Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 835/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 38
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 131 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) sędzia del. WSA Andrzej Góraj Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 985/13 w sprawie ze skargi I. T. i K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2014 r. (sygn. akt III SA/Gd 985/13), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi I. T. i K. T., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

I. T. i K. T., wnioskiem z dnia [...] marca 2013 r., zwrócili się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o przyznanie zasiłku okresowego wskazując, że są osobami niepełnosprawnymi i wymagają opieki, zaś uzyskiwany przez nich dochód nie przekracza kryterium dochodowego i nie wystarcza na utrzymanie. W uzupełnieniu wniosku K. T. dodatkowo oświadczył, że nie został mu przyznany dodatek mieszkaniowy, a jego córka A. nie ma renty socjalnej (sprawa jest w toku w Sądzie Okręgowym w G.), ani też nie otrzymuje świadczeń pielęgnacyjnych.

Prezydent Miasta G., decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] - wydaną na podstawie art. 104 i 108 k.p.a. oraz art. 7 pkt 1, 5 i 6, art. 8 ust. 1, art. 9, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 38 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2, ust. 4 i 5, art. 98, art. 102 ust. 1, art. 104 ust. 1, art. 106 ust. 1, 3, 4 oraz art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2013 r., poz. 182) - przyznał wnioskodawcom zasiłek okresowy od dnia [...] marca 2013 r. do dnia [...] kwietnia 2013 r. w kwocie [...] zł miesięcznie uznając, że kwalifikują się oni do otrzymania pomocy społecznej w tej postaci, z uwagi na długotrwałą chorobę oraz uzyskiwanie dochodu w wysokości [...] zł, który nie przekracza kryterium dochodowego.

Organ zwrócił jednocześnie uwagę, iż w celu poprawy sytuacji finansowej swojej rodziny K. T. powinien niezwłocznie dopełnić formalności związanych z przyznaniem dodatku mieszkaniowego, tj. popisać złożony w tej sprawie wniosek, do czego był już dwukrotnie wzywany. Wskazywał również, że córka wnioskodawcy – A. posiada prawomocne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, obowiązujące do dnia [...] września 2016 r. K. T. może zatem ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a jego córka - zasiłku pielęgnacyjnego, niezależnie od złożonego od decyzji ZUS odwołania w sprawie renty socjalnej. Poprzednie świadczenia pielęgnacyjne były bowiem również wypłacane na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności.

K. T. i I. T., w złożonym na powyższą decyzję odwołaniu, zakwestionowali wysokość przyznanego im świadczenia uznając, iż powinno ono być wyższe o kwotę [...] zł i w konsekwencji wynosić równowartość gwarantowanego rodzinie prawem minimalnego kryterium dochodowego tj. [...] zł. Zaznaczyli przy tym, że uzyskiwane środki są niewystarczające. Po opłaceniu bowiem czynszu, który w marcu wyniósł [...] zł bardzo niewiele ich pozostaje na utrzymanie. Pomimo utraty renty socjalnej organ nie zwiększył zasiłku stałego dla I. T., dokonując jedynie zmiany wysokości zasiłku okresowego, podwyższając go o [...] zł. K. T. podkreślił, że dba o dobro swojej rodziny najlepiej jak potrafi. Zaznaczył, że złożony przez niego wniosek o dodatek mieszkaniowy został podpisany i przyjęty bez zastrzeżeń. Pomimo tego pomoc nie została mu przyznana. Wnioskodawcy stwierdzili, iż organ pomijał także ich rodzinę przy przyznawaniu pomocy w formie żywności, odmawiając przyznania zasiłku celowego. Odwołujący twierdził także, że jego córka A. nie dysponuje prawomocnym orzeczeniem o niepełnosprawności.

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując, że wnioskodawcy spełniali przesłanki do przyznania im przedmiotowego zasiłku, którego wysokość została ustalona na 50 % różnicy pomiędzy kryterium dochodowym rodziny a jej dochodem. W ocenie organu odwoławczego, takie rozstrzygnięcie było zgodne z przepisami prawa.

Kolegium podkreśliło, iż wydane w niniejszym przypadku orzeczenie zostało wydane w ramach tzw. uznania administracyjnego a jego podstawę - w zakresie ustalenia wysokości przyznanego zasiłku i okresu jego udzielania - stanowiły nie tylko potrzeby rodziny wnioskodawców, ale również możliwości finansowe organu pomocy społecznej. Z zestawienia zaś środków budżetowych MOPS w G. wynikało, że średnia wysokość zasiłku okresowego przyznawanego na rodzinę w okresie pierwszego kwartału 2013 r. wynosiła około [...] zł. Kolegium zaakcentowało przy tym, że niewątpliwie rodzina T. znajdowała się w trudnej sytuacji, ale należało również wziąć pod uwagę, że pomocy tej wymagały także inne rodziny, a zasoby finansowe ośrodka były ograniczone.

Organ odwoławczy zwrócił jednocześnie uwagę, iż na wysokość przyznanego świadczenia wpływała okoliczność, że rodzina odwołujących się korzystała z pomocy społecznej od wielu lat, w tym w sposób ciągły z zasiłków okresowych. Jej członkowie zaś samodzielnie nie podejmują wysiłków w celu poprawy własnej sytuacji bytowej m.in. nie uzupełniając braku wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

I. i K. T., w złożonej na ww. decyzję Kolegium skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku podnosili, że zasiłek okresowy został im przyznany w zbyt niskiej kwocie. Wskazywali również, iż Kolegium niezasadnie zarzucało im, że nie wykorzystują w pełni swoich możliwości w celu poprawienia własnej sytuacji, podczas gdy podejmowali oni wszelkie możliwe starania w tym zakresie. Zaprzeczyli przy tym, aby wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie został przez skarżącego podpisany, a orzeczenie o niepełnosprawności A. T. było prawomocne w sytuacji, gdy złożono od niego odwołanie. Zarzucili również organowi odwoławczemu błąd w ustaleniach dotyczących nieprzysługiwania M. T. świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji, gdy na wydaną w tym przedmiocie decyzję została złożona skarga do sądu. Skarżący zakwestionowali także, aby świadczenia w postaci zasiłku okresowego były im przyznawane od wielu lat w sposób ciągły.

W toku postępowania sądowego skarżący przedłożyli kserokopię wniosku z dnia [...] października 2012 r. K. T. o przyznanie dodatku mieszkaniowego, w celu wykazania, że nie był on obciążony brakami formalnymi. Dołączyli również zawiadomienie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2012 r. o pozostawieniu odwołania A. T. bez rozpoznania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Uchylając zaskarżoną decyzję – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że została ona wydana z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki stwierdził, że o ile dokonana przez Kolegium ocena w zakresie spełniania przez skarżących kryteriów, uprawniających ich do otrzymania zasiłku okresowego – na podstawie art. 38 ustawy o pomocy społecznej – była prawidłowa, to jednak organ odwoławczy, orzekając w ramach uznania administracyjnego, nie przeprowadził w sposób prawidłowy postępowania dowodowego, co rzutowało na wydaną przez niego decyzję w części dotyczącej wysokości oraz okresu na jaki zostało przyznane skarżącym ww. świadczenie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło bowiem, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, gdyż wziął pod uwagę potrzeby rodziny oraz możliwości budżetowe ośrodka. Uwzględniło także okoliczność ciągłego i wieloletniego korzystania przez rodzinę skarżących z pomocy społecznej, w tym z zasiłków okresowych oraz podzieliło stanowisko organu o braku starań o polepszenie sytuacji bytowej rodziny, powołując się m.in. na nie uzupełnienie braku wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Tymczasem, jak wywodził Sąd, organ I instancji dopiero na etapie postępowania odwoławczego wraz z pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. dołączył: pismo Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] marca 2013 r. (data wpływu do organu – [...] marca 2013 r.), kopię zaświadczenia z Urzędu Miasta G. z dnia [...] października 2011 r. i kopię pisma Urzędu Miasta G. z dnia [...] kwietnia 2013 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] kwietnia 2013 r. Pisma te nie stanowiły zatem podstawy ustaleń w sprawie. Prezydent Miast G., w dacie wydanie decyzji, mógł bowiem dysponować tylko zaświadczeniem z dnia [...] października 2011 r.

Kolegium – jak akcentował Sąd - do treści ww. dokumentów nie odniosło się, chociaż skarżący w odwołaniu kwestionowali stanowisko, że nie podejmowali działań mających na celu poprawę ich sytuacji finansowej, jak i okoliczności, które w tym zakresie zostały przywołane przez organ I instancji. Zaprzeczyli m. in. twierdzeniu organu I instancji o braku podpisu na wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, dołączając na etapie postępowania sądowego kopię wypełnionego i podpisanego wniosku z datą wpływu do organu – [...] października 2012 r.

W tej sytuacji – zdaniem Sądu – na organie odwoławczym ciążył obowiązek zweryfikowania przedmiotowej okoliczności, zwłaszcza wobec zaaprobowania, zajętego przez Prezydenta Miasta G. w tym zakresie, stanowiska choć z treści pisma organu z dnia [...] kwietnia 2013 r., wydanego przeszło pół roku przed wydaniem zaskarżonej decyzji, nie wynikało jakiego rodzaju brakami był obarczony ww. wniosek, a jedynie wskazano w nim, że wnioskodawca dwukrotnie bezskutecznie został wezwany do jego uzupełnienia.

Sąd Wojewódzki wytknął również organowi odwoławczemu, iż oparł on swoje ustalenia w zakresie braku starań podejmowanych przez strony co do polepszenia ich sytuacji bytowej na tym, iż M. T. nie podejmowała zatrudnienia i nie przysługiwało jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy decyzja ostateczna, wydana w tym przedmiocie przez Kolegium w dniu [..] kwietnia 2013 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 września 2013 r. (sygn. akt III SA/Gd 452/13), który to wyrok został organowi odwoławczemu doręczony przed wydaniem kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji. Ponadto, w ocenie Sądu, z uwagi na znaczy upływ czasu pomiędzy wydaniem decyzji z dnia 8 kwietnia 2013 r. a orzekaniem przez organ odwoławczy w niniejszej sprawie, poprzestanie tylko na fakcie wydania tego orzeczenia nie mogło być wystarczające.

Organ odwoławczy – zdaniem Sądu - nie odniósł się również do zakwestionowanego przez skarżących faktu legitymowania się przez ich córkę A. prawomocnym orzeczeniem o niepełnosprawności, rzutującym na możliwość uzyskania przez nią zasiłku pielęgnacyjnego, a świadczenia pielęgnacyjnego przez K. T., choć m.in. z przywołanego zaświadczenia Urzędu Miasta G. z dnia [...] października 2011 r. wynikało, że w dniu [...] października 2011 r. K. i A. złożyli wnioski o przyznanie ww. świadczenia. Z pism tych wynikało, że miały one być rozpatrzone po dostarczeniu orzeczenia o niepełnosprawności lub wyroku sądu, z uwagi na wygaśnięcie poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności z dniem [...] września 2011 r. Sąd zwrócił przy tym uwagę, iż w aktach znajdowało się wskazane powyżej pismo Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] marca 2013 r. dotyczące złożonego odwołania przez A. T.

Ponadto Sąd zasygnalizował, że Kolegium powołało się na okoliczność ciągłego i wieloletniego korzystania przez rodzinę T. z pomocy społecznej, przedstawiając wykaz odpowiednich spraw dopiero w odpowiedzi na skargę.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Wojewódzki ostatecznie uznał, że organ odwoławczy nie zbadał wszechstronnie okoliczności sprawy oraz ich nie rozważył. Prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy, zwłaszcza wobec podniesionych w odwołaniu zarzutów, wymagało zaś poczynienia ustaleń niebudzących wątpliwości. Tylko one bowiem mogły stanowić podstawę oceny działania organu w granicach uznania administracyjnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy okoliczności sprawy miały wpływ na wysokość przyznawanego świadczenia i okres jego przyznania.

Sąd Wojewódzki stwierdził, zatem że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niewykazanie w uzasadnieniu wyroku, że organ administracji naruszył przepisy postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący kasacyjnie wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor podnosił, że pomimo wytknięcia organowi odwoławczemu naruszeń szeregu przepisów procedury administracyjnej, Sąd I instancji – wbrew wynikającemu z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązkowi - nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenia – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – mogły uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie, niezrozumiałym było dlaczego - w ocenie Sądu I instancji – okoliczności, związane z uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, dodatku mieszkaniowego lub zasiłku pielęgnacyjnego miały wpływ na okres zasiłkowy. Wniosek o zasiłek okresowy został bowiem złożony w marcu 2013 r., natomiast kolejny wniosek w maju 2013 r. Poprzedni zasiłek okresowy rodzina otrzymywała zaś do końca lutego 2013 r. W świetle art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy mógł być przyznany zatem od marca 2013 r. Ww. świadczenie - na skutek wniosku z marca 2013 r. - nie mogło jednocześnie przysługiwać za maj 2013 r., w sytuacji gdy skarżący w tym miesiącu złożyli kolejny wniosek, o którym Kolegium rozstrzygnęło w decyzji w sprawie o nr. [...]. Sąd zaś nie wykazał, aby wyjaśnienie wyżej wymienionych okoliczności miało jakikolwiek wpływ na długość okresu zasiłkowego, który trwał od dnia [...] marca do dnia [...] kwietnia 2013 r.

Kolegium wskazało również, iż wyjaśnienie okoliczności wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie miało także wpływu na wysokość zasiłku okresowego, w sytuacji gdy został on przyznany w kwocie zbliżonej do minimalnej wysokości, przede wszystkim z uwagi na dysponowanie przez ośrodek pomocy społecznej ograniczonymi środkami, pozwalającymi na przyznanie jednej rodzinie kwoty zasiłku okresowego o średniej wysokości ok. [...] zł.

Kolegium podkreśliło, że w sytuacji, gdy skarżący korzystali w sposób ciągły z tej formy pomocy, oczywistym pozostawało, iż pula środków budżetowych przewidzianych średnio na jedną rodzinę wyczerpie się szybciej, niż gdyby korzystali oni rzadziej z tej formy pomocy. Okoliczności zaś, na których skupił się Sąd Wojewódzki, miały – zdaniem skarżącego kasacyjnie - znaczenie marginalne.

Wbrew twierdzeniom Sądu, jak wywodzono w skardze kasacyjnej, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynikało również, aby to brak starań o uzyskanie innych świadczeń socjalnych stanowił główną przyczynę ustalenia wysokości zasiłku okresowego. Okoliczności te miały bowiem jedynie uboczne, marginalne i uzupełniające znaczenie. Nawet bowiem, gdyby Kolegium nie wskazywało na te przyczyny, to i tak nie doszłoby do przyznania stronom zasiłku okresowego w innej wysokości lub na inny okres, z uwagi na możliwości finansowe MOPS-u i składanie przez strony kolejnych wniosków w tym przedmiocie.

Kolegium podkreśliło również, iż I. i K. T. złożyli wniosek o zasiłek okresowy w marcu 2013 r. Nastąpiła jednocześnie utrata dochodu w postaci poprzedniego zasiłku okresowego, który przysługiwał im do końca lutego 2013 r. W takim zaś przypadku do ustalenia dochodu rodziny przyjmuje się jej dochody z miesiąca złożenia wniosku - zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W marcu 2013 r. rodzina nie otrzymywała również świadczeń w postaci: dodatku mieszkaniowego, świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku pielęgnacyjnego na A. T. Sąd jednocześnie nie wykazał, aby w istocie rodzina T. otrzymała świadczenia w marcu 2013 r. co mogłoby rzutować na wysokość przyznanego im zasiłku okresowego.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie, Sąd Wojewódzki nie wykazał również, aby zaniechanie wyjaśnienia okoliczności uzupełnienia wniosku o dodatek mieszkaniowy wpłynęło na wysokość ww. świadczenia przyznawanego w oparciu o dochód rodziny uzyskany w marcu 2013 r., w sytuacji, gdy brak było podstaw aby przypuszczać, że wówczas został on wypłacony, a tylko w takim przypadku okoliczność ta mogłaby rzutować na ustalenie wysokości, mającego w sprawie znaczenie, dochodu przez rodzinę wnioskodawców.

Kolegium akcentowało też, iż Sąd Wojewódzki, w żadnej mierze nie odniósł się do możliwości finansowych Ośrodka i nie analizował prawidłowości rozstrzygnięcia Kolegium w tym aspekcie, mimo że okoliczność ta stanowiło podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Poza tym, żądanie uwzględnienia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nieprawomocnego wyroku z dnia 19 września 2013 r. (sygn. akt III SA/Gd 452/13), którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił istniejącą wówczas nadal w obrocie prawnym decyzję w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego M. T., nie było prawidłowe. Powyższy wyrok nie oznaczał bowiem, że w marcu 2013 r. M. T. świadczenie takie otrzymała, jak również, że zainteresowana świadczenie to otrzyma. Sąd Wojewódzki nie wykazał zaś, aby ustalenia organu w zakresie nieotrzymania przez nią ww. świadczenia w marcu 2013 r. były wadliwe, a w konsekwencji, aby kwestia rzekomego braku wyjaśnienia kwestii prawa do świadczenia pielęgnacyjnego miała wpływ na rozstrzygnięcie w zakresie wysokości zasiłku okresowego, przyznawanego w oparciu o dochód rodziny uzyskany w marcu 2013 r.

Skarżący kasacyjnie stwierdził ponadto, iż – wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego - zbędnym było dokonanie w kontrolowanym postępowaniu ustaleń w zakresie posiadania prawomocnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności A. T., w sytuacji, gdy okoliczność ta nie miała wpływu na wysokość zasiłku okresowego i okres, na jaki świadczenie to miało przysługiwać. Sąd Wojewódzki również nie uzasadnił, aby nieodniesienie się do tej okoliczności wpłynęło w jakikolwiek sposób na rozstrzygnięcie sprawy.

Zbędnym w związku z tym było – w ocenie Kolegium - dokładniejsze wyjaśnienie szeregu wskazywanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okoliczności, w sytuacji, gdy decydujące w niniejszym przypadku znaczenie miała wysokość dochodu osiągniętego przez rodzinę wnioskodawców w marcu 2013 r.

Skarżący kasacyjnie zaznaczył również, iż Sąd I instancji nie wyjaśnił, w jaki sposób okoliczność nie przytoczenia w zaskarżonej decyzji orzeczeń potwierdzających korzystanie przez wnioskodawców w sposób ciągły i wieloletni z pomocy społecznej, mógł rzutować na treść zaskarżonej decyzji.

I. T. i K. T. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosili o jej oddalenie, jako nieuzasadnionej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Zarzuty te oparte zostały na przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. ( art. 141 §4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.) a ich istotą było wskazanie, że uchylając zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] października 2013 r., Sąd Wojewódzki nie wykazał, iż stwierdzone w zaskarżonym wyroku naruszenia procesowe w istotny sposób rzutowały na wynik sprawy.

Należy w związku z tym wskazać, że przedmiotem dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] października 2013 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] marca 2013 r., na mocy której przyznano I. i K. T. zasiłek okresowy od dnia [...] marca 2013 r. do dnia [...] kwietnia 2013 r. w kwocie [...] zł miesięcznie uznając, że kwalifikują się oni do pomocy społecznej w tej postaci z uwagi na długotrwałą chorobę oraz uzyskiwanie dochodu w wysokości [...] zł, nie przekraczającego kryterium dochodowego.

Podstawę prawną przyznania ww. pomocy stanowił zatem w niniejszym przypadku art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zgodnie z którym, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego w rodzinie. Jego zaś wysokość ustalana jest w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy), z tym, że jego kwota nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (art. 38 ust. 3 pkt 2 ustawy). Ponadto kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 ustawy). Natomiast okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustalany jest przez ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5). Przyznanie ww. świadczenia skarżącym miało zatem charakter uznaniowy.

Kolegium, orzekając w niniejszej sprawie, tak jak organ I instancji, zobowiązane było w związku z tym wskazać: kryteria uzasadniające jego przyznanie, wysokość oraz okres, na który zostało ono udzielone.

Rolą Sądu I instancji, dokonującego kontroli wydanej na ww. podstawie decyzji, było zaś ustalenie, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a zatem również, czy prowadzone przez niego postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującym przepisami procedury administracyjnej, obligującymi w szczególności do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia wszystkich, istotnych dla sprawy okoliczności, a więc także należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego.

W niniejszym przypadku zastrzeżenia Sądu I instancji budziła rzetelność przeprowadzenia postępowania dowodowego. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję z naruszaniem art. 7, art. 77 § 1, 80 k.p.a. i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Powyższe – zdaniem Sądu - wynikało z faktu, że choć podstawę wydania zaskarżonej decyzji, stanowiły m. in., okoliczności niepodejmowania przez rodzinę T. działań mających na celu poprawę ich sytuacji finansowej (blokowanie uzyskania dodatku mieszkaniowego, nie podjęcie przez M. T., której nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zatrudnienia, nie uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez K. T. i zasiłku pielęgnacyjnego przez A. T., pomimo posiadania legitymacji do ubiegania się o te świadczenia) oraz fakt permanentnego korzystania przez nich z pomocy społecznej, to jednak organ odwoławczy nie wziął pod uwagę szeregu, podnoszonych w tym zakresie przez strony twierdzeń oraz przedstawiania przez nie dokumentów, a które Sąd Wojewódzki szczegółowo przytoczył w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Jak twierdził Sąd, organ odwoławczy nie odniósł się do - przedstawionego na etapie postępowania odwoławczego - pisma Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] marca 2013 r. (data wpływu do organu - 22 marca 2013 r.), kopi zaświadczenia z Urzędu Miasta G. z dnia [...] października 2011 r. i kopi pisma Urzędu Miasta G. z dnia [...] kwietnia 2013 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] kwietnia 2013 r., chociaż strony negowały stanowisko o niepodejmowaniu działań mających na celu poprawę ich sytuacji finansowej, w tym blokowania zakończenia postępowania o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Kolegium nie uwzględniło również faktu uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku decyzji, na mocy której odmówiono M. T.świadczenia pielęgnacyjnego (wyrok z dnia [...] września 2013 r.) oraz faktu zakwestionowania przez skarżących ustaleń, dotyczących posiadania przez ich córkę A. prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności, rzutującego na możliwość uzyskania dodatkowych świadczeń, a ponadto powołało się na okoliczność ciągłego i wieloletniego korzystania przez rodzinę T. z pomocy społecznej, w tym z zasiłków okresowych przedstawiając wykaz spraw w tym przedmiocie dopiero w odpowiedzi na skargę.

W związku z powyższym, należy wyjaśnić, że - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. - uchylenie przez wojewódzki sąd administracyjny zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przez organ przepisów postępowania może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy owo naruszenie ma charakter istotny, tj. może ono rzutować na wynik sprawy. Uchylając zaskarżoną decyzję na tej podstawie – stosowanie do art. 141 § 4 p.p.s.a. – Sąd Wojewódzki jest zatem zobligowany, aby oprócz zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, a także ewentualnych wytycznych dla organu co do dalszego postępowania, przytoczyć również podstawę prawną swego rozstrzygnięcia a zwłaszcza ją dokładnie wyjaśnić.

W analizowanej sprawie zatem, z uwagi na podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), Sąd Wojewódzki, jeśli dopatrywał się uchybień proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, w który została wydana zaskarżona decyzja, powinien - jak słusznie zauważył skarżący kasacyjnie – wyjaśnić w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przede wszystkim dlaczego, stwierdzone przez niego uchybienia miały charakter istotny. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministarcyjnym, naruszenie proceduralne ma wtedy charakter istotny, jeśli gdyby do tego uchybienia nie doszło, to wydane rozstrzygnięcie miało by najprawdopodobniej odmienną treść.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy wskazać zaś trzeba, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brakuje wyjaśnienia owych przyczyn, dla których Sąd Wojewódzki uznał, że zakwestionowana przez I. i K. T. decyzja naruszało przepisy postępowania w sposób istotny – w powyższym rozumieniu. Za niewystarczające w tym względzie należy bowiem uznać wyłącznie wymienienie przez Sąd I instancji, stwierdzonych – jego zdaniem – w kontrolowanym postępowaniu naruszeń i ogólnikowe stwierdzenie, że miały one istotny wpływ na wynik sprawy. Należało bowiem w takim przypadku rozważyć, czy w realiach tej sprawy, gdyby nie doszło do stwierdzonych przez Sąd uchybień to możliwe było w ogóle wydanie decyzji, która podwyższała by przyznane stronom świadczenie, mając także na uwadze sytuację finansową organu zasiłkowego i przeciętną wysokość przyznawanych przez niego świadczeń. Przy ponownym zatem rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki powinien dokonać ponownie kontroli zaskarżonej decyzji i dokładnie swoje stanowisko w tym zakresie uzasadnić. W szczególności, w przypadku stwierdzenia istotnych uchybień procesowych, wykazać ich wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.