Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 134/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Gospodarka komunalna
Nieruchomości
Budowlane prawo
Powołane przepisy: article: art. 5
journal: Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165
law: Obwieszczenie Ministra Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej z dnia 2 października 1987 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe.
article: art. 3
journal: Dz.U. 1994 nr 105 poz. 509
law: Ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych.
article: poz. 230
journal: Dz.U. 1987 nr 4 poz. 0
article: art. 5, art. 67, art. 76 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Teza: Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./ obowiązującego wcześniej, jak i art. 3 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 105 poz. 509 ze zm./ za lokal mieszkalny uważa się wydzielony ścianami w obrębie budynku zespół izb łącznie z pomieszczeniami pomocniczymi, który służy do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych.

Z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1987 r. dotyczącego czynszów za lokale mieszkalne i użytkowe /Dz.U. nr 40 poz. 230 ze zm./ wynika, iż do powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego nie wlicza się powierzchni balkonów, tarasów, loggii, antresol (...) pralni, suszarni, strychów, piwnic i komórek na opał, (...).

Te właśnie pomieszczenia należą do tzw. pomieszczeń pomocniczych lokalu. Aby więc można było uznać, że określone pomieszczenie pomocnicze np. taras należało do konkretnego lokalu, winno być wyszczególnione w decyzji o przydziale.

TEZY

Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./ obowiązującego wcześniej, jak i art. 3 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 105 poz. 509 ze zm./ za lokal mieszkalny uważa się wydzielony ścianami w obrębie budynku zespół izb łącznie z pomieszczeniami pomocniczymi, który służy do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych.

Z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1987 r. dotyczącego czynszów za lokale mieszkalne i użytkowe /Dz.U. nr 40 poz. 230 ze zm./ wynika, iż do powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego nie wlicza się powierzchni balkonów, tarasów, loggii, antresol (...) pralni, suszarni, strychów, piwnic i komórek na opał, (...).

Te właśnie pomieszczenia należą do tzw. pomieszczeń pomocniczych lokalu. Aby więc można było uznać, że określone pomieszczenie pomocnicze np. taras należało do konkretnego lokalu, winno być wyszczególnione w decyzji o przydziale.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Aliny i Aleksandra O. na decyzję Wojewody W. z dnia 31 grudnia 1997 r. (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki tarasu - uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 31 grudnia 1997 r. po rozpatrzeniu odwołania Aliny i Aleksandra O. utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 30 października 1997 r., którą to nakazano rozbiórkę tarasu od strony południowej budynku mieszkalnego położonego w O. przy ul. Z. w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji.

W uzasadnieniu podniesiono, że wcześniejszą decyzją z 26 lutego 1996 r. wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego zatwierdzono projekt budowlany i pozwolono na adaptację budynku mieszkalnego, garażu oraz ogrodzenia od ul. Z. i N. w O. Decyzja ta była zgodna z wydaną w dniu 27.10.1995 r. decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla tej inwestycji.

Na wniosek małżonków O. lokatorów mieszkania na I piętrze decyzja z 1996 r. została zniesiona decyzją z 9.10.1997 r. wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego poprzez uzupełnienie jej o warunek dotyczący robót budowlanych na poziomie piętra - od strony ul. Z., które mogły być rozpoczęte po wykwaterowaniu lokatorów użytkujących lokal mieszkalny na tym piętrze.

Inwestor Fundacja R. złożył opinię techniczną dotyczącą stropodachu tarasu południowego budynku i zwrócił się o wydanie nakazu jego rozbiórki. Z opinii wynika, że stropodach grozi zawaleniem i należy go niezwłocznie rozebrać. Stan techniczny stropodachu potwierdziła notatka z oględzin służb Nadzoru Budowlanego Urzędu Rejonowego w O. sporządzona 30.10.1997 r.

W związku z tym na podstawie art. 67 ust. 1 prawa budowlanego z 1994 r. wydano decyzję zaskarżoną.

W ocenie Wojewody decyzja ta jest zasadna w świetle ustaleń faktycznych dotyczących stanu stropodachu na tarasie i obowiązującej regulacji prawnej art. 67 prawa budowlanego. Równocześnie organ ten podniósł, że przedmiotowa decyzja nie wpływa na realizację wcześniejszych decyzji, które są ostateczne.

Decyzja o rozbiórce jest samodzielną decyzją wydaną w sytuacji, gdy obiekt budowlany z uwagi na stan techniczny stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia.

Organ nie był zobligowany do dostarczenia skarżącym ekspertyzy technicznej, bowiem zgodnie z art. 73 par. 1 Kpa ma obowiązek udostępnić stronie akta z wszelkimi dowodami.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesionej przez Alinę i Aleksandra małżonków O. na decyzję Wojewody skarżący domagali się jej uchylenia zarzucając, iż decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego, którą utrzymano w mocy przez organ odwoławczy, jest nieważna.

Skarżący podnieśli, że w decyzji z 9.10.1997 r. Kierownika Urzędu Rejonowego orzeczono, że rozbiórka tarasu i rozbudowa w tej części budynku może nastąpić dopiero po wykwaterowaniu lokatorów czyli skarżących.

Skoro już rozstrzygnięto o rozbiórce w tej decyzji ustalając warunek wykwaterowania lokatorów, to Kierownik Urzędu Rejonowego nie mógł o tym samym orzekać nową decyzją 30.10.1997 r. nakazując rozebranie tego samego tarasu. Nowa decyzja wydana została z naruszeniem art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa i z mocy prawa jest nieważna. Ponadto w ocenie skarżących ekspertyza techniczna mogłaby stanowić podstawę remontu tarasu, a nie jego rozbiórkę.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu jakkolwiek z innych przyczyn, niż podniesione w niej zarzuty, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany granicami skargi, a tylko przedmiotem jej rozstrzygnięcie.

W ocenie Sądu przedmiotowa sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona do merytorycznego rozstrzygnięcia, co stanowi naruszenie art. 77 Kpa.

W materiale dowodowym sprawy znajduje się decyzja wydana 9.10.1997 r. przez Kierownika Urzędu Rejonowego, z której wynika, iż w oparciu o treść art. 155 Kpa po uwzględnieniu wniosku skarżących małżonków O. zmieniono decyzję z dnia 26 lutego 1996 r. zatwierdzającą projekt budowlany i zezwalającą na adaptację budynku mieszkalnego w O. przy ul. Z. poprzez dodanie szóstego warunku decyzji, iż "roboty budowlane na poziomie piętra przewidziane do realizacji od strony Z. - elewacja południowa - można rozpocząć po wykwaterowaniu lokatorów użytkujących obecnie lokal mieszkalny na piętrze budynku.

Dodanie tego warunku zdaniem organu było podyktowane treścią art. 5 prawa budowlanego zapewniającego ochronę osób trzecich - do których należy zaliczyć małżonków O. zajmujących lokal mieszkalny na I piętrze budynku. Rozbudowa według zatwierdzonego planu związana jest z zamurowaniem części okien przedmiotowego mieszkania zajmowanego przez małżonków O. Zmianę decyzji zaaprobował właściciel nieruchomości i inwestor Fundacja R.

W uzasadnieniu tej decyzji zaznaczono, iż uwarunkowanie zawarte w dodanym pkt 6 nie dotyczy tarasu, bowiem brak jest norm prawnych zapewniającym użytkownikom lokali mieszkalnych posiadanie tarasów i gwarantujących ich ochronę.

Kwestię tę należałoby wyjaśnić na drodze cywilnej przy uwzględnieniu interesów zarówno właściciela, jak i lokatora.

Z powyższego zapisu wynika jasno, że uzupełnienie warunków budowlanych zawarte w decyzji dotyczy stricte lokalu mieszkalnego skarżących O. usytuowanego na pierwszym piętrze budynku adaptowanego, a podyktowane było przewidzianą w planie realizacyjnym koniecznością zamurowania okien w mieszkaniu od strony ul. Z.

Nie można więc uznać słuszności zarzutu skarżących, iż wydana decyzja o rozbiórce tarasu jest nieważna, gdyż orzeka o przedmiocie, który został już uregulowany wcześniejszą decyzję /art. 156 par. 1 ust. 3 Kpa/.

Zaskarżona decyzja nakazująca rozbiórkę tarasu na podstawie art. 76 ust. 1 prawa budowlanego mogła więc być wydana, gdy dotyczy zupełnie innego fragmentu budynku, jakim jest taras, który nie był objęty treścią decyzji, a ponadto wydano ją na podstawie przepisów szczególnych prawa budowlanego dotyczących utrzymania obiektów budowlanych.

Jak przyznali skarżący zajmują lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, a prawa lokatorskie regulują przepisy ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 105 poz. 509/. Skoro organ uznał za zasadną ochronę prawną małżonków O. w aspekcie art. 5 ustawy prawo budowlane przy realizacji robót dotyczących mieszkania, to takiej samej ocenie winien poddać roboty związane z rozbiórką tarasu. Wcześniej jednak winien ustalić, czy przedmiotowy taras został objęty decyzją o przydziale lokalu mieszkalnego dla małżonków O., czy też użytkowali go bez tytułu prawnego.

Zgodnie z art. 5 prawa lokalowego obowiązującego wcześniej, jak i art. 3 obecnie obowiązującej ustawy o najmie lokali mieszkalnych za lokal mieszkalny uważa się wydzielony ścianami w obrębie budynku zespół izb łącznie z pomieszczeniami pomocniczymi, który służy do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych.

Z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1987 r. dotyczącego czynszów za lokale mieszkalne i użytkowe /Dz.U. nr 40 poz. 230 ze zm./ wynika, iż do powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego nie wlicza się powierzchni balkonów, tarasów, loggii, antresol (...) pralni, suszarni, strychów, piwnic i komórek na opał (...).

Te właśnie pomieszczenia należą do tzw. pomieszczeń pomocniczych lokalu. Aby więc można było uznać, że określone pomieszczenie pomocnicze np. taras należało do konkretnego lokalu, winno być wyszczególnione w decyzji o przydziale.

Ustalenie w niniejszej sprawie, czy decyzja o przydziale lokalu mieszkalnego małżonkom O. obejmuje także prawo użytkowania przyległego do mieszkania tarasu - wyjaśni, czy wydana decyzja może naruszać interes prawny skarżących i czy mają w związku z tym przymiot strony w niniejszym postępowaniu. W przypadku pozytywnego ustalenia należy wyjaśnić jednoznacznie drugą istotną okoliczność, a mianowicie, czy zachodzą przesłanki z art. 67 prawa budowlanego do wydania decyzji. Z treści art. 67 prawa budowlanego wynika, że jeżeli obiekt nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wzywa właściciela do rozbiórki.

Z załączonej do akt sprawy opinii technicznej, której autorem jest inż. budowlany Ryszard P., a dotyczącej stropodachu tarasu południowego budynku przy ul. Z. w O. wynika, że stropodach grozi zawaleniem i należy go natychmiast rozebrać.

Ze złożonej na rozprawie przez skarżących "Oceny Stanu Technicznego" tarasu, wyżej opisanego, wykonanej przez Marka M. z uprawnieniami budowlanymi wynika, że główna konstrukcja jest w dobrym stanie technicznym.

Istnieje jedynie celowość wymiany płyty tarasu dla możliwości dalszego użytkowania.

Ocena techniczna oraz wnioski obu opinii są diametralnie różne. Skoro zaś mają stanowić podstawę merytorycznej decyzji należy bezwzględnie wyjaśnić przyczyny tak rozbieżnych stanowisk.

Zauważyć równocześnie należy, iż w obu opiniach stwierdza się jedynie konieczność rozebrania stropodachu bądź wymiany płyty tarasu.

Kwestionowana zaś decyzja dotyczy nakazu rozbiórki całego tarasu od strony południowej budynku.

Zachodzi więc sprzeczność między materiałem dowodowym, a treścią rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie decyzji z naruszeniem art. 107 par. 3 Kpa nie wskazuje, z jakich przyczyn organ uznał, że taras w całości winien być niezwłocznie rozebrany.

Wszystkie wyżej podane uchybienia stanowiące o braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

Z mocy art. 22 ust. 1 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.