Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 791/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 88 ust.1 pkt 6, ust.2, ust.3; art. 89 ust.1, ust.7; art. 83ust.1; art. 83f ust.1 pkt 3a, ust. 4, ust.6, ust.7, ust.8; art. 86 ust.1 pkt 1; art. 89 ust.1;
journal: Dz.U. 2018 poz 142
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 7; art. 77  par.1; art. 80; art. 189d
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c; art. 135; art. 200; art. 205
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Teza: Co do zasady usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia (art.  83 ust. 1 u.o.p.), przy czym zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. przepisu tego, tj. art.  83 ust. 1 u.o.p. i wynikającego z niego wymogu uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów,  nie stosuje się do  drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Działania w stanie wyższej konieczności, o którym mowa w art. 89 ust. 7 u.o.p., nie może uzasadniać fakt "zagrażania" przez drzewo sąsiadującym budynkom poprzez spadające szyszki i igliwie oraz rzucany cień. Podobnie ocenić należy także twierdzenia skarżącego o gałęziach spadających z drzewa albowiem łączące się tym zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia powinno zostać wyeliminowane w drodze niezbędnych czynności pielęgnacyjnych korony drzewa, a nie przez wycięcie drzewa.

Skoro skarżący nie miał obowiązku uzyskiwania zezwolenia na usunięcie drzewa to tym samym był on podmiotem objętym hipotezą art. 86 ust. 1 pkt 1 u.o.p. i korzystał ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty. Okoliczność ta, tj. korzystanie przez skarżącego ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa ma podstawowe znaczenie dla określenia wysokości wymierzanej kary pieniężnej albowiem przepis art. 89 ust. 1 u.o.p. różnicuje wysokość tej kary w zależności od tego czy podmiot, któremu kara jest wymierzana był zwolniony z obowiązku uiszczenia opłaty, czy też nie.

Co do zasady art. 89 ust. 1 u.o.p. faktycznie przewiduje konieczność wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 88 ust. 1, w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu.

Jednakże zasada to nie odnosi się do przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty. W takiej sytuacji art. 89 ust. 1 u.o.p. stanowi bowiem, że w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Powyższe oznacza, że w sytuacji, w której usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną należy wymierzyć w wysokości opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było, a nie w wysokości dwukrotności takiej opłaty.

Wyjątkiem od reguły ustalenia kary pieniężnej w wysokości dwukrotność opłaty jest więc usunięcie drzew zwolnionych z obowiązku ponoszenia opłat, gdyż w takim przypadku wysokość kary ma być równoważna wysokości należnej opłaty, która co do zasady byłaby ponoszona gdyby takiego zwolnienia nie było.

TEZY

Co do zasady usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia (art.  83 ust. 1 u.o.p.), przy czym zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. przepisu tego, tj. art.  83 ust. 1 u.o.p. i wynikającego z niego wymogu uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów,  nie stosuje się do  drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Działania w stanie wyższej konieczności, o którym mowa w art. 89 ust. 7 u.o.p., nie może uzasadniać fakt "zagrażania" przez drzewo sąsiadującym budynkom poprzez spadające szyszki i igliwie oraz rzucany cień. Podobnie ocenić należy także twierdzenia skarżącego o gałęziach spadających z drzewa albowiem łączące się tym zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia powinno zostać wyeliminowane w drodze niezbędnych czynności pielęgnacyjnych korony drzewa, a nie przez wycięcie drzewa.

Skoro skarżący nie miał obowiązku uzyskiwania zezwolenia na usunięcie drzewa to tym samym był on podmiotem objętym hipotezą art. 86 ust. 1 pkt 1 u.o.p. i korzystał ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty. Okoliczność ta, tj. korzystanie przez skarżącego ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa ma podstawowe znaczenie dla określenia wysokości wymierzanej kary pieniężnej albowiem przepis art. 89 ust. 1 u.o.p. różnicuje wysokość tej kary w zależności od tego czy podmiot, któremu kara jest wymierzana był zwolniony z obowiązku uiszczenia opłaty, czy też nie.

Co do zasady art. 89 ust. 1 u.o.p. faktycznie przewiduje konieczność wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 88 ust. 1, w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu.

Jednakże zasada to nie odnosi się do przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty. W takiej sytuacji art. 89 ust. 1 u.o.p. stanowi bowiem, że w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Powyższe oznacza, że w sytuacji, w której usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną należy wymierzyć w wysokości opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było, a nie w wysokości dwukrotności takiej opłaty.

Wyjątkiem od reguły ustalenia kary pieniężnej w wysokości dwukrotność opłaty jest więc usunięcie drzew zwolnionych z obowiązku ponoszenia opłat, gdyż w takim przypadku wysokość kary ma być równoważna wysokości należnej opłaty, która co do zasady byłaby ponoszona gdyby takiego zwolnienia nie było.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Protokolant Starszy asystent sędziego Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lutego 2019 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzewa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza H. z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz S. D. kwotę [...](trzysta osiemdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania S. D. (dalej także jako: "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza H. z dnia [...] nr: [...] w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 1 sztuki drzewa gatunku świerk pospolity z działki nr [...] obręb geodezyjny S. ulica [...] nr [...] w H..

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

W dniu 29 grudnia 2017 r. S. D. zgłosił zamiar usunięcia drzewa z nieruchomości położonej przy ul. [...] w H.. W dniu [...] stycznia 2018 r. zostały przeprowadzone oględziny, w wyniku których stwierdzono, że drzewo zostało już wycięte. Wszczęto zatem postępowanie w sprawie wymierzenia kary za usunięcie drzewa przed upływem terminu na wniesienie sprzeciwu. Dokonano oględzin usuniętego drzewa, zaś decyzją z dnia [...] r. wymierzono administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono szczegółowy sposób wyliczenia kary.

Od powyższej decyzji odwołał się S. D.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego.

Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza H. z dnia [...]

Jak wyjaśnił organ odwoławczy w świetle art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia. Przepisu tego nie stosuje się m.in. do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 83f ust. 1 pkt 3a). Jednakże w myśl ust. 4 cyt. wyżej przepisu właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1 pkt 3, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm nie przekracza 50 cm w przypadku gatunków drzew nie wymienionych w pkt 1 i 2 tj. np. świerku pospolitego. Jeżeli nastąpi usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia lub przed upływem terminu do wydania przez właściwy organ ewentualnego sprzeciwu do usunięcia drzewa, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną (art. 88 ust. 1 pkt 6). Karę taką ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 83 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Organ drugiej instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie S. D. w dniu 29.12.2017 r. zgłosił do Burmistrza H. zamiar usunięcia 1 sztuki drzewa. Na druku zgłoszenia złożonym do organu znajdowały się objaśnienia dot. m.in., że organ, do którego wpłynęło zgłoszenie, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, dokonuje oględzin drzew i że drzewa, których zamiar usunięcia został zgłoszony można usuwać, jeżeli w terminie 14 dni po dokonaniu ich oględzin Burmistrz Miasta H. nie wniesie sprzeciwu. Oględzin drzewa organ dokonał w dniu 18.01.2018 r. Okazało się jednak, że drzewo zostało wycięte wcześniej, tj. w dniu 13.01.2018 r. Wobec powyższego organ był zobligowany do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1- 3 , 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 83 ust. 1 , a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Usunięty świerk pospolity miał na wysokości 130 cm obwód 161 cm. Przewidziana Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U z 2017r. poz. 1330) stawka opłat dla pozostałych drzew o obwodzie przekraczającym 100 cm wynosi [...] zł. Zatem wysokość administracyjnej kary pieniężnej jaką należy wymierzyć odwołującemu się wynosi [...] zł.

Odnośnie zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że nie mogą być one uwzględnione. Sam organ I instancji nie kwestionuje, że korzenie drzewa wysadzały boczne ściany garażu, zaś samo drzewo zagrażało sąsiadującym budynkom poprzez spadające gałęzie, szyszki, igliwie oraz rzucało cień na sąsiednie budynki. Zatem najprawdopodobniej organ nie wnosiłby sprzeciwu na zamiar usunięcia tego drzewa. Bez względu na wszystko jednak właściciel drzewa nie mógł go wyciąć przed terminem umożliwiającym wniesienia takiego sprzeciwu.

Decyzja organu drugiej instancji została zaskarżona przez S. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. We wniesionej skardze postawiono zarzuty:

I. naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

• art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez to, że organ odwoławczy nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego był zobowiązany na podstawie art. 77 § 1 k.p.a., przez co nie wykazał należytej dbałości, o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy jak tego wymaga art. 7 k.p.a. i nie mógł zawrzeć w decyzji uzasadnienia odpowiadającego art. 107 § 3 k.p.a.,

• art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania uczestników do władzy publicznej,

• art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji,

• art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów, polegającej na przyjęciu, że zachodzą postawy do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa, co miało wpływ na błędne zastosowanie przepisu art. 88 ust. 1 pkt 6, ust. 2 i ust. 3 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r., o ochronie przyrody w z w. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r., w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów,

• art. 189d k.p.a. poprzez nieuwzględnienie w niniejszej sprawie okoliczności wymienionych w tym artykule;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

• art. 88 ust. 1 pkt 6, ust. 2 i ust. 3 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017r., w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów, poprzez błędne zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy i wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa, podczas gdy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 89 ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r., o ochronie przyrody;

• naruszenie art. 88 ust. 1 pkt 6, ust. 2 i ust. 3 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, § 1 pkt 1 rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017r., w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów, art. 86. ust. 1 pkt 1 i 4 i art. 83f ust. 1 pkt 3a, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w nieprawidłowej wysokości, dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu;

• naruszenie art. 88 ust. 1 pkt 6, ust. 2 i ust. 3 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r., w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów, poprzez błędne zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy i wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa w wysokości [...] zł, podczas gdy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 89 ust. 11 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Wskazując na takie zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a na wypadek niepodzielenia argumentacji o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w części poprzez zmniejszenie wymierzonej kary.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaś zarzuty skargi są częściowo zasadne.

Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję wymierzającą skarżącemu administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 1 sztuki drzewa gatunku świerk.

Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz.U.2018.1614 ze zm. - dalej jako "u.o.p.").

Co do zasady usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia (art. 83 ust. 1 u.o.p.), przy czym zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. przepisu tego, tj. art. 83 ust. 1 u.o.p. i wynikającego z niego wymogu uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W takim przypadku właściciel nieruchomości jest obowiązany jedynie dokonać zgłoszenia do organu zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa przekracza wielkości wskazane w tym przepisie, tj. w przypadku drzew innych niż topola, wierzba, klon jesionolistny, kolon srebrzysty, kasztanowiec zwyczajny, robinia akacjowa oraz platan klonolistnny - 50 cm (art. 83f ust. 4 u.o.p.).

Dalszy tok czynności w tego typu sprawach przedstawia się tak, że w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia organ dokonuje oględzin w celu ustalenia, odpowiednio:

1) nazwy gatunku drzewa;

2) obwodu pnia ustalonego na wysokości 5 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo:

a) posiada kilka pni - obwodu każdego z tych pni,

b) nie posiada pnia - obwodu pnia poniżej korony drzewa (art. 83f ust. 6 u.o.p.).

Z oględzin sporządza się protokół (art. 83f ust. 7 u.o.p.).

Po dokonaniu oględzin organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie (art. 83f ust. 8 u.o.p.).

Z powyższego wynika, że zgłaszający zamiar usunięcia drzewa nie może usunąć drzewa przed upływem 14 dniowego terminu na wniesienie przez organ sprzeciwu, który to termin liczony jest dopiero od dnia oględzin.

Skarżący naruszył powyższy zakaz, albowiem ściął drzewo jeszcze przed terminem oględzin przeprowadzonych zgodnie z dyspozycją art. 83f ust. 6 u.o.p., co w sprawie nie budzi wątpliwości.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 6 u.o.p. za usunięcie drzewa przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, wymierzana jest administracyjna kara pieniężna.

Skoro skarżący usunął drzewo przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8 u.o.p., to co do zasady powinna zostać mu wymierzona administracyjna kara pieniężną.

Okoliczności takie, prawidłowo ustalone również przez organy obu instancji, nie są jednakże wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy.

Zwrócić należy bowiem uwagę, że skarżący w toku dokonywanych oględzin oraz w odwołaniu wskazywał na okoliczności, z których w jego ocenie miało wynikać, że wycięcie drzewa spowodowane zostało stanem wyżej konieczności.

W takiej sytuacji, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., obowiązkiem organów było ustalenie i ocena wszystkich okoliczności istotnych do wymierzenia kary pieniężnej, w tym także kwestii związanych z ewentualnym działaniem skarżącego w stanie wyższej konieczności.

Okoliczności takie mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy albowiem zgodnie z art. 89 ust. 7 u.o.p. w przypadku usunięcia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej.

Niewątpliwie działania w stanie wyższej konieczności nie może uzasadniać podnoszony przez skarżącego fakt "zagrażania" przez drzewo sąsiadującym budynkom poprzez spadające szyszki i igliwie oraz rzucany cień. Podobnie ocenić należy także twierdzenia skarżącego o gałęziach spadających z drzewa albowiem łączące się tym zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia powinno zostać wyeliminowane w drodze niezbędnych czynności pielęgnacyjnych korony drzewa, a nie przez wycięcie drzewa.

Analogicznej oceny nie można jednakże odnieść do twierdzeń skarżącego dotyczących tego, że korzenie drzewa wysadzały boczne ściany garażu, albowiem okoliczność taka, o ile stan ten groziłby faktycznie katastrofą budowlaną, mogłaby co do zasady uzasadniać działanie w stanie wyższej konieczności.

Organy nie wyjaśniły tych okoliczności poprzestając w tej kwestii jedynie na odebraniu od skarżącego wyjaśnień w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 16 marca 2018 r. Organy nie ustaliły czy i w jakim ewentualnie zakresie (stopniu) korzenie drzewa wysadzały ściany garażu, czym naruszyły dyspozycje art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Organy nie rozpatrzyły także tych okoliczności w kontekście ewentualnego działania skarżącego w stanie wyżej konieczności i zastosowania art. 89 ust. 7 u.o.p., co stanowiło naruszenie wyrażanego w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku rozpatrzenia całości zgromadzonego materiału dowodowego.

Odnośnie powyższych okoliczności Kolegium wskazało, że organ I instancji nie kwestionuje, że korzenie drzewa wysadzały boczne ściany garażu, zaś samo drzewo zagrażało sąsiadującym budynkom poprzez spadające gałęzie, szyszki, igliwie oraz rzucało cień na sąsiednie budynki, co oznacza, że najprawdopodobniej organ nie wnosiłby sprzeciwu na zamiar usunięcia tego drzewa, jednakże właściciel drzewa nie mógł go wyciąć przed terminem umożliwiającym wniesienia takiego sprzeciwu.

Również zatem organ odwoławczy nie rozważył tych okoliczności w kontekście ewentualnego działania skarżącego w stanie wyżej konieczności i zastosowania art. 89 ust. 7 u.o.p.

Obowiązek ustalenia i rozpatrzenia tych okoliczności spoczywał w pierwszym rzędzie na organie pierwszej instancji.

Obowiązek taki odnosił się jednak także do rozpoznającego odwołanie organu drugiej instancji.

Wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej.

Organ odwoławczy jest wyposażony przede wszystkim w kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a tylko w ograniczonym zakresie ma on kompetencje kasacyjne. Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do decyzji organu I instancji.

W tej sytuacji obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego było ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy administracyjnej.

Organ odwoławczy powinien zatem dokonać ustalenia i oceny wszystkich kwestii istotnych do wymierzenia stronie kary pieniężnej, w tym także okoliczności dotyczących ewentualnego działania skarżącego w stanie wyżej konieczności i zastosowania art. 89 ust. 7 u.o.p.

Nadto obowiązkiem organu drugiej instancji, oprócz ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w całości, była także kontrola zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji oraz odniesienie się do tych zarzutów w uzasadnieniu decyzji. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego strona winna dowiedzieć się między innymi o tym, jak ten organ ocenił podniesione przez nią zarzuty, a stanowisko w tym zakresie powinno być umotywowane. (art. 107 § 3 k.p.a. i art. 127 § 2 k.p.a.).

Organ drugiej instancji nie dokonał należytej oceny zasadności zarzutów i twierdzeń podniesionych w odwołaniu w zakresie ewentualnego działania skarżącego w stanie wyżej konieczności i zastosowania art. 89 ust. 7 u.o.p., jak też – w uzasadnieniu decyzji – nie odniósł się w sposób wyczerpujący do tych zarzutów i twierdzeń.

Nadto organy obu instancji dopuściły się naruszenia prawa materialnego - art. 89 ust. 1 u.o.p. nieprawidłowo określając wymiar orzeczonej kary pieniężnej w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że okoliczność ewentualnego działania skarżącego w stanie wyższej konieczności miałaby istotne znaczenia także w kwestii zwolnienia skarżącego z obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa albowiem zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 u.o.p. nie nalicza się opłat za usuniecie drzew lub krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego.

Niezależnie od powyższego w realiach przedmiotowej sprawy i tak należy stwierdzić, że skarżący był osobą zwolnioną z obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie przedmiotowego drzewa.

Z art. 86 ust. 1 pkt 1 u.o.p. wynika bowiem, że nie nalicza się opłat za usunięcie drzew lub krzewów, na których usunięcie nie jest wymagane zezwolenie.

Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. zezwolenia nie wymaga usuniecie drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Skoro więc skarżący nie miał obowiązku uzyskiwania zezwolenia na usunięcie drzewa to tym samym był on podmiotem objętym hipotezą art. 86 ust. 1 pkt 1 u.o.p. i korzystał ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty.

Okoliczność ta, tj. korzystanie przez skarżącego ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa ma podstawowe znaczenie dla określenia wysokości wymierzanej kary pieniężnej albowiem przepis art. 89 ust. 1 u.o.p. różnicuje wysokość tej kary w zależności od tego czy podmiot, któremu kara jest wymierzana był zwolniony z obowiązku uiszczenia opłaty, czy też nie.

W sprawie wymierzono skarżącemu karę pieniężną w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa.

Co do zasady art. 89 ust. 1 u.o.p. faktycznie przewiduje konieczność wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 88 ust. 1, w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu.

Jednakże zasada to nie odnosi się do przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty.

W takiej sytuacji art. 89 ust. 1 u.o.p. stanowi bowiem, że w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Powyższe oznacza, że w sytuacji, w której usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną należy wymierzyć w wysokości opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było, a nie w wysokości dwukrotności takiej opłaty.

Wyjątkiem od reguły ustalenia kary pieniężnej w wysokości dwukrotność opłaty jest więc usunięcie drzew zwolnionych z obowiązku ponoszenia opłat, gdyż w takim przypadku wysokość kary ma być równoważna wysokości należnej opłaty, która co do zasady byłaby ponoszona gdyby takiego zwolnienia nie było.

Wniosek taki wynika z literalnego brzemienia art. 89 ust. 1 u.o.p. W taki też sposób kwestia ta jest również postrzegana w piśmiennictwie prawniczym i orzecznictwie innych sądów administracyjnych (zob. Krzysztof Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, opublikowany w Systemie Informacji Prawnej LEX/el. 2017; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 3/18 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 877/18 - oba opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Z powyższego wynika zatem, że przy stosowaniu art. 89 ust. 1 u.o.p. uwadze organów obu instancji uszło, że przewiduje on ustalenie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości dwukrotności opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu jako zasadę. Równocześnie zaś ustanawia od tej reguły wyjątek, bowiem wskazuje, że w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Przedstawione powyżej argumenty uzasadniają wniosek, że sprawa nie została w sposób wyczerpujący wyjaśniona dla merytorycznego jej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy orzekając w sprawie nie zebrał całego materiału dowodowego i nie ocenił należycie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszył art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. i art. 127 § 2 k.p.a.

Organ dopuścił się również naruszenia prawa materialnego - art. 89 ust. 1 u.o.p.

Stwierdzone naruszenia zakwalifikować należało jako naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Opisane wyżej naruszenia przepisów postępowania dotyczyły kwestii związanych z wymierzeniem kary pieniężnej oraz określeniem jej wysokości, a zatem były to naruszenia, które kwalifikować należało jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponieważ analogicznych uchybień dopuścił się również organ I instancji, na podstawie art. 135 p.p.s.a., uchyleniu podlegało również i jego rozstrzygnięcie.

Skutkiem wyroku Sądu będzie powrót sprawy do etapu postępowania przed organem pierwszej instancji, celem ponownego rozpatrzenia. Obowiązkiem organów rozpoznających sprawę będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.), w tym w szczególności z uwzględnieniem przedstawionych wywodów dotyczących braku wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie twierdzonego przez skarżącego działania w stanie wyżej konieczności oraz w zakresie wysokości kary pieniężnej wymierzonej stronie.

Organ w pierwszej kolejności zbada czy skarżący ścinając drzewa działał w warunkach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, o którym mowa w art. 89 ust. 7 u.o.p.

Organ rozpatrzy następnie cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i uwzględni przy rozstrzyganiu sprawy wszystkie przeprowadzone dowody, dbając o to, by dokonane ustalenia faktyczne wynikały z przeprowadzonych w postępowaniu środków dowodowych.

O ile twierdzenia skarżącego dotyczące działania w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności się nie potwierdzą organ wymierzy administracyjną karę pieniężną w wysokości przewidzianej art. 89 ust. 1 u.o.p. dla przypadków, w których usunięcie drzewa jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, tj. w wysokości równej opłacie, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było, a nie w wysokości dwukrotności takiej opłaty.

Sporządzając uzasadnienie decyzji organy zadbają o to, by należycie i wyczerpująco wyjaśnić podstawę faktyczna i prawną rozstrzygnięcia, wskazując w sposób jednoznaczny te ustalenia faktyczne, które zadecydowały o wymierzeniu skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej oraz ustaleniu jej wysokości.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty poniesione przez skarżącego składała się kwota [...]zł uiszczonego wpisu od skargi (k.15, 18 akt sądowych).