Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 558/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 14 i 16
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska - Pietrzak Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania P. N. (dalej jako: skarżący) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] nr [...], w przedmiocie świadczenia wychowawczego.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Na wniosek skarżącego, decyzją z [...] r. Prezydent Miasta L. przyznał skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko A. N. na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r.

W dniu 20 września 2018 r. skarżący przedłożył prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w L. z 20 lutego 2014 r. orzekający jego rozwód z A. S.-N., w którym określony został sposób kontaktowania się z córką [...], przy czym miejsce pobytu dziecka ustalone zostało w miejscu zamieszkania jego matki. Sąd zasądził alimenty od ojca na rzecz córki. Wyrok nie rozstrzygał w przedmiocie opieki naprzemiennej nad dzieckiem. Skarżący oświadczył, że sprawuje opiekę nad córką w większym wymiarze czasu niż orzeczony w wyroku, gdyż córka dwa tygodnie w miesiącu przebywa u niego, a dwa tygodnie u matki. W dniu 18 października 2018 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy ze skarżącym. W toku wywiadu skarżący oświadczył, że zamieszkuje aktualnie z żoną [...] oraz córką [...]. Wraz z byłą żoną sprawują wymiennie opiekę nad córką z pierwszego małżeństwa – [...], uczęszczającą do szkoły podstawowej.

Postanowieniem z [...] r. Prezydent Miasta L. wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a następnie decyzją z [...] uchylił w całości decyzję z [...] oraz odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na A. N. na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. W uzasadnieniu organ powołał się na aktualne poglądy wyrażane w orzecznictwie sądowym, z których wynika, że konieczną przesłanką uprawniającą do zaliczenia dziecka do rodzin obojga rodziców jest orzeczenie sądu o opiece nad dzieckiem sprawowanej naprzemiennie przez obojga rodziców. Brak takiego orzeczenia stanowi przeszkodę uniemożliwiającą uznanie, że opieka sprawowana jest naprzemiennie przez każdego z rodziców. W ocenie organu, skoro skarżący nie ma orzeczenia o opiece naprzemiennej nad córką, nie można zaliczyć A. N. do jego rodziny. W konsekwencji pierwszym dzieckiem w rodzinie jest córka [...]. Organ podkreślił, że wnosząc o świadczenie wychowawcze skarżący zaznaczył, iż nie jest zainteresowany ustaleniem uprawnień na pierwsze dziecko.

Od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez błędne przyjęcie, że warunkiem zaliczenia dziecka do rodzin obojga rozwiedzionych małżonków świadczących opiekę naprzemienną nad dzieckiem jest wydane w tym przedmiocie przez sąd orzeczenie. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, gdyż organ nie ustalił rzeczywistego sprawowania opieki nad córką [...], co wpłynęło na błędne przyjęcie, że nie może zostać zaliczona do składu rodziny skarżącego. W ocenie pełnomocnika organ bezpodstawnie wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną w sytuacji, gdy nie wyszły na jaw żadne istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a ponadto w wyniku ponownego rozpoznania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne oraz ujawniono dowody mające wpływ na ustalenie uprawnień do świadczenia wychowawczego. Wnosząc o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko – córkę [...] skarżący wymienił dzieci wchodzące w skład rodziny: [...] oraz [...], natomiast nie poinformował organu o tym, że córka A. jest dzieckiem z pierwszego małżeństwa, jak również o wyroku rozwodowym określającym warunkach sprawowania opieki nad dzieckiem. Organ nie miał wiedzy zarówno co do faktu, że córka A. jest dzieckiem z pierwszego małżeństwa, jak i co do sposobu sprawowania opieki nad dzieckiem przez rodziców, a wyrok rozwiązujący małżeństwo po raz pierwszy przedstawiony został przez stronę w dniu [...] r.

Odnosząc się do problemu, czy starsza córka skarżącego może być zaliczona do jego rodziny w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r., poz. 2134, ze zm.; dalej jako: u.p.p.w.d.), Kolegium powołało się na poglądy orzecznictwa, z których wynika, że taka możliwość istnieje tylko w przypadku faktycznego zamieszkiwania i sprawowania opieki nad dzieckiem lub w przypadku przedstawienia orzeczenia sądu powszechnego stanowiącego o opiece naprzemiennej i wywiązywania się ze sprawowania tej opieki. Pozostawanie dziecka pod naprzemienną opieką obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu prowadzącego postępowanie administracyjne, a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu. W konsekwencji uznać należy, że w sprawie brak było podstaw do zaliczenia córki A. jako członka rodziny skarżącego, a zatem zasadnie organ przyjął, że córka A. jest pierwszym dzieckiem w rodzinie.

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium pełnomocnik P. N. zarzucił naruszenie:

(1) art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że warunkiem zaliczenia dziecka do rodzin obojga rozwiedzionych rodziców świadczących nad nim opiekę naprzemienną jest orzeczenie sądu wprost zawierające sformułowanie o opiece naprzemiennej i tylko w przypadku zawarcia w orzeczeniu sądu powszechnego sformułowania o opiece naprzemiennej można uznać tę okoliczność za udowodnioną;

(2) art. 2 pkt 14 u.p.p.w.d. z uwagi na jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na błędnym ustaleniu, że córka A. nie stanowi pierwszego dziecka skarżącego w rozumieniu tego przepisu oraz przyjęciu, że pierwszym dzieckiem skarżącej pozostaje córka A. , w sytuacji, gdy córka A. stanowi pierwsze, zaś córka A. drugie dziecko skarżącego;

(3) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dopuszczalne jest wznowienie postępowania w sprawie w oparciu o dowody "nowe" w tym znaczeniu, że co prawda istniejące w dniu wydania pierwotnej decyzji, jednakże z powodów w całości obciążających organ nie uznane we wcześniejszych postępowaniach;

(4) art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 k.p.a. w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a, art. 84 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia działań mających na celu wszechstronne i dogłębne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a tym samym zbadanie czy skarżący na wcześniejszym etapie postępowania przedkładał pracownikom organu wyrok rozwodowy regulujący kwestię opieki nad małoletnią A. N.;

(5) zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), nakazującej wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu jej indywidualnej sprawy;

(6) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wadliwe utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I Instancji, mimo braku podstaw prawnych i faktycznych do wydania takiej decyzji.

Ponadto pełnomocnik zarzucił organowi błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji, polegający na nieprawidłowym przyjęciu, że skarżący nie zamieszkuje wspólnie z córką A., podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że skarżący sprawuje opiekę naprzemienną nad córką A. i zamieszkuje wspólnie z nią.

Uzasadniając podniesione zarzuty pełnomocnik podniósł, że wbrew argumentom organu stanowisko sądów administracyjnych w kwestii stwierdzenia sprawowania opieki naprzemiennej nie jest jednolite i istnieją orzeczenia, w których wyrażane jest stanowisko odmienne do powołanego przez Kolegium. W tej sytuacji zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego (m.in. art. 81a k.p.a.), wątpliwości interpretacyjne powinny być rozstrzygnięte na korzyść strony.

Odnosząc się do kwestii podstaw wznowienia postępowania pełnomocnik podniósł, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Wobec powyższego należy uznać, że skoro w toku postępowania prowadzonego w 2017 r. organ nie wezwał skarżącego do przedstawienia wyroku rozwodowego to uznać należy, że organ był w posiadaniu tego dowodu bądź nie widział potrzeby rozpatrywania tego dowodu w sprawie. Skarżący nie może podnosić odpowiedzialności za fakt, że pracownicy organu, po uzyskaniu informacji o wyroku rozwodowym, uznali, że nie powinien on być składany do akt sprawy jako obojętny dla rozstrzygnięcia. We wznowionym w 2019 r. postępowaniu pomimo podniesienia przez skarżącego zarzutu uprzedniego informowania organu o wyroku rozwodowym, organ II instancji nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego w celu wszechstronnego i pełnego zbadania czy organ i Instancji mógł zapoznać się z wyrokiem rozwodowym w trakcie postępowania dotyczącego wydania decyzji z 28 sierpnia 2017 r. W sprawie nie zaszły "nowe" okoliczności dające podstawę do wznowienia postępowania, istniejące w dniu wydawania decyzji a nieznane organowi. Organ I Instancji posiadał wszelkie okoliczności dotyczące stanu rodzinnego skarżącego, w tym wszelkie niezbędne dowody i wyjaśnienia skarżącego w zakresie sprawowania opieki nad pierwszym dzieckiem A. N.. Ponadto, zdaniem pełnomocnika, gdyby nie nastąpiła zmiana orzecznictwa w zakresie wykładni art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., organ nie wznowiłby postępowania oraz nadal stosował dotychczas praktykowaną wykładnię tego przepisu. Zmiana wykładni przepisów dokonana przez organy administracji publicznej a nawet sądy administracyjne nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, bowiem ustawodawca nie przewidział takiej przesłanki.

Pełnomocnik podniósł także, że uchylenie decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze z mocą wsteczną stanowi podstawę do pozbawienia skarżącego tego uprawnienia z mocą wsteczną, co jest możliwe tylko w przypadku zaistnienia przesłanko świadczenia nienależnie pobranego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] r. przyznającą skarżącemu świadczenie wychowawcze na córkę A. , na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy są dwa problemy: po pierwsze, czy istniały podstawy do wznowienia postępowania. W razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, aktualizuje się drugi problem – kwestia zaliczenia córki skarżącego z pierwszego małżeństwa – A. do rodziny skarżącego na potrzeby ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, w kontekście tego, że jest to dziecko z pierwszego związku małżeńskiego skarżącego, rozwiązanego wyrokiem rozwodowym, w którym sąd nie zawarł rozstrzygnięcia dotyczącego sprawowania opieki naprzemiennej przez oboje rodziców.

W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wyszła bowiem na jaw istotna dla sprawy okoliczność faktyczna, istniejąca w dacie wydania decyzji z [...] r., a nieznana organowi, który decyzję wydał.

Okolicznością tą jest treść wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w L. z 20 lutego 2014 r., rozwiązującego poprzednie małżeństwo skarżącego, a w szczególności fakt, że w wyroku tym Sąd nie rozstrzygnął w przedmiocie opieki naprzemiennej nad dzieckiem – A. N..

Była to niewątpliwie okoliczność istotna dla sprawy, przesądzała bowiem w kluczowym stopniu o prawie skarżącego do świadczenia wychowawczego, o czym będzie mowa w dalszych rozważaniach. Niewątpliwie okoliczność ta istniała również w dacie wydania decyzji z [...] r.

W ocenie Sądu argumenty pełnomocnika skarżącego, że nie jest to okoliczność nowa, gdyż była znana (lub powinna być znana) organowi I instancji jeszcze przed wydaniem decyzji w przedmiocie świadczenia, a wyłączną przyczyną wznowienia postępowania była zmiana linii orzeczniczej sądów administracyjnych nie zasługują na uwzględnienie w świetle materiału dowodowego sprawy.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że wyrok rozwodowy oraz jego treść została ujawniona organowi I instancji dopiero w dniu 20 września 2018 r., kiedy to skarżący złożył kopię tego wyroku wraz z oświadczeniami dotyczącymi zakresu opieki sprawowanej faktycznie nad córką A. (k. 24-28 akt adm. organu I instancji). Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, a w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy nie ma nic na temat tego, aby skarżący składał wcześniej do organu wyrok rozwodowy. W treści wypełnionego przez skarżącego formularza wniosku o przyznanie świadczenia na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. nie ma żadnej informacji, na podstawie której organ I instancji mógłby wywieść, że skarżący jest osobą rozwiedzioną a córka A. jest dzieckiem z pierwszego małżeństwa. Treść formularza nie dawała podstaw nawet do powstania po stronie organu jakichkolwiek wątpliwości co do stanu rodzinnego skarżącego, które to wątpliwości wymagałyby wyjaśnienia. Zupełnie chybiony jest zatem argument odwołujący się do tego, że organ I instancji nie wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku. Formularz nie zawierał żadnych błędów czy braków wymagających poprawienia lub uzupełnienia. Nic nie wskazywało w nim na to, że skarżący jest osobą rozwiedzioną. Organ I instancji nie miał zatem żadnych podstaw do wzywania skarżącego do uzupełnienia wniosku o informacje na temat rozwodu, gdyż po prostu nic o tej okoliczności nie wiedział i nie mógł się dowiedzieć na podstawie wniosku. W konsekwencji chybione są również zarzuty kierowane wobec Kolegium, dotyczące nieuzupełnienia materiału dowodowego. Kolegium nie miało podstaw do uzupełniania materiału dowodowego, gdyż okoliczność faktyczna, że o wyroku rozwodowym i jego treści organ I instancji dowiedział się dopiero 20 września 2018 r. wynikała w sposób niewątpliwy z materiału znajdującego się w aktach sprawy.

Skoro istniały uzasadnione podstawy do wznowienia postępowania w sprawie decyzji o przyznaniu skarżącemu świadczenia wychowawczego, aktualizuje się drugi z wyżej przedstawionych problemów, dotyczący wykładni pojęcia opieki naprzemiennej, użytego w art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d.

W tym kontekście należy przypomnieć, że na gruncie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci na potrzeby ustalania prawa do świadczenia wychowawczego przyjęto zasadę, iż dziecko jest uznawane za członka jednej rodziny, a konsekwencji świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, z którym dziecko faktycznie zamieszkuje i który sprawuje nad dzieckiem faktyczną opiekę (art. 2 pkt 16, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d.). Wyjątkiem jest sytuacja, w którym dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin dwojga rodziców a kwota świadczenia przysługuje dwóm osobom jednocześnie, tj. matce i ojcu. Ma to miejsce w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Wówczas kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego (art. 2 pkt 16 i art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d.).

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy interpretacji pojęcia opieki naprzemiennej, a w konsekwencji tego, czy córka skarżącego z pierwszego małżeństwa – A. N. może być zaliczona do członków rodziny skarżącego w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

Pełnomocnik skarżącego stara się dowieść w swej argumentacji, że organy błędnie odwołują się wyłącznie do wykładni literalnej art. 2 pkt 16 u.p.w.d. i w konsekwencji bazują wyłącznie na treści wyroku rozwodowego z 20 lutego 2014 r., w którym nie zawarto rozstrzygnięcia o ewentualnej opiece naprzemiennej sprawowanej nad dzieckiem przez rozwodzących się rodziców. W ocenie pełnomocnika, w sytuacji, gdy wyrok rozwodowy nie zawierał takiego rozstrzygnięcia, kwestia sprawowania opieki naprzemiennej nad córką A. przez skarżącego i jego byłą żonę podlegała samodzielnemu ustaleniu przez organy administracji orzekające w sprawie świadczenia wychowawczego.

Sąd nie podziela tej argumentacji, mimo, że pełnomocnik skarżącego powołuje orzeczenia sądów administracyjnych, które mają wspierać jego argumenty.

Rzeczywiście, pojęcie opieki naprzemiennej użyte w art. 2 pkt 16 i art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. stało się źródłem rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. U źródeł tych rozbieżności leży fakt, że pojęcie to zostało wprowadzone do systemu prawnego dopiero właśnie ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Z kolei możliwość "podziału" świadczenia pomiędzy rodziców sprawujących opiekę naprzemienną, czyli obecny art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. wprowadzono jeszcze później (ustawą z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin; Dz. U. z 2017 r., poz. 1428). Do tej pory pojęcie opieki naprzemiennej nie jest znane Kodeksowi rodzinnemu i opiekuńczemu, ani Kodeksowi postępowania cywilnego (zbliżoną regulacją jest jedynie art. 5821 § 4 k.p.c., zgodnie z którym sąd może określić, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach). W efekcie, większość osób, w stosunku do których rozwód orzeczono przed wejściem w życie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (1 kwietnia 2016 r.) nie dysponuje orzeczeniem sądu, w którym wskazano, że dziecko jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu.

Część sądów przyjęła interpretację korzystną dla takich osób, uznając, że ustalenie opieki naprzemiennej, w braku takiego rozstrzygnięcia w wyroku sądowym, jest dopuszczalne w postępowaniu administracyjnym w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego, zwłaszcza w sytuacjach, gdy rodzice sami zgodnie ustalali między sobą w ramach ugody lub porozumienia jak naprzemiennie zajmować się swoimi dziećmi. Do tego nurtu należą orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych przywoływane przez skarżącego.

Należy jednak odnotować, że inne składy orzekające w sądach administracyjnych przyjęły przeciwny pogląd – że jedynie wyrok sądu powszechnego może rozstrzygać o tym czy dziecko znajduje się pod opieką naprzemienną rodziców.

Wbrew argumentom pełnomocnika skarżącego, w orzecznictwie, zwłaszcza Naczelnego Sądu Administracyjnego, ostatecznie zwyciężyła jednoznacznie ta druga linia, przyjmująca, że jedyną uprawnioną wykładnią art. 2 pkt 16 in fine u.p.p.w.d. jest wykładnia literalna.

Jak wskazuje się w aktualnym orzecznictwie, na gruncie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny a jednoczesne zaliczanie go do odrębnych rodzin obojga rodziców może nastąpić tylko wyjątkowo. W związku z tym, skoro ustawodawca zawarł definicję legalną pojęcia rodziny, a językowa wykładnia tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości, to należy uznać, że ustawodawca - na gruncie tej ustawy - instytucję rodziny rozumiał tak, jak wyraził to w ww. definicji. Powyższy przepis jest przepisem szczególnym i musi być wykładany ściśle. Jakakolwiek zatem jego wykładnia rozszerzająca nie jest uzasadniona. Organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi są bowiem sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego. Rozpatrywanie tego rodzaju spraw należy zatem do właściwości sądu powszechnego. Powyższe oznacza zatem, że - na zasadzie art. 2 § 1 k.p.c. - ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego, a w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można domniemywać w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego (por. przykładowo wyroki NSA: z 22 sierpnia 2017 r.,

I OSK 947/17; z 4 października 2017 r., I OSK 778/17; z 17 listopada 2017 r., I OSK 1046/17, z 11 grudnia 2017 r., I OSK 1506/17; z 17 stycznia 2018 r., I OSK 1669/17; z 24 maja 2018 r., I OSK 2997/17; z 16 maja 2018 r., I OSK 2640/17).

Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela powyższy pogląd. Był on także wyrażany we wcześniejszych orzeczeniach tutejszego sądu (przykładowo w wyrokach z 4 września 2018 r., II SA/Lu 938/17; z 2 października 2018 r. II SA/Lu 598/18; z 7 marca 2019 r., II SA/Lu 82/19; z 30 maja 2019 r., II SA/Lu 173/19 oraz II SA/Lu 220/19).

Uzupełniając powyższą argumentację można dodać, że odwołanie się do ścisłej, językowej wykładni art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. ma dodatkowe uzasadnienie w motywach płynących z wykładni celowościowej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d., celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Charakter wsparcia publicznego, jakim jest świadczenie wychowawcze wskazuje na wolę ustawodawcy dążenia do uproszczenia procedur tak, aby wsparcie w możliwie krótkim terminie trafiało do rodzin i służyło zaspokojeniu aktualnych potrzeb związanych z wychowaniem dzieci, zgodnie z autonomicznymi decyzjami rodziców. Stąd oparcie się na dość sztywnym, ale zarazem prostym i jednoznacznym rozwiązaniu, w którym o istnieniu opieki naprzemiennej przesądza wyłącznie treść orzeczenia sądu. Przyjęcie innego rozwiązania, w którym ustalenie ewentualnej opieki naprzemiennej sprawowanej przez rozwiedzionych rodziców leży w gestii organu prowadzącego postępowanie w sprawie przyznania prawa do świadczenia, prowadziłoby do długotrwałych sporów prawnych, trudnych do jednoznacznego rozstrzygnięcia, ze względu na brak jednoznacznych kryteriów ustalenia faktycznie sprawowanej opieki naprzemiennej. Rozciągnięte w czasie postępowania administracyjne niweczyłyby cel i sens rozwiązań przyjętych w ustawie.

Wobec powyższego okolicznością przesądzającą o rozstrzygnięciu rozpoznawanej sprawy jest fakt, że w wyroku rozwodowym z 20 lutego 2014 r. nie zawarto rozstrzygnięcia w przedmiocie opieki naprzemiennej nad dzieckiem. Skoro tak, na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nie było możliwości zaliczenia małoletniej córki skarżącego z pierwszego małżeństwa – A. do członków jego rodziny, zatem zarzut wadliwego zastosowania art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. jest nieuzasadniony, a organy wydały prawidłowe rozstrzygnięcia.

Niezasadne wobec powyższego są zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, poprzez wadliwe ustalenia faktyczne i brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Skoro okolicznością przesądzającą o wyniku sprawy była treść wyroku rozwodowego, organy nie miały żadnych podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, jaki jest rzeczywisty wymiar opieki sprawowanej nad dziećmi przez skarżącego.

Z uwagi na to, że wniosek skarżącego w sposób nie budzący żadnych wątpliwości dotyczył przyznania świadczenia wychowawczego na drugie dziecko, nie było podstaw podjęcia czynności wyjaśniających w zakresie dochodów rodziny skarżącego. Byłoby to celowe wyłącznie w przypadku złożenia wniosku o świadczenie na pierwsze dziecko, gdyż jedynie w tym przypadku ustawodawca powiązał prawo do świadczenia z wysokością dochodu na członka rodziny (art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d., w brzmieniu miarodajnym dla rozstrzygnięcia wniosku dotyczącego okresu objętego zaskarżoną decyzją).

W konsekwencji nietrafny jest także zarzut błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie odnoszącym się do opieki naprzemiennej sprawowanej "faktycznie" przez skarżącego. W świetle przytoczonych wcześniej argumentów, jedynym źródłem, na podstawie którego można przyjąć sprawowanie opieki naprzemiennej w sprawie dotyczącej świadczenia wychowawczego, jest wyrok rozwodowy. Organy administracji nie są uprawnione do czynienia samodzielnych ustaleń w tym względzie, opartych na analizie rzeczywistego czasu, jaki dziecko spędza u każdego z rozwiedzionych rodziców.

W świetle powyższych argumentów trzeba stwierdzić, że istniały podstawy do uchylenia decyzji z 28 sierpnia 2017 r. i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez odmowę przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego za okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. Chybione są argumenty pełnomocnika skarżącego, że oznacza to niedopuszczalne pozbawienie skarżącego prawa do świadczenia z mocą wsteczną. Taka jest po prostu istota postępowania wznowieniowego. Trzeba w tym miejscu przypomnieć, że postępowanie wznowieniowe, w razie potwierdzenia zaistnienia wady kwalifikowanej (podstawy wznowienia) ma doprowadzić nie tylko do uchylenia obarczonej tą wadą decyzji, ale również do wydania nowej, prawidłowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Konkludując powyższe rozważania: za niezasadne trzeba uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Kolegium nie naruszyło art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż istniały podstawy do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji z 28 sierpnia 2017 r.; nie naruszyło art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 k.p.a., art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a, art. 84 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., gdyż wyjaśniło wszechstronnie stan faktyczny sprawy i ustaliło prawidłowo, kiedy organ I instancji dowiedział się o treści wyroku; nie naruszyło art. 11 k.p.a., gdyż wyjaśniło przesłanki zarówno faktyczne, jak i prawne, które przesądziły o treści zaskarżonej decyzji; prawidłowo zastosowało art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., nie miało bowiem podstaw do uchylenia decyzji wydanej przez organ I instancji.

Wbrew zarzutom skargi Kolegium prawidłowo zastosowało również przepisy prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 14 i pkt 16 u.p.p.w.d., nie dopuściło się również błędu w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji.

Nie znajdując podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji, Sąd zobowiązany był oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.).