Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1094/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1983 nr 8 poz 43
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
article: art. 3, art. 41
journal: Dz.U. 2008 nr 237 poz 1656
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych
article: art. 11a
journal: Dz.U. 2012 poz 404
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 2, art. 209
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10 ust. 1 i 5
journal: Dz.U. 2010 nr 220 poz 1447
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2013 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję [...] Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od wymienionego Inspektora na rzecz strony skarżącej kwotę 257 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] K.R. wniósł skargę do Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. na nieumieszczenie go w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach. W uzasadnieniu skargi zaznaczył, iż od dnia [...] jest pracownikiem A Sp. z o.o. w B. na stanowisku konserwatora maszyn-elektryka bezpośrednio na przeróbce mechanicznej węgla. Na postawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.) zajmowane przez niego stanowisko było zaliczane do pracy w szczególnych warunkach. Obecnie pracodawca sporządził ewidencję pracowników wykonujących takie prace, w oparciu o art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. nr 237, poz. 1656 z późn. zm.), jednak nie umieścił go w tej ewidencji. Ponadto podniósł, że przeprowadzone w zakładzie pracy badania pod kątem wydatku energetycznego na jego stanowisku wykazały, że wydatek ten uzasadnia jego wpisanie do tej ewidencji.

Zawiadomieniem z dnia [...] Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K., na podstawie art. 10 § 1 oraz art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej w skrócie: "K.p.a.", poinformował o wszczęciu na żądanie strony postępowania w sprawie wykonywania przez nią pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

W dniach [...], [...], [...] i [...] przeprowadzono kontrolę u pracodawcy - A Sp. z o.o. w B., której przedmiotem były zagadnienia prawa pracy związane z prowadzeniem dokumentacji pracowniczej ze szczególnym uwzględnieniem pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Ustalono, że wymieniony pracodawca nie sporządził wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz nie założył ewidencji pracowników wykonujących takie prace, w związku z tym nie są odprowadzane składki na Fundusz Emerytur Pomostowych, o których mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Ustalenia z kontroli zawiera protokół nr rej. [...].

Decyzją z dnia [...], nr rej. [...], inspektor pracy odmówił nakazania umieszczenia pracownika K.R. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uznając, iż wykonywana przez niego praca na stanowisku konserwatora maszyn w zakładzie przeróbki mechanicznej Zakładu Górniczego [...] w oddziale [...] powoduje w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny powyżej 8 400 kJ, ale nie jest pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu (załącznik nr 1 pkt 1 do ustawy o emeryturach pomostowych).

Od tej decyzji K.R. złożył odwołanie z dnia [...], domagając zmiany powyższej decyzji i umieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, co ma wpływ na jego uprawnienie do wcześniejszej emerytury.

Decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 404), Okręgowy Inspektor Pracy w K., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że w myśl art. 41 ust. 4 ustawy o emeryturach pomostowych płatnik składek (pracodawca) jest obowiązany prowadzić: wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2 tego samego artykułu.

Zgodnie z art. 41 ust. 6 powołanej ustawy, w przypadku nieumieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy. Kompetencje organów Państwowej Inspekcji Pracy w razie wniesienia takiej skargi określa art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, zgodnie z którym, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych stanowi, że prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. W myśl art. 3 ust. 2 powołanej ustawy czynniki ryzyka, o których mowa w ust. 1, są związane z następującymi rodzajami prac:

w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury:

prace pod ziemią,

prace na wodzie,

prace pod wodą,

prace w powietrzu;

w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi:

prace w warunkach gorącego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach, w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28 °C i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m2,

prace w warunkach zimnego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0 °C,

bardzo ciężkie prace fizyczne - prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8400 kJ, a u kobiet - powyżej 4600 kJ,

prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego,

ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała; przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6300 kJ, a u kobiet - powyżej 4200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kG dla mężczyzn i 5 kG dla kobiet (wg metody OWAS pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50 % zmiany roboczej.

Organ podkreślił, że przepisy wymienionej wyżej ustawy wymagają, by warunki wymienione w art. 3 ust. 1 stosowane były łącznie: warunek 1 - wykonywanie pracy określonego rodzaju i w określonych warunkach, o których mowa w art. 3 ust.1 ustawy, którym towarzyszą czynniki ryzyka; warunek 2 - ujęcie wykonywanej pracy w wykazie prac w szczególnych warunkach zamieszczonym w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych, przy czym pkt 1 ww. załącznika, odnoszący się do pracowników zakładów przeróbczych, definiuje te prace jako: prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu.

Inspektor pracy ustalił, że strona jest zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, na stanowisku konserwator maszyn i urządzeń na przeróbce mechanicznej węgla i świadczy pracę w Zakładzie Przeróbki Mechanicznej Węgla KWK [...]. Jednak nie wykonuje czynności bezpośrednio przy procesie produkcyjnym przeróbki węgla, tzn. nie obsługuje urządzeń zakładu przeróbczego mimo dużego obciążenia statycznego wynikającego z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała. Czynnik ryzyka, którym jest efektywny wydatek energetyczny, a także bardzo duże obciążenie statyczne wynikające z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała stanowi przesłankę uprawniającą inspektora pracy do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze pod warunkiem, że wykonywane prace zostały ujęte w wykazie prac w szczególnych warunkach, stanowiącym załącznik nr 1 punkt 1 do ustawy o emeryturach pomostowych, jako "prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu". Oznacza to, że sam wydatek energetyczny związany z wykonywaniem pracy nie jest wystarczającą przesłanką do wydania pozytywnej decyzji. W ocenie organu odwoławczego, praca wykonywana przez stronę nie jest pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu, a o możliwości nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji decyduje charakter prac wykonywanych przez tego pracownika w aspekcie zapisów art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Podobnego rozróżnienia dokonał ustawodawca w przypadku prac wymienionych w pkt 14 i 16 załącznika nr 2, używając w pkt 14 sformułowania: "prace przy bezpośrednim sterowaniu", natomiast w pkt 16 sformułowania: "prace bezpośrednio przy sterowaniu". Na takie rozróżnienie zwrócił także uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 18 sierpnia 2010 r. o sygn. akt II SA/Ke 456/10.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K.R. stwierdził, że nie zgadza się z konkluzją zawartą w zaskarżonej decyzji, jakoby praca wykonywana przez niego nie mogła być utożsamiana z pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla i domagał się powołania w tym zakresie biegłego. Skarżący podniósł w związku z tym naruszenie art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych i jej załącznika nr 1 punkt 1 poprzez nie zastosowanie zasady równości wobec prawa, bowiem jego zdaniem, decydujące jest miejsce jego pracy a nie kwalifikacja dokonana przez organ, zważywszy na to, że pracownicy B S. A. wykonujący dokładnie tą samą pracę, w tych samych warunkach (często w tej samej brygadzie) posiadają uprawnienia wynikające z powyższej ustawy.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W uzupełnieniu skargi z dnia [...] pełnomocnik skarżącego domagał się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji i zasądzenia kosztów postępowania, ewentualnie zwrócenia się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie stosownej uchwały, mającej na celu wyjaśnienie wątpliwości bądź rozbieżności. Zauważył, iż pracownik, którego stanowisko pracy nie zostało umieszczone w rejestrze prowadzonym przez pracodawcę jest w gorszej sytuacji aniżeli pracownik, którego pracodawca taki rejestr sporządził, ale nie umieścił w nim konkretnego pracownika. W rozpatrywanej sprawie skarżący będzie zmuszony ubiegać się o prawo do emerytury pomostowej poprzez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, bowiem pracodawca nie sporządził stosownego rejestru. Tymczasem, wykonujący taką samą pracę, pracownicy B S. A. posiadają uprawnienia wynikające z ustawy o emeryturach pomostowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z póżn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż jej przedmiotem jest ocena prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny ocenia, czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego i procesowego, jeśli mogły mieć one wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając niniejszą sprawę, w świetle wyżej przytoczonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności zauważyć przyjdzie, iż postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało wszczęte na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. nr 237, poz. 1656 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "u.e.p.".

Stosownie do treści art. 41 ust. 1 u.e.p. pracodawca obarczony został dwoma różnymi obowiązkami, w tym prowadzeniem rejestru stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (pkt 1) oraz prowadzeniem rejestru pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych (pkt 2), zawierającego dane, o których mowa w art. 41 ust. 3 pkt 2 u.e.p.

Zgodnie z brzmieniem art. 11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 404 z późn. zm.), właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p., wykreślenia go z ewidencji oraz sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Ten ostatni przepis reguluje obowiązek płatnika składek na Fundusz Emerytur Pomostowych do prowadzenia ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na ten Fundusz, czyli ewidencji zawierającej dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2 tego artykułu. Podmiotem uprawnionym do kwalifikowania danego rodzaju pracy, jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, jest pracodawca (płatnik składek). W art. 41 ust. 6 u.e.p. przyznano pracownikowi, który nie został umieszczony w ewidencji, środek ochrony prawnej - skargę do Państwowej Inspekcji Pracy. W następstwie zasadnej skargi właściwy organ Państwowej Inspekcji Pracy stosuje środki unormowane w przywołanym art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, w tym uprawniony jest do nakazania wpisania pracownika do ewidencji stworzonej przez pracodawcę, jeżeli ustali, że pracownik w niej nie został ujęty, a powinien w niej figurować.

Zakres przedmiotowy stosowania nakazów unormowanych w art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wyznacza regulacja u.e.p., co ogranicza zakres właściwości organów Państwowej Inspekcji Pracy do spraw, w których kwalifikacja pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie jest sporna. W razie sporu, właściwym do tej kwalifikacji jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a następnie sąd powszechny. Takie wyznaczenie granic rozdzielenia właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i właściwości Państwowej Inspekcji Pracy wynika również z regulacji zawartej w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. j.: Dz. U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 ze zm.). W myśl art. 10 ust. 1 tej ustawy, przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu administracji publicznej lub państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie. Udzielenie interpretacji następuje w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie (art. 10 ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych służy do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Na właściwość sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w tego rodzaju sprawach wskazał Sąd Najwyższy w szeregu swoich postanowieniach. W postanowieniu z dnia 18 stycznia 2012 r. o sygn. akt II UK 113/11 stwierdził, że w sprawach z odwołania od decyzji organu rentowego w przedmiocie interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie, właściwy jest sąd powszechny (sąd pracy i ubezpieczeń społecznych), w oparciu o art. 25 u.e.p.. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 13 listopada 2012 r. o sygn. akt I OPS 4/12 (Lex nr 1226997) również akcentował, że sprawy o emerytury pomostowe oraz sprawy dotyczące obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, do których mają zastosowanie przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy z dnia 17 stycznia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 25 i art. 40 u.e.p.). Z uwagi na właściwość organów rentowych i sądów powszechnych w sprawach regulowanych w u.e.p. oraz z uwagi na charakter ewidencji, o której mowa w jej art. 41 ust. 4 pkt 2 przyjęto, że organy w postępowaniu o nakazanie pracodawcy umieszczenie pracownika w ewidencji lub wykreślenie pracownika z ewidencji nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń co do tego, czy określone stanowisko pracy jest stanowiskiem, gdzie praca wykonywana jest w szczególnych warunkach lub jest to praca o szczególnym charakterze.

W konsekwencji przywołanej uchwały, którą na zasadzie art. 269 § 1 p.p.s.a., związany jest także skład orzekający w niniejszej sprawie, ukształtowała się linia orzecznicza, wedle której o tym, że pracownik spełnia lub nie spełnia warunku do nabycia prawa do emerytury pomostowej nie może rozstrzygać wpis do ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p., ani decyzja administracyjna organów Państwowej Inspekcji Pracy, wydana na podstawie art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (por. wyroki NSA: z dnia 11.12.2012 r. o sygn. akt I OSK 512/12; z dnia 14.12.2012 r. o sygn. akt I OSK 552/12; z dnia 21.12.2012 r. o sygn. akt I OSK 567/12 i I OSK 561/12 i I OSK 557/12; z dnia 28.12.2012 r. o sygn. akt I OSK 582/12 i I OSK 650/12, a także z dnia 04.01.2013 r. o sygn. akt I OSK 908/12 - wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko w tym zakresie, wyrażone między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OSK 587/12 (dostępnym w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń NSA), zgodnie z którym prowadzenie ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p. oraz wydawanie decyzji administracyjnych przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach związanych z prowadzeniem ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze ma służyć jedynie dokumentowaniu faktu wykonywania takiej pracy. Natomiast umieszczenie pracownika lub nie w takiej ewidencji nie przesądza samo przez się, że pracownik ten spełnia lub nie spełnia warunku nabycia prawa do emerytury pomostowej.

W najnowszym orzecznictwie zaprezentowano stanowisko, według którego, postępowanie zainicjowane skargą pracownika, wniesioną na zasadzie art. 41 ust. 6 u.e.p. zakończyć się może wydaniem nakazu wpisu do ewidencji, na podstawie art. 11a ustawy o państwowej inspekcji pracy tylko wtedy, jeżeli dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a pomimo to pracownik - spełniający wszystkie warunki do objęcia go obowiązkiem opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych - nie został wciągnięty do ewidencji. Nakaz taki może również być wydany, jeżeli w wyniku decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalone zostanie, że pracownik zatrudniony na danym stanowisku spełnia warunki do objęcia go systemem emerytur pomostowych, co rodzi po stronie pracodawcy obowiązek uiszczania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. W sytuacji, gdy stanowisko, na którym zatrudniony jest pracownik, nie zostało zaliczone przez pracodawcę albo uprawniony organ do stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, co ma miejsce w kontrolowanej sprawie, organ Państwowej Inspekcji Pracy powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Oznacza to, że sporny charakter sprawy zakwalifikowania pracy skarżącego do prac wykonywanych w szczególnych warunkach wymaga rozstrzygnięcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a następnie, w razie złożenia odwołania, przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Tak więc, w postępowaniu przed organem rentowym, ewentualnie także przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych, w przypadku wniesienia odwołania, winno dojść do ustalenia, czy praca skarżącego jest pracą wykonywaną w szczególnych warunkach, w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.e.p. Sprawa ta wykracza bowiem poza granice sprawy administracyjnej, prowadzonej przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w przedmiocie nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Z tego powodu przyjęta przez organ odwoławczy wykładnia art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w związku z art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p., naruszyła właściwość organów rentowych w tych sprawach, a to w związku z art. 3 ust. 3 i art. 25 ust. 1 i 2 u.e.p.

Rozpatrując ponownie skargę organ drugiej instancji będzie miał na uwadze zaprezentowaną ocenę prawną i dokonane powyżej rozważania (art. 153 p.p.s.a.).

W tym stanie rzeczy, skoro organ odwoławczy naruszył wyżej omówione przepisy prawa materialnego i procesowego, a naruszenie to miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200 i art. 205 § 2 w związku z art. 209 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji, uwzględniając przy tym regulację § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).