Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 501/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 156 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 25 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miejskiej Kraków od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 394/19 w sprawie ze skargi Gminy Miejskiej Kraków na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 lipca 2019r., sygn. akt I SA/Wa 394/19, oddalił skargę Gminy Miejskiej Kraków na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy

Zaskarżoną decyzją [...] z [...] stycznia 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2018 r. znak [...] stwierdzającą nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody Małopolskiego z [...] lutego 2009 r. znak [...] dotyczącej nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej Kraków – P., obręb nr [..., przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...].. Podstawą stwierdzenia nieważności w/w decyzji Wojewody Małopolskiego z 2009 r. było ustalenie, że w dacie mającej miejsce z mocy samego prawa komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r., nieruchomość nią objęta nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Organ ustalił powyższe w oparciu o postanowienie o sygn. I Ns 1629/14 z dnia 3 września 2015 r., którym Sąd Rejonowy w Wałbrzychu I Wydział Cywilny uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 28 lutego 2008 r., wydane w sprawie o sygn. akt l Ns 393/07, na mocy którego uprzednio ustalono własność Skarbu Państwa jako dziedziczącego w/w nieruchomość z mocy ustawy.

Wobec tego – zdaniem Ministra – nie została spełniona przesłanka komunalizacji z mocy prawa, a zatem decyzja Wojewody Małopolskiego z [...] lutego 2009 r. w sposób rażący narusza art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.).

Na w/w decyzję z [...] stycznia 2019 r. Gmina Miejska Kraków – Prezydent Miasta Krakowa – wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:

1) art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a., poprzez błędną wykładnię i zastosowanie,

2) art. 77 § 1 w związku z art. 7 k.p.a., poprzez niewyczerpujące i niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez niepodjęcie wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;

3) art. 6 k.p.a. w związku z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przy wydawaniu decyzji komunalizacyjnej z [...] lutego 2009 r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a ocena spornej decyzji winna być dokonywana w aspekcie zgodności z przepisami oraz stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie orzekania. Wskazano, że skoro w dacie wydawania w/w decyzji funkcjonowało w obrocie prawnym postanowienie sądu, z którego wynikało, że Skarb Państwa jest spadkobiercą w/w nieruchomości, w stosunku do której Wojewoda prowadził postępowanie administracyjne i które stanowiło podstawę do wydania decyzji komunalizacyjnej, to decyzji z 2009 r. nie można zarzucić oczywistego, tzn. niebudzącego żadnych wątpliwości naruszenia określonego przepisu prawa, bo tego rodzaju naruszenie musi wynikać wprost z decyzji, a nie z okoliczności zaistniałych już po jej wydaniu. Gmina zarzuciła też, że spadkobiercy po M. J. D. nie ujawnili w księdze wieczystej swoich praw do w/w nieruchomości, zatem winni się liczyć z negatywnymi skutkami cywilnoprawnymi, jak również administracyjnoprawnymi takiego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Powołanym na wstępie wyrokiem z 18 lipca 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Zdaniem Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że wobec wyeliminowania z obrotu postanowienia sądu powszechnego, dającego Skarbowi Państwa tytuł do spornej nieruchomości – w dniu 27 maja 1990 r. Skarbowi Państwa nie przysługiwało do niej prawo własności, w konsekwencji nie mogła ona być objęta nabyciem z mocy prawa przez gminę w trybie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy. Zasadnie zatem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2009 r. jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną, rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Sąd wskazał, że jakkolwiek w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego III CZP 46/07 z dnia 9 października 2010 r. wskazano, że w przypadku stwierdzenia, że dane mienie nie stanowiło własności Skarbu Państwa, postępowanie komunalizacyjne powinno być wznowione – to jednak następnie kwestia ta została wyjaśniona w wiążącej wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12, w której NSA uznał, że "stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.". Zdaniem Sądu orzeczenie to ma przełożenie na stan faktyczny niniejszej sprawy i należy je przez analogię stosować także do orzeczenia Sądu, które zostało następnie uchylone, a które pierwotnie stanowiło podstawę wydania kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym decyzji. Dlatego też, w ocenie Sądu, ten zarzut skargi nie mógł zostać uwzględniony, zatem nie można też przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd wskazał, ponadto, że jeśli chodzi o samo działanie Wojewody orzekającego w 2009 r., to nie można mu zarzucić, że wówczas naruszył on prawo, jednak ostatecznie ex post okazało się, że w/w decyzja była wadliwa.

Od powyższego wyroku, Gmina Miejska Kraków – Prezydent Miasta Krakowa złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej "p.p.s.a."), wobec braku uchylenia zaskarżonej decyzji, mimo wykazania przez skarżącego naruszenia takich przepisów prawa materialnego jak:

- art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 32, poz. 191 z późn. zm.), poprzez przyjęcie, iż późniejsze uchylenie tytułu prawnego w postaci prawa własności do nieruchomości Skarbu Państwa, pozbawia Gminę możliwości nabycia tego prawa z mocy ustawy jw.

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., wobec braku uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, mimo wykazania przez skarżącego naruszenia przez Sąd – w stopniu, mającym istotny wpływ na wynik sprawy – takich przepisów prawa procesowego, jak:

- art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a., poprzez błędną wykładnię i zastosowanie,

- art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez niewyczerpujące i niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, w szczególności zaś, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

- art. 6 kpa w związku z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wprawdzie nabycie spadku następuje z chwilą jego otwarcia, czyli śmierci spadkodawcy, jednakże dopiero stwierdzenie nabycia spadku stanowi dokument, na podstawie którego spadkobierca może wykazać swoje prawa do spadku. Wskazano, że istnieje szereg sytuacji, w których krąg spadkowy ulega zmianie, w wyniku których osoby wchodzące w krąg spadkowy de facto nie nabywają go. Zatem do czasu zmiany lub uchylenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, to osoba nim się legitymująca jest uznawana przez wszystkie podmioty za spadkobiercę. Podniesiono również, że zmiana lub uchylenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku ma skutek prawny wobec podmiotów trzecich od momentu dokonania zmiany bądź uchylenia, o czym świadczy art. 1028 K.c.

Skarżąca kasacyjnie Gmina podkreśliła, że w postępowaniu nieważnościowym ocenie organów podlega decyzja w stanie prawnym i faktycznym obowiązującym w dacie jej wydania. Oznacza to, że dla oceny decyzji nie są istotne przepisy prawa materialnego i stan sprawy z daty stwierdzenia nieważności, lecz przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji, w istniejącym wówczas stanie faktycznym. Zdaniem Gminy, Wojewoda Małopolski przeprowadził postępowanie prawidłowo i nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Ustalając stan faktyczny i prawny oparł się na pozostającym w obrocie prawnym prawomocnym postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, z którego jednoznacznie wynikało, że spadek po M. J. D. nabył Skarb Państwa. Tym samym, był on właścicielem nieruchomości w dniu [...] lutego 2009 r. co oznaczało, iż został spełniony warunek, o którym mowa w ustawie z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka postępowania – K. S. – S., reprezentowana przez adwokata – wniosła o:

1) wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

2) oddalenie skargi kasacyjnej – w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw,

3) rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym,

4) zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika postępowania kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono, że aby art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych mógł mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, to w momencie wejścia w życie w/w przepisów, sporna nieruchomość położona w Krakowie przy ul. [...], musiałaby stanowić własność Skarbu Państwa, podczas, gdy takowa sytuacja absolutnie nie miała miejsca. Wskazano, że w momencie wejścia w życie przywoływanych przepisów, prawo własności do spornej nieruchomości należało do spadkobierców M. (M.) D., a to przez wzgląd na zapadłe przed Sądem Rejonowym w Wałbrzychu z dnia 27 listopada 1967r., postanowienie, na mocy którego spadek po M. D. nabyła w całości jego żona K. D. (z d. C.) – prababka uczestniczki K. S. Z powyższego względu, postanowieniem z dnia 3 września 2015 r., Sąd Rejonowy w Wałbrzychu uchylił postanowienie z dnia 28 lutego 2008 r. (sygn. akt I Ns 393/07) na mocy którego Skarb Państwa miał nabyć spadek po zmarłym M. (M.) D.

Zwrócono uwagę, że już w 2008 r., zarówno Skarb Państwa oraz prowadzący postępowanie Sąd Rejonowy w Wałbrzychu, znajdowali się w posiadaniu istotnych informacji na temat tego, kto ówcześnie był prawowitym właścicielem spornej nieruchomości. Podkreślono, że do akt sprawy zostało dołączone pismo, w którym spadkobierczyni, K. S.-S. zwracała się do Sądu z zapytaniem m.in. o to, czy kiedykolwiek toczyło się postępowanie spadkowe po zmarłym M. (M.) D., wskazując, że K. D. (żona zmarłego M. D.), jest jej prababcią. Niestety, zainteresowana K. S.-S. nigdy nie otrzymała odpowiedzi w sprawie. W ocenie uczestniczki, Sąd Rejonowy w Wałbrzychu postanowieniem z dnia 28 lutego 2008 r. dopuścił się naruszenia prawa, ponieważ w momencie jego wydania w obrocie prawnym funkcjonowało już prawomocne postanowienie Sądu Powiatowego w Wałbrzychu z dnia 27 listopada 1967 r. stwierdzające, że spadek po zmarłym M. (M.) D. nabyła w całości jego żona K. D. z domu C. Po jej śmierci sporną nieruchomość na podstawie kolejnych postanowień dziedziczyli właściwi spadkobiercy. W ocenie uczestniczki niezbędnym więc było wyeliminowanie orzeczenia, które zostało wydane z naruszeniem prawa, które, ograniczało prawa jednostek będących prawowitymi spadkobiercami. Zdaniem uczestniczki nie można więc uznać, że sporna nieruchomość kiedykolwiek stanowiła własność Skarbu Państwa, w myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Wobec tego przepis ten nie może mieć zastosowania.

Uczestniczka stwierdziła, że Wojewoda Małopolski w decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. rozporządził nieruchomością, co do której w świetle stanu faktycznego nie miał prawa podejmować decyzji. Zdaniem uczestniczki, przy zachowaniu należytej staranności wyżej wskazany organ nie wydałby takiej decyzji, bowiem przy dostatecznym zbadaniu stanu faktycznego możliwe było dotarcie do postanowienia Sądu Powiatowego w Wałbrzychu z dnia 27 listopada 1967 r. (Ns 652/67), w którym w sposób jednoznaczny określono spadkobiercę spornej nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna zawiera zarzuty oparte na obu podstawach określonych w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., z tym że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, a takimi niewątpliwie są art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. i art.156 §2 k.p.a., zostały powiązane z zarzutem naruszenia art.145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który dotyczy uchylenia decyzji w powodu naruszenia przepisów postępowania. Tego ostatniego przepisu Sąd I instancji nie stosował, nie mógł go też tym samym naruszyć. Ta sama uwaga dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Podstawę wyrokowania stanowił natomiast, nie wskazany w skardze kasacyjnej, jako naruszony art.151 p.p.s.a.

Odnośnie do zarzutów naruszenia art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. autor skargi kasacyjnej wskazał, że polegają one na niewyczerpującym i niedostatecznie zebranym i rozpatrzonym materiale dowodowym, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zarzutów tych nie rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w szczególności nie wskazano na czym polega niedostateczne zebranie materiału dowodowego. Tak ogólnikowo sprecyzowane zarzuty nie mogły być uwzględnione.

Istota sprawy sprowadza się zatem do oceny zasadności zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego art.156 §1 pkt 2 k.p.a. i art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 32, poz. 191 z późn. zm.), zwanej też ustawą komunalizacyjną. Chodzi zatem o dokonanie oceny, czy Wojewoda Małopolski wydając decyzję komunalizacyjną dopuścił się rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art.156 §1 pkt 2 k.p.a.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do:

1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego,

2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego,

3)zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1

- staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Powyższy przepis wyraża generalną zasadę, że skomunalizowane może zostać wyłącznie mienie stanowiące własność państwową. Komunalizacja dotyczy tylko mienia publicznego, następuje w niej bowiem przejście tytułu własności ze Skarbu Państwa na rzecz samorządu terytorialnego. Istotną jest też data – 27 maja 1990 r. To na tę datę ustala się, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Wielokrotnie w orzecznictwie podkreślano, że pojęcie "należące do" użyte w powołanym przepisie oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w znaczeniu prawnym, a nie tylko w sensie faktycznym. Dysponowanie, czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym, nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na stwierdzenie, że majątek ten należy do dysponenta, czy zarządcy. Pojęcia "dysponowanie" i "zarządzanie" nie są bowiem tożsame z pojęciem "należy do", które w samym zakresie semantycznym wskazuje na aspekt prawnorzeczowy. Zatem sformułowanie "należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego" oznacza przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym (rozumianym jako posiadanie określonego tytułu prawnego), a nie tylko w sensie faktycznym. Stanowisko judykatury dotyczące tej kwestii jest utrwalone (por. uchwała Trybunału Konstytucyjnego z 9 grudnia 1992 r., sygn. W 13/91, publ. OTK 1992, Nr 2, poz. 37). Należy też podkreślić, że decyzja komunalizacyjna mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa wydana w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Wobec tego, ustalenie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. musi być w sposób oczywisty oparte o obowiązujące w tym dniu przepisy.

W przedmiotowej sprawie Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. orzekł o nabyciu z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Kraków nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Wydając tę decyzję Wojewoda powołał się na wpis Skarbu Państwa do księgi wieczystej [...] dokonany na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt I Ns 393/07 stwierdzającego, że spadek po M. J. D. nabył Skarb Państwa. Postanowieniem z dnia 3 września 2015 r. wydanym w trybie art. 679 k.p.c. Sąd Rejonowy w Wałbrzychu uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w Wałbrzychu sygn. I Ns 393/07 z dnia 28 lutego 2008 r. i odrzucił wniosek.

Zauważyć przy tym trzeba, iż z akt sprawy wynika, że w obrocie prawnym cały czas istniało postanowienie Sądu Powiatowego w Wałbrzychu Wydział Niesporny z dnia 27 listopada 1967 r., sygn. akt Ns 652/67, stwierdzające, że spadek po M. D., zmarłym w dniu 17 sierpnia 1967 r., na podstawie ustawy, nabyła w całości jego żona K. D. z domu C. Należy zaznaczyć, że akta administracyjne niniejszej sprawy potwierdzają, że M. J. D. i M. D. to ta sama osoba (k- 29 v. akt adm.). Ponadto z odpisu treści księgi wieczystej wynika, że M. D. został wpisany do księgi wieczystej na podstawie postanowienia Sądu Grodzkiego w Wałbrzychu o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 19 grudnia 1947 r.

Wobec tego należy stwierdzić, że niezależnie od skutków prawnych, jakie wywołuje postanowienie wydane w trybie art.679 k.p.c. przedmiotowa nieruchomość na dzień 27 maja 1990 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ale od dnia 17 sierpnia 1967 r. (data śmierci M. D.) stanowiła własność spadkobiercy M. D., czyli K. D. Zgodnie bowiem z art. 925 K.c., spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, zaś spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 K.c.) Takie natomiast mienie nie mogło podlegać komunalizacji, jako niebędące ogólnonarodowym (państwowym), a więc takim, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy.

Nie jest rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej badanie zawinienie lub braku zawinienia organu przy wydawaniu decyzji komunalizacyjnej. Rzeczą organów administracji i sądu administracyjnego orzekającego w sprawach dotyczących decyzji komunalizacyjnych jest ocena, czy zachodziły przesłanki do orzeczenia o komunalizacji mienia wymienione w wyżej przytoczonym art.5 ust.1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Skoro nie spełniona została podstawowa przesłanka, przedmiotowa nieruchomość nie należała w sensie prawnym do Skarbu Państwa, lecz stanowiła własność osoby fizycznej, to tym samym decyzja orzekająca o komunalizacji dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano się na art.1028 k.c., art.1025 §2 k.c. i art.679 k.p.c., lecz naruszenia żadnego z tych przepisów nie powołano w zarzutach skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest zaś zarzutami skargi kasacyjnej i orzeka w granicach tych zarzutów ( art.183 §1 p.p.s.a.). Zwrócić uwagę jedynie należy na to, że skarżący kasacyjnie powołuje się na skutki, jakie wywołuje postanowienie Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 3 września 2015 r. wydane w trybie art. 679 k.p.c., gdy tymczasem od 1967 r. w obrocie prawnym pozostaje niezmienione do chwili obecnej postanowienie Sądu Powiatowego w Wałbrzychu Wydział Niesporny z dnia 27 listopada 1967 r., sygn. akt Ns 652/67, stwierdzające, że spadek po M. D., zmarłym w dniu 17 sierpnia 1967 r., na podstawie ustawy, nabyła w całości jego żona K. D. z domu C.

Nie są zatem zasadne podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art.5 ust.1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej i art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. Tym samym nie można uwzględnić zarzutu naruszenia art. 18 ust.1 ustawy komunalizacyjnej, który stanowi, że wojewoda wydaje decyzje w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa, w sprawie jego przekazania - w zakresie unormowanym ustawą. Jest to jedynie przepis określający kompetencję wojewody do wydania decyzji, ale w przypadku spełnienia przesłanek uprawniających do komunalizacji mienia.

Nie jest wiadome z jakich powodów wskazano w skardze kasacyjnej na naruszenie art.156 § 2 k.p.a., gdyż tego zarzutu nie rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej i nie podano na czym miałoby polegać naruszenie wskazanego przepisu. Art.156 §2 k.p.a. określa przeszkody stwierdzenia nieważności decyzji ( upływ czasu oraz nieodwracalne skutki prawne). Upływ czasu dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art.156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a., zaś podstawę stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej w niniejszej sprawie stanowił art.156 §1 pkt 2 k.p.a. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało też aby zachodziły nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art.156 § 2 k.p.a.

Art.190 ust.1 stanowi, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Nie jest zatem wiadome na czym miałoby polegać naruszenie tego przepisu w niniejszej sprawie.

Nie naruszono także art.6 k.p.a., gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2, orzekł jak w sentencji. Odnośnie do wniosku uczestniczki postępowania zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny może zasądzić koszty postępowania kasacyjnego w razie oddalenia skargi kasacyjnej jedynie na podstawie art.204 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez: 1) organ - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę; 2) skarżącego - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Przepis ten nie przewiduje zatem zwrotu tego rodzaju kosztów poniesionych przez uczestnika postępowania. Z tych względów brak jest podstawy prawnej do uwzględnienia wniosku o zasądzenie na rzecz K. S. – S. poniesionych kosztów postępowania kasacyjnego.