Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 809/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skargi D.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej D.P. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr : [...] działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. z 2001 r. Dz U. Nr 79, poz. 856 ze zm.) po zapoznaniu się z odwołaniem D.P. od decyzji Burmistrza Gminy K. z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...], stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Burmistrz Gminy K. odmówił D.P. skierowania jej do domu pomocy społecznej.

Decyzja ta została doręczona D.P. w dniu 11 lutego 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru).

Odwołanie od powyższej decyzji zostało natomiast nadane w Urzędzie Pocztowym w dniu 26 lutego 2015 r., a więc po upływie 14 - dniowego terminu, który minął w dniu 25 lutego 2015 r.

Organ powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 1996 r. sygn. akt SA/Łd 2665/95 (Biul. Skarb. 1997/5/32) wskazał, że "Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia na podstawie art. 134 kpa.".

Zaznaczył, że termin ten może zostać przywrócony tylko wtedy, gdy odwołujący się wniesie o przywrócenie uchybionego terminu i uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 kpa); o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia organ odwoławczy (art. 59 § 2 kpa). Podniósł, że skarżąca takiego wniosku do organu odwoławczego nie złożyła, a odwołanie nie zawierało żadnej wzmianki wskazującej na zamiar uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła D.P. reprezentowana przez pełnomocnika adw. [...].

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła :

1) naruszenie przepisu art.42 kpa w zw. z art. 43 kpa polegające na przyjęciu, iż decyzja Burmistrza Gminy K. z dnia [...] stycznia 2015 r. została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 11 lutego 2015 r. pomimo, że doręczyciel nie podjął próby bezpośredniego doręczenia decyzji skarżącej w trybie określonym w art. 42 kpa, a tym samym nastąpił brak podstaw do tzw." doręczenia zastępczego" przewidzianego art. 43 kpa. Ponadto, doręczenie to nie spełnia wymogów wskazanego przepisu, co skutkuje bezskutecznością doręczenia.

2) naruszenie art. 129 § 2 kpa w zw. z art. 134 kpa poprzez przyjęcie, iż D.P. składając w dniu 26 lutego 2015 r. odwołanie od ww. decyzji Burmistrza Gminy K. dopuściła się uchybienia 14 - dniowemu terminowi do złożenia odwołania, co w konsekwencji spowodowało wydanie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] marca 2015 r.

3) naruszenie art. 7 kpa, art. 77 kpa i art. 80 kpa poprzez zaniechanie przez organ II instancji przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz rozstrzygnięcie wątpliwości co do skuteczności i zgodnego z prawem doręczenia skarżącej decyzji Burmistrza Gminy K. z dnia [...] stycznia 2015 r.

Skarżąca dodała, że powyższe naruszenia mają istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia z dnia [...] marca 2015 i skutkowały stwierdzeniem przez organ uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Doprowadziło to w konsekwencji do naruszenia jej interesu prawnego poprzez pozbawienie możliwości rozpoznania sprawy o skierowanie do domu pomocy społecznej co do istoty przez organ administracyjny drugiej instancji.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o :

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,

2) zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm prawem przewidzianych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego postanowienia.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w ramach wskazanych wyżej należało przyjąć, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "kpa" przewidują kilka form doręczania pism osobom fizycznym, przy czym doręczyciel w pierwszej kolejności powinien podjąć próbę doręczenia do rąk adresata (art. 42), a następnie doręczenia zastępczego (art. 43).

Stosownie do treści art. 42 § 1 kpa, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie.

Z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby doręczyciel podjął próbę bezpośredniego doręczenia przedmiotowej korespondencji skarżącej oraz stwierdził niemożność takiego doręczenia przez np. nieobecność adresata. Brak jest bowiem na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki jakiejkolwiek informacji poprzez umieszczenie stosownych zapisów. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajduje się jedynie podpis K.G., będącej najprawdopodobniej pracownikiem Domu [...].

Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżąca jest osobą starszą, samotną, zamieszkującą w Domu "[...]" przy ul. [...] w K. Skarżąca ma problemy z poruszaniem się (jest osobą niepełnosprawną, wymagającą pomocy osób trzecich), a zatem rzadko i wyłącznie pod opieką innych osób opuszcza wskazane miejsce pobytu. Tym samym uznać należy, że doręczenie decyzji bezpośrednio skarżącej było najprawdopodobniej możliwe, czego nie podjął się doręczyciel, a czego w ogóle nie zauważył organ odwoławczy.

Podkreślić należy, że dla uznania, że organ administracji publicznej jest uprawniony do skorzystania z instytucji doręczenia zastępczego musi on dysponować dokumentem z którego wynika, że próby doręczenia przesyłki podejmowane były zgodnie z regulacją art. 42 kpa, 43 kpa i 44 kpa.

W niniejszej sprawie dokument doręczenia nie zawiera natomiast wzmianki, że niemożliwe było doręczenie przesyłki w sposób wskazany w art. 42 kpa.

Stosownie natomiast do treści art. 43 kpa dopiero w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że poświadczenie odbioru przesyłki adresowanej do skarżącej zostało pokwitowane przez osobę trzecią. Brak jest natomiast adnotacji doręczyciela dotyczącej tej osoby, jej stosunku do skarżącej, wreszcie zobowiązania do tego, że odda korespondencję skarżącej. Nie bez znaczenia pozostaje dla sprawy także okoliczność, że skarżąca nie otrzymała żadnego zawiadomienia o nadesłaniu korespondencji na drzwiach pokoju, który zajmuje (art.43 kpa).

Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji wynika, że przesyłkę w dniu 11 lutego 2015 r. odebrała K.G., będąca najprawdopodobniej pracownikiem Domu [...] "[...]" przy ul. [...] w K., która uznana została przez doręczyciela za "dorosłego domownika".

W postanowieniu z dnia 13 listopada 1996 r. III RN 27/96 (OSNAPiUS 1997, Nr 11, poz. 187) Sąd Najwyższy przyjął, że "status domowników adresata pisma" mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami nawet gdy mieszkają w tym samym mieszkaniu (np. jako lokatorzy lub sublokatorzy), chyba, że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim (jego rodziną) wspólne gospodarstwo. W przeciwnym razie osoby takie należy traktować jako sąsiadów adresata i o fakcie doręczenia im przeznaczonej dla niego przesyłki poinformować zainteresowanego poprzez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach jego mieszkania, względnie izby w jego mieszkaniu. Sąd wskazał, że domownikiem w rozumieniu art. 43 kpa, są takie osoby, dla których mieszkanie adresata jest ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów.

Niewątpliwie zatem pracownik Domu [...], który odebrał przesyłkę adresowaną do skarżącej nie jest domownikiem w rozumieniu art. 43 kpa. Tym samym nie powinien zostać potraktowany jako dorosły domownik.

W ocenie Sądu, okoliczności sprawy wskazują, że korespondencja zawierająca decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia [...] stycznia 2015r. została doręczona skarżącej z naruszeniem przepisów kpa, a organ wydając zaskarżone postanowienie naruszył podstawowe zasady postępowania, w tym art. 7, art. 77 i art. 80 kpa.

W szczególności organ zupełnie pominął okoliczność, że jak wynika z dowodu doręczenia, przesyłka została doręczona do Domu [...] "[...]" w dniu 11 lutego 2015 r., podczas gdy skarżąca w odwołaniu od decyzji wskazuje, jako datę otrzymania decyzji - dzień 15 lutego 2015 r.

Organ nie przeanalizował materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy ustawowy termin wynikający z art. 129 § 2 kpa. został przez skarżącą zachowany, jak również nie podjął się wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości dotyczących okoliczności sprawy.

Należy wskazać, że w przypadku wadliwego doręczenia decyzji, brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia decyzji stronie. Skoro zatem analiza akt sprawy, w tym w szczególności dowodu doręczenia decyzji skarżącej prowadzi do wniosku, że doręczenie decyzji nastąpiło w sposób wadliwy, z naruszeniem art. 42 i art. 43 kpa., to skutkuje to bezskutecznością przedmiotowego doręczenia, co oznacza, że termin do dokonania czynności nie rozpoczyna biegu. Strona nie musi więc składać wniosku o przywrócenie terminu, a jeżeli to uczyni, wniosek jest bezprzedmiotowy, terminowi bowiem nie uchybiła (patrz: wyrok WSA z dnia 6 maja 2009 r. II SA/Łd 12/09, CBOSA).

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). należało orzec jak w sentencji.