Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 403/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 1, art. 2 zd. pierwsze i drugie, art.3, art. 4 ust. 1 i ust. 2 lit. b, załącznik 1 dodatek 1 pkt 3 lit. b
journal: Dz.U. 1984 nr 49 poz 254
law: Umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych  do tych przewozów (ATP), sporządzona w Genewie dnia 1 września 1970 r. - przyjęta oświadczenniem rządowym z dnia  24 września 1984 r.
article: art. 4 pkt 22 lit. x, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c, art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 6
journal: Dz.U. 2017 poz 2200
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi O. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...]. (nr [...]) w przedmiocie nałożenia na O. w B. (Rosja) kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez wymaganego świadectwa ATP.

Do wydania wskazanych decyzji doszło w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] listopada 2015 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w K. przeprowadzili kontrolę dokumentów wymaganych w związku z wykonywaniem przez O. w B. (Rosja) międzynarodowego transportu drogowego rzeczy pojazdem członowym o numerach rejestracyjnych [...], który tego dnia wyjeżdżał z Polski do Białorusi przez przejście graniczne w K.

Wyniki kontroli spowodowały, że decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 8.000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego bez wymaganego świadectwa ATP. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wymienionym pojazdem w dniu [...] listopada 2015 r. przewożony był towar w postaci mrożonego soku owocowego, który jest towarem rodzajowo wyszczególnionym w załączniku nr 2 do umowy ATP, jako artykuł żywnościowy szybko psujący się, do przewozu którego powinny być stosowane specjalne środki transportu wymienione w art. 1 umowy ATP, podlegające kontroli zgodności z normami określonymi w załączniku nr 1 do umowy, wymagające uzyskania świadectwa zgodności określonego przepisami tej umowy. Stosownie do postanowień załącznika 2 do umowy ATP, najwyższa temperatura w dowolnym miejscu ładunku w czasie załadunku, przewozu i wyładunku dla artykułu w postaci zamrożonych produktów żywnościowych nie powinna przekraczać -18°C. Do przewozu tego artykułu powinien być stosowany środek transportu – chłodnia, odpowiadający normom podanym w załączniku 1 do umowy ATP, tj. klasy FRC. Umowa ta w ust. 3 Dodatku 1 Załącznika 1 stanowi, że w przypadku środka transportu przeniesionego do innego kraju będącego także stroną Umowy ATP, certyfikat ten traktowany będzie jako warunkowy i ważny będzie, o ile zajdzie taka konieczność, przez okres trzech miesięcy. Innymi słowy, w przypadku przeniesienia pojazdu do innego kraju będącego stroną Umowy ATP, w którym pojazd ma być zarejestrowany, certyfikat ATP wydaje właściwa władza tego kraju. Właściwa władza w rozumieniu tego przepisu, to władza białoruska, jeśli środek transportu jest zarejestrowany lub zaewidencjonowany w Białorusi. Zgodnie z ust. 1, kontrolę zgodności z obowiązującymi normami należy dokonywać na stacjach badań w kraju, którym środek transportu jest zarejestrowany lub przyjęty do ewidencji.

Kierowca kontrolowanego pojazdu przedłożył wydane na naczepę S. (numer VIN [...]) polskie świadectwo ATP Nr [...] z dnia [...] r., ważne do [...] r. Zdjęcie tabliczki ATP kontrolowanego pojazdu potwierdza, że naczepa opatrzona została tabliczką ze wskazanymi danymi. Z włączonej do akt sprawy kopii dowodu rejestracyjnego [...] wydanego na wymienioną naczepę wynika, że została ona zarejestrowana przez władze białoruskie w dniu [...] r. (data wydania dokumentu). Kontrola miała zaś miejsce w dniu [...] r., a więc od chwili przeniesienia pojazdu upłynął okres dłuższy niż trzy miesiące. Dlatego też strona winna legitymować się białoruskim świadectwem ATP. Ponadto certyfikat ATP lub jego poświadczona notarialnie kopia powinien zawsze pozostawać przy danym środku transportu w celu przedstawienia go na każde żądanie odnośnych jednostek kontrolujących. Oprócz certyfikatu środek transportu powinien być wyposażony w tabliczkę ATP, wykonaną zgodnie z wzorem określonym w dodatku 3 do załącznika 1 i przymocowaną do urządzenia transportowego. Tabliczka ATP jest uznawana za odpowiednik certyfikatu. Ust. 3 stanowi natomiast, że przedsiębiorca jest odpowiedzialny za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokumenty. Dlatego zaistniały podstawy do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej.

Od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji strona wniosła odwołanie, a organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że zgodnie z dokumentem CMR przewoźnik zobowiązał się do wykonania transportu towaru w temperaturze -18°C i dostarczenia towaru do Rosji. Kraj rozładunku (Federacja Rosyjska) stała się stroną Umowy ATP w dniu [...] r. Dlatego w omawianej sprawie znajdują zastosowanie przepisy przywołanej Umowy ATP, a tym samym występuje określony w art. 4 tej umowy obowiązek przewozu artykułów żywnościowych z zastosowaniem środka transportu wymienionego w art. 1 umowy, dobranego i używanego w taki sposób, aby w ciągu całego przewozu mogła być utrzymana temperatura ustalona w załączniku 2 do umowy, oraz obowiązek określony w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy o transporcie drogowym, to jest posiadania przez kierowcę pojazdu samochodowego przy sobie i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli, świadectwa wymaganego zgodnie z Umową ATP. Certyfikat ATP wydawany jest przez właściwą władzę w kraju, w którym środek transportu jest lub ma zostać zarejestrowany bądź przyjęty do ewidencji, przy czym tabliczka certyfikacyjna ATP powielona zgodnie z postanowieniami umowy ATP i przymocowana do urządzenia – jest uznana za odpowiednik certyfikatu ATP. Generalną zasadą jest to, że każda umawiająca się strona obowiązana jest uznawać ważność świadectw zgodności wydanych zgodnie z pkt 3 dodatku 1 załącznika 1 do Umowy, przez właściwą władzę innej umawiającej się strony, to jest świadectw zgodności wydanych przez właściwą władzę w kraju, w którym środek transportu jest lub ma zostać zarejestrowany, bądź przyjęty do ewidencji. Przepisy powołanej Umowy ATP umożliwiają przy tym uznanie świadectw zgodności wydanych przez właściwe władze kraju innego niż kraj, w którym środek transportu został zarejestrowany, w przypadku gdy środek transportu został przeniesiony do innego kraju będącego stroną Umowy ATP, przy czym świadectwo takie jest ważne przez okres trzech miesięcy (pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do Umowy ATP opublikowanej dnia 14 maja 2015 r. w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej).

Biorąc taki stan pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, że strona podczas kontroli w dniu [...] r. przewożąc środkiem transportu o nr rej. [...] (nr identyfikacyjny [...]) ładunek w postaci koncentratu soku wiśniowego (towar rodzajowo wymieniony w załączniku 2 do umowy ATP), nie posiadała świadectwa wymaganego zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP). Ustosunkowując się do podniesionej w odwołaniu okoliczności okazania przez kierowcę do kontroli ważnego świadectwa nr [...] z dnia [...] r. organ wskazał, że jak wynika z treści tego certyfikatu ATP, dokument ten został wydany przez władzę z siedzibą w Polsce, a zatem nie mógł zostać uznany za ważny na podstawie pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do Umowy ATP, w związku z upływem terminu określonego w tym przepisie. Z włączonej do akt sprawy kopii dowodu rejestracyjnego [...] wydanego na naczepę wynika, że została ona zarejestrowana przez władze białoruskie w dniu [...] r. (data wydania dokumentu). Kontrola miała zaś miejsce w dniu [...] r., a więc od chwili przeniesienia pojazdu upłynął dłuższy okres niż trzy miesiące. Dlatego strona winna legitymować się białoruskim świadectwem ATP, nie zaś polskim. Analogicznie brak było podstaw do uznania ważności przymocowanej do kontrolowanej naczepy tabliczki ATP, związanej z polskim certyfikatem ATP. Nawet ewentualne przedstawienie ważnego świadectwa ATP w toku prowadzonego postępowania, nie zwalniałoby z odpowiedzialności przewoźnika za tego rodzaju brak w chwili kontroli tego dokumentu.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że tymczasową i warunkową ważność świadectw ATP w kraju strony Umowy ATP, do którego przeniesiono pojazd z innego kraju, w którym wydano świadectwo ATP, wprowadziły do Umowy ATP zmiany z dnia [...] r. Ponadto w [...] r. do Umowy ATP wprowadzono przepis o zachowaniu ważności certyfikatów ATP, wydanych według starych wzorów, do czasu ich pierwotnego terminu wygaśnięcia, jednak wyłącznie w zakresie świadectw, które zostały wydane przed dniem [...] t. (tj. datą zmiany tych wzorów). Zmiany Umowy ATP, w tym zmiany wskazane wyżej, nie były publikowane w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, aż do dnia 14 maja 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 667). Aktualnie obowiązujący art. 2 Umowy ATP zawiera odesłanie do pkt 3 dodatku 1 załącznika 1 umowy, zgodnie z którym certyfikat zgodności z normami wydawany jest przez właściwą władzę w kraju, w którym środek transportu ma zostać zarejestrowany oraz przyjęty do ewidencji na formularzu odpowiadającym wzorowi przedstawionemu w dodatku 3 do załącznika. Pkt 3 dodatku 1 załącznika 1 umowy ATP, reguluje ponadto sytuacje związane z przeniesieniem środka transportu do innego kraju będącego także stroną Umowy. Zawiera m.in. cytowany wyżej zapis, że certyfikat ATP wydany przez upoważnione władze kraju produkcji (...) traktowany będzie warunkowo i ważny będzie, o ile zajdzie taka konieczność, przez okres trzech miesięcy.

Podsumowując organ odwoławczy wyjaśnił, że międzynarodowy przewóz drogowy towaru wykonywany był zatem bez świadectwa zgodności wymaganego przepisami umowy ATP, a więc niezgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), to jest umową międzynarodową, oraz niezgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy o transporcie drogowym. Dlatego za nietrafne uznano twierdzenia skarżącego o spełnieniu w niniejszej sprawie przepisanych prawem wymogów przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych.

Na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej. Cytowany przepis określając zakres podmiotowy zawartej w nim normy prawnej, obejmuje swym sankcjonowaniem ściśle określone podmioty, to jest podmiot wykonujący przewóz drogowy lub podmiot wykonujący inne czynności związane z tym przewozem. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia – określa załącznik nr 3 do ustawy (art., 92 ust. 6 ustawy). W treści tego załącznika, w pkt 3 zatytułowanym: "Naruszenie przepisów o wykonywaniu międzynarodowych przewozów drogowych i przewozów kabotażowych", pod poz. 3.3. wyszczególniono naruszenie: "Wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu". Wysokość kary w przypadku tego naruszenia ustalono na 8.000 zł. Stąd Dyrektor Izby Celnej podzielił jednocześnie stanowisko organu pierwszej instancji, co do braku zastosowania w niniejszej sprawie art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Firma O. z B., prowadząca działalność gospodarczą w zakresie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy jest profesjonalnym przewoźnikiem, którego obowiązuje znajomość przepisów prawa i który winien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa transportowego tak, aby przestrzegać przepisy prawa mające w przypadku danego rodzaju transportu zastosowanie. Z tej przyczyny organ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie O. (strona skarżąca) wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. oraz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].

W ocenie strony skarżącej decyzje organów obu instancji oparte zostały o błędną i nieuprawnioną interpretację przepisów Konwencji ATP. Błąd w wykładni przeprowadzonej przez organy celne polega na tym, że postanowienia ust. 3 Załącznika 1 dodatku do Umowy ATP zawarte w lit. b), a stanowiące, że "We wszystkich przypadkach – certyfikat ATP wydany przez upoważnione władze kraju produkcji lub w przypadku transportu środków eksploatacji upoważnione władze kraju rejestracji. Certyfikat ten traktowany będzie jako warunkowy i ważny będzie, o ile zajdzie taka konieczność przez okres trzech miesięcy" jest interpretowane w oderwaniu od całego tekstu Konwencji, bez najmniejszej próby rozwiązania kolizji z art. 2 i postanowieniami, że o ile nie zajdą okoliczności o charakterze technicznym odnośnie pojazdu, certyfikat ATP wydany przez upoważnione laboratorium ważny jest lat sześć.

Strona skarżąca zwróciła też uwagę, że przewożenie artykułów szybko psujących się pojazdem niemającym certyfikatu ATP, rodzi także szereg konsekwencji w zakresie przepisów o ochronie żywności, przepisów sanitarnych i fitosanitarnych. Można stwierdzić, że nie jest istotne dla prawidłowej wykładni art. 2 Umowy ATP, z jakiego umawiającego się państwa pochodzi dokument ATP, jeżeli pojazd służący do transportu szybko psujących się artykułów żywnościowych spełnia warunki umowy ATP, realizując tym samym cele: polepszenie warunków zachowania jakości szybko psujących się artykułów żywnościowych w czasie ich przewozu oraz polepszenie warunków zachowania jakości szybko psujących się artykułów żywnościowych w czasie ich przewozu oraz poprzez polepszenie tych warunków wpływa na rozwój handlu tymi artykułami.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. 2017 r. poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Sąd uchyla zaskarżony akt w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Jednocześnie sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Po przeprowadzeniu kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej reguł stwierdzić należy, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, nie zwiera bowiem usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora Izby Celnej, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, na podstawie której na stronę skarżącą nałożono karę pieniężną w wysokości 8.000 zł za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego bez wymaganego świadectwa ATP. Materialnoprawną podstawę nałożenia kary pieniężnej stanowił przepis art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 2200, z późn. zm. – dalej jako "ustawa" lub "u.t.d." ), zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Przepis ten ustanawia odpowiedzialność administracyjną wykonującego przewóz, która ma charakter obiektywny, a więc jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, a dla jej poniesienia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków.

Według legalnej definicji zawartej w art. 4 pkt 22 lit. x) u.t.d., obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych w zakresie przewozu drogowego. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.). Wśród przewidzianych nim kar, pod pozycją Lp. 3.3 wymienione jest naruszenie w postaci wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. Powyższe unormowania pozostają w związku z przepisem art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d., zgodnie z którym kierowca pojazdu samochodowego wykonując przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi świadectwo wymagane zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzoną w Genewie dnia 1 września 1970 r. – dalej powoływaną jako "umowa ATP"). Umowa ta została po raz pierwszy opublikowana w Dzienniku Ustaw z dnia 26 października 1984 r. Nr 49, pod poz. 254). Zmiany umowy były notyfikowane przez Sekretarza Generalnego ONZ wszystkim sygnatariuszom, w tym Polsce. Umowa ta została ponownie opublikowana w oficjalnym dzienniku urzędowym prawa powszechnie obowiązującego (Dz. U. z 2015 r. poz. 667). Jak wynika z pkt 2 Oświadczenia Rządowego z dnia 16 marca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 668) w sprawie mocy obowiązującej Umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), przyjętej w Genewie dnia 1 września 1970 r., Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej dnia 8 stycznia 2015 r. ratyfikował Umowę ATP w brzmieniu obowiązującym w dniu 23 września 2013 r. Jednocześnie w pkt 1 Oświadczenia Rządowego podano do wiadomości daty, w których weszły w życie wymienione w tym punkcie poprawki do Umowy ATP.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie jest sporne to, że strona skarżąca wykonywała przewóz towaru w postaci koncentratu soku wiśniowego z Polski do Rosji, przez Białoruś. Wszystkie te kraje są stronami Umowy ATP. Przewożony towar jest towarem rodzajowo wyszczególnionym w załączniku 2 do umowy ATP jako artykuł żywnościowy szybko psujący się, do przewozu którego powinny być stosowane środki transportu wymienione w art. 1 umowy ATP. Prawidłowo zatem organy przyjęły, że powyższe okoliczności przesądziły o obowiązku zastosowania w tej sprawie przepisów Umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP). Stosownie do art. 4 ust. 1 umowy ATP, do przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych, wymienionych w załączniku 2 i 3 do umowy, mają być stosowane środki transportu wymienione w art. 1 umowy, z wyjątkiem przypadków, gdy w związku z temperaturą przewidywaną podczas całego przewozu obowiązek ten okazuje się całkowicie zbędny do utrzymywania temperatur ustalonych w załącznikach 2 i 3 umowy. Z kolei stosownie do art. 1 umowy ATP, przy wykonywaniu międzynarodowych przewozów szybko psujących się artykułów żywnościowych środki transportu mogą być nazywane izotermicznymi, lodowniami, chłodniami i środkami transportu ogrzewanymi, pod warunkiem, że spełniają wymagania i normy podane w załączniku nr 1 umowy ATP. Zgodność izotermicznego środka transportu, lodowni, chłodni i ogrzewanego środka transportu z wymaganiami i normami, stosownie do pkt 3 dodatku 1 załącznika 1 do umowy ATP, poświadcza certyfikat zgodności z normami lub jego poświadczona notarialnie kopia (świadectwo wymagane zgodnie z umową ATP), który powinien zawsze pozostawać przy danym środku transportu w celu przedstawienia na każde żądanie odnośnych jednostek kontrolujących. Za odpowiednik certyfikatu ATP uznaje się też tabliczkę ATP. Według postanowień załącznika nr 2 do umowy ATP, najwyższa temperatura w dowolnym miejscu ładunku w czasie załadunku, przewozu i wyładunku dla artykułu żywnościowego w postaci koncentratu soku wiśniowego klasyfikowanego jako produkt żywnościowy głęboko mrożony, nie powinna przekraczać -180C. Do przewozu takiego produktu powinien być stosowany jako środek transportu odpowiadający określeniom i normom podanym w załączniku 1 do umowy ATP – środek transportu w postaci lodowni lub chłodni, czyli środek transportu izolowany termicznie pozwalający w średniej temperaturze zewnętrznej 30 stopni Celsjusza obniżać temperaturę wewnątrz próżnego nadwozia, a następnie stale ją utrzymywać na odpowiednim poziomie w zależności od klasy (art. 4 ust. 1 umowy ATP). Przepis art. 3 umowy ATP stanowi natomiast, że postanowienia art. 4 umowy stosuje się do każdego przewozu wykonywanego za wynagrodzeniem na rzecz osób trzecich lub na własny rachunek [...] transportem [...] samochodowym [...] m.in. artykułów żywnościowych, oraz szybko (głęboko) zamrożonych lub mrożonych artykułów żywnościowych, jeżeli miejsca załadowania ładunku [...], miejsca wyładowania ładunku znajdują się w dwóch różnych państwach i jeżeli miejsce wyładowania ładunku znajduje się na terytorium umawiającej się strony.

W niniejszej sprawie okolicznością niekwestionowaną i znajdującą potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym (protokole kontroli z dnia [...] r., nr [...]), jest ustalenie organów, że kierowca wykonujący na rzecz strony skarżącej międzynarodowy przewóz towaru w postaci koncentratu soku wiśniowego, okazał m.in. świadectwo ATP nr [...] wydane na naczepę ciężarową w dniu [...] r. przez [...] [...], który uznał tę naczepę jako chłodnię ze wzmocnioną izolacją klasy C i mechanicznym urządzeniem chłodzącym (FRC), ważne do miesiąca [...] r. Jest również poza sporem to, że naczepa została opatrzona tabliczką ATP, zawierającą numer polskiego świadectwa ATP i datę jego ważności. Kwestią natomiast sporną wymagającą rozważenia było ustalenie, czy okazane w trakcie kontroli świadectwo wystawione przez polską jednostkę upoważnioną do badań i wystawiania świadectw ATP, może być uznane za świadectwo wymagane zgodnie z umową ATP, jak stanowi art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d.

W ocenie Sądu organy celne prawidłowo przyjęły, że przedstawione przez stronę skarżącą świadectwo ATP nie mogło zostać uznane za spełniające wymogi posiadania i okazania w czasie kontroli ważnego świadectwa ATP.

Stosownie do art. 2 zd. pierwsze i drugie umowy ATP, umawiające się strony podejmą niezbędne środki, aby zgodność z normami środków transportu, o których mowa w art. 1 umowy, była kontrolowana i sprawdzana zgodnie z postanowieniami zawartymi w dodatkach 1, 2, 3 i 4 załącznika nr 1 do tej Umowy. Każda umawiająca się strona będzie uznawać ważność świadectw zgodności, wydanych zgodnie z punktem 3 dodatku 1 załącznika 1 do umowy, przez właściwą władzę innej umawiającej się strony. Zatem dla oceny, czy przedłożone przez stronę skarżącą świadectwo ATP może być uznane za zgodne z umową ATP, konieczna była analiza postanowień dodatku 1 do załącznika 1, który dotyczy kontroli zgodności z normami dla specjalnych środków transportu, wymienionych w art. 1 umowy, służących do przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych (izotermicznych, lodowni, chłodni lub ogrzewanych środków transportu). W myśl postanowień punktu 1 dodatku nr 1, kontrole zgodności z normami przewidzianymi w załączniku należy przeprowadzać:

(a) przed oddaniem środka transportu do eksploatacji,

(b) okresowo, co najmniej raz na sześć lat,

(c) za każdym razem, gdy wymaga tego właściwa władza.

Co do zasady, kontroli należy dokonywać na stacjach badań wyznaczonych lub upoważnionych do tego celu przez właściwą władzę Państwa, w którym środek transportu jest zarejestrowany lub przyjęty do ewidencji, chyba że – jeśli chodzi o kontrole wymienioną w wierszu (a) powyżej – była ona już dokonana na tym środku transportu lub na jego prototypie w stacji badań wyznaczonej lub upoważnionej przez właściwą władzę Państwa, w którym środek transportu został wyprodukowany. Zgodnie z postanowieniami pkt 3 dodatku 1, certyfikat zgodności z normami wydawany jest przez właściwą władzę w kraju, w którym środek transportu ma zostać zarejestrowany oraz przyjęty do ewidencji na formularzu odpowiadającym wzorowi przedstawionemu w dodatku 3 do niniejszego załącznika. W przypadku środka transportu przeniesionego do innego kraju będącego także stroną umowy ATP, wymagane są następujące dokumenty, tak aby odnośne władze kraju, w którym ma on zostać zarejestrowany oraz przyjęty do ewidencji, mogły wydać certyfikat ATP:

(a) we wszystkich przypadkach, raport z kontroli samego środka transportu lub, w przypadku środka transportu produkowanego seryjnie – raport kontroli referencyjnego środka transportu,

(b) we wszystkich przypadkach – certyfikat ATP wydany przez upoważnione władze kraju produkcji lub w przypadku środków transportu w eksploatacji, upoważnione władze kraju rejestracji. Certyfikat ten traktowany będzie jako warunkowy i ważny będzie, o ile zajdzie taka konieczność, przez okres trzech miesięcy,

(c) w przypadku środków transportu produkowanych seryjnie specyfikacja techniczna środka transportu wydana będzie przez producenta lub jego właściwie umocowanego przedstawiciela (w specyfikacji tej podane zostaną te same elementy jak w dokumencie opisowym, widniejące na raporcie z badania, przy czym zostanie ona sporządzona w przynajmniej jednym z trzech języków oficjalnych).

Przytoczone postanowienia umowy wskazują jednoznacznie, że certyfikat, czyli świadectwo ATP wydawane jest przez upoważnione władze kraju rejestracji środka transportu. W przypadku przeniesienia środka transportu do innego kraju, będącego również stroną umowy, konieczne jest wydanie przez władze tego kraju świadectwa ATP, nawet jeżeli uprzednio świadectwo takie zostało wydane w kraju, z którego środek transportu jest przenoszony. Świadectwo wydane w innym kraju jest traktowane jako warunkowe i ważne, ale tylko przez okres trzech miesięcy. Po upływie tego terminu świadectwo ATP wydane przez inny kraj nie będzie uznawane i skuteczne posługiwanie się nim nie jest możliwe.

W rozpoznawanej sprawie certyfikat ATP wystawiony został przez polską jednostkę badającą w dniu [...] r. Z treści tego certyfikatu wynika, że dotyczy on naczepy S. (numer VIN [...]), należącej obecnie do firmy O. z siedzibą w B. (Federacja Rosyjska). Z włączonej do akt sprawy administracyjnej kopii dowodu rejestracyjnego o nr [...] przedmiotowej naczepy wynika, że została ona zarejestrowana przez władze białoruskie w dniu [...] r. Rejestracja miała zatem miejsce już po ogłoszeniu w języku polskim umowy ATP, zawierającej wskazane wyżej brzmienie pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 Umowy ATP przewidującego, że świadectwo wydane w innym kraju traktowane jest jako warunkowe i ważne przez okres trzech miesięcy. Kontrola organu celnego miała natomiast miejsce w dniu [...] r., a więc od chwili przeniesienia pojazdu do innego kraju upłynął okres powyżej trzech miesięcy. Konsekwencją takiej niespornej chronologii zdarzeń jest to, że strona skarżąca winna w czasie przeprowadzonej kontroli legitymować się białoruskim, nie zaś polskim świadectwem ATP. Przedstawiony przez stronę certyfikat ATP o nr [...] z dnia [...] r. wydany w Polsce przez polską jednostkę badającą, nie mógł zatem zostać uznany za ważny w związku z upływem terminu określonego w pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do Umowy ATP.

Dlatego w świetle powyższych rozważań i obowiązującego w czasie kontroli stanu prawnego niezasadny jest zarzut skargi dotyczący błędnej interpretacji przez organy celne pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do Umowy ATP, poprzez nieuwzględnienie całego tekstu Umowy ATP i wykładni celowościowej, jako podstawowego instrumentu interpretacji przepisów w tej sprawie. Wymaga przy tym zwrócenia uwagi, że dokonanej przez organy celne prawidłowej wykładni przepisów nie może skutecznie podważyć stanowisko strony o konieczności wykładni pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do Umowy ATP, zgodnie z celami tej umowy, którym zdaniem strony odpowiada przedstawione w trakcie kontroli świadectwo ATP nr [...]. Stanowisko strony w tym względzie jest chybione. Przyjęcie za słuszne stanowiska zawartego w skardze, że "nie jest istotne dla prawidłowej wykładni art. 2 umowy ATP, z jakiego umawiającego się państwa pochodzi dokument ATP, jeżeli pojazd służący do transportu szybko psujących się artykułów żywnościowych spełnia warunki umowy ATP realizując tym samym cele umowy" – doprowadziłoby do wykładni contra legem pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do umowy ATP. Artykuł 2 umowy ATP ustanawia ogólną zasadę uznawania świadectw zgodności, odsyła jednak równocześnie do pkt 3 dodatku 1 załącznika 1, który szczegółowo określa zasady uznawania świadectw. Strona skarżąca pomija uregulowanie zawarte w pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do Umowy, który dotyczy przypadku szczególnego, to jest przeniesienia środka transportu do innego kraju. Państwa – strony umowy wyraźnie postanowiły, że w takim przypadku konieczne jest wydanie nowego certyfikatu przez upoważnioną jednostkę kraju, do którego środek transportu został przeniesiony, a certyfikat wcześniej wystawiony w innym kraju uznaje się za warunkowy i ważny tylko przez okres trzech miesięcy. Ponieważ umowa ATP dotyczy przewozów międzynarodowych i znajduje zastosowanie na terenie różnych państw, to kontrola zgodności konkretnego przewozu z postanowieniami tej umowy, poprzez sprawdzenie ważności świadectwa ATP, ma kluczowe znaczenie dla oceny, czy środek transportu spełnia wymogi umowy ATP. Wymaga jednocześnie podkreślenia, że na podstawie art. 4 ust. 2 lit. b umowy ATP, państwo – strona tej umowy może zakazać wwozu na swoje terytorium, jeżeli przy wykonywaniu przewozu objętego postanowieniami umowy ATP, nie były przestrzegane postanowienia art. 4 ust. 1, które obligują do określonego wyposażenia środka transportu. Zatem dowodem spełnienia przez środek transportu wymagań określonych tą umową jest ważne świadectwo ATP, które przewoźnik winien posiadać w pojeździe i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli. Podnieść też należy, że brak prawidłowego świadectwa ATP nie pozwala na dokonanie oceny, czy środek transportu spełnia wymogi określone w umowie ATP. W zakresie uprawnień podmiotów kontrolujących nie mieści się bowiem ustalanie czy pojazd, który takiego świadectwa nie posiada, owe wymogi spełnia.

Brak jest również podstaw do uznania ważności przymocowanej do kontrolowanej naczepy tabliczki ATP związanej z polskim certyfikatem ATP. Nie ulega przecież wątpliwości, że tabliczka ATP mocowana w pojeździe musi być zgodna z wydanym certyfikatem ATP. Dla uznania tabliczki za odpowiednik certyfikatu, czyli dla uznania jej za wystarczającą do wykazania, że podmiot wykonujący przewóz posiada ważne świadectwo ATP, konieczne jest okazanie świadectwa wymaganego zgodnie z umową ATP. Świadectwem takim jest świadectwo wydane przez właściwą władzę w kraju, w którym środek transportu ma być zarejestrowany i przyjęty do ewidencji, w tym przypadku właściwą jednostkę na Białorusi. Mimo upływu trzymiesięcznego terminu, w którym zgodnie z pkt 3 lit. b dodatku 1 załącznika 1 do umowy ATP, dopuszczalne było posługiwanie się świadectwem wydanym przez inny kraj, strona skarżąca nie wystąpiła o wydanie świadectwa ATP przez odpowiednie władze na Białorusi, gdzie dokonano rejestracji naczepy. Z akt administracyjnych wynika zaś, że znajdująca się w kontrolowanej naczepie tabliczka ATP posiada numer dopuszczenia odpowiadający numerowi polskiego świadectwa ATP, wyraźnie zatem odnosi się do świadectwa, które nie mogło zostać przez organy uznane za takie, które wyklucza odpowiedzialność administracyjną. Co istotne, ważność przedstawionego przez stronę skarżącą certyfikatu ATP wystawionego przez polską jednostkę badawczą (do miesiąca [...] r.), nie miała żadnego wpływu na obowiązek uzyskania certyfikatu wystawionego przez kraj rejestracji środka transportu.

Nie było też trafne powoływanie się strony skarżącej na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2015 r., sygn. II GSK 151/14. Wyrok ten został wydany w innym stanie prawnym, przed opublikowaniem wersji umowy z dnia 23 września 2013 r., która wyraźnie stanowi, że świadectwo wystawione w innym kraju, niż kraj rejestracji traktowanej jest jako warunkowe i zachowuje ważność tylko przez okres trzech miesięcy.

W konsekwencji powyższych rozważań należało za w pełni prawidłowe uznać stanowisko organów celnych, że okazanie przez kierowcę świadectwa ATP o nr [...] – nie mogło zostać uznane za spełnienie wymogu, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d. W takiej zaś sytuacji, wobec stwierdzenia wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z międzynarodową umową ATP – z uwagi na brak świadectwa ATP – organ prawidłowo nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 8.000 zł. Wysokość tej kary wynika z załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który pod pozycją 3.3 przewiduje taką właśnie karę za naruszenie polegające na wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu.

W konsekwencji organy w tej sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i prawidłowo zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy jest kompletny i został poddany przez organy należytej i wszechstronnej analizie, a wyprowadzone wnioski okazały się spójne i logiczne. Organy w sposób wyczerpujący uzasadniły też wydane decyzje, przedstawiając istotę sprawy (podstawy prawne i faktyczne), nie naruszając przy tym w toku postępowania jego reguł proceduralnych.

Mając wskazane motywy na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany był – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.