Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2433/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 169  par. 4 i 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2014 r. sprawy ze skargi L. H. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r. nr [..] stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz L. H. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2013r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania wobec przedawnienia roszczenia.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...] marca 2001r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 1966r. nr [...] oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...] czerwca 1965r. nr [...], o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m kw., stanowiącej współwłasność H. H., Z. H., L. H. i M.H.

Decyzją z dnia [...] września 2001r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uchylił w całości ww decyzję i stwierdził, że decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [..] stycznia 1966r. nr [...] i decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w G. z dnia [...]czerwca 1965r. nr [...] zostały wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [..], [...], [...], [...], [...], i [...] oraz stwierdził nieważność decyzji w pozostałej części.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił L. H. przyznania odszkodowania wobec przedawnienia roszczenia.

Decyzją z dnia [...] maja 2013r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności ww decyzji.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył L. H.

Rozpatrując sprawę ponownie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej podniósł, że do dnia 1 września 2004r. podstawę dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnej stanowił art. 160 k.p.a.

Na podstawie art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o zmianie ustawy -Kodeks cywilny (Dz.U. nr 162, poz. 1692), w dniu 1 września 2004r. art. 160 k.p.a. został uchylony, a zasady dochodzenia ww roszczeń odszkodowawczych uregulowano w Kodeksie cywilnym, ustalając wyłącznie powszechno-sadowy tryb ich ich dochodzenia. Zgodnie jednak z treścią art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy art. 417, art. 419, art. 420, art. 4201, art. 4202 i art. 421 k.c. oraz art. 153, art. 160 i art. 161 § 5 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2004r.

Minister zauważył, że stan prawny w niniejszej sprawie ukształtował się prze dniem 1 września 2004r., w związku z czym to Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej był obecnie właściwy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie roszczenia odszkodowawczego na podstawie art. 160 k.p.a., a sprawa nie należy do wyłącznej kompetencji sądu powszechnego.

Minister wskazał, że na podstawie art. 160 § 6 k.p.a. roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. albo decyzja, w której organ stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a.

Minister stwierdził, że w niniejszej sprawie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wydał ostateczną decyzję, o której mowa w art. 160 § 6 k.p.a. w dniu [...] września 2001r. i została ona skutecznie doręczona wnioskodawcy w dniu 25 października 2001r. Z powyższego wynika, że w dniu 26 października 2001r. rozpoczął bieg trzyletni termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie, który upłynął w dniu 26 października 2004r. Wniosek o odszkodowanie wpłynął zaś do organu w dniu 14 czerwca 2010r. Minister podniósł, że skoro wniosek o przyznanie odszkodowania zgłoszono po upływie 3 lat od dnia uzyskania przez decyzję z dnia [...] września 2001r. waloru ostateczności, to roszczenie o odszkodowanie uległo przedawnieniu. Powyższe zaś oznacza, że decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012r. nie jest obarczona wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Minister dodatkowo podniósł, że kwestia stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej jest zagadnieniem odrębnym i nie ma wpływu na określenie początku biegu terminu, o którym mowa w art. 160 § 6 k.p.a.

Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł L. H. zarzucając jej naruszenie:

1. art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 19 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP poprzez odmowę usunięcia z obrotu prawnego decyzji z dnia [...]kwietnia 2012r. i decyzji z dnia [...] maja 2012r. wydanych przez niewłaściwy od dnia 1 września 2004r. organ administracji publicznej;

2. art. 1 pkt 1, art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy;

3. art. 120 § 1 k.c. poprzez sprzeczne z nim ustalenia terminu wymagalności roszczenia odszkodowawczego za skomunalizowaną bezprawnie część wywłaszczonej nieruchomości;

4. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do argumentów skarżącego przemawiających za tym, że szkodą nie jest utrata całej wywłaszczonej bezprawnie nieruchomości, a jedynie udziału 8470/10000 jej skomunalizowanej bezprawnie części;

5. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 19, art. 20, art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez brak uchylenia własnej wadliwej decyzji z dnia [...] maja 2013r. wydanej przez organ nie mający od dnia 1 września 2004r. kompetencji do orzekania w sprawie odszkodowawczej, w oparciu o nieobowiązujący przepis art. 160 § 4 k.p.a.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną.

Wskazać należy, że w przedmiocie odpowiedniego trybu (właściwej drogi) dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej po wejściu w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy-Kodeks cywilny (Dz.U. nr 162, poz. 1692), a więc od dnia 1 września 2004 r., do głosu dojść winny ogólne procesowe normy intertemporalne. Przepis art. 5 tej ustawy, wedle którego do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy wymienionych tamże przepisów kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania administracyjnego, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy, nie dotyczy bowiem art. 160 § 4 i 5 k.p.a., który regulował zagadnienie właściwości w sprawach odszkodowania za szkodę wynikłą z nieważnej decyzji. Sąd Najwyższy w Uchwale Pełnego Składu Izby Cywilnej z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt III CZP 112/10 (OSNC z 2011 r., nr 7-8, poz. 75) stwierdził, że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie wyłącznie art. 160 § 1, 2 i 6 k.p.a. Tym samym wskazał właściwy reżim prawny w tej materii. Natomiast wyjaśniając istniejące uprzednio wątpliwości w orzecznictwie w zakresie drogi dochodzenia odszkodowania w uzasadnieniu tej uchwały stwierdził m.in., że art. 5 cytowanej wyżej ustawy nie dotyczy trybu dochodzenia odszkodowania, a więc przepisów art. 160 § 4 i 5 k.p.a., przeto w tej materii należy uwzględnić ogólne procesowe reguły intertemporalne. Sąd Najwyższy wyraźnie wskazał, iż od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej właściwe do dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną wadliwą decyzją administracyjną podjętą przed tym dniem jest - bez względu na dzień wydania ostatecznej decyzji nadzorczej - tylko postępowanie przed sądami powszechnymi (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 4 października 2006 r., I OSK 207/06, z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1302/11, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). To stanowisko w pełni podziela skład orzekający w niniejszej sprawie. Żadne racje leżące u podstaw ustawy nowelizującej nie przemawiają za dalszym stosowaniem art. 160 § 4 i 5 k.p.a. nie tylko wtedy, gdy stwierdzenie nieważności lub wydania z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. ostatecznej decyzji podjętej przed dniem 1 września 2004 r. nastąpiło po tym dniu, ale i wtedy, gdy nastąpiło ono wcześniej. W dziedzinie prawa procesowego podstawową regułą intertemporalną stosowaną w przypadku braku wyraźnego rozgraniczenia stosowania norm dawnych i nowych, jest zasada bezpośredniego stosowania nowego prawa. Zgodnie z tą zasadą przepisy nowe należy stosować do wszelkich stanów począwszy od dnia wejścia w życie ustawy. Wobec tego trzeba przyjąć, że od 1 września 2004 r. dochodzić odszkodowania za szkodę wyrządzoną nieważną decyzją administracyjną, wydaną przed tym dniem, można wyłącznie przed sądami powszechnymi. W związku z powyższym nie będzie miał zastosowania art. 160 § 4 i 5 k.p.a., skoro wyłączony został tryb administracyjny orzekania o odszkodowaniu.

Ponownie rozpoznając wniosek L. H. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmawiającej przyznania odszkodowania, organ nadzoru uwzględni pogląd prawny przyjęty przez Sąd w niniejszej sprawie, podzielający stanowisko wyrażone w Uchwale Pełnego Składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2011r., iż od dnia 1 września 2004 r., właściwym trybem dochodzenia roszczenia za szkodę wyrządzoną wadliwą decyzją administracyjną podjętą przed tym dniem jest, bez względu na datę wydania ostatecznej decyzji nadzorczej, postępowanie przed sądami powszechnymi.

Z powyższego wynika, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, wydając decyzję w dniu [...] kwietnia 2012r. nr [...], nie był organem właściwym do rozpoznania żądania o przyznanie odszkodowania. Decyzja ta, jako wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, wykazuje wadę unormowaną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W tej sytuacji odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi jest bezprzedmiotowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 i 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.