Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 10/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 147, art 134, art. 200, art. 205 par 52
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 87
journal: Dz.U. 2022 poz 528
law: ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j.)
article: art. 10 ust 4, 5, 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
article: par. 5 ust 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2017 poz 784
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz  wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem - tekst jedn.
article: par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2311
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów  drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (t. j.)

SENTENCJA

Dnia 31 sierpnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Skrzypczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2022 roku sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na akt Starosty z dnia 26 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia stałej organizacji ruchu 1. stwierdza nieważność zaskarżonego aktu, 2. zasądza od Starosty na rzecz skarżącej B. spółka Sp. z o.o. w W. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Spółka B. spółka z o.o. w W. prowadzi działalność polegającą na wydobywaniu kruszywa naturalnego ze złoża [...] w miejscowościach S. i M. w gminie D. na podstawie decyzji administracyjnej Marszałka Województwa Wielkopolskiego z dnia 18 grudnia 2020 r., znak sprawy: [...] będącej koncesją na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża [...]. Droga gminna numer [...] w miejscowości S., którą wjeżdża się z drogi powiatowej numer [...] W. -G. zapewnia obsługę i umożliwia prowadzenie spółce działalności. Droga gminna jest utwardzona betonowymi płytami a jej pobocze utwardzone gruzem ceglano-betonowym w sposób, który umożliwiał przejazd pojazdów do i z zakładu spółki oraz zapobiegał jej uszkodzeniom.

Dnia 26 października 2021 r. Starosta S. dokonał czynności polegającej na zatwierdzeniu stałej organizacji ruchu na skrzyżowaniu ww. drogi powiatowej i drogi gminnej oraz skrzyżowaniu ww. drogi gminnej i drogi gminnej numer [...] w m. S. w związku z przebudową drogi gminnej numer [...] w m. S. , znak sprawy: [...]. Do zatwierdzenia stałej organizacji ruchu doszło na podstawie projektu, który został opracowany na zlecenie Gminy D.. W punkcie 4 opisu technicznego zatytułowanym "Opis projektowych rozwiązań" wskazano, że:

- na drodze powiatowej numer [...] W. -S. -G. wprowadza się znaki uprzedzające o ograniczeniu tonażowym F-6 ze znakiem B18 "7 t" po skręcie na drogę gminną oraz ze względu na utwardzenie drogi gminnej wprowadza się oznakowanie A-6b i A-6c ostrzegające o skrzyżowaniu z drogą podporządkowaną;

- na drodze gminnej numer [...] wprowadza się znaki uprzedzające o ograniczeniu tonażowym F-6 ze znakiem B-18 "7 t" po skręcie na drogę gminną oraz znaki D-l informujące o drodze z pierwszeństwem;

- na drodze gminnej numer [...] projektuje się wprowadzenie znaków A-7 informujących o potrzebie ustąpienia pierwszeństwa przy wjeździe na drogę powiatową jak i gminną, a także wprowadza się ograniczenie prędkości B-33 ; do 30 km/h i B-18 "zakaz zjazdu pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej ponad 7 t".

W uzasadnieniu zaprojektowanych rozwiązań powołano się na "(...) bezpieczeństwo uczestników ruchu, pobocza utwardzone jedynie gruzem ceglano- betonowym o szer. 80 cm." Ponadto wskazano, że "(...) drogą poruszają się dzieci, które korzystają z przystanku autobusowego i wiaty przystankowej zlokalizowanej przy przedmiotowej drodze.". W projekcie zmiany stałej organizacji ruchu określono termin wprowadzenia zaproponowanych rozwiązań maksymalnie do 31 marca 2022 roku. Starosta S. w zawiadomieniu z dnia 5 listopada 2021 r. skierowanym do Starostwa Powiatowego w S., Wydziału Komunikacji, Transportu i Dróg, Zarządu Dróg Powiatowych w S. oraz Komendy Powiatowej Policji w S. poinformował o wprowadzeniu stałej organizacji ruchu od dnia 17 listopada 2021 r.

Dnia 23 listopada 2021 r. spółka skierowała do Wójta Gminy D. pismo, w którym wnosiła o usunięcie znaku "B-18", który ogranicza dojazd do nieruchomości nr ewid.[...] i [...] w miejscowości M., na których Spółka prowadzi działalność gospodarczą na podstawie uzyskanej koncesji.

W dniu 1 grudnia 2021 r. spółka skierowała do Starosty S. wniosek o udzielenie informacji w trybie dostępu do informacji publicznej dotyczących zmiany stałej organizacji na drodze gminne oraz łączących się z nią drogach powiatowych, jednocześnie wnosząc o doręczenie jej wszelkiej dokumentacji, w tym projektu zmiany stałej organizacji ruchu, na podstawie której doszło do zatwierdzenia stałej organizacji ruchu.

Pismem z dnia 16 grudnia 2021 r. B. Sp. z o.o. wniosła do Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skargę na akt Starosty S. z dnia 26 października 2021 r., znak: [...] zatwierdzający stałą organizację ruchu na skrzyżowaniu drogi powiatowej numer [...] W. -G. i drogi gminnej numer [...] i skrzyżowaniu dróg gminnych numer [...] M. - S. i numer [...] m. S. w związku z przebudową drogi gminnej numer [...] w m. S. , znak sprawy: [...] (dalej: "Zaskarżony akt"), zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu aktowi zarzuciła: naruszenie przepisów, mianowicie:

§ 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 784) poprzez zatwierdzenie projektu zmiany stałej organizacji ruchu w sytuacji, gdy opis techniczny nie zawiera charakterystyki ruchu na drodze, natomiast specyfika drogi ma charakter jedynie szczątkowy, co powoduje, że projekt zatwierdzenia zmiany organizacji ruchu nie spełnia wymogów stawianych mu przez prawo;

§ 1 pkt 1 w zw. z punktem 3.2.19. oraz w zw. z punktem 7.2.5 i 7.2.6 załącznika numer 1 do rozporządzenia do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2311) w zw. z § 5 ust. 1 pkt 5 RSWZR poprzez:

brak podstawy do zmiany stałej organizacji ruchu i wprowadzenia znaku "B-18" zakazującego wjazd na drogę gminną numer [...] pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej ponad 7 ton - lakoniczne uzasadnienie rzekomej potrzeby wprowadzenia takiej zmiany nie spełnia wymogów stawianych mu przez prawo;

zaakceptowanie znaków drogowych zaprojektowanych w sposób nie spełniający warunków technicznych stawianych im przez przepisy RSWT, w szczególności: nie umieszczono na znaku "B-18" informacji o faktycznej nośności drogi gminnej numer [...], co powoduje, że nie spełnia on wymagań określonych w punkcie 3.2.19 załącznika numer 1 do RSWT; nie zaprojektowano znaku "F-5" informującego uczestników ruchu, że wjazd wszystkich lub niektórych pojazdów jest zabroniony po przejechaniu odcinka drogi o długości określonej na znaku, co powoduje, że nie spełniono wymogów określonych w punkcie 7.2.5 w zw. z punktem 3.2.19. załącznika numer 1 do RSWT;

nie umieszczono na znaku "F-6" informacji o odległości od miejsca, od którego obowiązuje zakaz wjazdu na drogę gminną numer [...] pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej ponad 7 ton, co powoduje, że nie spełnia on wymogów określonych w punkcie 7.2.6 załącznika numer 1 do RSWT;

art. 32 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tj. zasady równości wobec prawa poprzez wprowadzenie zakazu wjazdu na drogę gminną numer [...] pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej ponad 7 ton, co ma uniemożliwić wyłącznie Skarżącej dojazd do należącej do niej nieruchomości i prowadzenie działalności gospodarczej zgodnej z decyzją Marszałka Województwa Wielkopolskiego z dnia 18 grudnia 2020 r. znak sprawy: [...], udzielającą koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża kruszywa naturalnego "[...]" położonego w miejscowości S. i M., gmina D., powiat S., województwo Wielkopolskie, natomiast ww. ograniczenia nie dotyczą innych mieszkańców Gminy D.;

art. 20 oraz art. 22 Konstytucji RP poprzez utrudnianie funkcjonowania działalności gospodarczej Skarżącej, która jest zgodna z prawem.

W konsekwencji spółka wniosła o stwierdzenie nieważności aktu Starosty S. z dnia 26 października 2021 r. zatwierdzającego stałą organizację ruchu na skrzyżowaniu drogi powiatowej numer [...] W. - G. i drogi gminnej numer [...] i skrzyżowaniu dróg gminnych numer [...] M. -S. i numer [...] w m. S. w związku z przebudową drogi gminnej numer [...] w m. S. , znak sprawy: [...]; zasądzenie od Starosty S. na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Zatwierdzenie organizacji ruchu przez organ jednostki samorządu terytorialnego wskazany w art. 10 ust. 4, 5, 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 1260 ze zm.) – dalej p.r.d. oraz na podstawie § 3 ust. 1 pkt 3, § 6 ust. 1 i § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 784) – dalej rozporządzenie z dnia 23 września 2003 r. jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 329 ze zm.) – dalej p.p.s.a., o czym przesądziła uchwała NSA z dnia 26 czerwca 2014 r. (sygn. akt I OPS 14/13). W uchwale zwrócono uwagę, że akty realizujące zadania administracji drogowej są aktami władztwa publicznego, bo ingerują w materie korzystania z dróg publicznych precyzując ich sieć, sposób finansowania, jakość, parametry, utrzymanie w zdatności do używania, a argumentacja przemawiająca za uznaniem zatwierdzenia organizacji ruchu jako aktu z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. opiera się na wynikających z analizy stanu prawnego wniosku o skutkach zatwierdzenia organizacji ruchu odnoszących się do possania sytuacji prawnej, poprzez ustanowienie nowych zasad organizacji ruchu o charakterze powszechnym i ogólnym. Akt ten nie ogranicza się więc do zakresu organizacyjno-technicznego, a skoro tak to także prawo do zaskarżenia aktu – zatwierdzenia organizacji ruchu drogowego wynika odpowiednio z przepisów – art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1996r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 1875 ze zm.) – dalej u.s.g., czy też art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 marca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 1526 ze zm.) – dalej u.s.p. jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie. Ustawodawca w art. 87 ust. 1 u.s.p. wprowadził warunek wniesienia skargi do sądu administracyjnego na akt organu powiatu – wykazanie przesłanki naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia w sprawie z zakresu administracji publicznej. Sąd jest zatem zobligowany do zbadania legitymacji procesowej strony skarżącej poprzez ustalenie, czy będąca podmiotem skargi (uchwała, zarządzenie) narusza prawem chroniony interes lub uprawnienia w sprawie z zakresu administracji publicznej, przy czym chodzi tu o interes własny podmiotu skarżącego. Nie może być źródłem tego interesu sam charakter drogi publicznej i prawo do korzystania z niej na podstawie art. 1 ustawy z dnia 21 maca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 1693 ze zm.) – dalej u.o.d.p., gdyż przy takim podejściu katalog podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi byłby praktycznie nieograniczony. W tym zakresie Sąd w składzie rozpatrującym sprawy podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 20 lipca 2016r. sygn. akt III SA/Po 17/16, że krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi winien być weryfikowany w okolicznościach danej sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka wykazała, że prowadzi działalność gospodarczą na podstawie ważnej koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego, a jej działalność polega na eksploatacji złoża, a wydobyte kopaliny transportuje pojazdami z miejsca prowadzenia działalności koncesjonowanej korzystając z dojazdu na odcinku drogi w miejscowości S. i [...]. Umiejscowienie znaku drogowego zakazu wjazdu pojazdom o rzeczywistej masie całkowitej ponad 7 t przy tej drodze powoduje, że nie może prowadzić działalności gospodarczej – transport kruszywa, a w konsekwencji realizować obowiązków wynikających z zawartych umów cywilnoprawnych. W związku z tym skarżąca spółka powołała się na art. art. 20 , art. 22 oraz art. 32 Konstytucji RP jako na przepisy, z których wywiodła swój interes prawny w kwestionowaniu zaskarżonego aktu.

W ocenie Sądu zmiana organizacji ruchu polegająca na umieszczeniu znaku drogowego zakazu wpływa na strefę praw i obowiązki skarżącego jako podmiotu, któremu udzielono koncesji na wydobywanie kopalin i przedsiębiorcy daje to zatem podstawy do przyznania skarżącemu legitymacji skargowej w niniejszej sprawie.

Warunki zarządzania ruchem na drogach, w tym między innymi działania w zakresie sporządzania, opiniowania, zatwierdzania projektów organizacji ruchu uregulowane zostały w rozporządzeniu z dnia 23 września 2003 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia organ zarządzający ruchem miedzy innymi rozpatruje projekty organizacji ruchu oraz wnioski dotycząc zmian organizacji ruchu, opracowuje lub zleca do opracowania projekty organizacji ruchu uwzględniając wnioski wynikające z przeprowadzonych analiz organizacji i bezpieczeństwa ruchu oraz zatwierdza organizację ruchu na podstawie złożonych projektów organizacji ruchu. Przez projekt organizacji ruchu rozumie się dokumentację sporządzoną w celu zatwierdzenia stałej, zmiennej lub czasowej organizacji ruchu przez właściwy organ zarządzający ruchem albo właściwy podmiot zarządzający drogą wewnętrzną (§ 1 ust. 2 pkt 2). Elementy składające się na organizację ruchu wymienia § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. i należą do nich mające wpływ na ruch drogowy: geometria drogi, zakres dostępu do drogi, sposób umieszczenia znaków pionowych, poziomych, sygnalizacyjnych i urządzeń bezpieczeństwa ruchu, zasady działania sygnalizacji znaków świetlnych, znaków o zmianie treści i innych zmiennych elementów. Właściwą organizację ruchu stanowi zatem zespół czynników mających bezpośredni wpływ na ruch drogowy w kontekście jego bezpieczeństwa. Realizacja tego celu zależy od poziomu merytorycznego projektu organizacji ruchu, a więc dokumentacji przedkładanej organowi do jej zatwierdzenia. Elementy, jakie powinien zawierać projekt organizacji ruchu, zostały wymienione w § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. Jednym z koniecznych elementów projektu zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia jest opis techniczny zawierający charakterystykę drogi i ruchu na drodze, a w przypadku organizacji ruchu związanej z robotami prowadzonymi w pasie drogowym - opis występujących zagrożeń lub utrudnień; przy robotach prowadzonych w dwóch lub więcej etapach opis powinien zawierać zakres planowanych robót dla każdego etapu i stan pasa drogowego po zrealizowaniu etapu robót; Ten element projektu wiąże się ściśle z uzasadnieniem dla umieszczenia w drodze znaków drogowych wprowadzających ograniczenia (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 stycznia 2014r., sygn. akt II SA/Sz 723/13). Szczegółowe zasady zatwierdzania projektu zostały uregulowane w § 8 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. z którego wynika, że zatwierdzenie organizacji ruchu nie jest i nie może być czynnością mechaniczną i arbitralną, gdyż prawodawca wymaga od organu merytorycznej analizy projektu. Organ zarządzający ruchem w wyniku tej analizy może bowiem: 1) zatwierdzić organizacje ruchu w całości lub w części bez zmian lub po wprowadzeniu zmian lub wpisaniu uwag dotyczących wdrożenia organizacji ruchu (§ 8 ust. 2 pkt 1); 2) odesłać projekt w celu wprowadzenia poprawek (§ 8 ust. 2 pkt 2); 3) odrzucić projekt (§ 8 ust. 2 pkt 3). W rozpatrywanej sprawie zmiana organizacji ruchu na skrzyżowaniu drogi powiatowej nr [...] W. -G. i drogi gminnej nr [...] i skrzyżowaniu dróg gminnych nr [...] M. -S. i nr [...] m [...] w całości i bez uwag do zgłoszonego projektu stałej organizacji ruchu sporządzonego przez L. . W opisie projektowanych przewidziano, że:

- na drodze powiatowej nr [...] W. - [...] - G. wprowadza się znaki uprzedzające o ograniczeniu tonażowym F-6 ze znakiem B-18 "7 t" po skręcie na drogę gminną oraz ze względu na utwardzenie drogi gminnej wprowadza się oznakowanie A-6b i A-6c ostrzegające o skrzyżowaniu z drogą podporządkowaną;

- na drodze gminnej nr [...] wprowadza się znaki uprzedzające o ograniczeniu tonażowym F-6 ze znakiem B-18 "7 t" po skręcie na drogę gminną oraz znaki D-l informujące o drodze z pierwszeństwem,

- drodze gminnej nr [...] projektuje się wprowadzenie znaków A-7 informujących o potrzebie ustąpienia pierwszeństwa przy wjeździe na drogę powiatową jak i gminną a także wprowadza się ograniczenie prędkości B-33 do 30 km/h i B-18 "zakaz wjazdu pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej ponad 7 t".

W uzasadnieniu wprowadzonych zmian wskazano, że "Rozwiązania te znacznie zwiększą bezpieczeństwo uczestników ruchu, pobocza utwardzone jedynie gruzem ceglano-betonowym o szer. 80 cm. Drogą poruszają się dzieci, które korzystają z przystanku autobusowego i wiaty przystankowej zlokalizowanej przy przedmiotowej drodze.

Celem przedstawienia w projekcie zmiany stałej organizacji ruchu charakterystyki drogi i ruchu na drodze jest uniknięcie arbitralności we wprowadzaniu zmian w tym zakresie. Niejednokrotnie bowiem zmiany w stałej organizacji ruchu drogowego dokonywane są w celu ograniczenia niektórym podmiotom dostępu do należących do nich nieruchomości lub uniemożliwienia prowadzenia działalności gospodarczej, która napotyka sprzeciw ze strony gminy lub społeczności lokalnej. Charakterystyka drogi i ruchu na drodze w projekcie zmiany stałej organizacji ruchu jest obligatoryjnym i koniecznym elementem. W opisie technicznym projektu zmiany stałej organizacji ruchu, zatwierdzonym przez Starostę S. , opis charakterystyki drogi znajdujący się pkt 5 pt. "Charakterystyka drogi gminnej [...] - Stan istniejący" ma charakter jedynie szczątkowy. Przede wszystkim szerokość drogi została określona w sposób nieprecyzyjny poprzez wskazanie, że ma ona charakter zmienny 2,4 metrów. Autor projektu zmiany stałej organizacji ruchu nie wskazuje jednak w jaki sposób szerokość tej drogi zmienia się na całym jej odcinku. Takie określenie nie stanowi wystarczającej podstawy wprowadzenia znaku B-18 "zakaz zjazdu pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej ponad 7 t". W projekcie zmiany stałej organizacji ruchu nie odniesiono się do tej kwestii. W sposób jednostronny stwierdzono w projekcie stałej organizacji ruchu, że "Na projektowanym odcinku nie wykonuje się pomiarów natężenia ruchu drogowego". W takich okolicznościach opis techniczny zmiany stałej organizacji ruchu jest niezgodny z powyższymi przepisami, które nakładają obowiązek umieszczenia informacji dotyczących natężenia ruchu na drodze. Tym bardziej, że jako uzasadnienie wprowadzonych rozwiązań dotyczących stałej organizacji ruchu autor projektu odwołuje się w punkcie 4 opisu technicznego pt. "Opis projektowanych rozwiązań" właśnie do natężenia ruchu na drodze gminne. Skoro więc uzasadnieniem wprowadzenia zmian w stałej organizacji ruchu jest natężenie ruchu na drodze gminnej, to projekt powinien szczegółowo określać jak to natężenie kształtuje się w przeciągu określonej jednostki czasu.

Stosownie do przepisów załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania (Dz.U. 2019 r., poz. 2311) – dalej rozporządzenie z dnia 3 lipca 2003 r., znaki zakazu stanowią podstawową kategorię znaków, którymi są wyrażane ustalenia dotyczące organizacji ruchu, przy czym znaki zakazu jako ograniczające swobodę korzystania z drogi powinny być umieszczone po wnikliwej analizie skutków, jakie powodują dla uczestników ruchu (pkt 3.1.1 załącznika nr 1). W myśl pkt 3.2.19 przedmiotowego złącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r., Znak B-18 "zakaz wjazdu pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej ponad ... t" (rys. 3.2.19.1) stosuje się przed odcinkami dróg, których nośność jest niewystarczająca dla przejazdu pojazdów dopuszczonych do ruchu bez ograniczeń. Na znaku podaje się wartość wynikającą z rzeczywistej nośności obiektu lub drogi. W uzasadnionych przypadkach znak ten może być stosowany również w związku z istnieniem przy drodze obiektów zabytkowych lub innych, dla których wstrząsy wynikające z ruchu ciężkich pojazdów są szkodliwe. O ograniczeniach wynikających ze znaków B-18 kierowcy powinni być wcześniej informowani, zgodnie z zasadami określonymi w punktach 7.2.5 i 7.2.6.

Zdaniem Sądu zmiana organizacji ruchu polegająca na wprowadzeniu znaku zakazu B-18 wymaga szczegółowej analizy parametrów danej drogi, jej stanu, nośności, a także wyrażenia proporcji pomiędzy interesem indywidualnym a interesem publicznym (społecznym). Wobec tego dokumentacja projektowa powinna wskazywać, że proponowana zmiana została wnikliwie wyjaśniona i przeanalizowana z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. i rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r. W ocenie Sądu z załączonej do akt dokumentacji projektu stałej organizacji ruchu, który został zatwierdzony przez Starostę S. , nie sposób wywieść aby zmiana polegająca na umieszczeniu znaku B-18 została należycie rozważona. Z projektu nie wynika, aby jego wykonanie poprzedziła analiza skutków, jakie projektowana zmiana wywołuje dla uczestników ruchu, ani też by uwzględniono parametry i stan drogi gminnej [...] w miejscowości S.. W opisie technicznym, stanowiącym element projektu stałej organizacji ruchu nie przedstawiono żadnej argumentacji ani nie odwołano się do stosownych analiz czy ekspertyz technicznych, które pozwalałyby na zweryfikowanie zasadności wprowadzana zakazu wjazdu samochodów ciężarowych przekraczających dopuszczalną masę. Opisowa część projektu nie zawiera wymaganej dla ustanowienia znaku B-18 charakterystyki całej drogi, nie podaje danych wskazujących na nośność drogi. Nie spełnia tych wymogów stwierdzenie dotyczące zwiększenia bezpieczeństwa uczestników ruchu oraz fakt, że drogą poruszają się dzieci, które korzystają z przystanku autobusowego i wiaty przystankowej. Uzasadnienie projektu zmiany stałej organizacji ruchu na skutek zastosowania znaku B-18 powinno w sposób jasny i przekonywujący przedstawiać motywację przemawiającą za wprowadzeniem proponowanych zmian, zwłaszcza, że zmiany te dotyczą zakazu poruszania się po drodze pojazdów o określonym tonażu i wprost godzą w interes podmiotów wykonujących transport tymi pojazdami. Ograniczenie takie jest dopuszczalne, jednak nie może być uznaniowe ani arbitralne, dlatego też w dokumentacji projektowej należy umotywować zasadność wprowadzonych zmian związanych z ograniczeniem ruchu. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że organ motywował wprowadzenie spornego zakazu zwiększeniem bezpieczeństwa uczestników ruchu, pobocza, gdyż pobocza utwardzone są jedynie gruzem ceglano – betonowym o szerokości 80 cm, a drogą poruszają się dzieci, które korzystają z przystanku autobusowego i wiaty przystankowej zlokalizowanej przy przedmiotowej drodze.

Zdaniem Sądu w świetle przytoczonego postanowienia pkt 3.2.19 załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r., żadna z tych wskazanych przez organ okoliczności nie uzasadniała wprowadzenia przedmiotowego zakazu, albowiem okoliczności te nie odnosiły się do warunków i wymogów zastosowania znaku B-18, określonych ww. regulacją. W uzasadnieniu projektu zmiany stałej organizacji ruchu nie wskazano dlaczego akurat ruch pojazdów o masie całkowitej ponad 7 ton miałby naruszać bezpieczeństwo uczestników ruchu i w jaki sposób miałoby do tego naruszenia dojść. W uzasadnieniu wskazano, że drogą gminną, na której ma zostawić ustawiony znak B-18, poruszają się dzieci, które korzystają z przystanku autobusowego i wiaty przystankowej, przy czym nie zostało to w żaden sposób wykazane. Jak bowiem wspomniano, w projekcie zmiany stałej organizacji ruchu w ogóle nie wskazuje się danych dotyczących natężenia ruchu na drodze gminnej. Odwoływanie się do bezpieczeństwa ruchu drogowego, a więc pośrednio do natężenia tego ruchu na drodze gminnej, bez jednoczesnego określenia konkretnych wartości nie może stanowić uzasadnienia dla konieczności wprowadzenia zmian w stałej organizacji ruchu. Uzasadnienie przedstawione w projekcie zmiany stałej organizacji ruchu jest lakoniczne de facto bezpodstawne, gdyż odwołuje się do niczym niepopartych zwrotów takich jak "bezpieczeństwo ruchu drogowego", które mają świadczyć o słuszności projektowych rozwiązań, jednakże nie spełniają wymogów stawianych przez przepisy.

Zdaniem Sądu już z tych względów akt zatwierdzenia organizacji ruchu Starosty S. narusza wymogi obowiązującego prawa i nie mógł ostać się w obrocie prawym. Jednocześnie w punkcie 3.2.19 załącznika numer 1 do RSWT wskazuje się, że o ograniczeniach wynikających ze znaków B-18 kierowcy powinni być wcześniej informowani, zgodnie z zasadami określonymi w punktach 7.2.5 i 7.2.6. Z punktu 7.2.5 załącznika numer 1 do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r. wynika, iż znak F-5 "uprzedzenie o zakazie" stosuje się w celu poinformowania uczestników ruchu, że wjazd wszystkich lub niektórych pojazdów jest zabroniony po przejechaniu odcinka drogi o długości określonej na znaku. Znak zakazu znajdujący się na znaku F-5 powinien odpowiadać rzeczywistemu znakowi, o którym uprzedza. W dolnym prawym rogu znaku F-5 należy podać odległość do miejsca, od którego obowiązuje zakaz. Odległość należy podać dla odcinków o długości poniżej 1 km w metrach z dokładnością do 50 m, a dla pozostałych odcinków w kilometrach z dokładnością do 0,1 km. Znak F-5 umieszcza się bezpośrednio za skrzyżowaniem w miejscu dobrze widocznym dla dojeżdżających do skrzyżowania. Znak F-5 może być umieszczony pod warunkiem, że pojazdy pokazane na znaku zakazu mają możliwość zawrócenia przed miejscem, w którym ich wjazd jest zamknięty. Dopuszcza się zastosowanie znaku F-5 jako uprzedzającego o nakazie używania łańcuchów przeciwpoślizgowych. Natomiast w punkcie 7.2.6 załącznika numer 1 do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r. wskazuje się, że znak F- 6 "znak uprzedzający umieszczany przed skrzyżowaniem" stosuje się w celu poinformowania uczestników ruchu, że wjazd wszystkich lub niektórych pojazdów jest zabroniony począwszy od skrzyżowania. Na znaku F-6 należy przedstawić schematyczny układ skrzyżowania, umieszczając odpowiedni znak zakazu na strzałce symbolizującej drogę, na której zakaz obowiązuje. Zasady umieszczania znaku zakazu na znaku F-6 są takie same, jak określono dla znaku F-5 (pkt 7.2.5). Na znaku F-6 powinna więc znajdować się informacja o odległości postawienia znaku od miejsca, od którego obowiązuje zakaz wjazdu na drogę gminną pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej ponad 7 ton. W tym względzie należy zgodzić się ze stroną skarżącą, że znaki zaprojektowane w projekcie zmiany stałej organizacji ruchu, jak i te faktycznie umieszczone na drodze gminnej oraz krzyżującej się z nią drodze powiatowej nie odpowiadają opisanym powyżej warunkom. W tym miejscy należy przyjąć, że znak B-18 umieszczony na drodze gminnej nie zawiera informacji o nośności drogi, znak F-6 umieszczony na drodze powiatowej nie zawiera informacji o odległości od miejsca, od którego obowiązuje zakaz wjazdu na drogę gminną pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej ponad 7 ton, co powoduje, że nie spełnia on wymogów określonych w punkcie 7.2.6 załącznika numer 1 do rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r., a ponadto nie doszło do umieszczenia na drodze powiatowej znaku F-5, że wjazd wszystkich lub niektórych pojazdów jest zabroniony po przejechaniu odcinka drogi o długości określonej na znaku, co powoduje niezgodność z punktem 3.2.19 w zw. z punktem 7.2.5.

Zdaniem Sądu przepis art. 22 Konstytucji RP wymaga, by ograniczenia wolności działalności gospodarczej były ustanawiane "tylko w drodze ustawy" natomiast w aspekcie materialnym domaga się aby ograniczenia te ustanowiono tylko "ze względu na ważny interes publiczny". Wymaganie zachowania formy ustawy nie oznacza jednak zakazu rozdzielenia normatywnej materii pomiędzy ustawą a akty wykonawcze. W odniesieniu do wolności działalności gospodarczej przyjmuje się, że ustawa może zawierać upoważnienie do regulacji w aktach wykonawczych (wyrok TK z dnia 8 kwietnia 1998 r., sygn. akt K 10/97, wyrok TK z dnia 10 kwietnia 2001 r., sygn. akt U 7/00). Przepisy rozporządzenia w sprawie zarządzania ruchem mają swe oparcie w delegacji ustawowej – art. 10 ust. 12 ustawy z dnia 20 marca 1997 r. – Prawo o ruchu rogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.). istniały zatem podstawy do wprowadzenia zmian w stałej organizacji ruchu (w tym także jego ograniczeń), ale po wypełnieniu wszystkich przesłanek wynikających z obowiązującego prawa. Sąd uznał również, że zaskarżony akt nie narusza art. 32 Konstytucji RP, gdyż w świetle zasad sprawiedliwości zróżnicowanie podmiotów powinno pozostawać w odpowiedniej relacji do różnic w ich sytuacji. Wyrażona w ten sposób sprawiedliwość oznacza, "że równych powinno się traktować równo, a podobnych podobnie". Tak rozumiana sprawiedliwość oznacza akceptację różnego traktowania przez prawo różnych podmiotów, z tym jednak, że różne traktowanie powinno być uzasadnione (wyrok TK z dnia 16 grudnia 1997r., sygn. akt K 8/97). Oznacza to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą, wymagającą ruchu pojazdów na wskazanym odcinku drogi musi respektować identyczne ograniczenia.

Mając na uwadze powyższe wady i braki projektu wskazane powyżej nie uprawniały one organu do zatwierdzenia stałej zmiany organizacji ruchu, a w konsekwencji do uznania ,że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa. Uwzględniając, że od dnia wydania aktu nie upłynął termin określony wart. 82 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2022 r., poz.528) Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 82 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym i art. 134 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 255).