Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1203/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Par. 6  ust. 1  i par. 8  ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: ART. 2  PKT 2  I 3  ORAZ ART. 3  UST. 1  I 2
journal: Dz.U. 2022 poz 1657
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi SPZOZ Szpitala Powiatowego w B. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 17 czerwca 2022 r., znak: NP.9081.2.27.2022 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 17 czerwca 2022 r., znak: NP.9081.2.27.2022, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. – dalej powoływanej jako "k.p.a.") w zw. z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 195 z późn.zm. – dalej powoływanej jako "u.p.i.p.") oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1367 z późn.zm. – dalej powoływanego jako "rozporządzenie"), po rozpatrzeniu odwołania SP ZOZ Szpitala Powiatowego w B. od decyzji nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia 8 kwietnia 2022 r., znak: [...] o stwierdzeniu u P. B. choroby zawodowej – choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt. 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. w dniu 8 kwietnia 2022 r. wydał decyzję nr [...], znak: [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej u P. B. (dalej jako: uczestniczka postępowania) – choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, wymienionej w poz. 26 aktualnie obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pracodawca uczestniczki postępowania, Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Szpital Powiatowy w B. (dalej jako: strona skarżąca), który nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie oceny narażenia zawodowego ustalono, iż uczestniczka postępowania była zatrudniona w SPZOZ w B. Szpital Powiatowy od dnia 4 listopada 2019 r. na stanowisku pielęgniarki, gdzie wykonywała czynności zawodowe polegające na dokonywaniu pomiarów parametrów życiowych pacjentów, realizowała zalecenia lekarskie – w tym podawanie leków, pobierała materiał do badań diagnostycznych, przygotowywała pacjentów do zabiegów operacyjnych, transportowała pacjentów na blok operacyjny i do pracowni diagnostycznych. Dodano, że zakład pracy zapewniał indywidualne środki ochrony przed zakażeniem: maseczki chirurgiczne, maseczki FFP2, FFP3, przyłbice, gogle, fartuchy, kombinezony, ochraniacze na obuwie, płyny do dezynfekcji. Wprowadzono również zmiany organizacyjne, tak by pracownicy poszczególnych oddziałów i komórek organizacyjnych nie mieli ze sobą kontaktu w traktach komunikacyjnych (np. różne godziny rozpoczynania pracy).

W dalszej kolejności wskazano, że w dniu 27 grudnia 2021 r. w siedzibie organu I instancji odbyło się przesłuchanie uczestniczki postępowania, która zeznała, że pozytywny wynik testu w kierunku wirusa SARS-CoV-2 uzyskała w dniu 5 października 2020 r., prawdopodobnie mogła zarazić się od pacjentki przebywającej w oddziale. Następnie podano, że strona skarżąca pismem z dnia 9 stycznia 2022 r. potwierdziła, że wskazana przez uczestniczkę postępowania pacjentka przebywała na wskazanym oddziale w okresie od 20 września 2020 r. do 1 października 2020 r. i dodano, że w trakcie hospitalizacji miała wykonywany test na obecność wirusa SARS-CoV-2, którego wynik z dnia 20 września 2020 r. był negatywny. Wyjaśniono również, że pisemnie potwierdzono też fakt uzyskania w dniu 6 października 2020 r. pozytywnego wyniku testu na obecność wirusa SARS-CoV-2 u osoby z personelu medycznego. Ponadto zaznaczono, że z informacji pozyskanych z przesłuchania świadka przez organ I instancji wynika, iż ww. pacjentka w trakcie pobytu na wskazanym oddziale nie skarżyła się na objawy mogące wskazywać na zakażenie wirusem SARS-CoV-2, a w dniu 1 października 2020 r. została wypisana ze szpitala i transportem sanitarnym przewieziona do swojego miejsca zamieszkania. Podniesiono przy tym, że według relacji świadka stan zdrowia pacjentki pogorszył się w dniu 2 października 2020 r., wezwane zostało pogotowie, jednak nie wykonano testu w kierunku zakażenia wirusem SARS-CoV-2, natomiast z uwagi na brak poprawy stanu zdrowia została skierowana do szpitala, w którym w dniu 6 października 2020 r. wykonano test na obecność wirusa SARS-CoV-2, który dał wynik pozytywny.

Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, w ocenie organu odwoławczego, trudno jednoznacznie stwierdzić, która z tych osób mogła być potencjalnym źródłem zakażenia i czy nie była nim zupełnie inna osoba przebywająca na oddziale albo osoba z personelu medycznego, szczególnie, że przebieg ww. schorzenia może być skąpo lub bezobjawowy. Podano przy tym, że uczestniczka postępowania jako pielęgniarka wykonywała czynności, które wymagały bezpośredniego kontaktu z pacjentem. Zwrócono również uwagę, że personel medyczny należy do grupy zawodowej najbardziej narażonej na występowanie w środowisku pracy patogenów, w tym wirusa SARS-CoV-2, ponieważ ma stały kontakt z osobami chorymi, które mogą być potencjalnym źródłem transmisji zakażenia, a stosowane środki ochrony indywidualnej oraz wprowadzone techniki organizacyjne nie wykluczają możliwości zakażenia się patogenami środowiska pracy. Podano też, że wykonany w dniu 4 października 2020 r. u uczestniczki postępowania test PCR na obecność materiału genetycznego wirusa SARS-CoV-2 wyszedł pozytywnie, zaś badanie metodą RT-PCR jest rekomendowane przez Światową Organizację Zdrowia WHO do rozpoznawania infekcji wirusem SARS-CoV-2, uzyskanie wyniku pozytywnego, szczególnie przy jednoczesnym występowaniu objawów klinicznych, jednoznacznie potwierdza rozpoznanie COVID-19.

Dodatkowo wskazano, że uczestniczka postępowania była badana w [...] Ośrodku Medycyny Pracy, który po przeprowadzonych badaniach wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 13 grudnia 2021 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej – choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż aktywne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 zostało potwierdzone badaniem genetycznym PCR z dnia 4 października 2020 r., zaś badanie wykonano w związku z zanikiem węchu w dniu wymazu. Zaznaczono również, że w trakcie izolacji domowej brak było węchu i smaku (w dokumentacji medycznej odnotowano występowanie zaburzeń smaku). Jednocześnie wskazano, że w dniu badania orzeczniczego (14 czerwca 2021 r.) pacjentka zgłaszała upośledzenie funkcji węchu – wzmocnienie niektórych zapachów, omamy węchowe (zapach spalonego plastiku) z towarzyszącymi bólami głowy, ograniczenie wydolności fizycznej. Nadmieniono też, że w ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego przeprowadzono badanie ogólnolekarskie, wykonano badania serologiczne na obecność przeciwciał w klasie IgM i IgG przeciwko antygenom wirusa SARS-CoV-2, badanie EKG, szereg badań laboratoryjnych, zapoznano się z dostarczoną dokumentacją medyczną oraz dokonano oceny narażenia zawodowego. Podkreślono również, że w wykonanych w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego testach serologicznych w kierunku wirusa SARS-CoV-2 stwierdzono dodatni wynik dla przeciwciał w klasie IgM i ujemny dla przeciwciał w klasie IgG. Podano również szczegółowe wyniki wykonanych badań laboratoryjnych ze wskazaniem, które z nich wykazały odchylenia od normy, a także wskazano, że w badaniu EKG wystąpiła niemiarowość zatokowa. Następnie wskazano, że biorąc pod uwagę wywiad, dostarczoną dokumentację medyczną, wyniki wykonanych badań i potencjalne narażenie zawodowe istniały podstawy do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego między chorobą a narażeniem zawodowym i rozpoznania choroby zawodowej – stan po zakażeniu wirusem SARS-CoV-2 (COVID-19). Dodano przy tym, że na podstawie ww. orzeczenia lekarskiego oraz po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego organ I instancji wydał wymienioną na wstępie decyzję z dnia 8 kwietnia 2022 r.

Organ II instancji wskazał, że mając na względzie przepisy § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia, pismem z dnia 22 kwietnia 2022 r. zwrócił się do jednostki orzeczniczej z prośbą o weryfikację orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 13 grudnia 2021 r. o rozpoznaniu u uczestniczki postępowania choroby zawodowej, poprzez podanie pełnej nazwy jednostki chorobowej wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, która została rozpoznana. W odpowiedzi na powyższe w piśmie z dnia 13 maja 2022 r. wskazano, że w wyniku przeprowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego u uczestniczki postępowania rozpoznano chorobę zawodową, tj. chorobę zakaźną lub pasożytniczą albo ich następstwa: COVID-19, wymieniona w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, powstałą w wyniku przebytego przez pacjentkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Podkreślono również, że mając na uwadze wyniki wykonanych badań, dostarczoną dokumentację medyczną i potencjalne narażenie zawodowe uznano związek przyczynowo-skutkowy między rozpoznaniem choroby a warunkami pracy, co dało podstawę do rozpoznania u ww. choroby zawodowej. Dodano też, że zakażenie wirusem SARS-CoV-2 jest tożsame z wywołaniem choroby zakaźnej COVID-19 (definicja Światowej Organizacji Zdrowia WHO). Tym samym jednostka orzecznicza potwierdziła rozpoznanie u uczestniczki postępowania choroby zakaźnej pod postacią COVID-19, powstałej w wyniku przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2.

W dalszej kolejności organ odwoławczy powołując się na treść art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks Pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1320 z późn. zm. – dalej powoływanej jako "k.p.") wskazał, że aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonym do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Wyjaśniono przy tym, że wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych określa sposób i tryb postępowania dotyczący rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Organ odwoławczy podał również, że osoba zainteresowana, której dotyczy podejrzenie, winna być skierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do właściwej jednostki orzeczniczej, a następstwem wykonanego tam badania jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do jej rozpoznania wydane na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Podkreślono zarazem, że bez wskazanych wyżej opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami, organ I instancji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, co nie oznacza zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny orzeczenia lekarskiego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Zaznaczono bowiem, że organ nie może oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej lakonicznej treści, nie zawierającej przekonującego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa.

Następnie organ II instancji przytoczył treść § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia, jak również powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawach chorób zawodowych oraz zaznaczył, że z definicji "choroby zawodowej" wynika, iż dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy objawami chorobowymi a warunkami w jakich pracownik świadczył pracę, ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Dodano, że przyczyną wywołującą chorobę jest sama praca, jej rodzaj, sposób i warunki jej wykonywania, co określa się mianem "narażenia zawodowego" i na co wskazuje karta oceny narażenia zawodowego, jako dowód zasadniczy na potwierdzenie tej przesłanki choroby zawodowej. Nadmieniono przy tym, że wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi też nastąpić w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Mając zatem na względzie analizę zgromadzonego w sprawie materiału organ odwoławczy wskazał, że w przypadku uczestniczki postępowania zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do stwierdzenia choroby zawodowej, a mianowicie choroba została rozpoznana przez upoważnioną jednostkę, tj. [...] Ośrodek Medycyny Pracy, który w wydanym orzeczeniu lekarskim z dnia 13 grudnia 2021 r. nr [...] orzekł o rozpoznaniu choroby zawodowej – choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstwa, wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Podkreślono, że jednostka orzecznicza w uzupełnieniu orzeczenia wydała w dniu 9 maja 2022 r. opinię medyczną, w której podtrzymała swoje stanowisko o rozpoznaniu choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo ich następstwa: COVID-19, wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, powstałej w wyniku przebytego przez pacjentkę zakażenia wirusem SARS-CoV-2 i pozostającej w związku przyczynowo-skutkowym z wykonywaną przez uczestniczkę postępowania w SP ZOZ w B. Szpitala Powiatowego pracą, a przy tym wydane orzeczenie lekarskie uzupełnione opinią było jasno i wyczerpująco uzasadnione.

Organ odwoławczy wskazał również, że w wykazie szkodliwych czynników biologicznych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz.U. z 2005 r. Nr 81, poz. 716 z późn.zm.) wymieniony jest wirus SARS zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia. Dodatkowo zaznaczono, że w ramach prowadzonego procesu diagnostyczno-orzeczniczego na podstawie wywiadu epidemiologicznego, wywiadu chorobowego, obrazu klinicznego oraz oceny narażenia zawodowego u uczestniczki postępowania potwierdzono rozpoznanie przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2 (badanie genetyczne z dnia 4 października 2020 r.).

Organ II instancji podniósł przy tym, że w odwołaniu strona skarżąca zarzuca, iż zebrany materiał dowodowy nie potwierdzał tezy, że do zakażenia wirusem SARS-CoV-2 doszło w miejscu pracy. Ustosunkowując się do tego zarzutu organ odwoławczy wskazał, iż w przypadku czynników biologicznych trudno jednoznacznie określić źródło zakażenia, szczególnie w przypadku, gdy przebieg choroby może być bezobjawowy lub skąpoobjawowy. Podkreślono jednak, że z samej oceny narażenia zawodowego wynikało, iż uczestniczka postępowania wykonując swoją pracę jako pielęgniarka miała stały i bezpośredni kontakt z pacjentami, a w związku z tym można było stwierdzić istotne i stałe narażenie na czynniki biologiczne oraz możliwość zakażenia się wirusem SARS-CoV-2, ponieważ ta grupa zawodowa ma stały kontakt z osobami chorymi, które mogą być potencjalnym źródłem transmisji zakażenia. Wyjaśniono przy tym, że pomimo, iż ten sam czynnik szkodliwy występuje także w innych miejscach związanych z aktywnością życiową pracownika, występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy a chorobą, na potwierdzenie której to okoliczności organ odwoławczy powołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Jednocześnie organ II instancji powołując się na treść art. 2351 k.p. podkreślił, że nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy a stwierdzoną chorobą, gdyż ustawodawca w ww. przepisie posłużył się określeniem "z wysokim prawdopodobieństwem" wystąpienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy. W tym zakresie zaznaczono, że [...] Ośrodek Medycyny Pracy w wydanym orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia 13 grudnia 2021 r. uzasadniał, iż "biorąc pod uwagę wywiad, dostarczoną dokumentację medyczną, wyniki wykonanych badań i potencjalne narażenie zawodowe, istnieją podstawy do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego między chorobą a narażeniem zawodowym i rozpoznania choroby zawodowej – stan po zakażeniu wirusem SARS-CoV-2 (COVID-19).". Organ odwoławczy nadmienił również, że statystycznie ryzyko zakażenia wywołanego koronawirusem podczas świadczenia pracy jest w grupie zawodowej służb medycznych znacznie wyższe, niż w przypadku innych grup zawodowych, a przy tym ryzyko to zwiększa się jeszcze bardziej, gdy zagrożenie epidemiczne jest nowe (tak jak wirus SARS-CoV-2).

W dalszej kolejności organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego zapewnienia pracownikom wystarczających środków ochrony osobistej w zakresie zabezpieczenia przed wirusem SARS-CoV-2 podkreślił, że należy mieć na uwadze, iż indywidualne środki ochrony, takie jak maski, fartuchy, kombinezony, nawet stosowane prawidłowo, nie zapewniają pełnego bezpieczeństwa i nie gwarantują całkowitej ochrony przed zakażeniem.

Odnosząc się z kolei do zarzutu odwołania, iż z treści decyzji wydanej przez organ I instancji nie wynika, by u pracownika stwierdzono jakiekolwiek objawy chorobowe świadczące bądź o samym przebyciu COVID-19, bądź tym bardziej o wystąpieniu zmian w stanie zdrowia świadczących o jego trwałym pogorszeniu organ II instancji wskazał, iż uczestniczka postępowania skarżyła się na brak węchu i smaku (w dokumentacji medycznej odnotowano występowanie zaburzeń smaku), zaś w dniu badania orzeczniczego 14 czerwca 2021 r. zgłaszała upośledzenie funkcji węchu, omamy węchowe z towarzyszącymi bólami głowy, ograniczenie wydolności fizycznej.

Organ odwoławczy zaznaczył również, że decyzje wydawane w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej stanowią wyjątek od zasady aktualności. Wyjaśniono bowiem, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w przypadku chorób zawodowych jedyną przesłanką wydania pozytywnej dla pracownika decyzji jest stwierdzenie wystąpienia u niego w trakcie zatrudnienia lub po ustaniu zatrudnienia, w terminie określonym w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, dla konkretnej choroby, co do której można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Organ II instancji zwrócił przy tym uwagę, że uznania COVID-19 za chorobę zawodową nie należy traktować na równi z uznaniem uszczerbku na zdrowiu w wyniku zakażenia SARS-CoV-2 i zachorowania na COVID-19, gdyż powyższe uwarunkowanie zarówno stanowi odmienny stan prawny, jak i wiąże się z nim odmienny proces orzeczniczy przeprowadzany na podstawie zaistniałych skutków zdrowotnych.

Reasumując organ odwoławczy wskazał, że dla uznania rozpoznanego schorzenia za chorobę zawodową konieczne jest każdorazowe dokładne zbadanie warunków, w jakich pracownik wykonywał pracę i ustalenie występowania na jego stanowisku pracy narażenia na określone czynniki szkodliwe dla zdrowia. Nadmieniono bowiem, że jeżeli określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej. W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wnikliwy i wyczerpujący, a wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenie lekarskie i wydane do niego dodatkowe opinie medyczne były jasno i wyczerpująco uzasadnione w kwestii dokonanego rozpoznania. Podniesiono przy tym, że rozpoznana u uczestniczki postępowania choroba zakaźna: COVID-19, w wyniku przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2, została wymieniona w poz. 26 obowiązującego wykazu chorób zawodowych.

Skargę na ww. decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniosła strona skarżąca – SPZOZ Szpital Powiatowy w B., domagając się jej uwzględnienia oraz stwierdzenia nieważności decyzji, ewentualnie uchylenia w całości zaskarżonej decyzji, a także zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

I. przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy), tj. naruszenie:

1. art. 156 § 1 pkt 5 oraz art. 157 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, a w rezultacie pozostawienie w obrocie prawnym decyzji obarczonej nieważnością (trwale niewykonalnej z uwagi na wskazanie w zaskarżonej decyzji nazwy choroby zawodowej rzekomo stwierdzonej u pracownika strony skarżącej, która nie została wskazana w orzeczeniu lekarskim);

2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz niepodjęcie niezbędnych czynności służących wyjaśnieniu stanu faktycznego, poprzez pominięcie kluczowych dla sprawy okoliczności zgłoszonych przez stronę, odnoszących się do braku jakichkolwiek przesłanek potwierdzających jedyne (potencjalne) źródło transmisji koronawirusa w szpitalu;

3. art. 7, art. 77 § 1, art. 8 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, w rezultacie poczynienie w decyzji ustaleń pozostających w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

II. przepisu prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 5 ust. 1 pkt 4a u.p.i.p. oraz § 6 i 8 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez oparcie się na nieprecyzyjnym orzeczeniu lekarskim oraz uwzględnieniu wyjaśnień lekarza – orzecznika, pomimo tego, że pozostają one w jawnej sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca kwestionując twierdzenia organu odwoławczego szczegółowo rozwinęła podniesione zarzuty, przedstawiając argumentację na ich poparcie.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, jak również odniósł się do ww. zarzutów zawartych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc ustaleniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie według wyżej wskazanych kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że w decyzjach tych nie tkwią kwalifikowane wady prawne skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania. Sąd nie stwierdził też takich naruszeń przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, skutkujących ich uchyleniem.

Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1510, zwanej dalej Kodeksem pracy), za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym".

Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1836, zwane dalej "rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych"). Stosownie do treści tego rozporządzenia, na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

We wskazanym rozporządzeniu co do niektórych schorzeń sprecyzowano dodatkowo, że ów związek przyczynowy upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej istnieje jedynie wówczas, gdy udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany w tym rozporządzeniu. Aby zatem doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonych do rozporządzenia oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem.

W przypadku ustalenia, że rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ocena warunków jego pracy musi zatem wykazać bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że pracę wykonywał w warunkach narażających na powstanie tej choroby zawodowej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem, co najistotniejsze, wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Choroba zawodowa jest zatem pojęciem prawnym, oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych (por. wyrok WSA w Gliwicach z 11 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/GL 876/09, LEX nr 577707).

W rozpatrywanej sprawie postępowanie administracyjne, prowadzone przed organami inspekcji sanitarnej, dotyczyło choroby zawodowej, wymienionej w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, zawierającym wykaz chorób zawodowych wraz z okresem w którym wystąpienie udokumentowanych objawów upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, w pozycji 26 tego wykazu – "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa". Wskazać należy, że choroba COVID-19 wywoływana wirusem SARS-CoV-2 jest określana w literaturze naukowej jako choroba zakaźna. Niemniej jednak nie jest ona wprost ujęta w załączniku do wskazanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W wykazie chorób zawodowych została wskazana ogólna kategoria chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstw (w pozycji 26). Zgodnie z rozporządzeniem okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym w przypadku chorób zakaźnych, nie jest możliwy do określenia. (por. Jarosław Piotr Chmielewski, Melanie Raczek, Marta Puścion, Bartłomiej Chmielowiec, Natalia Pawlas, Jarogniew Jacek Luszczki, COVID-19, wywołany przez wirus SARS-CoV-2, jako choroba zawodowa osób wykonujących zawody medyczne. Med. Og. Nauk Zdr. 2021).

Definicję legalną pojęcia "choroby zakaźnej" zawiera ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1657, zwana dalej "ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi"). Przez "chorobę zakaźną" uznaje się chorobę wywołaną przez biologiczny czynnik chorobotwórczy. Za biologiczny czynnik chorobotwórczy uznaje się natomiast "posiadające zdolność wywoływania objawów chorobowych drobnoustroje komórkowe lub wytwarzane przez nie produkty, zewnętrzne i wewnętrzne pasożyty człowieka lub wytwarzane przez nie produkty, cząstki bezkomórkowe zdolne do replikacji lub przenoszenia materiału genetycznego, w tym zmodyfikowane genetycznie hodowle komórkowe lub wytwarzane przez nie produkty". Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przepis stosuje się do zakażeń i chorób zakaźnych objętych w wykazie stanowiącym załącznik do ustawy. Podobnie jak w wykazie chorób zawodowych, w załączniku tym również wprost nie został wymieniony COVID-19. Ustęp 3 omawianego artykułu stanowi jednak, że minister właściwy ds. zdrowia może w drodze rozporządzenia w określonych sytuacjach ogłosić inne zakażenia lub inne choroby zakaźne niż wymienione w załączniku, do których będą miały zastosowanie przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych. Tak właśnie stało się w przypadku koronawirusa SARS-CoV-2, który w drodze rozporządzenia ministra właściwego ds. zdrowia został objęty przepisami omawianej ustawy.

Zdaniem Sądu trafnie zwraca się więc uwagę w literaturze dotyczącej przedmiotowej choroby, że ustawodawca specjalnie nie wprowadził zamkniętego katalogu chorób zawodowych zakaźnych po to, aby w zależności od sytuacji i rozwoju wiedzy medycznej nie trzeba było zmieniać przepisów, tylko elastycznie wykorzystywać odpowiednie normy prawne. Stąd nie jest istotne, że przedmiotowa choroba zakaźna nie została wprost wymieniona w przepisach dotyczących chorób zawodowych. "Dlatego też kryterium decydującym o uznaniu konkretnej choroby zakaźnej za chorobę zawodową powinno być nie samo ujęcie jej w spisie chorób zakaźnych, który można znaleźć w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ale kryterium biologiczne. Oznacza to, że jeżeli dana choroba została uznana na podstawie kryteriów naukowych za chorobę zakaźną, bez względu na to, czy została ujęta w spisie chorób zawodowych albo wykazie chorób zakaźnych, powstałych na użytek ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, należy uznać, że choroba ta jest bez wątpienia chorobą zakaźną z wykazu chorób zawodowych. Zasada ta tyczy się choroby COVID-19". (por. Jarosław Piotr Chmielewski, Melanie Raczek, Marta Puścion, Bartłomiej chmielowiec, Natalia Pawlas, Jarogniew Jacek Luszczki, COVID-19, wywołany przez wirus SARS-CoV-2, jako choroba zawodowa osób wykonujących zawody medyczne. Med. Og. Nauk Zdr. 2021).

Wobec powyższego, by uznać COVID-19 za chorobę zawodową, organy inspekcji sanitarnej zobowiązane były ustalić, czy w wyniku oceny warunków pracy uczestniczki postępowania można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania przez nią pracy.

W ocenie Sądu zgodzić się należało ze stanowiskiem orzekających organów inspekcji sanitarnej, wyrażonym w kontrolowanych decyzjach, że w przypadku uczestniczki postępowania P. B. zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do stwierdzenia u niej choroby zawodowej – COVID-19.

Po pierwsze, choroba ta została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia. W wykazie chorób zawodowych, zawartym w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, znajdują się "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa", a w wykazie szkodliwych czynników biologicznych rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2005 r., Nr 81, poz. 716) pojawia się wirus SARS – CoV-2 zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia, który bez wątpienia w świetle przytoczonej definicji legalnej, zawartej w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wywołuje chorobę zakaźną, jaką jest COVID-19. Po drugie, jednostka orzecznicza lekarska w orzeczeniu nr [...] z dnia 13 grudnia 2021 r. wskazała, że biorąc pod uwagę w szczególności potencjalne narażenie zawodowe istniały podstawy do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego między chorobą a narażeniem zawodowym. [...] Ośrodek Medycyny Pracy dodatkowo podał w piśmie z 13 maja 2022 r., że u uczestniczki rozpoznano chorobę zawodową zakaźną COVID-19, powstałą w wyniku przebytego zakażenia wirusem SARS-CoV-2.

Zgodnie § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, podstawę do wydania przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia stanowi materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli zaś właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Jak trafnie podnosi się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; powoływanej dalej jako "k.p.a."). Bez tej opinii lub sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalić, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak rzecz jasna zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a.

"Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego" (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn.. akt IV SA/Wr 688/11, LEX nr 1146150). Podstawą decyzji inspekcji sanitarnej nie może być zatem opinia lekarska o lakonicznej treści, nie zawierająca przekonującego uzasadnienia, czy też wywołującego wątpliwości.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych lekarz (uprawniony i zatrudniony w określonej jednostce - § 5 ust. 1) wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Doręczane pacjentowi (badanemu pracownikowi) orzeczenie lekarskie jest więc diagnozą opartą na wynikach poszczególnych badań, dokumentach i ocenie narażenia zawodowego, co oznacza, że jednostka orzecznicza nie ma obowiązku doręczania pacjentowi wyników poszczególnych badań.

Zdaniem Sądu orzekające organy obydwu instancji inspekcji sanitarnej dokonały właściwej oceny wydanego w niniejszej sprawie orzeczenia co do kompletności zawartej w nim argumentacji.

Organ drugiej instancji przeprowadził też uzupełniające postępowanie wyjaśniające, zwracając się pismem z dnia 22 kwietnia 2022 r. do jednostki orzeczniczej o weryfikację orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 13 grudnia 2021 r. o rozpoznaniu u uczestniczki postępowania choroby zawodowej poprzez podanie pełnej nazwy jednostki chorobowej wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, która została rozpoznana. Wydane orzeczenie lekarskie zdaniem Sądu zasadnie zostało uznane przez organ odwoławczy za nie budzące wątpliwości.

Jak podkreśla się w literaturze pełny obraz kliniczny COVID-19 nie został jeszcze scharakteryzowany, gdyż obserwuje się zarówno łagodny przebieg choroby, jak i ciężkie przypadki zapalenia śródmiąższowego płuc powikłane zgonem. Pewne rozpoznanie COVID-19 wymaga potwierdzenia laboratoryjnego, ponieważ objawy choroby są nieswoiste. Dodatkowe zagrożenie epidemiczne stwarza wysoka zakaźność początkowej fazy zakażenia, zwykle o bezobjawowym lub skąpoobjawowym przebiegu. To oznacza brak wiedzy zakażonego o tym, że jest źródłem zakażenia dla innych. Pierwsze objawy chorobowe występują 2-14 dni po zakażeniu (zmienność osobnicza, średnio 5,5 dnia, obserwowano również pojedyncze przypadki dłuższego okresu wylęgania: do 21 dni). Najczęściej są to gorączka, kaszel i duszność, chociaż obserwowano inne nieswoiste symptomy, takie jak osłabienie, bóle mięśniowo-stawowe, katar, bóle głowy i gardła, zaburzenia organoleptyczne, głównie w postaci upośledzenia zmysłu węchu i smaku, zapalenie krtani lub spojówek, ale również objawy nieżytu żołądkowo-jelitowego, takie jak nudności, wymioty czy biegunka. Różnorodność tych objawów wynika z tego, że receptorem komórkowym dla SARS-CoV-2 jest białkowy enzym konwertujący angiotensynę 2 (ACE-2) eksponowany głównie na pneumocytach typu II i makrofagach płucnych, ale również na komórkach śródbłonka naczyniowego (endotelium) i błony mięśniowej naczyń, erytrocytach oraz komórkach nabłonka jelitowego.

Kryteriami diagnostycznymi COVID-19 według CDC i PTEiLChZ są:

- infekcja układu oddechowego o nagłym początku i co najmniej z następujących objawów, gorączka, kaszel, duszność, lub wykrycie swoistych przeciwciał w teście serologicznym;

- dodatni wywiad w kierunku podróży/pobytu w regionie/kraju o potwierdzonej transmisji zakażenia w ciągu 14 dni od wystąpienia objawów chorobowych lub bliski kontakt z osobą chorą na COVID-19 (a przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem tej choroby) w tym samym czasie)

- istotne pogorszenie stanu zdrowia wymagające hospitalizacji przy braku innej etiologii uzasadniającej obraz kliniczny.

Do badań laboratoryjnych mających zastosowanie w diagnostyce zakażenia SARS-CoV-2 należą badania molekularne, polegające na wykryciu materiału genetycznego wirusa lub testy antygenowe, a także badania serologiczne wykrywające przeciwciała ludzkie skierowane przeciwko określonym antygenom wirusa. Najszerzej stosowaną metodą molekularną jest test RT-PCR. (por. Beata Świątkowska, Jolanta Walusiak-Skorupa, Grzegorz Juszczyk, Rafał Gierczyński, Krzysztof Socha, Agnieszka Lipińska-Ojrzanowska w: "Ochrona zdrowia pracujących przed zakażeniem koronawirusem SARS-CoV-2 wywołującym COVID-19 – aktualny stan wiedzy i zalecenia", Medycyna Pracy 2021; 72(1);69-87).

W świetle powyższego stanowisko orzekających organów inspekcji sanitarnej nie budzi wątpliwości. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. po dokonaniu analizy całości zgromadzonego materiału ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, że uczestniczka postępowania była zatrudniona od 4 listopada na stanowisku pielęgniarki w SPZOZ w B., a w ramach obowiązków zawodowych wykonywała czynności polegające na dokonywaniu pomiarów parametrów życiowych pacjentów, realizowała zalecenia lekarskie – w tym podawanie leków, pobierała materiał do badań diagnostycznych, przygotowywała pacjentów do zabiegów operacyjnych, transportowała pacjentów na blok operacyjny i do pracowni diagnostycznych. Uczestniczka uzyskała pozytywny wynik testu w kierunku wirusa SARS-CoV-2 w dniu 5 października 2020 r. Na oddziale na którym pracowała uczestniczka w okresie od 20 września 2020 r. do 1 października 2020 r. przebywała pacjentka, która w trakcie hospitalizacji miała wykonywany test na obecność wirusa SARS-CoV-2, którego wynik z dnia 20 września 2020 r. był negatywny. W dniu 1 października 2020 r. pacjentka ta została wypisana ze szpitala i transportem sanitarnym przewieziona do swojego miejsca zamieszkania. Stan jej zdrowia pogorszył się w dniu 2 października 2020 r., zostało wezwane pogotowie, jednak nie wykonano testu w kierunku zakażenia wirusem SARS-CoV-2, natomiast z uwagi na brak poprawy stanu zdrowia została skierowana do szpitala, w którym w dniu 6 października 2020 r. wykonano test na obecność wirusa SARS-CoV-2, który dał wynik pozytywny. W dniu 6 października 2020 r. uzyskano także pozytywny wyniku testu na obecność wirusa SARS-CoV-2 u osoby z personelu medycznego.

Z literatury medycznej związanej z omawianą problematyką wynika, że można obiektywnie stwierdzić, że zakażenie SARS-CoV-2 w przypadku osób wykonujących zawody medyczne z dużym prawdopodobieństwem może zostać wywołane czynnikami występującymi w środowisku pracy. Możliwość stwierdzenia, że dana osoba wykonująca zawód medyczny cierpi na chorobę zawodową, będzie każdorazowo zależało od jej miejsca pracy i charakteru pracy, np. lekarz lub pielęgniarka pracująca w szpitalu jednoimiennym ponosi bardzo duże ryzyko zakażenia się COVID-19 w miejscu pracy ze względu na występowanie tam wirusa SARS-CoV-2, który bezpośrednio powoduje chorobę zakaźną. Podobnie w przypadku ratownika medycznego, który ze względu na częsty kontakt z różnymi osobami chorymi narażony jest na styczność z wirusem podczas wykonywania pracy. Oczywiście niemożliwe będzie uznanie COVID-19 za chorobę zawodową u lekarza wykonującego zawód jedynie w formie teleporad, bez kontaktu z pacjentami.

W opracowaniach zagranicznych podkreśla się, że pracownicy, którzy są w stałym kontakcie z osobami, które chorują na COVID-19, są w większym stopniu narażeni na zakażenie wirusem i w związku z tym wymagają zwiększonej ochrony. Należą do nich m.in. pracownicy systemu opieki zdrowotnej.

W źródłach anglojęzycznych zostało wskazane również, że czynnikami ryzyka zwiększającym i prawdopodobieństwo zakażenia się COVID-19 występującymi w przypadku osób pracujących w ramach intensywnej opieki nad pacjentem (ang. acute care - intensywna terapia, szpitalny oddział ratunkowy (SOR) etc.) jest prawdopodobnie bliski kontakt z zakażonymi współpracownikami w miejscu pracy, brak dostępu środków ochrony osobistej lub ich niewłaściwe użycie. Badania wykazały także, że prawdopodobnie nie ma większego znaczenia charakter pracy (lekarz, pielęgniarka, pracownik administracyjny) ani miejsce jej wykonywania (tak: Jarosław Piotr Chmielewski, Melanie Raczek, Marta Puścion, Bartłomiej Chmielowiec, Natalia Pawlas, Jarogniew Jacek Luszczki w: "COVID-19, wywołany przez wirus SARS-CoV-2, jako choroba zawodowa osób wykonujących zawody medyczne", Med. Og. Nauk Zdr. 2021).

Zasadnie więc stwierdził organ pierwszej instancji inspekcji sanitarnej, a za nim organ odwoławczy, że z uwagi na poczynione ustalenia można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że do zakażenia wirusem SARS-CoV-2, wywołującym schorzenie COVID-19 u uczestniczki postępowania doszło w zakładzie pracy podczas wykonywania przez nią czynności zawodowych w narażeniu na ten czynnik biologiczny.

Zgodzić się więc w pełni należało z oceną orzekających organów, że wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenie lekarskie i dodatkowa opinia z dnia 13 maja 2022 r. są jasno i wyczerpująco uzasadnione w kwestii dokonanego rozpoznania przedmiotowej choroby. Rozpoznana u uczestniczki postępowania choroba zakaźna - COVD-19 - w wyniku przebytego przez nią zakażenia wirusem SARS-CoV-2 mieści się w katalogu chorób zakaźnych lub pasożytniczych albo ich następstw, wymienionych w poz. 26 wykazu chorób zawodowych. Biorąc zaś pod uwagę wyniki wykonanych badań (w tym dodatni wynik testu na COVID-19 u uczestniczki postępowania i narażenie zawodowe oraz jej kontakt z pacjentem, który zachorował na COVID-19, rację mają orzekające organy, że istniały wszelkie podstawy do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej - stan po zakażeniu wirusem SARS-CoV-2.

Nieuzasadniony jest więc w ocenie Sądu zarzut strony skarżącej, że lekarz orzecznik nie rozpoznał u uczestnika postępowania choroby zakaźnej COVID-19, a poprzestał jedynie na potwierdzeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2.

W piśmie z dnia 13 maja 2022 r., będącego opinią uzupełniającą orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 13 grudnia 2021 r., bezsprzecznie stwierdzono, że zakażenie wirusem SARS-CoV-2 jest tożsame z wywołaniem choroby zakaźnej COVID-19 (definicja Światowej Organizacji Zdrowia WHO). Powtórzyć za opinią należy, że mając na uwadze wyniki wykonanych badań, dostarczoną dokumentację medyczną i potencjalne narażenie zawodowe uznano związek przyczynowo-skutkowy między rozpoznaniem choroby a warunkami pracy, co dało podstawę do rozpoznania u ww. choroby zawodowej.

W odniesieniu do zarzutów i wątpliwości strony skarżącej, wysuwanych na etapie postępowania odwoławczego, trafnie wskazał też organ odwoławczy, że w przypadku czynników biologicznych trudno jednoznacznie określić źródło zakażenia, szczególnie gdy przebieg choroby może być bezobjawowy lub skąpoobjawowy, jak w tym przypadku. Na podkreślenie zasługuje fakt, iż wykonany w dniu 4 października 2020 r. u uczestniczki postępowania test PCR na obecność materiału genetycznego wirusa SARS-CoV-2 miała wynik pozytywny, a badanie metodą RT-PCR jest rekomendowane przez Światową Organizację Zdrowia WHO do rozpoznawania infekcji wirusem SARS-CoV-2. Uzyskanie wyniku pozytywnego, szczególnie przy jednoczesnym występowaniu objawów klinicznych, jednoznacznie potwierdza rozpoznanie COVID-19. W trakcie izolacji domowej uczestniczka nie miała węchu i smaku (w dokumentacji medycznej odnotowano występowanie zaburzeń smaku)., zaś w dniu badania orzeczniczego, to jest 14 czerwca 2021 r. uczestniczka zgłaszała upośledzenie funkcji węchu – wzmocnienie niektórych zapachów, omamy węchowe (zapach spalonego plastiku) z towarzyszącymi bólami głowy, ograniczenie wydolności fizycznej. W literaturze powyższe objawy są określane jako objawy chorobowe COVID-19 (vide: Beata Świątkowska, Jolanta Walusiak-Skorupa, Grzegorz Juszczyk, Rafał Gierczyński, Krzysztof Socha, Agnieszka Lipińska-Ojrzanowska w: "Ochrona zdrowia pracujących przed zakażeniem koronawirusem SARS-CoV-2 wywołującym COVID-19 – aktualny stan wiedzy i zalecenia", Medycyna Pracy 2021; 72(1); 69-87).

Dokonaną przez orzekające w sprawie organy ocenę uzasadnienia opinii jednostki orzeczniczej i podjęte w związku z tym działania organów inspekcji sanitarnej ocenić więc należało, zdaniem Sądu, jako wystarczające, kompletne i przekonywujące.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, nie można było skutecznie postawić orzekającym organom zarzutów naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie doszło też do naruszenia przepisów prawa materialnego. Organy w sposób właściwy ustaliły przepisy Kodeksu pracy i rozporządzenia wykonawczego – rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych – które miały zastosowanie w sprawie, prawidłowo je zinterpretowały i zastosowały

Zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 oraz 157 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez niezastosowanie, a w rezultacie pozostawienie w obrocie prawnym decyzji obarczonej, jak twierdzi strona skarżąca, nieważnością z uwagi na niewskazanie w decyzji nazwy choroby zawodowej stwierdzonej u uczestniczki postępowania należało uznać za nieuzasadniony. Zauważyć należy, że organy wskazały bowiem w sposób wyraźny, iż orzekają o stwierdzeniu u uczestniczki choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych, określonych w przepisach w sprawie chorób zawodowych – "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa". Z uzasadnienia decyzji organów obydwu instancji, które pełni niebagatelną rolę, bo wskazuje motywy działania organu administracji publicznej, bezsprzecznie wynika, że orzekały one o stwierdzeniu u uczestniczki postępowania choroby zakaźnej, jaką jest COVID-19. Wprawdzie powinny one wprost wymienić tę jednostkę chorobową, niemniej jednak brak tego nie może być uznany za kwalifikowaną wadę decyzji, skutkującą stwierdzeniem jej nieważności, nie tylko z powodów co dopiero wskazanych, ale również i z tego względu, że wskazana przez stronę skarżącą przesłanka nieważnościowa nie zaistniała. "Uregulowana w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. niewykonalność decyzji zachodzi wówczas, gdy nie ma możliwości technicznych jej wykonania lub istnieją prawne nakazy bądź zakazy, które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji. Niewykonalność prawna oznacza więc brak możliwości zastosowania się do decyzji z uwagi na istniejący w obowiązującym porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostający w sprzeczności z wydaną decyzją. Z kolei niewykonalność faktyczna decyzji to trwała niemożność jej wykonania z pozaprawnych przyczyn obiektywnych o charakterze nieusuwalnym." (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 951/21; LEX nr 3305371). W niniejszym przypadku z taką sytuacją nie mamy do czynienia. Chodzi tu o zastosowanie się do decyzji jej adresata. Kwestie braku wdrożenia przez pracodawcę przewidzianych w przepisach prawa środków zabezpieczających i zapobiegawczych nie mają związku z wykonaniem kwestionowanej decyzji lecz z zastosowaniem się do obowiązujących w tym zakresie przepisów.

W ocenie więc Sądu organ odwoławczy mógł w pełni skorzystać ze swych kompetencji przyznanych mu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i wbrew twierdzeniem strony skarżącej nie naruszył tego przepisu utrzymując prawidłowo w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Skarga nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając kontrolowane decyzje za zgodne z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.