Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 619/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23a ust. 2, ust.3, ust. 4 , ust.4a., ust.5 i ust.6; art. 21 ust.1; art. 30; art. 3 pkt 15a;
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 6; art. 7; art. 107 §3; art. 77 1§ 1;
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie: WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi G. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 14 lipca 2022 r., znak: SKO.II.41/831/ŚR/2022 w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 lipca 2022 r., znak: SKO.II.41/831/ŚR/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie, po rozpatrzeniu odwołania G. R. (dalej także jako: "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ruda-Huta z dnia 23 maja 2022 r., znak: OPS.520.158.2020 Nr ZR.U.K 181.2022 o uchyleniu w okresie od 1 marca 2021 r. do 31 maja 2021 r. decyzji z dnia 21 października 2020 r. Nr ZR. 140.2020 przyznającej na okres zasiłkowy 2020/2021 prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły na dziecko E. R..

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją Wójta Gminy Ruda-Huta z dnia 23 maja 2022 r., znak: OPS.520.158.2020 Nr ZR.U.K 181.2022 orzeczono o uchyleniu w okresie od 1 marca 2021 r. do 31 maja 2021 r. decyzji z dnia 21 października 2020 r. Nr ZR. 140.2020 przyznającej na okres zasiłkowy 2020/2021 prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego na dziecko E. R.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzją z dnia 21.10.2020 r. Nr ZR. 140.2020 przyznano G. R. na okres zasiłkowy 2020/2021 prawo do zasiłku rodzinnego oraz prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły na dziecko E. R.. W dniu 14.04.2022 r. do organu wpłynęła informacja z Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 10.11.2021 r. PS-VII.993.3120-.2020.AO, że w sprawie G. R. w okresie od 01.12.2019 r. do 31.12.2019 r., od 01.03.2021 r. do 31.05.2021 r. oraz od 01.11.2021 r. do nadal mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W myśl art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku, gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne a okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów ubezpieczenia społecznego.

W wyniku odwołania wniesionego przez G. R. w sprawie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie, które decyzją z dnia 14 lipca 2022 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy Ruda-Huta o uchyleniu decyzji przyznającej prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego.

Jak wyjaśniło Kolegium w sprawie decyzją z dnia 21 października 2020 r. znak: OPS.520.158. 2020, Nr ZR.140.2020 Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Rudzie-Hucie działający z upoważnienia Wójta Gminy Ruda-Huta orzekł o przyznaniu G. R. zasiłku rodzinnego na dziecko E. R. na okres od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r. w wysokości 124,00 zł miesięcznie oraz dodatków do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie 100 zł jednorazowo we wrześniu w 2021 r., z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły w kwocie 69 zł miesięcznie na okres od 1.11.2020 r. do 31.10.2021 r. z wyłączeniem okresu wakacji letnich.

Pismem z dnia 10 listopada 2021 r. znak: PS-VII.993.3120-2.2020.AO działający z upoważnienia Wojewody Lubelskiego Zastępca Dyrektora Wydziału Społecznej Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie, w nawiązaniu do pisma z dnia 12 kwietnia 2021 r., nak:PS-VII.993.3120-1.2020.AO, poinformował Ośrodek Pomocy Społecznej w Rudzie-Hucie, że w sprawie G. R., w okresie od 01.12.2019 r. do 31.12.2019 r. oraz od 01.03.2021 r. do 31.05.2021 r. oraz od 1.11.2021 r. do nadal mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Nadmienił, że G. R. w okresie od 11.11.2019 r. do 20.12.2019 r. oraz od 01.03.2021 r. do 31.05.2021 r. oraz od 1.11.2021 r. wykonuje działalność zawodową na terenie K. N..

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do zadań wojewody w zakresie świadczeń rodzinnych należy: 1) pełnienie funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej; 2) wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.

W myśl art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Jeżeli zatem Wojewoda ustali, że w konkretnej sprawie istotnie zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to organ właściwy jest zobowiązany w myśl cytowanego art. 23a ust. 5 ustawy uchylić decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym dana osoba zaczęła podlegać obcemu ustawodawstwu. Jednocześnie, wypada zaznaczyć, że w oparciu o art. 23 a ust. 6 ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 5, wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Z powołanych przepisów wynika zatem, że to wojewoda jest organem właściwym do ustalenia, czy w sprawie przekazanej przez organ właściwy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 3 ustawy). Ustalenie przez wojewodę, że w danej sprawie mają zastosowanie te przepisy, przesądza o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń objętych tymi przepisami. W następstwie dokonanych ustaleń wojewoda orzeka w sprawach świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz decyduje w sprawach ustalania i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji (art. 23a ust. 4- 9 ustawy w związku z art. 21 oraz art. 30).

Kolegium zaznaczyło, że zastosowanie art. 23a ust. 5 ustawy przez organ pierwszej instancji było czynnością związaną i jedynie konsekwencją ustaleń Wojewody Lubelskiego. Organ orzekający w tej sprawie nie posiadał uprawnienia do rozstrzygania, czy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, bowiem w tym zakresie dokonał oceny Wojewoda Lubelski.

Fakt, że w przedmiotowej sprawie miały zastosowanie przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego zobowiązywał organ do uchylenia prawa do świadczeń rodzinnych na dziecko E. R.. Niewątpliwie w okresie od 1 marca 2021 r. do 31 maja 2021 r. właściwym organem w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych stał się wojewoda.

Organ odwoławczy podkreślił także, że w orzecznictwie wskazuje się, że z art. 23a ust. 2 ustawy nie wynika, by ustawodawca nałożył na "organy właściwe" obowiązek czynienia jakichkolwiek innych ustaleń, poza tym, czy osoba uprawniona lub członek jej rodziny przebywał w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami § 1. Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji i systemów zabezpieczenia społecznego. To do wojewody należy ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisy 2) ustawy nie dają ani organowi właściwemu, o jakim mowa w przywołanym przepisie, ani organowi odwoławczemu jakichkolwiek kompetencji do weryfikowania prawidłowość stanowiska wojewody, ani też organy te nie zostały wyposażone przez ustawodawcę w narzędzia uprawniające do dokonywania takiej kontroli. Prawidłowość poczynionych przez wojewodę ustaleń, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie, może być poddana ocenie dopiero na etapie kontrolowania wydanych przez wojewodę decyzji.

Z powyższego wynika, że organ właściwy, po otrzymaniu informacji od wojewody, nie ma swobody działania, jest zobligowany do zastosowania art. 23a ust. 5 ustawy. Nie jest uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody, nie dokonuje analizy przesłanek, w oparciu o które wojewoda stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. Podkreślenia wymaga, że uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie niesie ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu. Z art. 23a ust. 6 ustawy wynika bowiem, że w przypadku, o którym mowa w ust. 5, wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że od dnia, w którym osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, właściwym organem do orzekania w sprawie świadczeń rodzinnych jest wojewoda. Oznacza to, że osoba otrzymująca świadczenie rodzinne nie zostaje ich definitywnie pozbawiona, jedynie kompetencja do orzeczenia w ich zakresie zostaje przeniesiona na inny organ.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie została zaskarżona przez G. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

We wniesionej skardze decyzji zarzucono:

1. naruszenie art. 6 i 7 k.p.a., tj. zasady praworządności oraz zasady prawdy obiektywnej, która nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnych celem ustalenia stanu rzeczywistego sprawy,

2. naruszenie art. 11 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, w tym w szczególności jaki dokładnie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uzasadnia uznanie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,

3. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co doprowadziło do nieuprawnionego przyjęcia okoliczności zawartych w treści zaskarżonego orzeczenia.

Wskazując na takie zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Skarga w sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego.

Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne za okres, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Organ administracji dokonał także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Organ zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i dowody zgromadzone w aktach sprawy, w tym także te dotyczące okoliczności związanych z przyznaniem świadczeń rodzinnych oraz sytuacji prawnej i faktycznej skarżącej.

Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów. Większość dowodów, które stanowiły podstawę ustaleń dokonanych w sprawie, to dowody w postaci dokumentów urzędowych, których prawdziwość w żaden sposób nie została podważona.

Podkreślić należy również, że także sama skarżąca nie wskazuje takich środków dowodowych, które będąc pominięte przez organ, miałyby znaczenie dla ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Organ nie naruszył także dyspozycji art. 6 k.p.a.

Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa.

W sprawie organ działał na podstawie przepisów obowiązującego prawa.

Organ nie naruszył również dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane powyższym przepisem, co umożliwia przeprowadzenie kontroli sądowej wydanego przez organ rozstrzygnięcia. W obszernych motywach zaskarżonej decyzji organ odwoławczy rzeczowo i z poszanowaniem reguł określonych w art. 107 § 3 k.p.a. wyjaśnił przesłanki natury faktycznej i prawnej podjętego rozstrzygnięcia.

Brak jest również podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego.

Prawnomaterialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm. - dalej jako: "u.ś.r."), w tym w szczególności art. 23a ust. 5 u.ś.r.

Przedmiotową decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne za okres od 1 marca 2021 r. do 31 maja 2021 r., tj. za okres, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W realiach sprawy brak jest podstaw do tego, by zakwestionować zgodność z prawem powyższego rozstrzygnięcia albowiem konieczność uchylenia w takiej sytuacji decyzji przyznającej świadczenia rodzinne wynika wprost z dyspozycji art. 23a ust. 5 u.ś.r.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że w myśl art. 21 ust. 1 u.ś.r. do zadań wojewody w zakresie świadczeń rodzinnych należy:

1) pełnienie funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej;

2) wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.

Zgodnie z art. 23a ust. 1 u.ś.r. w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby lub rodzic dziecka przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami, w tym informacjami dotyczącymi sprawy, wojewodzie.

Analogicznie także w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby lub rodzica dziecka w dniu wydania decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazując niezbędne dokumenty, w tym informacje dotyczące sprawy (art. 23a ust. 2 u.ś.r.).

W obu tych sytuacjach wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także okres, w którym przepisy te mają zastosowanie (art. 23a ust. 3 u.ś.r.).

W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 za okres, o którym mowa w ust. 3. Natomiast w przypadku gdy decyzja wojewody, o której mowa w ust. 4, nie obejmuje całego okresu, na który ustalane jest prawo do świadczenia rodzinnego, wojewoda przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych za okres nieobjęty decyzją, o której mowa w ust. 4 (art. 23a ust. 4 i 4a u.ś.r.).

Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że to wojewoda jest organem właściwym do ustalenia, czy w sprawie przekazanej przez organ właściwy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 3 ustawy). Ustalenie przez wojewodę, że w danej sprawie mają zastosowanie te przepisy, przesądza o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń objętych tymi przepisami. W następstwie dokonanych ustaleń wojewoda orzeka w sprawach świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz decyduje w sprawach ustalania i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji (art. 23a ust. 4-9 ustawy w zw. z art. 21 i art. 30 u.ś.r.).

W sprawie kluczowe znaczenie ma treść art. 23a ust. 5 u.ś.r., który stanowi, że w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, o którym mowa w ust. 3.

Stosownie do art. 3 pkt 15a u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - oznacza to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1).

Wyjaśnić należy również, na co trafnie zwrócił uwagę już organ, że ustawodawca wprowadził przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie w celu wymierzenia sankcji za podjęcie pracy za granicą Polski, lecz tylko w celu zharmonizowania wypłacania świadczeń w krajach członkowskich Unii Europejskiej. Celem stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do tych świadczeń.

Oznacza to, że to wojewoda ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W świetle powołanych wyżej przepisów, dokonanie takich ustaleń obliguje właściwy organ do uchylenia uprzednio wydanej decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczenia wychowawczego. Uchylenie decyzji w trybie ustawy nie kończy jednak postępowania o przyznanie świadczenia wychowawczego. Oznacza zmianę właściwości organu, a nie pozbawienie prawa do takiego świadczenia.

Treść przepisu art. 23a ust. 5 u.ś.r. jest jasna i jednoznaczna.

Wynika z niego, że wojewoda jest organem właściwym do ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Ustalenie tej okoliczności przez wojewodę obliguje organ do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne za wskazany przez wojewodę okres, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Decyzja z art. 23a ust. 5 u.ś.r. ma więc charakter związany.

W sprawie wypełniona została hipoteza art. 23a ust. 5 u.ś.r. albowiem Wojewoda Lubelski ustalił, że w sprawie G. R. w okresie od 01.12.2019 r. do 31.12.2019 r., od 01.03.2021 r. do 31.05.2021 r. oraz od 01.11.2021 r. do nadal mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o czym powiadomił organ I instancji pismem z dnia 10 listopada 2021 r. (k.29 akt administracyjnych).

W takiej sytuacji organ zobowiązany był, na podstawie art. 23a ust. 5 u.ś.r., uchylić przyznane stronie świadczenia rodzinne m.in. za objęty niniejszą sprawą okres od 1 marca 2021 r. do 31 maja 2021 r.

Jak wskazano już wyżej decyzja z art. 23a ust. 5 u.ś.r. ma charakter związany. Decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że w tego rodzaju sytuacji organ nie posiada najmniejszego nawet "luzu" decyzyjnego. To ustawodawca w cytowanym przepisie zdecydował, że o tym, że w przypadku ustalenia przez wojewodę, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ ma obowiązek wydania decyzji uchylającej własną decyzję o przyznaniu świadczenia rodzinnego.

Podkreślić przy tym należy, że zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję o uchyleniu przyznanych świadczeń rodzinnych, nie przesądza merytorycznie o prawie skarżącej do tych świadczeń. Właściwym bowiem rzeczowo w sprawie będzie obecnie Wojewoda Lubelski, którego rolą będzie rozpoznanie sprawy skarżącej o przyznanie świadczeń rodzinnych przy uwzględnieniu przepisów unijnych oraz oceny uprawnień skarżącej do tego rodzaju świadczenia w państwie członkowskim Unii.

Odnosząc się do zarzutów skargi zasadniczo kwestionujących ustalenia Wojewody wyjaśnić należy, że przyjęta przez ustawodawcę procedura postępowania w takich przypadkach nie przyznaje organowi I instancji, jak i Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, uprawnień do weryfikowania twierdzeń Wojewody co do ustalenia swojej właściwości rzeczowej do rozpoznania sprawy. Organy nie miały zatem podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie stwierdzenia przez Wojewodę, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o których mowa w art. 23a ust. 5 u.ś.r.

Sąd zwraca uwagę, że czynność prawna wojewody stwierdzająca, czy w określonej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nie podlega kontroli instancyjnej. Nie ma ona formy decyzji administracyjnej lub innego aktu, do którego mają zastosowanie przepisy k.p.a. oraz p.p.s.a. To sam wojewoda ustala czy w przypadku danej sprawy zastosowanie mają przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. Kontrola tego uznania może nastąpić dopiero na etapie kontroli wydanej przez wojewodę decyzji w sprawie przyznania świadczenia na podstawie art. 23a ust. 6 u.ś.r.

To wojewoda pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej oraz wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Podleganie ustawodawstwu innego państwa należy rozumieć w taki sposób, że wojewoda w celu ustalenia faktu i okresu podlegania temu ustawodawstwu przez osobę uprawnioną lub członka jej rodziny, musi zbadać sam te okoliczności. W szczególności zaś powinien wyjaśnić, z jakich świadczeń dana osoba może skorzystać lub korzysta w państwie obcym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 118/21, publ. CBOSA).

Podkreślić jeszcze raz należy, że uchylenie dotychczasowej decyzji o przyznaniu skarżącej świadczeń rodzinnych na syna skutkować będzie ponownym rozpoznaniem jej wniosku o to świadczenie, z tym że organem, który oceni zasadność tego wniosku będzie Wojewoda, a nie organ, który wydał poprzednią, pozytywną dla skarżącej decyzję.

Jak trafnie wskazywał to organ odwoławczy uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie niesie ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu. Z art. 23a ust. 6 u.ś.r. wynika bowiem, że w przypadku, o którym mowa w ust. 5, wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że od dnia, w którym osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, właściwym organem do orzekania w sprawie świadczeń rodzinnych jest wojewoda. Oznacza to, że osoba otrzymująca świadczenie rodzinne nie zostaje ich definitywnie pozbawiona, jedynie kompetencja do orzeczenia w ich zakresie zostaje przeniesiona na inny organ.

W zakończeniu jeszcze raz należy podnieć, że to to wojewoda jest organem właściwym do ustalenia, czy w sprawie przekazanej przez organ właściwy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zaś ustalenie przez wojewodę, że w danej sprawie mają zastosowanie te przepisy, przesądza o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń objętych tymi przepisami.

Organ właściwy, po otrzymaniu informacji od wojewody, nie ma swobody działania, jest zobligowany do zastosowania art. 23a ust. 5 u.ś.r. Nie jest uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody, nie dokonuje analizy przesłanek, w oparciu o które wojewoda stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego.

Organy w przedmiotowej sprawie nie były więc uprawnione do ustalania, czy w sprawie miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, albowiem należało to do wyłącznej kompetencji wojewody.

Z tego też względu za prawnie nieistotne należało uznać tak zarzuty skargi, jak i zgłoszony wniosek dowodowy z informacji o okresach zatrudnienia skarżącej, które w istocie dotyczyły właśnie kwestii ustalenia okresu, w którym powinny mieć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Reasumując należy stwierdzić, że z powołanych wyżej przepisów wynika, że to wojewoda jest organem właściwym do ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ustalenie przez wojewodę, że w danej sprawie mają zastosowanie te przepisy, przesądza o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń objętych tymi przepisami. W następstwie dokonanych ustaleń wojewoda orzeka w sprawach świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz decyduje w sprawach ustalania i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji (art. 23a ust. 4-9 u.ś.r. w związku z art. 21 oraz art. 30 u.ś.r.). Organ właściwy do załatwienia danej sprawy administracyjnej, zanim nastąpiło ustalenie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczeń społecznych, z tą chwilą posiada kompetencję wyłącznie do uchylenia swojej wcześniejszej decyzji przyznającej świadczenie rodzinne, jednocześnie tracąc swoją właściwość rzeczową w pozostałym zakresie

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.