Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2120/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37a
journal: Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sławomir Antoniuk, Protokolant Asystent sędziego Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi U. U. i K. U. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkaniowego - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] zobowiązującą U. U., M. U. i K. U. do opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...] i do zapłaty opłat za używanie lokalu mieszkalnego i opłat pośrednich za okres zajmowania lokalu bez tytułu prawnego oraz do zapłaty odszkodowania za używanie lokalu bez tytułu prawnego w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania, począwszy od dnia, w którym wskazana decyzja stanie się ostateczna do dnia jego zwolnienia.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny.

Lokal nr [...] położony przy ul. [...] został przydzielony S.P. na podstawie imiennego nakazu przydziału kwatery z dnia [...] stycznia 1962 r. nr [...] . W decyzji tej uwzględniono osoby – żonę D. P. oraz dwoje dzieci.

W związku z orzeczonym w 1965 r. rozwodem byli małżonkowie D. i S. P. złożyli wniosek o podział dotychczas zajmowanej kwatery. Ze względu na strukturę i powierzchnię lokalu ówczesne wojskowe organy kwaterunkowe odmówiły podziału używalności kwatery. S. P. wyprowadził się z przydzielonego lokalu i złożył odwołanie, w wyniku którego Szef Departamentu Służby Kwaterunkowo – Budowlanej WP decyzją z dnia [...] lutego 1972 r. nr [...] przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, zobowiązując organy kwaterunkowe do dokonania rozkwaterowania, poprzez przydzielenie żołnierzowi osobnej kwatery stałej zgodnie z normami i przekwaterowanie byłej żony D. S. (zawarła nowy związek małżeński) do lokalu zastępczego. Szef Garnizonowej Administracji Mieszkań nr [...] imiennym nakazem przydziału osobnej kwatery stałej z dnia [...] grudnia 1973 r. nr [...] przydzielił S. P. z nową rodziną, kwaterę stałą nr [...] przy [...] .

Natomiast w lokalu nr [...] przy ul. [...] pozostała była żona D. S. (po zawarciu nowego małżeństwa – K.), która w dniu [...] sierpnia 1980 r. wymeldowała się i wyprowadziła do lokalu nr [...] przy [...] . W dniu [...] listopada 1988 r. w wyniku zamiany D. K. uzyskała lokal mieszkalny z zasobów Wojska przy [...] , przydzielony na podstawie decyzji przydziału lokalu mieszkalnego nr [...] wydanej przez Szefa Garnizonowej Administracji Mieszkań nr [...] , w którym zamieszkiwała do chwili śmierci, tj. do dnia [...] stycznia 1995 r. W lokalu przy ul. [...] pozostała córka D. K. i S. P. – U. U. z rodziną.

W związku z regulacją stanów prawnych kwater i lokali mieszkalnych pozostających w zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, Dyrektor Oddziału Terenowego w [...] pismem z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] poinformował U.U., że zajmuje przedmiotowy lokal bez tytułu prawnego i zobowiązał do dostarczenia dokumentów niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Organ poinformował jednocześnie, że brak powyższych dokumentów spowoduje skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego. Pismo to, dwukrotnie awizowane, nie zostało odebrane przez U. U.

W dniu [...] czerwca 2002 r. Dyrektor Oddziału Terenowego WAM Nr [...] wystąpił do Sądu Rejonowego [...] z pozwem o ustalenie nieistnienia stosunku najmu lokalu przy [...] . Wyrokiem zaocznym z dnia [...] sierpnia 2002 r. Sąd Rejonowy stwierdził, że pomiędzy Wojskową Agencją Mieszkaniową a U. U. nie istniał stosunek najmu lokalu.

W oparciu o powyższy wyrok Dyrektor Oddziału Terenowego WAM Nr [...] w dniu [...] czerwca 2003 r. skierował wobec U. U., M. U. i K. U. pozew o opróżnienie lokalu przy ul. [...] .

Wyrokiem zaocznym z dnia [...] września 2003 r. o sygnaturze akt [...] Sąd Rejonowy [...] Wydział [...] Cywilny nakazał U. U., K. U. i M.U. opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w [...] przy ulicy [...] . Następnie organ ustalił, że wyrok ten nie wszedł do obrotu prawnego wskutek braku złożenia pod nim podpisu.

Następnie w dniu [...] lutego 2004 r. K. U. wystąpiła do Sądu Rejonowego [...] Wydział Cywilny z pozwem przeciwko Wojskowej Agencji Mieszkaniowej o ustalenie stosunku najmu lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w [...] przy ulicy [...] .

Sąd Rejonowy [...] postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. umorzył postępowanie sądowe o eksmisję ze względu na wyłączenie drogi sądowej w sprawach o opróżnienie lokali będących w dyspozycji WAM i zajmowanych przez osoby nie dysponujące tytułem prawnym.

Następnie w dniu [...] sierpnia 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] wszczął wobec U. U., M. U. i K. U. postępowanie, w trybie art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego przy ul. [...] . Zawiadomienie to zostało odebrane przez U. U. w dniu [...] września 2008 r.

W trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, organ I instancji ustalił, że w lokalu są zameldowane na pobyt stały 4 osoby, tj. U. U. wraz z mężem M. U., córką K. U. i wnuczką J. H. urodzoną [...] grudnia 2007 r.

W dniu [...] września 2008 r. do Oddziału Regionalnego WAM w [...] zgłosiła się U. U., która potwierdziła fakt zamieszkiwania ww. osób w tym lokalu. Nie udzieliła natomiast żadnych informacji na temat członków swojej rodziny. W tym też dniu U. U. została poinformowana o konieczności dostarczenia dokumentów pozwalających ustalić przesłanki wynikające z art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Dokumentów takich jednakże nie przedstawiła.

W dniu [...] sierpnia 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] pismem nr [...] poinformował strony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

W dniu [...] września 2009 r. do akt sprawy dołączone zostało pełnomocnictwo radcy prawnego M. W., upoważniające do reprezentowania U.U. w sprawie o opróżnienie lokalu i ustalenie stosunku najmu.

W dniu [...] września 2009 r. do Oddziału Regionalnego WAM w [...] zgłosiła się U. U., potwierdzając udzielenie pełnomocnictwa radcy prawnemu i po zapoznaniu się z aktami sprawy podniosła, że przysługuje jej po śmierci matki prawo najmu do przedmiotowego lokalu, oraz że w aktach sprawy brak jest dokumentów dotyczących rozkwaterowania rodziców i przydziału innego lokalu na rzecz ojca.

Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego pismem z dnia [...] września 2009 r. nr [...] wyjaśniono U. U. i jej pełnomocnikowi, że we wcześniejszym postępowaniu sądowym zostało potwierdzone nieistnienie stosunku najmu między Wojskową Agencją Mieszkaniową a U. U. Dokonane ustalenia nie potwierdziły również faktu, aby kiedykolwiek D. S., później K., otrzymała imienny przydział lokalu przy ul. [...] . Faktu tego również nie potwierdziła U. U. będąc osobiście w siedzibie Agencji.

Pismem z dnia [...] listopada 2009 r. strony ponownie zostały powiadomione o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W związku z tym, że strony nie zgłosiły się do siedziby Oddziału Regionalnego WAM w [...] , w dniu [...] lutego 2009 r. przeprowadzono wizję lokalu, w którym uczestnicząca w niej U. U. potwierdziła fakt zamieszkiwania w lokalu czterech osób, w tym małoletniej – J. H., wobec której zachodzi przesłanka z art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] orzekł o zobowiązaniu U. U., M. U. i K. U. do:

1. opróżnienia z osób i rzeczy lokalu położonego w [...] przy ul. [...] i przekazania lokalu w stanie wolnym do dyspozycji Agencji w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji,

2. zapłaty opłat za używanie lokalu, opłat pośrednich za okres zajmowania lokalu bez tytułu prawnego,

3. zapłaty odszkodowania za używanie lokalu bez tytułu prawnego w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu, za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania, począwszy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna, do dnia jego zwolnienia.

Od decyzji Dyrektora OR WAM w [...] pełnomocnik U. U. i K. U. – radca prawny B. P. złożyła odwołanie, w którym wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Ponadto pełnomocnik wniósł o uznanie istniejącego stosunku prawnego za umowę najmu, zarzucając organowi, że decyzja narusza zasady współżycia społecznego.

Po rozpatrzeniu odwołania Prezes WAM, wskazaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję Dyrektora OR WAM w [...] z dnia [...] marca 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. Prezes WAM wyjaśnił przy tym, że przepisem szczególnym w stosunku do art. 37a ust. 2 i art. 45 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jest art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Zgodnie z jego brzmieniem, nadanym ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. Nr 42, poz. 336), przymusowego wykwaterowania nie stosuje się do kobiety w ciąży, małoletniego, niepełnosprawnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 z późn. zm.) lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałego, obłożnie chorego - osobę, która dysponuje dokumentami urzędowymi lub zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym stan zdrowia, w którym chory bez narażania życia lub zdrowia nie może prowadzić normalnej egzystencji, a w szczególności nie jest zdolny do podjęcia żadnej pracy, wydanym nie wcześniej niż 1 miesiąc przed wykonywaniem przymusowego wykwaterowania, emeryta i rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Wobec takich osób, dyrektor oddziału regionalnego Agencji, występuje z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego, orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, wezwanie do udziału w procesie gminy oraz określenie odszkodowania.

Ponadto organ II instancji zwrócił uwagę na sformułowanie użyte w art. 37a ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, tj. "wydaje decyzję", które oznacza, że organ zobowiązany jest do wydania decyzji, o ile zostanie spełniona przesłanka określona w ust. 1 jaką jest – zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego.

Prezes WAM stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie przesłanka z art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP zaistniała, gdyż ani U. U., ani K. U.nie posiadają tytułu prawnego do wskazanego wyżej lokalu. Organ nie zgodził się z twierdzeniem pełnomocnika, że fakt zameldowania stron w lokalu, korzystanie z niego oraz uiszczanie wymaganego czynszu, spełnia przesłanki uznania istniejącego stosunku prawnego za umowę najmu. Organ II instancji wskazał ponadto, że kwestia ta została rozstrzygnięta przez prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] o sygn. akt [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., w którym stwierdzono, że pomiędzy Wojskową Agencją Mieszkaniową w [...] a U. U. nie istnieje stosunek najmu lokalu, zatem w chwili wydania decyzji przez organ I instancji istniał prawomocny wyrok sądu stwierdzający brak stosunku najmu pomiędzy Wojskową Agencją Mieszkaniową w [...] a U. U.

Prezes WAM, odnosząc się do zarzutu, że w stosunku do U. U. żądanie opróżnienia przedmiotowego lokalu jest niedopuszczalne z uwagi na treść art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, wyjaśnił, że w trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji pouczył U. U. o treści art. 45 ust. 3 i zobowiązał do dostarczenia stosownych dokumentów na potwierdzenie przesłanki wynikającej z przytoczonego przepisu. Jednakże U. U. nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających spełnienie przesłanki z tego artykułu. W takiej sytuacji organ I instancji był zobowiązany do wydania decyzji o opróżnieniu zajmowanego lokalu.

Powyższa decyzja Prezesa WAM z dnia [...] czerwca 2010 r. stała się przedmiotem skargi U. U. i K. U., reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego B. P., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] marca 2010 r. i umorzenie postępowania oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił:

1. rażące naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego rozpatrzenia,

2. rażące naruszenie art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), poprzez przyjęcie, iż droga administracyjna do wydania decyzji w przedmiocie nakazania opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] przez U. U., M. U. oraz K. U. jest dopuszczalna,

3. rażące naruszenie art. 37a ust. 2 i art. 45 ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 3 pkt 4 ustawy, poprzez przyjęcie, że w stosunku do U. U., M. U. oraz K. U. zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji zobowiązującej do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] .

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących podniósł, że U. U. w spornym lokalu zamieszkuje wraz z mężem M. U., córką K. U. i wnuczką – J. H. nieprzerwanie od kilkudziesięciu lat. Lokal ten został przydzielony ojcu U. U. – S. P., jako żołnierzowi zawodowemu na podstawie imiennego nakazu przydziału kwatery. W nakazie tym uwzględniono żonę i dwoje dzieci. Po rozwodzie małżonków P. w 1965 r., były mąż wyprowadził się, a w lokalu została była żona wraz z dziećmi. D. P. ponownie wyszła za mąż i w dniu [...] sierpnia 1980 r. wymeldowała się i wyprowadziła z przedmiotowego lokalu. W lokalu tym pozostała U. U. wraz z rodziną. Pełnomocnik podniósł, że do roku 2002 nie było kwestionowane przez organ uprawnienie U. U. do zajmowanego lokalu. Podniósł też, że w trakcie całego okresu zamieszkiwania, aż do 2002 r. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa traktowała U. U. jako najemcę, do którego kierowano całą korespondencję, a naliczane świadczenie było przez cały ten okres nazywane czynszem, a nie odszkodowaniem za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego. Z tego też względu strona skarżąca na podstawie otrzymywanych informacji o należnościach czynszowych była przeświadczona, że zajmuje lokal na podstawie umowy najmu. Uprawnienie U.U. do zajmowanego lokalu Wojskowa Agencja Mieszkaniowa zakwestionowała dopiero w piśmie z dnia [...] lutego 2002 r., przy czym, pomimo zakwestionowania uprawnienia do zajmowanego lokalu, WAM nie podwyższyła wartości należnych opłat za używanie lokalu do wysokości 200% tej wartości, mimo że była do tego zobowiązana na podstawie art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Opłata za używanie lokalu do wysokości 200% tej wartości została naliczona dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego w dniu [...] sierpnia 2008 r. Zdaniem pełnomocnika, zachowanie skarżącej należy obiektywnie zakwalifikować jako uzewnętrzniony przejaw woli pozostawania w stosunku najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] . Ponadto skarżąca jest zameldowana na pobyt stały za wiedzą i zgodą WAM w przedmiotowym lokalu wraz z córką K. oraz mężem M., a zameldowanie w lokalu, korzystanie z tego lokalu oraz uiszczanie wymaganego czynszu, spełnia przesłanki uznania istniejącego stosunku prawnego za umowę najmu. Zdaniem pełnomocnika skarżących, w świetle przedstawionych faktów, decyzja zobowiązująca do opróżnienia lokalu nie może się ostać z powodu tego, że droga administracyjna w przedmiotowej sprawie jest niedopuszczalna. Zgodnie bowiem z art. 1 k.p.c. przepisy ustawy normują postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Takim szczególnym aktem jest ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, a treść art. 45 ust. 3 in fine (po jej nowelizacji w 2004 r.) nie pozostawia w tym względzie najmniejszych wątpliwości. Stanowi on bowiem, że w przypadku osób wymienionych w tymże ustępie nie wydaje się decyzji o opróżnieniu lokalu, ale w takim przypadku dyrektor oddziału regionalnego kieruje do sądu powszechnego pozew o opróżnienie lokalu mieszkalnego, orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, o wezwanie do udziału w postępowaniu gminy oraz zasądzenie odszkodowania.

Ponadto pełnomocnik skarżących zarzucił, że organy – wbrew ciążącym na nich obowiązku – nie przeprowadziły postępowania dowodowego, które dokładnie wyjaśniłoby stan faktyczny sprawy, a spoczywający na nich ciężar dowodu przerzuciły na stronę skarżącą. Podniósł też, że twierdzenie organu, iż U. U. została poinformowana o konieczności dostarczenia niezbędnych dokumentów pozwalających ustalić przesłanki z art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, oraz że nie przedłożyła do akt sprawy żadnych dokumentów dotyczących sytuacji mieszkaniowej i bytowej rodziny, przez co nie wykazała spełnienia przesłanki z art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu, wskazuje, że organ przerzucił ciężar dowodu na stronę, zobowiązując ją do udowodnienia okoliczności, które sam powinien był zbadać. Pełnomocnik skarżących podniósł, że zarówno U. U., jak i jej mąż to osoby starsze. Pomimo tej wiedzy organ nie badał czy U. U. i inni członkowie rodziny zamieszkujący w przedmiotowym lokalu spełniają kryteria przewidziane ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej do uzyskania świadczeń – i wbrew procedurze obligującej go do sprawdzenia czy osoby te spełniły przesłanki, o jakich mowa w tejże ustawie – bezzasadnie i sprzecznie z literalnym brzmieniem przepisu przyjął, że U. U., jak również członkowie rodziny nie korzystają ze świadczeń z opieki społecznej.

Pełnomocnik zarzucił organowi, że zobowiązał K. U. do opróżnienia zajmowanego lokalu, w sytuacji, gdy spełnia ona przesłanki z art. 45 ust. 3 pkt 2 ustawy, w którym mowa jest o tym, że przymusowego wykwaterowania nie stosuje się do małoletniego oraz, jak podniesiono wyżej, osoby wspólnie z nią zamieszkującej.

Ponadto pełnomocnik zwrócił uwagę, że w ocenie sytuacji K. U., organ zupełnie pominął fakt, że małoletnia J. H. pozostaje pod opieką matki i w tej kwestii zastosowanie powinny mieć jeszcze przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Kodeksu cywilnego. W myśl art. 92 k.r.o. małoletni pozostaje aż do pełnoletniości pod władzą rodzicielską, która obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka. Przy czym nie ulega najmniejszej wątpliwości, że dla wykonywania władzy rodzicielskiej względem osoby dziecka istotne znaczenie ma miejsce jego zamieszkania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji nie stwierdził, aby Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej naruszył przepisy prawa materialnego, ewentualnie przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga zatem nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania (ustęp 1). Natomiast stosownie do ustępu 2 art. 37a powołanej ustawy dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań.

Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej prawidłowo stwierdził, iż przepis art. 37a powołanej ustawy nakłada na organ obowiązek wydania decyzji w treści określonej w ust. 2, o ile zaistnieją przesłanki określone w ust. 1 tego przepisu.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż U. i K. U. nie posiadają tytułu prawnego do zajmowania lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w [...] przy ul. [...] . Tytuł ten posiadał ojciec U. U. – S. P., który pełniąc zawodową służbą wojskową, otrzymał go na podstawie imiennego nakazu przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] stycznia 1962 r. W decyzji tej uwzględniono osoby – żonę D. P. oraz dwoje dzieci.

W związku z orzeczonym w 1965 r. rozwodem byli małżonkowie D. i S. P. złożyli wniosek o podział dotychczas zajmowanej kwatery. Ze względu na strukturę i powierzchnię lokalu ówczesne wojskowe organy kwaterunkowe odmówiły podziału używalności kwatery. S. P. wyprowadził się z przydzielonego lokalu i złożył odwołanie, w wyniku którego Szef Departamentu Służby Kwaterunkowo – Budowlanej WP decyzją z dnia [...] lutego 1972 r. nr [...] przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, zobowiązując organy kwaterunkowe do dokonania rozkwaterowania, poprzez przydzielenie żołnierzowi osobnej kwatery stałej zgodnie z normami i przekwaterowanie byłej żony D. S. (zawarła nowy związek małżeński) do lokalu zastępczego. Szef Garnizonowej Administracji Mieszkań Nr [...] imiennym nakazem przydziału osobnej kwatery stałej z dnia [...] grudnia 1973 r. nr [...] przydzielił S. P. z nową rodziną, kwaterę stałą nr [...] przy ul. [...]

Natomiast w lokalu nr [...] przy ul. [...] pozostała była żona D. S. (po zawarciu nowego małżeństwa – K.), która w dniu [...] sierpnia 1980 r. wymeldowała się i wyprowadziła do lokalu nr [...] przy [...] . W dniu [...] listopada 1988 r. w wyniku zamiany D. K. uzyskała lokal mieszkalny z zasobów Wojska przy [...] , przydzielony na podstawie decyzji przydziału lokalu mieszkalnego nr [...] wydanej przez Szefa Garnizonowej Administracji Mieszkań nr [...] , w którym zamieszkiwała do chwili śmierci. W lokalu przy ul. [...] pozostała córka D. K. i S. P. – U. U. z rodziną.

Podkreślić należy, że po wyprowadzeniu się rodziców skarżącej U. U. stan prawny do zajmowania powyższego lokalu nie został prawnie uregulowany. Ponadto wskazać należy, że wyrokiem zaocznym z dnia [...] sierpnia 2002 r. Sąd Rejonowy stwierdził, że pomiędzy Wojskową Agencją Mieszkaniową a U. U. nie istniał stosunek najmu lokalu. Tak więc niewątpliwie skarżące zajmowały wskazany lokal bez tytułu prawnego.

Należy podkreślić, że samo zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu, a nawet ponoszenie kosztów jego utrzymania, nie czyni ze skarżących osób posiadających prawo do tego lokalu. Z tego powodu organ był zobligowany treścią powyższego przepisu do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań.

Wskazać ponadto należy, że lokale będące w dyspozycji WAM nie podlegają dziedziczeniu, ani regulacjom dotyczącym najmu lokali. Są przydzielane na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wyłącznie podmiotom wymienionym w tej ustawie.

Artykuł 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266) jednoznacznie stanowi, że przepisów tego aktu prawnego nie stosuje się do lokali będących w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Sprawy przewidziane w art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP zostały przekazane do trybu postępowania administracyjnego, a następnie sądowoadministracyjnego. Uzupełnieniem tego przepisu jest art. 45 ust. 1 cyt. ustawy, na mocy którego do wykonania obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego ma zastosowanie tryb egzekucji administracyjnej. Jedynie w stosunku do osób, o których mowa w art. 45 ust. 3 ustawy, dopuszczalna jest droga sądowa przed sądem powszechnym. Oznacza to, że w takich przypadkach Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM występuje wobec nich z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego i orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego. Skarżące nie należą do kręgu osób wymienionych w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, a więc uregulowanie to ich nie dotyczy.

Organ na podstawie uzyskanych przez siebie informacji ustalił, że tryb ten dotyczy jedynie małoletniej J. H. (wnuczki skarżącej). Jednocześnie wskazać należy, że Sąd nie podziela poglądu pełnomocnika skarżących o naruszeniu przez organ art. 45 ust. 3 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, poprzez zobowiązanie K. U. – matki małoletniej J. H. do opróżnienia zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu. Podkreślić należy, że stosownie do tego przepisu, w brzmieniu z dnia wydawania decyzji, organ zobligowany był jedynie do wystąpienia do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego w stosunku do osób w nim wymienionych, w tym w stosunku do małoletniego. Dopiero nowelizacja przepisu dokonana ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143) objęła zakazem wydawania decyzji o opróżnieniu lokalu w stosunku do osób w nim wymienionych wraz z osobami wspólnie z nimi zamieszkującymi. Tak więc organ w chwili orzekania prawidłowo zastosował obowiązujące wówczas przepisy.

W ocenie Sądu, niezasadne są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, bowiem organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji prawidłowo zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, a uzasadniając zaskarżoną decyzję odniósł się do całokształtu sprawy i przekonywująco wyjaśnił motywy, którymi się kierował przy wydaniu rozstrzygnięcia. Wskazać należy, że organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 1984 r. o sygnaturze akt II SA 1205/84, Sąd wskazał, że "z art. 7 i 77 § 1 kpa wynika, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie dowodowe. Nie znaczy to jednak, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, iż nieudowodnienie określonej okoliczności może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony".

W rozpoznawanej sprawie nie można postawić organowi zarzutu bierności w działaniu. Organ podejmował zarówno próby przeprowadzenia wizji lokalnej, dnia [...] i [...] maja 2009 r. nieudane, dopiero trzecia wizja lokalna została przeprowadzona w dniu [...] lutego 2010 r. Ponadto organ od wszczęcia postępowania pouczał strony o możliwości złożenia wyjaśnień. Wprawdzie pisma kierowane do stron nie były odbierane, jednakże w dniu [...] września 2008 r. zostały one odebrane przez U. U. Również w dniu [...] września 2008 r. U. U. została pouczona o konieczności dostarczenia niezbędnych dokumentów pozwalających ustalić przesłanki z art. 45 ust. 3 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Na powyższą okoliczność została sporządzona przez organ notatka urzędowa (strona 24 akt administracyjnych), którego to faktu nie zakwestionowała strona skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zainteresowana nie przedłożyła żadnych dokumentów dotyczących sytuacji mieszkaniowej i bytowej swojej rodziny. Organ ze swojej strony ustalił, że członkowie rodziny nie korzystają ze świadczeń z pomocy społecznej. Rację ma pełnomocnik skarżących, wskazując, że w przepisie art. 45 ust. 3 pkt 5 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP mowa jest o emerytach i rencistach spełniających kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej nie zaś o otrzymujących taką pomoc, jednakże wskazać należy, że takie informacje mogłyby pochodzić jedynie od osób zainteresowanych.

Wskazać ponadto należy, że organ przeprowadził również obszerne postępowanie dowodowe dotyczące matki U. U., pomimo, iż nie była ona adresatem decyzji o przyznaniu kwatery stałej nr [...] w [...] przy ulicy [...] , a była jedynie osobą umieszczoną w tej decyzji z racji przysługującej żołnierzowi należnej powierzchni mieszkalnej. Prawo matki skarżącej do tego lokalu nie zostało też nigdy uregulowane, co spowodowało, że nie miała ona do niego tytułu prawnego.

Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń postępowania, które mogłyby mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Mając na względzie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego, przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.