Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1126/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 24 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 276
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 144 ust. 1, art. 178, art. 185
journal: Dz.U. 2020 poz 1228
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tj

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Karina Gniewek-Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2021 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości M. F. – osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania wypisów z rejestru gruntów - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P. W. - syndyka masy upadłości M. F. - osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, dalej "skarżący", jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...], dalej "WINGiK", z [...] września 2020 r. nr [...] odmawiająca wydania M. F. wypisu z rejestru gruntów.

Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, że wnioskiem z [...] czerwca 2020 r. (data wpływu do organu) M. F. zwróciła się do Starosty [...], dalej "Starosta", m.in. o wydanie wypisu z rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych nr 342 i 805, położonych w obrębie [...].

Pismem z [...] lipca 2020 r. nr [...] Starosta poinformował wnioskodawczynię, że prawo własności działek ewidencyjnych nr 342 i 805 wpisane jest na rzecz osoby prawnej i w związku z powyższym wezwał ją do uzupełnienia wniosku poprzez wykazanie interesu prawnego, uprawniającego do otrzymania wypisu z rejestru gruntów dla przedmiotowych działek.

W dniu [...] lipca 2020 r. do organu zwrócił się adwokat P. S., działający jako syndyk masy upadłości M. F. - osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, z prośbą o pilne rozpoznanie wniosku o wydanie dokumentów geodezyjnych podając, że M. F figuruje w księdze wieczystej jako właściciel przedmiotowych działek i to samoistnie przesądza o wykazaniu interesu prawnego do uzyskania wypisu z rejestru gruntów oraz wypisów z mapy ewidencyjnej dla działek nr 342 i 805.

Następnie Starosta zawiadomieniem z [...] lipca 2020 r. nr [...] poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego z wniosku M. F. w zakresie wydania wypisu z rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych nr 342 i 805 oraz zawiadomił strony o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji.

W odpowiedzi na zawiadomienie "A", dalej "Spółka", pismem z [...] lipca 2020 r. poinformowała organ o nabyciu własności działek nr 342 i 805 na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 12 marca 2014 r. sygn. akt [...]. Jednocześnie wyjaśniła, że nie uregulowała spraw związanych z wpisem do ksiąg wieczystych w związku z czym istnieje rozbieżność pomiędzy stanem faktycznym, a stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej.

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Starosta orzekł o odmowie wydania M. F. wypisu z rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych nr 342 i nr 805 położonych w obrębie ewidencyjnym [...], jednostka ewidencyjna [...].

W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji adwokat P.S. występujący jako syndyk masy upadłości Pani M. F. - osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, zarzucił naruszenie art. 24 ust. 5 i 3 i art. 24 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 276 ze zm., dalej "P.g.ik."). Ponadto wskazał, że księgom wieczystym przysługuje domniemanie prawdziwości ujawnionych danych oraz rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2020 r. WINGiK, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 P.g.ik., utrzymał w mocy decyzję Starosty z [...] sierpnia 2020 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy P.g.i.k. w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się również: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania, 2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1.

W art. 24 ust. 5 P.g.ik. jednoznacznie wskazano, iż starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy P.g.i.k. na żądanie: 1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis; 2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis; 2a) operatorów: a) sieci, w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych; b) systemu przesyłowego, systemu dystrybucyjnego oraz systemu połączonego, w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne; 3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1 -2a, które mają interes prawny w tym zakresie.

Zapisy w ewidencji gruntów jak i ujawnienie prawa własności w księdze wieczystej mają charakter deklaratoryjny co oznacza, że wpisy te są wtórne w stosunku do stanu prawnego. Wprawdzie, zgodnie z księgą wieczystą nr [...] prawo własności działek nr 342 i 805 wpisane jest na rzecz M. F. na podstawie postanowienia o przysądzeniu własności wydanego przez Sąd Rejonowy w [...] z 19 czerwca 2007 r. sygn. akt [...], jednak w przedmiotowej sprawie stan prawny działek nr 342 i 805 został ujawniony na podstawie bardziej aktualnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 12 marca 2014 r. sygn. akt [...] o przysądzeniu własności nieruchomości, które podlega wykonaniu jako prawomocne. Z jego treści wynika, że właścicielem działek ewidencyjnych objętych wnioskiem jest Spółka.

Zgodnie z art. 999 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm.), prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów. W ww. księdze wieczystej w dziale III wpisane zostało ostrzeżenie o niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, w której prawo własności wpisane jest na rzecz M. F., a rzeczywistym stanem prawnym zabezpieczając roszczenia Spółki. Takie ostrzeżenie, stosownie do art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2204) wyłącza rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. W uchwale siedmiu sędziów z dnia 18 maja 2010 r., III CZP 134/09 (OSNC 2010, Nr 10, poz. 131) wskazano, że powództwo przewidziane w art. 10 ust. 1 ww. ustawy jest jedyną drogą umożliwiającą trwałe i skuteczne wobec wszystkich obalenie domniemania, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje. Ponadto możliwe jest podważanie tych domniemań także w innych postępowaniach, w których rzeczywisty stan prawny nieruchomości ma znaczenie jako przesłanka zgłaszanych żądań lub obrony przed nimi, jednak wówczas skutki obalenia domniemania ograniczają się do tego postępowania i jego stron, nie uzasadniając zmiany treści wpisów figurujących w księdze.

W przedmiotowym postępowaniu zasadnym było podważenie ustanowionego domniemania z uwagi na to, że w ewidencji gruntów i budynków prawo własności wpisane było na rzecz Spółki na podstawie orzeczenia Sądu Rejonowego w [...] z 12 marca 2014 r., które zobowiązywało organy, urzędy oraz osoby, aby postanowienia tytułu niniejszego wykonały. Orzeczenie to podlegało wykonaniu jako prawomocne. Ponadto Spółka w piśmie z 28 lipca 2020 r. poinformowała, że nabyła na własność działki ewidencyjne nr 342 i 805 oraz złożyła w Sądzie Rejonowym w [...] dokumenty niezbędne do zmiany właściciela w księdze wieczystej.

Dane o charakterze przedmiotowym jak informacje o gruntach, budynkach i lokalach są jawne i powszechnie dostępne (art. 24 ust. 2 P.g.ik.), jeśli zaś chodzi o dane o charakterze podmiotowym wskazane w art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 P.g.ik., stosownie do art. 24 ust. 5 są danymi, do których dostęp jest ograniczony. Podstawą udostępnienia danych podmiotowych z ewidencji gruntów i budynków, informacji zawierających dane osobowe wpisanych tam podmiotów, a także wydania wypisów z operatu ewidencyjnego zawierającego takie dane, może być jedynie żądanie podmiotów wymienionych w przytoczonym wyżej art. 24 ust. 5 P.g.ik. Wnioskodawca nie jest żadnym z podmiotów wymienionych w art. 24 ust 5 P.g.k., a w szczególności podmiotem posiadającym interes prawny w objętym wnioskiem zakresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący zaskarżając powyższą decyzję w całości, zarzucił jej naruszenie:

1. art. 24 ust. 5 i 3 P.g.ik., poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że M F., pomimo faktu, że w dalszym ciągu widnieje jako właściciel przedmiotowych działek w dziale II księgi wieczystej urządzonej dla przedmiotowej nieruchomości, nie ma interesu prawnego w uzyskaniu dostępu do wnioskowanych wypisów i wyrysów,

2. art. 24 ust. 2 i 4 P.g.ik. przez ich niezastosowanie i nieudzielenie informacji zawartych w operacie ewidencyjnym, które są jawne i każdy może żądać ich udostępnienia z zastrzeżeniem ust. 5 wyżej wskazanego przepisu.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych i rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu wskazano, że interes prawny M. F w wydaniu wypisu rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych nr 342 i 805 jednoznacznie wynika z faktu, że jest ona ujawniona jako właściciel w dziale II przedmiotowej księgi wieczystej. Ze względu na fakt, że księgi wieczyste są jawne i przysługuje im domniemanie prawdziwości ujawnionych danych to, że w operacie ewidencji gruntów i budynków, jako właściciel działek ewidencyjnych nr 342 i 805 figuruje osoba prawna, ma dla wniosku o wydanie dokumentów drugorzędne znaczenie. Stanowisko takie jest uzasadnione z uwagi na fakt, że wpis właściciela w operacie ewidencji gruntu i budynków nie ma żadnej mocy powszechne obowiązującej (w przeciwieństwie do wpisów zawartych w księdze wieczystej).

Wbrew ocenie organu I instancji wpis ostrzeżenia o niezgodności między stanem prawnym nieruchomości, a rzeczywistym stanem prawnym nie ma znaczenia dla oceny interesu prawnego skarżącego, bo nie do organu I instancji należy ewentualna ocena zasadności powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a do sądu wydającego rozstrzygnięcie w takiej sprawie. Ponadto ostrzeżenie zostało wpisane jeszcze w 2014 r. w czasie kiedy toczyło się postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone, a zatem nie można automatycznie przyjmować, że nabywca nieruchomości tj. Spółka podejmie jakiekolwiek czynności niezbędne do ujawnienia ich w dziale II księgi wieczystej. Dopóki tak się nie stanie, M. F. w dalszym ciągu widnieje jako właściciel przedmiotowych nieruchomości, których dotyczy wniosek o wydanie wypisu z rejestru gruntów, z uwagi na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. Ponadto ewentualne ostrzeżenie w dziale III księgi wieczystej może prowadzić do powstania sytuacji, w której nie dojdzie do skutecznego przeniesienia prawa własności, jednakże kwestia ta winna być poza zainteresowaniem organu I instancji, którego zadaniem jest wydanie wnioskowanych dokumentów. Okoliczność, że o dokumenty geodezyjne, niezbędne do kontynuowania postępowania upadłościowego (w tym ewentualnej sprzedaży składnika masy upadłości) ubiega się właściciel ujawniony w księdze wieczystej przesądza o istnieniu interesu prawnego uprawniającego do wydania żądanych dokumentów.

W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym został zawarty w skardze a żadna ze stron postępowania nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Po rozpoznaniu sprawy w przedstawionych wyżej aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że biorąc pod uwagę zgromadzone w aktach sprawy dowody, w ocenie Sądu uczestnikiem postępowania była także M. F.. To ona w dniu [...] czerwca 2020 r. złożyła wniosek o wydanie jej wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej dla działek nr ewidencyjny 342 i 805 w [...] We wniosku zaznaczyła, że jest właścicielem gruntów, których dotyczy wniosek.

Z akt sprawy wynika, że dnia 20 stycznia 2020 r. Sąd Rejonowy w [...], Wydział V Gospodarczy ogłosił upadłość w stosunku do dłużniczki M. F. – osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 185 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1228, dalej "P.u.") ogłoszenie upadłości nie ma wpływu na zdolność prawną oraz zdolność do czynności prawnych upadłego. Zdolność prawna to zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków. Przysługuje ona każdemu człowiekowi od chwili urodzenia (art. 8 § 1 kodeksu cywilnego). Zdolności do czynności prawnych nie posiada osoba, która nie ukończyła lat 13 oraz osoby całkowicie ubezwłasnowolnione (art. 12 kodeksu cywilnego).

Zgodnie z art. 144 ust. 1 P.u. po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Z ust. 2 wynika, że postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.

Stosownie do art. 178 P.u. syndyk może żądać od organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego potrzebnych informacji dotyczących majątku upadłego.

Z dokumentów znajdujących się w zasobie Starosty wynika, że właścicielem nieruchomości, których dotyczył wniosek jest "A" (dalej też Spółka). Prawo własności tych nieruchomości Spółka nabyła w wyniku egzekucji z nieruchomości sygn. KM 367/12 prowadzonej przeciwko dłużniczce M. F.. Postanowieniem z dnia 12 marca 2014 r., sygn. [...] Sąd Rejonowy w [...] Wydział I Cywilny przysądził własność nieruchomości położonych w [...] o numerach ewidencyjnych 342 i 805 objętych [...] na rzecz nabywcy "A" i nakazał wydanie przez dłużniczkę M. F. na rzecz nabywcy – ww Spółki ww nieruchomości w stanie wolnym od osób i rzeczy prawa dłużników reprezentujących. Postanowienie powyższe zostało zaopatrzone w klauzulę wykonalności dnia [...] lipca 2014 r. z zaznaczeniem, że podlega wykonaniu jako prawomocne.

W toku postępowania przed organem I instancji Spółka ujawniona na podstawie ww orzeczenia Sądu w ewidencji jako właściciel podała, że nie uregulowała spraw związanych z wpisem do ksiąg wieczystych i "wobec tego istnieje sprzeczność pomiędzy stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a stanem faktycznym". Poinformowała o złożeniu w Sądzie Rejonowym w [...] dokumentów niezbędnych do dokonania zmian w księdze wieczystej.

W księdze wieczystej Kw nr [...] urządzonej dla nieruchomości oznaczonych jako działki 342 i 805 w P. w dziale II jako właściciel figuruje M. E. F. Jak wynika z wydruku z treści księgi wieczystej wpisana została na podstawie postanowienia o przysądzeniu własności Sądu Rejonowego w [...] Wydział I Cywilny z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. [....]. W dziale III pod poz. Lp. 4 wpisane jest ostrzeżenie o niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej, w której prawo własności wpisane jest na rzecz wnioskodawczyni a rzeczywistym stanem prawnym jako zabezpieczenie roszczenia "A". Wbrew twierdzeniom syndyka podstawą wpisu ostrzeżenia były ujęte pod pozycjami 44 i 45 w dokumentach będących podstawą wpisu – przepis art. 62613 § 1 k.p.c., który nakazuje sądowi z urzędu dokonanie wpisu takiego ostrzeżenia, jeżeli dostrzeże niezgodność stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym - wpisu dokonano dnia 14 grudnia 2016 r. (44) oraz związane z tym postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt [...] złożone także 14 grudnia 2016 r. (45).

Syndyk masy upadłości M. F. – osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej zgłosił się do sprawy przed organem I instancji po wystosowaniu do wnioskodawczyni wezwania do wykazania interesu prawnego uprawniającego do wydania jej żądanych dokumentów. W wezwaniu z 3 lipca 2020 r. Starosta przytoczył przepis art. 24 ust. 5 P.g.ik. Syndyk do swego wniosku o pilne rozpoznanie złożonego wniosku załączył kopię postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] Gospodarczy z dnia 20 stycznia 2020 r. sygn. [...].

Jak wynika z art. 24 ust. 5 P.g.ik. Starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 (tj. właścicieli nieruchomości), oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie:

1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniony zbiór danych lub wypis;

2) organów administracji publicznej oraz podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniony zbiór danych lub wypis,

2a) operatorów:

a) sieci, w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych,

b) systemu przemysłowego, systemu dystrybucyjnego oraz systemu połączonego, w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne;

3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1 – 2a, które mają interes prawny w tym zakresie.

Kwestią zasadniczą było więc ustalenie czy w świetle brzmienia ww przepisu oraz będąc w posiadaniu dokumentu urzędowego, który był podstawą ujawnienia danych Spółki jako właściciela działek, których dotyczył wniosek, organ miał obowiązek wydania wypisu z rejestru gruntów osobie, która jest ujawniona jako właściciel w księdze wieczystej, mimo treści postanowienia o przysądzeniu własności.

Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie znane są poglądy wyrażane w orzecznictwie uznające, że wobec brzmienia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2204, dalej "u.k.w.h.") domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym i że "z tej przyczyny organ administracji nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej". Zgodnie z tym stanowiskiem, zasada wyrażona w art. 3 ustawy wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach. Wpis do księgi wieczystej – po myśli art. 6266 k.p.c. – jest bowiem orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy i organy. Z uwagi na to oraz ze względu na przepis art. 3 ust. 1 u.k.w.h. organ nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej.

W okolicznościach sprawy, według Sądu, nie może ono jednakże znaleźć zastosowania. Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny badając zgodność z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP przepisu art. 3 u.k.w.h. w wyroku z dnia 21 lipca 2004 r., sygn. SK 57/2003 (OTK ZU 2004/71, poz. 69), podzielając poglądy orzecznictwa i doktryny – zasada jawności materialnej ksiąg wieczystych nie wyklucza obalenia wynikającego z tego przepisu domniemania. Trybunał za prawidłowe uznał wyrażane w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądy, że nigdzie nie została wyrażona zasada, że dowód przeciwko treści wpisu może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Jak wskazał, domniemanie z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. można obalić w każdym postępowaniu w oparciu o wszelkie środki dowodowe. Wzruszenie tego domniemania prawnego można dokonać w każdym postępowaniu, w którym ocena prawdziwości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu.

Według Sądu z uwagi na brzmienie art. 24 ust. 5 P.g.ik. i treść posiadanych przez Starostę w zasobie dokumentów domniemanie zostało obalone i wobec posiadanych dowodów organ musiał tę okoliczność uwzględnić. W kontrolowanym postępowaniu wnioskodawczyni domagała się wydania jej wypisu z rejestru gruntów, wskazując we wniosku siebie jako właściciela nieruchomości, których ten wniosek dotyczył. Syndyk poparł żądanie wniosku odwołując się do zapisów w dziale II księgi wieczystej, gdzie rzeczywiście M. F. figuruje jako właściciel – na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. [...] o przysądzeniu własności. Prawo własności zostało ujawnione w tej księdze wieczystej w dniu 28 grudnia 2010 r. Jak wynika ze znajdującego się w aktach zawiadomienia o zmianie Dz [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., Starosta [...] w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 12 marca 2014 r., sygn. [...] dokonał zmiany w ewidencji gruntów – dotyczącej jednostki rejestrowej gruntowej 2483 obejmującej działki ewidencyjne 342 i 805 w [...]. Zmiana ta dotyczyła właśnie właściciela: przed zmianą figurowała tam M. E.F., po zmianie "A".

Domniemanie z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. jest domniemaniem, które można obalić. W sytuacji, gdy organ dysponuje prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...], sygn. [....] o przysądzeniu własności, gdzie jako dłużnik figuruje osoba ujawniona jako właściciel w dziale II księgi wieczystej na podstawie dokumentów urzędowych z daty wcześniejszej niż to postanowienie, w ocenie Sądu, wobec brzmienia art. 24 ust. 5 P.g.ik. oraz art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego ("k.p.c.") musi tę okoliczność uwzględnić. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. prawomocne orzeczenie Sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Starosta, który już dysponuje takim prawomocnym orzeczeniem Sądu nie może więc uchylić się od jego respektowania, wyłącznie na tej podstawie, że w księgach wieczystych nie został dotychczas ujawniony aktualny właściciel. Skoro przepis art. 24 ust. 5 pkt 1 P.g.ik. uprawnia organ do udostępnienia danych ewidencji gruntów i budynków zawierających dane właścicieli, oraz wydawania wypisów z operatu ewidencyjnego, zawierających takie dane na żądanie właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniony zbiór danych lub wypis, wnioskodawczyni występowała z wnioskiem wskazując, że czyni to jako właściciel, a organ dysponował dokumentem urzędowym – prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego stwierdzającym, że w toku egzekucji z nieruchomości wnioskodawczyni – dłużniczki – poprzednio wpisanej w ewidencji jako właściciel nieruchomości, inny podmiot uzyskał prawo własności, to brak podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji. Z uwagi na to, że wypis z rejestru gruntów obejmuje dane, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.ik., przepis art. 24 ust. 2 i 4 P.g.ik. nie miał zastosowania, gdyż zachodził przypadek z ust. 5 tego przepisu, który wyłącza ich stosowanie.

Nie miało natomiast znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, że ostrzeżenie wpisane w dziale III księgi wieczystej wyłącza rękojmię wiary publicznej unormowaną w art. 5 u.k.w.h. Jest to inna instytucja aniżeli jawność materialna ksiąg wieczystych. Dotyczy bowiem czynności prawnych, a to nie wchodziło w zakres sprawy.

Biorąc pod uwagę ujawniony przez syndyka cel uzyskania m.in. wypisu z rejestru gruntów – tj. zamiar zbycia nieruchomości w toku postępowania upadłościowego osoby, która – jak wynika z prawomocnego i wykonalnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] [....] kilka lat temu przestała być właścicielem działek objętych wnioskiem, takie okoliczności nie uzasadniały także przyjęcia posiadania przez wnioskodawczynię interesu prawnego, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 3 P.g.ik.

Z powyższych względów skargę należało oddalić jako bezzasadną na podstawie art. 151 P.p.s.a.