Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2082/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23f ust. 5 pkt 1, art. 23 b ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi B. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia jednostce badającej upoważnienia do przeprowadzenia badań automatów i urządzeń do gier oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2012 r. Minister Finansów utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z [...] czerwca 2012 r., którym odmówił B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej skarżąca) wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia jednostce badającej upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.

Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dnia [...] maja 2012 r. do Ministra Finansów wpłynął wniosek skarżącej o cofnięcie - na podstawie art. 23f ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. 2009 r., nr 201, poz. 1540 ze zm.) - dalej u.g.h., jednostce badającej – Izbie Celnej w P. (dalej Izba) upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Jako podstawę żądania wskazano fakt niespełnienia przez Izbę wymogów określonych w art. 23f ust. 1 pkt 4 u.g.h. Dowodząc interesu prawnego w zgłoszeniu wniosku skarżąca odwołała się do art. 23f ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 23b ust. 1 i 2 u.g.h.

Zdaniem skarżącej przesłanką wystarczającą do cofnięcia ww. upoważnienia jest istnienie - nawet potencjalnego lecz usprawiedliwionego poczucia zagrożenia, że jednostka badająca może nie być bezstronna. Do wniosku załączono liczne decyzje dyrektora izby celnej dotyczące innej spółki niż skarżąca oraz skargi na te decyzje, które miały potwierdzać rzeczywistość wątpliwości skarżącej co do bezstronności Izby Celnej w P. Mianowicie miały dowodzić, że osoby zarządzające Izbą pozostają w takich stosunkach faktycznych z podmiotem prowadzącym działalność w zakresie gier hazardowych (w rozumieniu art. 4 ust. 2 u.g.h.) oraz gier na automatach o niskich wygranych, że wywołuje to uzasadnione zastrzeżenia co do bezstronności Izby. Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodów z załączonych dokumentów.

Postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. Minister Finansów odmówił skarżącej wszczęcia postępowania ponieważ uznał, że z zw. z brzmieniem art. 23f ust. 5 u.g.h. skarżąca nie była uprawniona do wystąpienia z żądaniem cofnięcia jednostce badającej upoważniania. W ocenie organu skarżąca nie podała żadnego konkretnego przepisu prawa materialnego, będącego podstawą dla wykazania jej interesu prawnego do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem. Zdaniem Ministra wskazany przez nią art. 23f ust. 1 pkt 4 u.g.h. taką normą nie jest. Przepis ten określa jedynie jeden z warunków, jakie powinna spełniać jednostka badająca, nie kreuje on zaś po stronie skarżącej prawa do zgłoszenia żądania cofnięcia upoważnienia jednostce badającej, która tego warunku nie spełnia. Na marginesie organ uznał, że zarzut skarżącej odnoszący się do braku bezstronności Izby nie jest poparty żadnymi konkretnymi faktami, a jedynie opiera się na z góry przyjętym założeniu, że Izba nigdy nie spełniała warunku bezstronności. Odnośnie dopuszczenia zawnioskowanych dowodów organ stwierdził, że skoro nie zostało wszczęte postępowanie to ów wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Skarżąca złożyła do Ministra Finansów zażalenie i wniosła o uchylenie postanowienia. Zarzuciła naruszenie art. 165a w zw. z art. 133 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749) dalej jako Ordynacja poprzez bezpodstawną odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji gdy wniosek skarżącej oparto o art. 23f ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 23 f ust. 1 pkt 4 u.g.h., oraz gdy skarżąca ma interes prawny w zainicjowaniu takiego postępowania, skonkretyzowany w normach prawa materialnego, tj. art. 23 f ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 23b ust. 1, 2 i 5 oraz w zw. z art. 23a ust. 2 i 7 u.g.h. Interes rozumiany m.in. jako prawo do eksploatacji zarejestrowanych automatów do gier lub automatów do gier o niskich wygranych przez okres 6 lat od daty rejestracji.

Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 23f ust. 1 pkt 4 u.g.h. poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu sprzecznego z domniemaniem racjonalności założenia, że z tego przepisu nie wynikają żadne materialne prawa podmiotów urządzających gry na automatach lub gry na automatach o niskich wygranych.

W ocenie skarżącej doszło również do naruszenia art. 23f ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 23f ust. 1 pkt 4 u.g.h. przez błędną wykładnię z nietrafnym powołaniem się na domniemanie racjonalności ustawodawcy i przyjęcie, że podstawa faktyczna do cofnięcia upoważnienia jednostce badającej na ww. podstawie prawnej zachodzi wyłącznie w razie stuprocentowej pewności, co do stronniczości jednostki badającej a nie, jak wynika z literalnego brzmienia przepisu, w razie możliwości wywołania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności.

Skarżąca zarzuciła również Ministrowi naruszenie art. 124 Ordynacji, tj. wyrażoną w nim zasadę przekonywania, w zw. z art. 133 § 1 Ordynacji oraz art. 23f ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 23f ust. 1 pkt 4 u.g.h. poprzez nieuzasadnione mieszanie w uzasadnieniu dwóch odrębnych zagadnień prawnych, czyli interesu prawnego do zainicjowania postępowania oraz merytorycznych przesłanek faktycznych do cofnięcia upoważnienia jednostce badającej. Skarżąca przypomniała, że we wniosku podjęła próbę wykazania, iż jej interes prawny wywodzi się z przepisów prawa materialnego tj. art. 23f ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 23b ust. 2 u.g.h. i ich wykładni celowościowej. Wskazała, iż przesłanką jej interesu prawnego do zainicjowania przedmiotowego postępowania było wyznaczenie przez naczelnika urzędu celnego do badania sprawdzającego jej automat Izby Celnej w P. – tj. jednostki nie spełniającej wymogu art. 23f ust. 1 pkt 4 u.g.h. - czyli takiej, która ze względu na swoje relacje z podmiotami urządzającymi gry hazardowe może wywołać uzasadnione zastrzeżenia co do bezstronności.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister Finansów podtrzymał stanowisko wyrażone w swoim poprzednim postanowieniu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 165a w zw. z art. 133 § 1 Ordynacji organ - uznając go za nieuzasadniony, podał, że interes prawny musi wynikać z normy prawa materialnego, dającej się indywidualnie wyodrębnić, dotyczącej sytuacji danego podmiotu w sposób bezpośredni. Interes prawny wskazany przez podmiot, powinien być przy tym indywidualny, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego. Ponadto powinien być on aktualny. Realność (aktualność) jest istotną cechą interesu prawnego. Nie jest zatem legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami, okolicznościami przewidywanymi, takimi które według jego zamiarów wystąpią dopiero w przyszłości.

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 23f ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 23f ust. 1 pkt 4 u.g.h. w zw. z art. 133 Ordynacji Minister nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej, iż jej interes prawny skonkretyzowany jest właśnie w tych normach prawa materialnego. Nie uznał także aby źródłem tego interesu był przepis art. 23f ust. 1 pkt 4 u.g.h. w powiązaniu z innymi przepisami ustawy o grach hazardowych. Organ wyjaśnił, że art. 23f ust. 1 pkt 4 u.g.h. jest normą prawa materialnego, jednakże nie kreuje ona dla skarżącej praw i obowiązków, z których mogłaby wywodzić swój interes prawny. Do weryfikacji zgodności z prawem jej automatu przez jednostkę badającą, której pracownicy i osoby nią zarządzające nie pozostają w takich relacjach z podmiotami urządzającymi gry hazardowe, które mogą wywołać uzasadnione zastrzeżenia co do bezstronności. Zdaniem Ministra wewnętrzne przekonanie skarżącej o braku bezstronności Izby, która według niej nie spełnia wymogu art. 23f ust. 1 pkt 4 u.g.h., nie świadczy o istnieniu interesu prawnego w sprawie. Subiektywna wątpliwość skarżącej co do bezstronności Izby nie stanowi przesłanki do przyjęcia, iż skarżąca posiada interes prawny warunkujący status strony w postępowaniu w sprawie cofnięcia tej jednostce badającej upoważnienia do przeprowadzania badań automatów i urządzeń do gier.

Mając powyższe na uwadze Minister wyjaśnił, że z brzmienia przepisów ustawy o grach hazardowych wynika, że stroną postępowania w sprawie cofnięcia upoważnienia do przeprowadzania badań automatów i urządzeń do gier jest podmiot, który uprzednio uzyskał takie upoważnienie. Art. 23f ust. 5 u.g.h. nie daje zatem podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia upoważnienia jednostce badającej na wniosek skarżącej. Wybór jednostki badającej jest w istocie rzeczy aktem wewnętrznym organu, stanowiącym przekazanie części uprawnień na rzecz innego podmiotu. Adresatem tego upoważnienia jest jednostka badająca, która w ten sposób uzyskała umocowanie organu państwowego do prowadzenia odpowiednich badań. Zatem wybór jednostki badającej nie tworzy na rzecz innych podmiotów żadnych praw i obowiązków. Konsekwentnie zatem weryfikacja udzielonych upoważnień, jak i zainicjowanie postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia upoważnienia, przysługuje wyłącznie Ministrowi Finansów.

Odnośnie zarzucanego braku bezstronności Izby organ wyraził stanowisko, że okoliczność prowadzenia przez dyrektora izby celnej postępowań, w których stroną jest skarżąca nie świadczy o braku bezstronności Izby.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzuciła naruszenie:

1. przepisu art. 23f ust. 1 pkt. 4 u.g.h. przez błędną jego celowościową i systemową wykładnię w zw. z art. 23b, art. 23a ust. 7 i ust. 2 u.g.h. w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z dn. 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2011 r., nr 134, poz. 779), dalej nowelizacja u.g.h. oraz w zw. z art. 22 Konstytucji RP, przez błędne przyjęcie, że z przepisu art. 23f ust. 1 pkt. 4 u.g.h nie wynika między innymi prawo podmiotu eksploatującego w ramach posiadanego zezwolenia automaty do gier o niskich wygranych do weryfikacji tych automatów pod kątem spełniania wymogów określonych w ustawie m.in. w ramach postępowań w sprawie cofnięcia rejestracji, w badaniu sprawdzającym wyłącznie przez takie - wskazane w trybie art. 23b ust. 2 u.g.h. - przez właściwych w rozumieniu art. 23e u.g.h. - naczelników urzędów celnych - jednostki badające, które posiadają autonomiczność względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych oraz ich organizacji i stowarzyszeń, w szczególności osoby zarządzające takimi jednostkami oraz przeprowadzające badania automatów nie pozostają z podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie gier hazardowych, które mogą wywołać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności, która to wadliwa wykładnia prowadzi do wniosku, że wymóg określony w art. 23 ust. 1 pkt. 4 u.g.h., stanowiący w istocie ustawowe ograniczenie wolności gospodarczej adresowane do jednostek badających, pozbawione jest celu i aksjologicznego uzasadnienia, a w konsekwencji przyjęta przez Ministra wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosków sprzecznych z art. 22 Konstytucji RP;

2. przepisu art. 133 § 1 Ordynacji, pomimo, iż w świetle art. 23f ust. 1 pkt. 4 w zw. z art. 23b, art. 23a ust. 2 i 7 u.g.h. w zw. z art. 11 ust. 2 nowelizacji u.g.h., w bezspornym stanie faktycznym przedstawionym i wykazanym dowodami załączonymi do wniosku, skarżącej przysługiwał interes prawny do zainicjowania postępowania w sprawie cofnięcia będącej podległym Ministrowi organem Służby Celnej - tzw. "jednostki badającej" - Izby upoważnienia do wykonywania badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w ramach którego Minister miałby możliwość wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, czy w dacie decyzji kończącej takie postępowanie Izba spełnia wymogi określone w art. 23f ust. 1 pkt. 4 u.g.h. i w zależności od merytorycznej oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, zakończenia takiego postępowania zgodnym z prawem merytorycznym rozstrzygnięciem;

3. art. 124 Ordynacji i wyrażonej w tym przepisie zasady przekonywania, poprzez:

- brak wyjaśnienia jaki wpływ na wynik sprawy - tj. odmowę wszczęcia postępowania - miał pogląd Ministra Finansów przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, co: w istocie oceny merytorycznej wniosku na str. 5 (ostatni akapit) i str. 6 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia;

- poglądu Ministra w przedmiocie rzekomej niedopuszczalności niektórych dowodów zgłoszonych przez skarżącego przedstawionego na str. 5 (przedostatni akapit) uzasadnienia zaskarżonego postanowienia; - co nie pozwala na jednoznaczne zrozumienie, czy te argumenty Ministra (z którymi skarżąca się nie zgadza) miały wpływ na ocenę podstaw do odmowy wszczęcia postępowania, czy też miałyby znaczenie dopiero w razie wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia upoważnienia Izbie, zaś przesłanki utrzymania w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania przedstawione są jedynie od str. 3 (dwa ostatnie akapity) do str. 5 (cztery pierwsze akapity) uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

- niezrozumiałe oparcie stanowiska Ministra w niniejszej sprawie na stanowisku WSA w Warszawie przedstawionym w uzasadnieniu wyroku z 6 marca 2012 r. VI SA/Wa 113/11, z którym zresztą skarżąca co do zasady się zgadza, podczas gdy wyrok ten został wydany w innym stanie faktycznym i prawnym, a skarżąca nigdy nie twierdziła, że z aktu upoważnienia udzielonego jednostce badającej do wykonywania badań automatów, mającego zdaniem WSA w Warszawie charakter prawny pełnomocnictwa, wynikają prawa lub obowiązki skarżącej, lecz wywodziła swoje prawa z art. 23 ust. 1 pkt. 4 u.g.h. w zw. z przepisami wskazanymi w pkt. 1 i nie kwestionowała legalności upoważnienia (jak to miało miejsce w sprawie o sygn. akt: VI SA/Wa 113/11), lecz powoływała się na interes prawny do cofnięcia takiego upoważnienia w drodze decyzji na podstawie art. 23f ust. 5 pkt. 1 u.g.h, więc między istotą wniosku skarżącej a ww. rozstrzygnięciem WSA w Warszawie nie ma logicznego związku.

Z ostrożności procesowej, na wypadek przyjęcia, że pogląd Ministra przedstawiony na str. 5 (przedostatni akapit) uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, miał wpływ na utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, dodatkowo zarzucono naruszenie art. 120, art. 121 § 2, art. 124, art. 180 § 1 i art.181 Ordynacji, poprzez brak wskazania - zgodnie z art. 121 § 2 Ordynacji - przepisu prawa powszechnie obowiązującego, z którego rzekomo wynika, iż tylko ze względu na złożenie do akt niniejszej sprawy pełnomocnictwa do reprezentowania w sprawie skarżącej nie dopuszczalny był wniosek o załączenie w trybie art. 181 Ordynacji dokumentów z akt innego toczącego się przed Ministrem postępowania przedłożonych przez inną spółkę i dopuszczenie tych dowodów na okoliczności wskazane we wniosku skarżącej, co sugeruje, że taka podstawa prawna poglądu Ministra nie istnieje, a to wskazuje na działanie organu wbrew przepisowi art. 120 Ordynacji, podczas gdy zgodnie z art. 181 Ordynacji dopuszczalne jest wykorzystanie dowodów zgromadzonych w innym postępowaniu, zgodnie z art. 180 § 1 Ordynacji, jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Brak wskazania przepisu prawa, z którego wynika rzekoma niedopuszczalność (sprzeczność z prawem) ww. wniosku dowodowego lub brak przedstawienia argumentacji, iż dowody powołane przez skarżącą nie mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, nie pozwala na zrozumienie przesłanek uznania przez organ przedmiotowych dowodów zgłoszonych przez skarżącą za niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi, stojąc na przyjętym uprzednio w zaskarżonym postanowieniu stanowisku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Kluczowym zagadnieniem w sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy w zaistniałym, bezspornym stanie faktycznym, skarżącej przysługuje legitymacja czynna do spowodowania wszczęcia przez Ministra Finansów postępowania w sprawie cofnięcia jednostce badającej – Izbie Celnej w P. upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Dlatego też Sąd uznał, że w niniejszej sprawie sądowo-administracyjnej, konieczne jest rozstrzygnięcie tylko i wyłącznie, czy skarżąca ma interes prawny w tym, aby żądać od Ministra Finansów przeprowadzenia postępowania w sprawie cofnięcia upoważnienia do wykonywania badań technicznych automatów i urządzeń do gier Izbie Celnej w P.

Ustawa z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw dodała do ustawy o grach hazardowych art. 23 art., art. 23a – 23f, regulujące m.in. dwie ważne kwestie, tj. postępowanie rejestracyjne oraz wymagania jakie powinna spełniać jednostka badająca i tryb wydawania (cofania) takiej jednostce upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.

Należy tutaj przypomnieć, że powołane wyżej kwestie były uregulowane w ustawie o grach i zakładach wzajemnych oraz podstawowym brzmieniu ustawy o grach hazardowych w znacznie węższym zakresie.

W stanie prawnym stworzonym przez ustawę o zmianie ustawy o grach hazardowych z dnia 26 maja 2011 r. rozbudowaniu uległy zwłaszcza przepisy regulujące postępowanie związane z rejestracją automatów i urządzenia do gier (tzw. postępowanie rejestracyjne).

Zgodnie z art. 23f ust. 1 "Upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych jednostce badającej, która spełnia następujące warunki:

1) posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji lub jednostki akredytującej państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, będącej sygnatariuszem Wielostronnego Porozumienia EA (European cooperation for Accreditation Multilateral Agreement);

2) zapewnia odpowiedni standard przeprowadzanych badań, w tym przeprowadzanie ich przez osoby o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier, oraz dysponuje odpowiednim wyposażeniem technicznym;

3) osoby zarządzające tą jednostką oraz osoby przeprowadzające badania automatów i urządzeń do gier posiadają nienaganną opinię, w szczególności nie są osobami skazanymi za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;

4) posiada autonomiczność względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych oraz ich organizacji i stowarzyszeń, w szczególności osoby wymienione w pkt 3 nie pozostają z podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie gier hazardowych w stosunkach, które mogą wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności.

Ust. 2. Upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na wniosek jednostki badającej, do którego dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w ust. 1, w szczególności:

1) certyfikat akredytacji;

2 certyfikaty lub inne dokumenty określające standard przeprowadzanych badań;

3 aktualne zaświadczenia, że osoby wymienione w ust. 1 pkt 3 nie były skazane za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;

4) oświadczenia złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej, przez osoby wymienione w ust. 1 pkt 3, że nie pozostają z podmiotem prowadzącym działalność w zakresie gier hazardowych ani z osobami:

a) zarządzającymi takim podmiotem lub go reprezentującymi,

b) będącymi akcjonariuszami (wspólnikami) takiego podmiotu lub jego pracownikami

- w stosunku prawnym lub faktycznym, który może wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności.

Ust. 3. Upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na okres nie dłuższy niż do upływu okresu ważności akredytacji.

Ust. 4. Odmowa udzielenia upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier następuje w drodze decyzji.

Ust. 5. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) cofa upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w przypadku gdy jednostka badająca przestanie spełniać warunki określone w ust. 1 lub odmówi przeprowadzenia badania sprawdzającego, o którym mowa w art. 23b (cofnięcie obligatoryjne)

2) może cofnąć upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, jeżeli jednostka badająca nie przeprowadzi badania sprawdzającego w terminie określonym w art. 23b ust. 3 (cofnięcie fakultatywne).

Ust. 6. Minister właściwy do spraw finansów publicznych podaje do publicznej wiadomości, na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra, wykaz jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier".

Powołane przepisy oznaczają, że jednostka badająca działa na podstawie upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, którego udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych jednostce badającej, która spełnia określone, wymienione wyżej w ustawie warunki. Upoważnienie udzielane jest na wniosek określonej jednostki badającej, do którego powinny zostać dołączone dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w ustawie. I znów, dopiero odmowa udzielenia upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier następuje w drodze decyzji, co zdaje się potwierdzać wniosek organu, że wyrażenie zgody w tej kwestii nie ma postaci indywidualnego aktu administracyjnego i ma charakter czynności materialno-technicznej. Wniosek ten zdaje się również potwierdzać sposób podania przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wiadomości publicznej wykazu jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, dokonywany na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra.

Odnosząc ustalenia zawarte w omawianym przepisie do rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że do dokumentów, które powinny zostać dołączone do wniosku jednostki badającej o upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier należy m.in. oświadczenia złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej, przez osoby wymienione w ust. 1 pkt 3 (tzn. osoby zarządzające tą jednostką oraz osoby przeprowadzające badania automatów i urządzeń do gier), że nie pozostają z podmiotem prowadzącym działalność w zakresie gier hazardowych ani z osobami:

a) zarządzającymi takim podmiotem lub go reprezentującymi,

b) będącymi akcjonariuszami (wspólnikami) takiego podmiotu lub jego pracownikami

- w stosunku prawnym lub faktycznym, który może wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności.

Z powołanych przepisów ustawy o grach hazardowych wynika, że podstawowe kryteria udzielenia upoważnienia jednostce badającej odnoszą się przede wszystkim do poziomu jej fachowości (art. 23f ust. 1 pkt 1 i 2), z drugiej zaś strony – do jej bezstronności, wyrażającej się głównie w autonomii względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych oraz ich organizacji i stowarzyszeń, mającej konkretny wymiar podmiotowy (zakaz określonych relacji).

Udzielenie przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych upoważnienia odpowiedniej jednostce badającej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier odbywa się w postępowaniu, w którym uczestniczą wyłącznie dwa podmioty: jednostka badająca, pełniąca funkcję wnioskodawcy, spełniająca określone warunki i ubiegająca się o udzielenie upoważnienia oraz minister właściwy do spraw finansów publicznych, który takiego upoważnienia odpowiedniej jednostce badającej może udzielić – po wykazaniu przez jednostkę badającą, że spełnia ona ustalone w przepisach ustawy i rozporządzenia wymagania i warunki. Jak już wyżej wskazano, udzielenie przez ministra takiego upoważnienia nie jest obligatoryjne, choć odmowa jego udzielenia wymaga formy decyzji administracyjnej, co daje jednostce badającej, która ubiega się o takie upoważnienie, możliwość kontroli rozstrzygnięcia.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że przy udzieleniu przez ministra finansów upoważnienia odpowiedniej jednostce badającej trudno w ogóle mówić o interesie prawnym innych podmiotów, gdyż ich zastrzeżenia z natury rzeczy nie mogą mieć jeszcze charakteru konkretnego i realnego.

Podobnie rzecz się ma w razie cofnięcia jednostce badającej upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, które zgodnie z art. 23f ust. 5 wymaga formy decyzji – zwłaszcza w przypadku cofnięcia obligatoryjnego, gdy jednostka badająca przestanie spełniać warunki określone w ust. 1 powołanego przepisu lub odmówi przeprowadzenia badania sprawdzającego, o którym mowa w art. 23b.

Również w przypadku cofnięcia fakultatywnego, które także wymaga formy decyzji, jeżeli jednostka badająca nie przeprowadzi badania sprawdzającego w terminie określonym w art. 23b ust. 3 ustawy, tzn. w terminie nie dłuższym niż 60 dni od dnia otrzymania zlecenia, trudno mówić o interesie prawnym podmiotu eksploatującego automat, gdyż badanie automatu następuje na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego. Natomiast podmiot eksploatujący automat ma w tym przypadku interes faktyczny, związany z wyłączeniem automatu; interes ten nie daje jednak podstaw do żądania udziału w sprawie na prawach strony.

Reasumując, w świetle art. 23f ustawy o grach hazardowych upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, udzielane jednostce badającej przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, mają formę czynności materialno-technicznych, dokonywanych w ramach postępowań wewnątrzadministracyjnych, których wyniki, w formie wykazu jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier są podawane do publicznej wiadomości, na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra. Natomiast w odniesieniu do postępowań, w których zapada odmowa przyznania jednostce badającej tego statusu, jak i do postępowań cofających upoważnienie, ustawa o grach hazardowych wymaga formy decyzji. Za takim rozwiązaniem przemawia przede wszystkim potrzeba kontroli rozstrzygnięć negatywnych – odmawiających przyznania lub cofających uprawnienie.

Wymóg orzekania w powyższych sprawach w formie decyzji nie wpływa jednak na zmianę zakresu podmiotowego tych postępowań. Nadal pozostają to sprawy, w których z założenia uczestniczy minister właściwy do spraw finansów publicznych oraz podmiot, który ubiega się o status jednostki badającej lub któremu taki status cofnięto. Z żadnych przepisów ustawy o grach hazardowych nie wynika bowiem jakiekolwiek uprawnienie dla podmiotu eksploatującego automaty do zainicjowania postępowania w sprawie upoważnienia dla określonej jednostki badającej, udziału w takim postępowaniu czy złożenia wniosku o cofnięcie jednostce badającej takiego upoważnienia. Byłoby to bowiem – w płaszczyźnie wykładni celowościowej – oddanie podmiotowi eksploatującemu automaty uprawnień do wyznaczania podmiotów, których opinia przesądza o możliwości eksploatacji tych automatów.

Dla Sądu nie ulega wątpliwości, że w tych wszystkich sprawach interes faktyczny podmiotów eksploatujących automaty, zainteresowanych ich rejestracją, może być silnie zarysowany i powiązany z ich interesem ekonomicznym. Sąd podziela jednak stanowisko organu, że powołując się na obowiązujące przepisy prawa, przyjętą linię orzecznictwa oraz literaturę przedmiotu skarżąca nie przytoczyła konkretnego przepisu prawa materialnego, będącego podstawą do wykazania jej interesu prawnego do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem. W szczególności interes prawny nie może być rozumiany, tak jak tego chce skarżąca m.in. jako prawo do eksploatacji zarejestrowanych automatów do gier lub automatów do gier o niskich wygranych przez okres 6 lat od daty rejestracji. Z drugiej strony potencjalne istnienie interesu faktycznego (ekonomicznego) nie nadaje skarżącej przymiotu strony w rozumieniu art. 133 Ordynacji. W ocenie Sądu, Minister prawidłowo uznał, że postępowanie w sprawie cofnięcia upoważnienia udzielonego przez niego jednostce badającej zainicjowane może być wyłącznie przez ten organ.

Sąd podziela też ocenę organu, że fakt prowadzenia przez Dyrektora Izby Celnej w P. innych postępowań w sprawie automatów do gier, nie świadczy o braku bezstronności jednostki badającej - Izby Celna w P. W przeciwieństwie do stanowiska skarżącej Sąd zgadza się organem, że procesową gwarancję bezstronności organu w prowadzonym postępowaniu stanowi instytucja wyłączenia pracownika uregulowana w Ordynacji podatkowej. Spółka ma bowiem prawo, jeśli uzna to za zasadne, do wystąpienia w postępowaniach, w których jest stroną z żądaniem wyłączenia pracownika czy też pracownika lub funkcjonariusza Służby Celnej od udziału w danym postępowaniu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.