Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3550/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1, art. 2, art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 1968 nr 12 poz 65
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Dorota Apostolidis (spr.) Protokolant referent stażysta Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2016 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Finansów decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] , stwierdzającą przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ([...]), oznaczonej lwh [...], działka numer [...], obręb [...], o powierzchni [...] ha, należącej poprzednio do B. B., której następcami prawnymi są R. G. i H. G.

Decyzja Ministra została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Minister Finansów decyzją z dnia [...] maja 2014 r. stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ([...]), oznaczonej lwh [...], nr działki [...], obręb [...], o pow. [...]ha, należącej poprzednio do B. B., której następcami prawnymi są R. G. i H. G. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że poprzednią właścicielką opisanej nieruchomości była B. B., jako właścicielka udziału w wysokości [...] nieruchomości oraz jako następca prawny G. G. w [...] części własności nieruchomości. B. B. wystąpiła do Komisji Rozpatrywania Roszczeń Zagranicznych Stanów Zjednoczonych Ameryki (dalej zwanej "Komisją") o przyznanie jej odszkodowania za powyższą nieruchomość. Komisja rozpatrzyła przedmiotowy wniosek pozytywnie i decyzją z dnia [...] kwietnia 1965 r., nr [...], przyznała odszkodowanie za całość nieruchomości. Przyznane odszkodowanie zostało uznane przez Komisję jako należne w związku z ograniczeniem prawa używania i korzystania z prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], które to ograniczenie prawa własności wynikało z zastosowania do wskazanej nieruchomości przepisów ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. - Prawo lokalowe (Dz. U. Nr 10, poz. 59 ze zm.). Przepisy powyższej ustawy ograniczały bowiem uprawnienia właścicielskie, nie powodując jednak utraty prawa własności. Komisja uznała jednak, że w sprawie miał miejsce przypadek utraty własności, a nie ograniczenia użytkowania wspomnianej nieruchomości. Traktując tę utratę jako ostateczną i całkowitą Komisja przyznała z tego tytułu odszkodowanie równoważne wartości udziału wnioskodawczyni we własności przedmiotowej nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Minister Finansów, w związku z przyznaniem B. B. odszkodowania za własność nieruchomości, uznał, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka do wydania decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy i uregulowaniu roszczeń finansowych. Minister Finansów podniósł, że art. 1 powołanej ustawy stanowi, iż przepisy ustawy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Natomiast zgodnie z art. 2 tej ustawy wpis Skarbu Państwa do księgi wieczystej, jako właściciela nieruchomości lub jej użytkownika wieczystego, następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów o przejściu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Zdaniem Ministra Finansów rozstrzygające znaczenie w sprawie ma to, czy obywatel Stanów Zjednoczonych, powołując się na Układ zawarty między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polski Rzeczypospolitej Ludowej dotyczący roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych z dnia 16 lipca 1960 r.(zwanym dalej "Układem"), wystąpił o odszkodowanie i czy takie odszkodowanie otrzymał. Jeśli tak oznacza to przejście nieruchomości lub prawa na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy międzynarodowej i możliwość wydania w tej kwestii decyzji deklaratoryjnej. Przy czym określając moment przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, Minister Finansów przyjął, iż nastąpiło ono najpóźniej w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 6 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, to jest w dniu 17 kwietnia 1968 r.

W opinii Ministra Finansów w niniejszej sprawie zaistniały wszystkie okoliczności niezbędne do zastosowania ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, a mianowicie złożenie wniosku do Komisji Rozpatrywania Roszczeń Zagranicznych w Stanach Zjednoczonych przez zainteresowaną oraz przyznanie decyzją tej Komisji odszkodowania za utratę własności nieruchomości.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił syn B. B. – R. G. zarzucając błędne uznanie przez Ministra Finansów, że odszkodowanie przyznane matce obejmowało prawo własności przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy Komisja rozpatrzyła wniosek pozytywnie, ze względu na ograniczenie prawa używania i korzystania z tej nieruchomości, a zatem nie doszło do przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto R. G. zarzucił organowi brak uprawdopodobnienia, w którym momencie opisana nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa, poprzez brak podania dokładnej daty tego zdarzenia, przez co nie została udowodniona jedna z przesłanek do stwierdzenia przejścia wskazanej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, wymagana ustawą z 1968 r. Strona wskazała również na brak rozważenia kwestii odszkodowania pod kątem wysokości udziałów B. B. w nieruchomości oraz brak dokładnego określenia wysokości udziału wnioskodawczyni.

Minister Finansów, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] października 2014 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2014 r., uznając ją za prawidłową. Organ wskazał, że Układ zawarty między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, dotyczący roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych z dnia 16 lipca 1960 r. regulował zaspokojenie roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych do Rządu Polskiego z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw i interesów związanych lub odnoszących się do mienia, które miało miejsce w dniu lub przed dniem wejścia w życie tego układu (art. 1 lit. A Układu). Roszczeniami tymi były m.in. roszczenia obywateli Stanów Zjednoczonych z tytułu przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania mienia, na podstawie polskich ustaw, dekretów lub innych zarządzeń, ograniczających lub uszczuplających prawa i interesy związane lub odnoszące się do mienia.

W sprawie dotyczącej odszkodowania za przedmiotową nieruchomość Komisja przeprowadziła postępowanie wyjaśniające i zakończyła je wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 1965 r. nr [...]. Minister Finansów stwierdził, że Komisja ustaliła, iż B. B. była właścicielką całości nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], przy czym w zakresie [...] udziału bezpośrednio jako ujawniona w księdze wieczystej właścicielka, a co do [...] udziału jako spadkobierczyni swojej zmarłej w 1942 r. matki G. G. Ponadto w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości Komisja stwierdziła, że B. B. utraciła możliwość użytkowania i korzystania z niej na podstawie ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. - Prawo lokalowe, tj. w dniu 12 lutego 1959 r. Zdaniem Ministra Finansów przedstawione ustalenia prowadzą do konkluzji, że odszkodowanie przyznane przez Komisję B. B. za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] obejmowało prawo własności całej nieruchomości.

W opinii Ministra Finansów skoro B. B. przyznano odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość, to wystąpiła przesłanka do wydania decyzji stwierdzającej przejście tego udziału na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ustawy z 1968 r.

W odpowiedzi na zarzuty R. G., Minister Finansów podniósł, że podstawą prawną przejścia niniejszej nieruchomości objętej Układem jest ustawa z 1968 r. Przy czym Układ jest umową międzynarodową w rozumieniu art. 1, art. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Wobec czego nie można zgodzić się z zarzutem strony, że nie została spełniona przesłanka przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. B. B. wystąpiła bowiem o odszkodowanie za ww. nieruchomość, a odszkodowanie to zostało jej przyznane, gdyż z treści decyzji Komisji, nr [...], wynika, iż odszkodowanie przyznane zostało za odjęcie własności nieruchomości. Przy czym wysokość odszkodowania ustalono w oparciu o wartość nieruchomości, a nie w oparciu o szacowane szkody w związku z utratą korzystania i używania przedmiotowej nieruchomości. Konkludując, Minister Finansów podkreślił, że strona polska nie może podważać ustaleń strony amerykańskiej, uwzględniając wiążący charakter decyzji Komisji, która wydając decyzję przyznającą odszkodowanie oparła się m.in. na dokumentacji przedstawionej przez wnioskodawczynię, uważając ją za wystarczającą. W tym względzie strona polska nie ma żadnych uprawnień do dokonywania dodatkowych wyjaśnień. Dlatego też Minister Finansów przyjął, tak jak Komisja, że odszkodowanie obejmowało prawo własności całej nieruchomości. Zdaniem Ministra nie można zgodzić się również z zarzutem strony, że moment przejścia nieruchomości nie został uprawdopodobniony, a tym bardziej uzasadniony. Moment przejścia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa został bowiem wskazany na dzień 17 kwietnia 1968 r. tj. dzień wejścia w życie ustawy o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. W tym czasie B. B. była ujawniona w księdze wieczystej, jako współwłaścicielka razem ze zmarłą matką G. G., po której odziedziczyła jej udział. Minister podkreślił, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż przejście własności nieruchomości zgodnie z ustawą z 1968 r. następuje z mocy prawa, jako następstwo zawarcia Układu. Wydanie natomiast decyzji, na zasadzie art. 2 ust. 1 ustawy z 1968 r., jest niezbędne celem ujawnienia w księgach wieczystych własności nieruchomości, która przeszła na rzecz Skarbu Państwa właśnie w następstwie objęcia jej postanowieniami umowy międzynarodowej o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Jednocześnie wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania, albo z ograniczonego prawa rzeczowego, następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa w oparciu o międzynarodową umowę o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Z mocy art. 5 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, ustawę tę stosuje się również do nieruchomości oraz praw, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy tj. przed dniem 17 kwietnia 1968 r. Minister podkreślił, iż wzmiankowana decyzja ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że potwierdza jedynie, iż prawo własności Skarbu Państwa do nieruchomości, wynikające z ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. w związku z Układem, istnieje najpóźniej od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od dnia 17 kwietnia 1968 r. W odniesieniu do zarzutu dokonania przez Ministra Finansów niewyczerpujących ustaleń, co do kwestii zakresu objęcia odszkodowaniem jedynie udziału B. B., organ podniósł, iż decyzja z dnia [...] maja 2014 r. została wydana w oparciu o wyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy. Słusznie również przyjęto, że nie doszło do pomyłki w ustaleniach poczynionych przez Komisję odnośnie przejęcia nieruchomości. Komisja przyznała bowiem odszkodowanie za całą nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. Właśnie dlatego Komisja nie posługiwała się ułamkami przy określaniu wysokości udziału B. B. we wskazanej nieruchomości, gdyż nie było takiej potrzeby. Z treści decyzji Komisji jasno wynika, że synowie B. B. nie dziedziczyli po G. G., lecz jedynie po swoim ojcu E. G. Wynika to wprost z treści decyzji oraz wysokości udziałów, za które przyznano im odszkodowanie. Ponadto w swojej decyzji Komisja stwierdziła, że z dowodów wynika, iż zabudowane nieruchomości położone przy ul. [...], ([...]) w [...]oraz przy ul. [...] ([...]) w [...] były zarejestrowane odpowiednio na nazwisko powódki oraz na nazwisko jej dwóch synów. Przy czym określenia "odpowiednio" użyto, aby uporządkować wywód w zakresie opisu praw przysługujących ww. Wobec czego należy łączyć ustalenie prawa własności B. B. z nieruchomością położoną w [...] przy ul. [...], a prawa jej dwóch synów z nieruchomością położoną w [...] przy ul. [...]. Konkludując, Minister Finansów ponownie podkreślił, że odszkodowanie przyznane przez Komisję za nieruchomość w [...] obejmuje całość prawa własności, co potwierdzają dokonane wyliczenia. Ponadto Minister stwierdził, że nie jest uprawniony do kwestionowania ustaleń Komisji, a co za tym idzie także dokonywania samodzielnych ustaleń sprzecznych z ustaleniami Komisji.

Na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2014 r. skargę wniósł R. G., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Finansów z dnia [...] maja 2014 r.

R. G. zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. II lit. B układu między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki dotyczący roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych z dnia 16 lipca 1960 r., 11 U.S.T & O.I.A. 1953 T.I.A.S. Nr 4545 (1960) w związku z art. 2,3,4, ustawy - Prawo lokalowe z dnia 30 stycznia 1959 r., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wypłata odszkodowania na podstawie ww. przepisów powodowała utratę prawa własności nieruchomości, podczas gdy odszkodowanie to zostało przyznane z tytułu ograniczenia i uszczuplenia praw właściciela i powodowało jedynie skutek w postaci wygaśnięcia wszelkich roszczeń właściciela i jego prawnych następców wobec Państwa Polskiego z tytułu szkody poniesionej w wyniku ograniczenia jego praw oraz interesów.

b) art. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w zw. z art. V lit. B układu między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki dotyczący roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych z dnia 16 lipca 1960r., 11 U.S.T & O.I.A. 1953 T.I.A.S. Nr 4545 (1960) - poprzez jego niezasadne zastosowanie i przyjęcie, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] ([...]) oznaczona lwh [...], gmina katastralna [...]- na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski, przeszła na rzecz Skarbu Państwa - podczas gdy poprzedniczka prawna strony skarżącej występując o przyznanie jej odszkodowania oraz przyjmując przyznane jej odszkodowanie nie oświadczyła, iż: "zrzeka się i przenosi na Rząd Polski całe "prawo, tytuł własności i udział w takich pozycjach mienia na których opiera się orzeczenie", a tym samym wypłacone odszkodowanie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa odnosiło jedynie skutek w postaci odszkodowania z tytułu ograniczenia właścicielowi prawa używania i korzystania z nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], a co za tym idzie nie można wywieść , że poprzedniczka prawna skarżącego utraciła prawo własności

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

a) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia wszystkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, w szczególności zaś brak rozważenia kwestii odszkodowania pod kątem wysokości udziałów B. B. w nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ([...]) oraz brak dokładnego określenia wysokości udziału wnioskodawczyni,

b) art. 80 k.p.c. poprzez dowolną i wybiórczą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności uznanie, iż wypłata odszkodowania poprzedniczce prawnej skarżącego odniosła skutek prawny w postaci odjęcia własności nieruchomości, podczas gdy wymieniona nie złożyła oświadczenia o zrzeczeniu się własności nieruchomości, które to oświadczenie zgodnie z wyrokiem składu siedmiu sędziów NSA z dnia 17 maja 1999 r., sygn. akt OSA 2/98 stanowi zasadniczą przesłankę dla uznania, iż czynność ta poza zadośćuczynieniem szkodzie poniesionej w wyniku ograniczenia praw i interesów właściciela odnosi także skutek w postaci pozbawienia prawa własności.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zaskarżona decyzja Ministra Finansów z dnia [...] października 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] maja 2014 r., jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazuje art. 1, 2 i 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) w związku z Układem między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej zawartym 16 lipca 1960 r., który w tym samym dniu wszedł w życie, dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych.

Wskazany powyższej Układ - który w rozumieniu art. 1,2 i 5 ust. 2 powołanej ustawy z 1968 r. jest umową międzynarodową (por. wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 17 maja 1999 r. wydany w sprawie OSA 2/98 /opubl. ONSA 1999r. 4/110 /) - regulował zaspokojenie roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych do Rządu Polskiego z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw i interesów związanych lub odnoszących się do mienia, które miało miejsce w dniu lub przed dniem wejścia w życie tego układu (art. I lit. A). Roszczeniami tymi były m.in. roszczenia obywateli Stanów Zjednoczonych z tytułu przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania mienia na podstawie polskich ustaw, dekretów lub innych zarządzeń, ograniczających lub uszczuplających prawa i interesy związane lub odnoszące się do mienia, przy czym datą przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania jest data, w której tego rodzaju polskie prawa, dekrety lub inne zarządzenia zostały po raz pierwszy zastosowane (art. II lit. B). Odnośnie każdego roszczenia, które zostało przez Rząd Stanów Zjednoczonych uznane za ważne, Rząd Stanów Zjednoczonych zobowiązał się dostarczyć Rządowi Polskiemu oryginalne dokumenty odnoszące się do mienia znacjonalizowanego lub przejętego przez Polskę, z których wynika roszczenie. W przypadku gdy roszczenie nie jest oparte na takich dokumentach, Rząd Stanów Zjednoczonych dostarczy Rządowi Polskiemu zwolnienie ze zobowiązania podpisane przez wnoszącego roszczenie (art. V lit. C). Z treści art. I Układu wynika bowiem, iż układające się strony chciały dokonać całkowitego uregulowania i zaspokojenia wszystkich roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych do Polski z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia, które miało miejsce w dniu lub przed dniem wejścia w życie Układu. Z art. II lit. B Układu wynika, iż rozróżniał on przejęcie własności i jej ograniczenie. Przy czym Komisja Odszkodowawcza Stanów Zjednoczonych utratę możliwości używania i użytkowania mienia, w oparciu o ustawę - Prawo lokalowe z dnia 30 stycznia 1959 r., traktowała jako faktyczne pozbawienie prawa własności i przyznawała odszkodowanie jak za utratę własności, a nie za jej ograniczenie. Wygaśnięcie prawa osób, które otrzymały odszkodowanie za utracone mienie następowało w związku z wydaniem decyzji Komisji Odszkodowawczej Stanów Zjednoczonych. Przyjęcie odszkodowania następowało bowiem w zamian za utratę prawa własności konkretnej nieruchomości.

W świetle postanowień Układu, zasadnicze i rozstrzygające znaczenie ma to, czy obywatel Stanów Zjednoczonych powołując się na Układ wystąpił o odszkodowanie do Rządu Stanów Zjednoczonych i czy otrzymał odszkodowanie z tytułu przejęcia jego mienia przez Państwo Polskie. Prowadzi to do wniosku, że wspomniany Układ był podstawą przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub praw, w rozumieniu powołanego art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r., jeżeli obywatel Stanów Zjednoczonych wystąpił o przyznanie odszkodowania na podstawie Układu i otrzymał odszkodowanie, którego wartość była odnoszona do wartości praw przejętych przez Państwo Polskie. Okoliczność taka powodowała równocześnie brak możliwości skutecznego dalszego powoływania się przez byłych właścicieli nieruchomości lub przez ich spadkobierców na roszczenia związane z prawem własności do nieruchomości, gdyż przyjmując ustalone odszkodowanie tracili jakikolwiek dalszy związek prawny z tą nieruchomością.

Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Komisja Odszkodowawcza Stanów Zjednoczonych w decyzji z dnia [...] kwietnia 1965 r. stwierdziła, iż na podstawie oficjalnej dokumentacji polskiej B. B., jako występująca z roszczeniem, była właścicielką całości nieruchomości położonej w [...] przy ul[...], przy czym w zakresie [...] udziału bezpośrednio jako ujawniona w księdze wieczystej właścicielka, a co do [...] udziału jako spadkobierczyni swojej zmarłej w 1942 r. matki G. G. Ponadto w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości Komisja stwierdziła, że B. B. utraciła możliwość używania i korzystania z prawa własności ww. nieruchomości w rozumieniu art. II B Układu z 1960 r. w związku z zastosowaniem do opisanej nieruchomości przepisów ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. – Prawo lokalowe, tj. w dniu 12 lutego 1959 r. Zatem Komisja uznała, że w sprawie niniejszej miał miejsce przypadek utraty własności, a nie ograniczenia użytkowania wspomnianej nieruchomości. Traktując tę utratę jako ostateczną i całkowitą Komisja przyznała z tego tytułu odszkodowanie równoważne wartości udziału wnioskodawczyni we własności przedmiotowej nieruchomości, czyli 100 % wartości nieruchomości. Wobec czego nie zasługuje na aprobatę zaprezentowany przez skarżącego pogląd, że odszkodowanie zostało przyznane wyłącznie z tytułu szkody poniesionej w wyniku ograniczenia praw właściciela oraz jego interesów. Bezsporne jest bowiem, że odszkodowanie zostało wypłacone za prawo własności przysługujące wnioskodawczyni do całości nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].

Nie można zgodzić się również ze stanowiskiem skarżącego, że wnosząca roszczenie odszkodowawcze do Komisji Odszkodowawczej Stanów Zjednoczonych nie była świadoma, iż jest to rekompensata za własność, a nie za utracone pożytki i brak możliwości swobodnego dysponowania swoją własnością. Zaprezentowanemu stanowisku strony przeczy bowiem treść dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych. W ocenie Sądu, treść wniosku o odszkodowanie i treść decyzji Komisji wskazują, że odszkodowanie w wysokości pełnej wartości nieruchomości zostało faktycznie przyznane za utratę prawa własności co do całości nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], a wnioskodawczyni nie zgłaszając zastrzeżeń do decyzji akceptowała jej treść i odszkodowanie zostało wypłacone.

W odniesieniu natomiast do zarzutu skarżącego dotyczącego braku zrzeczenia się przez B. B. na rzecz Państwa Polskiego prawa do opisanej nieruchomości należy wskazać, że w protokole podpisanym w Waszyngtonie w dniu 29 listopada 1960 r. przedstawiciele układających się stron ustalili niektóre techniczne zasady współpracy w realizacji Układu. W punkcie 7 protokołu ustalono, że Reprezentant Stanów Zjednoczonych przekazywać będzie Reprezentantowi Polski dokumenty będące dowodem wygaśnięcia prawa osób, które otrzymały odszkodowanie. Jedną z kategorii tych dokumentów były podpisane przez osoby wnoszące roszczenia uwierzytelnione zrzeczenia się na rzecz Państwa Polskiego ich praw opartych na przejęciu własności lub utracie używania i korzystania z mienia położonego w Polsce – jeżeli osoby takie uzyskają zaspokojenie roszczeń swoich opartych na tego rodzaju prawach. Faktem jest, że w aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy nie ma takiego zrzeczenia się przez B. B., jednakże strona polska nie ma upływu na sposób wykonywania wzajemnych zobowiązań Układu i protokołu przez stronę amerykańską. Jednocześnie, w ocenie Sądu, okoliczność ta nie ma zasadniczego znaczenia w sprawie. Jak już wyżej wskazano bezsporne w sprawie było otrzymanie odszkodowania przez ww., na podstawie decyzji Komisji z dnia [...] kwietnia 1965 r., tytułem zgłoszonego roszczenia. Decyzja ta stanowiła zatem uregulowanie i zaspokojenie roszczeń B. B. wobec Rządu Polskiego dotyczącego opisanej nieruchomości. Ponadto zaznaczyć należy, że w przypadku złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się roszczeń, oświadczenie takie nie przenosiło prawa własności na rzecz Skarbu Państwa. Uregulowanie kwestii dotyczących własności nieruchomości, za których przejęcie Państwo Polskie na mocy umów międzynarodowych wypłaciło odszkodowanie, nastąpiło dopiero na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. W art. 2 tej ustawy przewidziano bowiem wydanie przez Ministra Finansów decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa - na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, która to decyzja stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego. Decyzja stwierdzająca nabycie prawa przez Skarb Państwa, jako mająca charakter deklaratoryjny, może być wydana w każdym czasie. Decyzja taka powinna wskazywać datę w jakiej nieruchomość przechodziła na rzecz Skarbu Państwa. Biorąc pod uwagę, że podstawą przejścia prawa własności przedmiotowej nieruchomości jest ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r., to datą tą będzie dzień wejścia w życie tej ustawy, czyli 17 kwietnia 1968 r. – co organ podał w treści zaskarżonej decyzji. Ponadto zauważyć również należy, że organ administracji zobligowany do rozstrzygnięcia danej sprawy, przy zaistnieniu ustawowo określonych przesłanek, nie ma swobody w ukształtowaniu treści aktu. Treść aktu jest z góry ustalona przez przepis prawa. Słusznie zatem Minister Finansów podkreślił, że strona polska nie może podważać ustaleń strony amerykańskiej, uwzględniając wiążący charakter decyzji Komisji, która przyznając odszkodowanie oparła się m.in. na dokumentacji przedstawionej przez wnoszącą roszczenie, uważając ją za wystarczającą. W tym względzie strona polska nie ma żadnych uprawnień do dokonywania dodatkowych wyjaśnień.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, kwestionowane w sprawie decyzje Ministra Finansów zostały wydane po prawidłowym ustaleniu, że zostały spełnione przesłanki ustawowe do ich wydania, tj. nieruchomość została faktycznie przejęta na rzecz Państwa, w związku z czym jej właścicielka wystąpiła do Komisji Odszkodowawczej Stanów Zjednoczonych o przyznanie odszkodowania, które zostało przyznane z tytułu utraty prawa własności do tej nieruchomości. Stwierdzenie zaistnienia tych przesłanek dało podstawę Ministrowi Finansów do wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].

Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, Minister Finansów wnikliwie rozpatrzył całokształt materiału dowodowego i dokonał jego prawidłowej analizy oraz w należyty sposób uzasadnił zajęte stanowisko. Organ nie naruszył również przepisów postępowania, w tym powołanych w skardze.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.