Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 467/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 81c ust. 2, art. 61,
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...], nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. (dalej także: [...]WINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej Kpa, w zw. z art. 83 ust. 2 oraz art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), dalej także: Prawo budowlane lub Pr.bud., po rozpatrzeniu zażalenia spółki A Sp. z o.o. w O., (dalej także: Spółka) na postanowienie z [...], nr [...], wydane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. (dalej także PINB) nakładające na współwłaścicieli budynku S. W. i Spółkę, obowiązek przedłożenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w O., w terminie do 30 września 2021 r., ekspertyzy stanu technicznego budynku biurowo-usługowego usytuowanego przy ul. [...] w O., w zakresie: 1) spełnienia wymogów nośności i wytrzymałości elementów konstrukcyjnych ze szczególnym uwzględnieniem miejsc, w których powstały rysy i spękania; 2) stanu technicznego instalacji sanitarnej i deszczowej oraz sprawdzenia zgodności z przepisami budowlanymi - z wyłączeniem odcinka instalacji kanalizacji odprowadzającej wody opadowe od naroża budynku do studzienki nr [...] (odcinek ten jest objęty odrębnym postępowaniem administracyjnym) – uchylił zaskarżone postanowienie w całości i nałożył na S. W. i A Sp. z o.o. z siedzibą w O., współwłaścicieli budynku, obowiązek przedłożenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w O., w terminie do 30 września 2021 r., ekspertyzy stanu technicznego budynku biurowo-usługowego usytuowanego przy ul. [...] w O., w zakresie spełnienia wymogów nośności i wytrzymałości elementów konstrukcyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem miejsc, w których powstały rysy i spękania. Równocześnie organ odwoławczy wskazał, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości ekspertyza winna zawierać rozwiązania i zalecenia (ze wskazaniem norm i przepisów będących podstawą ich formułowania), w tym w zakresie niezbędnych robót naprawczych i technologii ich wykonania, które doprowadzą obiekt do właściwego stanu technicznego zgodnego z przepisami. Ekspertyza techniczna winna być sporządzona przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej.

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy, po zaprezentowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazał prawne regulacje przedmiotu stanowiące podstawę rozstrzygnięcia. W tych ramach przypomniał, że pismem z 19 października 2020 r. PINB w O. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie utrzymania budynku usytuowanego na posesji przy ul. [...] w O., w szczególności stanu technicznego instalacji deszczowej. Jednocześnie wezwał do dostarczenia dokumentów dotyczących utrzymania ww. budynku, tj. książki obiektu oraz aktualnych protokołów z okresowej kontroli wraz ze wszelkimi innymi dokumentami dotyczącymi stanu technicznego budynku, w tym instalacji deszczowej. Przy piśmie z 17 listopada 2020 r. Spółka przekazała książkę obiektu budowlanego, protokoły z lat 2018-2020 oraz rzut piętra i parteru. Pismem z 1 grudnia 2020 r. organ powiatowy wezwał o niezwłoczne, nie później niż do 15 grudnia 2020 r., przedłożenie brakujących protokołów z okresowej kontroli całego budynku, tj. części stanowiącej własność Spółki A oraz części będącej własnością S. W. Organ wskazał, że konieczne jest okazanie protokołów z kontroli instalacji elektrycznej i gazowej oraz protokołu z kontroli pięcioletniej stanu technicznego elementów budynku. Poprosił również o przedłożenie posiadanych dokumentów dotyczących kanalizacji deszczowej. W odpowiedzi z 15 grudnia 2020 r. Spółka przekazała: 1) protokół nr [...] z 11 grudnia 2015 r. ochrony p/poż i elektryczności; 2) protokół nr [...] z 9 grudnia 2020 r. ochrony p/poż i elektryczności; 3) protokoły z okresowej kontroli przewodów kominowych z lat 2017-2020; 4) protokoły z przeglądu kotłowni gazowej z 20 stycznia 2020 r. oraz 14 stycznia 2019 r. Pismem z 31 grudnia 2020 r. PINB w O. ponownie wezwał o niezwłoczne, nie później niż do 15 stycznia 2021 r., przedłożenie brakujących protokołów z okresowej kontroli instalacji gazowej w budynku oraz z pięcioletniej kontroli stanu technicznego elementów budynku. Pismem z 23 kwietnia 2021 r. organ powiatowy zawiadomił o terminie oględzin i wezwał właścicieli budynku przy ul. [...] w O. do okazania ww. obiektu. W toku oględzin z 19 maja 2021 r. Spółka była reprezentowania przez pełnomocnika. W ich toku ustalono, że badany obiekt jest budynkiem biurowo-usługowym, dwukondygnacyjnym, z dachem płaskim krytym papą ze spadkiem skierowanym w stronę ulicy [...]. Woda opadowa z dachu budynku odprowadzana jest do kanalizacji deszczowej. Obiekt ogrzewany jest jednofunkcyjnym kotłem gazowym o mocy nominalnej 58 KW. Kocioł zainstalowany jest w pomieszczeniu, w którym znajduje się umywalka i miska WC. Wykonanie instalacji wewnętrznej gazu wraz z montażem kotła odbyło się na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z [...]. Podczas oględzin przedłożono dziennik budowy nr [...] z 14 grudnia 2017 r. i zatwierdzony projekt budowlany z listopada 2017 r. W ich trakcie na parterze, w pomieszczeniach serwisowych użytkowanych przez S. W., stwierdzono liczne pęknięcia ścian wewnętrznych gr. 12 cm i dwustronne pęknięcia ścian nośnych gr. 30 cm, a także pęknięcia w górnych narożach otworów okiennych. Ujawniono, że na piętrze w pomieszczeniu nr [...] występuje suchy zaciek po zalaniu w rogu ścian przy wejściu do pomieszczenia, a na ścianie wewnętrznej oddzielającej pomieszczenie nr [...] istnieje obustronne skośne pęknięcie. W pomieszczeniu nr [...] występują zarysowania na ścianie wewnętrznej i suchy zaciek na stropie. Ponadto w pomieszczeniach serwisowych nie stwierdzono spękań i zarysowań ścian oraz sufitu z uwagi na przeprowadzony remont. Z kolei stwierdzono, że klatka schodowa na poziomie piętra posiada liczne pęknięcia i zarysowania na stropie i ścianach. Elewacja posiada liczne ubytki w powłoce malarskiej i zarysowania tynku. Po prawej stronie od wejścia głównego za poziomie parteru występują skośne pęknięcia ściany. Spoczniki schodów zewnętrznych od strony podwórka od czoła posiadają ubytki tynku, które powodują rozwarstwienie płyty. Na zewnątrz budynku stwierdzono, że woda opadowa z dachu poprzez 3 rury spustowe licząc od lewej strony budynku odprowadzana jest do studzienki kanalizacyjnej ([...]). Ponadto w toku oględzin nie stwierdzono podłączenia do budynku odcinka rury PCV 0 160 ułożonej równolegle do nowej instalacji deszczowej wykonanej przez S. W. i podłączonej do studzienki kanalizacyjnej ([...]). Na potwierdzenie tej okoliczności wykonano – potwierdzające to – próby wodne. W toku oględzin przedłożono książkę obiektu budowlanego wraz z niekompletnymi protokołami z przeglądów okresowych. Protokół roczny z kontroli okresowej stanu technicznego budynku z 19 października 2020 r. nie odnosi się do licznych pęknięć". Przeprowadzający ją odnotował odnośnie do ścian wewnętrznych "widoczne drobne pęknięcia na ścianach".

Organ odwoławczy wskazał także, że – na ów czas – pouczono właścicieli obiektu o konieczności niezwłocznego dostarczenia do Inspektoratu brakujących protokołów z okresowych kontroli. Z kolei uczestniczący w oględzinach pełnomocnik Spółki zwrócił uwagę na dokonaną przez S. W. zmianę sposobu użytkowania pomieszczenia kotłowni na ubikację dla personelu, bez dopełnienia wymaganych formalności. Do protokołu oględzin załączono wydruk przedstawiający zewnętrzną instalację kanalizacji deszczowej i sanitarnej.

Przytoczonym na wstępie postanowieniem z [...], nr [...], organ pierwszoinstancyjny, działając na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, nałożył na współwłaścicieli budynku, tj.: S. W. i A Sp. z o.o. O., obowiązek przedłożenia, w terminie do 30 września 2021 roku, ekspertyzy stanu technicznego budynku biurowo-usługowego usytuowanego przy ul. [...] w O., w zakresie: 1) spełnienia wymogów nośności i wytrzymałości elementów konstrukcyjnych ze szczególnym uwzględnieniem miejsc, w których powstały rysy i spękania; 2) stanu technicznego instalacji sanitarnej i deszczowej oraz sprawdzenia zgodności z przepisami budowlanymi - z wyłączeniem odcinka instalacji kanalizacji odprowadzającej wody opadowe od naroża budynku do studzienki nr [...] (odcinek ten jest objęty odrębnym postępowaniem administracyjnym). W uzasadnieniu organ ten wskazał, że ustalenia dokonane w trakcie oględzin budzą obawy odnośnie spełnienia wymogów w zakresie wytrzymałości elementów konstrukcyjnych budynku oraz stanu technicznego obiektu. Przeprowadzone czynności nie dały jednoznacznej odpowiedzi co do przyczyn powstania rys i spękań na ścianach wewnętrznych i zewnętrznych. Bez dodatkowych badań i odkrywek nie można było stwierdzić, czy ściany budynku pękają w wyniku osiadania obiektu bądź czy są spowodowane innymi czynnikami, np. uszkodzeniami fundamentów. Przecieki wody opadowej powodują degradację budynku, co również ma wpływ na jego obecny stan techniczny. Wyraził przy tym ma wątpliwość, czy nie zostały przekroczone stany graniczne nośności i przydatności do użytkowania obiektu, o których mowa w § 204 warunków technicznych. Uznał więc, że aby określić zakres niezbędnych do wykonania robót naprawczych, niezbędne jest wcześniejsze zbadanie całej konstrukcji budynku, a przede wszystkim szczegółowa analiza nośności, wytrzymałości i stateczności. Odnosząc się do kwestii kanalizacji deszczowej i sanitarnej organ pierwszej instancji wskazał, że nowa rura PCV, której wylot widoczny jest w studzience nr [...], wykonana przez S. W. w lutym 2021 r. (nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia), nie została przez niego (jako Inwestora) naniesiona geodezyjnie i nie ma dowodu na jej podłączenie od strony budynku. Wykonana przez geodetę inwentaryzacja nowego przebiegu kanalizacji deszczowej nie wykazuje istnienia w tym samym miejscu jakiejkolwiek rury kanalizacji sanitarnej. Przeprowadzone próby ustalenia w trakcie oględzin, które odcinki rur są użytkowane jako kanalizacja deszczowa lub sanitarna i czy są sprawne technicznie, nie dały odpowiedzi. W tych okolicznościach wskazał, że ma zatem wątpliwości w zakresie stanu technicznego tych instalacji oraz czy wody opadowe nie zostały podłączone do instalacji sanitarnej. Podniósł, że wymagana analiza, a w szczególności jej wnioski i zalecenia, pozwolą na rzetelną ocenę stanu technicznego obiektu i będą stanowić podstawę do określenia dalszych technicznych możliwości użytkowania obiektu. Zażalenie na to postanowienie wniosła, pismem z 6 czerwca 2021 r., Spółka. W jej ocenie podczas oględzin organ I instancji stwierdził pęknięcia ścian obiektu, podczas gdy w przedłożonych protokołach przeglądów okresowych nie zakwalifikowano pęknięć do natychmiastowego usunięcia. W jej opinii całkowicie pominięto ten dowód nie podejmując próby wyjaśnienia ujawnionych wątpliwości. Zdaniem Spółki niezrozumiałe jest żądanie sporządzenia ekspertyzy, z której ma wynikać, czy spełnione są wymogi nośności i wytrzymałości elementów konstrukcyjnych. Ponadto – jak wskazała – w toku oględzin nie ujawniono nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego instalacji sanitarnej i deszczowej. Ustalono natomiast nieprawidłowe włączenie jednego z odcinków instalacji deszczowej do studzienki kanalizacji sanitarnej. Odcinek ten nie został ujawniony na geodezyjnej mapie powykonawczej. Spółka podniosła, że "konieczne byłoby przeprowadzenie dowodu z przesłuchania geodety sporządzającego opracowanie geodezyjne, lecz organ pominął tę możliwość wyjaśnienia sprawy, przerzucając niewiedzę na właścicieli nieruchomości". Równocześnie wskazała, że "należy rozważyć przeprowadzenie bardziej wnikliwego postępowania wyjaśniającego, a dopiero w oparciu o jego wyniki i dalsze uzasadnione wątpliwości możliwe będzie zażądanie spornej ekspertyzy".

Zdaniem organu odwoławczego zażalenie częściowo zasługuje na uwzględnienie i podniósł, że podstawą postanowienia organu pierwszej instancji był art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1 (uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego), obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Powyższy obowiązek jest nakładany w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Zaznaczył organ odwoławczy, ż postanowienie takie ma charakter dowodowy. Wskazał przy tym, iż z uwagi na to, że w powyższym przepisie ustawodawca posłużył się zwrotem "może nałożyć" obowiązek dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, zastosowanie art. 81c ust. 2 ustawy pozostawione zostało uznaniu organu administracyjnego. Uprawnienie przyznane organom nadzoru budowlanego w omawianym przepisie ma na celu umożliwienie prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w postępowaniu administracyjnym lub w trakcie czynności kontrolnych. Powyższe ma zapewnić właściwe wykonywanie przez uprawnione organy zadań określonych w przepisach Prawa budowlanego i wyjaśnienie kwestii technicznych, których celem jest ustalenie stanu faktycznego sprawy. Przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego stanowi w istocie instrument prowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego) stosownie do reguł określonych w art. 7 i 77 § 1 Kpa. Umożliwia zatem wykonywanie ustawowych zadań organom nadzoru budowlanego, a w szczególności uzyskania odpowiednich informacji związanych m.in. z wykonanymi robotami budowlanymi bądź stanem technicznym obiektów budowlanych oraz możliwości dostosowania ich do zgodności z przepisami.

Przypomniał, że PINB w O. wszczął postępowanie w sprawie utrzymania budynku usytuowanego w O. przy ul. [...], w szczególności stanu technicznego instalacji deszczowej. Zaskarżonym postanowieniem nakazał właścicielom obiektu sporządzenie ekspertyzy technicznej stanu technicznego ww. budynku biurowo-usługowego w zakresie: 1) spełnienia wymogów nośności i wytrzymałości elementów konstrukcyjnych ze szczególnym uwzględnieniem miejsc, w których powstały rysy i spękania; 2) stanu technicznego instalacji sanitarnej i deszczowej oraz sprawdzenia zgodności z przepisami budowlanymi - z wyłączeniem odcinka instalacji kanalizacji odprowadzającej wody opadowe od naroża budynku do studzienki nr [...]. Zaznaczył, że w toku oględzin z 19 maja 2021 r. organ powiatowy ustalił, że obiekt posiada liczne pęknięcia stropów i ścian wewnętrznych, w tym obustronne pęknięcia ścian nośnych gr. 30 cm, oraz pęknięcia w górnych narożach otworów okiennych. W części pomieszczeń widoczne są suche zacieki na ścianach i stropie. Elewacja posiada liczne ubytki w powłoce malarskiej i zarysowania tynku. Po prawej stronie od wejścia głównego za poziomie parteru występują skośne pęknięcia ściany. Spoczniki schodów zewnętrznych posiadają ubytki tynku, które powodują rozwarstwienie płyty. Tym samym organ podzielił wątpliwości organu powiatowego odnośnie do stanu technicznego obiektu w zakresie spełnienia wymogów wytrzymałości elementów konstrukcyjnych budynku. W jego ocenie przeprowadzone czynności nie dały jednoznacznej odpowiedzi co do przyczyn powstania rys i spękań na ścianach wewnętrznych i zewnętrznych. Bez dodatkowych badań i odkrywek nie można było stwierdzić, czy ściany budynku pękają w wyniku osiadania obiektu bądź czy są spowodowane innymi czynnikami, np. uszkodzeniami fundamentów. Przecieki wody opadowej powodują degradację budynku, co również ma wpływ na jego obecny stan techniczny. Jego zdaniem organ powiatowy słusznie wskazał na konieczność zbadania, czy nie zostały przekroczone stany graniczne nośności i przydatności do użytkowania obiektu. Aby określić zakres niezbędnych do wykonania robót naprawczych, niezbędne jest wcześniejsze zbadanie całej konstrukcji budynku, a przede wszystkim szczegółowa analiza nośności, wytrzymałości i stateczności.

Odnosząc powyższe do regulacji prawnych podał, że zgodnie z § 204 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm.) konstrukcja budynku powinna spełniać warunki zapewniające nieprzekroczenie stanów granicznych nośności oraz stanów granicznych przydatności do użytkowania w żadnym z jego elementów i w całej konstrukcji (ust. 1). Stany graniczne nośności uważa się za przekroczone, jeżeli konstrukcja powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi znajdujących się w budynku oraz w jego pobliżu, a także zniszczenie wyposażenia lub przechowywanego mienia (ust. 2). Stany graniczne przydatności do użytkowania uważa się za przekroczone, jeżeli wymagania użytkowe dotyczące konstrukcji nie są dotrzymywane. Oznacza to, że w konstrukcji budynku nie mogą wystąpić: 1) lokalne uszkodzenia, w tym również rysy, które mogą ujemnie wpływać na przydatność użytkową, trwałość i wygląd konstrukcji, jej części, a także przyległych do niej niekonstrukcyjnych części budynku; 2) odkształcenia lub przemieszczenia ujemnie wpływające na wygląd konstrukcji i jej przydatność użytkową, włączając w to również funkcjonowanie maszyn i urządzeń, oraz uszkodzenia części niekonstrukcyjnych budynku i elementów wykończenia; 3) drgania dokuczliwe dla ludzi lub powodujące uszkodzenia budynku, jego wyposażenia oraz przechowywanych przedmiotów, a także ograniczające jego użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem (ust. 3). Warunki bezpieczeństwa konstrukcji, o których mowa w ust. 1, uznaje się za spełnione, jeżeli konstrukcja ta odpowiada Polskim Normom dotyczącym projektowania i obliczania konstrukcji (ust. 4). Równocześnie wyjaśnił że wprawdzie przytoczone powyżej rozporządzenie w sprawie warunków technicznych stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków (§ 2 ust. 1), to jednak jego standardy mogą stanowić kryterium oceny stanu technicznego budynku. Na potwierdzenie tego przytoczył stanowisko judykatury przytaczając wyrok WSA w Opolu z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 13/19, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako: CBOSA.

Odnosząc się z kolei do argumentów Spółki, że organ pierwszoinstancyjny całkowicie pominął dowód z przedłożonych protokołów przeglądów okresowych, z których wynika, że osoba dokonująca przeglądu widziała pęknięcia i nie zakwalifikowała ich do natychmiastowego usunięcia oraz nie podjął próby wyjaśnienia tych wątpliwości, wobec braku wątpliwości osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane – wskazał, że w istocie, w protokole z kontroli okresowej z 19 października 2020 r. odnotowano "drobne pęknięcia na ścianach zewnętrznych" (bez określenia stopnia pilności naprawy) i "złuszczenia farby oraz drobne pęknięcia struktury tynku" (II stopień pilności naprawy, tj. roboty wymagają wykonania do kolejnego rocznego przeglądu obiektu). Nie stwierdzono uszkodzeń ścian zewnętrznych. Jednocześnie przypomniał, że zgodnie z oświadczeniem mgra inż. A. N., autora tego protokołu, złożonym przed organem powiatowym 20 maja 2021 r., dokument ten został sporządzony dla "części niższej budynku, której właścicielem jest A Sp. z o.o.". Obejmuje on również "części wspólne budynku, także w części niższej". W ocenie organu dowodzi to tego, że kontrolą okresową nie objęto całości obiektu. Ponadto wskazał organ odwoławczy, że z ustaleń PINB w O. wynika natomiast, iż część budzących wątpliwości pęknięć znajduje się w pomieszczeniach użytkowanych przez S. W., które prawdopodobnie nie podlegały przeprowadzonej kontroli okresowej.

Zdaniem organu drugoinstancyjnego wbrew zarzutom zawartym w zażaleniu nie pominięto dowodu z protokołów z okresowej kontroli obiektu, lecz dokonano ich oceny w konfrontacji z wynikami później przeprowadzanych oględzin. Z ustaleń organu powiatowego wynika wątpliwość, czy stwierdzone pęknięcia ścian i stropów nie stanowią znacznie poważniejszych uszkodzeń, mogących prowadzić do naruszenia substancji budynku. Przy tym, zobowiązanie do złożenia ekspertyzy nie przesądza o wyniku postępowania, jest to bowiem jedynie jeden ze środków dowodowych. W jego ocenie opis budynku oraz sporządzona w toku oględzin dokumentacja fotograficzna uzasadnia wątpliwości co do jego stanu technicznego. Wskazał nadto, że w orzecznictwie sądowym również stwierdza się, iż na etapie postępowania, gdzie istotą sprawy jest ocena wątpliwości organu co do stanu technicznego, wystarczającym powodem do nałożenia obowiązku przedłożenia oceny technicznej jest stwierdzenie wadliwości technicznych budynku w postaci pęknięć ścian. Zobowiązanie do złożenia ekspertyzy nie jest niezasadnym przerzuceniem na uczestnika postępowania ciężaru i kosztów prowadzenia postępowania, a formą egzekwowania obowiązków ciążących na właścicielach nieruchomości zabudowanych, w tym obowiązku utrzymywania obiektu w należytym stanie technicznym. Na potwierdzenie tego przytoczył wyrok WSA w Łodzi z 9 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 996/16; wyrok WSA w Krakowie z 30 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 233/11.

W dalszych motywach organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 61 Prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany: 1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2, tj. w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7; 2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. W myśl art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Jak stanowi art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Przypomniał także, że przedmiotem niniejszego postępowania, określonym w zawiadomieniu z 19 października 2020 r., jest utrzymanie budynku usytuowanego na posesji przy ul. [...] w O., w szczególności stan techniczny instalacji deszczowej. W jego ocenie ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby organ powiatowy stwierdził nieprawidłowości stanu technicznego instalacji deszczowej i sanitarnej. Organ ten, na co zwrócił uwagę WINB, powołuje się na zaistniałe w tej materii wątpliwości, nie wskazując jednak na konkretne uchybienia. W tym zakresie zgodził się ze stanowiskiem Spółki. Podniósł następnie, że PINB w O. zaskarżonym postanowieniem nałożył na właścicieli budynku obowiązek sporządzenia ekspertyzy technicznej stanu technicznego instalacji sanitarnej i deszczowej oraz sprawdzenia jej zgodności z przepisami budowlanymi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczył ustalenia dotyczące robót budowlanych wykonanych przez S. W. Wskazał, że "nowa rura PCV, której wylot widoczny jest w studzience nr [...], nie została przez Inwestora naniesiona geodezyjnie i nie ma dowodu na jej podłączenie od strony budynku. Wykonana przez geodetę inwentaryzacja nowego przebiegu kanalizacji deszczowej nie wykazuje istnienia w tym samym miejscu jakiejkolwiek rury kanalizacji sanitarnej. Przeprowadzone próby ustalenia w trakcie oględzin, które odcinki rur są użytkowane jako kanalizacja deszczowa lub sanitarna i czy są sprawne technicznie, nie dały odpowiedzi". Jego zdaniem o ile organ pierwszej instancji wskazał, że ma wątpliwości w zakresie stanu technicznego tych instalacji oraz czy wody opadowe nie zostały podłączone do instalacji sanitarnej, to już wątpliwości tych w żaden sposób nie opisał i nie skonkretyzował. Zaznaczył, że kwestia prawidłowości wykonanych robót budowlanych nie powinna podlegać weryfikacji w ramach postępowania z zakresu utrzymania obiektów budowlanych, lecz postępowania naprawczego. Różnica między tymi procederami polega na tym, że art. 50-51 Prawa budowlanego odwołują się bezpośrednio do procesu inwestycyjnego, a norma zawarta w art. 66 ww. ustawy służy usunięciu nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania budynku, czyli nie na skutek dokonania inwestycji budowlanych, a na skutek upływu czasu czy innego czynnika, lecz niezwiązanego z działalnością inwestycyjną.

Ponadto podniósł organ odwoławczy, że art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego daje uprawnienie do nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a więc muszą to być wątpliwości kwalifikowane. Nakładając obowiązki na jego podstawie, organ nie może stosować wykładni rozszerzającej. Nie ma prawa nałożyć obowiązku sporządzenia ekspertyzy, jeżeli w danej sprawie nie występuje przesłanka uzasadnionych wątpliwości. Organ powinien precyzyjnie wskazać, jaką ekspertyzę i w jakim zakresie strona ma przedłożyć. Przepis ten stosowany może być wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego i środki, którymi dysponują, są niewystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia. W toku dalszego postępowania głównego organ powiatowy winien wskazać, co konkretnie kwestionuje czy stan techniczny instalacji, czy prawidłowość wykonanych robót budowlanych. Zdaniem organu drugoinstancyjnego w obecnie ustalonym stanie faktycznym brak jest podstaw do nałożenia obowiązku sporządzenia ekspertyzy w zakresie stanu technicznego instalacji sanitarnej i deszczowej. Wobec wątpliwości organu powiatowego, które nie znajdują pokrycia w zgromadzonym materiale dowodowym, powyższy nakaz – w jego ocenie – jest zdecydowanie nieuzasadniony i przedwczesny. Wyjaśnił przy tym, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

Tym samym podał, że zgadza się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji w części dotyczącej obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej budynku zlokalizowanego w O. przy ul. [...] w zakresie spełnienia wymogów nośności i wytrzymałości elementów konstrukcyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem miejsc, w których powstały rysy i spękania. Mając jednak na uwadze okoliczność, że brak jest w niniejszej sprawie wystarczających ustaleń faktycznych odnoszących się do instalacji sanitarnej i deszczowej, organ odwoławczy nie mógł uchylić zaskarżonego postanowienia wyłącznie w tej części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy. Konieczne stało się uchylenie kontrolowanego w administracyjnym toku instancyjnym rozstrzygnięcia w całości i wydanie nowego postanowienia na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.

W skardze wywiedzionej do tut. Sądu S. W. (dalej: strona, skarżący) wniósł o:

a) uchylenie obowiązku przedłożenia PINB w O. w terminie do 30 września 2021 r. ekspertyzy stanu technicznego budynku biurowo usługowego usytuowanego przy ul. [...] w O., w zakresie spełnienia wymogów nośności i wytrzymałości elementów konstrukcyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem miejsc, w których powstały ryzy i spękania nałożonego skarżonym postanowieniem z [...], nr [...],

b) wstrzymanie przez organ nadzoru budowlanego wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia sprawy na drodze sądowej.

Kwestionowanemu rozstrzygnięciu strona skarżąca, nie formułując samodzielnych zarzutów, w jej uzasadnieniu zarzuciła wadliwe ustalenia faktyczne. Autor skargi wskazał, że 22 września 2021 r., skarżący wystąpił do PINB z prośbą o pomoc w uzyskaniu informacji od współwłaściciela A sp. z o.o., w zakresie wykonania przeglądów elektrycznych i budowlanych. Pismo znajduje się w aktach sprawy. W odpowiedzi uzyskał informację, że będzie miał dostęp do akt sprawy i możliwość uzyskania takich informacji. Jego zdaniem spornym w sprawie jest protokół z kontroli okresowej budynku sporządzony przez A. N. Protokół z wykonanego przeglądu okresowego budynku wykonany w październiku 2020 r. został przedłożony przez współwłaściciela podczas kontroli w dniu 19 maja 2021 r., i odnosił się do obiektu budowlanego [...] [...], ul. [...].

Zaznaczył skarżący, że nie zawierał żadnych informacji o ograniczeniach powierzchni, czy kontroli tylko wydzielonych części. Informację o przeglądzie tylko "niższej części budynku" przekazał sporządzający go bezpośrednio w PINB w dniu 20 maja 2021 r. Taka informacja nie została przekazana mu jako współwłaścicielowi, co – jak stwierdził – "utwierdzało" go w przekonaniu, że "ww. przeglądem został objęty cały obiekt budowlany". Podniósł także, że nie wynikało to z postanowienia pierwszoinstancyjnego.

Nadto wskazał, że "nie zawierało tej informacji o wizycie (...) A. N. w siedzibie PINB i ograniczeniu wykonanego przeglądu tylko". Zaznaczył skarżący, że "(...) Budzący wątpliwości jest fakt nie przekazania mi tej informacji przez PINB w kontekście przesłania informacji do Inspektoratu o trudnościach w pozyskaniu informacji o dokumentacji dotyczącej budynku od współwłaściciela". Ponadto podniósł, że zamieszczona informacja pozwoliła mu na podjęcie działań związanych w wykonaniem przeglądu części nieruchomości nie objętych wcześniejszym przeglądem. Wykonując przegląd uzyskał stan, w którym cała nieruchomość została objęta przeglądem, a niektóre części nawet podwójnie (części wspólne) przez dwie niezależne osoby z uprawnieniami budowlanymi. Protokół z przeglądu dla części użytkowanej przez niego dołączył do skargi.

W dalszych motywach autor skargi podał, że rysy i spękania w budynku powstawały przed kilkoma lub kilkunastoma laty. Podczas wykonywanych przeglądów budynku, także jeszcze przez poprzedniego właściciela nigdy nie stanowiły one zagrożenia dla prowadzonych w budynku działalności, a także dla osób i mienia (obecnie nie mamy dostępu do przeglądów wykonywanych przez poprzedniego właściciela). Poprzedni właściciel zaniedbywał wykonywanie robót naprawczych i konserwacyjnych obiektu, co wpłynęło na najprawdopodobniej na powstanie rys i spękań. Budynek przez obecnych właścicieli został zakupiony w lipcu 2017 r. Od czasu zakupu budynku wykonali oni szereg robót poprawiły stan techniczny budynku. Wykonane prace to min.: ścinka topoli kanadyjskich zlokalizowanych blisko budynku - w załączeniu decyzja Wydziału Ochrony Środowiska wyrażająca zgodę na ścięcie drzew; naprawa kanalizacji deszczowej - w załączeniu protokół z wykonanej napraw; naprawa poszycia dachowego; naprawa utwardzenia terenu wokół budynku.

Podsumowując stwierdził skarżący, że wykonane prace w znacznym stopniu wpłynęły na poprawę eksploatacji nieruchomości. Ściany i elementy elewacji na których stwierdzono spękania nie były remontowane od kilkunastu lat (najprawdopodobniej podlegały remontom w poprzednich latach).

Kończąc stwierdził, że osoby kontrolujące i wykonujące przeglądy budynku wskazują na występujące spękania o rysy jednak nikt nie zakwalifikował ich jako zagrażające prowadzonych w nim działalności lub zagrażające życiu, zdrowiu lub mieniu. W sporządzonych aktualnych protokołach widnieje informacja, że "budynek znajduje się w należytym stanie technicznym, zapewniającym dalsze bezpieczne użytkowanie", "budynek nadaje się do dalszej eksploatacji".

Mając to na względzie uznał, że decyzja nakładająca obowiązek wykonania ekspertyzy całego budynku (kosztowej i długotrwałej) jest niezasadna, a tym samym – w jego ocenie – niniejsza skarga jest w pełni uzasadniona.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu zaznaczył, że podniesione przez stronę skarżącą zarzuty są powtórzeniem argumentów dotychczas przez nią prezentowanych, i jego zdaniem nie są uzasadnione oraz nie mają wpływu na podjęte merytoryczne rozstrzygnięcie, które wydane zostało w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy i obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa materialnego, jak i proceduralnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej P.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia – art. 135 P.p.s.a. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące: koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 P.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd w myśl art. 151 P.p.s.a. skargę oddala.

Dodać jeszcze trzeba, że w sytuacji gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie w trybie uproszczonym została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie.

Natomiast przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonego postanowienia nie wykazała, aby przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu skutkującym koniecznością jego uchylenia.

W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji przedstawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Równocześnie wskazać należy, że Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego wyrażone w objętym skargą postanowieniu. Przed przedstawieniem przyczyn, które zdecydowały o takiej ocenie Sądu, odnotować należy, że przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie było postanowienie nakładające obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej prawidłowości i zgodności z obowiązującymi przepisami wykonanych robót. W związku z tym wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane – organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę, iż wprowadzenie przepisu art. 81c ustawy Prawo budowlane do porządku prawnego spowodowało, że zarówno organy administracji architektoniczno-budowlanej jak i organy nadzoru budowlanego zostały wyposażone w istotne środki wspierające wykonywanie zadań powierzonych im przepisami prawa budowlanego. Dokumentów i informacji określonych w art. 81c ust. 1 Prawa budowlanego, jak i ocen technicznych i ekspertyz przewidzianych w ust. 2 tego przepisu, właściwe organy mogą żądać zarówno wówczas, gdy prowadzą postępowanie administracyjne, jak i niezależnie od takiego postępowania. Za taką oceną, zwłaszcza w odniesieniu do art. 81c ust. 2 ustawy przemawia umieszczenie tego przepisu w rozdziale dotyczącym organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego. Takie umiejscowienie wskazanego przepisu nadaje mu ogólnego charakteru, tj. środka służącego organom w każdym przypadku wykonywania nałożonych ustawą obowiązków. W judykaturze przyjmuje się również, że postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego, już toczącego się postępowania przewidzianego w ustawie Prawo budowlane, bądź jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadnić wszczęcie takiego postępowania (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1324/2008, czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 632/17).

Postanowienie wydane na podstawie wskazanego przepisu ma dostarczyć materiału dowodowego (ustaleń faktycznych) uzasadniającego podjęcie jednej z decyzji przewidzianych w prawie budowlanym. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, bowiem z tego środka skorzystał organ nadzoru budowlanego prowadząc niniejsze postępowanie w sprawie ujawnionego stanu technicznego budynku zlokalizowanego przy ulicy [...] w O. Organy nadzoru budowlanego, dysponując protokołami okresowych przeglądów stanu technicznego tego budynku a także, w toku postępowania przeprowadzonymi oględzinami, stwierdziły, iż obiekt posiada liczne pęknięcia stropów i ścian wewnętrznych, w tym obustronne pęknięcia ścian nośnych gr. 30 cm, oraz pęknięcia w górnych narożach otworów okiennych. W części pomieszczeń widoczne są suche zacieki na ścianach i stropie. Elewacja posiada liczne ubytki w powłoce malarskiej i zarysowania tynku. Po prawej stronie od wejścia głównego za poziomie parteru występują skośne pęknięcia ściany. Spoczniki schodów zewnętrznych posiadają ubytki tynku, które powodują rozwarstwienie płyty. Wątpliwości organów nadzoru budowlanego tak I jak i II instancji dotyczące stanu technicznego obiektu w zakresie spełnienia wymogów wytrzymałości elementów konstrukcyjnych budynku, które zostały wyrażone w wydanych w sprawie postanowieniach, zostały udokumentowane i właściwie umotywowane. Organy wskazały, czego nie podważyły na żadnym etapie strony, że przeprowadzone czynności nie dały jednoznacznej odpowiedzi co do przyczyn powstania rys i spękań na ścianach wewnętrznych i zewnętrznych. Bez dodatkowych badań i odkrywek nie można było stwierdzić, czy ściany budynku pękają w wyniku osiadania obiektu bądź czy są spowodowane innymi czynnikami, np. uszkodzeniami fundamentów. Organy te, wykonując ustawowo nałożone nań zadania, słusznie wskazały na konieczność zbadania, czy nie zostały przekroczone stany graniczne nośności i przydatności do użytkowania obiektu. Równocześnie prawidłowo oceniły, że ażeby określić zakres niezbędnych do wykonania robót naprawczych, niezbędne jest wcześniejsze zbadanie całej konstrukcji budynku, a przede wszystkim szczegółowej analizy nośności, wytrzymałości i stateczności.

Podkreślenia wymaga, czego zdaje się nie dostrzega strona skarżąca, że z ustaleń dokonanych przez organy wynika uzasadniona przez nie wątpliwość, czy stwierdzone pęknięcia ścian i stropów nie stanowią znacznie poważniejszych uszkodzeń, mogących prowadzić do naruszenia substancji budynku. Organy wskazały przy tym, że zobowiązanie do złożenia ekspertyzy nie przesądza o wyniku postępowania, jest to bowiem jedynie jeden ze środków dowodowych. Zaznaczenia wymaga, również w aspekcie odpowiedzialności właścicieli za stan ich nieruchomości, że w ich interesie jest ażeby stan ten odpowiadał prawu, tymczasem opis budynku oraz sporządzona w toku oględzin dokumentacja fotograficzna uzasadnia wątpliwości co do jego stanu technicznego. W orzecznictwie sądowym, z którym utożsamia się skład orzekający, a przytoczonym także przez organ odwoławczy, zasadnie wskazuje się, że na etapie postępowania, gdzie istotą sprawy jest ocena wątpliwości organu co do stanu technicznego, wystarczającym powodem do nałożenia obowiązku przedłożenia oceny technicznej jest stwierdzenie wadliwości technicznych budynku w postaci pęknięć ścian. Zobowiązanie do złożenia ekspertyzy nie jest niezasadnym przerzuceniem na uczestnika postępowania ciężaru i kosztów prowadzenia postępowania, a formą egzekwowania obowiązków ciążących na właścicielach nieruchomości zabudowanych, w tym obowiązku utrzymywania obiektu w należytym stanie technicznym (zob.: wyrok WSA w Łodzi z 9 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 996/16; wyrok WSA w Krakowie z 30 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 233/11 czy wyrok WSA w Gdańsku z 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 78/15 utrzymany w mocy wyrokiem NSA z 18 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2404/14).

Należy powtórzyć, że przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego daje uprawnienie do nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a więc nie jakiekolwiek wątpliwości, ale o charakterze kwalifikowanym. Treść przepisu determinuje także przedmiot ekspertyzy (oceny technicznej), gdyż odnosi się on do: jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych oraz stanu technicznego obiektu budowlanego. Trzeba też zaznaczyć, że wyjątkowość stosowania art. 81c ust. 2 ustawy, którego skutkiem jest przerzucenie na stronę zobowiązaną kosztów ustalenia jakości czy też stanu technicznego obiektu budowlanego, wynika z faktu, że co do zasady organy wymienione w tym przepisie posiadają wiedzę specjalistyczną z zakresu normowanego prawem budowlanym, nie są jednak w stanie przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują rozstrzygnąć powstałej wątpliwości. Stąd też organ, wydając postanowienie na podstawie art. 81c ust. 2 obowiązany jest wykazać istnienie uzasadnionych wątpliwości, czyli spełnienie ustawowej przesłanki w danym konkretnym stanie faktycznym – co w niniejszej sprawie uczynił (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 12 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 865/10; z 15 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 353/11, z 13 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1331/10). Organ odwoławczy precyzyjnie wskazał jaką ekspertyzę, czego dotyczącą i w jakim zakresie strona jest obowiązana przedłożyć.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ odwoławczy uzasadnił wątpliwość odnośnie do stanu technicznego budynku strony, podnosząc czy m.in. rysy i pęknięcia ścian i stropów nie stanowią znacznie poważniejszych uszkodzeń mogących mieć wpływ na konstrukcję budynku. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 204 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm.) konstrukcja budynku powinna spełniać warunki zapewniające nieprzekroczenie stanów granicznych nośności oraz stanów granicznych przydatności do użytkowania w żadnym z jego elementów i w całej konstrukcji (ust. 1). Stany graniczne nośności uważa się za przekroczone, jeżeli konstrukcja powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi znajdujących się w budynku oraz w jego pobliżu, a także zniszczenie wyposażenia lub przechowywanego mienia (ust. 2). Stany graniczne przydatności do użytkowania uważa się za przekroczone, jeżeli wymagania użytkowe dotyczące konstrukcji nie są dotrzymywane. Oznacza to, że w konstrukcji budynku nie mogą wystąpić: 1) lokalne uszkodzenia, w tym również rysy, które mogą ujemnie wpływać na przydatność użytkową, trwałość i wygląd konstrukcji, jej części, a także przyległych do niej niekonstrukcyjnych części budynku; 2) odkształcenia lub przemieszczenia ujemnie wpływające na wygląd konstrukcji i jej przydatność użytkową, włączając w to również funkcjonowanie maszyn i urządzeń, oraz uszkodzenia części niekonstrukcyjnych budynku i elementów wykończenia; 3) drgania dokuczliwe dla ludzi lub powodujące uszkodzenia budynku, jego wyposażenia oraz przechowywanych przedmiotów, a także ograniczające jego użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem (ust. 3). Warunki bezpieczeństwa konstrukcji, o których mowa w ust. 1, uznaje się za spełnione, jeżeli konstrukcja ta odpowiada Polskim Normom dotyczącym projektowania i obliczania konstrukcji (ust. 4).

Nie można przy tym zapominać, że kwestionowane postanowienie zapadło w ramach postępowania głównego dotyczącego stanu technicznego obiektu budowlanego. W ramach tego postępowania ustawodawca w ustawie Prawo budowlane, wyposażył organy nadzoru budowlanego w narzędzia prawne w tym nałożenie obowiązku przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego budynku. Organ odwoławczy uzasadnił potrzebę uzyskania w sprawie ekspertyzy stanu technicznego budynku biurowo-usługowego usytuowanego przy ul. [...] w O., w zakresie spełnienia wymogów nośności i wytrzymałości elementów konstrukcyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem miejsc, w których powstały rysy i spękania.

Trzeba przy tym podkreślić, że Sąd – odmiennie niż strona skarżąca – nie powziął wątpliwości co do zasadności nałożonego postanowieniem obowiązku. Uznał też, że zakres ekspertyzy ustalonej w postanowieniu służyć będzie wyjaśnieniu sprawy w stopniu umożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem i niezagrażającego życiu, zdrowiu i mieniu ludzi. Całokształt ustalonych okoliczności faktycznych w pełni bowiem uzasadniał wątpliwości organów nadzoru co sposobu i zakresu wykonania robót remontowo- naprawczych koniecznych do przywrócenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, w szczególności koniecznych dla przywrócenia bezpieczeństwa konstrukcji. Z przedstawionych względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zarzuty skargi są bądź niezasadne, bądź przedwczesne dla oceny prawidłowości niniejszego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się z kolei do podniesionych w skardze, choć jak wskazano powyżej, nie sformułowanych oddzielnie, zarzutów naruszenia zasad prowadzenia postępowania dowodowego, w tym przepisów art. 7, art. 77, art. 75, art. 80, czy 138 § 1 pkt 1 Kpa, stwierdzić trzeba, iż nie znajdują one usprawiedliwionych podstaw. Skarga poza polemiką z prawidłowymi w tym zakresie ustaleniami dokonanymi przez organy administracji publicznej nie zawiera przekonywujących argumentów, aby organy naruszyły w przedmiotowej sprawie prawo.

Sąd stwierdził, że organ odwoławczy wyraził prawidłowe stanowisko, iż w zaistniałych okolicznościach faktycznych sprawy obowiązujące przepisy prawa dostarczyły podstaw do nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej. Sąd miał również na uwadze, że ustalenia i ocena organu znalazły wyraz w uzasadnieniu postanowienia, spełniającym wymogi z art. 124 § 2 Kpa. Poza tym Sąd nie dostrzegł z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, uznając, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 P.p.s.a.