Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1889/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Pamela Kuraś - Dębecka Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3433/14 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1) uchyla zaskarżony wyrok; 2) oddala skargę; 3) zasądza od M.K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 700 (siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2015 r. o sygn. akt VI SA/Wa 3433/14, wydanym w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... stycznia 2014 r. nr .... w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej, uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... października 2012 r.

Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

W dniu ...października 2012 r. na drodze krajowej nr ... w miejscowości N. inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli samochód marki Renault o numerze rejestracyjnym ... wraz z naczepą o numerze rejestracyjnym ..... Dopuszczalna masa całkowita pojazdu przekraczała 3,5 tony. W pojeździe na szybie czołowej pojazdu znajdowało się urządzenie do poboru opłaty elektronicznej viaBox nr ..... Pojazdem samochodowym kierował M. K., dalej "skarżący".

Według ustaleń kontrolującego w dniu ... października 2012 r. o godz. 17:50, bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej, omawiany pojazd przemieścił się pod bramownicą nr ... o numerze .... zlokalizowaną na autostradzie A1, węzeł Tuszyn – węzeł Bełchatów (który później otrzymał brzmienie węzeł Tuszyn – węzeł Piotrków Trybunalski Południe). Droga krajowa, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu, objęta była obowiązkiem wniesienia opłaty elektronicznej. Przyczyną niewniesienia opłaty elektronicznej był brak środków pieniężnych na koncie wspomnianego urządzenia viaBox. Natomiast zdaniem skarżącego przyczyną braku wniesienia opłaty elektronicznej była awaria urządzenia viaBox, które nie ostrzegło o braku środków na koncie użytkownika. Ponadto, według posiadanych przez niego danych, w tym czasie nieprawidłowo działał cały system poboru opłat.

W związku z nieuiszczeniem opłaty elektronicznej wskazaną na wstępie decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia ... października 2012 r., nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie 3.000 zł.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., dalej "udp") oraz załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 1265, dalej utd).

W myśl art. 127 § 3 kpa, od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zgodnie z art. 138 § 1, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat z przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Stosownie do art. 13k ust. 1 pkt 1 udp, za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.

W świetle art. 13k ust. 4 udp, kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1.

Zgodnie z art. 50 pkt 1 lit. j utd, do zadań Inspekcji należy kontrola prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

W myśl art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Inspekcji organem właściwym jest Główny Inspektor Transportu Drogowego - w sprawach związanych z kontrolą uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

Stosownie do art. 51 ust. 7 utd, Główny Inspektor Transportu Drogowego może w sprawach, o których mowa w ust. 6 pkt 1 lit. a i b, upoważnić do działania w jego imieniu wojewódzkiego inspektora transportu drogowego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, wzywając podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat, tj. K. Sp. z o.o., do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy opłata za przejazd określony w protokole kontroli została uiszczona. Stosownie do uzyskanych informacji opłata elektroniczna za omawiany przejazd w dniu ... października 2012 r. nie została uiszczona. Stan salda konta użytkownika w systemie o godzinie 17:50 wynosił 0 zł. Konto doładowano tego dnia o godz. 18:14 kwotą 500 zł. Odnosząc się do przedstawionych wydruków z konta użytkownika, jak wyjaśnił operator, zapisy widoczne na przedłożonym zestawieniu przedstawiają operacje zarejestrowane na koncie użytkownika, co nie jest równoznaczne z faktem uiszczenia opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi.

Organ wezwał na przesłuchanie w charakterze świadka koordynatora Wsparcia Technicznego w Dziale Obsługi Klienta w K. Sp. z o.o. w osobie M. K.. W świetle zeznań świadka za przejazd spornego pojazdu w dniu ... października 2012 r. o godzinie 17:50 opłata elektroniczna nie została uiszczona. Przyczyną był brak środków na koncie użytkownika. Stan salda konta użytkownika w chwili incydentu wynosił 0 zł. Jak zeznał świadek zestawienie załączone do odpowiedzi spółki z dnia 23 maja 2013 r. powinno być zatytułowane "zestawienie opłat uiszczonych i nieuiszczonych", nie zaś, jak błędnie nazwano je "zestawienie pobranych opłat", przez co umieszczenie w nim przedmiotowego przejazdu prowadziło do błędnych wniosków, że opłata za tenże przejazd została prawidłowo wniesiona. Ponadto, jak zeznano, w dniu ... października 2012 r., zarówno system poboru opłat, jak i bramownica ...., działały prawidłowo, a urządzenie viaBox przypisane do ww. pojazdu było sprawne.

Z powyższych względów w ocenie organu prawidłowo nałożono na skarżącego karę pieniężną w kwocie 3.000 zł.

Rozpoznając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak to wskazano na wstępie, uchylił tę decyzję oraz wcześniejszą decyzję z dnia z dnia 24 października 2012 r.

Według Sądu pierwszej instancji organ nie zbadał po którym konkretnie odcinku drogi płatnej autostrady A1 miał miejsce sporny przejazd, zaś ustalenia organu w tym względzie pozostają w sprzeczności z dowodami przedstawionymi przez spółkę K.. Z zestawienia tej spółki wynika, iż sporny przejazd miał miejsce na odcinku węzeł Tuszyn-Węzeł Bełchatów (aktualnie Piotrków Trybunalski Południe), który został wyszczególniony w zał. nr 1 do rozporządzenia z dnia 22 marca 2011 r. w pkt 1 lit. c). Jednocześnie organ wskazał, że sporny przejazd miał miejsce na odcinku wyszczególnionym w pkt 1 lit. b, który obejmuje węzeł Włocławek Zachód-węzeł Łódź Północ. Zauważywszy, iż w tym dniu miało miejsce kilka wcześniejszych przejazdów po autostradzie A1 bez uiszczenia opłaty elektronicznej, zgodnie z przedstawionym zestawieniem, w ocenie Sądu niezbędne jest jednoznaczne ustalenie przez organ, czy odcinek drogi krajowej, po którym zarejestrowano poruszanie się kontrolowanego pojazdu samochodowego w ww. godzinach, stanowi właściwy odcinek drogi płatnej, za który należało uiścić opłatę elektroniczną.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 141 § 4 ppsa w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na mylnym przyjęciu, że organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, gdyż nie wykazały w sposób przekonywujący, że to skarżący dokonał w dniu .... października 2012 r. przejazdu po autostradzie A1 na odcinku węzeł Tuszyn - węzeł Bełchatów (aktualnie Piotrków Trybunalski Południe), z uwagi na błędne wskazanie na stronie 3 decyzji podstawy prawnej (pkt 1 lit. "b" zamiast pkt 1 lit. "c") z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie przebiegu dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, w związku z czym nie wyjaśniły wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonały dowolnej oceny dowodów nie wykazując przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów skarżącej strony, podczas gdy stan faktyczny sprawy został ustalony należycie, uchylona decyzja odpowiadała prawu, zawierając przy tym uzasadnienie faktyczne i prawne wyjaśniające motywy zapadłego rozstrzygnięcia, zaś ewentualne błędy w zakresie uzasadnienia tej decyzji były wynikiem omyłki organu odwoławczego, która nie miała jednak żadnego wpływu na wynik postępowania.

Jak wywodzi skarga kasacyjna w kwestii spornego odcinka autostrady A1, po którym poruszał się skarżący, stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości, a był nim węzeł Tuszyn - węzeł Bełchatów (aktualnie Piotrków Trybunalski Południe). W obrębie tego węzła znajduje się usytuowana na stałe bramownica kontrolna nr...., która odnotowała wjazd przez pojazd skarżącego na płatny odcinek drogi. Bramownicy tej nie można dowolnie przenieść na inny odcinek drogi krajowej. Dowodem na okoliczność wjazdu przez pojazd skarżącego na płatny odcinek drogi krajowej jest także fotografia pojazdu, jak również wykresówka skarżącego kierowcy z dnia ... października 2012 r.

Natomiast, co przyznaje skarga kasacyjna, na stronie trzeciej uzasadnienia zaskarżonej decyzji na skutek oczywistej omyłki pisarskiej w załączniku nr 1 wspomnianego rozporządzenia błędnie wskazano pkt 1 lit. "b", zamiast lit. "c", jednakże to uchybienie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ppsa, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, a z czym zgodzić się należy ze skargą kasacyjną, w toczącym się postępowaniu administracyjnym Główny Inspektor Transportu Drogowego w dobrym stopniu zgromadził i rozpatrzył materiał dowodowy na okoliczność nieuiszczenia przez skarżącego wymaganej opłaty elektronicznej za przejazd w dniu ... października 2012 r. o godz. 17:50 autostradą A1 w obrębie węzła Tuszyn – węzeł Bełchatów (który później otrzymał brzmienie węzeł Tuszyn – węzeł Piotrków Trybunalski Południe). Fakt poruszania się przez pojazd kierowany przez skarżącego tym odcinkiem płatnej drogi został odnotowany przez urządzenie elektroniczne zlokalizowane na trwale usytuowanej tam bramownicy kontrolnej nr .... , potwierdzony stosowną fotografią pojazdu skarżącego. Poruszanie się skarżącego po omawianym odcinku drogi płatnej, co stwierdzono w protokole kontroli drogowej z udziałem skarżącego w dniu ... października 2012 r., potwierdza również wykresówka skarżącego z dnia ... października 2012 r.

Przyczyną nieuiszczenia przez skarżącego wymaganej opłaty elektronicznej, był brak środków na koncie użytkownika. W świetle niebudzącej wątpliwości co do prawdziwości informacji uzyskanej od spółki K., w dniu ...października 2012 r. o godz. 17:50 stan salda konta użytkownika w systemie wynosił 0 zł. Konto zostało doładowane tego dnia o godz. 18:14 kwotą 500 zł.

Również nietrafny jest zarzut skarżącego, dotyczący nieprawidłowego działania viaBox. W myśl pisma spółki K. z dnia 24 lipca 2013 r. wspomniane urządzenia zostało, na wniosek skarżącego, zbadane i działało poprawnie.

Brak wniesienia przez kierującego pojazdem wymaganej opłaty elektronicznej za przejazd płatną drogą jest deliktem administracyjnym, sankcjonowanym karą pieniężną, stosownie do przepisu art. 13k ust. 1 pkt 1 udp. Odpowiedzialność, o której mowa, jest zobiektywizowana, a więc, przynajmniej zasadniczo, niezależna od kwestii winy osoby obowiązanej do wniesienia tej opłaty.

Uwzględniając skargę kasacyjną oraz mając na uwadze wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, działając na podstawie art. 188 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 ppsa.