Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 451/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 7 ust. 1, ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 19 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Grosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aleksandra Banasiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2019 roku sprawy ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze i odmowy jego przyznania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] roku, nr [...]. A.B.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 451/19

U Z A S A D N I E N I E

S. J. w dniu 10 lipca 2018 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie A.J. W składzie rodziny wskazał: S.J. (wnioskodawcę), A.J. (córkę), A. J. (żonę), M.J. (córkę).

Prezydent Miasta P., po rozpatrzeniu powyższego wniosku, uznał, że zostały wypełnione kryteria określone w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci i decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] przyznał S.J. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko A.J. w wysokości 500,00 zł miesięcznie, na okres od 2018-10-01 do 2019-09-30.

W dniu 15 października 2018 r. do organu I instancji wpłynęło zaświadczenie z dnia 10 października 2018 r. A Sp. z o. o., z którego wynika, że M. J. (członek rodziny wnioskodawcy) była zatrudniona na umowę zlecenie na czas określony od dnia 1 sierpnia 2018 r. do 31 października 2018 r. i z tego tytułu za miesiąc wrzesień 2018r. otrzymała wynagrodzenie w wysokości 614,19 zł netto.

Prezydent Miasta P. pismem z dnia 16 października 2018 r. nr [...] zawiadomił S.J. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego. W odpowiedzi na powyższe S. J. pismem z dnia 24 października 2018 r. poinformował organ I instancji, iż w związku ze stanem zdrowia, pełnoletnia ucząca się córka M. J. podjęła decyzję o rozpoczęciu pracy w weekendy. Tym samym on wystąpił z wnioskiem do pracodawcy o zmniejszenie wymiaru czasu pracy 1/2 etatu. Pracodawca zgodził się, co skutkowało utratą części wynagrodzenia. W jego ocenie zmiana ta skutkuje utratą dochodu.

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...], na podstawie art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, uchylił decyzję [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. orzekającą o przyznaniu S. J. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A.J. na okres od 2018-10-01 do 2019-09-30 w związku ze zmianą sytuacji dochodowej rodziny wnioskodawcy skutkującą przekroczeniem kryterium dochodowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania S.J. decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu I instancji w całości.

Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] wznowił z urzędu postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2018r. nr [...].

S. J. pismem z dnia 15 stycznia 2019 r. ponownie opisał swoją sytuację zdrowotną oraz potwierdził argumenty dotyczące utraty dochodu w związku ze zmianą wymiaru czasu pracy. Do pisma załączył zaświadczenie lekarskie z dnia 6 września 2018 r., wniosek z dnia 31 lipca 2018 r. o udzielenie urlopu bezpłatnego na okres od dnia 1 sierpnia 2018 r. do dnia 14 sierpnia 2018 r., wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy od dnia 1 września 2018 r. oraz aneks do umowy o pracę zawarty z pracodawcą B.

Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniewego, Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił w całości własną ostateczną decyzję z dnia [...] r. nr [...] i odmówił przyznania S. J. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. J. w okresie od 2018-10-01 do 2019-09-30.

Odwołanie od powyższej decyzji, do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w terminie prawem przewidzianym złożył S. J. Odwołujący się zakwestionował ustalenia organu I instancji w zakresie podjęcia zatrudnienia przez córkę M. J. Ponadto podnosi, że na jego wniosek pracodawca zmniejszył mu wymiar czasu pracy. W konsekwencji czego zmniejszeniu uległo także jego wynagrodzenie. W ocenie wnioskodawcy zmniejszenie wymiaru czasu pracy u tego samego pracodawcy jest utratą dochodu.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ II instancji wyjaśnił, że podstawę do wznowienia postępowania przez Prezydenta Miasta P. stanowił art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. dotyczący nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi I instancji. Podstawą do wznowienia postępowania był fakt, strona nie poinformowała, że członek rodziny wnioskodawcy - M. J. w dniu 1 sierpnia 2018 r. zawarła umowę zlecenie z A Sp. z o. o. Okoliczność ta istniała w dniu wydania decyzji tj. w dniu [...] sierpnia 2018 r. i ma istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci' w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

W myśl art. 2 pkt 20 w/w ustawy ilekroć w ustawie mowa o uzyskaniu dochodu -oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, e) rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, g) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego, h) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, i) uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Na podstawie art. 2 pkt 21 w/w ustawy ilekroć w ustawie mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Stosownie do brzmienia art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5). Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia stanowiącego podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. organ I instancji zasadnie wznowił postępowanie w sprawie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie A. J., bowiem w związku z brzmieniem art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci zgodnie z którym świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł w związku z tym zawarcie umowy zlecenia przez członka rodziny, a w konsekwencji uzyskanie dochodu z tego tytułu w miesiącu wrześniu 2018 r. w wysokości 614,19 zł jest okolicznością istotną mającą wpływ na wynik sprawy. Dochód osiągnięty z tytułu umowy zlecenia jest dochodem w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Doliczenie tego dochodu do dochodu rodziny powoduje, że dochód na osobę w rodzinie wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie w okresie zasiłkowym 2018/2019 rozpoczynającym się od dnia 1 października 2018 r. Bezspornie zatem wnioskowane świadczenie nie przysługuje od początku okresu zasiłkowego tj. od dnia1 października 2018 r.

Dochód rodziny wnioskodawcy ustalony w oparciu o weryfikację danych o dochodach systemie informatycznym Ministerstwa Finansów, weryfikację informacji o składkach na ubezpieczenie zdrowotne i zaświadczenia z dnia 10 października 2018 r. A Sp. z o. o. przedstawia się następująco:

- dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w 2017 r. – ustalony na podstawie Weryfikacji danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów i Weryfikacji informacji o składkach na ubezpieczenie zdrowotne ZUS Pani A. J. w wysokości 16.037,10 zł:

- dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w 2017 r. – ustalony na podstawie Weryfikacji danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów i Weryfikacji informacji o składkach na ubezpieczenie zdrowotne ZUS w wysokości 5.250,32 zł.

Ustalony na podstawie art. 7 ust. 2 w związku z art. 2 pkt 20 lit c) ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci – S. J. podjął zatrudnienia od dnia 12 września 2017 r.

- dochód nieopodatkowany z tytułu ulgi na dzieci 672,26 zł;

- dochód uzyskany w miesiącu wrześniu 2018 r. M. J. w wysokości 614,19 zł.

(16.037,10 zł+ 672,26 zł): 12 miesięcy = 1.392,45 zł

(5.250,32 zł: 4 miesiące) = 1.312,58 zł

1.392,45 zł + 1.312,58 zł + 614,19 zł = 3.319,22 zł

3.319,22 zł: 4 osoby = 829,81 zł

Mając powyższe na względzie Kolegium stwierdziło, iż dochód na osobę w rodzinie Strony wynosi 821,83 zł i przekracza ustawowe kryterium wynikające z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity Dz. U. z

2018 r. poz. 2134 z późn. zm.), zatem prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko A. J. w okresie od października 2018 r. Stronie nie przysługuje.

Odnosząc się do argumentów wnioskodawcy dotyczących zmniejszenia wymiaru czasu pracy u tego samego pracodawcy Kolegium wskazało, iż ustawodawca w art. 2 pkt 19 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wprost wskazuje, że z utratą zatrudnienia mamy do czynienia w przypadku rozwiązania stosunku pracy, a nie zmianą jego wymiaru czy też zmianą wynagrodzenia. Powyższe potwierdza także art. 7 ust. 3 a w/w ustawy zgodnie, z którym przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą. Konsekwencją powyższego jest, że rozwiązanie stosunku pracy w wymiarze 1 etatu i nawiązanie kolejnego z tym samym pracodawcą na 1/2 etatu w okresie krótszym niż 3 miesiące nie powoduje, że mamy do czynienia z dochodem utraconym w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Dodać także należy, iż gdyby przyjąć że każda zmiana w ramach trwającego stosunku pracy w tym zmiana wymiary czasu pracy, zmiana dochodu miała wpływ na prawo wnioskodawcy do świadczeń to wnioskodawca byłby zobowiązany każdorazowo do zgłoszenia organowi tej zmiany, a organ przyznający świadczenie do przeliczenia dochodu na podstawie art. 7 ust. 1 w/w ustawy (utrata dochodu związana ze zmianą wymiaru czasu pracy lub zmniejszeniem wynagrodzenia w związku z urlopem bezpłatnym, nieotrzymaniem premii czy też innego składnika wynagrodzenia) i art. 7 ust. 3 w/w ustawy (uzyskanie dochodu związane ze zwiększeniem wymiaru czasu pracy lub zwiększeniem wynagrodzenia w związku z wypłatą premii, nagrody lub innego składnika wynagrodzenia. Wyjaśnić także należy, iż ustawodawca nie uzależnia nabycia prawa do świadczenia wychowawczego od stanu zdrowia członków rodziny wnioskodawcy. Wyjątek stanowi orzeczenie o niepełnosprawności dziecka wnioskodawcy. W takim przypadku ma zastosowanie art. 5 ust. 4 w/w ustawy zgodnie z którym jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1200,00 zł.

Reasumując, wnioskodawcy nie przysługuje świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko w rodzinie A. J., bowiem dochód na osobę w rodzinie S.J. po doliczeniu dochodu uzyskanego z tytułu umowy zlecenia zawartej w dniu 1 sierpnia 2018 r. przez M. J. z miesiąca wrześniu 2018 r. w wysokości 614,10 zł wynosi 829,81 zł. Tym samym przekracza kryterium dochodowe wynikające z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W konsekwencji wnioskodawca nie spełnia warunków do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. J. podniósł, że organ nie dołożył żadnej staranności w swoim postępowaniu i całkowicie błędnie stwierdził iż jego córka M. J. podjęła zatrudnienie od dnia 01.08.2018 r. Od momentu złożenia wniosku w dniu 10.07.2018 r. do dnia 08.08.2018 r., w którym podjęto decyzję żaden z członków rodziny skarżącego nie podjął zatrudnienia. Nie mógł więc poinformować organu o czymś, co nigdy nie zaistniało. Z dokumentów wynika że umowa zlecenia NR [...] została zawarta 30.07.2018 r., czyli po złożeniu wniosku i w żadnym punkcie nie gwarantowała, iż zleceniobiorca w czasie trwania umowy będzie wykonywał inną pracę zarobkową. Należy zaznaczyć że inna praca zarobkowa oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych (art. 2 ust. 1 pkt 11 u.p.z.). Z przytoczonego przepisu wynika że samo podpisanie umowy nie oznacza podjęcia innej pracy zarobkowej. Pierwsze wykonanie usług (zleconych czynności) nastąpiło w dn. 15.08.2018 r., tj. 7 dniu po podjęciu decyzji [...]. Oznacza to iż do dnia podjęcia decyzji przez organ córka M. J. nie osiągała dochodów w rozumieniu ustawy. Organ nie uznał za utratę dochodu straty z tytułu utraconej części wynagrodzenia wynikającej z obniżenia wymiary czasu pracy do 1/2 etatu. Skarżący podkreślił, że jest osobą mocno schorowaną, ma wielokrążkową dyskopatię odcinka szyjnego i lędźwiowego kręgosłupa, choroba ta ze względu na ból przewlekły, jak i nagły mocno ogranicza go w pracy. Z tego powodu od sierpnia 2015 roku ma orzeczenie o niepełnosprawności. Konieczne były częste zwolnienia i wzięcie urlopu na podreperowanie zdrowia. By ulżyć w pracy i jednocześnie utrzymać na podobnym poziomie budżet domowy, dorosła ucząca się córka M. J. powzięła decyzję o rozpoczęciu pracy w weekendy. Tym samym ja mogłem wystąpić z wnioskiem do pracodawcy o zmianę warunków pracy z całego na pół etatu, motywując prośbę stanem zdrowia. Pracodawca zgodził się, co skutkowało oczywiście utratą części wynagrodzenia. W wyniku tych zdarzeń można orzec że sytuacja materialna mojej rodziny uległa pogorszeniu, czego organy wydające decyzje nie wzięły pod uwagę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) stanowią, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) p.p.s.a., tj. w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności konieczne jest wskazanie, że wznowienie postępowania administracyjnego stanowi obok postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jeden z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Jednocześnie należy wyjaśnić, iż postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. Wszczynając postępowanie w sprawie wznowienia postępowania z urzędu w pierwszej fazie organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji, bada, czy istnieją ustawowe przesłanki wznowienia określone enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. Spełnienie wskazanego wymogu skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, które w drugiej fazie stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.).

Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania oznacza, że organ zmierza do merytorycznego rozpoznania sprawy, które może zakończyć się wyłącznie jednym z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 k.p.a. W oparciu o ten przepis organ może wydać decyzję: 1) odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.), albo 2) uchylić decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia i orzec na nowo co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), albo 3) stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, gdy występują przesłanki negatywne określone w art. 146 § 1 i 2 k.p.a. wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 151 § 2 k.p.a.).

W kontrolowanej przez Sąd sprawie organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2019 r. jako podstawę wznowienia postępowania przyjął art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W uzasadnieniu organ przyjął, że "15 października 2018 r. do Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej w P. wpłynęło zaświadczenie A sp. z o.o. z dnia 10 października 2018 r., w której od dnia 1 sierpnia 2018 r. podjęła zatrudnienie M. J.". Jednocześnie organ stwierdził, że "w dniu składania wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego skarżący nie poinformował organu o fakcie podjęcia zatrudnienia przez członka rodziny i wysokości dochodu uzyskanego z tytułu podjęcia tego zatrudnienia". Okoliczności te stanowiące podstawę wznowienia, jak stwierdził organ, istniały w chwili wydawania decyzji, a nie były mu znane w dniu jej wydawania. Powyższe stanowisko podzieliło następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., dając temu wyraz w zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy wskazaną powyżej decyzję organu I instancji.

W ocenie Sądu powyższe stanowisko organów w kwestii zakwalifikowania wskazanej okoliczności jako okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania i uchylenie pozytywnej dla skarżącego decyzji z dnia [...] r. z powodu ujawnienia nowej okoliczności – podjęcia zatrudnienia przez córkę skarżącego nie zasługuje na aprobatę.

Przede wszystkim podkreślić należy, że w świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. "nowe okoliczności faktyczne", a także "nowe dowody", mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, o ile są istotne dla sprawy, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające więc w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 766/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oznacza to tym samym, że warunek znaczenia "nowych okoliczności" lub "nowych dowodów", należy rozważać na gruncie przepisów materialnych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Tymi zaś w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm.), które uzależniają przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko od spełnienia przesłanki w postaci kryterium dochodowego.

Rozważania należy rozpocząć od wskazania, że w myśl art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Jednocześnie w myśl art. 2 pkt 1 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. W odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci definiuje pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, a przy definicji dochodu odsyła do przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy), która z kolei zawarta jest w art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Definicja pojęcia "utrata dochodu" została zawarta w art. 2 pkt 19 ustawy. Z kolei definicja "uzyskania dochodu" została zawarta w art. 2 pkt 20 ustawy.

Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 2 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Rokiem tzw. bazowym jest w przedmiotowej sprawie rok 2017, co nie jest w sprawie kwestionowane.

Organy administracji uznały, że w sprawie znajdzie zastosowanie art. 7 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Za dochód na potrzeby powyższego przepisu uznano kwotę uzyskaną przez M. J. "w miesiącu wrześniu 2018 r." w wysokości 614,19 zł.

Powyższe stało się przyczyną ponownego przeliczenia dochodów rodziny skarżącego. I tak, dokonując ponownego przeliczenia dochodów w rodzinie skarżącego organy wzięły pod uwagę fakt zawarcia w dniu 30 lipca 2018 r. umowy między M. J. a A sp. z o.o. "Umowa-zlecenie" obejmowała okres 1 sierpnia – 31 października 2018 r. Natomiast jak wynika z zaświadczenia wystawionego przez spółkę A M. J. uzyskała wynagrodzenie za miesiąc wrzesień 2018 r. w dniu 8 października 2018 r. W aktach sprawy brak jakichkolwiek materiałów, z których wynikałoby, że córka skarżącego osiągnęła kolejny dochód w ramach zawartej umowy ani czy M. J. kontynuowała pracę zarobkową. Organy administracji poprzestały zatem na uzyskaniu informacji o jednorazowym uzyskaniu dochodu za miesiąc wrzesień 2018 r. i nie podjęły działań zmierzających do ustalenia, czy córka skarżącego kontynuowała pracę zarobkową, mimo że decyzja organu I instancji zapadła [...] stycznia 2019 r., a więc od uzyskania udokumentowanego dochodu upłynęło kilka miesięcy. Powyższe zaniechanie niewątpliwie jest wynikiem tego, że przy interpretacji art. 7 ust. 3 ustawy organy orzekające pominęły końcowe sformułowanie w nim zawarte, a mianowicie wskazanie, że dochód uzyskany ma być uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Oznacza to, że dochód uzyskany za wrzesień 2018 r. mógłby rzutować na sytuację dochodową rodziny, gdyby był uzyskiwany w dalszym ciągu w okresie, na jaki zostało ustalone świadczenie, a taki fakt nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym w niniejszej sprawie.

W przedmiotowej sprawie przeliczając dochody rodziny uprawniające do przyznania prawa do świadczenia organy ograniczyły się jedynie do analizy sytuacji dochodowej rodziny skarżącego w miesiącu wrześniu 2018 r., a więc ograniczyły się do jednego miesiąca. Oznacza to, że organy dopuściły się naruszenia art. 7 ust. 3 ustawy, Tymczasem ustalenia związane z dochodem, w tym dochodem na osobę w rodzinie osoby wnioskującego, mają szczególne znaczenie, albowiem od spełnienia kryterium dochodowego wskazanego w art. 5 ust. 3 ustawy, uwarunkowane jest przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Organ administracji ma więc obowiązek ustalenia i rozważania stanu faktycznego w możliwie najdokładniejszy sposób, dokonania subsumcji, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wnikliwie rozważone i ocenione. Niezachowanie powyżej wskazanych zasad, powoduje, jak wskazano to wyżej, że decyzja organu nosi cechy dowolności. Dokonując oceny pod tym względem wydanych w sprawie decyzji, Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy nie ustaliły sytuacji dochodowej rodziny skarżącego na tyle wnikliwe, aby wynik tych ustaleń mógł odzwierciedlać realne dochody uzyskane na osobę w rodzinie skarżącego.

Reasumując powyższe rozważania należy uznać, że dochód uzyskany za wrzesień 2018 r. przez córkę skarżącego – jako istotna dla sprawy nowa okoliczność - mógłby rzutować na sytuację dochodową rodziny, gdyby był uzyskiwany w dalszym ciągu od października 2018 r. do końca okresu, na jaki ustalone było prawo do świadczeń, a występowania takich okoliczności w sprawie organy nie ustaliły.

W tej sytuacji uznać należało, że w realiach rozpoznawanej sprawy organy obu instancji bez większej refleksji przyjęły, że skoro córka skarżącego uzyskała jednorazowy dochód (materiał dowodowy nie wskazuje, aby nie był jednorazowy) z tytułu umowy zlecenia, to automatycznie wystąpiła w sprawie nowa okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania i uchylenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. wraz z orzeczeniem o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.

Na kanwie powyższych rozważań należało zatem przyjąć, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zw. z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 149 § 2 k.p.a., a konsekwencji art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., które niewątpliwie miały istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że organy w sposób nieuprawniony odmówiły znaczenia okolicznościom wskazywanym przez skarżącego odnośnie do utraty przez niego części uzyskiwanego dochodu na skutek zmiany warunków pracy.

Jak wynika z akt sprawy od dnia 1 września 2018 r. skarżący z uwagi na stan zdrowia uzyskał zmianę warunków pracy w zakresie czasu pracy (1/2 etatu) i wysokości wynagrodzenia (1.050 zł).

Organy powołując się na art. 2 pkt 19 i art. 7 ust. 3a ustawy uznały, że nie znajdują w sprawie zastosowania przepisy dotyczące utraty dochodu, a z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić.

Zagadnieniem, które wymaga rozważenia w realiach rozpoznawanej sprawy jest więc wykładania pojęcia "utraty dochodu". W orzecznictwie sądowym, które Sąd orzekający w pełni podziela, przyjmuje się, że nie chodzi jedynie o utratę zatrudnienia w całości, ale dla przyjęcia utraty dochodu wystarczająca jest utrata zatrudnienia w części, np. wskutek zmniejszenia wymiaru czasu pracy i płacy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1728/17, skoro "utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" czyli "strata, zanik, ubytek" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest zdarzeniem powodującym, że określona osoba przestaje uzyskiwać jakikolwiek dochód, bądź też powodującym, że jej dotychczasowy dochód ulega częściowemu zmniejszeniu, to nie sposób wiązać tego pojęcia wyłącznie z całkowitym ustaniem prawnego stosunku zatrudnienia. W pojęciu tym będą mieściły się wszelkie zmiany związane z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływające na zmniejszenie jej dochodów".

Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 maja 2019 r., II SA/Ol 293/19, iż zmiana wysokości wynagrodzenia, nawet w razie utrzymania ciągłości stosunku pracy, może być odczytywana jako utrata dochodu w rozumieniu art. 2 ust. 19 lit. c ustawy. Takie rozumienie omawianego przepisu znajduje potwierdzenie w wykładni celowościowej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze ma na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych. Nie powinno budzić wątpliwości, że przepisy określające przesłanki warunkujące uzyskanie prawa do zasiłku rodzinnego powinny być wykładane w sposób pozwalający realizować ustawowy cel tego świadczenia, a zatem zaspokajanie potrzeb dziecka w zakresie adekwatnym do aktualnej sytuacji finansowej osoby ubiegającej się o tego rodzaju świadczenie. Aktualna sytuacja finansowa determinowana jest nie tylko nawiązaniem lub rozwiązaniem stosunku pracy bądź podjęciem lub zakończeniem zatrudnienia w inny sposób, lecz również wszelkimi zmianami związanymi z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływającymi na zmniejszenie jej dochodów.

W ocenie Sądu nie zasługuje na akceptację stanowisko Kolegium, że z utratą zatrudnienia mamy do czynienia wyłącznie w przypadku rozwiązania stosunku pracy, a nie zmianą jego wymiaru czy też zmianą wynagrodzenia. Nie można by podzielić także poglądu, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 7 ust. 3a ustawy. Aby organ mógł zastosować przepis art. 7 ust. 3a ustawy musi zaistnieć nie tylko kontynuacja zatrudnienia u tego samego pracodawcy, ale też kontynuacja w uzyskiwaniu dochodu rozumianego jako dochód z tej samej wysokości. Tymczasem skarżący nie podjął zatrudnienia u tego samego pracodawcy na tych samych warunkach i nie uzyskał dochodu w tej samej wysokości. Chcąc zatem ponownie ustalać dochód rodziny skarżącego organy nie powinny abstrahować od faktu, że od września 2018 r. skarżący uzyskuje inny (niższy) dochód niż w 2017 r. Tym samym należało również uznać, że dokonana przez organy orzekające w sprawie niewłaściwa wykładnia art. 7 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 19 lit. c, art. 7 ust. 3a ustawy skutkowała nieprawidłowym ustaleniem dochodu rodziny skarżącego.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ administracyjny zastosuje się do powyższej oceny prawnej, przeprowadzi rzetelne postępowanie wyjaśniające w kontekście wystąpienia w sprawie przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i podejmie rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa znajdującym w niej zastosowanie, rozważając przy tym zwłaszcza kwestię zasadności weryfikacji decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z regulacją art. 107 § 3 k.p.a. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

dc