Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2660/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73  ust. 1 i 3 w zw. z  art. 103
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 28, 29
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2019 r., nr [...] Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju stwierdził niedopuszczalność odwołania M. K. od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę [...], prawa własności nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzją z [...] sierpnia 2007 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę [...], prawa własności wyżej opisanej nieruchomości.

Wnioskiem z [...] stycznia 2009 r. M. K. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2007 r.

Minister Infrastruktury decyzją z [...] marca 2009 r., nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z [...] października 2009 r., nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z [...] sierpnia 2007 r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 15 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2125/09 uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z [...] października 2009 r. oraz decyzję z [...] marca 2009 r.

Decyzją z [...] maja 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, działając z urzędu, stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2007 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa z powodu braku ustalenia stanu prawnego działki nr [...] na [...] grudnia 1998 r.

Decyzją z [...] sierpnia 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2012 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2015 r., nr [...] działając na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. odmówił stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. W uzasadnieniu wskazano, m.in., że M. K. nie przysługuje przymiot strony, co oznacza, że nie przysługuje jej również prawo do wniesienia odwołania, dlatego też decyzję skierowano do niej "do wiadomości".

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M. K.

Rozpatrując odwołanie Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju wskazując na treść art. 134 kpa wyjaśnił , że niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę nie mającą legitymacji, w rozumieniu art. 28 kpa, do wniesienia tego środka zaskarżenia. Zgodnie z powyższym przepisem stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ wyjaśnił, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Interes prawny powinien być konkretny, indywidulany, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, dający się zaspokoić przez wydanie decyzji. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę. Minister zaznaczył, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację w której dany podmiot jest wprawdzie zainteresowany sposobem rozstrzygnięcia danej sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosowanych czynności przez organ administracyjny.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że stronami w postępowaniu toczącym się w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. są osoby, które 31 grudnia 1998 r. były właścicielami nieruchomości, właściwa jednostka samorządu terytorialnego bądź Skarb Państwa oraz osoby, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości. Natomiast uczestniczenie w postępowaniu również innego podmiotu nie skutkuje, że ma on z tej przyczyny przymiot strony w rozumieniu art. 73 ust. 1 ustawy w zw. z art. 28 kpa. Dodał, że samo doręczenie określonemu podmiotowi decyzji organu I instancji nie czyni z niego automatycznie strony tego postępowania.

Minister wskazał, że przedmiotowa nieruchomość 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności M. K. Z zaświadczenia Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 2007 r., nr Dz. Odp. [...] wynika, że dla działki nr [...]o pow. [...]ha położonej w gminie [...], obręb [...] nie ma założonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów. Natomiast M. K. nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego jej prawa rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości. Jest ona właścicielką działki nr [...], która graniczy z działką nr [...].

Odnosząc się do kwestii postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego działek nr [...] i nr [...] organ wskazał, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. ma obowiązek zbadać stan prawny i faktyczny nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Zaznaczył, że postępowanie rozgraniczeniowe nie ma wpływu na postępowanie prowadzone w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r., bowiem rozstrzygnięcie w tej sprawie zostanie wydane po dacie 31 grudnia 1998 r. i jako nie działające z mocą wsteczną, nie będzie miało wpływu na ustalenia co do stanu istniejącego 31 grudnia 1998 r.

Skargę na postanowienie Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z [...] września 2019 r. wniosła M. K.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 28 i 29 kpa poprzez przyjęcie, że nie spełniała przesłanek do uznania jej za stronę postępowania oraz art. 77 § 1 kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, pominięcie ustalenia, że będąc właścicielką działki nr [...] graniczącej z działką nr [...] miała interes prawny w złożeniu odwołania od decyzji.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi, wskazując m.in., że długoletni spór pomiędzy skarżącą i Gminą [...] dotyczy prawidłowości przebiegu granic, a Gmina nie ma tytułu prawnego do działki nr [...]. W ocenie M. K. toczący się spór o rozgraniczenie działek nr [...] i nr [...] "jest prawem skarżącej do ustalenia przebiegu granic, a tym samym prawem do dysponowania i zarządzania własnością działki [...] w pełnym zakresie". Skarżąca podniosła, że dopóki nie zostanie ustalona prawidłowa granica pomiędzy działkami, to będzie posiadała interes prawny w postępowaniach, które mogą w przyszłości kształtować w określony sposób jej sytuację prawną.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Wskazać należy, że postępowanie odwoławcze jest regulowanym przez prawo procesowe ciągiem czynności podejmowanych przez organ odwoławczy. Ciąg czynności procesowych tego postępowania można podzielić na trzy podstawowe stadia: postępowanie wstępne, postępowanie rozpoznawcze i stadium podjęcia decyzji.

W postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu (art. 134 kpa). Wynik tych czynności przesądza o bycie prawnym pozostałych stadiów postępowania odwoławczego, gdyż ustalenie, że odwołanie jest niedopuszczalne powoduje, iż czynności pozostałych stadiów nie mogą być przez organ odwoławczy podjęte. Niedopuszczalność odwołania może nastąpić z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych. Do przyczyn podmiotowych należy, m.in. złożenie odwołania przez podmiot nie mający legitymacji, w rozumieniu art. 28 kpa.

Interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania - musi istnieć obiektywnie i mieć odzwierciedlenie w przepisach prawa materialnego. Posiadanie interesu prawnego w konkretnym postępowaniu administracyjnym wymaga, aby interes ten był: osobisty, własny, indywidualny, konkretny, aktualny i dający się obiektywnie stwierdzić. Nie może zatem być uzasadniony zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi i niepewnymi, które wystąpią, lub mogą wystąpić w przyszłości.

Postępowanie administracyjne dotyczy więc interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby.

Statusu strony nie nabywa się przez wysłanie przez organ na adres danego podmiotu decyzji administracyjnej. Okoliczność, że danej osobie doręczono decyzję organu (tak jak w niniejszej sprawie decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej) nie przesądza automatycznie o nabyciu przymiotu strony postępowania administracyjnego.

Materialnoprawną podstawę decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. stanowił art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną. Zgodnie z tym przepisem nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Stroną postępowania prowadzonego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy jest dotychczasowy właściciel nieruchomości oraz Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego, a więc podmiot co do którego badane jest w tym postępowaniu spełnienie przesłanek do nabycia własności nieruchomości. Podmiot nie legitymujący się prawem własności do nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. nie jest stroną takiego postępowania (por. wyroki NSA z: 5 IV 2006 r., sygn. akt I OSK 671/05, 26 X 2011 r., sygn. akt I OSK 1865/11, wyrok WSA w Warszawie z 11 V 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1958/16).

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że 31 grudnia 1998 r. działka nr [...] nie stanowiła własności skarżącej. M. K. jest właścicielką sąsiedniej działki - nr [...]. Ponieważ skarżąca nie dysponowała prawem własności do działki nr [...] na datę 31 grudnia 1998 r. (ani nie dysponuje nim obecnie), to nie ma ona interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, a więc nie posiada legitymacji strony w rozumieniu art. 28 kpa w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Toczące się pomiędzy skarżącą a Gminą Baćkowice postępowanie rozgraniczeniowe, a także posiadanie tytułu prawnego do sąsiedniej działki nie kreują interesu prawnego do udziału w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy. Decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w żaden sposób nie wpływa na prawa skarżącej i nie nakłada na nią żadnych obowiązków.

Natomiast rozstrzygnięcie, które w przyszłości zostanie wydane w przedmiocie rozgraniczenia nie będzie miało żadnego wpływu na ustalenie stanu prawnego i faktycznego na datę 31 grudnia 1998 r.

Z przyczyn wyżej powołanych Minister nie naruszył przepisu art. 28 kpa w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy oraz art. 29 kpa uznając, że skarżąca nie ma przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. Skoro odwołanie zostało złożone przez osobę nie będącą stroną, to prawidłowo organ odwoławczy wydał postanowienie na podstawie art. 134 kpa, gdyż odwołanie złożone przez podmiot nie będący stroną postępowania jest niedopuszczalne. Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy nie naruszył art. 77 § 1 kpa. Organ ten dokonał prawidłowej oceny zebranych w sprawie dowodów w zakresie ustalenia, czy skarżącej przysługuje przymiot strony postępowania i trafnie wykazał, że nie jest ona legitymowana do udziału w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 3 ppsa w zw. z art. 120 ppsa.