Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 73/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 121, art. 122, art. 125 par. 1, art. 274b par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2019 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj i czerwiec 2016 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2016 r. do Urzędu Skarbowego w B. wpłynęła deklaracja VAT-7 za maj 2016 r. złożona przez A. Z. (dalej jako: "Skarżący"), w której wykazał on nadwyżkę podatku naliczonego nad podatkiem należnym w wysokości 257.322 zł. Skarżący zadeklarował kwotę 329 zł do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, a kwotę 256.993 zł do zwrotu na rachunek bankowy.

W dniu [...] lipca 2016 r. Skarżący złożył deklarację VAT-7 za czerwiec 2016 r., w której wykazał kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należny, w wysokości 362.565 zł, w tym kwotę 439 zł do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, a kwotę 362.126 zł do zwrotu na rachunek bankowy.

W celu weryfikacji rozliczenia Skarżącego, wszczęto kontrolę podatkową w celu sprawdzenia prawidłowości i rzetelności rozliczenia podatku VAT za kwiecień i maj 2016 r., którą rozszerzono na czerwiec i lipiec 2016 r.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. , nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., w związku ze wszczętym postępowaniem podatkowym, po raz kolejny przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj i czerwiec 2016 r. do dnia 31 grudnia 2018 r.

Na powyższe postanowienie Skarżący złożył zażalenie, w którym zarzucił naruszenie: art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r., poz. 1221 ze zm., dalej jako: "u.p.t.u." oraz art. 120, art. 121 § 1, 125 § 1, art. 139 § 1 i art. 140 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej jako: "o.p."),

Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył brzmienie przepisów art. 87 ust. 2 i 6 u.p.t.u., wskazując na uprawnienie organu podatkowego do dodatkowego zbadania zasadności zwrotu podatku, które mogą przyjąć formę wyłącznie czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego.

Organ drugiej instancji zaaprobował stanowisko wyrażone w orzeczeniu pierwszoinstancyjnym, iż uzasadnione było przeprowadzenie kontroli podatkowej ze względu na stwierdzone wątpliwości co do rzetelności dokumentów dotyczących transakcji zawieranych przez Skarżącego. Ustalenia kontroli wskazały, że firma F. była jednym z ogniw w pozornym obrocie towarami, ukierunkowanym na wyłudzanie podatku od towarów i usług.

Wskazano, że zawierane przez Skarżącego transakcje polegały na obrocie kawą, która wywieziona z Polski z magazynu w Imielinie wróciła do tego samego magazynu. Była to więc forma łańcucha transakcji, które nie występują w realnie działającym obrocie towarowym i nie mają nic wspólnego z racjonalnym funkcjonowaniem podmiotów gospodarczych. Celem transakcji było wykazanie ruchu towarów, który miał stwarzać wrażenie rzeczywistego obrotu i doprowadzić do nienależnego zwrotu podatku VAT. Organ stwierdził, że wobec istniejących wątpliwości co do zasadności wykazanego przez Skarżącego zwrotu podatku VAT, wydanie postanowienia w sprawie przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku VAT za maj i czerwiec 2016 r. było zasadne.

Organ odwoławczy za niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 87 ust. 2 u.p.t.u., wskazując, że organ pierwszej instancji wskazał okoliczności uzasadniające wymóg dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku. Organ zaznaczył również, że na etapie przedłużania terminu do zwrotu podatku nie chodzi o wykazanie, iż zwrot podatku w kwocie wnioskowanej przez podatnika jest nienależny, ale o wykazanie, że istnieją okoliczności, które przemawiają za potrzebą weryfikacji zasadności jego zwrotu.

Organ nie podzielił również zarzutów naruszenia art. 121 § 1 i art. 122 o.p., gdyż zaskarżone postanowienie miało swoje uzasadnione podstawy. Z kolei kwestia bezczynności organu (art. 125 § 1 o.p.) była przedmiotem złożonego przez podatnika ponaglenia, rozpatrzonego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...].

Skarżący, działając przez pełnomocnika, złożył na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając je w całości, zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa:

- art. 87 ust. 2 u.p.t.u., przez niezasadne, wielokrotne przedłużanie terminu do zwrotu nadwyżki podatku VAT; mimo przedstawienia właściwemu organowi podatkowemu w trakcie kontroli podatkowej i postępowania podatkowego wszelkich dokumentów dających prawo do odliczenia podatku VAT w związku z wykonywaniem czynności opodatkowanych oraz mimo braku wykazania przez organ braku należytej staranności przy doborze kontrahentów i dobrej woli podatnika;

- art. 274b § 1, art. 124 o.p., art. 121 § 1, art. 217 § 2 o.p poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia istotnych wątpliwości determinujących potrzebę dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego;

- art. 125 § 1 o.p. poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie zwrotu podatku VAT;

- art. 121, art. 122, art. 187 o.p. poprzez zbieranie materiału dowodowego w znacznych odstępach czasu oraz gromadzenie zbędnego materiału dowodowego, co w konsekwencji powoduje przedłużenie terminu zwrot VAT;

- art. 121 o.p., poprzez działanie w sprawie zwrotu podatku VAT w sposób podważający zaufanie do organów Państwa.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania i o wyznaczenie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w B. ostatecznego terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj i czerwiec 2016 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.

Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowień, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie nie zachodzi.

Zarzuty podatnika dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie. Nie ulega wątpliwości, iż organ podatkowy w przypadku wątpliwości co do zasadności wykazanego przez podatnika zwrotu, może przedłużyć termin zwrotu podatku. Zgodnie bowiem z treścią art. 87 ust. 2 (zdanie drugie) ustawy o podatku od towarów i usług, jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego. Ocena organu podatkowego, czy potrzeba przedłużenia terminu zwrotu występuje w okolicznościach sprawy, nie może być dowolna, ale musi opierać się na przesłankach wynikających ze stanu faktycznego. Muszą zatem wystąpić określone okoliczności, które wskazują, że istnieje potrzeba dodatkowej weryfikacji rozliczenia podatnika (zasadności zwrotu). Jak słusznie wskazał organ nie chodzi jednak przy tym o przesłanki, które mają charakter konkretnych dowodów świadczących o nieprawidłowościach w rozliczeniu, czy konkretnych zarzutów, które można postawić podatnikowi. Na tym etapie postępowania, organ decyduje bowiem wyłącznie o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu, a nie o samej zasadności zwrotu. Nie chodzi więc o wykazanie, że zwrot jest niezasadny ani o wykazanie, że istnieją dowody przemawiające za niezasadnością zwrotu. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, chodzi natomiast o wykazanie, że istnieją okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku (por. wyroki NSA z 11 lutego 2015 r., I FSK 2058/13; NSA z 07 czerwca 2016 r., I FSK 731/15). Organy obu instancji w wydanych postanowieniach wskazały okoliczności uzasadniające wymóg dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku. Organy uzasadniły, że wobec stwierdzonych wątpliwości co do rzetelności dokumentów dotyczących transakcji zawieranych przez Skarżącego, zasadne było przeprowadzenie kontroli podatkowej. Ustalenia kontroli wykazały, iż firma Skarżącego była jednym z ogniw w pozornym obrocie towarami, ukierunkowanym na wyłudzanie podatku od towarów i usług. Zawierane transakcje polegały na obrocie kawą, która wywieziona z Polski z magazynu w Imielinie wróciła do Polski do tego magazynu. Była to forma łańcucha transakcji, które nie występują w realnie działającym obrocie towarowym i nie mają nic wspólnego z racjonalnym funkcjonowaniem podmiotów gospodarczych. Celem transakcji było wykazanie ruchu towarów, który miał stwarzać wrażenie rzeczywistego obrotu i doprowadzić do nienależnego zwrotu podatku VAT. Zatem, istniały wątpliwości co do zasadności wykazanego przez Podatnika zwrotu podatku VAT. W konsekwencji powyższego, przedłużenie terminu zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za maj i czerwiec 2016r. miało swoje uzasadnienie. Kolejne przedłużenia były spowodowane m.in. koniecznością uzyskania z innych organów skarbowych informacji i ustaleń odnośnie podmiotów biorących udział w transakcjach z Podatnikiem. A zatem w niniejszej sprawie nie możemy mówić o przewlekłości postępowania w przedmiocie zwrotu podatku VAT. Ponadto, wskazać należy, że kwestia bezczynności organu była przedmiotem złożonego przez Podatnika ponaglenia, które zostało rozpatrzone przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej postanowieniem nr [...] z dnia [...].04.2018r. Zarzut dotyczący niezasadnego przedłużania terminu, mimo nie wykazania przez organ braku należytej staranności oraz dobrej woli Podatnika, jest przedwczesny. Organ podatkowy nie rozstrzygał bowiem w kwestii prawidłowości rozliczenia podatku VAT za maj i czerwiec 2016r., a jedynie przedłużył termin zwrotu podatku w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowymi. Ponadto, jak już wyżej wskazano, na etapie przedłużania terminu zwrotu podatku nie chodzi o wykazanie, że zwrot podatku w kwocie wnioskowanej przez podatnika jest nienależny, ale o wykazanie, że istnieją okoliczności, które przemawiają za potrzebą weryfikacji zasadności jego zwrotu. A zatem na etapie wydawania postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku, organ decyduje wyłącznie o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu. Nie rozstrzyga o prawidłowości rozliczenia podatku przez Skarżącego ani też o samym zwrocie podatku, który wynika ze złożonej deklaracji. Podnoszenie zatem przez pełnomocnika kwestii dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zbierania dowodów, oceny ich pod kątem prawidłowości rozliczeń podatku oraz udziału Podatnika w tzw. karuzeli, jest nieuzasadnione, co więcej wskazuje na prawidłowość działania organu który przedłuża termin zwrotu właśnie ze względu na gromadzenie kompletnego materiału dowodowego. Nie można także zgodzić się z pełnomocnikiem, że organ pierwszej instancji nieskutecznie przedłużył termin zwrotu podatku VAT z uwagi na przerwę pomiędzy kontrolą podatkową a postępowaniem podatkowym. Te kwestie były już przedmiotem rozpoznania przez sądy administracyjne, które stwierdzały, że jeżeli nastąpiła zmiana rodzaju postępowania (kontrola, postępowanie) można dokonać skutecznego przedłużenia terminu zwrotu podatku. Orzeczenia na które powołuje się pełnomocnik Skarżącego są nieaktualne wobec obowiązującej linii sądów administracyjnych. Poza tym dotyczą zgoła innych stanów faktycznych. Nie można również zgodzić się z pełnomocnikiem, że przedłużenie zwrotu podatku VAT jest zawsze uzależnione od trwania określonego postępowania. Tym samym nie można uznać, że z dniem zakończenia kontroli podatkowej upłynął termin przedłużenia zwrotu nadwyżki podatku VAT za maj i czerwiec 2016 r. Powyższe oznacza, że nieuzasadnione są zarzuty Skarżącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, a także przepisów proceduralnych art. 125 § 1 o.p. i innych wskazanych w skardze przepisów proceduralnych. Nie doszło bowiem do przewlekłości postępowania w tej sprawie. Jak słusznie wskazał Skarżący pod pojęciem przewlekłości postępowania należy rozumieć sytuację działania organu w sposób nieefektywny w dużych odstępach czasu, bądź działania w sposób pozorny (wyrok WSA w Warszawie, sygn.. akt III SAB/Wa 12/16). Jednak sytuacja działania organu uzależniona jest od jego możliwości oraz od rodzaju dowodów gromadzonych w sprawie. Nie ulega wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie organ zwracał się do podmiotów zagranicznych, co determinuje zwiększenie długości czasu oczekiwania. Nie doszło także do naruszenia art. 121, 122 i 187 o.p. Podatnik zarzucił organowi, że ten zbiera zbędny materiał dowodowy. Sąd pragnie zaznaczyć, że dowodem może być wszystko co wyjaśni daną sprawę, i to organ w trakcie postępowania ocenia, który dowód jest w postępowaniu przydatny, a który nie wnosi nic nowego do sprawy. Aby jednak dokonać takiej oceny należy ten materiał wcześniej zgromadzić.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd postanowił jak w sentencji orzeczenia.