Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2742/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 26 maja 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Maria Kwiecińska ( spr.) Asesor sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant: ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2006 rok przy udziale sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymiaru cła I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Bejgerowska /-/ T.M. Geremek /-/ M. Kwiecińska T.M. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] skierowaną do Agencji Celnej "A" w R. ( Oddziału "A" sp. z o.o. w W.) Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 207 § 1 i § 2, art. 210 § 1 i § 5 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U. Nr 137, poz. 926 z 1997r. ze zm.), art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia [...] o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz.U. nr 41, poz. 365 z 2002r.) art. 246 § 4, art. 250 § 3, art. 262 ustawy Kodeks celny, w nawiązaniu do decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] Nr [...], Nr [...] oraz Nr [...] którymi dokonano ponownego wymiaru długu celnego w przywozie, zarządził zwrot kwoty 5.955,66zł. na rzecz Agencji celnej "A" w R. .

Równocześnie na podstawie art. 210 § 5 Ordynacji podatkowej organ celny odstąpił od uzasadnienia decyzji.

Pismem z dnia 7.10.2002r. - "A" Spółka z o.o. w W., skierowanym do Dyrektora Izby Celnej, wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy.

Skarżący zarzucił błędne zastosowanie art. 210 § 5 Ordynacji podatkowej, z uwagi na brak podstaw do odstąpienia od uzasadnienia decyzji organu I instancji skoro skarżący domagał się zwrotu całej kwoty wynikającej z niesłusznie ustalonego długu celnego w ramach zgłoszenia celnego [...] tj. kwoty 6.733,40 PLN, gdy tymczasem zaskarżonej decyzji zasądzono zwrot kwoty 5.955,66zł.

Zarzucił ponadto - odnosząc się do decyzji wymiarowej, że brak było w niniejszej sprawie podstaw do odstąpienia od ustalenia wartości celnej towaru według wartości transakcyjnej.

W uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, iż trzema decyzjami z dnia [...] skierowanymi do "B" Spółki z o.o. w P. ( o nr [...] ) Dyrektor Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne dotyczące sprowadzonych przez firmę "B" tkanin, i określił niedobór cła w przywozie w łącznej kwocie 15.532,50zł.

Z uwagi na to, że należności celne określone w/w decyzjami nie zostały zapłacone w terminie z roszczeniem o ich zapłatę organ celny wystąpił do gwaranta tj. Towarzystwa Ubezpieczeń.

W dniu 18.04.2002r. - firma "A" spółka z o.o. w W. uregulowała powyższe należności.

Wobec uchylenia w dniu 16.04.2002r. przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł decyzji wymiarowych sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania i w dniu 12 września 2002r. Naczelnik Urzędu Celnego dokonał ponownego wymiaru długu celnego.

Wobec ustalenia długu celnego w łącznej kwocie niższej niż wynikało to z uchylonych decyzji, w dniu [...] Dyrektor Izby Celnej wydał decyzję nr [...] w której zarządził zwrot należności w kwocie 5.955,66zł. na rzecz Agencji Celnej "A" w R. - Oddziału "A" spółki z o.o. w W..

"A" spółka z o.o. w W. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy pismem z dnia 7.10.2002r.

Rozpoznając ten wniosek, Dyrektor Izby Celnej uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] Nr [...] i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.

Jako podstawę takiego rozstrzygnięcia wskazał, że "A" spółka z o.o. w W. nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 133 i 134 Ordynacji podatkowej, której przepisy zawarte w dziale IV mają na mocy art. 262 Kodeksu celnego zastosowanie w niniejszym postępowaniu.

"A" nie jest bowiem żadną z osób wymienionych w art. 134 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej.

Oceniając zaś, kto może być stroną w postępowaniu celnym w świetle przepisu art. 133 Ordynacji podatkowej, określenie że jest nią, "każdy, kto żadna czynności organu podatkowego ( tu celnego) do kogo czynność tego organ u się odnosi lub czyjego interesu działanie organu celnego chociażby pośrednio dotyczy", należy odnieść do osób wymienionych w art. 134 Ordynacji podatkowej. Skarżący nie jest żadną z tych osób.

Wskazał również, iż zwrotu należności celnych na wniosek lub z urzędu, organ celny dokonuje zgodnie z treścią art. 246 Kodeksu celnego na rzecz dłużnika. W niniejszej sprawie wskazany w decyzjach Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] Nr [...] oraz [...] dłużnik - Spółka "B" nigdy takiego wniosku nie złożyła, dlatego też organ celny I instancji w zaskarżonej decyzji błędnie wskazał jako podstawę do zarządzenia zwrotu przepis art. 246 § 4 Kodeksu celnego ( zwrot należności celnych na wniosek ) zamiast prawidłowo 246 § 5 Kodeksu celnego ( zwrot z urzędu).

Niezależnie jednak od powyższych uwag, zwrot należności celnych nie mógł w żadnym razie nastąpić na rzecz Agencji Celnej "A" przedstawiciela bezpośredniego importera firmy "B", ponieważ Agencja nie była podmiotem praw i obowiązków wynikających z prawa celnego, nie była bowiem dłużnikiem zobowiązanym do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego ( art. 3 § 1 pkt. 3 Kodeksu celnego), a tylko na rzecz dłużnika, może nastąpić zwrot należności celnych na podstawie czy to art. 246 § 4 czy też art. 246 § 5 Kodeksu celnego.

Reasumując, organ II instancji stwierdził, iż decyzja dotycząca zwrotu należności celnych winna być skierowana do "B" Spółki z o.o. z siedzibą w P. jako osoba zobowiązanej do zapłaty długu celnego w przywozie i z tych względów zaskarżoną decyzję uchylił.

Od powyższej decyzji "A" spółka z o.o. w W. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc równocześnie o stwierdzenie nieistnienia obowiązku zapłaty przez Tow. Ubezpieczeń lub "A" kwoty pieniężnej z gwarancji ubezpieczeniowej Tow. Ubezpieczeń w związku z żądaniem zapłaty zgłoszonym przez Urząd Celny w R. .

Strona zarzuciła naruszenie art. 120, 121 Ordynacji podatkowej, naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez powołane jako podstawy prawnej nieistniejącego przepisu art. 210 § 6 Ordynacji podatkowej, ponadto naruszenie art. 3 § 1 pkt. 3 i § 6 w związku z art. 230 Kodeksu celnego i wreszcie naruszenie art. 133 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skargi podnoszono, że skoro "A" spółka z o.o. zapłaciła w dniu 18.04.2002r. należności celne w kwocie 15.532,20 PLN wraz z odsetkami na wyraźne żądanie organów celnych, to tym samym nabyła status strony w postępowaniu celnym, bowiem postępowanie to, chociażby w sposób pośredni dotyczyło jej interesu. Podniesiono również, że zgodnie z udzieloną gwarancją nie wszystkie rodzaje długów celnych zostały nią objęte, w szczególności nie było podstaw do zaspokojenia z tej gwarancji długów celnych objętych roszczeniem Urzędu Celnego z dnia [...] Nr [...].

Pismem procesowym z dnia 10 lutego 2006r. strona rozszerzyła treść skargi o żądanie orzeczenia zwrotu od Izby Celnej na rzecz skarżącego kwoty 14.258,30zł. wraz z należnymi odsetkami od dnia 9 grudnia 2002r. do dnia zapłaty.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie.

Wskazał, że jest okolicznością bezsporną, że Agencja Celna "A" na wyraźne żądanie Urzędu Celnego zapłaciła należności celne w kwocie 20.213,55zł.

Poprzez zapłatę powyższych należności Agencja niewątpliwie nabyła na podstawie art. 133 Ordynacji podatkowej status strony w postępowaniu celnym.

Organ I instancji błędnie przyjął, iż pod pojęciem "każdy" w rozumieniu art. 133 Ordynacji podatkowej należy rozumieć tylko podmioty wymienione w art. 134 tej że ordynacji.

Zgodnie bowiem z orzecznictwem sądów administracyjnych w postępowaniu celnym brak jest podstaw, by oceny czy dany podmiot może być stroną w tym postępowaniu w rozumieniu przepisu art. 133 Ordynacji podatkowej, dokonywać poprzez ustalenie czy jest on jedynym z podmiotów wymienionych w art. 134 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej.

Wymienione w tym przepisie podmioty ( podatnik, płatnik, inkasent) występują jedynie w postępowaniu podatkowym i nie mają odpowiedników w postępowaniu celnym ( Uchwała NSA z dnia 24.06.2002r. FPS 7/02 Monitor Podatkowy 38/8/2002).

Do czasu zatem uregulowania należności, skarżący był jedynie przedstawicielem importera na podstawie udzielonego mu upoważnienia , jednakże z chwilą dokonania zapłaty tj. 18.04.2002r. nabył status strony, a zatem decyzja organu I instancji prawidłowo została skierowana do Agencji Celnej "A".

Decyzja organu I instancji winna być uzasadniona, bowiem nie uwzględniła ona w całości żądania strony w przedmiocie zwrotu zapłaconych należności celnych, a tylko w takim przypadku można zgodnie z art. 210 § 5 Ordynacji podatkowej odstąpić od uzasadnienia decyzji.

Powołanie przy tym przez organ I instancji art. 210 § 6 Ordynacji podatkowej, należy uznać za zwykłą omyłkę pisarską.

Wskazując na powyższe organu II instancji stwierdził, że brak było jednak podstaw do uwzględnienia skargi przez organ administracyjny na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z uwagi na to, że roszczenie Strony w zakresie zwrotu całej zapłaconej należności - kwoty 15.532,20 PLN nie jest zasadne.

Agencja Celna "A" jako przedstawiciel bezpośredni importera firmy "B" ( art. 253 § 1 pkt. 1 Kodeksu celnego) nie była dłużnikiem w rozumieniu art. 3 § 1 pkt. 1 Kodeksu celnego, ale zgodnie z posiadanym upoważnieniem oraz treścią art. 256 § 1 pkt. 3 i 5 Kodeksu celnego mogła m.innymi w imieniu i na rzecz importera .:

-uiszczać należności celne przywozowe lub wywozowe oraz inne opłaty,

-składać zabezpieczenie kwoty wynikającej z długu celnego.

Wskazał, że w tym zakresie , spór między stronami toczy się przede wszystkim o okres trwania zabezpieczenia złożonego przez Agencję Celna "A" i o to, czy zabezpieczenie to obejmuje długi celne powstałe po zwolnieniu towarów.

Powołując się na to, że z akt sprawy wynika, iż Agencja Celna w celu zagwarantowania pokrycia kwoty wynikającej z długu celnego, złożyła generalne zabezpieczenie w formie gwarancji ubezpieczeniowej Nr [...] z dnia [...] , poprzez dokonaną analizę klauzul gwarancyjnych, stwierdził iż organ celny mógł zwrócić się do gwaranta ( Tow. Ubezpieczeń ) z roszczeniem o zapłatę powstałych we wskazanym w gwarancji okresie ważności długów celnych, a skoro gwarant długów tych nie pokrył w ramach gwarancji istniały podstawy do skierowania roszczenia względem Agencji Celnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę uznać należy za uzasadnioną.

Sąd w pełni podziela wyrażony w skardze jak również zawarty w odpowiedzi na skargę pogląd, że wobec dokonania zapłaty przez Agencję Celną należności celnych na żądanie organów celnych, Agencja ta nabyła status strony w postępowaniu o zwrot tych należności.

Zgodnie z obowiązującą w dacie wydania zaskarżonej decyzji treścią art. 133 Ordynacji podatkowej, pojęcie strony w postępowaniu podatkowym ( tutaj celnym ) było szersze niż jest ono obecnie i obejmowało każdego kto żąda czynności organu podatkowego ( tutaj celnego), do kogo czynność organu się odnosi lub czyjego interesu działanie organu chociażby pośrednio dotyczy, i treść tego przepisu pozwalała uznać, iż pod pojęciem interesu należy rozumieć, zarówno interes prawny jak i interes faktyczny.

Taki interes faktyczny niewątpliwie posiadała osoba, która na żądanie organów celnych dokonała zapłaty długu celnego i odmawiane jej tego statusu w postępowaniu celnym z powołaniem się na to, że nie jest jednym z podmiotów wymienionych w art. 134 Ordynacji podatkowej, z przyczyn które wskazał organ II instancji w odpowiedzi na skargę nie znajduje uzasadnienia.

Prawidłowo również Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wskazał, że decyzja organu I instancji winna być uzasadniona, skoro nie uwzględniała żądania strony w całości. Tylko bowiem w takim przypadku tj. w razie uwzględnienia żądania strony w całości można odstąpić od uzasadnienia decyzji zgodnie z treścią art. 210 § 5 Ordynacji podatkowej.

Powołanie natomiast przez organ II instancji w decyzji z dnia [...] nieistniejącego artykułu 210 § 6 Ordynacji podatkowej, zamiast prawidłowo art. 210 § 5 Ordynacji, uznać należy, na co wskazywał w odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej za omyłkę pisarską, która nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Bez względu jednak na to czy omyłkowo wskazano § 6 art. 210, czy też prawidłowo § 5 art. 210 Ordynacji podatkowej, odstąpienie od uzasadnienia decyzji, przez organ I instancji było wadliwe, co przyznał Dyrektor Izby Celnej w zaskarżonej decyzji.

W zaskarżonej decyzji z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej dokonał rozstrzygnięcia kwestii czy Agencja Celna "A" może być stroną w postępowaniu o zwrot należności celnych, które zapłaciła na żądanie organów celnych.

Przedmiotem tej decyzji nie była natomiast materialnoprawna ocena przesłanek uzasadniających skierowanie przez organy celne roszczenia o zapłatę długu celnego do Agencji Celnej "A", a w konsekwencji przesłanek dla dokonania ( lub też odmowy ) zwrotu zapłaconych należności na rzecz tej Agencji.

Z natury rzeczy odmawiając bowiem temu podmiotowi przymiotu strony organ II instancji nie mógł i nie zajmował się merytoryczną oceną zgłoszonych przez ten podmiot żądań.

Stąd też Sąd Administracyjny, rozstrzygając skargę " w granicach danej sprawy" ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie odnosi się do poruszonych w odpowiedzi na skargę ( a nie zawartych w zaskarżonej decyzji ) kwestii związanych z istnieniem podstaw do poszukiwania przez organy celne zaspokojenia z gwarancji ubezpieczeniowej udzielonej przez Tow. Ubezpieczeń , Agencji Celnej "A". Tylko więc na marginesie wskazać należy, że akta administracyjne do których odwołuje się w odpowiedzi na skargę organ celny, nie zawierają, nawet umowy gwarancyjnej, której postanowienia mają jakoby uzasadniać skierowanie roszczeń o zapłatę długu celnego do gwaranta z tej umowy.

Reasumując, stwierdzić należy, że skoro przedmiotem zaskarżonej decyzji była kwestia, czy Agencja Celna "A" posiadała w niniejszej sprawie przymiot strony i błędne ( o czym była wyżej mowa) Dyrektor Izby Celnej w swojej decyzji z dnia [...] statusu tego jej odmówił, na podstawie art. 145 § 1 lit."c" ustawy z dnia 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, decyzję tę należało uchylić, naruszyła ona bowiem przepisy postępowania, a w szczególności art. 133 Ordynacji podatkowej, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Brak było natomiast podstaw do uwzględnienia żądania Strony w przedmiocie stwierdzenia braku obowiązku zapłaty przez Tow. Ubezpieczeń lub "A" należności celnej wskazanych w żądaniu Urzędu Celnego albowiem, o czym była już mowa wyżej Sąd administracyjny rozpoznaje skargę w granicach danej sprawy, a zaskarżona decyzja tej kwestii nie dotyczyła.

Jej rozstrzygnięciem objęto bowiem zagadnienie wstępne - przyznanie Agencji celnej "A" statutu strony w postępowaniu.

Z podobnych względów, jakkolwiek nie tylko, nie można było w niniejszym postępowaniu orzec o obowiązku zwrotu przez Izbę Celną na rzecz skarżącego kwotę 14.258,30zł. wraz z odsetkami, czego domagał się skarżący w piśmie procesowym z dnia 10 lutego 2006r.

Przede wszystkim wskazać tu należy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269) zgodnie z którym Sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy, w tym w szczególności o zwrocie na rzecz skarżącego od organu administracji publicznej, określonych kwot pieniężnych.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ celny winien zatem traktując Agencję Celną "A" jako podmiot upoważniony do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i mający przymiot strony, rozpoznać merytorycznie sprawę o zwrot wpłaconych przez Agencję Celną należności.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 25.07.2002r. p.o.u.s.a.

Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III wyroku oparto na przepisie art. 152 tej ustawy.

/-/M. Bejgerowska /-/ T.M. Geremek /-/M. Kwiecińska

T.M.