Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 11/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.51 §1, art.31§1
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art.151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2017 r. sprawy ze skargi H. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] postanowieniem z dnia 03.11.2016 r., [...], Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 08.09.2016 r., , którym oddalono skargę zobowiązanej [...] [...] [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu ruchomości w postaci dwóch automatów do gier – [...], udokumentowane protokołem zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 05.05.2016 r. przez poborcę skarbowego Izby Celnej w [...] w ramach zlecenia rekwizycyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 28.07.2015 r., wystawionego przez wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w [...].

Zaskarżone ww. postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym sprawy.

Dyrektor Izby Celnej w [...] pismem z dnia 05.04.2016 r. złożył Dyrektorowi Izby Celnej w [...] wniosek w trybie art. 31 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 99 ze zm.) – zwanej w skrócie "u.p.e.a.", o dokonanie - na podstawie wcześniej przekazanego odpisu ww. tytułu wykonawczego z dnia 28.07.2015 r. wystawionego wobec zobowiązanej Spółki - czynności rekwizycyjnych, tj. zajęcia, odbioru i sprzedaży ww. ruchomości (dwóch automatów do gier).

W dniu 05.05.2016 r. poborca dokonał w magazynie depozytowym Urzędu Celnego w [...] zajęcia wskazanych automatów do gier, dokumentując tę czynność ww. protokołem zajęcia, który przesłano na adres Spółki i doręczono w dniu 24.05.2016 r.

Spółka na powyższą czynność egzekucyjną dotyczącą zajęcia i odbioru automatów złożyła skargę i wniosła o jej uchylenie, zarzucając organowi naruszenie art. 67 § 2 pkt 4 u.p.e.a. przez niewłaściwe określenie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w [...], podczas gdy nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne na podstawie takiego tytułu wykonawczego, co w efekcie doprowadziło do naruszenia art. 32 w związku z art. 15 u,.p.e. przez dokonanie czynności egzekucyjnych w ramach niewszczętego prawidłowo postępowania egzekucyjnego i z brakiem poszanowania podstawowej zasady upomnienia.

Ww. postanowieniem z dnia 08.09.2016 r. o nr [....], Dyrektor Izby Celnej w [...] oddalił skargę Spółki.

Po przytoczeniu przepisów u.p.e.a., w tym art. 54 § 1 i 5 oraz art. 31 § 1a, art. 1a pkt 12, art. 97, art. 98 § 2, art. 67 § 2 pkt 4 i § 4 u.p.e.a., organ I instancji wyjaśnił, że dokonał czynności rekwizycyjnej na zlecenie organu egzekucyjnego, z przeprowadzenia której to czynności sporządził protokół, który doręczono Spółce. Wyjaśnił także, że w trakcie tej czynności Spółka nie uczestniczyła, wobec czego poborca przywołał dwóch świadków, którzy potwierdzili udział przy czynnościach przez złożenie podpisów na protokole zajęcia, zaś w protokole wymieniono: jako zobowiązanego - Spółkę, organ rekwizycyjny, tj. Dyrektora Izby Celnej w [...] w roli organu egzekucyjnego - Dyrektora Izby Celnej w [...], oraz wierzyciela, tj. Dyrektora Izby Celnej w [...], który wystawił ww. tytuł wykonawczy.

Organ także wskazał, że w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie jest możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, np. zarzutów, wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, czy też wniosku o wyłączenie ruchomości spod zajęcia.

Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz zaskarżonej czynności egzekucyjnej, zarzucając naruszenie:

- art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a. przez błędne oznaczenie w protokole zajęcia i odbioru ruchomości wierzyciela, którego organ egzekucyjny oznaczył jako Dyrektora Izby Celnej w [...], podczas gdy - zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w związku z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. - Dyrektor Izby Celnej w [...] nie jest wierzycielem, co stanowiło według Spółki brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej.

Spółka także wskazała, że prowadzenie egzekucji z zajętych ruchomości było niedopuszczalne, gdyż nie stanowiły one własności Spółki.

Ww. postanowieniem z dnia 03.11.2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny oraz przytoczył przepisy u.p.e.a., w tym art. art. 54, 31, 97, 98, 99 § 1, 67 § 2 pkt 1 i 4 u.p.e.a. Wskazał na podstawę złożenia skargi egzekucyjnej oraz prawo organu egzekucyjnego do zlecenia czynności egzekucyjnych innemu organowi. Organ odwoławczy podkreślił zasadę niekonkurencyjności środków prawnych wynikających z przepisów u.p.e.a., a następnie wyjaśnił, że zakresem sprawy ze skargi na czynność egzekucyjną, nie są objęte okoliczności, które podlegają ocenie w postępowaniu dotyczącym zarzutów bądź umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy wyjaśnił również instytucję zajęcia ruchomości. Zdaniem organu, w sprawie nie naruszono przepisów procesowych w związku z zajęciem ruchomości. Organ nadto wyjaśnił, że w czynności tej uczestniczyli świadkowie, a odpis protokołu zajęcia doręczono Spółce. Wskazano także, że zastosowany druk protokołu zajęcia jest zgodny ze wzorem obowiązującym na dzień zajęcia ruchomości w dniu 05.05.2016 r., określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2310) oraz, że protokół zawierał prawidłowe oznaczenie zobowiązanej Spółki, organu rekwizycyjnego występującego w roli organu egzekucyjnego oraz wierzyciela. Organ odwoławczy podał, że kwestia niewłaściwego określenia wierzyciela, według Spółki, mogła być jedynie podstawą złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w ww. protokole prawidłowo wskazano tytuł wykonawczy. Natomiast kwestia własności zajętych automatów, jak wskazał organ, może być wyłącznie podnoszona przez właściciela rzeczy zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a.

Na powyższe postanowienie Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W skardze tej zarzucono naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) - zwany w skrócie "k.p.a.", oraz art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 97 § 2 u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, podczas gdy organ egzekucyjny (rekwizycyjny) winien w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje stanowią własność zobowiązanego, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika nie będącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona, zaś zajęte w sprawie ruchomości nie stanowiły własności zobowiązanej Spółki, a znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych;

2) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w protokole z zaskarżonej czynności egzekucyjnej organ rekwizycyjny błędnie określił wierzyciela, wskazując, iż zajęcie dotyczy tytułu wykonawczego o numerze: [...] i podając wierzyciela jako Dyrektora Izby Celnej w [...], w sytuacji gdy Dyrektor Izby Celnej w [...] nie wystawił przedmiotowych tytułów wykonawczych zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktu administracyjnego powoływanego w tytule wykonawczym, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej;

3) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 67 § 2 pkt 4 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie doszło do niewłaściwego określenia tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, który to organ egzekucyjny określił jako tytuł wykonawczy wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w [...] nr [...], w sytuacji gdy wobec zobowiązanej Spółki na podstawie takich tytułów wykonawczych nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne; w efekcie czynność taką należałoby uznać za podjętą w ramach niewszczętych prawidłowo postępowań egzekucyjnych oraz z brakiem poszanowania podstawowej zasady upomnienia, co winno uzasadniać uwzględnienie skargi;

4) art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez obciążanie zobowiązanej ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana;

5) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a oraz art. 54 § 5a u.p.e.a. oraz art. 67 § 1 u.p.e.a. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie doszło do sporządzenia protokołu zajęcia i odbioru ruchomości na nieaktualnym w dacie wystosowania zawiadomienia wzorze zajęcia, przy czym zgodnie z treścią naruszonej normy prawnej, podstawę stosowania środków egzekucyjnych stanowi zawiadomienie sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, zaś jakiekolwiek modyfikacje ustalonego wzoru dopuszczalne są jedynie w zakresie przewidzianym w tym wzorze.

Uzasadniając zarzuty skargi, Spółka powtórzyła część argumentacji zawartej w zażaleniu, a nadto, m. in. wskazała, że właściwość miejscową wierzyciela określają przepisy u.p.e.a., które nie przewidują możliwości zmiany tej właściwości przez przepisy rozporządzenia. Tym samym rozporządzenie Ministra Finansów z 15 września 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania, jako wydane bez delegacji ustawowej, było sprzeczne z art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co skutkuje, że Dyrektor Izby Celnej w [...] nie może być wierzycielem w niniejszej sprawie.

Dalej Skarżąca podniosła, że w przedmiotowej sprawie doszło do sporządzenia protokołu zajęcia i odbioru ruchomości na nieaktualnym w dacie wystosowania zawiadomienia wzorze zajęcia, czym organ naruszył art. 67 § 1 u.p.e.a. w związku z § 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. .

Dyrektor Izby Skarbowej w [...], w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej zwanej "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 P.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem przepisów prawa obowiązujących w dacie zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W myśl zaś art. 145 § 1 P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji lub postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych, przy czym Sąd uwzględniając skargę lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, dopiero wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. na treść wydanej decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a.).

Przedmiotem skargi jest postanowienie, którym Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 08.09.2016 r, oddalające skargę Spółki na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu ruchomości – dwóch automatów do gier, udokumentowanej protokołem zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 05.05.2016 r. dokonaną przez organ rekwizycyjny, tj. Dyrektora Izby Celnej w [...] w ramach zlecenia rekwizycyjnego udzielonego przez organ egzekucyjny, tj. Dyrektora Izby Celnej w [...] na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 28.07.2015 r. wystawionego wobec zobowiązanej Spółki przez wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w [...].

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonego postanowienia były przepisy art. 54 § 1 i § 5 u.p.e.a.

Kontrolując zaskarżone postanowienie co do jego zgodności z prawem, mając na uwadze okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych, należało uznać, że skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W przypadku nieuwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ wydaje postanowienie o jej oddaleniu, stosownie do art. 54 § 5 u.p.e.a.

W myśl art. 31 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny może zlecić organowi rekwizycyjnemu wykonanie czynności egzekucyjnych w zakresie składników majątku zobowiązanego znajdujących się na terenie działania tego organu. Organ egzekucyjny zlecający wykonanie czynności egzekucyjnych sporządza odpis tytułu wykonawczego oznaczając cel, któremu ma służyć, i jego liczbę porządkową, a także określa kwotowo zakres zlecenia. Organ rekwizycyjny wykonuje prawa i obowiązki organu egzekucyjnego w zakresie zleconych czynności egzekucyjnych (art. 31 § 1a u.p.e.a.).

Na podstawie art. 97 § 1 u.p.e.a., do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione (art. 97 § 2).

Stosownie zaś do art. 98 § 1 u.p.e.a, zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie. Zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, a także odpis tytułu wykonawczego, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony (§ 2). Na każdej zajętej ruchomości poborca skarbowy umieszcza znak, ujawniający na zewnątrz jej zajęcie (§ 3).

Poborca skarbowy zamieszcza w protokole zajęcia opis każdej zajętej ruchomości według cech jej właściwych, a ponadto oznacza jej wartość szacunkową, o ile przepisy § 2 i 3 nie stanowią inaczej. Przy sporządzaniu protokołu zajęcia zobowiązanemu przysługuje prawo przedstawienia rachunków i innych dowodów dla oznaczenia wartości szacunkowej zajętej ruchomości (art. 99 § 1 u.p.e.a.).

Poborca skarbowy pozostawi zajętą ruchomość w miejscu zajęcia pod dozorem zobowiązanego lub dorosłego jego domownika albo innej osoby, u której ruchomość zajął. Jeżeli zajęta ruchomość nie może być pozostawiona w miejscu zajęcia, a nie ma innej osoby, której by można było oddać zajętą ruchomość pod dozór, zostanie ona wzięta pod dozór organu egzekucyjnego (art. 100 § 1 u.p.e.a.).

Zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a., z zastrzeżeniem art. 68 § 1, podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Określając wzór, minister uwzględni uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tym zawiadomieniu lub protokołach.

Z kolei, w myśl art. 67 § 2 u.p.e.a., zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:

1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;

2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;

3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;

4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia;

5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;

6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych;

7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;

8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;

9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

Stosownie zaś do art. 67 § 4 u.p.e.a., protokół zajęcia i odbioru ruchomości zawiera treść określoną w § 2 pkt 1, 4-6 i 9 oraz w art. 53 § 1 pkt 5, a ponadto:

1) wyszczególnienie zajętych ruchomości z podaniem ich ilości, rodzaju jednostki miary i wartości szacunkowej ruchomości, jeżeli jej oszacowanie nie zostało zastrzeżone dla biegłego skarbowego;

2) adnotację, które z zajętych ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu, a także które ruchomości poborca pozostawia pod dozorem zobowiązanego lub osoby zastępującej zobowiązanego, a które odbiera;

3) pouczenie zobowiązanego o skutkach zajęcia ruchomości i przysługującym mu prawie zaskarżenia w postaci zgłoszenia zarzutów;

4) pouczenie dozorcy o skutkach przyjęcia ruchomości pod dozór.

Przechodząc na grunt stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że Dyrektor Izby Celnej w [...], działając jako organ rekwizycyjny, dokonał w dniu 05.05.2016 r. (na podstawie odpisu tytułu wykonawczego z dnia 28.07.2015 r. sporządzonego i przedłożonego przez organ egzekucyjny, stosownie do art. 31 § 1 u.p.e.a) czynność egzekucyjną przez zajęcie ruchomości w postaci dwóch wskazanych automatów do gier w ramach zlecenia rekwizycyjnego udzielonego przez organ egzekucyjny - Dyrektora Izby Celnej w [...], który prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku Spółki w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 28.07.2015 r. wystawiony przez wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w [...]. Zlecenie rekwizycyjne dotyczyło wskazanego przez organ egzekucyjny składnika majątku, tj. dwóch automatów do gier, a zakres tego zlecenia obejmował wyłącznie ich zajęcie, odbiór i sprzedaż.

Podkreślić należy, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności egzekucyjnych. Oznacza to, że w drodze skargi ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny. A zatem, nie jest dopuszczalne podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne w terminie zakreślonym przez ustawodawcę (§ 4 art. 54 u.p.e.a.), ocenie podlegają zatem tylko uchybienia formalnoprawne organu egzekucyjnego odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez ten organ.

W wyniku analizy akt rozpoznawanej sprawy uznać należało, że wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 97 i 98 u.p.e.a. zostały przez organ rekwizycyjny spełnione. Wobec faktu, że Spółka nie uczestniczyła przy dokonywaniu czynności związanych z zajęciem automatów do gier, poborca przy jej dokonywaniu przywołał dwóch świadków, którzy potwierdzili udział przy tej czynności, składając podpisy na protokole z dnia 05.05.2016 r. Odpis ww. protokołu zajęcia ruchomości został doręczony Spółce w dniu 24.05.2016 r. Z uwagi na fakt, że zajmowane ruchomości znajdowały się w magazynie depozytowym Urzędu Celnego w [...], świadkami czynności egzekucyjnych byli pracownicy tego organu. Jak wskazał organ odwoławczy, udział tych pracowników w dokonanych czynnościach egzekucyjnych polegał na obserwowaniu czynności oraz potwierdzeniu zgodności protokołu z rzeczywistym przebiegiem tej czynności.

Wskazać przy tym należy, że rola świadka w postępowaniu egzekucyjnym jest inna niż w postępowaniu administracyjnym, ponieważ świadek, o którym mowa w przepisach u.p.e.a., nie stanowi osobowego źródła dowodu, lecz pełni funkcję obserwatora przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych. W doktrynie podkreśla się, że celem udziału świadka w czynnościach egzekucyjnych jest zabezpieczenie interesów zobowiązanego oraz zapewnienie obiektywności i prawidłowości przebiegu tych czynności, a tym samym zapewnienie przeprowadzenia tych czynności w zgodzie z prawem. Podkreślić przy tym należy, że urząd celny i izba celna stanowiły w dacie dokonania zajęcia odrębne jednostki organizacyjne, zaś pracownicy Urzędu Celnego w [...], uczestniczący w czynności egzekucyjnej zajęcia ruchomości, nie reprezentowali ani interesów wierzyciela, ani organu egzekucyjnego, ani też organu rekwizycyjnego.

Odnosząc się do natomiast do zarzutu skargi co do błędnego określenia wierzyciela w protokole zajęcia, Sąd uznał go za bezpodstawny.

Wskazać bowiem należy, że w sporządzonym przez poborcę skarbowego (działającego w imieniu organu rekwizycyjnego), protokole zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 05.05.2016 r. prawidłowo, zgodnie bowiem z treścią tytułu wykonawczego, wskazano wierzyciela, tj. Dyrektora Izby Celnej w [...], który w dniu 28.07.2015 r. wystawił wobec zobowiązanej Spółki wskazany tytuł wykonawczy, a następnie jako wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego, tj. Dyrektora Izby Celnej w [...] o wszczęcie egzekucji administracyjnej w celu wyegzekwowania objętych tym tytułem nieuregulowanych dobrowolnie należności (nałożonych na Spółkę kar pieniężnych). Wierzyciel jest wprost wskazany w tytule wykonawczym, w części "F. Oznaczenie i wniosek wierzyciela", i wbrew twierdzeniom Spółki, nie zachodziła trudność w jego ustaleniu. Wskazać przy tym należy, że jeżeli według Spółki, w sprawie tej wierzycielem powinien być inny podmiot, okoliczność ta mogła być zaskarżona w trybie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji, przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Pouczenie o prawie wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, zawarte jest w załączonym do akt sprawy tytule wykonawczym.

Jednakże, jak już wyżej wskazano, ze względu na zasadę niekonkurencyjności prawnych środków zaskarżenia, okoliczności podlegające zaskarżeniu w trybie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji (art. 33 u.p.e.a.) nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 § 1 u.p.e.a.).

Wskazać także należy, że z dniem 01.10.2015 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz. U. z 2015 r. poz. 1494), wydanego na mocy art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2015 r. poz. 990 ze zm.), Dyrektor Izby Celnej w [...] został wyznaczony do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do określonych w rozporządzeniu obowiązków. Powyższe odnosiło się do spraw niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy.

Wobec tego Sąd uznał zarzut skargi co do naruszenia Konstytucji RP przez wydanie ww. rozporządzenia bez podstawy prawnej, za nieuzasadniony.

W odniesieniu natomiast do zarzutu skargi co do braku wyjaśnienia okoliczności odnośnie kwestii własności zajętych ruchomości, wskazać należy, że w orzecznictwie NSA trafnie zauważono, że: "organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do udzielenia osobom trzecim niebędącym stronami postępowania informacji o przysługujących im prawach. Ustawodawca wychodzi z założenia, że zobowiązany powinien powiadomić osoby trzecie, jeśli w trakcie egzekucji naruszono prawa majątkowe tych osób. Z kolei osoba taka podejmując czynności zmierzające do wyłączenia spod egzekucji jej prawa powinna we własnym interesie zapoznać się z obowiązującym w tym zakresie terminem, a w przypadku jego niedotrzymania wystąpić z prośbą o przywrócenie, uprawdopodobniając, że uchybienie nastąpiło bez jej winy" (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2000 r. sygn. akt SA/Sz 1419/99). Prawo do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie ruchomości przysługuje jedynie osobie trzeciej, a nie zobowiązanemu. Zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a. kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. W sytuacji, gdy zobowiązana Spółka miała świadomość, że zajęte ruchomości nie stanowiły jej własności, lecz własność osoby trzeciej, powinna o fakcie zajęcia powiadomić osobę, której Jej zdaniem prawa majątkowe zostały naruszone, żeby mogła ona ewentualnie wystąpić do organu egzekucyjnego ze stosownym wnioskiem. W myśl art. 168a u.p.e.a., osoba, która rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z których przeprowadzono egzekucję przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego, może dochodzić od zobowiązanego odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę. Jak słusznie podkreślił P. Przybysz, w komentarzu do art. 168a u.p.e.a. "zobowiązany odpowiada za szkodę poniesioną przez tę osobę, jeżeli wiedząc o tym, że rzecz lub prawo do niego nie należy, nie powiadomił właściciela o zajęciu rzeczy lub prawa w terminie umożliwiającym tej osobie złożenie żądania wyłączenia danej rzeczy lub prawa spod egzekucji (zob. art. 38 u.p.e.a.). Tym samym zobowiązany odniósł korzyść wskutek skierowania egzekucji do rzeczy lub prawa majątkowego, które nie stanowiły jego własności" (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, wyd. VII, LEX).

Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi co do nieaktualnego wzoru protokołu zajęcia, tj. że zamiast według rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, organ zastosował formularz według rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, a w związku z tym brak jest wskazania na tym protokole godziny jego sporządzenia, tj. brak oznaczenia godziny dokonania czynności, wskazać przede wszystkim należy, że ten zarzut został podniesiony po raz pierwszy w skardze skierowanej do Sądu. Zarzut ten nie był wcześniej podnoszony przez skarżąca Spółkę, a więc nie był przedmiotem rozstrzygania przez organ. Zgodnie zaś z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Stosownie zaś do § 5 art. 54 u.p.e.a. w sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie, a w konsekwencji skarga do Sądu Administracyjnego. Sąd, o czym była wyżej mowa, dokonuje kontroli legalności rozstrzygnięcia w granicach sprawy, którą w niniejszej przypadku zakreśla skarga na czynność egzekucyjną wniesiona przez Spółkę w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej. Stąd zarzuty skargi ukierunkowane na wadliwość protokołu zajęcia, podniesione dopiero na etapie postępowania sądowego, nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Poza tym Sąd uznał, że nawet jeżeli doszło do wadliwości protokołu, to okoliczność ta nie miała wpływu na skuteczność dokonanego zajęcia, bowiem sporny protokół zajęcia zawiera wszystkie ustawowe elementy określone w art. 67 § 4 u.p.e.a., a tym samym okoliczność ta nie miała istotnego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy, czego dla uchylenia zaskarżonego orzeczenia wymaga ustawodawca w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Takiego w każdym razie wpływu zauważonej okoliczności na wynik sprawy nie wykazała Skarżąca.

Wobec powyższego, Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w [...] zawarte w zaskarżonym postanowieniu, uznając, że czynność egzekucyjna zajęcia dwóch automatów do gier dokonana w ramach zlecenia rekwizycyjnego, o jakim mowa w art. 31 § 1 u.p.e.a., będąca przedmiotem kontroli sądowej, przeprowadzona została zgodnie z prawem.

W tym stanie sprawy Sąd, stwierdzając, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] jak i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] nie naruszają ani przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.