Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 2563/95
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1997-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 3a pkt 1
journal: Dz.U. 1984 nr 52 poz. 268
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.
Teza: Zgodnie z art. 3a pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. nr 52 poz. 268/ obowiązek podatkowy w podatku rolnym nie dotyczy Skarbu Państwa, a więc określonego podmiotu. Ustawa nie przewiduje natomiast przedmiotowego zwolnienia od podatku gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa, mówiąc o zwolnieniach tego rodzaju w artykule 2.

TEZY

Zgodnie z art. 3a pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. nr 52 poz. 268/ obowiązek podatkowy w podatku rolnym nie dotyczy Skarbu Państwa, a więc określonego podmiotu. Ustawa nie przewiduje natomiast przedmiotowego zwolnienia od podatku gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa, mówiąc o zwolnieniach tego rodzaju w artykule 2.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Nadleśnictwa R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.-G. z dnia 14.07.1995 r. (...) w przedmiocie określenia podatku rolnego za II półrocze 1992 r. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 5 maja 1995 r. Wójt Gminy powołując się na art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ określił Nadleśnictwu R. wobec niewykonania zobowiązania podatkowego wynikającego z mocy prawa podatek rolny za II półrocze 1992 r. w kwocie 508,20 zł. Obowiązek podatkowy w podatku rolnym ciąży bowiem w szczególności na osobach prawnych i jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które gospodarują na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, a art. 6a ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431 ze zm./ zobowiązuje je do obliczania i odprowadzania podatku rolnego bez wezwania na rachunek gminy, właściwej ze względu na miejsce położenia gruntów.

nadleśnictwo R., zgodnie ze sporządzonym wykazem, posiada 60,77 ha przeliczeniowych gruntów rolnych, od których należało zapłacić podatek rolny we wskazanej wyżej kwocie.

W odwołaniu od tej decyzji Nadleśnictwo R. wniosło o jej uchylenie zarzucając, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach /Dz.U. nr 101 poz. 444/ Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna, nie posiadająca osobowości prawnej, reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Według art. 44 Kc. Własność i inne prawa majątkowe, stanowiące mienie państwowe, przysługują Skarbowi państwa albo innym państwowym osobom prawnym. Skarb Państwa, w odniesieniu do mienia państwowego nie będącego własnością innych państwowych osób prawnych, wykonuje swoją własność przez państwowe jednostki organizacyjne, nie posiadające osobowości prawnej, jak w tym przypadku przez Lasy Państwowe. Lasy Państwowe reprezentują Skarb Państwa, którego zgodnie z art. 3a pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. nie dotyczy obowiązek podatkowy w podatku rolnym. We wszystkich sprawach toczących się przed sądami Lasy Państwowe traktowane są jako Skarb Państwa, a Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 14 października 1994 r. III CZP 16/94 stwierdził, że w sprawach o roszczenia związane z działalnością państwowych jednostek organizacyjnych, powołanych na podstawie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, stroną jest Skarb Państwa. Podniesiono też, że początkowo Wójt Gminy O. zgodził się z takim stanowiskiem, w związku z czym od 1992 r. nie składano deklaracji w sprawie podatku rolnego a wydanie decyzji dopiero obecnie naraża nadleśnictwo na dodatkowe koszty i konieczność zaksięgowania podatku w koszty innego roku podatkowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. nie uwzględniło odwołania i decyzją z 14 lipca 1995 r. utrzymało decyzję organu I instancji w mocy stwierdzając, że skoro Nadleśnictwo R. jako państwowa jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej posiada w zarządzie grunty rolne Skarbu Państwa o powierzchni przekraczającej 1 ha przeliczeniowy użytków rolnych, czyli włada nimi jako posiadacz zależny, odpowiada warunkom opodatkowania z art. 3 ust. 3 i 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. Uchylanie się od spełnienia wynikającego z art. 6a ustawy obowiązku obliczania i odprowadzania podatku rolnego uszczuplało dochody gminy i uzasadniało potrzebę wydania decyzji określającej zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych. Odwołujący utożsamia bezzasadnie jednostkę organizacyjną Skarbu Państwa w zakresie obowiązków w podatku rolnym ze Skarbem Państwa.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Nadleśnictwa R. podtrzymało zarzuty podniesione w odwołaniu, a organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają określone w ustawie grunty gospodarstw rolnych, zaś według art. 1 ust. 2 za gospodarstwo rolne dla celów podatku rolnego uważa się obszar użytków rolnych, lasów i gruntów leśnych, gruntów pod stawami oraz gruntów pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem tego gospodarstwa o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu w szczególności osoby fizycznej lub osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy obowiązek podatkowy o podatku rolnym ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych, będących w dniu 1 stycznia roku podatkowego właścicielami lub samoistnymi posiadaczami gospodarstw rolnych, zaś według ust. 3 tego artykułu ciąży on na osobach prawnych oraz państwowych jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej również wtedy, gdy są one posiadaczami zależnym. Z kolei art. 3 ust. 6 stanowi, że obowiązek podatkowy w podatku rolnym ciąży także, między innymi, na jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które gospodarują na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy na podstawie zawartej umowy lub bezumownie. Po myśli art. 6a ustawy osoby prawne i państwowe jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej są obowiązane obliczać i odprowadzać podatek rolny - bez wezwania - na rachunek budżetu gminy, właściwej ze względu na miejsce położenia gruntów. Art. 3a ustawy stanowi, że obowiązek podatkowy, o którym mowa w art. 3, nie dotyczy: 1/ Skarbu Państwa, 2/ gmin.

Według art. 4 ust. 1 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach, powołanej wyżej, zarząd nad lasami państwowymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem ust. 4 dotyczącego lasów w parkach narodowych, sprawuje Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, zwane dalej "Lasami Państwowymi". Art. 4 ust. 2 mówi, że w ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami oraz nieruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencją majątku Skarbu Państwa i ustalają jego wartość. Powołany przez stronę skarżącą art. 32 ust. 1 ustawy stanowi, że Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia.

To reprezentowanie, uzasadniające występowanie w imieniu Skarbu Państwa przed sądami w sprawach cywilnych, związanych z zarządzanym mieniem, nie może jednak być utożsamiane z podstawą do zwolnienia od podatku rolnego w świetle przytoczonych wyżej przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. Jej art. 3a pkt 1 mówi, że obowiązek podatkowy w tym podatku nie dotyczy jedynie samego Skarbu Państwa, a nie państwowych jednostek organizacyjnych, gospodarujących gruntami rolnymi Skarbu Państwa. Skoro Lasy Państwowe gospodarują na terenie gminy O. gruntami rolnymi Skarbu Państwa o powierzchni przekraczającej 1 ha przeliczeniowy użytków rolnych, czyli są ich posiadaczami zależnymi w rozumieniu art. 336 Kc i art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, ciążył na nich obowiązek podatkowy w tym podatku. Ponieważ nie został on wykonany zgodnie z art. 6a ustawy w terminie wynikającym z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 stycznia 1990 r. w sprawach podatku rolnego /Dz.U. nr 3 poz. 18 ze zm./, Wójt gminy miał podstawy do wydania decyzji określającej wysokość tego zobowiązania po myśli art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, powołanej wyżej.

Stanowisko takie zajmował Naczelny Sąd Administracyjny w dotychczasowym orzecznictwie, stwierdzając na przykład w wyroku z 2 marca 1994 r. III SA 1314-1315/93, że z żadnego z przepisów ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach nie wynika, aby faktyczne gospodarowanie Nadleśnictwa na gruntach państwowych odbywało się w imieniu i "na rzecz" Skarbu Państwa. Art. 50 tej ustawy jednoznacznie stwierdza, że Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę na własną rzecz /rachunek/ na zasadzie samodzielności finansowej. /porównaj: Wiesław Abramowicz, "Podatki, finanse i budżet gminy w orzecznictwie NSA", Wydawnictwo Librata, Warszawa 1994 r. str. 46-47/.

Dodać można, że w katach postępowania administracyjnego, przesłanych sądowi wraz z odpowiedzią na skargę, znajdują się pisma Wójta Gminy O. do Nadleśnictwa R. między innymi z 17 marca i 20 października 1994 r., zwracające bezskutecznie uwagę na konieczność złożenia deklaracji i wpłacenia podatku rolnego.

Ponieważ w opisanej sytuacji z podanych powodów sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem powszechnie obowiązujących przepisów prawa, wniesioną skargę oddalono na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.