Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 238/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4, art. 15 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6 pkt 8, art. 101 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 25
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...] a Prezydentem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku C. S. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta [...] jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 2 listopada 2011 r., Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Burmistrza [...], wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość powstałego pomiędzy Burmistrzem [...] a Prezydentem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku C.S. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że w dniu 26 października 2015 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęło pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przekazujące wniosek C.S. z dnia 12 października 2015 r. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej. Z przekazanych akt sprawy wynika, że C.S. wymeldował się w dniu 20 października 2015 r. z ostatniego stałego miejsca pobytu w T., ul. [...] i wyprowadził się do miejscowości L. ul. [...]. W ocenie Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] C.S. jest jednak osobą bezdomną, a adres wskazany w L. ul. [...] był miejscem czasowego zameldowania, do dnia 30 czerwca 2015 r., B.S. syna C.S. B.S. jest również osobą bezdomną, korzysta z pomocy Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w formie zasiłku na zakup posiłku lub żywności od dnia 1 marca 2015 r. do dnia 31 marca 2016 r. W ocenie organu wnioskującego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wniosek C.S. powinien być rozstrzygnięty przez Prezydenta [...], jako organ ostatniego miejsca zameldowania C.S.

W odpowiedzi udzielonej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] w piśmie z dnia 9 grudnia 2015 r. wskazano, że w sprawie ma zastosowanie art. 101 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163, ze zm.) – dalej u.p.s. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują bowiem, że obecnie miejscem zamieszkania C.S. jest Gmina [...]. Tam mieszka, a biorąc pod uwagę obecny stan zdrowia oraz brak możliwości powrotu do Miasta [...] z Gminą [...] wiąże zamiar stałego pobytu. Z treści przesłanego przez wnioskodawcę, przy piśmie z dnia 22 października 2015 r. kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że C.S. mieszka wraz z synem B.S. w lokalu wynajętym na podstawie umowy najmu. Przedmiotowy lokal posiada łazienkę, WC oraz wszystkie podstawowe meble i sprzęty. Tym samym, w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 101 ust. 1 w zw. z art. 6 pkt 8 u.p.s. i art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego wskazujący, tj. że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T. nie jest i nie był w dniu składania wniosku właściwym organem do rozpatrzenia sprawy C.S., który nie jest osobą bezdomną, a właściwym w sprawie jest Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) – dalej ppsa, wynika m.in., że Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spór o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi. W rozpatrywanej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość między Burmistrzem [...], z upoważnienia którego działa Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] a Prezydentem [...], które to organy nie mają wspólnego organu wyższego stopnia, dlatego właściwym do jego rozstrzygnięcia jest Naczelny Sąd Administracyjny.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia jest zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.).

W ocenie Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] C.S. jest osobą bezdomną. Z Kwestionariusza Rodzinnego Wywiadu Środowiskowego sporządzonego przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] i opatrzonego dwiema datami: 19.10.2015 r. oraz 20.10.2015 r. wynika zaś, że C.S. zamieszkał w L. w jednopokojowym lokalu zamieszkiwanym dotychczas przez jego syna B.S. na zasadach najmu, który to lokal znajduje się w budynku mieszkalno-użytkowym.

Przepisy u.p.s. nie zawierają definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", dlatego konieczne jest odwołanie się do art. 25 kodeksu cywilnego, który stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, w myśl którego na prawną konstrukcję zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w określonej miejscowości oraz zamiar stałego pobytu. O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, chodzi zatem o aktualne centrum życiowej działalności człowieka. Przez "zamiar" w szczególności należy zaś rozumieć wolę wewnętrzną, ujawnianą np. w oświadczeniach osoby zainteresowanej.

W przesłanych aktach sprawy znajduje się wniosek C.S. z dnia 22.09.2015 r. o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej [...] w T., co oznacza, że C.S. nie miał zamiaru stałego pobytu w L., lecz wyraził zamiar dalszego pobytu na terenie miasta T. Z dołączonych do akt sprawy wywiadów środowiskowych wynika ponadto, że C.S. zamieszkiwał u swojej córki w T., gdzie był zameldowany na pobyt stały, ale córka przewiozła swojego ojca do swojego brata B. do L. i tam go pozostawiła, na co jej brat B. nie wyrażał uprzednio zgody. Następnie córka C.S. wymeldowała go z pobytu stałego w T.

Przestawione okoliczności faktyczne wykluczają zatem uznanie, aby C.S. miał zamiar stałego pobytu w miejscowości L., dlatego jego pobytu w pokoju wynajmowanym przez jego syna w L. nie można traktować jako miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 kc. Tym samym należy uznać, że C.S. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., ponieważ nie posiada obecnie miejsca stałego zameldowania, a miejsce ostatniego pobytu u syna nie jest miejscem jego zamieszkania. To oznacza, że organem właściwym do rozpatrzenia jego wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej - zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. - jest Prezydent [...], jako organ właściwy dla osoby bezdomnej, skoro ostatnim miejscem zameldowania C.S. na pobyt stały było Miasto [...].

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.