Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1193/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1, art. 29 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie sędzia WSA Honorata Łopianowska (sprawozdawca), asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. ["DIS"] z [...] grudnia 2016 r., nr [...], utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. ["NUS"] z [...] października 2016 r., nr [...], w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane wobec wszczęcia przez NUS, postępowania egzekucyjnego wobec R. M. ["Skarżący", "Strona"] na podstawie tytułu wykonawczego z 15 marca 2016 r. nr [...], wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W., obejmującego należności z tytułu decyzji z decyzji DIS z [...] grudnia 2015 r. nr [...], orzekającej o odpowiedzialności podatkowej R. M. za zaległości spółki L. sp. z o.o. w W. w likwidacji z tytułu podatku od towarów i usług za okres październik i listopada 2010 r., w łącznej kwocie należności głównej 3 332,00 zł, wraz z należnymi odsetkami.

Zawiadomieniem z 22 marca 2016 r., nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku Z. S.A.

Pismem z 20 kwietnia 2016 r., Skarżący wskazał, że w jego ocenie firma L. sp. z o.o. reguluje swoje zobowiązania i posiada majątek przewyższający kwotę objętą przedmiotowym tytułem wykonawczym. Ponadto zaznaczył, że kwoty wynikające z zawiadomienia o zajęciu zostały naliczone nieprawidłowo, a koszty egzekucyjne nie odzwierciedlają rzeczywistej wartości. Dodatkowo podkreślił, że w niniejszej sprawie obecnie toczy się postępowanie przed wyższą instancją, które nie zostało rozstrzygnięte prawomocnym wyrokiem, a także wskazał, że wnosi wszystkie inne zarzuty podniesione w postępowaniu przeciwko tytułowi wykonawczemu z 15 marca 2016 r. nr [...].

Pismami z dnia 28 kwietnia 2016 r. oraz z 6 czerwca 2016 r. NUS wezwał Skarżącego do doprecyzowania treści żądania zawartego w piśmie z 20 kwietnia 2016 r. poprzez wskazanie, który z zarzutów określonych w art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599, dalej jako "u.p.e.a."] wnosi.

W odpowiedzi na wezwanie Skarżący w piśmie z 25 maja 2016 r. wskazał, że obecnie toczy się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie skargi na decyzję będącej podstawą wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego. Ponadto wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji. Dodatkowo, w piśmie z 1 lipca 2016 r. Skarżący wskazał ponownie na toczące się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, a także podkreślił, że postępowanie egzekucyjne przeciwko jego osobie nie powinno zostać wszczęte.

Po zapoznaniu się z treścią pism Skarżącego z 25 maja 2016 r. oraz z 1 lipca 2016 r., pismo z 20 kwietnia 2016 r. złożone przez Skarżącego zostało przyjęte do rozpoznania przez organ egzekucyjny jako zarzuty do toczącego się postępowania egzekucyjnego w trybie art. 33 § 1 pkt 2 i pkt 3 u.p.e.a.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] NUS zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z 15 marca 2016 r. nr 1310.2016.

Postanowieniem z [...] lipca 2016 r. nr [...] wierzyciel, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. nie uznał zarzutów Skarżącego wniesionych pismem 20 kwietnia 2016 r.

Postanowieniem z [...] września 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia z 19 sierpnia 2016 r., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] lipca 2016 r. nr [...].

Postanowieniem z [...] października 2016 r. nr [...] NUS oddalił zarzuty Skarżącego wniesione pismem z 20 kwietnia 2016 r.

Skarżący, nie zgadzając się z wyżej powołanym rozstrzygnięciem, zażaleniem z 14 listopada 2016 r. zaskarżył przedmiotowe postanowienie.

Zaskarżonym orzeczeniem organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że wobec ostatecznego stanowiska wierzyciela, wyrażonego w postanowieniu DIS z [...] września 2016 r. nr [...], podnoszone przez Skarżącego zarzuty braku wymagalności obowiązku, jak i określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a., wniesione do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 15 marca 2016 r. nr [...] należy uznać za nieuzasadnione.

Organ nadzoru odnosząc się do zarzutu podnoszonego w treści przedmiotowego zażalenia, że decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. orzekająca o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego ze spółką L. sp. z o.o. za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za [...] jest niezasadna i zasługuje na oddalenie i uchylenie wyjaśnia, że postępowanie egzekucyjne nie może być płaszczyzną służącą ponownej weryfikacji rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniu podatkowym, a ewentualna wadliwość rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu podatkowym może i powinna być weryfikowana w ramach procedury określonej w Ordynacji podatkowej.

DIS odnosząc się z kolei do okoliczności podnoszonej w treści zażalenia dotyczącej przedstawienia przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. prawidłowości naliczenia kosztów egzekucyjnych wskazał, że kwestie dotyczące wysokości i prawidłowości naliczenia kosztów egzekucyjnych podlegają rozpatrzeniu w odrębnym trybie przewidzianym w art. 64c § 6a - § 7 u.p.e.a.

Pismem z 10 lutego 2017 r., Skarżący zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. ["DIS"] z [...] grudnia 2016 r., nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przedwczesne wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, gdy organy dysponowały wiedzą na temat realnie istniejącego i możliwego do poddania egzekucji majątku spółki, za której zobowiązania Strona miałaby odpowiadać.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.] sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. [w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r.] stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania [art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.].

Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy przy tym podkreślić [mając na uwadze stanowisko Skarżącego i wnioski zawarte w skardze, zmierzające do próby podważenia decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, argumentując, że organ nie podjął kroków w celu ustalenia majątku spółki z którą solidarnie za zobowiązania odpowiada Skarżący], że Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie [wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2008 r. sygn. akt II FSK 1665/06, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ], zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organ, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej [organy podatkowe] albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej.

Innymi słowy – ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd.

Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej "p.p.s.a."]. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.

Z art. 29 § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności [zasadności] decyzji wymiarowej, ani też wymagalności zobowiązania podatkowego w niej określonego.

Natomiast Skarżący w złożonych zarzutach na zajęcie egzekucyjne stara się podważyć podstawę prowadzonej egzekucji, tj. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] grudnia 2015 r. nr [...], orzekającą o odpowiedzialności podatkowej R. M. za zaległości spółki L. sp. z o.o. w W. w likwidacji z tytułu podatku od towarów i usług za okres październik i listopada 2010 r., w łącznej kwocie należności głównej 3 332,00 zł, wraz z należnymi odsetkami wskazując że w sprawie toczy się postępowanie przed wyższą instancją [Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie], które nie zakończyło się prawomocnym wyrokiem.

Należy bowiem podkreślić, że o odrębności administracyjnego postępowania egzekucyjnego i postępowania administracyjnego decyduje przede wszystkim cel, jakiemu służą. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków, natomiast celem postępowania administracyjnego jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej polegające na ustaleniu stanu faktycznego sprawy i dokonanie jego oceny w świetle obowiązującego prawa, a następnie wydaniu rozstrzygnięcia przyznającego stronie prawa lub nakładającego na nią obowiązki. Powyższa odrębność postępowań w sposób wyraźny została wyrażona w art. 29 § 1 u.p.e.a., w którym ustawodawca wyartykułował wprost, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Przepis ten stanowi, iż organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z przytoczonego przepisu wynika w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie [np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 1543/16, z 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1378/08, to i pozostałe orzeczenia dostępne w bazie orzeczeń sądowych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl], zgodnie z którym z cytowanego unormowania wynika, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności ["zasadności"] decyzji wymiarowej, ani też "wymagalności" zobowiązania podatkowego w niej określonego.

Zobowiązanie podatkowe określone w decyzji, o której mowa w art. 21 § 3 O.p., a takie stanowią podstawę tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, staje się wymagalne, gdy decyzja taka staje się ostateczna. W świetle bowiem ww. przepisu, podatek wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok, chyba że organ określi inną wysokość zobowiązania podatkowego.

W związku powyższym trafnie wywodzi się w judykaturze, że zestawienie art. 29 § 1 in fine z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy owo nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. W przeciwnym razie organ egzekucyjny nie mógłby rozpoznać zarzutu bez naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. Chodzić tu więc będzie np. o sytuację umorzenia zobowiązania podatkowego [na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p.], które jest egzekwowane w postępowaniu egzekucyjnym. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 marca 2008 r. w spr. o sygn. akt II FSK 172/07, czy też w wyroku z dnia 27 kwietnia 1999 r. w spr. o sygn. akt I SA/Ka 1621/97. Organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1302/05, Lex nr 280453).

Uzasadnieniem tej zasady jest to, że w postępowaniu egzekucyjnym nie powinno się rozstrzygać spraw ostatecznie rozstrzygniętych, spraw do których orzeczono rygor natychmiastowej wykonalności, ale rozpatrzyć kwestie wyłaniające się w toku samego postępowania egzekucyjnego. Należy pamiętać, że postępowanie egzekucyjne nie jest trzecią instancją, w której kontrolowane jest postępowanie, w którym wydano orzeczenie, będące podstawą postępowania egzekucyjnego.

Zatem, w postępowaniu egzekucyjnym nie może podlegać rewizji decyzja ostateczna, z której wynika obowiązek podlegający egzekucji.

Niezależnie od tego, że w postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności [zasadności] decyzji wymiarowej, ani też wymagalności zobowiązania podatkowego w niej określonego, na uwagę zasługuje, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] grudnia 2015 r. nr [...], orzekającą o odpowiedzialności podatkowej R. M. za zaległości spółki L. sp. z o.o. w W. w likwidacji jest ostateczna, stanowi zatem podstawę egzekucji. Także skarga od tej decyzji nie wywołała pożądanego rezultatu, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 6 lipca 2016 r. w spr. o sygn. III SA/Wa 662/16 odrzucił skargę jako wniesioną po terminie.

Argumentacja Skarżącego, nakierowana na wykazanie, że spółka, z którą odpowiada solidarnie posiada odpowiedni do prowadzenia egzekucji majątek [nieruchomość], a także, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec spółki było nieuzasadnione [argumentacja ze skargi oraz pisma Skarżącego z 14 listopada 2016 r.] nie uwzględnia okoliczności, że w sprawie wydana została ostateczna decyzja orzekająca o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości spółki i ta decyzja oraz stanowiące jej podstawę ustalenia nie mogą już w zwykłym trybie być kwestionowane, a tym bardzie w ramach aktów nakierowanych na zwalczanie czynności podjętych w egzekucji.

Skoro zatem wobec Skarżącego został wystawiony tytuł wykonawczy na podstawie decyzji ostatecznej, to przedsięwzięte na jego podstawie czynności egzekucyjne pozostają uprawnione i dopuszczalne. Tytuł wykonawczy uprawnia bowiem do prowadzenia egzekucji. Za bezpodstawne należało tym samym uznać zastrzeżenia formułowane w skardze, zgodnie z którymi organ miał dopuścić się "rażących naruszeń przepisów procedury administracyjnej i zasad prawa administracyjnego, bezczynności a także braku rozsądnej oceny faktów ustalonych w postępowaniu", w wyniku czego doszło do sytuacji, że organ z majątku byłego prezesa spółki egzekwuje jej należności, podczas gdy spółka dysponuje majątkiem wystarczającym – zdaniem skarżącego – na ich pokrycie. Ostateczna i na obecnym etapie niepodważalna – wobec odrzucenia skargi jej dotyczącej – decyzja stanowi bowiem podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, co uprawnia do prowadzenia egzekucji.

W zaskarżonym postanowieniu organ wyjaśnił szczegółowo podstawy prowadzenia egzekucji, wyeksponował fakt istnienia w obrocie ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] grudnia 2015 r. nr [...], orzekającą o odpowiedzialności podatkowej R. M. za zaległości spółki L. sp. z o.o. w W. w likwidacji jak i to, że skarga od tej decyzji została odrzucona. Organ poddał również refleksji zastrzeżenia skarżącego co do wysokości i prawidłowości naliczenia kosztów egzekucyjnych, wyjaśniając, że kwestia ta może być badana w odrębnym trybie, przewidzianym w art. 64c § 6a- § 7 u.p.e.a.

Konkludując, wszystkie zastrzeżenia wyartykułowane w skardze okazały się niezasadne, zaś Sąd nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałyby konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia organu nadzoru oraz poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.