Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 593/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Józef Maleszewski (spr.) WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2021 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ II instancji) w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12.03.2020 r., sygn. akt IV SA/Po 1063/19, którym uchylono w całości decyzję SKO z dnia [...].09.2019 r., nr [...], po ponownym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym odwołania R. W. od decyzji Prezydenta Miasta P. (dalej: Prezydent, organ I instancji) z dnia [...].01.2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.), art. 2, art. 4, art. 5, art. 18 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm., dalej: ustawa), art. 1, art. 6, art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 924),

1. uchylił zaskarżoną decyzję w całości,

2. uchylił w całości decyzję Prezydenta z dnia [...].10.2017 r., nr PCŚ- [...] przyznającą świadczenie wychowawcze na rzecz A. W. i W. W.,

3. przyznał R. W. świadczenie wychowawcze na rzecz W. W. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...].10.2017 r. do [...].03.2018 r. oraz odmawił przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz W. W. na okres od [...].04.2018 r. do [...].09.2018 r.,

4. odmawia przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz A. W. na okres od [...].10.2017 r. do [...].09.2018 r.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że wnioskiem z dnia [...].08.2017 r. R. W. zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres [...] na rzecz kolejnych dzieci, tj. na rzecz A. W., ur. [...].10.2007 r. oraz na rzecz W. W. ur. [...].10.2008 r. W skład rodziny wnioskodawca, oprócz siebie, zaliczył: L. W. (żonę), S. W. (syna) ur. [...].01.1999 r., U. W. (córkę) ur. [...].03.2000 r. oraz dwie ww. córki, tj. A. W. i W. W..

Po rozpatrzeniu wniosku Prezydent wydał decyzję z dnia [...].10.2017 r., nr [...], którą przyznał świadczenie wychowawcze na rzecz A. W. na okres od [...].10.2017 r. do [...].03.2018 r. oraz na rzecz W. W. na okres od [...].10.2017 r. do [...].09.2018 r. oraz, którą odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz A. W. na okres od [...].04.2018 r. do [...].09.2018 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że córka U. W. w dniu [...].03.2018 r. kończy 18 rok życia. Od ww. okresu to A. W. staje się pierwszym dzieckiem w rodzinie. Uzyskanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Przesłanka dochodowa w przedmiotowej sprawie nie została spełniona.

Postanowieniem z dnia [...].01.2019 r., nr [...] Prezydent, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...].10.2017 r., nr [...] W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że córka wnioskodawcy A. W. (ujęta we wniosku o świadczenie wychowawcze) uczęszcza do szkoły podstawowej w J. i tam od poniedziałku do piątku przebywa pod opieką babci. O fakcie tym wnioskodawca nie poinformował organu I instancji, wobec czego zaistniała podstawa do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Następnie Prezydent wydał decyzję z dnia [...].01.2019 r., nr [...], którą uchylił decyzję z dnia [...].10.2017 r., nr [...] i którą przyznał świadczenie wychowawcze w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...].10.2017 r. do [...].03.2018 r. na rzecz W. W. i którą odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz A. W. na okres od [...].10.2017 r. do [...].09.2018 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ I instancji wskazał na otrzymaną w dniu [...].09.2018 r. informację, że córka A. W. (której matką jest L. G.) uczęszcza do szkoły w J. i przebywa w tym mieście od poniedziałku do piątku pod opieką babci. W oświadczeniu z dnia [...].10.2018 r. (złożonym na wezwanie organu I instancji) R. W. wyjaśnił, że pozostaje w związku małżeńskim z L. W. oraz w związku nieformalnym z L. G., z którego pochodzi córka A. . Prezydent, po przytoczeniu definicji pojęcia "rodzina" wynikającej z art. 2 pkt 16 ustawy, uznał, że nie może zaliczyć A. W. w skład rodziny wnioskodawcy. Centrum życiowe córki znajduje się bowiem w J. przy matce. Jednocześnie w związku z faktem, że w dniu [...].03.2018 r. córka U. W. ukończyła 18 rok życia, w myśl przepisów ww. ustawy pierwszym dzieckiem w rodzinie stała się córka W. W.. Z opisanych względów organ I instancji, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję z dnia [...].10.2017 r. i odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz A. W. oraz przyznał świadczenie na rzecz W. W. na okres od [...].10.2017 r. do [...].03.2018 r.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Pan R. W. podnosząc, że przyznane świadczenia przekazywał matkom swoich dzieci w całości. Poinformował, że "udzielił wywiadu środowiskowego" pracownikowi MOPR w listopadzie 2018 r. odpowiadając na wszystkie pytania. Wyjaśnił wówczas, że córka A. W. uczęszcza do szkoły w J. i czasami przebywa pod opieką babci, gdy jej matka pracuje w P. jako pielęgniarka (system zmianowy). Odwołujący jako miejsce stałego pobytu wskazał: P. (żona, troje dzieci, pobyt od poniedziałku do piątku), J. (partnerka, dziecko, od piątku do niedzieli), O. W. (owdowiała matka, sobota, niedziela). Zarzucił, że PCS chce uczynić jego córkę A. "dzieckiem nielegalnym", a jego pozbawić świadczeń na córkę W. .

SKO decyzją z dnia [...].09.2019 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz W. W. i orzekając w tym zakresie co do istoty sprawy przyznało świadczenie wychowawcze na rzecz W. W. na okres od [...].10.2017 r. do [...].03.2018 r. oraz odmówiło przyznania tego świadczenia na rzecz W. W. na okres od [...].04.2018 r. do [...].09.2018 r. W uzasadnieniu wydanej decyzji podzieliło argumenty organu I instancji co do przyczyn wznowienia postępowania. Przychyliło się do stanowiska organu I instancji co do tego, że córka odwołującego A. W. z racji tego, że mieszka z matką i babcią w J., nie może - w świetle przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - zostać zaliczona do rodziny R. W.. Prezydent, przyznając świadczenie wychowawcze na rzecz W. W. (która stała się pierwszym dzieckiem w rodzinie Wnioskodawcy), przyznał świadczenie wychowawcze na okres od [...].10.2017 r. do [...].03.2018 r., nie wypowiedział się co do pozostałych miesięcy okresu świadczeniowego trwającego przecież od [...].10.2017 r. do [...].09.2018 r. Skutkowało to niezałatwieniem wniosku w pełnym zakresie. Dlatego SKOo uchyliło zaskarżoną decyzję w części i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy.

Na wskazaną decyzję R. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 12.03.2020 r., sygn. akt IV SA/Po 1063/19 uchylił zaskarżoną decyzję w całości. Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu z przyczyn formalnych oraz wyjaśnił, że SKO, uchylając decyzję Prezydenta Miasta P. w części, zobligowane było do wypowiedzenia się w osnowie decyzji także co do pozostałych części decyzji organu I instancji. Zaniechanie rozstrzygnięcia w tym zakresie nie może być usprawiedliwione treścią uzasadnienia. Jednocześnie WSA w Poznaniu przyznał, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że w sprawie wystąpiła przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 145 § lpkt 5 k.p.a. Uchylenie przez WSA w Poznaniu decyzji SKO z dnia [...].09.2019 r. skutkuje powrotem do tego etapu postępowania, w którym rozpatrzeniu podlega odwołanie R. W. od decyzji Prezydenta z dnia [...].01.2019 r.

SKO po przeanalizowaniu sprawy stwierdziło, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). W myśl art. 149 § 1 k.p.a., wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Natomiast przepis art. 149 § 2 k.p.a. stanowi, że postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Organem właściwym w sprawie wznowienia jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 150 k.p.a.). Jak wynika z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., organ ten po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia, wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie m.in. art. 145 § 1 i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Powołany jako podstawa prawna wznowienia postępowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, musiały one istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w omawianym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 768/11, LEX nr 1252179).

Zdaniem SKO prawidłowo ocenił organ I instancji, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okolicznością, na którą wskazał organ I instancji jest otrzymana w dniu [...].09.2018 r. informacja, że córka A. W. uczęszcza do szkoły podstawowej i zamieszkuje w J.. W związku z tym nie może zostać zaliczona do rodziny wnioskodawcy. Pan R. W. nie był również uprawniony do pobierania świadczenia wychowawczego na córkę A. .

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm.), która została znowelizowana ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. z 2019 r., poz. 924). W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej, w sprawach o świadczenie wychowawcze za okres do 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w dotychczasowym brzmieniu, z wyłączeniem art. 20 ust. 3 i 4 tej ustawy, który stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.

Jak stanowił art. 4 ust. 2 ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30.06.2019 r., świadczenie wychowawcze przysługiwało matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ww. ustawy). Do dnia 30.06.2019 r. obowiązywał art. 2 pkt 16 ww. ustawy stanowiący, że rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972 oraz z 2017 r. poz. 1428); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Z przytoczonej definicji ustawowej wynikało, że rodzinę tworzyli rodzice i zamieszkujące razem z nimi dzieci pozostające na ich utrzymaniu. Jeżeli więc dziecko nie mieszkało z rodzicem, nie było przez niego utrzymywane, to w świetle przywołanej definicji, nie przynależało do jego rodziny. W sytuacji, gdy rodzice byli rozwiedzeni, żyjący w separacji lub w rozłączeniu, dziecko mogło być członkiem rodzin obojga rodziców pod warunkiem sprawowania opieki naprzemiennej. Dla ustalenia, czy dziecko wchodziło w skład rodziny tego rodzica, który ubiegał się o świadczenie wychowawcze istotne było dokonanie wykładni sformułowania "zamieszkujące wspólnie", zawartego w legalnej definicji rodziny z art. 2 pkt 16 ustawy. Sformułowanie "zamieszkujące wspólnie" należy rozumieć jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica, który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspokaja jego potrzeby życiowe.

R. W. wnioskiem z dnia [...].08.2017 r. zwrócił się o świadczenie wychowawcze m.in. na rzecz A. W. ur. [...].10.2007 r., której matką jest L. G.. C. A. ujął również w składzie rodziny. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że A. W. nie zamieszkuje z wnioskodawcą. Podczas rozmowy z R. W. w dniu [...].11.2018 r. pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. potwierdził informację uzyskaną przez organ I instancji w dniu [...].09.2018 r., że A. W. mieszka w J. i tam uczęszcza do szkoły podstawowej. Ustalono również, że matka A. W. - L. G. pracuje w P., do pracy dojeżdża z J.. Pod nieobecność matki opiekę na A. W. sprawuje babcia. W świetle przytoczonej definicji pojęcia "rodzina" uznać należy, że córka A. W. nie wchodzi w skład rodziny R. W.. Dziecko zamieszkuje w J. i tworzy rodzinę ze swoją matką L. G.. Natomiast wnioskodawca tworzy rodzinę z żoną i trojgiem dzieci pochodzących ze związku małżeńskiego. Nie jest możliwe, aby wnioskodawca tworzył rodzinę równocześnie z żoną oraz z partnerką. Zaliczenie dziecka do odrębnych rodzin obojga rodziców może nastąpić tylko wówczas, gdy jest ono pod opieką naprzemienną obojga rodziców zgodnie z orzeczeniem sądu. Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie występuje. Podkreślić należy, że R. W. nie kwestionuje faktu zamieszkiwania córki A. W. w J.. Wskazuje jedynie, że dba o wszystkie swoje dzieci, a środki otrzymane w formie świadczenia wychowawczego przekazywał matkom tych dzieci. Wskazał również, że przebywa w J. z partnerką i córką w piątek, sobotę i niedzielę. W ocenie SKO przebywanie z dzieckiem jedynie w niektóre dni tygodnia nie uprawnia do sformułowania wniosku, że R. W. zamieszkuje wspólnie z tym dzieckiem oraz, że tworzy z nim rodzinę w rozumieniu art. 2 pkt 16 ww. ustawy.

Wobec powyższego uznać należy, że prawidłowo postąpił organ I instancji uchylając, po wznowieniu postępowania, decyzję z dnia [...].10.2017 r. i odmawiając przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko A. W.. Prawidłowo również rozstrzygnął organ I instancji przyznając świadczenie wychowawcze na rzecz W. W. jedynie do [...].03.2018 r. Starsza córka Wnioskodawcy U. W. z dniem [...].03.2018 r. ukończyła 18 rok życia. W tej sytuacji oraz wobec niezaliczenia do składu rodziny A. W., to W. W. stała się pierwszym dzieckiem w rodzinie. Przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko było uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. R. W. nie zwracał się o świadczenie na pierwsze dziecko, brak więc było podstaw do weryfikacji dochodu rodziny. Przyznając świadczenie wychowawcze na rzecz W. W. na okres od [...].10.2017 r. do [...].03.2018 r. Prezydent nie wypowiedział się co do pozostałych miesięcy okresu świadczeniowego trwającego przecież od [...].10.2017 r. do [...].09.2018 r. Skutkowało to niezałatwieniem wniosku w pełnym zakresie. W tym stanie sprawy SKO działając, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję w całości i - mając na względzie, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania - uchylić w całości decyzję z dnia [...].10.2017 r., nr [...] przyznającą świadczenie wychowawcze na rzecz A. W. i W. W. oraz orzekając o istocie sprawy: przyznać R. W. świadczenie wychowawcze na rzecz W. W. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...].10.2017 r. do [...].03.2018 r. oraz odmówić przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz W. W. na okres od [...].04.2018 r. do [...].09.2018 r., a także odmówić przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz A. W. na okres od [...].10.2017 r. do [...].09.2018 r.

Skargę na opisaną decyzję Kolegium z [...] kwietnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł R. W., który wskazał m.in., że w pierwszym wniosku w 2016 r. o świadczenie 500+ wyszczególnił całą swoją rodzinę: żonę, partnerkę, czwórkę dzieci. PCŚ kazało mu wykreślić partnerkę i świadczenie przyznało na każde uprawnione dziecko, w tym A. , która nosi jego nazwisko. Zdaniem skarżącego nie zaszły zatem w październiku 2018 r. żadne nowe fakty, o których by PCŚ nie wiedział wcześniej w kwietniu 2016 r., kiedy wydawał swoją słuszną pierwotną decyzję – co podnoszą teraz niesłusznie po latach PCŚ i SKO. Skarżący podkreślił, że mieszka, przebywa i ma kontakt ze wszystkimi swoimi dziećmi, bo jest odpowiedzialny za ich życie i wychowanie. Zaznaczył, że nie wskazuje żadnego miejsca stałego pobytu, gdyż od [...] lat przebywa w trzech miejscach: w P. zwykle od poniedziałku do piątku (żona, troje dzieci, praca zawodowa, gospodarstwo domowe), w J. od piątku do niedzieli (partnerka, dziecko, gospodarstwo domowe), a w O. W. w sobotę, niedzielę (owdowiała blisko [...] lat temu matka, gospodarstwo domowe). Zdaniem skarżącego odmowa traktowania A. jako jego dziecka, jego związku z partnerką jako rodziny, a ich wspólnego przebywania jako tworzenia domu rodzinnego, jest bardzo krzywdząca i bolesna. Skarżący wskazał, że budowaniu tego złożonego związku rodzinnego poświęca życie i siły.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną zgodnie z przedstawionymi wyżej zasadami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw.

Kluczowe znaczenie w badanej sprawie ma fakt, że sprawa ta była już przedmiotem rozpoznania Sądu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 12 marca 2020 r. sygn. IV SA/Po 1063/19 uchylił decyzję Kolegium z [...] września 2019 r. nr [...] i z konkretnymi wskazaniami przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.

Stosownie do treści przepisu art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że - przepisy prawa - uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (zob. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku.

W niniejszej sprawie nie nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego która czyniłaby nieaktualnymi poglądy prawne wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 marca 2020 r. sygn. IV SA/Po 1063/19.

Podkreślić należy ponadto, że Sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia winien ograniczyć się - wyłącznie - do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego II FSK 1057/11 z dnia 20 października 2011 r.; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe, Sąd, odnosząc się do argumentacji skargi, wskazuje, że jej argumentacja w zasadniczej mierze stanowi powtórzenie poprzedniej skargi (rozpoznanej pod sygnaturą IV SA/Po 1063/19), stąd kwestie w niej poruszane zostały już prawomocnie przesądzone. Sąd pozostaje zatem związany oceną prawną, co do tego że w sprawie wystąpiła przesłanka wznowieniowa oraz definicją wspólnego zamieszkiwania i oceną materiału dowodowego zebranego w sprawie, przedstawioną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 marca 2020 r. sygn. IV SA/Po 1063/19.

Przypomnieć tu należy, że w powyższym wyroku Sąd stwierdził, iż organy obu instancji prawidłowo uznały, iż w sprawie wystąpiła przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Z samego bowiem faktu ujęcia przez skarżącego w pierwszym ze złożonych wniosków dotyczących "świadczenia 500+" (z 2016 r.) w wykazie członków jego rodziny także partnerki, L. G., nie wynikało żadną miarą, że jego córka A. W. nie zamieszkuje z nim wspólnie, w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., lecz że pozostaje pod opieką matki i babci w J.. Nie wynikało to również z innych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. A to właśnie ta okoliczność – wspólnego (nie)zamieszkiwania wnioskodawcy z córką A. – miała istotne znaczenie w tej sprawie i, jak wynika z jej akt administracyjnych, nie była znana organowi I instancji przy wydawaniu pierwotnej decyzji przyznającej wnioskowane świadczenia.

Dalej Sąd zauważył, że w sprawach dotyczących rozpatrywanego tu "świadczenia 500+" istotne znaczenie ma definicja tego pojęcia zawarta w "dedykowanym" temu świadczeniu przepisie art. 2 pkt 16 ustawy (który obowiązywał w odniesieniu do świadczeń przyznawanych za okresy do [...] czerwca 2019 r.). W myśl tego przepisu, ilekroć w ustawie mowa o rodzinie – oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Na gruncie cytowanej definicji "rodziny" kluczowego znaczenia nie mają więzi emocjonalne utrzymywane pomiędzy rodzicem a dzieckiem, lecz sam fakt "wspólnego zamieszkiwania". Użyte w cytowanym art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. sformułowanie "zamieszkujące wspólnie" należy bowiem rozumieć jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica, który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspokaja jego potrzeby życiowe (zob. wyrok WSA z 23.01.2020 r., IV SA/Po 893/19, CBOSA);

Następnie Sad zauważył, że sytuacja rodzinna skarżącego rzeczywiście jest złożona. W ocenie Sądu, Skarżący w istocie współtworzy dwie komórki rodzinne, których jest wspólnym ogniwem: jedną, sformalizowaną, z żoną i trójką dzieci (S. , U. i W.), a drugą, nieformalną, z partnerką i córką Anną. Taka sytuacja wymyka się konstrukcjom prawnym przyjętym przez ustawodawcę w ustawie. Jak bowiem trafnie zauważyło SKO, jednoczesne zaliczenie dziecka do dwóch odrębnych rodzin obojga rodziców może nastąpić tylko wówczas, gdy jest ono pod opieką naprzemienną obojga rodziców zgodnie z orzeczeniem sądu. Innymi słowy, zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny, a tylko wyjątkowo można zaliczyć dziecko jednocześnie do członków rodzin obojga rodziców – w przypadku, gdy zgodnie z orzeczeniem sądu dziecko jest pod opieką naprzemienną rodziców rozwiedzionych (por. wyrok NSA z 19.01.2018 r., I OSK 1807/17, CBOSA). Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie bezspornie nie występuje.

Końcowo Sąd zauważył, że postępowanie wyjaśniające w kontrolowanej sprawie i zgromadzony tą drogą materiał dowodowy nie wykazywały istotnych braków. Z dokumentacji zebranej dotychczas przez organ, w tym z oświadczeń i wyjaśnień skarżącego, wynika, że skarżący nie zamieszkuje wspólnie z A. W. – w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. – gdyż córka pozostaje pod stałą opieką matki i babci w J., podczas gdy skarżący swoje centrum życiowe, przynajmniej w dni robocze, zasadniczo koncentruje w P.. Jedynie czas weekendowy (piątek, sobota, niedziela) dzieli pomiędzy pobyt w J., z partnerką i córką A. , oraz w O. W. – u matki.

Sąd stwierdził również, że jeżeli w ocenie skarżącego postępowanie dowodowe wymagałoby jednak uzupełnienia, np. przez przesłuchanie matki dziecka (partnerki), to jest on uprawniony do zgłoszenia stosownego wniosku dowodowego (wniosków dowodowych) w toku ponownego rozpoznawania sprawy przez SKO.

W toku ponownego rozpoznawania sprawy przez SKO skarżący nie złożył żadnych wniosków. Decyzja SKO będąca przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu zapadła zatem w takim samym stanie prawnym i faktycznym jak decyzja z dnia [...] września 2019 r. Sąd orzekający w sprawie niniejszej nie był zatem uprawniony do jakiejkolwiek korekty oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania zawartych w wyroku w sprawie IV SA/Po 1063/19. Wobec stwierdzenia, że wskazania te zostały prawidłowo zrealizowane i SKO usunęło wadliwość decyzji z dnia [...] września 2019 r. będącą przyczyną jej uchylenia, skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.