu strona skarżąca poinformowana została o pozytywnej ocenie złożonego wniosku o dofinansowanie. Dzień ten stanowił też możliwy najwcześniejszy termin, od jakiego strona mogła określić początek realizacji projektu. Co należy dobitnie podkreślić, to skarżąca spółka wskazała jako początek realizacji projektu trzeci kwartał 2009 r., a organy administracji dostosowały się w tym przedmiocie do woli wnioskodawcy. Oznacza to, że strona mogła wskazać jako datę początkową realizacji projektu datę wcześniejszą niż [...] września 2009 r., jednak tego nie uczyniła.

Należy również zwrócić uwagę, że data wskazana w umowie jako początek realizacji projektu mogła zostać zmieniona w drodze aneksu na wniosek strony skarżącej, spółka jednak zmiany takiej się nie domagała. Przy czym, wiedzę o możliwości zmiany terminu realizacji projektu strona posiadała na pewno, przedłużeniu bowiem na jej wniosek uległ termin jej zakończenia.

Wobec powyżej przedstawionych okoliczności, uznać należy, że stanowisko organu - iż sporny wydatek, jako poniesiony przed okresem realizacji programu, nie stanowi wydatku kwalifikowanego, a zatem kwota wypłacona tytułem jego refundacji, powinna zostać do organu zawrócona – jest uzasadnione.

Wydatek poniesiony przez stronę w trakcie realizacji projektu, będzie można uznać za kwalifikowalny w ramach RPO WD, jeżeli spełni on łącznie wszystkie warunki wyszczególnione w pkt 1.4 Uszczegółowienia RPO WD. To znaczy, został faktycznie poniesiony w ramach projektu realizowanego w określonym terminie, jest celowy, niezbędny i konieczny dla realizacji projektu, jest racjonalny i oszczędny, rzetelnie udokumentowany i możliwy do zweryfikowania, jest zgodny i spójny z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami oraz zasadami określonymi przez państwo członkowskie i IZ RPO WD, jest zgodny z kategoriami wydatków przewidzianymi w budżecie projektu i został ujęty we wniosku o dofinansowanie, studium wykonalności, biznes planie, itp. oraz został poniesiony przez stronę, chyba że inny podmiot został do tego upoważniony w umowie/porozumieniu/uchwale o dofinansowanie projektu. O kwalifikowalności wydatków nie decyduje jeden z wymienionych "czynników", ale zespół "tychże czynników" łącznie.

Fakt, że przepływ środków z rachunku bankowego spółki, nastąpił przed rozpoczęciem realizacji projektu stanowił podstawę do uznania go za niekwalifikowany, bowiem nie został spełniony jeden z obligatoryjnych warunków kwalifikowalności wydatków w ramach RPO WD – przedmiotowy wydatek nie został poniesiony w określonym w umowie okresie.

Skoro zaś przesądzone zostało, że wydatek ten nie był kwalifikowany, wydanie zaskarżonej decyzji było logiczną konsekwencją stwierdzonego uchybienia, przy czym, należy dobitnie podkreślić, że ustawodawca nie uzależnił obowiązku zwrotu pobranego dofinansowania od ewentualnego zawinienia beneficjenta czy zaniedbania organu w postępowaniu konkursowym. Stwierdzając niekwalifikowalnośc wydatków, słusznie organ – kierując się dyspozycją art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 12 ustawy o finansach publicznych, uznał, że wydatki te refundowane zostały skarżącemu nienależnie i zażądał ich zwrotu. .

Art. 184 u.f.p. stanowi w ust. 1, że: "Wydatki związane z realizacją programów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 2, 3a i 4, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.". Ustawodawca nie określił tych "innych procedur obowiązujących przy wykorzystaniu" wskazanych środków. W ocenie Sądu uznać jednak należy, że wskazane wyżej przepisy prawa przepisy prawa wspólnotowego oraz wytyczne programowe IŻ RPO WD, określające jakie warunki m.in. musi spełniać podmiot wnioskujący o dofinansowanie, odnoszą się zarazem także do etapu wykorzystywania pobranych środków. Przez wykorzystywanie środków przeznaczonych na realizację projektów zgłaszanych w ramach RPO zgodnie z obowiązującymi procedurami należy bowiem rozumieć takie ich wykorzystanie, które odpowiada także celom i warunkom ich przyznania, określonym m.in. w ww. przepisach - co znajduje potwierdzenie w procedurze konkursowej określonej przez instytucję zarządzającą (Wytycznych dla wnioskodawców).

Konkludując, zasadne jest stanowisko organu w rozpatrywanej sprawie. Jednostka zarządzająca odpowiedzialna za realizowanie zadań nałożonych w szczególności przepisami ustawy o finansach publicznych, zobowiązana jest m.in. do odzyskiwania kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawania decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych, a także do ustalania i nakładania korekt finansowych o których mowa w art. 98 ww. rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 Wskazany artykuł rozporządzenia w ust. 2 zdanie pierwsze stanowi, że: "Państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze".

Wobec braku podstaw do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – skargę oddalił.