Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 18/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1, art. 64 par. 2, art. 129 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 15zzzzzn2
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 119 pkt 3, art. 151, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 26 października 2021 r. nr SKO.4110.234.2021 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o uznaniu za nienależnie pobrane i nakazującej zwrot świadczenia rodzinnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. W., prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. dc


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 26 października 2021 r., nr SKO.4110.234.2021, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 58 § 1 w związku z art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – odmówiło A.A. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 8 czerwca 2021 r., SOC.VI.554.1060KJ.172283.ŚR, w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na dzieci: S. A. i W.A.

Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że 18 lipca 2021 r. ( data stempla pocztowego) A. A. złożył z uchybieniem terminu do jego wniesienia, odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. Następnie 14 października 2021 r. ( data pisma, data nadania na poczcie – 15 października 2021 r.) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od niniejszej decyzji.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że w zawiadomieniu o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania z 26 sierpnia 2021 r. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 134 k.p.a wniesienie odwołania z uchybieniem terminu skutkuje co do zasady wydaniem przez organ odwoławczy postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania tej czynności, które jest ostateczne. Od 16 grudnia 2020 r. obowiązuje jednak przepis art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 roku poz. 1842 ze zm) powoływanej dalej jako: ustawa COVID-19, w myśl którego w razie stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 rn.in. przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów, od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej (ust. 1 pkt 1), organ administracji publicznej jest obowiązany do zawiadomienia strony o uchybieniu terminu (ust. 1).

Organ II instancji wskazał następnie, że przesłanką przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy osoby odwołującej. W zawiadomieniu o uchybieniu terminu, skierowanym do A. A. 26 sierpnia 2021 r. Kolegium wskazało, że ewentualne skorzystanie przez stronę z uprawnienia do złożenia w tym terminie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie oznacza automatycznie przywrócenia tego terminu. Znajduje bowiem zastosowanie przepis art. 58 § 1 k.p.a., który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści przytoczonego unormowania wynika zatem, że obowiązkiem strony wnioskującej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest uprawdopodobnienie braku jej winy w uchybieniu tego terminu. Bezsprzecznym jest, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący tej okoliczności nie uprawdopodobnił.

Organ wyjaśnił następnie, że w orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Przesłanka ta jest analizowana w wielu opracowaniach teoretycznych i orzeczeniach sądowych. Zwraca się w nich uwagę na to, że "kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. (...). Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy" (por. J. Krajewski: (w:) T. Ereciński, M. Jędrzejewska, M. Jodłowski, J. Krajewski, Z. Krzemiński, K. Piasecki, J. Pietrzykowski, E. Wengerek, A. Zieliński: Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem. T. 1. Warszawa 1989, s.274-275). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła ona usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. "Nie można natomiast poczytać stronie za winę niedopełnienie jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku, np. zagrażającego jego zdrowiu lub życiu" (por. E. Iserzon (w:) E. Iserzon, J. Starościak: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory, formularze. Warszawa 1970, s. 136).

Odwołując się do orzecznictwa sądowego organ II instancji wskazał następujące przykłady okoliczności faktycznych, które w ocenie sądów, mogą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu: mylne pouczenie o środkach zaskarżenia, odebranie w miejscu pracy pisma nie przez stronę, a przez osobę upoważniona przez zakład pracy, nieoddanie przesyłki adresatowi przez domownika, obalenie domniemania doręczenia adresatowi pisma, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, zwlekanie z dokonaniem czynności do ostatniego dnia terminu nie jest zawinionym działaniem strony, jeśli więc zdarzenie uniemożliwiające jej dokonanie nastąpiło dopiero w ostatnim dniu - niedokonanie czynności jest niezawinione.

Kolegium wskazało dalej, że w doktrynie prawa odnaleźć można następujące komentarze: "kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (Kodeks postępowania cywilnego z Komentarzem, Warszawa 1989, t. l, s. 274). Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, wyd. IV, Warszawa 1970, s. 136).

Nie jest wymagane udowodnienie braku winy, lecz wystarczy jego uprawdopodobnienie. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, co powoduje, że nie daje on pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o pewnym fakcie. Jest to więc środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. B. Gruszczyński (wj: S. Babiarz i inni: Ordynacja podatkowa. Komentarz. Wyd. Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 486). Zatem uprawdopodobnienie nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza to, że strona na poparcie swych twierdzeń nie może zgłaszać wniosków dowodowych. Jednakże zarówno argumenty przedstawione przez stronę domagającą się przywrócenia terminu jak też ewentualnie przedłożone przez nią dowody muszą być przekonujące na tyle, by mogły stworzyć w świadomości organu orzekającego przekonanie o prawdopodobieństwie i wiarygodności wskazywanych przez stronę okoliczności.

Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, przy nawet największym, w danych warunkach wysiłku.

Brak winy strony w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy procesowe. Istnienie po stronie tej osoby niedbalstwa, czy chociażby winy nieumyślnej, powoduje niemożność przywrócenia terminu.

Brak winy występuje w razie choroby strony, która uniemożliwia podjęcie działania nie tylko osobiście, ale i skorzystanie z pomocy innych osób. Choroba strony, która nie uniemożliwia podjęcia działania choćby przy pomocy osób trzecich, nie uzasadnia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej.

Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się na przykład przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stwierdziło, że A.A. nie dopełnił wszystkich wskazanych wyżej przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Strona we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie przedstawiła faktów i dowodów z których by wynikało, że nie mogła wnieść odwołania od decyzji organu l instancji w terminie, a tym samym nie uprawdopodobniła w żaden sposób tej kwestii. Z całości materiału dowodowego nie wynika więc, aby zaistniały okoliczności niezależne od strony, które uniemożliwiły złożenie odwołania w terminie.

Wobec powyższego organ II instancji uznał, że nie zaistniały w niniejszej sprawie wszystkie przewidziane w przepisie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego przesłanki niezbędne do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Na ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył A.A. podnosząc, że przekroczenie terminu do wniesienia odwołania było bezpośrednio spowodowane stanem jego zdrowia. Podkreślił, że leczy się stale neurologicznie i rehabilituje. Stan jego zdrowia jest bardzo zły. Spowodowane to jest wypadkiem komunikacyjnym. Sytuacja covidowa spowodowała nasilenie dolegliwości, co było bezpośrednią przyczyną niedotrzymania terminu.

Skarżący zaznaczył, że złożył odwołanie, jednak możliwe, że nie do końca prawidłowo wyjaśnił przyczyny niedotrzymania terminu do wniesienia odwołania. W jego ocenie przywrócenie terminu jest jak najbardziej zasadne, a bezpośrednia przyczyna niedotrzymania terminu nie wynikała z jego winy. Stan jego zdrowia nie pozwalał na dostarczenie odwołania w przewidzianym przez ustawę terminie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Pismem procesowym z 4 kwietnia 2022 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie prawa procesowego:

1) art. 58 § 1 w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. poprzez orzeczenie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania bez wcześniejszego wezwania skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni braku formalnego wniosku, tj. wykazania uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy;

2) art. 77 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokonanie zebrania całości materiału dowodowego w wyniku niewyjaśnienia kwestii uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego.

Mając powyższe na uwadze pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części.

Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że pismem z 14 października 2021 r. (zatytułowanym: "Prośba") skarżący wniósł do SKO w Łodzi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Pismo to jednakowoż nie zawierało uprawdopodobnienia, że uchybienie do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącego. W takim stanie faktycznym, SKO w Łodzi winno zastosować normę art. 64 § 2 k.p.a. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych. Niestety SKO w Łodzi orzekło o odmowie przywrócenia terminu, nie wzywając wcześniej skarżącego do usunięcia braku wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a.

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych pełnomocnik skarżącego podkreślił, że stosownie do art. 58 k.p.a., podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie przywrócenia terminu organ administracji winien tym samym ustalić, czy spełnione zostały wszystkie określone przez ustawodawcę przesłanki. Na organie spoczywa obowiązek badania wniosku o przywrócenie terminu zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Oznacza to, że ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niedające się wyjaśnić okoliczności nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść. Prowadząc postępowanie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu należy zatem, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podejmować działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego istotnego dla podjęcia rozstrzygnięcia i dokonać oceny na podstawie całokształtu wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego. Jeżeli wniosek nie czyni zadość wymaganiom ustawowym, to na mocy art. 64 § 2 k.p.a., organ powinien także wezwać wnioskodawcę do usunięcia jego braków. Dopełnienie wskazanych obowiązków co do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i dokonania na jego podstawie oceny ma na celu realizację wynikającego z art. 8 k.p.a. wymogu prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej nawet wtedy, gdy rozstrzygnięcie nie uwzględnia ich żądań.

Wobec braku wskazania we wniosku przyczyn uchybienia, organ nie mógł zająć merytorycznego stanowiska wobec zgłoszonego żądania i stwierdzić czy uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącego. Istotą bowiem postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu jest dokonanie przez organ oceny czy podniesione przez zainteresowanego okoliczności uprawdopodabniają brak winy. Innymi słowy, czy mogą one być podstawą do przywrócenia terminu. Tym samym brak takich okoliczności we wniosku uniemożliwia dokonanie takiej oceny i czyni postępowanie w sprawie przywrócenia terminu iluzorycznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Niezależnie od powyższego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy czym zakresem kontroli sądu nie są objęte kwestie związane z pokrzywdzeniem strony decyzją (postanowieniem), czy negatywnymi dla niej skutkami i podobnie kwestie naruszeń zasad współżycia społecznego, jedyne bowiem kryterium kontroli, jak wskazano powyżej, stanowi legalność działania organu administracji publicznej.

Rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu w trybie postępowania uproszczonego jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 26 października 2021 r. odmawiające przywrócenia terminu na wniesienie odwołania.

Kwestią sporną jest to, czy zasadnie organ odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 8 czerwca 2021 r. SOC. VI.554.1060KJ.172283.ŚR.

Stosownie do treści art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu stanowi jego uchybienie.

W kontrolowanej sprawie nie budzi wątpliwości to, że decyzja organu I instancji wraz z prawidłowym pouczeniem została wysłana skarżącemu na prawidłowy adres wskazany w toku postępowania i została doręczona mu osobiście w dniu 2 lipca 2021 r. Termin na wniesienie odwołania upłynął z dniem 16 lipca 2021 r. Skarżący złożył odwołanie w dniu 18 lipca 2021 r., a więc po upływie ustawowego terminu.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 czerwca 2022 r. (I OSK 1035/21; Lex nr 3357400) wskazuje, że "O braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osobą nawet zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu."

Należy także zważyć, że odwołanie zostało złożone w czasie trwania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, wprowadzonego rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Zgodnie z § 1 tego rozporządzenia w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłasza się stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Stosownie natomiast do art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.; dalej: ustawa COVID -19) - w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki;

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje podgląd, że przepis art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy o COVID-19, nie przewiduje innych przesłanek przywrócenia terminu, niż przewidziane w przepisach k.p.a., wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia strony o uchybieniu i wydłuża - z siedmiu do trzydziestu dni - termin do złożenia prośby o przywrócenie. Wskazuje się, że pomimo, iż z przepisu art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 nie wynika, według jakich zasad organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o przepisy k.p.a. Przepis art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie funkcjonuje samodzielnie i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Przepis art. 15 zzzzzn2 ww. ustawy formułuje obowiązek organu w zakresie poinformowania o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale samo rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o przesłanki określające podstawę do przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a. (por. wyroki: WSA w Gliwicach z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1588/21; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 749/21, WSA w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 776/21; WSA w Łodzi z dnia 14 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 862/21- CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi pouczyło skarżącego o treści powyższej regulacji. W zawiadomieniu o uchybieniu terminu z dnia 26 sierpnia 2021 r. organ wyznaczył skarżącemu 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Należy podkreślić, że w tym samym pismie organ wskazał, że skorzystanie z uprawnienia do złożenia w tym terminie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie oznacza automatycznie przywrócenia tego terminu, lecz obowiązkiem strony wnioskującej jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu. Organ prawidłowo zatem wyjaśnił skarżącemu, że uprawdopodobnienie braku winy podlega ocenie organu i jest warunkiem przywrócenia terminu. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 16 września 2021 r.

Skarżący w dniu 14 października 2021 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu. W piśmie tym oświadczył, iż zwraca się z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając tę prośbę, w tym samym zdaniu, odwołał się jedynie do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Powyższe wskazuje, że skarżący zapoznał się z wezwaniem z 26 sierpnia 2021 r. Sformułował żądanie w zakresie przywrócenia terminu, jednakże jego uzasadnienie ograniczył do odwołania się do regulacji związanych z COVID-19. Potwierdza to skarżący stwierdzając w skardze: "Złożyłem odwołanie, jednak możliwe, że nie do końca prawidłowo wyjaśniłem przyczyny niedotrzymania terminu odwołania." Skarżący podaje w skardze również, że bezpośrednią przyczyną niedotrzymania terminu było to, że "sytuacja Covidowa" spowodowała nasilenie jego dolegliwości zdrowotnych.

W związku z podnoszonym w skardze zarzutem niezastosowania przez organ art. 58 § 1 w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. warto przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2022 r. (II GSK 2240/21, Lex nr 3325419), w którym wskazuje się, że: "Art. 64 § 2 k.p.a. dotyczy wyłącznie tego rodzaju formalnych braków pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie temu pismu (wnioskowi) biegu. Nie każde zatem wymaganie nałożone przez ustawodawcę na wniosek w przepisach prawa stanowi inne wymaganie w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a. Nie dotyczy ono okoliczności, które organ uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego czy prawnego sprawy." Wymagania te odnoszą się do takich braków formalnych wniesionego podania, które powodują jego prawną bezskuteczność, a więc niemożność w ogóle wszczęcia postępowania, np. przez brak adresu wnioskodawcy i niemożność jego ustalenia, niezałączenie dokumentu pełnomocnictwa itp. Charakterystyczną cechą tych braków jest to, że ich usunięcie może nastąpić w stosunkowo prosty sposób. Tym samym powołanie się przez organ na treść art. 64 § 2 k.p.a. nie może zmierzać do merytorycznej oceny złożonego wniosku; nie może dotyczyć okoliczności uznanych przez organ za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym trybie można jedynie wzywać do uzupełnienia braków formalnych pisma, a nie jego treści, nie można wykorzystywać tego trybu do merytorycznej oceny złożonego wniosku (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2022 r., II OSK 2556/21, Lex nr 3349529; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 1 czerwca 2021 r., II SA/Rz 277/21; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 29 kwietnia 2021 r., II SA/Bk 177/21, Lex nr 3177575, wyrok NSA z dnia 26 marca 2021 r., II GSK 258/21, Lex nr 3168113). W związku z powyższym należy dokonać oceny zaskarżonego orzeczenia w świetle treści wezwania z dnia 26 sierpnia 2021 r. Organ wezwał skarżącego do złożenia wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania wskazując, że dla uwzględnienia tego wniosku niezbędne jest uprawdopodobnienie braku winy w niedotrzymaniu terminu. Skarżący został zatem prawidłowo wezwany i poinformowany o elementach wniosku koniecznych dla jego uwzględnienia. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organ nie był zobowiązany do ponownego wzywania skarżącego do uprawdopodobnienia braku winy ani też do złożenia dalszych wyjaśnień odnośnie tego, w jakim znaczeniu skarżący powołuje się na przepisy ustawy Covid-19. Wezwanie w tym trybie do wskazywania faktów i dowodów należałoby uznać za zmierzające do oceny merytorycznej złożonego wniosku. Należy odnotować, że organ dokonał prawidłowej wykładni art. 58 § 1 k.p.a. obszernie ustosunkowując się do kwestii uprawdopodobnienia braku winy.

Nietrafny okazał się także zarzut naruszenia przepisów art. 7 w zw. z art. 77 §1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Zasada oficjalności postępowania dowodowego (prowadzenia postępowania dowodowego przez organ z urzędu) nie oznacza bowiem, że strona może zachowywać się biernie w toku postępowania dowodowego. W orzecznictwie niejednokrotnie wskazano, że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne, dlatego na stronie spoczywa ciężar udowodnienia konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 września 2020 r.(II OSK 1452/20, Lex nr 3075574) wskazuje, że: "Zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności. To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne." Jeżeli strona nie wskaże konkretnych okoliczności, wskutek czego organ nie jest w stanie uzupełnić materiału dowodowego, można z tego wywieść wnioski negatywne dla strony (zob. wyrok NSA z 19 września 1988 r., II SA 1947/87, ONSA 1988, nr 2, poz. 82; wyrok NSA z 16 lutego 1999 r., III SA 2322/98, LEX nr 38142). Wobec powyższego kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi prowadzi do wniosku, że w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności podnoszonych przez skarżącego organ zebrał i wszechstronnie rozpatrzył materiał dowodowy.

Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a.

dc