Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1232/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] maja 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z [...] lutego 2015 r. nr [...] odmawiającą przyznania K. D. (dalej "skarżący") pomocy finansowej w formie pokrycia kosztów schronienia.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżący wnioskiem z 1 października 2013 r. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o pomoc w dofinansowaniu leczenia odwykowego – uzależnienia od alkoholu oraz udzielenia schronienia w Domu [...] w J. z uwagi na brak miejsca zamieszkania.

Wójt Gminy W. decyzją z [...] grudnia 2013 r. nr [...] przyznał wnioskodawcy prawo schronienia w Domu [...] w Janowie od 1 października 2013 r. do 30 kwietnia 2014 r. oraz orzekł, że koszty pobytu w ww. placówce będzie ponosił Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w W. w wysokości [...] zł miesięcznie.

Następnie decyzją z [...] sierpnia 2014 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku z 30 czerwca 2014 r., Wójt Gminy W. przyznał wnioskodawcy prawo schronienia w ww. ośrodku od 1 czerwca 2014 r. do 31 grudnia 2014 r.

Skarżący wnioskiem z 27 stycznia 2015 r. ponownie wystąpił o pomoc w formie prawa do schronienia w Domu [...] w J. na okres od 1 stycznia 2015 r. do 17 października 2015 r. oraz pokrycie kosztów tego pobytu. Wskazał, że jest osobą bezdomną i nie ma możliwości powrotu do dawnego miejsca zamieszkania.

Wójt Gminy W. decyzją z [...] lutego 2015 r., działając na podstawie art. 17 pkt 3 i art. 98 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163), powoływanej dalej jako "U.p.s.", odmówił przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie pokrycia kosztów schronienia. Organ wskazał, że z zebranego materiału dowodowego oraz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wynika, iż wnioskodawca do Domu [...] w J. zgłosił się 1 października 2013 r. i miał pokryte koszty pobytu w tej placówce do 31 grudnia 2014 r. W dniu 15 października 2013 r. podpisał ze Stowarzyszeniem [...] kontrakt terapeutyczno-socjalny na rok, tj. do 15 października 2014 r. (przewidywany termin zakończenia terapii). Obecnie natomiast, zamiast nowego kontraktu, wnioskodawca przedstawił jedynie zaświadczenie, że realizuje własny, indywidualny program IPRO, jednak brak jest wyjaśnienia na czym program ten polega, ani też dokumentów potwierdzających jego działania zmierzające do usamodzielnienia się. Skarżący nie posiada również zaświadczenia od terapeuty, z którego wynikałoby na czym polega terapia, jak często się odbywają spotkania, czy terapia przynosi poprawę oraz jakiej obecnie formy leczenia odwykowego wymaga. Organ podał ponadto, że wnioskodawca nie pracuje, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w N., bez prawa do zasiłku. W dniu 21 stycznia 2015 r. otrzymał propozycję pracy na stanowisku pracownika gospodarczego [...] w N., jednak nie został przyjęty z braku etatu. Ma możliwość podjęcia pracy na terenie gminy W. m.in. w firmie "[...]" w G. i wynajęcia mieszkania lub zamieszkanie w hotelu. Skarżący nie otrzymał przy tym od Ośrodka Pomocy Społecznej, ani też Gminnej Komisji ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w W. skierowania do placówki, w której przebywa. W wyniku natomiast działań podjętych przez ww. komisję, Sąd skierował go na bezpłatne leczenie stacjonarne na dzień 24 marca 2015 r. Wnioskodawca może również kontynuować terapię poprzez uczestnictwo w klubach AA lub leczenie zamknięte zgodnie z ww. wyrokiem Sądu. W ocenie organu, w tej sytuacji należało orzec o odmowie pomocy w formie dalszego pokrywania kosztu pobytu strony w przedmiotowej placówce.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego podał wszelkie informacje, których wymagał pracownik socjalny Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., jak również dostarczył organowi posiadane dokumenty dotyczące odbywanej terapii. Innych dokumentów nie wymagano. Wskazał również, że proponowane przez organ I instancji leczenie jest jedynie leczeniem uzależnień od alkoholu, które nie rozwiązuje problemu bezdomności. Podejmując z kolei pracę w okolicach Z. strona musiałaby zrezygnować z dalszego leczenia w Domu [...]. Skarżący wyjaśnił, że nie uchyla się od podjęcia pracy, intensywnie jej poszukuje, jednak w okolicach N., co umożliwi jego dalszy pobyt w ww. placówce. Skarżący wielokrotnie informował, że odbywa nie tylko terapię indywidualną, ale również plan korekcyjny IPRO, który jest planem readaptacji, czyli powrotu do społeczeństwa, opracowanym z terapeutą i mającym doprowadzić do usamodzielnienia jednostki. Uczestniczy w warsztatach i szkoleniach przygotowujących do podjęcia pracy, będzie kończył kurs zawodowy, uczestniczy w Klubie Pracy funkcjonującym na terenie placówki. Trudno zatem przyjąć, że skarżący nie podejmuje starań zmierzających do usamodzielnienia się. Dobrowolnie podjął bowiem leczenie i readaptację, choć fakt bycia bezdomnym znacznie wydłuża czas ich zakończenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] maja 2015 r. utrzymało powyższą decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, powołując się na treść art. 39 ust. 1 i 2 U.p.s., że organ przyznający zasiłek celowy nie jest zobowiązany do spełnienia wszelkich żądań strony, lecz ma obowiązek ocenić, czy rzeczywiście zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, której sfinansowania żąda skarżący, jest w świetle jego sytuacji życiowej niezbędne oraz czy nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie podsiadanych środków finansowych. W niniejszej natomiast sprawie, skoro wygasł kontrakt terapeutyczno-socjalny zawarty ze skarżącym do dnia 15 października 2014 r. i nie przedstawił on nowego kontraktu, zaś z przedłożonego zaświadczenia nie wynika na czym polega realizowany przez niego indywidualny program IPRO oraz na jak długi okres został on zaplanowany, to brak jest podstaw do stwierdzenia, że konieczne jest dalsze przebywanie skarżącego w Domu [...] w J.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. D., zaskarżając ją w całości, wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji, jako wydanych z pominięciem istotnych faktów. Skarżący wskazał, że realizowany przez niego program prowadzi do socjalizacji, a więc do jego pełnego powrotu do społeczeństwa. Do skargi załączył zaświadczenie z 15 czerwca 2015 r. wystawione przez Stowarzyszenie [...] w J., z którego wynika, że skarżący przebywa w tej placówce od 15 października 2014 r. i uczestniczy w terapii od uzależnień i readaptacji społecznej indywidualnej i grupowej w systemie stacjonarnym. Ww. terapie przewidziane są na okres około roku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsze postępowanie wszczęte zostało wnioskiem skarżącego z 27 stycznia 2015 r., w którym wniósł on o pomoc w formie prawa do schronienia w Domu [...] w J. na okres od 1 stycznia 2015 r. do 17 października 2015 r. wraz z pokryciem kosztów tego pobytu. Uzasadniając złożony wniosek wskazał, że jest osobą bezdomną i nie ma możliwości powrotu do dawnego miejsca zamieszkania.

Prawo do schronienia ujęte jest jako jedna z form świadczeń niepieniężnych z zakresu pomocy społecznej (art. 36 pkt 2 lit. i) U.p.s.) i należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym (art. 17 ust. 1 pkt 3 U.p.s.). Zgodnie natomiast z art. 48 U.p.s. prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, przysługuje osobie lub rodzinie, jeżeli jest tego pozbawiona. Udzielenie schronienia następuje przez przyznanie tymczasowego miejsca noclegowego w noclegowniach, schroniskach, domach dla bezdomnych i innych miejscach do tego przeznaczonych (ust. 2).

Organ I instancji, po rozpatrzeniu powyższego wniosku, wskazując w podstawie prawnej decyzji m.in. przepis art. 17 ust. 1 pkt 3 U.p.s. (błędnie podany jako art. 17 pkt 3), odmówił przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie pokrycia kosztów schronienia wskazując, że zawarty w dniu 15 października 2013 r. ze skarżącym kontrakt terapeutyczno-socjalny w ww. placówce zakończył się w dniu 15 października 2014 r. Zamiast nowego kontraktu, skarżący przedstawił natomiast jedynie zaświadczenie, że realizuje własny, indywidualny program IPRO, jednak bez wyjaśnienia na czym program ten polega, jak często się odbywają spotkania, czy terapia przynosi poprawę oraz jakiej obecnie formy leczenia odwykowego wymaga. Skarżący nie przedłożył również zaświadczenia od terapeuty, z którego wynikałoby na czym polega terapia, jak często odbywają się spotkania, czy terapia przynosi poprawę oraz jakiej obecnie formy leczenia odwykowego wymaga. Powyższe stanowisko podzielił organ odwoławczy.

Stanowisko organów należy jednak uznać za przedwczesne. Organy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", nie dokonały bowiem żadnych samodzielnych ustaleń w kwestii, czy terapia skarżącego, która (jak wynika z dołączonego do akt sądowych zaświadczenia z 15 czerwca 2015 r. (k-3)) rozpoczęła się w dniu 15 października 2014 r., jest dla niego niezbędna, na czym polega, jak długo ma trwać, a przede wszystkim, czy jej przerwanie nie wywoła dla strony negatywnych skutków. W ocenie Sądu, jeśli organy rozpoznające nowy wniosek skarżącego o przyznanie prawa schronienia w Domu [...] w J., miały wątpliwości co do konieczności kontunuowania terapii, jak też wyników dotychczasowego leczenia, bądź też w trakcie postępowania pojawiły się inne wymagające wyjaśnienia kwestie, winny zwrócić się do skarżącego, bądź bezpośrednio do ww. placówki o nadesłanie dokumentacji niezbędnej do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Tymczasem ani Wójt Gminy W., ani też organ odwoławczy, nie dokonały żadnych ustaleń w omawianym zakresie uznając, że na podstawie dokumentacji przedłożonej przez skarżącego nie można wydać pozytywnej decyzji.

Zdaniem Sądu dokonanie powyższych ustaleń i uzupełnienie materiału dowodowego o stosowne zaświadczenia Domu [...] w J., jest istotne również z tej przyczyny, że terapia, o której mowa w kontrolowanych decyzjach, rozpoczęła się jeszcze w trakcie obowiązywania decyzji Wójta Gminy W. z [...] sierpnia 2014 r., którą przyznano skarżącemu prawo schronienia w Domu [...] w J. na okres od 1 czerwca 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. Mając na uwadze powyższe uznać należało, że kontrolowane rzez Sąd decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Organy naruszyły bowiem obowiązek pełnego i wszechstronnego rozpoznania sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. naruszyło przy tym również przepis art. 107 § 3 K.p.a., nie odnosząc się do twierdzeń i zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji z [...] lutego 2015 r. Skarżący wyjaśnił w nim natomiast na czym polega prowadzona terapia, wskazał że nie uchyla się od podjęcia pracy, a wręcz przeciwnie, intensywnie jej poszukuje, jednak w okolicach N., bowiem to umożliwiłoby mu dalszy pobyt w ww. placówce. Organ odwoławczy nie uwzględnił również wyjaśnień skarżącego, że odbywa on nie tylko terapię indywidualną, ale również plan korekcyjny IPRO, który jest planem readaptacji, opracowanym z terapeutą i mającym doprowadzić do usamodzielnienia jednostki. Uczestniczy w warsztatach i szkoleniach przygotowujących do podjęcia pracy, będzie kończył kurs zawodowy, uczestniczy w Klubie Pracy funkcjonującym na ternie placówki. Powyższe uchybienie organu odwoławczego uniemożliwia Sądowi poznanie motywów rozstrzygnięcia - nie pozwala na ocenę zasadności zgłaszanych przez skarżącego zarzutów w tym zakresie, jak również na dokonanie oceny legalności decyzji. Organ odwoławczy nie uzasadnił także, dlaczego jako podstawę orzekania przyjął przepis art. 39 ust. 1 i 2 U.p.s., podczas gdy organ I instancji jako materialnoprawną podstawę decyzji wskazał inne przepisy ustawy o pomocy społecznej.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy ustalą w sposób niebudzący wątpliwości, czy terapia, którą skarżący odbywał od 15 października 2014 r., a zatem rozpoczęta jeszcze w okresie, w którym miał on przyznane prawo schronienia w Domu [...] w J. (por. decyzja Wójta Gminy W. z [...] sierpnia 2014 r.), była niezbędna dla leczenia uzależnienia oraz jego readaptacji społecznej, na czym terapia ta polega oraz do jakiej daty jest ona przewidziana (z załączonego do skargi zaświadczenia z 15 czerwca 2015 r. wystawionego przez Stowarzyszenie [...] wynika, że odbywana przez skarżącego terapia trwa zwykle około roku). Dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego o powyższe wyjaśnienia, organy rozważą zastosowanie, bądź nie, w niniejszej sprawie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3, art. 48 ust. 1 i 2, art. 97 ust. 1 U.p.s.