Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1860/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3436/14 w sprawie ze skargi J. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3436/14 oddalił skargę J. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2014 r., nr [...]wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

J. R. działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A. R. wnioskiem z dnia [...] października 1999 r. wystąpiła do Prezydenta m.st. Warszawy o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Warszawie przy ul. [...], oznaczonego nr hip. [...].

Prezydent m.st. Warszawy decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., wydaną na podstawie art. 1 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz.U. z 2002 r., Nr 41, poz. 361 ze zm.), art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.), art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) oraz art. 104 kpa odmówił J. R. i A. R. uwzględnienia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego.

W piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. J. R., reprezentowana przez r.pr. Z. B., złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, za pośrednictwem Prezydenta m.st. Warszawy, odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik odwołującej wskazał, że J. R. w dniu [...] czerwca 2013 r. złożyła w urzędzie pocztowym wniosek o założenie skrzynki pocztowej i doręczanie wszelkiej korespondencji dotychczas przekazywanej do skrzynki oddawczej w nieruchomości przy ul. W. ., do tej skrytki pocztowej. Pomimo złożenia dyspozycji urząd pocztowy doręczył przesyłkę zawierającą decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2014 r. bezpośrednio na adres nieruchomości, pozostawiając awizo w skrzynce oddawczej.

Urząd pocztowy nie pozostawił natomiast w skrytce pocztowej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości, żadnej informacji o nadesłaniu przesyłki z Urzędu Miasta, co w ocenie J. R. było ewidentnym uchybieniem ze strony Urzędu Pocztowego. J. R. nie miała żadnej możliwości powzięcia informacji o pozostawionym w skrzynce oddawczej awizo, gdyż awizo zostało odebrane przez jej męża J. S., który zabrał awizo i nie poinformował wnioskodawczyni o złożeniu awiza przez pocztę w skrzynce oddawczej. W dacie złożenia awiza w skrzynce oddawczej nieruchomości J. R. nie mieszkała już na terenie nieruchomości - postępowanie rozwodowe między J. R. a jej mężem pozostawało w toku. W ocenie J. R. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest w pełni uzasadniony, ponieważ uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, z przyczyn całkowicie od niej niezależnych. Wniosek został złożony w terminie, ponieważ J. R. dowiedziała się o fakcie wydania decyzji administracyjnej w dniu [...] lipca 2014 r. w trakcie przeglądania akt postępowania administracyjnego.

Do wniosku o przywrócenie terminu zostało dołączone "Oświadczenie" z dnia [...] czerwca 2013 r., podpisane przez J. R., stwierdzające, że przyjmuje ona ofertę Poczty Polskiej S.A. na udostępnianie skrytki pocztowej o numerze [...], zgodnie z warunkami określonymi w Regulaminie udostępniania skrytek i przegródek pocztowych, otrzymanym przed przyjęciem niniejszej oferty, z którym J. R. zapoznała się i go akceptuje. Do wniosku o przywrócenie terminu został również dołączony odpis pozwu o rozwód z dnia [...] czerwca 2013 r., wniesionego przez J. S. przeciwko J. R.

Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie działając na podstawie art. 59 § 2 kpa odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazując - po omówieniu przepisów kpa dotyczących przywrócenia terminu oraz po przytoczeniu orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego tej problematyki - że J. R. była informowana o treści art. 41 § 1 kpa, zgodnie z którym strony postępowania oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadamiania organu o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego. W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Tymczasem jeszcze w dniu [...] grudnia 2013 r. J. R. skierowała do organu pismo, w którym nadal podawała adres do doręczeń - ul. W., [...] K.

Powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowienie to zostało zaskarżone w całości. Skarżąca J. R. zarzuciła naruszenie:

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w konsekwencji przyjęcie, że skarżąca zmieniła adres do doręczeń i dopuszczając się niedbalstwa nie poinformowała organu o założeniu skrzynki do doręczeń; skarżąca nie zmieniła adresu do doręczeń, a jedynie zmieniła sposób doręczeń w ramach umowy z Pocztą Polską;

- art. 41 § 1 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca uchybiła obowiązkowi poinformowania organu o zmianie adresu do doręczeń, podczas gdy skarżąca nie zmieniła adresu do doręczeń, a jedynie zmieniła w ramach umowy z Pocztą Polską sposób przekazywania przesyłek adresowanych na adres nieruchomości przy ul. W. w K., wobec czego powołany przepis nie znajduje zastosowania w sprawie;

- art. 58 § 1 i 2 kpa poprzez odmowę przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy z przyczyn od niej niezależnych, a równocześnie skarżąca spełniła wszystkie pozostałe przesłanki z art. 58 § 1 i 2 kpa warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Powołanym we wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę J. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2014 r., nr [...] wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że osoba zainteresowana może złożyć prośbę o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zainteresowany składając prośbę o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu powinien równocześnie dokonać czynności, dla której upłynął termin (art. 58 § 2 kpa). Na osobie zainteresowanej ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji więc pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Powołując się na orzecznictwo sądowe Sąd wskazał, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego jest m. in. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 października 2008 r., II SA/Łd 455/08; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 maja 2008r., I SA/Gd 1107/07).

Sąd I instancji wyjaśnił, że adresat pisma może obalić domniemanie doręczenia mu pisma w dniu odbioru pisma przez domownika, jeżeli udowodni, że mimo zastosowania takiej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej. Odnosząc powyższe stwierdzenia do okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie nie naruszyło prawa przyjmując w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] października 2014 r., że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie można uznać, aby uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Organ odwoławczy wskazał mianowicie, że skarżąca po założeniu skrytki pocztowej nadal podawała jako adres do doręczeń adres nieruchomości przy ul. W. w K. Skoro - jak twierdzi skarżąca - założyła ona skrytkę pocztową w związku z wyprowadzeniem się z nieruchomości z uwagi na konflikt z mężem, to powinna mieć świadomość, że podając organowi adres nieruchomości jako adres do doręczeń przyczyniła się do uchybienia terminu.

Sąd nie podzielił zarzutu skarżącej, że Poczta Polska S.A. powinna przekazywać do skrytki pocztowej całość korespondencji zaadresowanej na nieruchomość przy ul. W. w K. Zgodnie z § 4 ust. 1 Regulaminu udostępniania skrytek i przegródek pocztowych, stanowiącym załącznik nr 1 do Uchwały Nr 315/2011 Zarządu Poczty Polskiej S.A z dnia 20 grudnia 2011 r., przesyłki i przekazy pocztowe przeznaczone do odbioru za pośrednictwem skrytki lub przegródki pocztowej adresuje się w następujący sposób:

1) imię i nazwisko lub pełna nazwa adresata, bądź hasło (tylko dla przesyłek nierejestrowanych),

2) numer skrytki/przegródki pocztowej, stosując skróty: "skr. poczt. nr...", "przegr. poczt. nr....",

3) właściwy kod pocztowy i nazwa placówki pocztowej, w której udostępniana jest skrytka/przegródka pocztowa.

Zgodnie z § 4 ust. 4 ww. Regulaminu na pisemne żądanie adresata, złożone w placówce pocztowej właściwej dla dotychczasowego miejsca doręczania, przesyłki i przekazy pocztowe adresowane do miejsca zamieszkania lub siedziby adresata można doręczyć za pośrednictwem skrytki lub przegródki pocztowej:

1) bez pobierania opłaty za dosłanie - jeżeli skrytka lub przegródka pocztowa znajduje się w tej samej placówce pocztowej, która obsługuje w zakresie doręczania obszar pocztowy, na którym znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba adresata,

2) pobierając opłatę za dosłanie - jeżeli skrytka lub przegródka pocztowa znajduje się w innej placówce pocztowej, niż placówka, która obsługuje w zakresie doręczania obszar pocztowy, na którym znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba adresata (...).

Sąd zauważył, że skarżąca podpisując "Oświadczenie" z dnia [...] czerwca 2013 r. i przyjmując ofertę Poczty Polskiej S.A. na udostępnianie skrytki pocztowej o numerze [...] potwierdziła, że zapoznała się z tym Regulaminem i go akceptuje, jak również zgodziła się na to, że skrytka pocztowa będzie jej udostępniana zgodnie z warunkami określonymi w tym Regulaminie. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pełnomocnik skarżącej oświadczyła, że skarżąca nie dysponuje dokumentem potwierdzającym, że przesyłki adresowane na adres jej zamieszkania będą składane w skrytce pocztowej. Obowiązek takiego działania Poczty Polskiej nie został zapisany wprost w umowie, niemniej informacje o takim sposobie doręczania skarżąca miała uzyskać od pracownika Poczty Polskiej i wynikać to ma z praktyki operatora. Sąd uznał, że skoro skarżąca po zapoznaniu się z Regulaminem miała wiedzę na temat sposobu doręczania przesyłek do skrytki pocztowej i nie złożyła pisemnego żądania doręczania do skrytki pocztowej przesyłek i przekazów pocztowych adresowanych do miejsca zamieszkania (nieruchomości przy ul. W. w K.), polegając jedynie na ustnej informacji o istniejącej praktyce w tym zakresie, a ponadto nie zawiadomiła organu, aby ten kierował korespondencję na skrytkę pocztową skarżącej, to skarżąca ponosi winę za niedoręczanie do posiadanej skrytki pocztowej pism adresowanych na nieruchomość przy ul. W. w K., w tym za niedoręczenie za pośrednictwem skrytki pocztowej decyzji Nr [...] Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2014 r.

Niezależnie od powyższych argumentów Sąd zauważył, że treść odpisu pozwu o rozwód, złożonego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, co prawda potwierdza twierdzenie skarżącej o tym, że wzajemne relacje małżonków są bardzo złe i małżonkowie są ze sobą mocno skonfliktowani, ale równocześnie z treści tego pozwu wynika, że to skarżąca, a nie jej mąż, zamieszkuje w domu na nieruchomości przy ul. W. w K. W uzasadnieniu pozwu znalazło się mianowicie następujące stwierdzenie: "Jesienią 2010 r. w związku z wygranym dużym projektem i rozpoczęciem jego realizacji powód większość czasu zaczął spędzać w G. Wymagała tego od niego jego praca i nadzór nad projektem. Zbiegło się to z kolejnym kryzysem w małżeństwie, kiedy żona poprosiła go, aby wyprowadził się ze wspólnego domu w K. (...) Od dwóch lat strony nie mieszkają razem i prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe (...)". Skoro skarżąca zamieszkiwała i nadal zamieszkuje pod tym adresem (notabene adres ten został wskazany w skardze do sądu administracyjnego jako adres skarżącej), a przy tym nie zawiadomiła organu o nowym adresie do doręczeń oraz nie zażądała od operatora pocztowego, aby przesyłki i przekazy pocztowe adresowane do miejsca zamieszkania skarżące były doręczane za pośrednictwem skrytki pocztowej, to skarżąca nie może twierdzić, że bez swojej winy uchybiła terminowi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. R., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 384 § 1 i 2 kc poprzez niego niezastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że skarżąca po zapoznaniu się z regulaminem udostępniania skrytek pocztowych miała wiedzę na temat sposobu doręczania przesyłek do skrytki pocztowej i nie zawiadomiła organu aby kierował korespondencję do skrytki pocztowej - podczas gdy zgodnie z art. 384 § 1 kc ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w tym regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy, zaś skarżąca nie otrzymała przed podpisaniem umowy o udostępnienie skrzynki pocztowej regulaminu usługi, a jedynie została poinformowana ustnie o prawach i obowiązkach stron wynikających z zawarcia umowy o świadczenie usługi, w związku z czym regulamin udostępniania skrytek i przegródek pocztowych nie wiązał skarżącej, wiązała ją zaś przekazana ustnie informacja, że Poczta Polska będzie doręczać do skrytki pocztowej całą korespondencję na nazwisko skarżącej, bez wymogu wskazania numeru skrytki;

II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z przepisami wymienionymi w podpunktach a)-c), poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszeń przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów kpa, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 41 § 1 kpa, art. 58 § 1 i 2 kpa, w następujący sposób:

a) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez:

- nieprawidłową ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że skarżąca zmieniła adres do doręczeń i dopuszczając się niedbalstwa nie poinformowała o tym fakcie organu administracji, naruszając art. 41 § 1 kpa, w związku z czym zdaniem organu uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] nastąpiło z winy skarżącej, podczas gdy w rzeczywistości skarżąca nie zmieniła adresu do doręczeń, który pozostaje aktualny do dnia dzisiejszego, a zmianie uległ jedynie sposób dokonywania doręczeń korespondencji kierowanej do skarżącej - poprzez doręczanie korespondencji do założonej dla skarżącej w Urzędzie Pocztowym skrytki pocztowej nr [...], zamiast przekazywania jej do skrzynki oddawczej nieruchomości przy ul. W. w K.;

- pominięcie przez organ administracji okoliczności, że skarżąca nie zmieniła adresu do doręczeń, a zmieniła jedynie sposób doręczeń w ramach umowy z Pocztą Polską, co w konsekwencji spowodowało oparcie zaskarżonego postanowienia na błędnym ustaleniu, że skoro skarżąca nie poinformowała organu o zmianie adresu dla doręczeń, to stosownie do przepisów kpa ponosi winę w uchybieniu terminowi, a tym samym przywrócenie terminu nie jest możliwe;

- błędne, nie znajdujące poparcia w materiale dowodowym sprawy uznanie, że uchybienie terminowi nastąpiło z winy skarżącej; podczas gdy w treści wniosku z dnia [...] lipca 2014 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, z przyczyn od niej niezależnych, a jednocześnie skarżąca spełniła wszystkie pozostałe przesłanki z art. 58 § 1 i 2 kpa warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia odwołania;

- pominięcie okoliczności, że mąż skarżącej nie przekazał jej awizo i nie poinformował jej o próbie doręczenia przesyłki, a zatem nawet przy przyjęciu, że doręczenie przesyłki zawierającej decyzję administracyjną do skrzynki oddawczej zamiast do skrytki pocztowej było prawidłowe, skarżąca, mimo że posiadała dostęp również do skrzynki oddawczej, i tak nie miała możliwości odebrania tej przesyłki z powodu działania swojego męża, na które nie miała żadnego wpływu, co spełnia przesłankę braku winy skarżącej w uchybieniu terminu;

- niedokonanie żadnych ustaleń w przedmiocie tego, jak wyglądało zawarcie przez skarżącą umowy z Pocztą Polską o udostępnienie skrytki pocztowej, jakie były z tytułu tej umowy obowiązki Poczty Polskiej w zakresie doręczania korespondencji do skrytki pocztowej udostępnionej skarżącej i czy Urząd Pocztowy nieprawidłowo doręczył decyzję, jak również niezbadanie czy mąż skarżącej, nie przekazując jej zarówno samego awizo, jak też informacji o jego pozostawieniu w skrzynce oddawczej, przyczynił się do uchybienia terminu do wniesienia odwołania;

- pominięcie wynikającej z akt sprawy okoliczności, że skarżąca przez kilkanaście lat postępowania administracyjnego dotyczącego nieruchomości przy ul. P. w W., zawsze odbierała kierowaną do niej korespondencję i nigdy wcześniej nie uchybiła terminu do wniesienia pisma w tym postępowaniu;

b) art. 41 § 1 i 2 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca uchybiła obowiązkowi poinformowania organu o zmianie adresu do doręczeń, podczas gdy skarżąca nie zmieniła adresu do doręczeń, a jedynie zmieniła w ramach umowy z Pocztą Polską sposób przekazywania przesyłek adresowanych na jej nazwisko na adres nieruchomości przy ul. W. w K., przy czym Poczta Polska zgodnie z informacjami otrzymanymi przez skarżącą przed zawarciem umowy o udostępnienie skrytki, miała w ramach tej umowy doręczać do skrytki całą korespondencję adresowaną do tej nieruchomości na nazwisko J. R., niezależnie od podania bądź nie podania przez nadawcę numeru skrytki pocztowej, i w praktyce korespondencja i awizo na nazwisko skarżącej były faktycznie składane do skrytki pocztowej;

c) art. 58 § 1 i 2 kpa poprzez odmowę przywrócenie skarżącej terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2014 r. znak [...], podczas gdy w treści wniosku z dnia [...] lipca 2014 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy z przyczyn od niej niezależnych, a jednocześnie skarżąca spełniła wszystkie pozostałe przesłanki z art. 58 § 1 i 2 kpa warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia odwołania;

2) art. 133 § 1 ppsa poprzez:

a) nieuwzględnienie wynikających z akt sprawy następujących okoliczności, mających wpływ na wynik sprawy:

- okoliczności, że mąż skarżącej, który odebrał awizo, nie poinformował skarżącej o jego odebraniu i nie przekazał go skarżącej, na które to działanie skarżąca nie miała żadnego wpływu i wskutek którego nie miała możliwości dowiedzenia się o doręczeniu przesyłki;

- okoliczności, że przed zawarciem z Pocztą Polską umowy o udostępnienie skrytki pocztowej skarżąca została jedynie ustnie poinformowana o zasadach udostępniania skrytek oraz prawach i obowiązkach stron umowy o udostępnienie i zgodnie z tą informacją Poczta Polska w ramach zawartej umowy całą korespondencję adresowaną na nazwisko skarżącej na adres nieruchomości w K. miała doręczać do skrytki pocztowej, bez wymogu podawania w adresie numeru skrytki i w praktyce korespondencja i awizo na nazwisko skarżącej były kierowane przez Pocztę Polską do skrytki pocztowej;

- okoliczności, że skarżąca przez kilkanaście lat trwania postępowania administracyjnego dotyczącego nieruchomości przy ul. P. zawsze odbierała kierowaną do niej korespondencję i nigdy wcześniej nie uchybiła terminu do wniesienia pisma w tym postępowaniu, co dowodzi że dbała o swoje interesy w kwestii odbioru korespondencji urzędowej;

b) błędne, oderwane od materiału dowodowego sprawy i nieznajdujące poparcia w tym materiale ustalenie przez Sąd, że:

- skarżąca ponosi winę za niedoręczanie do posiadanej skrytki pocztowej pism adresowanych na nieruchomość przy ul. W. w K., w tym za niedoręczenie za pośrednictwem skrytki pocztowej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...];

- Poczta Polska nie miała obowiązku, na podstawie zawartej z J. R. umowy o udostępnienie skrytki pocztowej, przekazywać do skrytki pocztowej całości korespondencji zaadresowanej na nazwisko skarżącej pod numer nieruchomości przy ul. W.;

- skarżąca po zapoznaniu się z regulaminem miała wiedzę na temat sposobu doręczania do skrytki pocztowej przesyłek i przekazów pocztowych adresowanych do miejsca zamieszkania, nie zawiadomiła organu o nowym adresie do doręczeń oraz nie złożyła pisemnego żądania doręczania do skrytki pocztowej przesyłek i przekazów pocztowych adresowanych do miejsca zamieszkania; podczas gdy skarżąca nie zmieniła adresu do doręczeń, a zmieniła jedynie sposób przekazywania przez Pocztę Polską adresowanych do niej przesyłek, a ponadto przed zawarciem umowy o udostępnienie skrytki skarżącej nie został doręczony regulamin udostępniania skrytek pocztowych;

c) zaniechanie dokonania pełnej, wszechstronnej oceny prawidłowości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2014 r. nr [...] i zaniechanie dokładnego zbadania, czy ustalenia faktyczne SKO odpowiadają prawu

ewentualnie

- naruszenie art. 134 § 1 ppsa lub art. 133 § 1 ppsa w zw. z art. 134 § 1 ppsa w sposób opisany w podpunktach a)-c);

3) art. 134 § 1 ppsa w zw. z przepisami wymienionymi w pkt II ppkt 1 lit. a)-c) poprzez niewzięcie pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze oraz niedokonanie oceny zgodności zaskarżonej decyzji ze wszystkimi przepisami, które winny mieć w niniejszej sprawie zastosowanie - w szczególności nieuwzględnienie całkowitego pominięcia przez SKO okoliczności, że mąż skarżącej nie przekazał jej awizo, ani informacji o odebraniu awizo, na co skarżąca nie miała żadnego wpływu; nieuwzględnienie, że SKO nie dokonało żadnych ustaleń w przedmiocie tego, jak wyglądało zawarcie przez skarżącą umowy z Pocztą Polską o udostępnienie skrytki pocztowej, jakie były z tytułu tej umowy obowiązki Poczty Polskiej w zakresie doręczania korespondencji do skrytki pocztowej udostępnionej skarżącej i czy Urząd Pocztowy nieprawidłowo doręczył decyzję, jak również nie zbadało czy mąż skarżącej, nie przekazując jej zarówno samego awizo oraz informacji o jego pozostawieniu w skrzynce oddawczej, przyczynił się do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania,

2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej kasacyjnie opisał dotychczasowy stan sprawy, rozwijając wskazane zarzuty. Podkreślił, że celem zawarcia przez skarżącą umowy o udostępnienie skrytki pocztowej było zapewnienie doręczania przez Pocztę całej korespondencji na nazwisko skarżącej do skrytki pocztowej, o czym skarżąca poinformowała wprost pracownika Poczty przed podpisaniem umowy. W celu spełnienia tej dyspozycji skarżącej pracownik Poczty nakazał skarżącej wypełnienie i podpisanie wydrukowanego szablonu "oświadczenia", na treść którego skarżąca nie miała wpływu, jak również poinformował ją, że podanie w korespondencji nazwiska skarżącej i adresu zamieszkania takiego jak w nagłówku "oświadczenia" jest równoznaczne z dyspozycją doręczania korespondencji do skrytki pocztowej nieruchomości. Skarżąca nie miała zatem żadnej wiedzy o treści regulaminu, na który Wojewódzki Sąd Administracyjny powołuje się w uzasadnieniu wydanego wyroku i nie wiedziała, że pomiędzy treścią tego regulaminu, a treścią informacji uzyskanych od pracownika Poczty Polskiej istnieje jakaś rozbieżność. Podkreślił, że skarżąca nie zmieniła adresu do doręczeń i adres ten pozostaje aktualny do dnia dzisiejszego. Zmianie uległ jedynie sposób doręczania korespondencji kierowanej do skarżącej na wskazany przez nią, dotychczasowy adres. Wskazana zmiana polegała zatem na zastąpieniu przekazywania korespondencji ze skrzynki oddawczej nieruchomości do skrytki pocztowej w Urzędzie Pocztowym.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej kasacyjnie uchybienie terminowi ewidentnie nastąpiło z winy operatora pocztowego, który wbrew dyspozycji skarżącej doręczył decyzję do skrzynki oddawczej w nieruchomości zamiast, zgodnie umową, do prowadzonej dla skarżącej skrytki pocztowej nr [...]. Skarżąca, w treści wniosku o przywrócenie terminu z dnia [...] lipca 2014 r. uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, z przyczyn od niej niezależnych. W treści wniosku z dnia [...] lipca 2014 r., skarżąca wykazała, że dochowała należytej staranności celem zapewnienia prawidłowości doręczeń kierowanej do niej korespondencji.

Jednocześnie skarżąca nie miała żadnej możliwości powzięcia informacji o pozostawionym w skrzynce oddawczej awizo, gdyż awizo zostało odebrane przez jej męża J. S., który nie poinformował skarżącej o złożeniu awizo przez pocztę w skrzynce oddawczej (w toku pozostawała sprawa rozwodowa pomiędzy skonfliktowanymi małżonkami). Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie powołał się m.in. na wyrok z dnia 4 czerwca 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 1977/00, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, w zbliżonym stanie faktycznym: "Podniesienie przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, iż podpisy na zwrotnych potwierdzeniach odbioru tej decyzji są podpisami jej męża, który podpisał się jej imieniem i nazwiskiem, gdyż zainteresowana przebywała za granicą stanowi uprawdopodobnienie, iż z przyczyn od siebie niezależnych strona nie mogła dopełnić czynności procesowej w terminie (...)".

Zdaniem pełnomocnika skarżącej kasacyjnie nieprzekazanie adresatowi przez domownika odebranej korespondencji stanowi przesłankę do przywrócenia terminu, gdyż jest okolicznością niezawinioną przez adresata, na którą adresat nie ma żadnego wpływu. Skarżąca nie może ponosić odpowiedzialności za działania swego męża i działania te nie mogą wpływać na prawo skarżącej do wniesienia środka odwoławczego od decyzji administracyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie na prośbę zainteresowanego, jeżeli w sposób przekonywujący przytoczy okoliczności, które uprawdopodobniają brak winy w uchybieniu terminu (art. 58 § 1 kpa). Brak winy należy rozumieć jako dopełnienie przez stronę obowiązku dołożenia staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do art. 58 § 2 kpa prośbę należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Słusznie Sąd I instancji uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie miało podstawy do przyjęcia, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w przekroczeniu terminu. We wniosku z dnia [...] lipca 2014 r., skarżąca wskazała, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania było to, że decyzja organu I instancji nie została złożona w skrzynce pocztowej Nr [...], w sytuacji gdy J. R. w dniu [...] czerwca 2013 r. złożyła w urzędzie pocztowym wniosek o założenie skrzynki pocztowej i doręczanie wszelkiej korespondencji dotychczas przekazywanej do skrzynki oddawczej w nieruchomości przy ul. W. K., do tej skrzynki pocztowej, ponadto, że przesyłkę zawierającą decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2014 r. przekazano bezpośrednio na adres nieruchomości, pozostawiając awizo w skrzynce oddawczej, a J. R. nie miała żadnej możliwości powzięcia informacji o pozostawionym w skrzynce oddawczej awizo, gdyż awizo zostało odebrane przez jej męża J. S., który zabrał awizo i nie poinformował wnioskodawczyni o pozostawieniu awiza przez pocztę w skrzynce oddawczej.

W okolicznościach rozstrzyganej sprawy Sąd I instancji trafnie nie podzielił stanowiska skarżącej, przyjmując, że jej argumenty nie są wystarczające do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Powoływanie się przez skarżącą na to, że decyzja organu I instancji nie została złożona w skrzynce pocztowej Nr [...], Sąd I instancji prawidłowo uznał za bezzasadne przywołując zapisy Regulaminu udostępniania skrytek i przegródek pocztowych, stanowiącego załącznik nr 1 do Uchwały Nr 315/2011 Zarządu Poczty Polskiej S.A z dnia 20 grudnia 2011 r. Zgodnie z § 4 ust. 4 ww. Regulaminu jedynie na pisemne żądanie adresata, złożone w placówce pocztowej właściwej dla dotychczasowego miejsca doręczania, przesyłki i przekazy pocztowe adresowane do miejsca zamieszkania lub siedziby adresata można doręczyć za pośrednictwem skrytki lub przegródki pocztowej. Skarżąca pisemnego żądania, aby korespondencję kierowaną na dotychczasowy adres ul. W. K. składać w skrzynce pocztowej Nr [...] nie złożyła. Okoliczności tej zresztą skarżąca nie kwestionuje wskazując jedynie, że została błędnie pouczona przez pracownika Poczty Polskiej S.A. W tym miejscu podkreślić należy, że skarżąca podpisała "Oświadczenie" w dnia [...] czerwca 2013 r. i przyjęła ofertę Poczty Polskiej S.A. na udostępnianie skrytki pocztowej o numerze [...] potwierdziła, że zapoznała się z tym Regulaminem i go akceptuje, jak również zgodziła się na to, że skrytka pocztowa będzie jej udostępniana zgodnie z warunkami określonymi w tym Regulaminie. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 384 § 1 i 2 kc wskazujący, że skarżąca nie zapoznała się z treścią regulaminu, przeczy temu bowiem podpisane w dniu [...] czerwca 2013 r. "Oświadczenie". Powoływanie się na ustne ustalenia z pracownikiem Poczty Polskiej S.A. odmienne od zapisów Regulaminu, który to skarżąca zaakceptowała nie są potwierdzone żadnym środkiem dowodowym.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 41 § 1 i 2 kpa, podkreślić należy stosownie do wskazanego przepisu strony, ich przedstawiciele i pełnomocnicy są obowiązani do zawiadamiania organu o każdej zmianie swego adresu, która zaszła w toku postępowania. Przepis art. 41 kpa realizuje podstawowy cel postępowania bowiem stanowi gwarancję ochrony interesów strony postępowania. Organ administracji publicznej nie jest obowiązany badać z urzędu, czy adres mu znany jest adresem aktualnym. Przepis art. 41 § 1 kpa ustanawia bowiem domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik zaniedbali obowiązek zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie o zmianie adresu w toku postępowania.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że biorąc pod uwagę wskazany organowi przez skarżącą adres - doręczenie przesyłki było prawidłowe, tym bardziej, że już po założeniu skrytki pocztowej skarżąca kierowała korespondencję do organu administracji, gdzie wskazywała adres ul. W. K. (pismo z dnia [...] grudnia 2013 r.).

Twierdzenia zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania są niewiarygodne również, w tej części w której skarżąca wskazuje, że nie miała żadnej możliwości powzięcia informacji o pozostawionym w skrzynce oddawczej awizo, gdyż awizo zostało odebrane przez jej męża J. S., który zabrał awizo i nie poinformował wnioskodawczyni o złożeniu awiza przez pocztę w skrzynce oddawczej, w sytuacji gdy skarżąca nie mieszkała już pod wskazanym adresem. Słusznie Sąd I instancji przywołał fragment załączonego do wniosku o przywrócenie terminu pozwu rozwodowego, z którego treści wynika, że to właśnie mąż skarżącej od 2010 r. nie mieszka pod adresem ul. W. K.: "(...) Jesienią 2010 r. w związku z wygranym dużym projektem i rozpoczęciem jego realizacji powód większość czasu zaczął spędzać w G. Wymagała tego od niego jego praca i nadzór nad projektem. Zbiegło się to z kolejnym kryzysem w małżeństwie, kiedy żona poprosiła go, aby wyprowadził się ze wspólnego domu w K. (...) Od dwóch lat strony nie mieszkają razem i prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe (...)".

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 8, 77 § 1, art. 80 kpa, które sprowadzają się do tego, że Sąd I instancji wadliwe oddalił skargę, mimo że organ niewłaściwie ustalił stan faktyczny sprawy, nie są trafne. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i w świetle tego materiału dowodowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie miało wystarczające podstawy do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem, aby Sąd I instancji mógł zastosować ten przepis ustawa wymaga stwierdzenia, że organ administracji dopuścił się "innego naruszenia przepisów postępowania" i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie, wobec czego Sąd I instancji oddalił skargę.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. wyjaśnić należy, że z przyjętej na jego gruncie regulacji wynika, iż sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, iż sąd ten orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, uwzględniając przy tym, jak to wynika z art. 106 § 4 p.p.s.a. powszechnie znane fakty, a także dowody uzupełniające z dokumentów - art. 106 § 3 p.p.s.a. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną, a obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy, rozumiany jako oparcie rozstrzygnięcia na istotnych w sprawie faktach udokumentowanych w aktach i stanowiących przedmiot analizy sądu administracyjnego, oznacza orzekanie na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy oraz zakazu wykraczania poza ten materiał (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I FSK 470/08, wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 806/10).

W związku z powyższym stwierdzić należy, że z naruszeniem obowiązku określonego w art. 133 § 1 p.p.s.a. będziemy mieli do czynienia wówczas, gdy kontrola legalności zaskarżonego aktu administracyjnego doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym (por. wyrok NSA z 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09).

Natomiast z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wobec tak wyrażonej na gruncie przywołanego przepisu zasady oficjalności, w orzecznictwie sądowadministracyjnym przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może być uznany za usprawiedliwiony wówczas, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienie na tyle istotne i oczywiste zarazem, że bez względu na treść zarzutów stawianych w skardze, powinny być one dostrzeżone i uwzględnione przez sąd administracyjny (por. wyrok NSA z 28 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2395/10).

W tym stanie rzeczy dokonując oceny zasadności wskazanych wyżej zarzutów skargi kasacyjnej przy uwzględnieniu przedstawionych argumentów brak jest podstaw, aby przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała którakolwiek z wymienionych powyżej sytuacji, która mogłaby zostać zakwalifikowana, jako naruszenie wskazanych wyżej przepisów p.p.s.a.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.