Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2852/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędzia WSA Bożena Marciniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2014 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 3 czerwca 2013 r. M. W.zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad ojcem W. W.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wójt Gminy J., decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], odmówił M. W. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na ojca W. W. W uzasadnieniu organ powołał się na przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i wskazał na zawarte w niej przesłanki do przyznania zasiłku opiekuńczego. Organ wskazał poza tym, że jak wynika z przedstawionych dokumentów, osoba wymagająca opieki jest osobą rozwiedzioną, a rodzina wnioskodawczyni składa się z trzech osób. Ustalony dochód rodziny wynosi [...] zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł. Rodzina spełnia więc kryterium dochodowe. Zdaniem organu w sprawie niniejszej nie została spełniona natomiast przesłanka z art. 16 a ust. 1 ustawy, zgodnie z którym specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną wymagającą stałej opieki. Zdaniem organu w sprawie niniejszej nie zachodzi współzależność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ wnioskodawczyni zatrudniona była w firmie [...] w G. w okresie od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 stycznia 2008 r., w okresie zaś po rozwiązaniu umowy o pracę zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy. Zdaniem Wójta utrata statusu osoby bezrobotnej nie mieści się natomiast w katalogu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przewidzianych w ustawie o świadczeniach rodzinnych.

Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia wniosła M. W. W uzasadnieniu podniosła, że zrezygnowała z pracy i od dnia 15 września 2009 r. nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Nie podejmuje żadnej pracy, gdyż jest zmuszona do opieki nad schorowanym ojcem. Podniosła poza tym, że spełnia wszelkie kryteria wymagane do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]., decyzją z dnia [...] września 2013 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że M. W. spełnia kryterium dochodowe przewidziane przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jednakże nie spełnia drugiego warunku do przyznania świadczenia, a mianowicie nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] przepis ten brzmi jednoznacznie, rezygnacja z zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku przyczynowo skutkowym z koniecznością sprawowania opieki.

Niezgadzajac się z rozstrzygnięciem organu M. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając organowi naruszenie:

- przepisów prawa materialnego tj. art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że sytuacja faktyczna nie pozwala jej zgodnie z tym przepisem na przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego;

- przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 8 kpa oraz z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez błędne przeprowadzenie postępowania dowodowego, a co za tym idzie wyciągnięcie błędnych wniosków prowadzących do ustalenia niewłaściwego stanu faktycznego sprawy, na podstawie którego organ wydał niewłaściwą decyzję.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skargi, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa".

Skargę uznać należało za uzasadnioną.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej, powołując się na obowiązujący od dnia 1 stycznia 2013 r., przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) odmówiły przyznania M. W. specjalnego zasiłku opiekuńczego, podnosząc, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad ojcem, co jest przesłanką konieczną do uzyskania przedmiotowego świadczenia.

Zdaniem Sądu dokonana w niniejszej sprawie przez organy administracji publicznej wykładnia powołanego wyżej przepisu jest wadliwa.

Zauważyć trzeba, że zgodnie ze wskazanym w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Powołany przepis obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013 r., na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), która znowelizowała przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną i która obok dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego, uregulowanego w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadziła specjalny zasiłek opiekuńczy.

Zgodzić się trzeba z organami administracji publicznej rozpoznającymi niniejszą sprawę, że w obecnym stanie prawnym jednym z wymogów uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela jednak poglądu organów rozpoznających niniejszą sprawę, że przez rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 16a ust. 1 omawianej ustawy, należy rozumieć wyłącznie sytuację, w której dana osoba będąc w stosunku pracy, rezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Sądu powyższa interpretacja przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" jest wadliwa. W ocenie Sądu pojęcie to, należy rozumieć szeroko, mając przede wszystkim na uwadze cel powyższego uregulowania, a więc przyznanie rekompensaty pieniężnej tym spośród członków społeczeństwa, którzy podejmując się opieki nad swymi najbliższymi, niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, rezygnują z własnej aktywności zawodowej. Przez pojęcie to należy, zatem rozumieć również niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Podkreślić tu należy, że w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła bezpośrednio przed złożeniem wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Warunku takiego nie można wyprowadzić z samego wygaśnięcia z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wydanej na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. Konieczne jest jedynie, aby rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nastąpiła w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyjęcie innej wykładni przepisu art. 16a ust. 1 w tym zakresie prowadziłoby do faktycznego pozbawienia osób - które zrezygnowały z zatrudnienia i sprawowały opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. oraz nadal sprawują tę opiekę - prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Co ma miejsce w niniejszej sprawie. Jak wynika bowiem z okazanej przez skarżącą na rozprawie w dniu 14 marca 2014 r., decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...] września 2010 r., otrzymała ona świadczenie pielęgnacyjne na ojca W. W. od dnia 1 listopada 2010 r. do odwołania Pobierała to świadczenie do czerwca 2013 r.

Występując zatem z wnioskiem o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w trybie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych – w związku z wygaśnięciem z mocy prawa powyższej decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - skarżąca pozostawała osobą niepodejmującą zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni powyższą wykładnię art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.