Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 841/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 § 2 pkt 3 lit. a, art. 166 b
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jacek Boratyn /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o., z siedzibą w [....], na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesionych przez skarżącą zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], postanowieniem z [...] lipca 2021 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia "A" (dalej zwanej skarżącą lub spółką), na postanowienie Starosty [...] z [...] maja 2021 r., nr [...], w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów skarżącej, wniesionych w sprawie prowadzonego wobec niej postępowania zabezpieczającego, uchyliło zaskarżone postanowienie i stwierdziło niedopuszczalność zarzutów skarżącej.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżąca w dniu [...] maja 2021 r. (data nadania przesyłki zawierającej zarzuty na adres Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł.) wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego wobec niej postępowania zabezpieczającego. Jako podstawę swych zrzutów wskazała:

• art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm., zwanej dalej u.p.e.a.) w zw. z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm., zwanej dalej Ordynacją), w związku z przedawnieniem jej obowiązku, w zakresie należności dotyczących 2015 r.,

• niedopuszczalność dokonania zabezpieczenia, na podstawie art. 155 u.p.e.a., z uwagi na niespełnienie jego przesłanki, jaką stanowi sytuacja, w której brak zabezpieczenia mógłby utrudniać lub udaremniać skuteczne prowadzenie egzekucji.

W uzasadnieniu przedmiotowych zarzutów stwierdzono, że Starosta [...] wydał [...] marca 2021 r. decyzję o określeniu skarżącej przybliżonej kwoty, przypadającej do zwrotu do budżetu, a także zabezpieczeniu na majątku skarżącej przedmiotowej należności. Na podstawie tej decyzji, [...] marca 2021 r., wydane zostało zarządzenie zabezpieczające.

Zdaniem skarżącej, zabezpieczona kwota została wskazana na podstawie ustaleń kontrolnych, a nie po przeprowadzeniu postępowania. Poza tym fakt ograniczenia przez nią liczby prowadzonych szkół w żaden sposób nie przekłada się na jej możliwości finansowe.

Skarżąca zaznaczyła, że w ramach ewentualnie prowadzonego postępowania egzekucyjnego Starosta [...] mógłby ewentualnie zaspokoić się z dotacji otrzymywanej przez szkoły.

Jako niedopuszczalne skarżąca uznała dokonanie zabezpieczenia na jej bieżącym rachunku, gdyż uniemożliwia to całkowicie jej funkcjonowanie.

Skarżąca zaznaczyła także, że nie jest dopuszczalne dokonywanie zabezpieczenia należności przedawnionej. Za taką uznała dochodzoną od niej należność dotyczącą 2015 r.

Starosta [...], działając zarazem jako wierzyciel i organ egzekucyjny, postanowieniem z [...] maja 2021 r., uznał zarzuty skarżącej (zobowiązanej) za nieuzasadnione.

W uzasadnieniu swojego postanowienia organ stwierdził, że kwoty przypadające do zwrotu kwoty, za lata: 2014, 2015, 2016, ustalone zostały poprzedniemu organowi prowadzącemu szkoły decyzjami z [...] maja 2020 r. W dniu [...] maja 2020 Starosta [...] przesłał do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa karnoskarbowego, z art. 305 § 4 K.k.s. (ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 408 z późn. zm.), następnie zaś, w trybie art. 70 c Ordynacji, zawiadomił E.P. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułu zwrotu nienależnie pobranych dotacji.

W dniu [...] lipca 2020 r. zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa zostało skierowane do Prokuratury Okręgowej w P..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], decyzjami z [...] sierpnia 2020 r., uchyliło decyzje w przedmiocie określenia poprzedniemu organowi prowadzącemu szkół kwot dotacji do zwrotu. Ponowne postępowanie w tej sprawie organ wszczął względem skarżącej, jako nowego organu prowadzącego szkoły. Kolejny raz zostało wystosowane zawiadomienie w trybie art. 70 c Ordynacji, tym razem do spółki.

W związku z niedokonaniem zwrotu dotacji Starosta [...] wydał [...] marca 2021 r. decyzję o zabezpieczeniu.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej Starosta [...] w uzasadnieniu postanowienia z [...] maja 2021 r. stwierdził, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań wynikających z przypadających do zwrotu kwot dotacji, na podstawie art. 70 § 1 pkt 6 Ordynacji. Wynikało to z wszczęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., postępowania przygotowawczego, w sprawie nienależnego pobrania i wykorzystania dotacji za lata: 2014, 2015, 2016. Skarżąca została powiadomiona o tym fakcie, w trybie art. 70 c Ordynacji.

W kwestii drugiego zarzutu organ wyjaśnił, że skarżąca wyzbyła się części prowadzonych przez siebie szkół. Ponadto nie prowadziła w sposób należyty swoich ksiąg rachunkowych, a także zagrożona jest jej płynność finansowa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, postanowieniem z [...] lipca 2021 r., uchyliło postanowienie Starosty [...] z [...] maja 2021 r. i stwierdziło niedopuszczalność wniesionych zarzutów.

W kwestii treści wydanego przez siebie rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że od zmiany przepisów u.p.e.a., tj. od 30 lipca 2020 r., w sytuacji uznania bezpodstawności zarzutów właściwym jest oddalenie zarzutów, a nie uznanie ich za niezasadne.

Niezależnie jednak od tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zgodnie z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. w sytuacji, w której zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, właściwym rozstrzygnięciem jest stwierdzenie jego niedopuszczalności.

Organ II instancji stwierdził, że oba zgłoszone przez skarżącą zarzuty były już przedmiotem jego rozstrzygnięcia, tj. decyzji wydanej w następstwie wniesienia przez skarżącą odwołania od decyzji Starosty [...] z [...] marca 2021 r. o zabezpieczeniu. Decyzją z [...] lipca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy tę decyzję. Nawet więc jeżeli przytoczona w tamtym postępowaniu przez skarżącą argumentacja była nieco odmienna od tej, z jaką mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy, to jednak ich sens i istota pozostawały takie same. Przepis art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. służy zaś zapobieganiu mnożenia ilości postępowań dotyczących tego samego zagadnienia. Zarzuty skarżącej do tego się zaś sprowadzają.

W skardze wniesionej na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2021 r., dotyczącej jej pkt II, w którym organ stwierdził niedopuszczalność wniesionych zarzutów, spółka wniosła o jego uchylenie, w zaskarżonym przez siebie zakresie.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a., poprzez jego zastosowanie, na skutek przyjęcia, że sformułowane przez nią zarzuty są lub były przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu, podczas gdy postępowanie na które powołuje się organ zostało zainicjowane pismem sporządzonym po dacie sformułowania zarzutów, a odwołanie w tamtej sprawie zostało rozpatrzone po dacie wydania przez Starostę [...] postanowienia o uznania zarzutów za niezasadne.

Oprócz tego skarżąca nadmieniła, że istota formułowanych zarzutów i treść wniesionego przez nią odwołania nie są takie same, gdyż zostały one oparte na odmiennych normach prawnych i przez to są one niezależne od siebie.

W uzasadnieniu skargi spółka podkreśliła, że przedstawiona przez nią powyżej sekwencja zdarzeń potwierdza, że w momencie formułowania zarzutów, nie były one ujęte w żadnym innym piśmie spółki oraz nie były przedmiotem innego postępowania.

Obie kategorie zarzutów, oparte na odmiennych normach prawnych, winny być więc zdaniem spółki niezależnie od siebie zbadane.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W jego ocenie sens i istota kwestii związanych z przedmiotową sprawą oraz tych rozpatrywanych w postępowaniu odwoławczym pozostają takie same.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Przedmiotem skargi jest reformatoryjne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z [...] lipca 2021 r., którym to organ ten uchylił zaskarżone zażaleniem postanowienie Starosty [...], w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów skarżącej, wniesionych w sprawie prowadzonego wobec niej postępowania zabezpieczającego (pkt I zaskarżonego postanowienia), po czym stwierdził niedopuszczalność przedmiotowych zarzutów (pkt II zaskarżonego postanowienia), w związku z brzmieniem art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a.

Spółka w skardze do Sądu zakwestionowała jedynie legalność pkt II postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z [...] lipca 2021 r. zarzucając, iż zawarte w nim rozstrzygnięcie nie znajduje podstaw prawnych. Z tego więc względu, formalnie rzecz biorąc, sądowa kontrola zaskarżonego aktu winna być ograniczona do tej części rozstrzygnięcia, niemniej jednak z uwagi na jego charakter, skutkujący de facto odmową rozpatrzenia w całości wniesionych przez spółkę zarzutów, przedmiot kontroli sądowej musi odnosić się do całego aspektu rozpatrywanej problematyki. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (dotyczącym tylko indywidualnych interpretacji).

W niniejszym przypadku granice rozpoznawanej przez Sąd sprawy obejmują ogół zagadnień związanych z kwestią rozpatrywania przez organy wniesionych zarzutów, dlatego więc dokonywana ich kontrola musi objąć wszelkie związane z tym zagadnienia. Poza tym stwierdzenie niedopuszczalności zarzutów przez organ II instancji jest logiczną konsekwencją wyeliminowania przez niego z obrotu prawnego merytorycznego rozstrzygnięcia w ich przedmiocie, wydanego przez organ I instancji.

Dokonując więc kontroli zaskarżonego postanowienia, w granicach sprawy, na gruncie której zostało wydane, stwierdzić należy, że spór pomiędzy spółką, a organem sprowadza się w zasadzie do jednej kwestii, jaką jest zastosowanie normy prawnej, wyinterpretowanej z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a.

Zgodnie z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie (w przedmiocie wniesionych zarzutów), w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym.

Ratio legis przytoczonej wyżej regulacji jest wyeliminowanie konkurencji w zakresie rozpatrywania tych samych kwestii, w ramach dwóch postępowania, tj. zwykłego postępowania administracyjnego, w tym także podatkowego, bądź sądowego, a jednocześnie postępowania egzekucyjnego czy zabezpieczającego, których głównym i podstawowym celem jest doprowadzenie do wykonania konkretnego obowiązku.

W doktrynie podkreśla się, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (podobnie jak w sprawie zabezpieczenia) jest środkiem obrony przed egzekucją, niekonkurencyjnym w stosunku do środków prawnych przysługujących zobowiązanemu w ramach odrębnych postępowań: podatkowego, administracyjnego lub sądowego. Nie ma bowiem powodów, dla których ta sama kwestia miałaby być przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu jurysdykcyjnym, a następnie ponownie – w ramach zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Stwierdzenie niedopuszczalności zarzutu nie umniejsza zakresu ochrony zobowiązanego, ponieważ nadal ma on prawne możliwości oddziaływania na treść rozstrzygnięcia, odnoszącego się do zakresu jego obowiązków. Równocześnie jest chroniony interes ogólny, stanowiący uzasadnienie dopuszczenia możliwości prowadzenia egzekucji orzeczenia, od którego przysługują środki zaskarżenia (P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 34.).

Strony niniejszego postępowania sądowego nie kwestionują samej zasady niekonkurencyjności postępowań, o której wyżej mowa, różnią się natomiast w kwestii rozumienia pojęcia zarzutu, będącego przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu administracyjnym bądź sądowym, a także wywodzą odrębne wnioski jeżeli chodzi o korelację czasową podejmowanych w tych postępowaniach czynności.

Mając na względzie okoliczności przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że na jej gruncie nie może budzić wątpliwości to, że zarzut przedawnienia obowiązku zwrotu środków, który skarżąca sformułowała zarzutach, w sprawie prowadzonego wobec niej postępowania zabezpieczającego, musiał być i był przedmiotem rozważań organu w wydającego decyzję w przedmiocie zabezpieczenia. Chodzi tu zarówno o organ I instancji, jak i organ odwoławczy, wydające tego rodzaju rozstrzygnięcia. Skarżąca nie przeczy temu, zaznacza jednak, że jej zarzuty, podnoszone w obu postępowaniach, zostały nieco odmiennie sformułowane. Z tego zaś wywodzi niemożność ich utożsamiania.

Odnosząc się do przedmiotowej kwestii stwierdzić należy, że tożsamość zachodząca pomiędzy zarzutem wniesionym w sprawie egzekucyjnej lub w sprawie prowadzonego postępowania zabezpieczającego, czy też w sprawie, w której została wydana decyzja o zabezpieczeniu, winna być rozpatrywana w kategoriach materialnoprawnych, tj. istoty samego zarzutu, regulacji do których się odnosi czy też normowanych nimi zagadnień. Odmienności w tym zakresie nie sposób się dopatrywać natomiast na podstawie różnic argumentacji przytaczanej w obu postępowaniach przez skarżącą, na poparcie podnoszonych przez nią twierdzeń. Wywodzone z nich różnice nie mogą bowiem skutkować przyjęciem braku tożsamości samych zarzutów, gdyż dotyczące ich zagadnienia są ze sobą zbieżne.

Podobnie brak jest podstaw do uznania za zasadne twierdzeń skarżącej o braku tożsamości zarzutów rozpatrywanych w postępowaniu administracyjnym (w którym wydana została decyzja o zabezpieczeniu) z tymi podnoszonymi na gruncie niniejszej sprawy, z uwagi na daty wydania decyzji w tamtym postępowaniu i datę wniesienia zarzutów w postępowaniu zabezpieczeniowym. Zauważyć bowiem należy, że zarzuty w postępowaniu zabezpieczeniowym, które ostatecznie zostały uznane za niedopuszczalne przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], skarżąca wniosła [...] maja 2020 r. Natomiast w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym określenia skarżącej przybliżonej kwoty środków przypadających do zwrotu, a także zabezpieczenia na majątku skarżącej tych należności Starosta [...], jako organ I instancji, wydał [...] marca 2021 r., a więc jeszcze przed datą wniesienia zarzutów w niniejszej sprawie. Co prawda organ II instancji, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, wydało ostateczną w tym przedmiocie decyzję [...] lipca 2021 r., jednakże nastąpiło to jeszcze przed wydaniem zaskarżonego w niniejszym przypadku postanowienia.

Stwierdzenia niedopuszczalności wniesionych przez skarżącą w postępowaniu zabezpieczeniowym zarzutów nie dokonał organ I instancji, wydając swoje postanowienie [...] maja 2021 r., ale Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po rozpatrzeniu zażalenia od tego rozstrzygnięcia, co nastąpiło [...] lipca 2021. Wtedy już zaś w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja tegoż organu (Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...]), wydana w przedmiocie zabezpieczenia. W tym to właśnie postępowaniu rozpatrzona została zaś zarówno kwestia ewentualnego przedawnienia obowiązku zwrotu do budżetu środków pobranych przez skarżącą, jak i ta, związana bezpośrednio z dopuszczalnością dokonania zabezpieczania. Skarżąca miała także możliwość zaskarżenia wydanej w tym przedmiocie decyzji, domagając się skontrolowania w tym zakresie stanowiska organów. Z tego prawa zresztą skorzystała, jednakże Sąd, wyrokiem z dnia 16 grudnia 2021, sygn. I SA/Rz 754/21, oddalił jej skargę, uznając za niezasadne zarzuty skargi, w tym te, dotyczące przedawnienia dochodzonego od obowiązku zwrotu środków oraz braku podstaw zabezpieczenia.

W związku z powyższym stwierdzić więc należy, że zaskarżone postanowienia znajduje uzasadnienie w art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a., w zw. z art. 166 b u.p.e.a. Wniesione w postępowaniu zabezpieczeniowym zarzuty skarżącej, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, należało uznać za niedopuszczalne, gdyż były one już uprzednio przedmiotem rozpatrzenia w innym postępowaniu administracyjnym, a także sądowym (w ramach kontroli decyzji o zabezpieczeniu).

Tak więc zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a podniesione przez skarżącą przeciwko niemu zarzuty nie znajdują podstaw prawych. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), oddalił skargę.