Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 46/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 89
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M K od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 września 2016 r. sygn. akt III SA/Wr 164/16 w sprawie ze skargi M K na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [..] stycznia 2016 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA we Wrocławiu lub Sąd I instancji) oddalił skargę MK (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W (dalej: Dyrektor) z dnia [..] stycznia 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 20 listopada 2014 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę w należącym do skarżącego sklepie w Bogatyni. Kontrolujący stwierdzili, że w lokalu znajduje się automat do gier o nazwie HOT FUN [..], podłączony do sieci i gotowy do eksploatacji. Zgodnie z treścią przedłożonej umowy najmu powierzchni użytkowej, automat należał do innego podmiotu – spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Funkcjonariusze dokonali oględzin urządzenia oraz przeprowadzili eksperyment, a następnie uznali, że gra na tym urządzeniu wyczerpuje znamiona definicji gry na automacie, zawartej w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 201, poz. 1540 ze zm. - dalej: u.g.h.). Ustalili, że lokal nie jest kasynem gry, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.g.h. Następnie jako dowód dołączono opinię biegłego sądowego. Opinia ta potwierdziła, że prowadzone na automacie gry spełniają kryteria gier na automatach w rozumieniu u.g.h.

Decyzją z dnia [..] czerwca 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12.000 zł, z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, podając w podstawie prawnej decyzji art. 89 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h.

Decyzją z dnia z dnia [..] stycznia 2016 r. Dyrektor utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

WSA oddalił skargę na powyższą decyzję. W ocenie Sądu I instancji zasadnie organy uznały, że skontrolowane urządzenie jest automatem w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. Stanowisko organów znajduje oparcie w zgromadzonych dowodach, obejmujących m.in. wynik kontroli (wynik oględzin automatu oraz wynik eksperymentu procesowego). Ustalenia kontroli potwierdziła opinia biegłego sądowego.

Sąd I instancji zgodził się z organami, że skarżący był urządzającym gry na automacie. Potwierdza to zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przede wszystkim umowa najmu powierzchni użytkowej lokalu z 1 września 2014 r., z której wynika, że skarżący: zapewniał dostęp do automatu serwisantom; dostarczał do automatów energię elektryczną; pobierał opłatę za najem w procencie (50%) przychodu z eksploatacji automatu, zatem był finansowo zainteresowany wysokim przychodem (długie godziny otwarcia lokalu, zapewnienie sprawności lokalu, obsługa graczy, etc.); partycypował w kosztach poniesionych szkód automatu lub utraconych przychodów; zobowiązany był zapewnić właściwe warunki przewidziane dla prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach losowych; otwierał urządzenie; posiadał klucze do urządzenia i miał prawo ich używania; posiadał kontakt z serwisem; miał prawo do używania opcji serwisowych; posiadał poufne informacje o przychodach z automatu; reprezentował właściciela automatu w przypadku ingerencji osób trzecich czy organów administracji państwowej w odniesieniu do automatu.

Według Sądu, wymienione w umowie prawa i obowiązki wynajmującego pozwalają na uznanie skarżącego za urządzającego gry na automacie.

WSA we Wrocławiu powołał się na stanowisko NSA zawarte w uchwale składu siedmiu sędziów z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 i wyjaśnił, że brak notyfikacji przepisów u.g.h. nie wyklucza możliwości stosowania art. 89 tej ustawy.

Sąd I instancji podał, że art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h. dotyczy "urządzającego gry". Podmiotem tym jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym miejscu - czyli poza kasynem gry i to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna.

MK zaskarżył wyrok w całości domagając się jego uchylenia i rozpoznania skargi co do istoty na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: p.p.s.a., a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry" w świetle okoliczności faktycznych konkretnej tej sprawy, jako obejmującego również podmiot, którego czynności sprowadzały się do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty, bez dokonywania, zgodnie z materiałem zebranym w sprawie, żadnych innych czynności dotyczących organizacji gier, a tym samym niezasadne objęcie Skarżącej zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. i niezasadne nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej za "urządzanie gier na automatach poza kasynem gry";

2) art. 65 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (dalej: k.c.) w zw. z art. 659 § 1 i 2 k.c. poprzez dokonanie przez Sąd (także w drodze aprobaty ustaleń organu) błędnej wykładni umowy zawartej pomiędzy P Sp. z o.o. oraz MPwskutek przyjęcia, że z umowy tej wynikają dla skarżącego prawa i obowiązki istotnie odmienne niż wynikające ze zwykłej umowy najmu powierzchni, w tym wskazuje na to:określenie celu wynajęcia powierzchni oraz rzeczy ruchomych, które będą na niej eksploatowane,czynszu w wysokości 60% orazinstrukcji postępowania w przypadku ingerencji osób trzecich wobec rzeczy ruchomych (automatów) wynajmującego, podczas gdy treść umowy ani powołane okoliczności nie świadczą o podejmowaniu przez skarżącego jakiejkolwiek działalności możliwej do określenia mianem "urządzania gier", ani też nie powodują odmiennej kwalifikacji umowy niż jako umowy najmu, podobnie jak sama powtarzalność czynności składających się na sam wynajem nie może świadczyć o takiej czy innej kwalifikacji (jednorazowa czynność czy czynności wielorazowe), lecz może o tym wyłącznie przesądzać rodzaj przedsiębranego zachowania;

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna oparta została na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. W ramach tej podstawy wskazano dwa naruszenia, przy czym w żadnym wypadku nie wskazano przepisów naruszonych przez Sąd I instancji, bo te które znalazły się w zarzutach nie były bezpośrednio stosowane przez Sąd I instancji z tego powodu, że sądy administracyjne nie wykonują administracji, zatem nie stosują przepisów materialnego prawa administracyjnego. Sądy te wymierzają sprawiedliwość kontrolując działalność administracji publicznej, zatem ich wadliwe działanie może polegać tylko na wadliwie dokonanej kontroli, a to wymaga, by skarga kasacyjna wskazywała te wady, czego skarga rozpoznawana nie czyni. Z tego powodu należy stwierdzić, że jest formalnie wadliwa. Wprawdzie ten rodzaj wady nie prowadzi do jej odrzucenia, co wynika z uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1, jednak w sposób zasadniczy ogranicza możliwość kontroli skarżonego wyroku, gdyż Sąd II instancji nie może domniemywać kierunków i zakresu jego weryfikacji w postępowaniu kasacyjnym.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, więc nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Zupełnie nietrafny jest zarzut naruszenia art. 65 § 1 i § 2 k.c., że Sąd I instancji nie mógł naruszyć tych przepisów, bo ich nie stosował, podobnie jak organ, gdyż są to normy prawa cywilnego, a nie administracyjnego. Oznacza to, że organ celny i Sąd I instancji nie stosowały prawa cywilnego. Jeżeli strona zamierzała kwestionować ten kontekst sprawy, to powinna stawiać zarzut błędnych ustaleń lub oceny stanu faktycznego, a nie wykładni umowy. Z tego więc powodu ten zarzut należało uznać za chybiony.

Za merytorycznie nietrafny uznać należało zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. odnoszący się do błędnej wykładni pojęcia "urządzający gry". Sąd II instancji stoi na stanowisku, że skarżony wyrok poprawnie ujmuje tę kwestię. Bez wątpienia urządzającym gry jest każdy, kto współorganizuje gry. Jednak na czym w konkretnej sytuacji polega urządzanie, a więc jaki kontekst językowy tego pojęcia należy przyjąć, jest uzależnione od faktów, które stają się podstawą do językowego opisu. Zauważyć trzeba, że każdy język, w tym potoczny, jest narzędziem opisu świata, a więc realnych zaszłości. Skoro tak, to znaczenie terminu urządzającego gry na gruncie rozpoznawanej sprawy musi być wiązane z faktami jakie wynikają z umowy, a więc roli skarżącego kasacyjnie w przedsięwzięciu zorganizowanym przez spółkę. Idzie o to, czy skarżący tylko wynajął powierzchnię, bo jeżeli tylko do tego się sprowadzała jego aktywność, to nie był urządzającym w rozumieniu art. 89 u.g.h., czy też jego aktywność realizowała się w inny sposób, który pozwala uznać, że urządzał gry. Skarżący kasacyjnie w rozpoznawanej sprawie był podmiotem stwarzającym warunki umożliwiające grę. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, na taką jego rolę wskazuje przede wszystkim treść umowy, z której między innymi wynika, że skarżący: zapewniał dostęp do automatu serwisantom; dostarczał do automatów energię elektryczną; pobierał opłatę za najem w procencie (50%) przychodu z eksploatacji automatu, zatem był finansowo zainteresowany wysokim przychodem. Zdaniem Sądu II instancji ta ostatnia okoliczność w sposób niebudzący wątpliwości wykazuje związek skarżącego kasacyjnie z podmiotem wydzierżawiającym powierzchnię. W tym koncentruje się jego interes ekonomiczny, a to pozwala przyjąć, że Sąd I instancji prawidłowo odczytał treść art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 u.g.h. i stwierdzić, że skarżący kasacyjnie był podmiotem urządzającym gry, zatem podlegał karze przewidzianej w u.g.h.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.