Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1138/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego S. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r., znak: [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1961 r. nr [...], Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w L. przejęło na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ) nieruchomość ziemską p.n. "[...] " - działka nr [...] - położoną w powiecie [...], stanowiącą własność hipoteczną Z. S.

Po rozpatrzeniu odwołania Z. S., w którym podniósł on, że nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej z uwagi na to, że nie spełniała norm obszarowych, Minister Rolnictwa decyzją z dnia [...] stycznia 1962r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] stycznia 1962r. nr [...] oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w L. z dnia [...] czerwca 1961 r. nr [...] jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa, w dniu 9 lipca 1997r. wystąpiła L. S.

Wnioskodawczyni podniosła m.in., że w dacie wydania orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. właściciel legitymował się zaświadczeniem Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w L. z dnia [...] października 1944 r. stwierdzającym, że przedmiotowa nieruchomość nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W 1961r. podjęta została decyzja uznająca, że po ponownych pomiarach i wg dowodów z 1959r. obszar użytków rolnych zmienił się i wynosił [...] ha. Zdaniem Wnioskodawczyni powierzchnię ustala się na dzień 13 września 1944 r., natomiast podstawą kwestionowanych decyzji były pomiary z 1959r. sporządzone dla celów klasyfikacji gleboznawczej, nie zaś pomiary mierniczego przysięgłego, na których opierał się Wojewódzki Urząd Ziemski w L. w 1944 r.

Decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu wniosku L. S., reprezentowanej przez M. S. stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] stycznia 1962 r. nr [...] oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] czerwca 1961r. [...].

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. wystąpił Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa S., zarzucając zaskarżonej decyzji m. in. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa w związku z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez zaniechanie wyjaśnienia w sposób wszechstronny stanu faktycznego sprawy, w szczególności dotyczącego powierzchni użytków rolnych na dzień wejścia w życie dekretu o reformie rolnej; błędnym uznaniu, że zaszły okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności orzeczeń wymienionych w sentencji zaskarżonej decyzji; naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 1 ust. 3 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz. U. z dnia 11 września 2001 r. Nr 97, poz. 1051 ze zm.).

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r., znak: [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są niezasadne.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji rozpatrując sprawę zebrał w sposób wszechstronny i wyczerpujący materiał dowodowy, dający mu podstawę do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wśród zachowanych w Archiwum Państwowym w L. dokumentów archiwalnych dotyczących przedmiotowej sprawy (zespół akt Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa /1919-1949/ i /1974-1991/) znajduje się m.in. zaświadczenie Sądu Okręgowego w Z. z dnia 7 października 1944r. Nr [...], że w zbiorze dokumentów księgi kolonii [...] Nr [...], położonej w powiecie [...], w województwie [...] "zachowany jest pod lit. [...] rejestr pomiarowo-klasyfikacyjny majątków [...],[...] i [...], ułożony w roku 1935 przez mierniczego przysięgłego inż. N. F., w którym (...) zapisany jest S. J. do parceli Nr [...] - ogólnej powierzchni [...] ha [...] m2 z czego gruntu ornego razem [...] ha [...] m2 i łąki razem [...] ha [...] m2 oraz park - [...] ha [...] m2, podwórze [...] ha [...] m2, [...] rzeki, woda, groble - [...] ha [...] m2, rowy - [...] m2 i drogi - [...] m2". Z dokumentu tego wynika więc jednoznacznie, iż w roku 1935 obszar użytków rolnych przedmiotowej nieruchomości wynosił [...] ha.

W aktach znajduje się ponadto mapa obszaru działki Nr [...] - [...] ha /wyrys sporządzony na podstawie planu z lat 1934-1935r. Na mapie podano szczegółowo obszar łączny nieruchomości - [...] ha.

W oparciu o rejestr pomiarowy sporządzony w 1935r. przez mierniczego przysięgłego inż. F. N., Wojewódzki Urząd Ziemski w L. w dniu 10 października 1944r. [...] wydał zaświadczenie, zgodnie z którym przedmiotowa nieruchomość ziemska, stanowiąca własność Z. S. s. J. - "obszaru [...] ha [...] m2 z czego użytków rolnych razem [...] ha [...] m2, wód [...] ha [...] m2 i nieużytków [...] ha [...] m2 - nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej".

Wśród zachowanych dokumentów archiwalnych w aktach znajduje się ponadto pismo Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1945r. Nr [...]., skierowane do Pełnomocnika Powiatowego dla spraw reformy rolnej w H., dotyczące folwarku S. "o pow. ogólnej [...] ha, uznanego przez Wojewódzki Urząd Ziemski za niepodpadający pod działanie lit. e) ust. 1 art. 2 dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, w którym organ nadzorczy wyjaśnia, iż "zgodnie z zarządzeniem Ministerstwa z dnia [...] listopada 1944r. Nr [...] wydawanie decyzji w tego rodzaju sprawach należy w I instancji do Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego. Wydane w tych sprawach decyzje Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego są wiążące dla Pełnomocników dla spraw reformy rolnej i w żadnym wypadku nie mogą być przez nich zmieniane lub nieuznawanie".

Następnie Minister wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została przejęta na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie z powołanym przepisem, na cele reformy rolnej podlegały przejęciu nieruchomości stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych i prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Nieruchomości spełniające warunki określone w tym przepisie przechodziły na własność Państwa w całości i bez odszkodowania z mocy samego prawa z dniem 13 września 1944 r. tj. z dniem wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W myśl zaś § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ) - za użytki rolne uważa się grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe.

W odniesieniu do przepisów o postępowaniu administracyjnym za rażące ich naruszenie należy uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych w art. 6-11 w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 8 czerwca 1983 r" I SA 355/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 40, zwłaszcza s. 241-243).

Kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja rażąco narusza prawo również poprzez oczywiste niezastosowanie art. 7 kpa, art.77 kpa oraz art. 107 kpa. Podczas wydawania decyzji nie został w sposób dokładny wyjaśniony stan faktyczny sprawy, nie został ponadto w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy, w konsekwencji czego uzasadnienie faktyczne decyzji nie daje podstawy kontroli poprawności decyzji. Organ nie wyjaśnił bowiem w sposób uzasadniony na jakiej podstawie do użytków rolnych zaliczył m.in. park, las i grunty pod drogami.

Jednocześnie organ zauważył, że zgodnie z art. 2 ust. 2 dekretu za nieważne zostały uznane wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, dokonane po dniu 1 września 1939r. Przy badaniu czy przejęcie na cele reformy rolnej nastąpiło zgodnie z obowiązującym prawem należy więc uwzględniać stan prawny i faktyczny z dnia 1 września 1939r. Pogląd ten został , zdaniem organu, przyjęty w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. Nietrafny jest zatem zarzut Skarżącego, że organ I instancji opierając się na pomiarach sporządzonych w 1935 r. nieprawidłowo ustalił powierzchnię użytków rolnych, stanowiącej podstawę do uznania, czy nieruchomość podpada pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej. Ustalenia faktyczne dokonane w 1959r. w oparciu o sporządzone wówczas dowody pomiarowe nie mogły być bowiem przesądzające i rozstrzygające sprawę. Oczywistym jest przy tym, że po wielu latach stan faktyczny mógł ulec zmianie i przekształceniom (niektóre grunty mogły zmienić przeznaczenie np. zostały zalesione). Ponadto, nawet przy przyjęciu danych wynikających z protokołu komisji sporządzonego w dniu [...] lutego 1962r. obszar użytków rolnych, wbrew stwierdzeniu tejże, a następnie orzekających w sprawie organów nie przekraczał łącznie 50 ha. Użytki rolne, czyli w rozumieniu § 4 rozporządzenia wykonawczego do dekretu z dnia 6 września 1944r. - grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe - na przedmiotowym obszarze łącznie wynosiły bowiem [...] ha. Nie sposób podzielić poglądu że park, czy też drogi stanowiły użytki rolne w rozumieniu przepisów rozporządzenia.

Ponieważ istotny dla rozstrzygnięcia sprawy jest stan faktyczny na dzień 1 września 1939r., a nie na rok 1959 to na ustaleniach dokonanych przez biegłego mierniczego w 1935r., że obszar użytków rolnych wynosił łącznie [...] ha [...] m2 (w oparciu o które dokonano następnie wpisu do księgi hipotecznej prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Z. oraz wydano zaświadczenie o niepodpadaniu nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu) organy winny były oprzeć rozstrzygnięcia. Szczegółowe wyjaśnianie różnic w powierzchni poszczególnych użytków wykazanych w powołanych dokumentach nie jest zatem konieczne do rozstrzygnięcia sprawy.

Odnosząc się natomiast do zarzutu braku podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] stycznia 1962 r. w części dotyczącej działki o numerze ewidencyjnym [...] pozostającej w trwałym zarządzie Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe Nadleśnictwo S., z uwagi na obowiązującą ustawę z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz. U. z dnia 11 września 2001 r. Nr 97,poz. 1051 ze zm.) Minister stwierdził, że jest on całkowicie bezzasadny. Skarżący podnosi, że art. 1 pkt 3 w/w ustawy głosi, że do strategicznych zasobów naturalnych kraju zalicza się lasy państwowe. Natomiast zgodnie z art. 2 ustawy, zasoby naturalne wymienione w art. 1 stanowiące własność Skarbu Państwa nie podlegają przekształceniom własnościowym. W ocenie Ministra wydanie decyzji nieważnościowej nie prowadzi do przekształceń własnościowych, a w/w ustawa nie zakazuje oceny legalności żadnych aktów administracyjnych. Ustawa ta bowiem nie wyklucza zastosowania art. 156 § 1 Kpa w stosunku do nieruchomości będących obecnie własnością Skarbu Państwa. Istotą art. 156 § 1 Kpa nie jest spowodowanie przekształceń własnościowych w rozumieniu tej ustawy, ale wyłącznie stwierdzenie, że orzeczenie administracyjne rażąco narusza prawo. Dlatego też stwierdzenie nieważności orzeczeń w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości oznaczonej aktualnie jako działka o nr ewidencyjnym [...], stanowiącej byłą własność Z. S. nie stanowi przekształcenia własnościowego nieruchomości należącej obecnie do Lasów Państwowych. Przepisu art. 2 w/w ustawy, zgodnie z którym zasoby naturalne stanowiące własność Skarbu Państwa nie podlegają przekształceniom własnościowym, nie można rozumieć w ten sposób, że w związku z wejściem w życie tej ustawy nie jest już możliwe stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, na podstawie której Skarb Państwa stał się właścicielem "zasobów naturalnych", nawet jeśli zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 § 1 Kpa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 578/10). Nieodwracalne skutki prawne o których mowa w art. 156 § 2 Kpa, należy bowiem odnosić wyłącznie do skutków prawnych wywołanych przez decyzję nieważną, a nie do skutków powstałych z innych - zewnętrznych, niezależnych od woli stron decyzji - zdarzeń prawnych m.in. wynikających z późniejszych przepisów.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Minister uznał, że nieruchomość ziemska p.n. "[...] " - działka nr [...] została przejęta na cele reformy rolnej z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, bowiem powierzchnia użytków rolnych tej nieruchomości nie przekraczała 50 ha - była zatem mniejsza od norm przewidzianych we wskazanym przepisie. Spełniona została więc przesłanka stwierdzenia nieważności z art. 156 1 pkt 2 Kpa.

W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 Kpa. Wszelkie późniejsze tj. po dniu [...] stycznia 1962r. rozporządzenia gruntami wchodzącymi pierwotnie w skład nieruchomości będącej przedmiotem badanych orzeczeń - nie mogą mieć bezpośredniego związku z samym orzeczeniem i jako samodzielne czynności prawne nie mogą być rozpatrywane w kontekście jego skutków materialno- prawnych.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. w M. zarzucając zaskarżonej decyzji:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy a

mianowicie;

art. 2 ust. 1 lit. e) i z art. 1 ust. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej [Dz. U. z 1945r nr. 3, poz.13 ze zm.] w zw. z § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z dnia 29 marca 1945 r. nr 10, poz. 51 ze zm.) - polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu, poprzez pominięcie, że celem ustawodawcy było przejęcie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej i sadowniczej;

art. 2 ust. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej [Dz. U. z 1945r nr. 3, poz.13 ze zm.] - polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie należy uwzględniać stan faktyczny i prawny z dnia 1 września 1939r.

art. 1 ust. 3 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju [ Dz. U. z dnia 11 września 2001 r. Nr 97, poz. 1051 ze zm.j polegające na niezastosowaniu w/w przepisów, co skutkowało wydaniem wadliwej decyzji;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie:

1. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. art. 80 k.p.a. i 107 § 3 w związku z art. 2 ust 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51), polegające na:

zaniechaniu przez Organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebraniu przez Organ w sposób wyczerpujący oraz nierozpatrzeniu materiału dowodowego, w szczególności dotyczącego powierzchni użytków rolnych nieruchomości ziemskiej p.n." [...] " na dzień wejścia w życie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej;

błędnym uznaniu za udowodnione okoliczności, przemawiających, że istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt. 2) k.p.a. orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] stycznia 1962 r. nr [...] oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej

w L. z dnia [...] czerwca 1961r. [...], w sytuacji, gdy zebrany z sprawie materiał dowodowy był niekompletny i nie dawał podstaw do takich wniosków.

art. 156 § 1 pkt. 2 kpa w zw. z art. 158 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie tych przepisów i stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] stycznia 1962 r. nr [...] oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] czerwca 1961 r. [...] w sytuacji, w której przepisu te nie mogły zostać zastosowane.

art. 158 § 2 kpa w związku z art. 156 § 2 kpa, poprzez błędne niezastosowanie wskazanych przepisów, w sytuacji, w której prawidłowo przepisy te powinny zostać zastosowane.

Podnosząc powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o:

stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013r., jak również poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012r. - w całości;

ewentualnie

na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c) ustawy [...] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013r., jak również poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012r. - w całości.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ analizując stan faktyczny przedmiotowej sprawy odniósł się jedynie do powierzchni użytków rolnych [...], wynikających z rejestru pomiarowego sporządzonego w 1935 r. przez mierniczego przysięgłego F. N. Dlatego też, Organ zanegował ustalenia poczynione przez komisję w dniu [...].05.1961r., która zaliczyła do użytków rolnych m in: sady, park, grunty orne, pastwiska, grunty różne - jako nadające się na pastwiska, grunty pod zabudowaniami i podwórzami oraz grunty po drogami polnymi i grunt pod lasem, który w dniu 13.09.1944r. stanowił użytek rolny.

Jednakże, Organ pominął, że celem ustawodawcy było przejęcie na cele reformy rolnej nie tylko nieruchomości rolnych, lecz również tych nieruchomości lub ich części, które mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej i sadowniczej.

W następnej kolejności Skarżący podniósł, że Organ naruszył art. 2 ust. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej [Dz. U. z 1945r nr. 3, poz.13 ze zm.]. Mianowicie, Organ przyjął, że w stanie faktycznym przedmiotowym przedmiotowej sprawy należy uwzględniać stan faktyczny i prawny z dnia 1 września 1939r. Przepis art. 2 ust. 2 dekretu stanowi, że "nieważne są wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich, wymienionych w art.. 2 ust. 1 pkt e, dokonane po dniu 1 września 1939 r.".

Powyższy przepis odnosi się do "działu" czyli podziału prawnego lub fizycznego nieruchomości ziemskich, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu i nie może być rozumiany jako zakaz dokonywania nowych pomiarów nieruchomości "[...] " po dniu 1 września 1939r., a tym bardziej nie statuuje nakazu oceniania wielkości i stanu użytków rolnych w/w nieruchomości jodynie według danych na dzień 1 września 1939r. w sposób, jaki czyni to Minister.

Przepis art. 2 ust. 2 dekretu miałby zastosowanie wówczas, gdyby po dniu 1 września 1939 r. część nieruchomości ziemskiej "[...] " została np. sprzedana, to wówczas umowa sprzedaży byłaby nieważna z mocy prawa. Tymczasem w przedmiotowym stanie faktycznym, nieruchomość ziemska nie została w jakikolwiek sposób podzielona. Dlatego też przepis art. 2 ust. 2 dekretu nie może zostać zastosowany przez Organ, w szczególności jako podstawa twierdzenia, iż istotny dla rozstrzygnięcia sprawy jest stan faktyczny na dzień 1 września 1939r. oparty na ustaleniach dokonanych przez biegłego mierniczego w 1935r.

W dalszej kolejności, skarżący wskazał, że w odniesieniu do działki gruntu o nr ewidencyjnym: [...] pozostającej w trwałym zarządzie Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. absolutnie nie było podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] stycznia 1962 r. nr [...] oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] czerwca 1961r. [...].

Mianowicie, Minister wydając skarżoną decyzję z dnia [...] marca 2013r. utrzymującą w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012r., nie wziął pod uwagę przepisów ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju [Dz. U. z dnia 11 września 2001 r. nr 97. poz. 1051 ze zm.].

Jak stanowi bowiem art. 1 pkt. 3 ustawy, do strategicznych zasobów naturalnych kraju zalicza się lasy państwowe. Natomiast zgodnie z art. 2 ustawy, zasoby naturalne wymienione w art. 1 stanowiące własność Skarbu Państwa nie podlegają przekształceniom własnościowym, z zastrzeżeniem przepisów zawartych w ustawach szczególnych.

Następnie wskazano, że głównym celem ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju jest zachowanie we władaniu Państwa wskazanych w ustawie zasobów naturalnych, z wyłączeniem możliwości ich zwrotu lub reprywatyzacji, nawet przypadku, gdyby zasoby te przeszły na rzecz Skarbu Państwa z naruszeniem przepisów prawa. Wówczas - zgodnie z art. 7 przedmiotowej ustawy - poniesione przez właścicieli z tego tytułu straty winne być zrekompensowane z budżetu Państwa na podstawie odrębnych przepisów.

W kontekście powyższych ustaleń, w ocenie strony skarżącej należy uznać, że Minister wydając zaskarżoną decyzję winien zastosować przepisy ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, i w konsekwencji ograniczyć się do stwierdzenia wydania orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] stycznia 1962 r. nr [...] oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] czerwca 1961r. [...] z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności tych decyzji.

Skarżący, w dalszej kolejności podniósł, że decyzja Ministra z dnia [...] marca 2013r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012r. została wydana z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. art. 80 k.p.a. i 107 § 3 w związku z art. 2 ust 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51). Mianowicie, Organ nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy, nie zebrał w sposób wyczerpujący oraz nie rozpatrzył materiału dowodowego w sposób, który pozwoliłby wydać prawidłową decyzję. Otóż, Minister nie ustalił powierzchni użytków rolnych nieruchomości ziemskiej p.n., [...] " w dniu wejścia w życie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, tj. w dniu 13 września 1944r.

Konsekwencją naruszenia przez Ministra wskazanych w niniejszej skardze przepisów, w odniesieniu do działki gruntu o nr [...] było naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 158 § 2 kpa w związku z art. 156 § 2 kpa, poprzez błędne ich niezastosowanie, w sytuacji, w której prawidłowo powinny zostać zastosowane oraz przepisu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, poprzez błędne zastosowanie tego przepisu i stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] stycznia 1962 r. nr [...] oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] czerwca 1961 r. [...], w sytuacji, w której przepis ten nie mógł zostać zastosowany.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone decyzje naruszają obowiązujące przepisy prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie .

Postępowanie prowadzone w trybie nieważnościowym na podstawie art. 156 § 1 kpa jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 ww. ustawy, stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia - a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 kpa. Z powyższego wynika też, że postępowanie to stanowi wyjątek od ww. zasady trwałości decyzji - zatem niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przesłanek określonych w tym przepisie. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest zatem kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum, lecz ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych przez art. 156 § 1 kpa (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1985 r., sygn. akt I SA 89/85, ONSA 1985, Nr 1, poz. 30).

Organ orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia - odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.

Wśród ww. przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa - ustawodawca wskazał także "rażące naruszenie prawa" (pkt 2 ww. § 1). W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że naruszenie może być uznane za rażące, gdy jest ono oczywiste i koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W wyniku, tego naruszenia powstają zatem skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.

Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony, przy czym nie wystarczy samo tylko stwierdzenie o tym, że doszło do takiego naruszenia prawa. Organ zobowiązany jest do wykazania, że uchybienie, jakim dotknięta jest kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja, ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest wtedy, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu. Przy czym nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o jego przekroczenie w sposób jasny i niedwuznaczny. Tylko wówczas treść wadliwej decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią zaprzeczenie stanu prawnego.

Reasumując z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde naruszenie prawa, a jedynie dyskwalifikujące decyzję w takim stopniu, iż niezbędne jest zniweczenie wszelkich jej następstw, w taki sposób, jakby gdyby od początku nie została wydana.

W postępowaniu nieważnościowym organ ogranicza się do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego, poczynionych w toku i na gruncie zwykłego postępowania. Oznacza to badanie ostatecznie zakończonej sprawy, na gruncie wyłącznie zgromadzonego tam materiału dowodowego, pod kątem naruszenia norm materialnych oraz procedury uregulowanej w kpa, a także przepisów o charakterze procesowym zawartych w regulacjach obejmujących prawo materialne.

Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zainicjowane zostało wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w L. z dnia [...] czerwca 1961r. i utrzymującego go w mocy orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] stycznia 1962r., o przejęciu na własność Państwa , na podstawie art. 2 ust.1 lit.e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, nieruchomości ziemskiej "[...]" stanowiącej działkę nr ewidencyjny [...], położoną w powiecie [...] , stanowiącą własność Z. S.

Toczyło się w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Zadaniem tego postępowania było ustalenie i rozstrzygnięcie, czy kontrolowane decyzje prawidłowo przesądziły w oparciu o dowody pomiarowe z 1959 r., dokonane dla potrzeb klasyfikacji gleboznawczej , że wskazany majątek miał powierzchnię [...] ha gruntów i podlegał reformie rolnej , czy też miarodajnym dokumentem potwierdzającym powierzchnię tego majątku , jest znajdujący się w zbiorze dokumentów księgi kolonii [...] , rejestr pomiarowo- klasyfikacyjny wykonany w 1935r. przez mierniczego przysięgłego inż. F. N., z którego wynika , że majątek miał powierzchnę [...] ha , w tym użytków rolnych [...] ha , wód [...] ha i nieużytków [...] ha , a zatem nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu i tym samym nie podlegał przejęciu na cele reformy rolnej.

Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, pod jego działanie podpadały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Art. 2 dekretu stanowił również, że z dniem wejścia w życie tego aktu normatywnego wszystkie nieruchomości ziemskie objęte dekretem przeszły (ex lege) bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa. Jego treść powodowała, że z dniem 13 września 1944r. dekret wywołał skutki rzeczowe w postaci przejścia wymienionych w nim nieruchomości z mocy prawa na własność Państwa.

Z uwagi na treść wskazanego przepisu , zasadnicze znaczenie dla określenia zakresu zastosowania przepisów dekretu PKWN ma ustalenie znaczenia terminu "nieruchomość ziemska". Dekret PKWN nie dawał podstaw do konfiskaty całego mienia osób fizycznych, w tym wszystkich gruntów i zabudowań właścicieli ziemskich. Podkreślenia wymaga, że w myśl pierwotnego określenia art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN, na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym i o określonym w tym przepisie areale. Późniejsza nowelizacja dokonana dekretem z dnia 17 stycznia 1945r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., Nr 3, poz. 9), polegała na skreśleniu słów "o charakterze rolniczym", co uwzględnia kształt słowny art. 2 ust. 1 zd. 1 dekretu, zawarty w tekście jednolitym zamieszczonym w Dzienniku Ustaw z 1945 r., Nr 3, poz. 13. Nie może to jednak oznaczać, że dekret dotyczył wszelkich nieruchomości ziemskich.

W związku z brakiem w dekrecie ustawowej (legalnej) definicji pojęcia "nieruchomość ziemska", jego treść powinna być ustalona z uwzględnieniem innych elementów całej tej regulacji, w tym normatywnie określonych w tym dekrecie celów reformy rolnej. Istotną rolę w tym zakresie odrywa przepis art. 1 ust. 2 dekretu, który ustala, dla realizacji jakich zamierzeń mają służyć grunty przejmowane na potrzeby reformy rolnej. Określenie tych celów dodatkowo czyni zasadnym restrykcyjny charakter wykładni przepisów dekretu.

Stanowisko w tej kwestii wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały Siedmiu Sędziów z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06. Niezależnie od zasadniczej tezy, wskazującej na przepis § 5 rozporządzenia jako podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN, Sąd ten wskazał, że na gruncie tego przepisu, na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 ust. 2 dekretu. Nie może tu zatem, w ocenie NSA, chodzić o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w art. 1 ust. 2 lit. a, b, c, d i e dekretu. Sąd ten stwierdził przy tym, że punkty a-c bezspornie odnoszą się do gruntów rolnych przeznaczonych na upełnorolnienie lub utworzenie nowych gospodarstw rolnych, a wątpliwości mogą budzić jedynie dwie następne litery tego przepisu (lit. d oraz lit. e), w których mowa o zarezerwowaniu "odpowiednich terenów" (ale nie "odpowiednich obiektów") na realizację określonych celów.

Dla przyjmowanego dziś pojęcia nieruchomości ziemskiej istotne znaczenie ma także w dalszym ciągu uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990r., sygn. akt W 3/89 (OTK z 1990 r., poz. 26, s. 174), która zachowuje swoją wartość interpretacyjną pomimo utraty mocy powszechnie obowiązującej. Przyjęto w niej, że pod pojęciem "nieruchomość ziemska" używanym w dekrecie, należy rozumieć nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, tzn. takie, które są lub mogą być wykorzystywane do produkcji roślinnej, zwierzęcej czy sadowniczej.

Nie ma również decydującego znaczenia fakt, że uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990r. została podjęta przed dniem 16 października 1997r., kiedy weszła w życie Konstytucja z 2 kwietnia 1997r., która w art. 239 ust. 3 pozbawiła uchwały Trybunału Konstytucyjnego mocy powszechnie obowiązującej w sprawie ustalenia wykładni ustaw. Nie pozbawiło to jednak uchwał Trybunału Konstytucyjnego charakteru ogólnych wskazówek interpretacyjnych w procesie stosowania prawa.

Biorąc pod uwagę przedmiot dekretu, którym jest reforma rolna, należy zatem uznać, że termin nieruchomość ziemska znajduje zastosowanie jedynie do takich nieruchomości, które mają charakter rolniczy. Wszelkie inne nieruchomości ziemskie, nie mające jednocześnie charakteru rolniczego, przedmiotowo nie mogą podlegać pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Tym samym nieruchomość, aby na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu mogła być przejęta na cele reformy rolnej musiała spełnić następujące przesłanki:

- być nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym,

- stanowić własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych,

- spełniać normy obszarowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu,

- nadawać się do realizacji celów reformy rolnej wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu.

Powyższe oznacza , że nie tylko spełnienie norm obszarowych decydowało o podpadaniu nieruchomości pod zapis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Dopiero wypełnienie wszystkich wyżej wymienionych przesłanek pozwalało na uznanie, że nieruchomość podlega zastosowaniu dekretu.

Nieruchomość, która spełniała wszystkie powyższe przesłanki przechodziła na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele reformy rolnej. Natomiast w sytuacji, kiedy część nieruchomości nie spełniała powyższych przesłanek, a w szczególności nie miała charakteru rolniczego i nie nadawała się na realizację celów reformy rolnej nie powinna przejść na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Zaakcentować wypada, że dekret z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej miał do spełnienia w ówczesnej rzeczywistości polityczno - społecznej określone cele wyszczególnione w art. 1. Z pewnością jednak z treści jego przepisów nie można wysnuć wniosku, że był drogą do pozbawienia właścicieli prawa własności wszystkich nieruchomości, również i tych, które nie mogły realizować celów reformy rolnej. Natomiast na podstawie jego treści można wysnuć wniosek, że cele reformy rolnej miały być zrealizowane poprzez przejęcie na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich lub części takich nieruchomości, które jednocześnie są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności rolniczej. Nieruchomości ziemskie nie mające charakteru rolniczego nie mogły realizować celów reformy rolnej.

Organy orzekające w niniejszej sprawie stwierdziły nieważność kontrolowanych decyzji , gdyż uznały w oparciu o rejestr pomiarowo - klasyfikacyjny wykonany w 1935 r. przez mierniczego przysięgłego inż. F. N. , że majątek Z. S. [...], nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z uwagi na niespełnienie norm obszarowych określonych w dekrecie . Podkreśliły , że stanowiące podstawę orzeczenia pomiary dokonane w 1959 r. nie mogą być uznane za miarodajne gdyż stan faktyczny na nieruchomości po upływie 15 lat mógł ulec zmianie np. grunty mogły być zalesione. Nawet jednak pomiary zawarte w protokole komisji sporządzonym w dniu 12 lutego 1962r. wskazują , że użytki rolne analizowanej nieruchomości w rozumieniu &4 rozporządzenia wykonawczego do dekretu z dnia 6 września 1944r. tj.- grunty rolne, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe – wynosiły [...] ha .

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów w tym zakresie . Akceptuje także pogląd , że park nie stanowił użytków rolnych w rozumieniu wymienionego rozporządzenia.

Powyższe nie zmienia jednak faktu , że organy nadzoru zaniechały ustalenia w oparciu o rejestr pomiarowo - klasyfikacyjny wykonany w 1935 r. przez mierniczego przysięgłego inż. F. N. , czy pozostałe – nie omówione przez organy działki , składające się na całość omawianej nieruchomości ziemskiej [...] – spełniały wymóg " nadawania się do realizacji celów reformy rolnej wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu " jak to wskazano wyżej. Nie ulega bowiem wątpliwości , że celem ustawodawcy wprowadzającego reformę rolną było przejęcie na jej cele nie tylko nieruchomości stricte rolnych lecz także takich , które mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie, w zakresie produkcji roślinnej , zwierzęcej i sadowniczej. Organy obu instancji ograniczyły się natomiast jedynie do interpretacji & 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1944r. w sprawie wykonania dekretu PKWN , zgodnie z którym za użytki rolne uważa się grunty orne, pastwiska, łąki oraz ogrody warzywne i owocowe.

Trafnie także zauważył skarżący , że organ II instancji naruszył w kontrolowanym rozstrzygnięciu art.2 ust.2 dekretu z tej przyczyny , że wadliwie wskazał datę na którą winien być ustalony stan faktyczny i prawny odnoszący się do spornej nieruchomości jako 1 września 1939r.

Poza sporem jest , że wskazany przepis stanowi , że " nieważne są wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich dokonane po dniu 1 września 1939r." Odnosi się zatem do sytuacji rozdysponowania nieruchomością w sposób faktyczny lub prawny po tej dacie . Ustalenia organów wydających orzeczenie o podpadaniu majątku pod przepisy dekretu PKWN powinny natomiast być poczynione na dzień jego wejścia w życie tj. 13 września 1944r.

Sąd nie podziela natomiast stanowiska skarżącego , że w odniesieniu do działki nr ewidencyjny [...], która pozostaje w trwałym zarządzie Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego- Lasy Państwowe Nadleśnictwo S., nie było podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] stycznia 1962r. oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] czerwca 1961r. z uwagi na treść art. 1 pkt 3 i art.2 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju.

Stosownie do treści przytoczonych przepisów , do strategicznych zasobów naturalnych kraju zalicza się lasy państwowe, które jako zasoby naturalne stanowiące własność Skarbu Państwa nie podlegają przekształceniom własnościowym. Jednakże Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi słusznie zważył, że wydanie decyzji w sprawie niniejszej nie pozostaje w związku z dokonywaniem takich przekształceń . Zasadnie wskazał też, że cytowana ustawa nie zakazuje oceny legalności aktów administracyjnych w odniesieniu do lasów państwowych. Istotą art. 156 § 1 Kpa nie jest spowodowanie przekształceń własnościowych w rozumieniu tej ustawy, ale wyłącznie stwierdzenie, czy kontrolowane orzeczenie administracyjne rażąco narusza prawo. Dlatego też , sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela pogląd organu , że stwierdzenie nieważności orzeczeń w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości oznaczonej aktualnie jako działka o nr ewidencyjnym [...], stanowiącej byłą własność Z. S. nie stanowi przekształcenia własnościowego nieruchomości należącej obecnie do Lasów Państwowych, a przepisu art. 2 w/w ustawy, zgodnie z którym zasoby naturalne stanowiące własność Skarbu Państwa nie podlegają przekształceniom własnościowym, nie można rozumieć w ten sposób, że w związku z wejściem w życie tej ustawy nie jest już możliwe stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, na podstawie której Skarb Państwa stał się właścicielem "zasobów naturalnych", nawet jeśli zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 § 1 Kpa .

Z tej przyczyny argumentacja skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Nie może bowiem budzić wątpliwości , że orzeczenia nadzorcze organów administracji wydawane w trybie obowiązujących przepisów prawa – kodeksu postępowania administracyjnego – nie mogą być utożsamiane , jak chce to uczynić skarżący, z naruszeniem zakazu dokonywania przekształceń własnościowych lasów państwowych, zagwarantowanego przepisami ustawy o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju z dnia 6 lipca 2001r.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wskazaną argumentację

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.