Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 215/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, 2 i 3, art. 28 ust. 3 pkt 6
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 11, art. 77, art. 80.
journal: Dz.U. 2021 poz 1491
law: Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska, Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca), asesor WSA Anna Janowska, Protokolant specjalista Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2022r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 lutego 2022r., nr 283/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

J. B. (dalej jako wnioskodawca, strona, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej WSA) w Olsztynie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS, Zakład) z 14 lutego 2022 r. nr 283/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Skarżący odbywa karę pozbawienia wolności.

Z przekazanych tut. Sądowi akt sprawy wynika, że pismem z 8 listopada 2021 r. wnioskodawca zwrócił się do Zakładu o umorzenie całości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, jak też składek z tytułu osoby ubezpieczonej będącej równocześnie ich płatnikiem.

ZUS zgromadził materiał dowodowy, z którego wynika, że wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą do 31 sierpnia 2017 r., w zakresie sprzedaży detalicznej komputerów, urządzeń peryferyjnych i oprogramowania prowadzoną w wyspecjalizowanych sklepach. Organ ustalił, że koniec kary pozbawienia wolności skarżącego przypada na 2031 r. (pismo Dyrektora Aresztu Śledczego w G. z 5 maja 2017 r. w teczce: akta ubezpieczonego, karty oznaczono w sposób nietrwały), strona aktualnie nie pracuje zarobkowo, i nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, nie korzysta z innych form wsparcia. Uzyskał dochód w latach 2018-2020 odpowiednio: 12,49 zł, 21,16 zł i 6,86 zł - pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej NUS) w [...] z 25 listopada 2021 r.. Nie posiada aktualnego tytułu do ubezpieczeń, nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, nie figuruje jako właściciel nieruchomości i środków transportu, co ustalono na podstawie stosownych baz danych.

Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że jest kawalerem, ponosi stałe wydatki związane z leczeniem w łącznej kwocie 300 zł, ma niespłacone zobowiązania pieniężne: z tytułu zaciągniętych w bankach kredytów za lata 2009-2013 - w kwocie 50.000 zł, w instytucjach za 2010-2017 - 100.000 zł, alimentacyjne za [...] - 75.000 zł, miesięcznie 500 zł + odsetki, inne za 2014-2019 - 500.000 zł. Prowadzona egzekucja tych należności została umorzona ze względu na brak majątku.

Skarżący zaznaczył, że cierpi na dolegliwości związane z [...]. Wymaga operacji w związku z [...], po której będzie przechodził długotrwałą rehabilitację. Przez ponad rok przyjmuje lek, który wyniszcza jego organizm. Do akt sprawy wnioskodawca dołączył dokumentację medyczną.

Decyzją z 14 lutego 2022 r. ZUS, na podstawie:

1. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.), dalej "u.s.u.s.", odmówił umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, w łącznej kwocie 123.678,59 zł,

2. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej: "rozporządzenie", odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, w łącznej kwocie 73.198,84 zł,

- na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (w skrócie: FP), wraz z odsetkami i kosztami upomnienia - za okresy i w kwotach szczegółowo podanych w sentencji.

Organ w uzasadnieniu podał, że skarżący już wnioskował o umorzenie należności z tytułu składek. Wyrokiem z 11 kwietnia 2019 r. sąd oddalił skargę na decyzję Zakładu z 14 stycznia 2019 r. (nie podano sygnatury akt, najprawdopodobniej chodzi o wyrok WSA w Olsztynie o sygn. akt I SA/Ol 156/19).

Zakład wskazał na brak stwierdzenia całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. oraz przesłanek zawartych w rozporządzeniu. Uznał, że nie mają zastosowania przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1 i art. 28 ust. 3 pkt 4a. Toczy się egzekucja administracyjna należności ZUS, nie stwierdzono zatem braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie można również jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W związku z tym wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6.

Zakład powiązał przesłankę z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. z § 3 ww. rozporządzenia z 31 lipca 2003 r.. Zwrócił uwagę na informacje przedstawione przez wnioskodawcę o długotrwałej rehabilitacji, i że przez ponad rok przyjmuje lek, który wyniszcza organizm. Organ wskazał, że do akt sprawy skarżący dołączył dokumentację medyczną potwierdzającą powoływane problemy zdrowotne, jednak nie przedstawił żadnego dokumentu stwierdzającego całkowitą i trwałą niezdolność do pracy orzeczoną na stałe, która świadczyłaby o trwałym wykluczeniu strony z rynku pracy. Wnioskodawca nie udowodnił, że ze względu na sytuację zdrowotną, nie będzie mógł podjąć zatrudnienia po odbyciu kary i wyjściu na wolność.

ZUS ocenił, że wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że stan zdrowia uniemożliwia skarżącemu uzyskiwanie środków pozwalających na spłatę należności względem ZUS.

Analizując wystąpienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ powołał kolejno wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 1979/15, 17 października 2017 r. sygn. akt II GSK 1498/17 i 25 sierpnia 2010 r. sygn. akt II GSK 724/09. Uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia zagrożenia dla egzystencji skarżącego, skoro podstawowe potrzeby bytowe strony, odbywającej karę pozbawienia wolności, takie jak żywność, odzież, środki czystości czy opieka lekarska - są zaspokajane przez Państwo.

Natomiast istnienie zobowiązań cywilnoprawnych nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Zakład wskazał, że zobowiązania cywilnoprawne skarżący zaciągał świadomie z uwzględnieniem możliwości finansowych, godząc się na ich ewentualne negatywne skutki. Każdy wierzyciel ma nie tylko prawo, ale także obowiązek dochodzenia swoich należności zgodnie z przepisami prawa, zatem Zakład nie może rezygnować z możliwości wyegzekwowania zobowiązań składkowych, dając tym samym możliwość zaspokojenia zobowiązań innych wierzycieli.

Organ podał ponadto, że analiza akt sprawy wykazała brak nieruchomości, ruchomości oraz innych praw majątkowych ani wierzytelności wnioskodawcy. Powołał wyrok WSA w Łodzi z 21 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 1088/18 akcentując, że płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. A przy ocenie spełnienia przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości, organ powinien brać pod uwagę także to, czy istnieją, po stronie osoby składającej wniosek, okoliczności świadczące o możliwości zmiany sytuacji majątkowej.

Podkreślono w tym miejscu okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które zawiesza bieg terminu przedawnienia, a tym samym wydłuża okres możliwości dochodzenia należności, zatem podjęcie decyzji o ich umorzeniu na obecnym etapie byłoby przedwczesne.

ZUS zaznaczył możliwość spłaty składek np. w formie układu ratalnego. Organ uznał, że trudności finansowe nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty zaległych składek i nie mogą stanowić automatycznie podstawy do ich umorzenia. Dłużnik musi liczyć się z koniecznością zapłaty zaległych składek, ponieważ to należy do jego obowiązku, a odstąpienie od tego obowiązku ma charakter wyjątkowy.

Pobyt w zakładzie karnym nie może stanowić przesłanki do zwolnienia z obowiązku spłaty zobowiązania. W przypadku strony Zakład dostrzegł możliwość wyegzekwowania długu w dalszej perspektywie czasowej, po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności. Również wiek skarżącego oraz brak udowodnionych przeciwwskazań zdrowotnych, całkowicie i trwale uniemożliwiających zarobkowanie, daje pozytywną prognozę co do możliwości spłacenia zaległości w przyszłości. Obecne trudności mają zatem jedynie charakter przejściowy.

W skardze do tut. Sądu wnioskodawca zażądał umorzenia składek w całości za okres od 31 maja 2016 r. do sierpnia 2017 r., gdy nie prowadził działalności gospodarczej z uwagi na odbywanie kary pozbawienia wolności, jak też składek za lata 2010-2012 ze względu na przedawnienie. Wniósł o zobowiązanie ZUS i Prezydenta [...] do nadesłania i udostępnienia pism w związku z zamknięciem jego działalności, co do których nie udzielono mu pomocy i naliczono składki, jak też uwzględnienie jego złego stanu zdrowia, którą to okoliczność ZUS pominął. Zarzucił organowi:

- rażące i niehumanitarne traktowanie, naruszenie praw człowieka oraz § 3 ww. rozporządzenia, poprzez całkowite pominięcie jego przewlekłej choroby i "stanu chorobowego, przez osoby nie będące lekarzem, nie mające żadnego doświadczenia medycznego" (pisownia oryginalna),

- bezprawne naliczenie omawianych składek licząc od 31 maja 2016 r. czyli w czasie, gdy był pozbawiony wolności, wobec odmówienia mu pomocy i zamknięcia działalności gospodarczej.

Podniósł, że ZUS pominął jego zły stan zdrowia i kieruje go do pracy. Był zaskoczony naliczeniem składek za okres, gdy odbywał karę pozbawienia wolności. Zwłaszcza, że w tym czasie kilkukrotnie zwracał się o pomoc w zamknięciu działalności gospodarczej do ZUS, Prezydenta [...], Sądu Rejonowego w [...]. Uznał powyższe za krzywdzące i podkreślił, że dopiero na skutek pism Ministerstwa Finansów jego działalność gospodarczą zawieszono.

W odpowiedzi na skargę ZUS, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zwrócił uwagę na oświadczenie skarżącego, że "koniec kary przypada na 2035 r.", niemniej w toku poprzedniego postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 156/19 uzyskano informację z Aresztu Śledczego w S., że koniec kary przypada na 2023 r..

Skarżący załączył przy piśmie z 15 kwietnia 2022 r. (k. 12 akt sądowych) kopię orzeczenia z 6 kwietnia 2022 r. o zaliczeniu strony do lekkiego stopnia niepełnosprawności z wnioskiem o jego uwzględnienie przy rozpoznania sprawy (k. 13 i 33). Dołączono ponadto kartę informacyjną z 15 marca 2022 r. z konsultacji neurologicznej skarżącego (k. 32).

Pełnomocnik organu w piśmie z 19 maja 2022 r. oświadczył, że posiada możliwości techniczne do uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Dodatkowo nadesłał akta ubezpieczonego oraz akta płatnika - egzekucyjne (k. 30 akt sądowych). W powyższych aktach Zakładu znajdują się informacje o nieskutecznej egzekucji należności skarżącego – w pismach ZUS z: 17 września 2020 r. do NUS w [...] (k. 398 nietrwale oznaczonych akt płatnika) oraz 27 czerwca 2017 r. (k. 53 nietrwale oznaczonych akt ubezpieczonego). Do akt ubezpieczonego dołączono m.in. fotokopię decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z 8 stycznia 2018 r. o wykreśleniu skarżącego z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – w skrócie CEiDG (k. 66), a ponadto wydruk z CEiDG, w którym widnieje data wykreślenia: [...] 2018 r. (k. 72).

Radca prawny skarżącego, wyznaczony w ramach prawa pomocy, w piśmie z 1 lipca 2022 r. oświadczył, że ma zdolność do uczestniczenia w rozprawie zdalnej (k. 48 akt sądowych).

Zarządzeniem z 5 września 2022 r. Przewodniczący Wydziału I WSA w Olsztynie skierował sprawę do rozpoznania na rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych, umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (k. 58-59).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

J. B. odbywa karę pozbawienia wolności. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 14 lutego 2022 r., w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, w łącznej kwocie 123.678,59 zł, odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, w łącznej kwocie 73.198,84 zł, na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wraz z odsetkami i kosztami upomnienia - za okresy i w kwotach szczegółowo podanych w sentencji.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.s.u.s. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w pkt od 1 do 6.

W art. 28 ust. 1 u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umarzania składek na ubezpieczenie społeczne w całości lub w części, jednak tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2) lub na szczególnych warunkach, w przypadku ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, określonych w rozporządzeniu. Według art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność składek, o której mowa w art. 28 ust. 2 tej ustawy zachodzi, gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze,

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacja podatkowa,

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

5. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

6. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

7. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia.

Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt I GSK 1992/18, CBOSA).

Z oświadczenia skarżącego, które złożył w postępowaniu administracyjnym wynika, że jest on kawalerem, ponosi stałe wydatki związane z leczeniem w łącznej kwocie 300 zł, ma niespłacone zobowiązania pieniężne: z tytułu zaciągniętych w bankach kredytów za lata 2009-2013 - w kwocie 50.000 zł, w instytucjach za 2010-2017 - 100.000 zł, alimentacyjne za [...] - 75.000 zł, miesięcznie 500 zł + odsetki, inne za 2014-2019 - 500.000 zł. Prowadzona egzekucja tych należności została umorzona ze względu na brak majątku. Nie posiada aktualnego tytułu do ubezpieczeń, nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, nie figuruje jako właściciel nieruchomości i środków transportu, co ustalono na podstawie stosownych baz danych.

W toku postępowania ustalono, że skarżący cierpi na dolegliwości związane z [...]. Wymaga operacji w związku z [...], po której będzie przechodził długotrwałą rehabilitację. Przez ponad rok przyjmuje lek, który wyniszcza jego organizm.

Za całkowicie dowolne należy uznać twierdzenie Zakładu, że brak jest podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności. Toczy się egzekucja administracyjna należności. ZUS wskazał, że nie stwierdzono zatem braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. ZUS nie ustalił jakie rezultaty przyniosło to postępowanie egzekucyjne. Należy domniemywać, że nie przynosi ono żadnego rezultatu. Dowodzi tego stwierdzenie Zakładu, że nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ten sam Zakład ustalił wcześniej, że skarżący nie posiada majątku i nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący odbywa karę pozbawienia wolności. Z pisma Dyrektora Aresztu Śledczego w G. z 5 maja 2017 r. (w teczce: akta ubezpieczonego, karty oznaczono w sposób nietrwały) wynika, że koniec kary przypada na 2035 r.. W złożonym wniosku skarżący wskazał, że koniec kary przypada na 2035 rok. Na tę datę powołał się Zakład w zaskarżonej decyzji. Natomiast w odpowiedzi na skargę pełnomocnik Zakładu wskazał, że uzyskano informację z Aresztu Śledczego w S., że koniec kary przypada na 2023 r..

ZUS nie wyjaśnił tej prostej zdawałoby się okoliczności. A mianowicie kiedy faktycznie przypada koniec kary pozbawienia wolności. Ta okoliczność ma też znaczenie przy ocenie wniosku skarżącego. A już zupełnie organ nie wyjaśnił kwestii skuteczności egzekucji.

Sąd nie podzielił stanowiska Zakładu, że wykazał on, że w sprawie nie występuje jedna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.. Wynika to z ustaleń faktycznych , że skarżący nie posiada żadnego majątku i nie osiąga żadnych dochodów. ZUS nie wyjaśnił na jakiej podstawie oczekuje, że egzekucja w stosunku do skarżącego będzie skuteczna. Nie wykazał, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne.

W konsekwencji należy stwierdzić, że ustalenia Zakładu są dowolne. W rezultacie zaskarżona decyzja została wydana z przekroczeniem uznania administracyjnego. Wady tej decyzji są tego rodzaju, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

To negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, nie zawiera ustaleń, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i zbadane (art. 11 k.p.a.). Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 k.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). Wydając decyzję odmowną mimo wykazania przez stronę, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, ZUS - aby uniknąć dowolności decyzji - musi wykazać przyczyny, dla których odmówił umorzenia, a w wywodach tych musi rozważyć zarówno ważny interes osoby zobowiązanej, jak i interes publiczny (zob. wyrok NSA z 19 czerwca 2015 r., II GSK 2757/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA).

Organ nie rozważył przesłanki zawartej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.. Z tego przepisu wynika, że organ ma obowiązek samodzielnie ocenić przesłankę całkowitej nieściągalności, porównując spodziewane koszty egzekucji z posiadanymi informacjami o nadającym się do egzekucji majątku (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2018 r., I SA/Kr 263/18; 8 maja 2018 r., I SA/Kr 324/18, WSA w Kielcach z dnia 9 lipca 2020 r., I SA/Ke 39/20, CBOSA).

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c uchylił zaskarżoną decyzję. Organ stosownie do przepisu art. 153 p.p.s.a., rozpoznając ponownie wniosek strony skarżącej, dokona samodzielnej i wyczerpującej oceny przesłanek całkowitej nieściągalności. I następnie dokona oceny prawnej w kwestii umorzenia zaległości z tytułu składek. Przy tej ocenie uwzględni rozważania sądu odnośnie okoliczności faktycznych. Natomiast subsumpcja przepisów prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie, może się odnosić tylko do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.