Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 628/97
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1999-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 lit. "a"
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 18 par. 1, art. 20 par. 1, art. 90
journal: Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 października 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe.
Teza: Stwierdzenie, że wydane syndykowi po ogłoszeniu upadłości budynki i grunty są związane z działalnością gospodarczą oraz zastosowanie stawek podatku od nieruchomości określonych zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 i 5 lit. "a" ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ wymaga ustalenia faktu prowadzenia przez syndyka działalności gospodarczej albo wydzierżawienia nieruchomości z przeznaczeniem na taką działalność.

Zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez syndyka i podejmowanie przez niego w ramach przysługującego mu prawa zarządzania majątkiem upadłego, jedynie czynności zmierzających do likwidacji majątku, wyklucza możliwość uznania budynków i gruntów wchodzących w skład tego majątku za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

TEZY

Stwierdzenie, że wydane syndykowi po ogłoszeniu upadłości budynki i grunty są związane z działalnością gospodarczą oraz zastosowanie stawek podatku od nieruchomości określonych zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 i 5 lit. "a" ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ wymaga ustalenia faktu prowadzenia przez syndyka działalności gospodarczej albo wydzierżawienia nieruchomości z przeznaczeniem na taką działalność.

Zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez syndyka i podejmowanie przez niego w ramach przysługującego mu prawa zarządzania majątkiem upadłego, jedynie czynności zmierzających do likwidacji majątku, wyklucza możliwość uznania budynków i gruntów wchodzących w skład tego majątku za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości (...) Przedsiębiorstwa Ceramiki Budowlanej w Ł. na. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 11 kwietnia 1997 r. (...) w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11.04.1997 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu odwołania Syndyka Masy Upadłości (...) Przedsiębiorstwa Ceramiki Budowlanej w Ł., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy Ł. z dnia 10.02.1997 r. (...) w sprawie określenia wysokości niewykonanego zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 1996 rok w kwocie 42.926,20 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło pogląd organu administracji pierwszej instancji, że podatnik jako podmiot gospodarczy, mimo pozostawania w upadłości powinien płacić podatek od nieruchomości według stawek jak dla budynków i gruntów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą inną niż rolnicza lub leśna, a nie jak dla pozostałych budynków i gruntów. Stanowisko powyższe uzasadnia w ocenie organu odwoławczego art. 5 ust. 1 pkt 2 i 5a i ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./. Organ ten podniósł, że przepisy wymienionej ustawy nie przewidują zwolnienia od podatku od nieruchomości ustalonego od budynków i gruntów wchodzących w skład masy upadłości - upadłego przedsiębiorstwa państwowego.

Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nadto, że budynki i grunty wchodzące w skład masy upadłości upadłego podmiotu gospodarczego mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej przez inne jednostki gospodarcze.

Nie wykorzystywanie budynków i gruntów podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą do prowadzenia w roku podatkowym działalności gospodarczej, nie przesądza o niemożliwości uznania ich za obiekty związane z prowadzoną działalnością.

Zaniechanie przez podatnika, korzystania z budynku na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, inną niż rolnicza lub leśna, może stwarzać podstawę do wymiaru podatku od nieruchomości w niższej stawce podatkowej tylko w wypadku, gdy jednocześnie budynek ten przeznaczony zostanie i wykorzystywany będzie na inne cele, to jest gdy nastąpi zmiana jego funkcji.

Powyższe wyrażone w orzecznictwie stanowisko, wskazuje zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego na zasadność decyzji organu administracji pierwszej instancji, wydanej przez Burmistrza Gminy stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /t.j. Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./. Korekta podatku dokonana zatem została zgodnie z wymienionymi przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz Uchwały nr V/72/94 Rady Miasta i Gminy w Ł. z dnia 28.12.1994 r. w sprawie ustalania stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnień od tego podatku.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego strona skarżąca wniosła o jej uchylenie. Zdaniem skarżącej logiczna wykładnia art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przemawia za stosowaniem zmniejszonych stawek w przypadku nie prowadzenia działalności gospodarczej przez syndyka, co w przedmiotowej sprawie jest okolicznością bezsporną.

Zastosowanie stawek wyższych następuje - jak wywodzi skarżąca wówczas, gdy podmiot wykonuje działalność gospodarczą zdefiniowaną na gruncie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, jako działalność wytwórcza, budowlana handlowa i usługowa, prowadzona na własny rachunek w celach zarobkowych.

Sprzedaż majątku w postępowaniu upadłościowym nie jest działalnością gospodarczą. Faktu prowadzenia działalności gospodarczej nie potwierdza. również w ocenie strony skarżącej istnienie obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług.

Skarżąca zarzuca także, że decyzja nie zawiera właściwego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, a nadto w podstawie prawnej nie powołuje Uchwały Rady Gminy w sprawie ustalenia wysokości stawek w podatku od nieruchomości, przez co narusza art. 107 par. 1 i 3 Kpa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutów skargi Kolegium podniosło nadto, że ze swej istoty podatek VAT wynika z prowadzenia działalności gospodarczej i o niej świadczy.

Stwierdziło również, że postanowieniem z dnia 28.03.1994 r. Sąd Rejonowy w S. wyraził zgodę na przedłużenie działalności gospodarczej upadłego na okres do 30.09.1994 r. Postanowienie to nie może zatem świadczyć o nie prowadzeniu przez Przedsiębiorstwo Ceramiki Budowlanej w upadłości działalności gospodarczej w 1996 r., gdyż wyrażenie takiej zgody nie jest równoznaczne z zakończeniem działalności gospodarczej w dacie zakreślonej w tym postanowieniu. Za bezpodstawny uznało także Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarzut wydania decyzji bez wskazania w podstawie prawnej właściwej Uchwały Rady Miasta i Gminy, gdyż w zaskarżonej decyzji powołano tą Uchwałę dotyczącą ustalenia stawek podatku od nieruchomości.

Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ różnicuje wysokość stawek podatku od nieruchomości, a tym samym wysokość obciążeń podatkowych, uzależniając je od sposobu wykorzystywania nieruchomości podlegających opodatkowaniu. Stawki podatku od budynków lub ich części oraz od gruntów zależą od tego, czy budynki te bądź grunty związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej czy też nie. W przypadku wykorzystywania budynków lub gruntów na cele działalności gospodarczej stawki są wyższe aniżeli w przypadku wykorzystywania ich na inne cele /art. 5 ust. 1 wymienionej ustawy/. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przeważa pogląd zgodny ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale 5 sędziów NSA z dnia 28 grudnia 1995 r. VI SA 21/95 - ONSA 1996 Nr 1 poz. 9, że budynki i grunty podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą z mogą, być uznane za obiekty wymienione w art. 5 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 lit. "a" cyt. ustawy, to jest związane z prowadzoną działalnością gospodarczą także wtedy, gdy w roku podatkowym nie były wykorzystywane do wspomnianej działalności. Należy zgodzić się z argumentami uzasadnienia tej uchwały, w którym podniesiono, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera unormowań, wedle których do uznania iż budynki i grunty są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, konieczne jest stwierdzenie, że są one nieprzerwanie wykorzystywane w takim celu. Zatem związanie z działalnością gospodarczą, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 5 lit. "a" nie może być utożsamiane z działalnością faktyczną. Decydujące znaczenie dla podstawy opodatkowania ma powierzchnia gruntów i budynków.

Jeżeli więc budynki lub grunty zostały zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, to nie tracą one tego charakteru przez fakt czasowego zawieszenia tej działalności. Zawieszenie działalności nie jest równoznaczne z jej zaprzestaniem, a dopiero to przesądza o zmianie przeznaczenia budynku lub gruntu.

W przypadku ogłoszenia upadłości podmiotu gospodarczego nie można mówić o czasowym zawieszeniu prowadzonej działalności. Zgodnie z unormowaniami zawartymi w przepisach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo Upadłościowe /t.j. Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512 ze zm./, postępowanie upadłościowe powinno w zasadzie doprowadzić do podziału majątku masy upadłości między wierzycieli, przez upłynnienie majątku i podział pieniędzy. Bez zezwolenia sądu, lub rady wierzycieli a w jej braku - sędziego komisarza, nie jest dopuszczalne prowadzenie przedsiębiorstwa, czy też określonej działalności w ramach przedsiębiorstwa dłużej niż w ciągu trzech miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości /art. art. 114, art. 131 par. 1 i art. 140 Prawa upadłościowego/. Nie jest także dopuszczalne bez zezwolenia sądu wydzierżawienie przedsiębiorstwa albo nieruchomości przeznaczonej do jego prowadzenia, bez względu na to na jaki okres ma być zawarta umowa dzierżawy /art. 114 Prawa upadłościowego/.

Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że z dniem ogłoszenia upadłości podmiotu gospodarczego, podmiot ten zaprzestaje prowadzenia działalności gospodarczej, jako że jego majątek przejmuje z mocy prawa syndyk. który zarządza tym majątkiem i przeprowadza jego likwidację /art. 18 par. 1, art. 20 par. 1, art. 90/.

Zatem ustaje związek budynków i gruntów wchodzących w skład tego majątku z działalnością gospodarczą. Stwierdzenie związania wydanych syndykowi budynków i gruntów z działalnością gospodarczą i zastosowanie stawek podatku od nieruchomości zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 i 5 lit. "a" ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wymaga ustalenia faktu prowadzenia przez syndyka działalności gospodarczej czy też wydzierżawienia nieruchomości z przeznaczeniem na taką działalność.

Zastosowanie w odniesieniu do budynków i gruntów stawek podatku w wysokości należnej od tych nieruchomości jako związanych z działalnością gospodarczą, po upływie czasu określonego w zezwoleniu Sądu na prowadzenie przez syndyka działalności gospodarczej, bez dokonania ustaleń co do faktu kontynuowania takiej działalności; stanowi z uwagi na istotę postępowania upadłościowego, naruszenie wymienionego art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a także przepisów art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa. Istotą postępowania upadłościowego nie jest bowiem prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324/. Zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez syndyka i podejmowanie przez niego w ramach przysługującego mu prawa zarządzania majątkiem upadłego, jedynie czynności zmierzających do likwidacji majątku, wyklucza możliwość uznania budynków i gruntów wchodzących w skład tego majątku za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Wobec powyższego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji powinny ustalić czy w spornym okresie syndyk masy upadłości prowadził przedsiębiorstwo upadłego mimo upływu terminu na jego prowadzenie, wynikającego z zezwolenia Sądu. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 55 ust. 1 cytowanej ustawy o NSA.