Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 553/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Iwona Maciejuk Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej A. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 oraz ust. 2 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2011 r. nr [...] odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położnej w P. przy placu [...], oznaczonej w momencie wywłaszczenia, jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, a stanowiącej obecnie część działek nr [...] i [...] o powierzchni [...] ha.

Decyzja Wojewody [...] została wydana w następującym stanie sprawy:

Nieruchomość gruntowa położona w P. przy ul. [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha stanowiła własność H. P. Umową z [...] października 1974 r. zawartą w formie aktu notarialnego Rep. [...] nieruchomość ta została, na wniosek [...] Zakładów [...] w P., nabyta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), w związku z przeznaczeniem jej pod budowę kombinatu sportowego. Do aktu notarialnego przedłożono decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] grudnia 1969r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w P. ustalającą lokalizację szczegółową kombinatu sportowego oraz pismo Urzędu Miejskiego w P. Wydziału Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej i Ochrony Środowiska z [...] sierpnia 1974r. stwierdzające, że ważność decyzji o lokalizacji szczegółowej została przedłużona do dnia [...] sierpnia 1976r.

Obecnie na w/w nieruchomość składają się części działek o nr [...] i [...] o pow. [...] ha, stanowiących własność Gminy P. oraz część działki nr [...] stanowiącej własność województwa [...]. Niniejsze postępowanie prowadzone jest w stosunku do nieruchomości stanowiącej własność Gminy P. Wnioskiem z 11 lutego 2011r. A. K. wystąpiła do Prezydenta Miasta P. o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z postanowieniami Sądów Rejonowych w W. i w P. spadkobierczynią po byłej właścicielce nieruchomości H. P. została W. G. (postanowienie z [...] grudnia 1997r. Sądu Rejonowego [...] sygn. akt [...]), a po W. G. – A. K. (postanowienie Sądu Rejonowego w P. z [...] stycznia 1999r. Sygn. akt [...]).

Postanowieniami nr [...] z [...] marca 2011 r. oraz nr [...] z [...] września 2011r. Wojewoda [...] wyznaczył jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej własność Gminy P., oznaczonej jako części działek nr [...], [...] Starostę [...].

Gmina P. jako właściciel nieruchomości zadysponowała nią przeznaczając nieruchomość pod budowę hali widowiskowo – sportowej. Decyzją nr [...] z [...] stycznia 2007r. Prezydent Miasta P. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji p.n. Budowa hali sportowo – widowiskowej z pełnym programem funkcjonalnym na około 3500 miejsc widzów wraz z infrastruktura techniczną: wodociąg, kanalizacja sanitarna i deszczowa, energia elektryczna, sieć cieplna, teletechniczna, oświetlenie terenu, drogi jezdne, powierzchnie utwardzone piesze, zjazdy z ulic: [...], [...], [...], parkingami oraz zagospodarowaniem terenu wokół hali na działkach obejmujących także przedmiotową nieruchomość tj m.in. działki nr [...], [...] w P. W/w decyzja została zmieniona decyzją z [...] sierpnia 2008r. nr [...]. Decyzją Prezydenta Miasta P. z [...] października 2008 r. nr [...], zatwierdzono projekt budowlany i udzielono Gminie P. pozwolenia na budowę hali sportowo - widowiskowej z pełnym programem funkcjonalnym i infrastrukturą techniczną. Obiekt ten został oddany do użytku na podstawie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z [...] listopada 2010 r. Budowa obiektu sportowego zakończyła się w 2010r.

W ocenie organu należy uznać, że cel na realizację którego Skarb Państwa nabył nieruchomość został zrealizowany poprzez wybudowanie dużego obiektu hali widowiskowo – sportowej " [...]" wraz z infrastrukturą towarzyszącą.

Część działki nr [...] zabudowana jest budynkiem hali "[...]" - od strony wschodniej obiektu, wokół budynku położony jest szeroki pierścień pieszo – jezdny. Ponadto na przedmiotowych działkach znajdują się kable energetyczne zasilające latarnie oświetlające teren wokół hali, sieć energetyczna zasilająca halę, sieć wodociągowa, gazociąg, kanalizacja sanitarna i deszczowa, ciągi piesze, trawniki, nasadzenia roślinne. Hala sportowa z infrastruktura techniczną, ciągami pieszymi, trawnikami stanowi jeden spójny kompleks. Infrastruktura techniczna znajdująca się na części dawnej nieruchomości [...], obecnie części działek nr [...] i [...] obsługuje halę sportowo – widowiskową oraz zagospodarowane tereny wokół hali. Jest to infrastruktura, która pozwala realizować hali sportowo – widowiskowej cele, które miał dawniej realizować kombinat sportowy. W następstwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Starosta [...] decyzją z [...] listopada 2011 r. nr [...] odmówił A. K. zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej pierwotnie jako działka nr [...], stanowiącej obecnie część działek nr [...], [...]. Powołując się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 30 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 271/08, Starosta [...] ocenił, iż nie do przyjęcia jest pogląd że nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy cel ten został zrealizowany, ale po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. W konkluzji decyzji organ stwierdził, że zlokalizowana na częściach w/w działek odpowiadających części dawnej nieruchomości nr [...] hala sportowo – widowiskowa oraz infrastruktura techniczna, która jest infrastrukturą niezbędną dla działalności hali sportowo-widowiskowej uniemożliwia zwrot nieruchomości, gdyż bez niej cel analogiczny z celem wywłaszczenia nie mógłby funkcjonować. Nadto podniesiono, iż wniosek o zwrot nieruchomości złożony został w 2011r., a więc już po wybudowaniu obiektu sportowego wraz z infrastrukturą techniczną.

Od decyzji tej odwołanie wniosła A. K. zarzucając organowi naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i procedury administracyjnej.

W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy zakwestionowana decyzję. Organ odwoławczy podniósł, iż wprawdzie w terminach określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie zrealizowano celu wywłaszczenia, jednakże cel ten – a więc wybudowanie obiektu sportowego - został zrealizowany w latach 2007-2010 r. Podzielił on przy tym stanowisko Starosty, że Hala "[...]" jako wielofunkcyjna hala sportowo - widowiskowa wraz z infrastrukturą towarzyszącą realizuje cele kombinatu sportowego (obiektu sportowego), umożliwia bowiem rozgrywanie zawodów w różnych dyscyplinach sportu tj.: piłka ręczna, siatkówka, koszykówka, umożliwia też prowadzenie zajęć treningowych sportowcom różnych dyscyplin, które miał realizować wspomniany kombinat. Infrastruktura techniczna znajdująca się na części dawnej nieruchomości oznaczonej nr działki [...], a obecnie części działek [...] i [...] obsługuje halę sportowo – widowiskową "[...]" oraz zagospodarowane tereny wokół hali. Jest to infrastruktura pozwalająca realizować hali sportowo – widowiskowej cele, które uprzednio miał realizować kombinat sportowy. Podnosił, analogicznie jak organ pierwszej instancji, iż nie do przyjęcia jest pogląd o zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany, choć miało to miejsce z uchybieniem terminów określonych w ww. art. 137 ust. 1 u.g.n. Podzielił również ocenę Starosty, że wniosek o zwrot nieruchomości został złożony dopiero w 2011 r., a więc już po wybudowaniu obiektu sportowego wraz z infrastrukturą techniczną. Odnosząc się zaś do kwestii możliwości zwrotu części nieruchomości, jeśli nie można zwrócić całości, Wojewoda zauważył, że przede wszystkim strona wnioskowała o zwrot całości nieruchomości, a poza tym obecne zagospodarowanie nieruchomości stanowi kompleks infrastruktury technicznej i towarzyszącej niezbędnej do obsługi hali. Z powyższych względów uznał on rozstrzygnięcie starosty za prawidłowe.

Na decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. K. zarzucając je naruszenie:

1) art. 136 ust. 1 i 3 oraz art. 137 § 1 u.g.n. i art. art. 7, 8, 77 § 1 oraz 80 k.p.a.- poprzez niezebranie dowodów i niedokonanie w skarżonej decyzji ustaleń, na jaki konkretny cel nieruchomość została wywłaszczona, aby ustalić, czy nastąpiła przesłanka zbędności, jak i poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń zawartych w odwołaniu uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy;

2) art. 136 § 3 zdanie 1 w zw. z art. 137 § 1 u.g.n. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że realizacja celu wywłaszczeniowego może nastąpić w dowolnym okresie czasu licząc od daty ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu, aby w dacie zwrotu nieruchomości uznać, że cel został zrealizowany, podczas gdy zbędność musi istnieć w dacie orzekania o zwrocie w tym sensie, że w tej dacie musi upłynąć termin 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, gdy nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu oraz termin 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, gdy cel ten nie został zrealizowany;

3) art. 137 ust. 2 ustawy oraz art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie dowodów i niedokonanie w skarżonej decyzji ustaleń, czy cel wywłaszczenia rzekomo zrealizowany, został zrealizowany na całej działce [...], czy też na części i jeżeli na części to niewskazanie powierzchni i granic nieruchomości niewykorzystanej na cel wywłaszczenia, z jednoczesnym poprzestaniem przez organ II instancji na ustaleniach organu I instancji, co stanowiło naruszenia art. 15 k.p.a.;

4) art. 137 ust. 2 u.g.n. Poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że zwrot części nieruchomości jest uzależniony od złożenia wniosku w tym zakresie, niezależnie od wniosku o zwrot całości nieruchomości, podczas gdy wniosek o zwrot całej nieruchomości zawiera w sobie wniosek o zwrot chociaż jej części oraz poprzez błędną jego wykładnie polegającą na przyjęciu, że zwrot części nieruchomości uzależniony jest od możliwości jej samodzielnego zagospodarowania, podczas gdy jest uzależniony od stwierdzenia zaistnienia którejkolwiek z przesłanek z art. 137 ust. 1 ugn;

Zdaniem skarżącej wskazane naruszenia prawa miały wpływ na wynik sprawy, gdyż w efekcie Wojewoda [...] błędnie utrzymał w mocy decyzję o odmowie zwrotu nieruchomości naruszając prawo własności skarżącej.

W obszernym uzasadnieniu skargi umotywowała ona swoje zarzuty, przytaczając poglądy orzecznictwa sądów administracyjnych wyrażane na tle rozpoznawanych skarg w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, w których to orzeczeniach sądy konsekwentnie przyjmowały pogląd, iż oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, jako przesłanki jej zwrotu, należy dokonywać przez pryzmat normatywnej definicji zbędności zawartej w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. W piśmie procesowym z 1 sierpnia 2012 r. skarżąca zakwestionowała ponadto stanowisko organów, wskazujące na tożsamość celu wywłaszczenia (budowa kombinatu sportowego) z faktycznie zrealizowaną na nieruchomości w latach 2008-2010 inwestycją tj. halą sportowo-widowiskowa i infrastrukturą niezbędną do jej obsługi. W jej ocenie pojęcie kombinatu sportowego, przy uwzględnieniu realiów istniejących w dacie wywłaszczenia (a więc rozumianego jako zespół kilku zakładów działających pod wspólnym zarządem związanych ze sobą pod względem organizacyjny i technologicznym) nie może być utożsamiane z jednym obiektem sportowym – jakim jest hala widowiskowo-sportowa. Jak przykład takiego kombinatu skarżąca wskazywała na wybudowane w okresie PRL w K. kombinaty sportowe obejmujące obiekty wzniesione na potrzeby klubu piłkarskiego [...] oraz [...]. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła ona o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 28 września 2012r. skarżąca przedłożyła kopie odpisów wyroków tut. Sądu w sprawach o podobnym stanie faktycznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uregulowane zostały w rozdziale 6 Działu III ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej "u.g.n."). Przepisy te mają odpowiednie zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. - o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 ze zm.), a to w związku z odesłaniem zawartym w art. 216 ust. 1 u.g.n. W myśl art. 136 ust 3 tej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczaniu. Zgodnie zaś z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczaniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczaniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z powyższej regulacji wynika zatem, że podstawą uzyskania zwrotu nieruchomości przez jej dawnych właścicieli jest ustalenie, że inwestycji, która legła u podstaw wywłaszczenia nie rozpoczęto w ciągu siedmiu lat od wywłaszczenia, bądź wprawdzie zaczęto ją realizować, ale nie została ona ukończona pomimo upływu 10 lat od wywłaszczenia. A contrario nieruchomość nie może być uznana za zbędną na cel wywłaszczenia tylko wówczas, kiedy realizacja celu, na który została ona wywłaszczona, została rozpoczęta przed upływem 7 lat od wywłaszczenia nieruchomości i zakończona przed upływem 10 lat od tego dnia (por.: T. Woś, Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Wyd. 4, Lexis Nexis, s. 358; wyroki NSA z 2.06.2011 r. sygn. akt I OSK 1125/11, Lex nr 1082567, z 18.07.2012 r. I OSK 1038/11 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy zaistnienie stanu faktycznego objętego hipotezą norm prawnych zawartych w tym przepisie oraz złożenie wniosku o zwrot nieruchomości, przy jednoczesnym braku zaistnienia negatywnej przesłanki zwrotu nieruchomości określonej w art. 229 u.g.n. (a więc sprzedaży przed 1 stycznia 1998 r. nieruchomości albo ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i ujawnienia go w księdze wieczystej), oraz braku wyłączenia nieruchomości z powszechnego obrotu ze względu na sposób jej zagospodarowania (np. w następstwie urządzenia na niej drogi publicznej) prowadzić musi każdorazowo do uwzględnienia wniosku dawnych właścicieli (ich spadkobierców).

Organem właściwym do orzekania w sprawach zwrotu nieruchomości jest w myśl art. 142 ust. 1 u.g.n starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Przez starostę należy rozumieć zaś także prezydenta miasta na prawach powiatu (art. 4 pkt 9 b1 u.g.n.). Przy czym jeżeli w sprawach tych stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na zasadach określonych w rozdziale 5 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego, o czym stanowi ust. 2 art. 142 powołanej ustawy.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że nieruchomość położona w P. przy ul. [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha obejmująca obecnie teren części działek ew.: nr [...] oraz działki ew. nr [...] umową z [...] października 1974 r. zawartą w formie aktu notarialnego Rep. [...] nabyta została, na wniosek [...] Zakładów [...] w P., na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), w związku z przeznaczeniem jej pod budowę kombinatu sportowego. Poza sporem pozostaje również fakt, że realizacja tego celu w okresach, o których mowa w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. na wywłaszczonej nieruchomości nie została sfinalizowana, ani nawet rozpoczęta.

Istotą sporu jest natomiast to, czy w sytuacji realizacji po upływie terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. inwestycji celu publicznego na wywłaszczonej nieruchomości i złożenia wniosku o zwrot po tej realizacji zaistniały podstawy do odmowy jej zwrotu jak przyjęły organy, czy też nie.

Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela ugruntowany już w orzecznictwie pogląd zgodnie, z którym zrealizowanie na wywłaszczonej nieruchomości celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej, ale po upływie terminów określonych w art. 137 ust. 2 u.g.n., nie stanowi przesłanki uniemożliwiającej jej zwrot pierwotnym właścicielom (ich następcom prawnym). Skoro, bowiem ocenę zbędności nieruchomości, jako przesłanki zwrotu, należy dokonywać wyłącznie przez pryzmat definicji legalnej stanu zbędności zwartej w art. 137 ust. 1 powoływanej ustawy, to żadne inne względy, czy to natury celowościowej czy ekonomicznej nie mogą uzasadniać odmowy uwzględnienia żądania dawnych właścicieli. Nie ma, na gruncie obowiązujących przepisów, podstaw do przyznawania w tym względzie prymatu interesu społecznego nad słusznym interesem strony. Przyjęcie innego rozumienia tego przepisu tj. dopuszczenie realizacji celu wywłaszczenia po upływie ustawowych terminów wypaczałoby w ogóle potrzebę ich ustanawiania w drodze ustawowej i tym samym sens art. 137 omawianej ustawy. Przywołany zaś w skarżonej decyzji pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 30 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 271/08, iż "nie do przyjęcia jest pogląd, że nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy cel ten został zrealizowany, ale po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n." jest odosobniony. Przy czym sformułowany on został na tle szczególnego stanu faktycznego sprawy. Dotyczył on zwrotu nieruchomości, która wywłaszczona została w okresie międzywojennym i cel, na jaki została ona wówczas przez Państwo przejęta, zrealizowany został na kilkadziesiąt lat przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie może, więc on być w żadnym wypadku miarodajny dla niniejszej sprawy, gdzie cel publiczny zrealizowany został na wywłaszczonym gruncie po upływie 11 lat od wejścia w życie ww. ustawy.

Kwestia daty złożenia wniosku o zwrot nieruchomości przez następcę prawnego dawnej właścicielki, nie ma w niniejszej sprawie wpływu na ocenę jego zasadności. Nie można, bowiem przyjąć, jak zdają się zakładać organy (choć nie zostało to wprost wyartykułowane w uzasadnieniach decyzji), że w niniejszej sprawie zaistniał skutek przewidziany w art. 136 ust. 5 u.g.n., a więc wygaśnięcia uprawnienia do żądania zwrotu nieruchomości, z uwagi na niezłożenie w tym przedmiocie wniosku w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu. Przede wszystkim, aby mógł rozpocząć bieg ww. termin, o zamiarze przeznaczenia nieruchomości na inny cel i możliwości jej zwrotu właściwe organy – przez które, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy oraz województwa, rozumieć należy organy wykonawcze tych jednostek samorządowych (por. art. 4 pkt 9 u.g.n.) – winny zawiadomić wszystkich współwłaścicieli lub ich spadkobierców. Wynika to wprost z art. 136 ust. 2 powołanej ustawy, w którym ustanowiono obowiązek informowania o powyższych okolicznościach "poprzedniego właściciela lub spadkobiercę". Zważyć jednocześnie należy, że organem informującym o zbędności nieruchomości i możliwości ubiegania się o jej zwrot był jedynie Zarząd Województwa [...] i to w stosunku do działek nie wchodzących w skład nieruchomości objętych żądaniem zwrotu w sprawie niniejszej. Organ wykonawczy Gminy P. będącej właścicielem działek nr [...] i [...], obowiązku określonego w art. 136 ust. 2 u.g.n. w ogóle nie wykonał.

Skoro nie doszło do skutecznego poinformowania osoby uprawnionej przez właściwy organ o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia i możliwości ubiegania się o jej zwrot, to przy zgłaszaniu w tym przedmiocie stosownego żądania, skarżąca nie była ograniczona jakimkolwiek terminem, co oznacza, że mogła go złożyć w dowolnym czasie. Takiego ograniczenia, poza wyjątkiem określonym w art. 136 ust. 5 u.g.n., przepisy tej ustawy nie ustanawiają. Mając zaś na względzie to, że w niniejszej sprawie cel, na jaki wywłaszczono nieruchomość nie został zrealizowany w terminach określonych w art. 137 ust. 1, odmowa zwrotu tej nieruchomości, w sposób oczywisty narusza art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 powołanej wyżej ustawy. Te okoliczności przesądzają o zasadności formułowanych w tym zakresie zarzutów skargi i konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody [...] jak też poprzedzającej ją decyzji Starosty [...]. W tym stanie rzeczy spór o to czy zrealizowana, po upływie terminu z art.137 ust. 1 u.g.n., na nieruchomości inwestycja mieści się ze względu na swój charakter w celu określonym w decyzji wywłaszczeniowej, jak twierdzą organy, czy też nie, jak utrzymuje strona, ma charakter czysto akademicki i pozostaje bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Błędny jest też pogląd artykułowany przez organy obu instancji, iż zwrot części nieruchomości uzależniony jest od złożenia odrębnego wniosku w tym zakresie, niezależnie od wniosku o zwrot całości nieruchomości. Bez wątpienia wniosek o zwrot całej nieruchomości zawiera w sobie żądanie zwrotu, chociaż jej części – a maiori ad minus.

Na marginesie podnieść należy, iż Wojewoda [...] wydając zaskarżoną decyzję wskazał, jako podstawę prawną przepis art. 138 § 1 ust. 1 oraz ust. 2 kpa, podczas gdy przepis ten nie zawiera ustępów a punkty, przy czym powołane uregulowania wzajemnie się wykluczają.

Wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają się do rozpoznania wniosku skarżącej, przy uwzględnieniu oceny prawnej w tym wyroku zawartej, a następnie wydania stosownej decyzji, o której mowa w art. 142 ust. 1 u.g.n., uzasadnionej zgodnie z dyrektywami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.

-----------------------

1