Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 366/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 133
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 23 ust. 4e
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 8, art. 107 par. 3, art. 9, art. 11
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 16a, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat M. K. – S. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. M., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy z dnia [...] o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Wnioskiem z dnia 31.10.2013r. M. M. zwróciła się do organu I instancji o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym ojcem S. M. w okresie zasiłkowym 2012/2013.

Organ I instancji, odmawiając przyznania M. M. świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad S. M. wskazał, że wnioskodawczyni nie spełnia warunku określonego w art. 16a ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.). Jak wynika bowiem ze zgromadzonej dokumentacji wnioskodawczyni była zatrudniona jako rachmistrz spisowy jedynie w okresie od 1.03.2011r. do 30.06.2011r.

W odwołaniu od ww. decyzji M. M. podniosła, że od ukończenia szkoły w 1998r. zrezygnowała z jakiegokolwiek zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad chorą matką (zmarłą w październiku 2013r.), a w 2000r. zachorował również jej ojciec. Tym samym przez 15 lat wnioskodawczyni nie miała możliwości, aby się zatrudnić. Co się zaś tyczy pracy jako rachmistrz spisowy to strona podjęła ją z uwagi na elastyczny czas pracy.

Kolegium, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, podzieliło w całości ustalenia faktyczne i argumentację prawną organu I instancji. W tym zakresie podkreślono, że rezygnacja z zatrudnienia, o jakiej mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych musi być powiązana z określonym celem, tj. sprawowaniem opieki na osobą niepełnosprawną. Zdaniem organu brak podstaw aby uznać, że wnioskodawczyni zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 22 ww. ustawy, gdyż nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny ani bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę, ani przed wystąpieniem o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na ojca.

Skargę na ww. decyzję Kolegium wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. M., zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie:

- art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego – wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 K.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

- art. 8 i 107 § 3 K.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji,

- art. 9, 11 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw oraz przesłanek utrzymania w mocy decyzji o odmowie przyznania świadczenia w formie zasiłku opiekuńczego,

- art. 3 pkt 22 oraz art. 16 a i art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną ich interpretację i odmowę przyznania zasiłku osobie bezrobotnej- pomimo enumeratywnego wyliczenia w art. 16a pkt 8 podmiotów, którym zasiłek nie przysługuje.

Mając na względzie powyższe skarżąca wniosła o uchylenie wydanych w niniejszej sprawie decyzji – w całości.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała m. in. że organ I instancji w ogóle nie dokonał analizy jej sytuacji majątkowej i osobistej. Ponadto nie przeprowadził dodatkowego i szczegółowego wywiadu środowiskowego na okoliczność stanu zdrowia ojca i faktycznie sprawowanej przez nią opieki. Z kolei organ odwoławczy nie dokonał ani analizy wydanej decyzji ani kontroli działań organu I instancji. W lakonicznym uzasadnieniu decyzji Kolegium powołało zarówno stare jak i nowe przepisy, nie wskazując różnicy w interpretacji zmienionych regulacji i ograniczając się do powielenia twierdzeń organu I instancji w zakresie rodzaju pracy oraz czasu jej trwania. Nie wyjaśniono również dlaczego w poprzednich latach (2012-2013) skarżąca otrzymywała zasiłki pomimo przedstawienia tych samych dokumentów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 19.05.2014r. o sygn. akt II SA/Ke 366/14 tut. Sąd zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie, uzasadniając to przedstawieniem w dniu 12.12.2013r. w sprawie o sygn. akt II SA/Po 1026/13 przez

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Trybunałowi Konstytucyjnemu następującego pytania prawnego: "czy art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, w zakresie jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia pielęgnacyjnego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?".

Postanowieniem z dnia 17.07.2014r. Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie w ww. sprawie o sygn. akt P 1/14.

Postanowieniem z dnia 30 lipca 2014r. o sygn. akt II SA/Ke 366/14 tut. Sąd podjął zawieszone postępowanie.

Na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 26 sierpnia 2014r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że w pojęciu "rezygnacji z zatrudnienia" z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych mieści się również, jego zdaniem, pojęcie "niepodejmowania pracy". Wyjaśniono przy tym, że skarżąca nie miała przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz ojca, a decyzja o świadczeniu pielęgnacyjnym która wygasła 30 czerwca 2013r. dotyczyła jej matki, która zmarła 12 października 2013r. Sąd postanowił dopuścić dowód z akt sprawy II SA/Ke 367/14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia.

Kontroli sądowoadministracyjnej tut. Sądu została poddana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania M. M. specjalnego zasiłku opiekuńczego, w związku z opieką nad ojcem – S. M.

W tym miejscu, odnosząc się do zarzutów skargi o naruszeniu przepisów K.p.a., wskazać trzeba, że na gruncie przedmiotowego postępowania zabezpieczono realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) – przy jednoczesnym zachowaniu przez organ odwoławczy reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 K.p.a. Wbrew argumentacji skarżącej wątpliwości Sądu nie budzą ustalenia zawarte w protokole z rodzinnego wywiadu środowiskowego (k. 30 akt administracyjnych), przeprowadzonego w dniu 13.11.2013r. Należy przy tym podkreślić szczególną rolę, jaką pełni rodzinny wywiad środowiskowy w postępowaniu dotyczącym przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego – sporządzany na urzędowym formularzu – stanowiąc jednocześnie protokół w rozumieniu K.p.a. i będąc zarazem swoistym postępowaniem dowodowym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13.06.2013r. o sygn. akt IV SA/Po 452/13, LEX nr 1332968). Zgodnie bowiem z art. 23 ust. 4e ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.), ustalając prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, organ właściwy zwraca się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej, w celu weryfikacji okoliczności dotyczących spełniania warunków, o których mowa w art. 16a. Zaznaczyć przy tym trzeba, że okoliczności dotyczące braku przekroczenia w rodzinie skarżącej kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania żądanego świadczenia (623 zł) pozostają niesporne – jako że dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 479,49 zł. Co się zaś tyczy stanu zdrowia S. M. (lat 82) to w ww. protokole z wywiadu środowiskowego zawarto także ustalenia o konieczności sprawowania nad nim przez córkę całkowitej opieki w związku z jego - stwierdzonym odpowiednim orzeczeniem - znacznym stopniem niepełnosprawności (po amputacji stopy porusza się na wózku inwalidzkim), jak również złej sytuacji materialnej Państwa M. (utrzymują się jedynie z emerytury ojca w kwocie 1.263,70 zł). Do tych ostatnich okoliczności Kolegium się nie odniosło, jednak brak podstaw, aby uznać to za naruszenie przepisów postępowania – art. 8, art. 107 § 3, art. 9, czy też art. 11 K.p.a. – mające istotny wpływ na wynik postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a.). Jak słusznie bowiem wskazano w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, u podstaw odmowy przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego legł brak spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W konsekwencji dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy – z woli ustawodawcy – nie miały znaczenia pozostałe powołane powyżej okoliczności.

Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego podkreślić należy, że Sąd, oceniając legalność zakwestionowanego rozstrzygnięcia, uwzględnia stan faktyczny i stan prawny obowiązujący w dacie jej wydania (art. 133 ustawy P.p.s.a.). Od dnia 1.01.2013r. obowiązują nowe przepisy zmieniające ustawę z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych, dokonane ustawą z dnia 7.12.2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548). Zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 tej ustawy osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Jedną z przesłanek, których spełnienie jest niezbędne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawcy – zarówno na gruncie obecnie, jak i poprzednio obowiązujących przepisów – jest brak podjęcia lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad określoną osobą (art. 17 ust. 1 ustawy). W wyroku z dnia 5.12.2013r., sygn. K 27/13 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1557) Trybunał Konstytucyjny uznał, że: "Art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) jest niezgodny z ar. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Okoliczność ta pozostaje jednak w sprawie bez znaczenia albowiem przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy jest ustalenie prawa skarżącej do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy regulacji odnoszących się do świadczenia pielęgnacyjnego.

Jak wynika z powołanego art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25.02.1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r. poz. 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (ust. 1). Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (ust. 2 ) – 623 zł.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do interpretacji wynikającego z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymogu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, niezbędnego do przyznania skarżącej specjalnego zasiłku rodzinnego. Przedstawioną w tym zakresie przez M. M. – powołującą się na wyrok WSA w Łodzi z dnia 5.11.2013r. o sygn. akt II SA/Łd 664/13, LEX nr 1398552 – argumentację należy uznać za nietrafną, podzielając jednocześnie słuszność stanowiska przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie sposób bowiem rozpatrywać zagadnienia stosowania cyt. art. 16a ust. 1 ww. ustawy w kontekście spełnienia wymogu rezygnacji wyłącznie z gotowości do świadczenia pracy (nie zaś samego jej wykonywania), wywodzonej z definicji osoby bezrobotnej zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013r. poz. 674). Zgodnie z ostatnim z powołanych przepisów osobą posiadającą taki status jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Dokonana przez Sąd wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi bowiem do odmiennych konkluzji. Jednocześnie zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym istnieją dwie odmienne linie orzecznicze, dotyczące stosowania art. 16 a ust. 1 ustawy wobec osób, które w dacie składania wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego pozostawały bezrobotne. W tym zakresie tut. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela stanowisko WSA we Wrocławiu, przedstawione w uzasadnieniach wyroków z dnia 30.10.2013r. o sygn. akt IV SA/Wr 366/13 oraz z dnia 5.08.2014r. o sygn. akt IV SA/Wr 21/14 oraz NSA, zaprezentowane w wyroku z dnia 30.07.2014r. o sygn. akt I OSK 269/14 (orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Mianowicie, jak wskazano w ostatnim z powołanych orzeczeń "w obowiązującym aktualnie stanie prawnym jednym z warunków uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że nie można uznać tego warunku za spełniony w sytuacji gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. (...) Treść art. 16a ust.1 u.ś.r. nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Wykładnia językowa tego przepisu wskazuje, że ustawodawca ograniczył krąg podmiotów uprawnionych do otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego do osób rezygnujących z pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem w obowiązującym aktualnie stanie prawnym jednym z warunków uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że nie można uznać tego warunku za spełniony w sytuacji gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym."

W konsekwencji w niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę na okoliczność, że przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 16a ust. 1 ww. ustawy) zostało powiązane z "rezygnacją" z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Uznanie w takiej sytuacji, że przez pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia", o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy należy rozumieć także "niepodejmowanie zatrudnienia" oznaczałoby, że ustawodawca w tym samym akcie prawnym temu samemu pojęciu przypisuje różne znaczenia. Mianowicie, w art. 16a ust. 1 ustawy zakres pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia" byłby szerszy (obejmując również "niepodejmowanie zatrudnienia"), a w przypadku art. 17 ust. 1 ustawy – węższy – poprzez nieobjęcie jego zakresem "niepodejmowania zatrudnienia", skoro przepis ten dotyczy zarówno osób, które "rezygnują", jak i "nie podejmują" zatrudnienia). W rezultacie należy uznać, że opisane powyżej zróżnicowanie pojęć w obrębie jednej ustawy byłoby sprzeczne z założeniem racjonalności ustawodawcy.

Zasadnym jest zatem stwierdzenie, że w kontekście drugiej z przesłanek ustalonych w art. 16a ust. 1 ustawy – inaczej niż przy świadczeniu pielęgnacyjnym, pobieranym uprzednio przez skarżącą na matkę w trybie art. 17 ust. 1 ustawy – samo niepodejmowanie przez wnioskodawczynię zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie wystarcza do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie ma przy tym znaczenia – z woli ustawodawcy – że spowodowane jest to koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Osoba ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy winna bowiem wykazać bezpośredni związek – zarówno funkcjonalny, jak i czasowy – pomiędzy zaprzestaniem pracy zarobkowej, a podjęciem się sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast w sytuacji braku koincydencji czasowej pomiędzy obu zdarzeniami można mówić jedynie o niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki – nie zaś o wymaganej przez art. 16a ust. 1 ustawy rezygnacji z pracy zarobkowej. Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu, że aby spełnić powyższy wymóg należy uprzednio podjąć zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Dopiero rezygnacja z tej aktywności stanowi rezygnację z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy. Sytuacja taka nie miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż jedyne zatrudnienie M. M. to praca jako rachmistrz spisowy w okresie od 1.03.2011r. do 30.06.2011r. (k. 10). W konsekwencji, jak słusznie zauważyło Kolegium, brak podstaw by przyjąć, że skarżąca zrezygnowała z tego zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym ojcem bezpośrednio przed wystąpieniem o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na ojca – wnioskiem z dnia 31.10.2013r.

Mając na względzie powyższe rozważania nie sposób także podzielić stanowiska skarżącej o tym, że spełnia przesłanki pozwalające na przyznanie jej specjalnego zasiłku opiekuńczego na ojca z uwagi na przyznane jej uprzednio świadczenie pielęgnacyjne na matkę (zmarłą w październiku 2013r.). Nie dość bowiem, że obecny wniosek dotyczy zupełnie innej osoby, to jak wynika z wcześniejszych rozważań specjalny zasiłek opiekuńczy uregulowany w art. 16a ustawy jest świadczeniem nowym, odrębnym od świadczenia pielęgnacyjnego w kształcie, w jakim świadczenie to było określone w art. 17 ustawy w brzmieniu obowiązującym poprzednio.

Odnosząc się do zarzutów skargi co do interpretacji art. 16a ust. ww. ustawy dokonanej przez organy obu instancji wskazać trzeba, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12.12.2013r., sygn. akt II SA/Po 1026/13. wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z następującym pytaniem prawnym: "Czy art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ?" .

Postanowieniem z dnia 17.07.2014r. w sprawie sygn. akt P 1/14 Trybunał Konstytucyjny, po rozpoznaniu ww. pytania prawnego, postanowił na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1.08.1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) umorzyć postępowanie. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że problem konstytucyjny wynikający z pytania prawnego wiąże się z brakiem unormowania sytuacji osób, które były beneficjentami określonego świadczenia w poprzednim stanie prawnym, a którym świadczenie to już nie przysługuje. Chodzi zatem w pierwszym rzędzie o problem intertemporalny. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zasadniczy problem konstytucyjny dotyczący sytuacji prawnej osób pobierających przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z dnia 7.12.2012r. świadczenie pielęgnacyjne, które na mocy tej ustawy zostały pozbawione, został już rozstrzygnięty przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2013r. , sygn. K 27/13 (OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 134).

W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zaskarżone przepisy nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną otrzymywały już świadczenie pielęgnacyjne. Naruszyły tym samym bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi. Umarzając postępowanie Trybunał Konstytucyjny wskazał, że w związku z wejściem w życie wyroku TK o sygn. K 27/13, zasadniczy problem konstytucyjny, przed jakim stanął pytający sąd, został już ostatecznie rozstrzygnięty, zaś norma intertemporalna została uznana za niezgodną z art. 2 Konstytucji. Wykonując wyrok TK o sygn. K 27/13, Sejm uchwalił ustawę regulującą sytuację prawną podmiotów, które utraciły świadczenia rodzinne w związku z wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012r. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zgodnie z art. 5 w związku z art. 8 ustawy z dnia 4.04.2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567) w obecnym stanie prawnym istnieje możliwość złożenia wniosku o przyznanie zasiłku dla opiekunów, którzy 1.07.2013r. utracili prawo do zasiłku na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej z 2012r. Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów przyznaje jednocześnie prawo do wypłacenia świadczenia pielęgnacyjnego za okres między wygaśnięciem tego prawa a dniem wejścia jej w życie, wraz z odsetkami ustalonymi w wysokości odsetek ustawowych, określonej przepisami prawa cywilnego. Wnioski mogą być składane nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Jeżeli w tym czasie toczy się postępowanie o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osobie, nad którą sprawowana jest opieka, wniosek może być złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wydania tego orzeczenia.

Powyższe postanowienie Trybunału Konstytucyjnego, jak wynika z przytoczonego wyżej jego uzasadnienia, także pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy, skoro przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest ustalenie prawa skarżącej do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a problem będący przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. akt P 1/14 dotyczy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.

Orzeczenie zawarte w pkt II wydano na podstawie § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.) w związku z art. 250 ustawy P.p.s.a.