Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 222/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 285 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 222/19 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Hanna Knysiak-Sudyka, Sędziowie: WSA Barbara Pasternak (spr.), WSA Maria Zawadzka, , Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2019 r., sprawy ze skargi K. T. na decyzję Rektora Akademii z dnia 8 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2018 r. ([...]) na podstawie art. 220 ust. 1 i 3 oraz art. 207 ust. 1 i 3 ustaw z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U.2017.2183 ze zm.) w zw. z art. 104 i 107 kpa oraz na podstawie §2 ust. 1 "Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich oraz zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej doktorantom stacjonarnych studiów doktoranckich w Akademii" wprowadzonego Zarządzeniem Nr [...] Rektora Akademii z dnia 17 lipca 2018 r., Rektor Akademii przyznał K. T. stypendium doktoranckie w kwocie 1470 zł miesięcznie, w okresie od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.

W związku z tym, że decyzja w całości uwzględniała wniosek K. T., na podstawie art. 107 § 4 kpa w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym odstąpiono od jej uzasadnienia.

Pismem z dnia 18 grudnia 2018 r. K. T. złożył wniosek o ponownie rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją, z uwagi na zbyt niskie wyliczenie wysokości minimalnej kwoty stypendium doktoranckiego. Według wnioskującego stypendium doktoranckie przyznane od 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r. winno wynosić minimum 1923 zł miesięcznie

Podał, że ustawą z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U.2018.1669) uregulowano kwestie intertemporalne oraz uchwalono przepisy przejściowe, mające zastosowanie w sprawach ujętych w powyższym akcie prawnym, związane z uchyleniem poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i uchwaleniem nowej ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U.2018.1668). Przepisy nowej ustawy uchyliły przepisy poprzednio obowiązującego aktu prawnego, a w szczególności derogowały przepis z art. 151 ust. 1 tej ustawy, tworzący delegację dla właściwego ministra do wydania rozporządzenia ws. wynagrodzeń, w tym wynagrodzenia asystenta, od którego następnie uzależnione zostało stypendium doktoranckie. Co więcej, uchylenie aktu prawnego, na podstawie którego zostało wydane stosowne rozporządzenie, uchyliło również ten akt. W związku z tym, w obecnym stanie faktycznym stosuje się nowe rozporządzenie, które weszło w życie z dniem 1 października 2018 r.

Wskazał, że uzależnienie wysokości stypendium doktoranckiego dla dotychczasowych doktorantów od wysokości wynagrodzenia asystenta określonej na podstawie nieobowiązującego już w przeważającej części aktu wykonawczego i ustawy, pozbawia tego stypendium - w aspekcie formalnym - w ogóle podstawy prawnej. Jednakże podstawy tej należy doszukiwać się w zasadzie praw słusznie nabytych, będącej pochodną szeroko zakreślonych zasad ochrony zaufania obywateli do państwa, przewidywalności prawa, bezpieczeństwa prawnego lub pewności prawa, znajdujących swój wyraz w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zasada realizowana jest w taki sposób, że raz "dobrze" nabyte prawo powinno być stabilne, zaś możliwości jego odjęcia - a w rozumieniu niektórych przedstawicieli doktryny prawa administracyjnego - również możliwości jego modyfikacji, jeżeli mogą w ogóle istnieć powinny być ściśle określone przez ustawę. Zatem nabyte na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy i aktów wykonawczych do niej prawa doktorantów do pobierania stypendium doktoranckiego są bezdyskusyjnie chronione, co najmniej w postaci, jaką dopuszczały dotychczasowe przepisy. Dodatkowo K. T. powołał wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 sierpnia 2013 r. IV SA/Po 584/13 (Lex nr 1362408), w którym Sąd stwierdził, że w sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie jak i do tych, które miały miejsce wcześniej, które jednak trwają dalej po wejściu w życie nowej ustawy. Wskazał nadto, że ustawodawca w rozwiązaniach intertemporalnych nie utrzymał wyraźnie w mocy konkretnych przepisów rozporządzenia dotyczącego wynagrodzeń pracowników publicznych uczelni wyższych. Samo sformułowanie "o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy" nie posiada waloru przejrzystości i transparentności. Z uwagi na to w pierwszej kolejności należy posługiwać się wykładnią językową i celowościową a dopiero w pozostałym zakresie wykładnią systemową stosowanych przepisów.

Stwierdzić należy, że przepisy przejściowe związane z uchyleniem poprzedniej ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, nie mogą w sposób skuteczny utrzymywać w mocy, w ograniczonym i zakreślonym przez tę ustawę zakresie, przepisów wykonawczych, stanowiących podstawę prawną dla wydania decyzji administracyjnych związanych z przyznaniem stypendium doktoranckiego obecnym uczestnikom studiów doktoranckich. W konsekwencji nowa ustawa i nowe rozporządzenie, a w tym również i obecne, zmodyfikowane zasady ustalania wysokości stypendium doktoranckiego, mają zastosowanie dla treści decyzji stypendialnych, wydawanych już w bieżącym roku akademickim. Jest to uzasadnione m.in. tym, że przepisy rozporządzenia dot. wynagrodzeń profesorskich obowiązują już w dniu wydania decyzji stypendialnych, a więc zdarzenie, o którym mówił Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku cytowanym powyżej, nastąpiło w zmienionym stanie prawnym.

Według K. T. podstawą prawną wydawania decyzji stypendialnych w bieżącym roku akademickim, tj. 2018/2019 jest nowe, obowiązujące w dacie wydania tych decyzji, rozporządzenie MNiSW z dnia 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni wyższej, wydane na podstawie nowej Ustawy. Każdorazowa wysokość stypendium doktoranckiego winna być zatem waloryzowana aktualną wysokością wynagrodzenia asystenta zatrudnionego w publicznej uczelni wyższej. Ewentualnie, zastosowanie do dotychczasowych uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich winny znaleźć odpowiednie przepisy ww. Ustawy. Wyłącznie takie rozwiązanie pozwoli uczynić zadość zasadom równości wobec prawa, praworządności, jak również zasadzie aktualności przy wydawaniu decyzji administracyjnych.

Decyzją z dnia 8 stycznia 2019 r. ([...]) na podstawie art. 200 ust. 1 i 3 oraz art. 207 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 104 i 107 kpa oraz na podstawie § 2 ust. 1 "Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich oraz zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej doktorantom stacjonarnych studiów doktoranckich w Akademii" wprowadzonego Zarządzeniem Nr [...] Rektora z dnia 17 lipca 2018 r. Rektor Akademii utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] 2018 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Rektor podał, że zgodnie z art. 285 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ustawy uchylonej przepisach wydanych na podstawie art. 169 pkt.3, w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art.151 ust. 1 tej ustawy.

Na podstawie art.151 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym zostało wydane rozporządzenie Ministra Nauki i szkolnictwa Wyższego z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej (Dz.U. 2016. 2063). W załączniku nr 1 do tego rozporządzenia (Tabela A miesięcznych minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli akademickich zatrudnionych na stanowiskach naukowo-dydaktycznych, naukowych i dydaktycznych) miesięczna minimalna stawka wynagrodzenia zasadniczego asystenta została określona w wysokości 2450,00 zł. (pkt.3 Tabeli A) 60% tej kwoty wynosi 1470,00.

Na powyższe rozstrzygnięcie K. T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając :

a) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 285 ust. 1 ustawy z 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

_ polegające na uznaniu, że przepis ten należy rozumieć jako nakazujący stosowanie art. 15 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i wydanych na jego podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej do określenia wysokości minimalnej wynagrodzenia zasadniczego asystenta, decydującego o minimalnej wysokości stypendium doktoranckiego udzielanego osobom, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 (co daje kwotę stypendium doktoranckiego w wysokości 1.470 miesięcznie), podczas gdy art. 285 ust. 1 przep. wpr. z 2018 r. powinien być rozumiany jedynie jako odsyłający do art. 151 p.s.w. z 2005 r. i rozp. z 2016 r. w zakresie zdefiniowania, czym jest "minimalne wynagrodzenie zasadnicze asystenta", a już nie co do określenia wysokości wynagrodzenia asystenta, decydującego o wysokości stypendium doktoranckiego oraz niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.s.w. z 2005 r. i wydanych na jego podstawie przepisów rozp. z 2016 r.

- polegające na zastosowaniu tych przepisów w celu określenia wysokości "minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta", decydującej o wysokości stypendium doktoranckiego (daje kwotę stypendium doktoranckiego w .wysokości 1470,-zł miesięcznie), mimo że nie mogły one znaleźć zastosowania w takim zakresie;

w związku z art. 70 ust. 4 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r., z których wynika prawo osób otrzymujących stypendium doktoranckie, które rozpoczęły studia przed rokiem akademickim 2019/2020, do równego traktowania w stosunku do doktorantów którzy rozpoczną naukę w roku akademickim 2019/2020 lub później, oraz w stosunku do innych osób otrzymujących świadczenia od uczelni wyższej do równego traktowania, a wykładnia i sposób zastosowania art. 285 ust. 1 przep. wpr. z 2018 r., art. 151 p.s.w. z 2005 r. i wydanych na jego podstawie przepisów rozp. z 2016 r. prowadzi do naruszenia tego prawa, co zgodnie z wymogiem wykładni prokonstytucyjnej każe przyjętą przez organ interpretację odrzucić;

b) błędną wykładnię i odmowę zastosowania art. 137 ustawy z 20 lipca 2018 r. – Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce6 i przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej

- polegające na uznaniu, że przepisy te nie znajdują zastosowania do określenia wysokości wynagrodzenia asystenta decydującego o minimalnej wysokości stypendium doktoranckiego udzielanego po 1 października 2018 r., podczas gdy przepisy te powinny znaleźć zastosowanie w podanym zakresie (co dałoby kwotę stypendium doktoranckiego w wysokości 1.923 zł miesięcznie) , w związku z art. 70 ust. 4 i art. 32 ust. 1 Konstytucji, z których wynika prawo osób otrzymujących stypendium doktoranckie, które rozpoczęły studia przed rokiem akademickim 2019/20120, do równego traktowania w stosunku do doktorantów, którzy rozpoczną naukę w roku akademickim 2019/2020 lub później oraz w stosunku do innych osób otrzymujących świadczenia od uczelni wyższej do równego traktowania, a wykładnia i sposób zastosowania art. 285 przep. wpr. z 2018 r., art. 151 p.s.w. z 2005 r. i wydanych na jego podstawie przepisów rozp. z 2016 r. w opisany w tej skardze sposób zapobiega naruszeniu tego prawa, co zgodnie z wymogiem wykładni prokonstytucyjnej każe taką interpretację zaaprobować;

c) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 107 § 3 kpa poprzez niezastosowanie i dowolność w wydaniu decyzji oraz poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego nie wynika jaki stan faktyczny i prawny został ustalony przez organ,

- art. 10 kpa poprzez nieumożliwienie skarżącemu przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów,

- art. 6, 7, 8, 9, 11 kpa bowiem organ nie uczynił zadość obowiązkowi przedstawienia wyczerpującego, realnego, przekonującego uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę Rektor podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2018.2107 t.j.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2018.1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art.135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Rektora Akademii z dnia z dnia 8 stycznia 2019 r. nr [...], którą Rektor utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2018 r. przyznającą skarżącemu stypendium doktoranckie w kwocie 1470,-zł miesięcznie, w okresie od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przywołano art. 200 ust. 1 i ust. 3, art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2017. 2183 t.j. ze zm.), oraz § 2 ust. 1 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich oraz zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej doktorantom stacjonarnych studiów doktoranckich w Akademii wprowadzonego Zarządzeniem rektora z 17 lipca 2018 r.

Spór w sprawie dotyczy wysokości kwoty stypendium doktoranckiego przyznanego skarżącemu i powstał w związku ze zmianą stanu prawnego. Na mocy przepisu art. 169 pkt 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018.1668), dalej "ustawa wprowadzająca", z dniem wejścia niniejszej ustawy, traci moc ustawa z dnia 25 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U.2017 .2183, ze zm.), dalej "p.s.w.". Stosownie do art. 1 ustawy wprowadzającej, ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018.1668) weszła w życie z dniem 1 października 2018 r. z wyjątkiem jej przepisów wymienionych w art. 1 pkt. 1) do 6). Z powyższej regulacji wynika, że od dnia 1 października 2018 r. aktem prawnym określającym zasady funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego i nauki jest ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (dalej jako p.s.w.n.) ale także przepisy ustawy wprowadzającej, w warunkach, na zasadach i w terminach określonych w jej Rozdziale 3 zatytułowanym: "Przepisy uchylające, przejściowe, dostosowujące i końcowe", w tzw. okresie przejściowym. W powstałej sytuacji, wobec utraty mocy obowiązującej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, materialnoprawną podstawę przyznania stypendium doktoranckiego, objętego dyspozycją art. 200 ust. 1 ustawy uchylonej stanowi przepis art. 285 ust. 1 i ust. 2 ustawy wprowadzającej.

Zgodnie z jego brzmieniem, uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy (art. 285 ust. 1).

Decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w instytucie naukowym Polskiej Akademii Nauk, instytucie badawczym oraz międzynarodowym instytucie naukowym - dyrektor tego instytutu (art. 285 ust. 2).

Przypomnieć należy, że przepis art. 200 ust. 1 ustawy uchylonej stanowił, że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmował w uczelni rektor, a w jednostce naukowej - jej dyrektor (art. 200 ust. 3). Obecnie, na podstawie art. 285 ust. 2 ustawy wprowadzającej decyzję taką w uczelni podejmuje także rektor, a w instytucie naukowym Polskiej Akademii Nauk, instytucie badawczym oraz międzynarodowym instytucie naukowym – dyrektor tego instytutu.

Z treści art. 285 ust. 1 wynika, że obecnie tj. po wejściu w życie p.s.w.n. decyzja w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego uczestnikowi studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 jest również tzw. decyzją uznaniową, o czym świadczy brzmienie przepisu art. 285 ust. 1 ("mogą otrzymywać"). Uznaniowy charakter stypendium przyznawanego na mocy art. 285 ustawy wprowadzającej dotyczy jednakże tylko kwestii samego przyznania bądź odmowy przyznania doktorantowi stypendium, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylonej. Rektor ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia i wybór taki nie może być dowolny, a więc musi wynikać z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w następnej kolejności z jego uzasadnienia. Wobec stanu faktycznego kontrolowanej sprawy kwestia powyższa nie ma jednak znaczenia, skoro skarżący stypendium otrzymał a kwestionuje jego wysokość.

W zakresie dotyczącym minimalnej wysokości takiego stypendium rektor (dyrektor instytutu naukowego PAN, instytut badawczego, międzynarodowego instytutu naukowego) nie dysponuje żadnym zakresem uznaniowości z uwagi na treść art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, określającego minimalną wysokość stypendium. Identyczne rozwiązanie wynikało z art. 200 ust. 2 uchylonej ustawy. Przepis ten określał minimalną wysokość stypendium przyznawanego na podstawie art. 200 ust. 1 .

Spór w niniejszej sprawie dotyczy właśnie wysokości stypendium przyznanego skarżącemu a wynika z odmiennej interpretacji przepisu art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej a ściślej z odmiennego rozumienia odesłania, o którym mowa w tym przepisie. Skutkuje to przyjęciem odmiennej od przyjętej przez Rektora podstawy wyliczenia kwoty minimalnej wysokości stypendium przyznawanego doktorantom na podstawie art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej.

Zdaniem skarżącego minimalna wysokość stypendium przyznanego mu na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. powinna wynosić 1923,- złote miesięcznie jako wyliczona w sposób uwzględniający treść art. 137 p.s.w.n. oraz wydanego na podstawie ust. 2 tego przepisu rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dnia 25 września 2018 r. w sprawie miesięcznego minimalnego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora uczelni publicznej (Dz.U.2018.1838), które wynosi 6410,- złotych, a to zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia, które weszło w życie z dniem 1 października 2018 r.

Natomiast Rektor kwotę minimalnego stypendium doktoranckiego przyznanego skarżącemu na rok akademicki 2018/2019 ustalił według dotychczasowych zasad, przyjmując, za jej podstawę art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej odsyłającego do przepisów wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy uchylonej p.s.w., mianowicie według zasad wynikających z rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej (Dz.U.2016.2063). W czasie obowiązywania ustawy uchylonej minimalna wysokość stypendium przyznawanego na mocy jej art. 200 ust. 1, wynikająca z przepisów ww. rozporządzenia wynosiła 60% minimalnego wynagrodzenia asystenta ustalonego w ww. rozporządzeniu (załącznik nr 1 do rozporządzenia- tabela A), tj. 1470,-złotych miesięcznie.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący twierdzi, że odesłanie zawarte w przepisie art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej odnosi się wyłącznie do zdefiniowania czym jest "minimalne wynagrodzenie asystenta" o którym mowa w tym przepisie ale już nie odnosi się do określenia wysokości wynagrodzenia asystenta, decydującego o wysokości stypendium przyznawanego na jego podstawie, tj. określonego w tabeli A rozporządzenia z 2016 r. Zdaniem skarżącego jest tak dlatego, że nowa ustawa - p.s.w.n. nie posługuje się w ogóle pojęciem minimalnego wynagrodzenia asystenta a jedynie pojęciem "wynagrodzenia profesora, tj. "wynagrodzeniem zasadniczym dla profesora w uczelni publicznej, do którego odnoszone są innego rodzaju wynagrodzenia i stypendia" (art. 22 ust. 4, art. 137 p.s.w.n.). Zachodziła zatem po stronie ustawodawcy konieczność zdefiniowania pojęcia "minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta" . Na tym zdaniem skarżącego kończy się znaczenie normatywne odesłania do przepisów rozporządzenia z 2016 r. Skoro tak, a także wobec utraty mocy obowiązującej rozporządzenia z 2016 r., wysokość minimalnego wynagrodzenia asystenta mająca stanowić podstawę określenia minimalnej wysokości stypendium doktoranckiego przyznawanego na podstawie art. 285 ustawy wprowadzającej, winna być liczona na podstawie aktu wykonawczego wydanego na podstawie art. 137 ust. 2 p.s.w.n. – rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2018 r. Zatem kwota stanowiąca podstawę wyliczenia minimalnej wysokości stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2018/2019 w przypadku skarżącego wynosi 60% minimalnego wynagrodzenia asystenta, tj. 60% z 50% wynagrodzenia profesora, czyli 1923,-złote miesięcznie. Zdaniem skarżącego także wynik wykładni systemowej wskazuje na poprawność powyższego stanowiska - kwoty stypendiów i wynagrodzeń w nowej ustawie są zawsze zrelatywizowane do aktualnego wynagrodzenia profesora, co zapewnia automatyczną waloryzację stawek i równomierność zmian wysokości świadczeń uzyskiwanych na uczelni. W przeciwnym wypadku – prezentowanym przez Rektora - stypendium które może zostać otrzymane przez doktorantów, który rozpoczęli studia przed rokiem akademickim 2019/2020 zostałoby zamrożone do końca okresu studiów doktoranckich. Zdaniem skarżącego przyjęty w zaskarżonej decyzji sposób wyliczenia minimalnej kwoty stypendium narusza zasadę wyrażoną w przepisach art. 32 i art. 70 Konstytucji RP.

Zarzut naruszenia przepisu art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej nie zasługuje na uwzględnienie. Przyjęta przez Rektora interpretacja tego przepisu jest prawidłowa zarówno w świetle wykładni językowej tego przepisu jak i wykładni systemowej oraz celowościowej. Podstawowy argument skarżącego sprowadza się do uznania, że koniecznym było zdefiniowanie w przepisach ustawy wprowadzającej pojęcia "minimalnego wynagrodzenia asystenta" i że taka, wyłącznie definiująca jest funkcja odesłania z art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej.

Zdaniem Sądu na tle przepisów ustawy wprowadzającej dotyczących szeroko rozumianego statusu studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2010 oraz sytuacji doktorantów takich studiów, nie zachodziła konieczność samego definiowania pojęcia tego pojęcia. Fakt, że nowa ustawa ani rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2018 r. nie operuje pojęciem minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta wynika wyłącznie z przyjęcia całkowicie nowej zasady wyliczania miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego w uczelni publicznej. Jako podstawę ustalania wysokości wynagrodzeń wszystkich nauczycieli akademickich (art. 116 p.s.w.n.), w przeciwieństwie do regulacji dotychczasowej, przyjęto bowiem wyłącznie "wynagrodzenie profesora" (art. 137 pkt. 1p.s.w.n.). Nie oznacza to jednak, że w rzeczywistości, na gruncie nowej ustawy, od dnia 1 października 2018 r. nie istnieje desygnat pojęcia "minimalnego wynagrodzenia asystenta". Jest on bowiem konsekwencją przyjętej w nowej ustawie zasady ustalania wynagrodzeń nauczycieli akademickich wynikającej z art. 137 ust. 1 p.s.w.n. zgodnie z którym wysokość miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego w uczelni publicznej dla nauczyciela akademickiego nie może być niższa iż 50% wynagrodzenia profesora, czyniąc wyjątek, jeżeli chodzi o wynagrodzenie profesora uczelni i adiunkta (art. 137 ust. 1 pkt. 1) i 2). Gdyby zatem intencją ustawodawcy było ustalenie minimalnej wysokości stypendium dla doktorantów, którzy rozpoczęli studia przed rokiem akademickim 2019/2020 w taki sposób, jak twierdzi skarżący, wówczas nie użyłby w art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej słów : "o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy" (tj. p.s.w.). Całkowita eliminacja tego wyrażenia uzasadniona zdaniem skarżącego prawidłową wykładnią językową art. 285 ust. 1 p.s.w.n. stanowi niedopuszczalny zabieg interpretacyjny. Celem wykładni językowej jest bowiem ustalenie właściwego znaczenia przepisu na podstawie analizy zawartych w nim słów i całej treści przepisu a nie na podstawie części przepisu, przy wyeliminowaniu pozostałej jego treści. Brak więc podstaw aby w drodze zastosowania w sposób nieprawidłowy wykładni językowej przyjmować za celowe odwołanie się ustawodawcy jedynie do "definicji minimalnego wynagrodzenia asystenta a całkowicie pomijać treść zapisu dotyczącego obowiązku stosowania przepisów wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy uchylonej.

Wynik poprawnego rozumowania wskazuje więc, że w przepisie art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej chodzi o minimalne wynagrodzenie asystenta wskazane w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej. Przepis ten, zawierający odesłanie do ww. rozporządzenia wydanego na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy uchylonej, stanowi podstawę stosowania przepisów ww. rozporządzenia w zakresie określającym kwotę minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta. Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi polegającego na nieprawidłowym zastosowaniu przez Rektora przepisu rozporządzenia z 2016 r. , które utraciło moc wobec utraty mocy obowiązującej p.s.w. za wyjątkiem norm podtrzymanych w ustawie wprowadzającej (art. 169 pkt. 3 ustawy wprowadzającej), dodatkowo warto przytoczyć stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 marca 2019 III SA/Gd 902/18 (Lex nr 2645095) będącego wynikiem kontroli decyzji odmawiającej przyznania stypendium doktoranckiego na podstawie art. 200 ust. 1 uchylonego p.s.w. , w związku z którym został wyrażony następujący pogląd (teza nr 2) : "Skoro ustawodawca przewidział możliwość przyznania stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 uchylonej p.sz.w., to należy przyjąć, że intencją ustawodawcy było również prowadzenie postępowania w przedmiocie przyznania tego stypendium w oparciu o dotychczasowe regulacje, które się do niego odnosiły, mimo utraty przez nie mocy prawnej". Sprawa III SA/Gd 902/18 dotyczyła co prawda odmowy przyznania stypendium, ale zaskarżona decyzja została wydana w stanie prawnym po wejściu w życie przepisów ustawy wprowadzającej oraz p.s.w.n.

Sąd rozważał kwestię, jakie przepisy organy uczelni mają stosować w postępowaniu dotyczącym przyznania stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 uchylonej ustawy o szkolnictwie wyższym i zajął stanowisko wyrażone w przytoczonej wyżej tezie. Sąd wskazał, że ".... Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wyrażał pogląd, że przepis obowiązuje, dopóki na jego podstawie są lub mogą być podejmowane indywidualne akty stosowania prawa (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 grudnia 2016 r., SK 7/15, OTK-A 2016/100). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy formalnie uchylony przepis nadal służy za wzorzec oceny legalności decyzji administracyjnej przez sąd administracyjne (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 marca 2017 r., P 13/14, OTK-A 2017/14). Dlatego, w ocenie Sądu orzekającego, należy przyjąć, że do postępowania dotyczącego przyznania przedmiotowego stypendium doktoranckiego będą miały zastosowanie przepisy dotychczasowe, które regulowały omawiany tryb postępowania.(...) Będzie to więc rozporządzenie z dnia 9 sierpnia 2017 r. oraz ww. zarządzenia Rektora. Stanowisko to jest tym bardziej uzasadnione, że w odniesieniu do pozostałych stypendiów, objętych regulacją ustawy poprzedniej, ustawodawca jednoznacznie uznał oraz wskazał, że postępowania te prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych (art. 283 ust. 2 i art. 284 ust. 2)".

Z powyższego wynika, że WSA w Gdańsku uznał za prawidłowe stosowanie co do trybu postępowania w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 200 p.s.w. w zw. z art. 285 ustawy wprowadzającej, przepisów nieobowiązującego rozporządzenia, przyjmując argumentację, którą Sąd w niniejszej sprawie w całości podziela. Tym bardziej więc w sytuacji, w której przepis art. 285 ust. 1 stawy wprowadzającej zawiera wyraźne odesłanie do wskazanych przepisów wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy uchylonej nie może być co do zakresu odesłania żadnych wątpliwości. W powyższej kwestii nadmienić jeszcze warto, że w istocie skarżący nie jest pozbawiony możliwości otrzymywania wsparcia finansowego w wyższej kwocie z uwagi na możliwość ubiegania się o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej. W gestii Rektora (z uwzględnieniem możliwości finansowych uczelni) pozostaje też skorzystanie z możliwości zwiększenia minimalnej kwoty stypendium, na co pozwala przepis art. 285 ust. 2 p.s.w.n.

Sporny przepis zamieszczony został w Rozdziale 3 ustawy wprowadzającej zatytułowanym "Przepisy uchylające, przejściowe, dostosowujące i końcowe". Zgodnie z art. 279 ust. 1 tej ustawy, studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Z dalszej regulacji wynika, że na dotychczasowych zasadach oparte będzie także wsparcie finansowe w postaci świadczeń z funduszu pomocy materialnej, stypendiów doktoranckich i zwiększeń stypendiów doktoranckich. Wyjątkiem będzie wyłączenie możliwości ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych doktorantów i zastąpienie jej prawem ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców. Zasady takie wynikają z uzasadnienia projektu ustawy. Zgodne zatem z powyższą zasadą oraz wynikiem wykładni systemowej jest prezentowane przez Sąd stanowisko, iż pomimo całkowicie odmiennego statusu doktorantów, którzy rozpoczęli studia przed rokiem akademickim 2019/2020 i doktorantów którzy rozpoczną studia w tymże roku akademickim, zachowana zostaje ciągłość wsparcia finansowego w postaci stypendiów doktoranckich – ale na dotychczasowych zasadach.

Zasady te, dotyczące wysokości minimalnej stypendium przyznanego skarżącemu nie stanowią zdaniem Sądu wbrew twierdzeniom skargi naruszenia wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP zasady równości ani naruszenia prawa do powszechnego i równego dostępu do wykształcenia – art. 70 ust. 4 Konstytucji RP. Wynika to z następujących względów :

Kształcenie doktorantów odbywało się dotychczas w ramach studiów doktoranckich, stanowiących przedmiot unormowania art. 195–201a p.s.w. a status doktoranta był uregulowany w sposób zbliżony do statusu studenta. Doktoranci mogli otrzymywać pomoc materialną, w szczególności stypendia, a doktoranci uczestniczący w studiach stacjonarnych – stypendia doktoranckie, w wysokości nie niższej niż 60% minimalnego wynagrodzenia asystenta w szkole wyższej – art. 200 p.s.w. Warunki i tryb organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich, przyznawania stypendiów doktoranckich oraz minimalną wysokość kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego, jak również zasady kształcenia na studiach doktoranckich określał minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego. W tym zakresie obowiązywały dwa rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego: z 9.08.2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. poz. 1696) i z 10.02.2017 r. w sprawie kształcenia na studiach doktoranckich w uczelniach i jednostkach naukowych (Dz.U. poz. 256). Po wejściu w życie ustawy p.s.w.n., począwszy od roku akademickiego 2019/2020 studia doktoranckie mają być zastąpione przez szkoły doktorskie, które mają zacząć działać od 1 października 2019 r. (por. art. 292 p.w.p.s.w.n.

Także w zakresie stypendiów doktoranckich p.s.w.n. wprowadza całkowicie nowe rozwiązania. Dotychczasowa regulacja przewidująca pomoc materialną w formie stypendium socjalnego, zapomogi, stypendium dla najlepszych doktorantów, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych oraz stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, jak również stypendium doktoranckiego, została zastąpiona przez stypendium doktoranckie przysługujące wszystkim doktorantom nieposiadającym stopnia doktora – art. 209 ust. 1) przez okres 4 lat (- art. 209 ust. 1, 2, 3 i 4 p.s.w.n. ust. 2 i 3). Takie rozwiązanie oznacza brak potrzeby wydawania decyzji o jego przyznaniu a wypłata stypendium następować będzie w drodze czynność materialno-technicznej. Minimalna wysokość nowego stypendium doktoranckiego została określona w art. 209 ust. 4 p.s.w.n. i będzie wynosiła 37 % wynagrodzenia profesora lub 57% tego wynagrodzenia a datą graniczną kwot w ten sposób wyliczonych będzie przeprowadzenie oceny śródokresowej, której nie podlegają doktoranci studiujący według zasad dotychczasowych.

Zatem od 1 października 2019 r. wejdzie w życie całkowicie nowy i odmienny od poprzedniego system kształcenia doktorantów i przyznawania stypendium. Ustawodawca miał więc prawo do zachowania dotychczasowego systemu dla tych, którzy rozpoczęli studia doktoranckie prze rokiem akademickim 2019/2020, aby umożliwić im kontynuację kształcenia i złożenie pracy doktorskiej, przy udzieleniu wsparcia finansowego na dotychczasowych zasadach. Zasadnicza odmienność dotychczasowej i nowej regulacji w sposób oczywisty skutkuje tym, że cecha " bycia doktorantem" przestała być relewantna w stosunku do osób, które rozpoczęły studia doktoranckie w innym systemie a przyznawane im stypendium nie przysługuje (w dotychczasowym systemie) z powodu posiadania tylko tej cechy, bowiem konieczne było spełnienie określonych ww. kryteriów. Natomiast w przypadku osób, które rozpoczną studia doktoranckie w roku akademickim 2019/2020, każdy z kształcących się w szkole doktorskiej otrzymuje z tytułu bycia doktorantem stypendium doktoranckie, a kwestie oceny przygotowania i realizacji planu badawczego pozostawione zostały komisjom (art. 202 ust. 2,3,4) i są decydujące o pozostaniu doktorantem lub skreśleniu z listy doktorantów (art. 203 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n.). Zatem rozwiązanie polegające na utrzymaniu dotychczasowych zasad dla osób, które rozpoczęły studia doktorancie przed rokiem akademickim 2019/2020 nie narusza ani zasady równości ani też nie ogranicza zapewnionego w art. 70 Konstytucji RP prawa do nauki.

Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wydana w rezultacie prawidłowo dokonanej wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie. W tej sytuacji, brak szczegółowego odniesienia się przez Rektora do argumentów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mógł zostać uznany przez Sąd za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.


ZDANIE ODRĘBNE

Uzasadnienie zdania odrębnego

Nie podzielam stanowiska organu zaaprobowanego przez WSA w Krakowie w wyroku z dnia 10 maja 2019 r. dotyczącego wykładni przepisu art. 285 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U.2018.1669, dalej: ustawa wprowadzająca.), stanowiącym podstawę prawną zaskarżonej decyzji.

Na wstępie podkreślić należy, że podobne sprawy były już rozpoznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. W niniejszej sprawie w pełni podzielam i przyjmuję za własne stanowisko zaprezentowane w wyroku tut. Sądu z dnia 26 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 58/17 oraz w zdaniu odrębnym do wyroku z tego samego dnia sygn. akt III SA/Kr 57/19 oraz w wyrokach tut. Sądu z dnia 28 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 315/19 oraz sygn. akt III SA/Kr 358/19 (wyroki publ. na: www.orzeczenia. nsa.gov.pl).

W myśl art. 285 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej, uczestnicy studiów stacjonarnych doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy. Decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, [...].

Ustawą uchylaną w art. 169 pkt 3, jest ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym z 2005 r. (stara ustawa), której art. 200 ust. 1 przewidywał, że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Natomiast przepisy wydane na podstawi art. 151 ust. 1 tej ustawy, to rozporządzenie wykonawcze z 2016 r. (stare rozporządzenie).

Na wstępie wskazać należy, że wykładnia językowa art. 285 ustawy wprowadzającej, z uwzględnieniem całości tekstu tej ustawy, a także przy przyjęciu założenia racjonalności ustawodawcy, musi prowadzić do wniosku, że odesłanie do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 151 ustawy uchylanej, nie jest równoznaczne z koniecznością zastosowania przepisów dotychczasowych. W wielu innych przepisach ustawy wprowadzającej (np. art. 176. art. 178-179, art. 184) postanowiono, że stosuje się przepisy dotychczasowe, a w przepisie stanowiącym podstawę prawną zaskarżonej decyzji przyjęto inne rozwiązanie, toteż nie można przyjmować, jak chce tego organ, że również w tym wypadku ustawodawca nakazał wprost stosowanie przepisów dotychczasowych.

Przy dokonywaniu wykładni językowej art. 285 ustawy wprowadzającej należy mieć zatem na uwadze, że ustawodawca nie nakazał, jak w przypadku wielu innych przepisów tej samej ustawy, stosowania przepisów dotychczasowych, w tym art. 200 ust. 1 i 2 ustawy uchylanej oraz przepisów rozporządzenia wydanego na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy. W art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej odwołano się wprawdzie m.in. do dotychczasowego art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej stanowiącego, że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, ale jednocześnie nie nakazano go stosować, lecz postanowiono w tym przepisie (a nie przez odesłanie), że doktoranci (uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020) mogą otrzymywać stypendium doktoranckie (o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3). Co do wysokości stypendium natomiast, w art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej nie nakazano, ani nawet nie odwołano się do art. 200 ust. 2 ustawy uchylanej, stanowiącego, że minimalne stypendium nie może być niższe niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, ustalonego w przepisach o wynagradzaniu nauczycieli akademickich.

W art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej postanowiono, że doktoranci mogą otrzymywać stypendium doktoranckie – w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy. Jak wynika z powyższego, przepis art. 285 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej nie nakazał stosowania przepisów dotychczasowych, ale sam jest podstawą prawną do przyznawania ww. stypendium. Treści tego przepisu nie wolno zatem odczytywać, w sposób jaki uczynił to organ. Nie jest on bowiem prostym odesłaniem do przepisów dotychczasowych. To, że przepis ten odwołuje się do stypendium, o "którym mowa" w art. 200 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, czy do wynagrodzenia zasadniczego asystenta, "o którym mowa" w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 tej ustawy, nie jest równoznaczne z tym, że przepisy te nadal pozostają w mocy i należy je stosować. Przeczy bowiem temu przepis art. 169 pkt 3 ustawy wprowadzającej oraz przepisy nowego rozporządzenia, tj. rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz.U.2018.1838).

W ocenie Sądu, podstawę prawną do przyznania w roku akademickim 2018/2019 stypendium doktoranckiego "na zasadach dotychczasowych i w trybie dotychczasowym" (ale nie dotychczasowej wysokości) stanowi art. 273 ust. 1 ustawy wprowadzającej, zgodnie z którym w roku akademickim 2018/2019 pomoc materialną, zakwaterowanie i wyżywienie, o których mowa w art. 173 i art. 199 ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3, przyznaje się na zasadach dotychczasowych i w trybie dotychczasowym.

Aby dokonać wykładni językowej art. 285 ustawy wprowadzającej należało zatem porównać treść dotychczasowych i nowych przepisów regulujących ww. kwestie, a następnie zastanowić się, jaki jest cel dokonanej reorganizacji szkolnictwa wyższego, co pozwoliłoby odczytać ten przepis także w perspektywie systemowej. Z kolei wszystkie te metody wykładni winny być zgodne z normami najwyższego aktu prawnego – Konstytucji RP. Wymogom tym organ nie sprostał.

Zdaniem Sądu, zarzuty skargi co do nieprawidłowej wykładni ww. przepisu są więc zasadne i winny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej.

Dokonując wykładni językowej art. 285 ustawy wprowadzającej, wskazać należy, że niewątpliwie dotychczasowi doktoranci mogą otrzymać stypendium doktoranckie, którego wysokość co do zasady nie może być niższe niż 60 % wynagrodzenia asystenta i to wynagrodzenia, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ustawy uchylanej. Jednoznacznie zatem ustawodawca nie nakazał stosowania przepisów dotychczasowych (uchylonych tą samą ustawą) przez zwrot użyty w innych przepisach tej samej ustawy "stosuje się przepisy dotychczasowe". Również z art. 273 ust. 1 ustawy wprowadzającej w którym postanowiono, że w roku akademickim 2018/2019 pomoc materialną, zakwaterowanie i wyżywienie, o których mowa w art. 173 i art. 199 ustawy uchylanej (w tym stypendium doktoranckie) przyznaje się na zasadach dotychczasowych i w trybie dotychczasowym, nie oznacza, że ww. doktoranci aż do czasu ukończenia studiów mogą otrzymywać stypendium jedynie w dotychczasowej wysokości, czy też wysokości, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ustawy uchylanej, tj. prościej – w wysokości 1470 zł.

W ocenie Sądu, ustawodawca ustanowił natomiast regułę wiążącą wysokość stypendium doktorantów, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem 2019/2020 z wynagrodzeniem zasadniczym asystenta, o "którym" mowa (nie – "o której", gdyby chodziło o wysokość) w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ustawy uchylanej.

Zaznaczyć należy, że ustawodawca musiał w ustawie wprowadzającej zdefiniować pojęcie minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, gdyż w nowej ustawie pojęcie to nie jest wykorzystywane, natomiast ustawa ta punktem odniesienia dla wyznaczania kwot wynagrodzenia uczyniła "wynagrodzenie profesora", które zgodnie z art. 22 ust. 4 nowej ustawy należy rozumieć jako "wynagrodzenie zasadnicze dla profesora w uczelni publicznej" określone w przepisach wydanych na podstawie art. 137 ust. 2 tej ustawy, którym jest nowe rozporządzenie z 2018 r. Skoro więc w nowej ustawie zmieniono podstawę obliczania różnych wynagrodzeń, z wynagrodzenia asystenta na wynagrodzenie profesora, to konsekwentnie konieczne było wyjaśnienie, co ustawodawca rozumie przez użyte w art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej sformułowanie "sumie równej 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta" i jedynie w tym zakresie ustawodawca odsyła do przepisów uchylonego starego rozporządzenia z 2016 r. Podzielić w związku z tym należy tę argumentację skarżącego, która podnosi, że chodzi tu tylko o minimalną stawkę miesięczną bez dodatków funkcyjnych, wynagrodzenia za pracę ponadwymiarową ani czynności dodatkowych, jaką uzyskuje osoba zatrudniona na stanowisku asystenta. To w obowiązujących przepisach "nowej" regulacji - ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz w obwiązujących w chwili wydawania decyzji przepisach rozporządzenia wykonawczego – należy "poszukać" ile wynosi ta stawka.

Konsekwentnie, zdaniem Sądu, nie można przyjąć, że aż do ukończenia studiów, minimalna wysokość stypendium doktorantów, którzy rozpoczęli studia przed rokiem 2019/2020 będzie wynosić 1470 zł, tj. wysokość ustaloną na podstawie derogowanego już przepisu rozporządzenia, niezależnie od wysokości wynagrodzenia zasadniczego uzyskiwanego aktualnie przez asystenta. Takie rozumienie tego przepisu, szczególnie w przypadku wzrostu wynagrodzenia asystenta jest nie tylko niezgodne z jego wykładnią językową (przecież wysokość przedmiotowego stypendium doktoranckiego nie może być niższa niż 60 % wynagrodzenia zasadniczego asystenta), ale także z pozostałymi metodami wykładni.

Przechodząc na grunt wykładni systemowej, wskazać należy, że nie pozwala ona na stwierdzenie, iż również w zakresie wysokości stypendium stosować dawne przepisy wykonawcze (stare rozporządzenie), wydane na podstawie upoważnienia ustawowego ustawy uchylanej – art. 151 ust. 1 starej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Po pierwsze, według Zasad techniki prawodawczej ustawodawca powinien określić, czy i w jakim zakresie utrzymuje się w mocy przepisy wykonawcze wydane na podstawie dotychczasowych przepisów upoważniających (§ 30).

W art. 349 ustawy wprowadzającej, ustawodawca wskazał, które spośród wymienionych w jednostce redakcyjnej tekstu prawnego przepisy wykonawcze, wydane na podstawie wskazanych przepisów zachowują swoją moc obowiązującą i do kiedy. Nie wymieniono tam art. 151 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, na podstawie którego zostało wydane rozporządzenie z 2016 r.

Z § 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa wyższego z dnia 25 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz.U.2018.1838; tj. nowego rozporządzenia) wynika, że po pierwsze, rozporządzenie to wchodzi w życie z dniem 1 października 2018 r., po drugie z przypisów zamieszczonych z kolei pod tekstem tego rozporządzenia wynika, że było ono poprzedzone rozporządzeniem z 2016 r. (stare rozporządzenie), które traci moc z dniem 1 października 2018 r. na podstawie art. 169 pkt 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Już z powyższego wynika, że przepisy wykonawcze, wydane na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z dniem 1 października 2018 r. utraciły swoją moc obowiązującą, która nie została "przedłużona" postanowieniami art. 349 ustawy wprowadzającej. Żadnych innych postanowień (zachowania mocy obowiązującej do określonego czasu przepisów wykonawczych wydanych na podstawie upoważnienia zawartego w ustawowego ustawy uchylanej) nie zawiera ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (nowa ustawa). W art. 470 stanowi jedynie, że: "Ustawa wchodzi w życie w terminie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U.poz.1669)."

Na przyjęcie wykładni proponowanej przez organ, nie pozwala również wynik wykładni celowościowej. Jaki bowiem byłby cel ustawodawcy, aby jak wskazuje skarżący "zamrozić" stypendia dotychczasowych doktorantów. Dlaczego w całej społeczności akademickiej, łącznie ze studentami, wynagrodzenia i stypendia miałyby podlegać zmianom z jednym wyjątkiem - właśnie dotyczącym stypendiów ww. doktorantów.

Podkreślić należy, że na gruncie nowej ustawy o szkolnictwie wyższym, wszystkie kwoty stypendiów i wynagrodzeń, są zawsze zrelatywizowane do aktualnego wynagrodzenia profesora, co implikuje równomierne zmiany tych świadczeń, w zależności od aktualnych nakładów na szkolnictwo wyższe i w efekcie, równe traktowanie wszystkich grup interesariuszy, na co trafnie zwrócił uwagę skarżący. Również więc w tej perspektywie, pozostawienie aktualnych doktorantów poza wyżej opisanym systemem, będące konsekwencją wykładni przyjętej przez organ, byłoby niedopuszczalne.

Wreszcie w świetle art. 70 ust. 4 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP takie nierówne traktowanie uczestników studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem 2019/2020 w zakresie zasad obliczania przysługującego im stypendium doktoranckiego (w porównaniu np. ze stypendiami studentów, którzy rozpoczęli studia przed rokiem 2019/2020 przysługującymi im od 1.10.2019 r. - art. 92 ust. 3 nowej ustawy) nie da się pogodzić z poczuciem sprawiedliwości społecznej, czy zasadą równości wobec prawa.

Dlatego prawidłową wykładnią art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej jest ta, zgodnie z którą w przypadku podwyższenia minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta (wg zawartych w rozporządzeniu z 2016 r. elementów składających się na to wynagrodzenie, do którego odsyła przepis) podwyższeniu ulegnie również minimalna wysokość stypendium tej grupy doktorantów. Przepis ten, przez odesłanie do przepisów wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy uchylanej, nie określa zatem sztywnej (stałej) wysokości wynagrodzenia asystenta, na podstawie której następnie określona ma zostać minimalna wysokość stypendium doktoranckiego, do czasu ukończenia studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020. Nie oznacza, że "minimalne wynagrodzenie zasadnicze asystenta" jest równe kwocie ujętej w przepisach wykonawczych do art. 151 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym z 2005 r., czyli nieobowiązującym rozporządzeniu z dnia 2 grudnia 2016 r. (Dz.U. z 2016 r., poz. 2063), gdzie to minimalne wynagrodzenie asystenta zostało określone w wysokości 2 450 zł, a 60% tej kwoty to 1470 zł.

Biorąc pod uwagę, że z dniem 1 października 2018 r. weszła w życie ustawa o szkolnictwie wyższym i nauce z 2018 r. oraz rozporządzenie wykonawcze do tej ustawy, a zaskarżona decyzja została wydana 8 stycznia 2019 r., to organ wydający decyzję powinien zastosować, dokonując wykładni art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej jako podstawę obliczenia wysokości stypendium doktoranckiego wynagrodzenie zasadnicze asystenta obowiązujące w dniu wydania decyzji, tj. 8 stycznia 2019 r.