Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 984/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 3 par. 1,
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1, art. 27 ust. 1 i 3, art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wniosku o rozłożenie na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., znak [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S., przyznano D. P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej: M. P. za okres od 1 października 2015 r. do 31 sierpnia 2016 r. Decyzją z dnia [...] września

2013 r., znak [...] [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S., przyznano D. P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej: M. P. za okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. Decyzją z dnia [...] września 2014 r., znak [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S., przyznano D. P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej: M. P. za okres od 1 października 2014 r. do 31 sierpnia 2015 r. Decyzją z dnia [...] września 2015 r., znak [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S., przyznano D. P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej: M. P. za okres od 1 września 2015 r. do 30 września 2015 r. Decyzją z dnia [...] września 2015 r., znak [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S., przyznano D. P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej: M. P. za okres od 1 października 2015 r. do 31 sierpnia 2016 r. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., znak [...] [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S., przyznano D. P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej: M. P. za okres od 1 marca 2017 r. do 30 września 2017 r. w kwocie [...]zł miesięcznie.

2. Pismem z dnia 8 maja 2019 r. R. P. (dalej przywoływany jako: "Skarżący") został powiadomiony przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym S. , o wszczęciu egzekucji prowadzonej na podstawie wymienionych w zawiadomienie tytułów wykonawczych - decyzji Prezydenta Miasta S. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]

3. Podaniem z dnia 14 maja 2019 r. pan R. P. wniósł o wstrzymanie egzekucji w całości, odstąpienie od ustalonych odsetek, zweryfikowanie kwoty [...]zł, ponieważ kwota ta w jego ocenie nie jest poprawnie przeznaczana dla syna, który raz się uczy a raz nie, umorzenie całości kwoty lub jej części lub ustalenie spłaty w ratach, ze względu na jego zły stan zdrowia, po [...] zł co miesiąc.

4. Pismem z dnia 24 maja 2019 r. Skarżący został wezwany do dostarczenia wskazanej w wezwaniu dokumentacji w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, wraz z analizą finansową.

5. Dnia 30 maja 2019 r. Skarżący złożył wypełniony wniosek o umorzenie należności z dnia 29 maja 2019 r. wraz z dokumentacją wskazującą na stan majątkowy i rodzinny Wnioskodawcy, w tym wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] r., sygn. akt [...] wydanym po rozpoznaniu sprawy z powództwa R. P. o wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego na skutek apelacji wniesionej przez powoda, oddalającym apelację. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego S. ustalił, że obowiązek alimentacyjny ustał z dniem [...] czerwca 2017 r.

6. Pismem z dnia 14 czerwca 2019 r. Skarżący został poinformowany przez Organ o uprawnieniach z art. 10 § 1 K.p.a.

7. Dnia 17 czerwca 2019 r. do Organu wpłynęło postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym S. T. Z. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego w sprawie z powodu ukończenia egzekucji wskutek wyegzekwowania roszczenia wierzyciela w całości.

8. Wobec powyższego, decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., znak [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S., umorzono postępowanie w sprawie wniosku o rozłożenie na raty zasłużenia z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej. W uzasadnieniu Organ wskazał, że wobec faktu, że należna Organowi kwota została w całości wyegzekwowana w toku postępowania administracyjnego, zgodnie z przepisem art. 105 § 1 K.p.a. postępowanie w przedmiocie wniosku jako bezprzedmiotowe, należało umorzyć.

9. Z decyzją tą jednak nie zgodził się Wnioskodawca, który pismem z dnia 2 lipca 2019 r. złożył odwołanie, w którym wskazał, że chce on zwrotu kwoty wyegzekwowanej przez Komornika i ewentualnie chciałby kwotę tę zwracać Organowi w ratach.

10. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 27 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, utrzymało zaskarżoną decyzję Organu I instancji w mocy

W uzasadnieniu Organ wskazał, że złożony przez Skarżącego w dniu 16 maja 2019 r. wniosek w pierwszej kolejności zmierzał do ustalenia, czy egzekwowana wysokość kwoty zaległości jest zasadna, w razie zaś ustalenia, że kwota ta jest właściwa, do umorzenia należności lub jej rozłożenia na raty. Jednakże zanim Organ rozpoznał w pełni wniosek Wnioskodawcy, postępowanie egzekucyjne zostało przez Komornika skutecznie zakończone, stąd zasadne było umorzenie postępowania.

11. Niezadowolony z treści decyzji Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc, że nie interesują go przepisy, że jest obywatelem [...] a polskie organy nic mu nie przysłały. Wniósł o zwrot całej kwoty, zweryfikowanie należności i przeprosiny.

12. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

13. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2017.2188 t.j.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018, poz. 1302 ze zm. – dalej przywoływana jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonym akcie takich wad, które uzasadniałyby jego uchylenie, stąd, zdaniem Sądu skarga nie jest zasadna.

14. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

Materialnoprawną podstawę skarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (dalej jaka "u.p.u.a."). Zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.u.a., świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 10 ust. 1 u.p.u.a., świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyżej niż 500 zł.

Jednocześnie oczywistym jest, że świadczenia te przysługują, gdy osoba zobowiązania do alimentów na rzecz dziecka z tego obowiązku się nie wywiązuje (staje się zatem dłużnikiem alimentacyjnym). Instytucja świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest zatem formą pomocy państwa w sytuacji, gdy uprawniony do pobierania alimentów ich nie otrzymuje, co jednak nie oznacza, że ten, kto powinien alimenty na rzecz swojego dziecka płacić, będzie zwolniony z obowiązku uregulowania wypłaconych zastępczo przez Państwo świadczeń.

Stąd, zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.u.a., dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Zgodnie z przepisami art. 27 ust. 3 u.p.u.a., należności przypadającej od dłużnika alimentacyjnego z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego podlegają ściągnięciu wraz z odsetkami w drodze egzekucji sądowej na podstawie przepisów o egzekucji świadczeń alimentacyjnych, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy.

Jednocześnie, na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.u.a., organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

15. Skarżący złożył w dniu 16 maja 2019 r. wniosek o wstrzymanie egzekucji w całości, odstąpienie od ustalonych odsetek, zweryfikowanie kwoty [...]zł, ponieważ kwota ta w jego ocenie nie była poprawnie przeznaczana dla syna, który raz się uczy a raz nie, umorzenie całości kwoty lub jej części lub ustalenie spłaty w ratach, ze względu na jego zły stan zdrowia, po [...] zł co miesiąc.

Zadaniem Organu w pierwszej kolejności było zatem ustalenie, czy egzekwowana wysokość kwoty zaległości jest zasadna, w razie zaś ustalenia, że kwota ta jest właściwa, Organ przeszedłby do rozważenia zasadności umorzenia należności lub jej rozłożenia na raty. Jednak, co wynika z akt sprawy, zanim Organ rozpoznał w pełni wniosek Skarżącego, postępowanie egzekucyjne zostało przez Komornika skutecznie zakończone.

Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

W tym miejscu Sąd podziela argumentację Organu odwoławczego, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. występuje wówczas, gdy odpada jeden z elementów takiego postępowania, zarówno o charakterze podmiotowym (np. śmierć strony), jak i przedmiotowym (utrata charakteru sprawy administracyjnej będącej we właściwości rzeczowej organu). Jednocześnie decyzja o umorzeniu obligatoryjnym postępowania administracyjnego jest decyzją związaną. Organ administracji publicznej, stwierdzając zaistnienie określonych prawem przesłanek – jak w tej sprawie - zobligowany jest do wydania decyzji o umorzeniu postępowania (por. J. Hauser, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2018). Bezprzedmiotowość przy tym może mieć charakter pierwotny i następczy, co oznacza, że przyczyna bezprzedmiotowości może istnieć już w momencie wszczęcia postępowania albo też może się w trakcie postępowania pojawić. Jeśli zatem, jak w analizowanej sprawie, przestaje istnieć przedmiot postępowania (czyli zobowiązanie do uregulowania należności w określonej kwocie), to postępowanie staje się bezprzedmiotowe. Wobec tego Organ jest zobowiązany do umorzenia postępowania, co też prawidłowo uczynił.

W ocenie Sądu w tej sprawie wystąpiła pierwotna przyczyna bezprzedmiotowości, co nie dawało podstaw do merytorycznego rozstrzygania w sprawie. Postępowanie administracyjne może się bowiem toczyć jedynie, gdy istnieje jego "przedmiot", który w tej sprawie stanowiły dochodzona należność wraz z odsetkami. Postępowanie egzekucyjne osiągnęło swój cel – należność została wyegzekwowana, stąd uznać należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest nie tylko prawidłowe ale i racjonalne.

16. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.