Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 678/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2007-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 2, ust. 3a i ust. 3b
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Jerzy Solarski /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym w dniu 23 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wyrównania zasiłku pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M.P. kwotę 50 zł /słownie: pięćdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania M. P. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy przez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]r. nr [...] odmawiającej M.P. wyrównania zasiłku pielęgnacyjnego dla córki P.P. za okres od 01.09.2005r. do 31.10.2005r. – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W podstawie prawnej Kolegium powołało art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, w zw. z art. 16, art. 23 ust. 1 i art. 24 ust. 2, ust. 3a i ust. 3b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.).

W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że w dniu 18 listopada 2005r. M.P. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na córkę P. Do tego wniosku zostało dołączone w dniu 12.12.2005r. orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie. Decyzją z dnia [...]r. MGOPS przyznał wnioskodawczyni prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla P.P. na okres od 1-11-2005 do 31-10-2006r., zgodnie z art. 24 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Decyzja ta jest prawomocna. Wnioskiem z dnia 12 grudnia 2005r. M.P., w trybie art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wystąpiła o wyrównanie zasiłku pielęgnacyjnego dla córki P. za miesiąc wrzesień i październik 2005r. Decyzją z dnia [...]r. organ I instancji odmówił wnioskodawczyni wyrównania zasiłku pielęgnacyjnego, ponieważ w ustawie o świadczeniach rodzinnych możliwość wyrównania świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności istnieje tylko w przypadku, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuacje poprzedniego orzeczenia, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację tego świadczenia. Tymczasem M.P. pierwszy wniosek o zasiłek pielęgnacyjny złożyła w dniu 18 listopada 2005r., a wniosek o wyrównanie tego świadczenia wpłynął do MGOPS w dniu [...]. Organ I instancji stwierdził też, że obowiązkiem strony było złożenie wniosku o kontynuację świadczenia bezpośrednio po utracie ważności poprzedniego orzeczenia do organu wypłacającego zasiłek, a z chwilą zmiany podmiotu zobowiązanego - do złożenia kolejnego wniosku do organu właściwego - czyli do MGOPS. Jednocześnie organ nie znalazł podstaw do zastosowania art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ wysokość przyznanego świadczenia oraz okres, czas i termin powstania uprawniania zostały określone zgodnie z ustawą i nie zachodziła potrzeba wypłaty wyrównania zasiłku.

Odwołanie od tej decyzji wniosła M.P. domagając się jej uchylenia i wyrównania zasiłku pielęgnacyjnego dla córki P.P. za okres od 1.09.2005r. do 31.12.2005r., ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Podała, że decyzja jest błędna, ponieważ art. 24 ust. 3a w treści powołanej w decyzji wszedł w życie 14 stycznia 2006r. podczas gdy w dacie złożenia wniosku przepis ten przewidywał, iż w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upływa termin ważności poprzedniego orzeczenia. W dniu złożenia wniosku przepisy nie przewidywały uzależnienia wyrównania zasiłku od daty złożenia wniosku i dlatego wniosek o wyrównanie jest zasadny bowiem zastosowanie niekorzystnych przepisów, które weszły w życie po złożeniu wniosku ale przed wydaniem decyzji przez organ administracji narusza konstytucyjną zasadę, iż prawo nie ma mocy wstecznej oraz zasadę ochrony praw nabytych. Zdaniem odwołującej się powstała sytuacja, w której w dacie złożenia wniosku o wyrównanie zasiłku posiadała takie prawo a w dacie załatwiania tego wniosku już je utraciła, co rażąco narusza zasady niedziałania prawa wstecz i ochrony praw nabytych. Wskazała, że brak wypłaty zasiłku dla córki był skutkiem błędnego orzeczenia o niepełnosprawności i w takim przypadku powinien znaleźć zastosowanie art. 31 ustawy oświadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym - jeżeli odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, wypłata świadczeń może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), zwaną dalej – ustawą, ustalenie uprawnień do świadczeń rodzinnych, w tym do świadczeń opiekuńczych, następuje na wniosek. Ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego - art. 24 ust. 2 ustawy. Zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy, gdy orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Kolegium wskazało na wydane na podstawie art. 23 ust.5 ustawy rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), gdzie w § 6 zawarty jest zapis: postępowanie w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, którego wzór określa załącznik nr 4 do rozporządzenia; do wniosku należy dołączyć: 1)orzeczenie o niepełnosprawności, 2) orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem daty powstania niepełnosprawności albo 3) orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności; 4) uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się o zasiłek pielęgnacyjny.

Z unormowania tego wynika, że ustalenie prawa oraz wypłata zasiłku pielęgnacyjnego może zostać dokonana wyłącznie po złożeniu wniosku wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Dopóki osoba legitymująca się prawem do zasiłku pielęgnacyjnego nie złoży wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia, uprawnienie to nie może zostać ustalone. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie dają podstawy do wypłacenia zasiłku pielęgnacyjnego za okres poprzedzający złożenie wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia i podstawy takiej - wbrew zarzutom odwołania - nie dawał wprowadzony przepisem art. 27 pkt 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732) od dnia 1 czerwca 2005r. do art. 24 przepis ustęp 3a. Kolegium zaznaczyło też, że warunkiem koniecznym do ustalenia prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności do dnia 13 stycznia 2006r., było złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia w miesiącu następującym po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia a od dnia 13 stycznia 2006r. – wniosku o kontynuację świadczenia łącznie z zaświadczeniem właściwej instytucji potwierdzającym złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Odnosząc się do odwołania organ odwoławczy zauważył, że art. 24 ust. 3a cyt. ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 13 stycznia 2006r. mógł sprawiać wątpliwości interpretacyjne, jednakże zasadnicze znaczenie ma to, że na gruncie ustawy dla ustalenia terminu początkowego prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ma art. 24 ust. 2. i jak słusznie wskazał organ I instancji w każdym przypadku ustalania prawa do świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności, art. 24 ust. 2 nie wyłączał ust. 3a w brzmieniu obowiązującym do dnia 13 stycznia 2006r. a także w brzmieniu zmienionym.

Cytując następnie wyrok NSA z dnia 21.12.1999r. sygn. akt IV SA 2079/97 (LEX nr 48737) Kolegium stwierdziło, że zgodnie z podstawową zasadą postępowania administracyjnego organ administracyjny pierwszej instancji stosuje przepisy prawa materialnego, obowiązujące w dniu wydania decyzji.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że na sposobie rozstrzygnięcia sprawy nie mógł zaważyć art. 31 cyt. ustawy, bowiem brak wypłaty zasiłku nie był skutkiem błędnego orzeczenia o niepełnosprawności ale spowodowany był brakiem wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia w miesiącu następującym po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Zdaniem organu odwoławczego - nawet jeśli zgodzić się z M.P., że orzeczenie o niepełnosprawności córki było błędne, to nie był to błąd podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, o którym mowa w art. 20 w zw. z art. 3 pkt 11 i art. 48 ust. 1 i ust. 2 ustawy.

Na decyzję tą skargę wniosła M.P. domagając się jej uchylenia, jako naruszającej prawo i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. Skarżąca wskazała, że nie mogła złożyć wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego do dnia 31 lipca 2005r., ponieważ nie dysponowała orzeczeniem o niepełnosprawności dziecka, gdyż w tym czasie toczyło się postępowanie przed Sądem Rejonowym. Zaraz po tym, jak uzyskała orzeczenie o niepełnosprawności córki - co miało miejsce w dniu 18.11.2005r., złożyła prawidłowo wypełniony wniosek do MGOPS. Organ ustalił prawo do zasiłku dopiero od 1.11.2005r. i dlatego w dniu 12.12.2005r. wniosła o wyrównanie zasiłku za okres od 1.09.2005r. do 31.10.2005r. Zdaniem skarżącej, skoro w dacie złożenia wniosku o wyrównanie art. 24 ust. 3a przewidywał, iż prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ma być ustalone od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, to ma ona prawo do takiego wyrównania. Zaznaczyła, że niezłożenie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie było z jej strony zaniedbaniem, a spowodowane było brakiem odpowiedniej treści orzeczenia o niepełnosprawności dziecka; orzeczenie korzystne uzyskała dopiero w postępowaniu sądowym i z tego powodu nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji finansowych spowodowanych błędem organu administracji państwowej, jakim jest Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów wskazało, iż przytoczone w zaskarżonej decyzji przepisy prawa materialnego mimo, że uzależniają przyznanie świadczeń związanych z niepełnosprawnością od dołączenia do złożonego w tym przedmiocie wniosku orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności nie wymagają, aby orzeczenie takie złożone zostało równocześnie z wnioskiem. Na poparcie tego poglądu wskazało na § 12 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, który reguluje tryb postępowania w przypadku złożenia wniosku bez wymaganych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga jest uzasadniona.

Poza sporem pozostaje, że wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku M.P. złożyła w organie I instancji w dniu 29.07.2005r. We wniosku tym jako uprawnioną do świadczeń wskazała również córkę P.P. z tym jednak, że we wniosku tym nie wystąpiła o przyznanie dodatku do zasiłku na to dziecko z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Wystąpiła natomiast o dodatki dla trojga dzieci z tytułu wychowywania dzieci w rodzinie wielodzietnej, o dodatki z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dla trzech córek, w tym dla P.P., a także o dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania (córka I.). Po rozpatrzeniu tego wniosku organ I instancji decyzją z dnia [...]r. przyznał wnioskodawczyni zasiłki rodzinne na pięcioro dzieci wraz z dochodzonymi dodatkami. Z nowym wnioskiem skarżąca wystąpiła do organu w dniu 18.11.2005r. domagając się przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – córki P.P.; jednocześnie wnioskodawczyni złożyła oświadczenie, w którym zobowiązała się do dostarczenia orzeczenie o niepełnosprawności dziecka. M.P. w tej samej dacie złożyła również wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla P.P. Z akt wynika, że orzeczenie takie – wyrok Sądu Rejonowego z dnia 9.11.2005r. sygn. [...] wraz z orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu z [...]r. – strona złożyła w organie 12.12.2005r. (k.17-18). W tym też dniu wystąpiła o wyrównanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1.09.2005r. do 31.10.2005r. (k.21). Decyzją z dnia [...]r. organ I instancji na podstawie art.163 Kpa zmienił decyzję własną z dnia [...]r. w ten sposób, że przyznał dla P.P. dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na okres od 1.11.2005r. do 31.08.2006r. i jednocześnie decyzją z tej samej daty przyznał P.P. zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1.11.2005r. do 31.08.2006r. Natomiast decyzją z dnia [...]r. podjętą na podstawie art.149 § 3 Kpa – odmówił wznowienia postępowania o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1.09.1005r. Na skutek odwołania M.P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...]r. [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpoznania prezentując pogląd, że wniosek z dnia 12.12.2005r. w żadnym wypadku nie dotyczył wznowienia postępowania. W tej sytuacji działający z upoważnienia Burmistrza Dyrektor MGOPS decyzją z dnia [...]r. odmówił wyrównania zasiłku pielęgnacyjnego za wrzesień i październik 2005r. Decyzja ta po rozpatrzeniu odwołania M.P. utrzymana została w mocy przez Kolegium i stanowi przedmiot skargi.

Z oświadczenia M.P. złożonego do protokołu rozprawy z dnia 23.01.2007r. wynika, że małoletnia P.P. w okresie wcześniejszym miała ustalone prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie poprzednio obwiązujących przepisów, a świadczenie to wypłacał zakład pracy męża. Wypłata świadczenia została wstrzymana z dniem 31.03.2005r. w związku z utratą ważności orzeczenia o niepełnosprawności.

Na podstawie orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (k.18) Sąd ustalił, że postępowanie o ustalenie niepełnosprawności P.P. wszczęte zostało w oparciu o wniosek złożony przez przedstawiciela ustawowego w dniu 21.03.2005r. Powiatowy Zespól orzekał 27.04.2005r. nie zaliczając małoletniej do osób niepełnosprawnych, a Wojewódzki Zespół orzeczeniem z dnia [...]r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. Dopiero na skutek odwołania do Sądu Rejonowego Sąd ten wyrokiem z dnia 9.11.2005r. zmienił zaskarżone orzeczenie ustalając, że P.P. jest osobą niepełnosprawna od 4 roku życia i wymaga stałego współdziałania na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji i konieczności stałej lub długotrwałej opieki innej osoby (k.17).

Dopiero w wyniku korzystnego wyroku Sądu Rejonowego zasiłek pielęgnacyjny został przez zakład pracy wyrównany za okres od daty wstrzymania, do dnia 31.08.2005r.

Z przedstawionego powyżej stanu faktycznego wynika, że P.P. w związku z niepełnosprawnością była uprawniona do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art.14 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1998r., nr 102, poz. 651 ze zm.); świadczenie to wypłacał zakład pracy zatrudniający ojca dziecka, stosownie do art.20 ust. 1 pkt 1 tej ustawy (uprawnienia do zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych ustalają oraz zasiłki te wypłacają pracodawcy zatrudniający co najmniej 5 pracowników - swoim pracownikom w czasie trwania ich zatrudnienia).

Stan prawny w zakresie tego rodzaju świadczeń uległ zmianie z dniem 1 maja 2004r., a to w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 139 poz. 992, ze zm.), zwaną dalej - ustawą. Niemniej jednak wejście w życie nowych uregulowań nie spowodowało zmiany w zakresie podmiotu wypłacającego świadczenia: z mocy art.48 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 lit.1 ustawy, w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. świadczenia rodzinne przyznawali i wypłacali pracodawcy zatrudniający w dniu 31 marca 2004 r. co najmniej 5 pracowników - swoim pracownikom w czasie trwania ich zatrudnienia oraz osobom wykonującym pracę na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej. Dopiero z dniem 1 września 2005r. wypłatę świadczeń objętych ustawą, jako właściwy organ, przejęło Miasto i Gmina (art.49 ust.1 pkt 1); stąd też pierwszy wniosek o świadczenia rodzinne objęte ustawą M.P. złożyła do tego organu w dniu 29.07.2005r.

W dacie składania wniosku przepisy dotyczące postępowania w sprawie przyznania świadczeń miały następującą treść:

- art. 24 ust. 1. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 i 14-16. W myśl ustępu 2 - prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (ustęp 3). W dacie tej obowiązywał również ustęp 3a w brzmieniu: w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia.

Wskazane unormowania wprowadzały zasadę wnioskowego postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych, przy jednoczesnym określeniu wzoru wniosków o ustalenie prawa do świadczeń i wskazaniu dokumentów, które należy do wniosku dołączyć ( vide rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2.06.2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne – Dz. U. nr 105, poz.881, ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem. W odniesieniu do zasiłku pielęgnacyjnego rozporządzenie w § 6 ustanawiając wzór wniosku nakładało również – w ślad za art.23 ustawy, obowiązek przedłożenia orzeczenia o odpowiednim stopniu niepełnosprawności.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że uzyskanie orzeczenia o odpowiednim stopniu niepełnosprawności w stosownym czasie (na kolejny okres zasiłkowy) okazało się dla skarżącej niemożliwe. Pomimo złożenia wniosku o wydanie takiego orzeczenia w dniu 21 marca 2005r., strona korzystne dla dziecka rozstrzygnięcie (wyrok) uzyskała dopiero 9 listopada 2005r., a więc po upływie ponad 7 miesięcy. Na skutek tak długotrwałego i w żaden sposób niezawinionego przez stronę postępowania, M.P. nie złożyła wniosku o dalszą wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego w terminie składania wniosku o zasiłki rodzinne.

Powracając do prawa materialnego, a to art. 16 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a także dokonując analizy przepisów ustawy regulujących zagadnienia wypłaty świadczeń można stwierdzić, że decyzja w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego ma charakter deklaratoryjny, natomiast przyznanie świadczenia (po spełnieniu przesłanek ustawowych) zależy wyłącznie od złożenia wniosku. Innymi słowy – złożenie wniosku i spełnianie w tej dacie ustawowych przesłanek przesądza o powstaniu tytułu do tego świadczenia, stąd też samo wydanie decyzji nie może ograniczać w czasie nabytych uprawnień.

Jak już wyżej wskazano, w dacie składania wniosku o wyrównanie zasiłku obowiązywał art.24 ust.3a, który w przypadku utraty ważności orzeczenia i ponownego ustalenia odpowiedniego stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia przewidywał przyznanie świadczenia od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Zatem złożenie wniosku pod rządem art.24 ust.3a ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 13.01.2006r. i w sytuacji, gdy spełnione zostały przesłanki do nabycia przez uprawnioną zasiłku pielęgnacyjnego ma ten skutek, że późniejsza zmiana przepisów ograniczających możliwość uzyskania wyrównania, nie może odnosić się do nabytych uprawnień. Oznaczałoby to bowiem sytuację, w której wprowadzenie zapisu o charakterze proceduralnym ogranicza nabyte wcześnie prawo.

Tymczasem organy zmianę przepisów dokonaną ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 267, Nr 2260), która dodała ustęp 3b oraz uzupełniła ustęp 3a artykułu 24 o zapis "nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego" odczytały w ten sposób, że orzekając już po wejściu w życie tej nowelizacji (po dniu 14.01.2006r.) dały pierwszeństwo dodanej normie proceduralnej i w konsekwencji pozbawiły stronę nabytego prawa, a więc dopuściły się naruszenia prawa materialnego. Na marginesie należy też zauważyć, że ustawa z dnia 29 grudnia 2005r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zawiera przepisów intertemporalnych, co niewątpliwie narusza zasady poprawnej legislacji oraz standardy demokratycznego państwa prawa i w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego stosowania prawa.

Zatem reasumpcja jest taka, że zmiana ustawy, która weszła w życie z dniem 14.01.2006r., a w szczególności art.24 ust. 3a oraz 3b, nie może mieć w konkretnym przypadku zastosowania i odnosić się do wniosku złożonego przed tą datą. Oznacza to, że spełnienie ustawowych przestanek w zakresie zasiłku pielęgnacyjnego poprzez uzyskanie korzystnego wyroku odnoszącego się do stopnia niepełnosprawności dziecka i złożenie po raz wtóry wniosku o to świadczenie, uprawniało stronę do nabycia prawa do zasiłku od pierwszego dnia po miesiącu, w którym ustało prawo do tego świadczenia.

Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w wyroku, w oparciu o art.145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.).