Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 892/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2007-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 3a, ust.5, ust. 6, art. 15 ust. 1 pkt 2, art. 18 ust.11
journal: Dz.U. 2007 nr 70 poz 473
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Prokuratora na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji ostatecznej dotyczącej zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych poza miejscem sprzedaży uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...].


UZASADNIENIE

Wójt Gminy D., po rozpoznaniu wniosku M.P. z dnia 30 sierpnia 2006 r., decyzją z (...( wydał M.P. zezwolenie nr (...( na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie w D. przy ul. (...(, na okres od 1 października 2006 r. do 31 października 2008 r.

W dniu 8 marca 2007 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w K., na podstawie art. 184 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zgłosił sprzeciw od wyżej opisanej decyzji Wójta Gminy D. z dnia 28 września 2006 r., wnosząc: o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 149 § 1 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, o uchylenie decyzji ostatecznej oraz wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.

W uzasadnieniu sprzeciwu Prokurator wskazał, że w dniu 6 sierpnia 2006 r., w sklepie spożywczo-monopolowym przy ul. (...( w D., P.Z. sprzedał nieletniemu D.N. alkohol w postaci 4 butelek wina oraz 2 puszek piwa. Tym samym doszło do naruszenia art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (j.t. Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.). Wyrokiem z dnia (...(, Sąd Rejonowy w K. warunkowo umorzył postępowanie karne wobec P.Z. na okres 1 roku próby, oskarżonego o czyn z art. 43 w/w ustawy.

Prokurator podkreślił, że nawet jednorazowa sprzedaż napojów alkoholowych nieletniemu stanowi naruszenie zasad obrotu napojami alkoholowymi zawartych w ustawie, a prowadzący działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność z tytułu niewłaściwego nadzoru na podległymi pracownikami i powstałymi zaniedbaniami w doborze odpowiednich pracowników i zorganizowania sprzedaży napojów alkoholowych w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych.

W związku z tym, że obecnie ujawniły się okoliczności nie znane organowi wydającemu przedmiotową decyzję, a naruszającej jej warunki, wniesienie sprzeciwu i zawartych w nim wniosków Prokurator uznał za uzasadnione i konieczne.

Postanowieniem z dnia (...( Wójt Gminy D. wznowił postępowanie w sprawie kwestionowanej decyzji.

Następnie, decyzją z dnia (...(, powołując się na art. 151 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa i art. 18 ust. 1 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, Wójt Gminy D. odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia (...( zezwalającej M.P. na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych poza miejscem sprzedaży powyżej 18% zawartości alkoholu na okres od 1 października 2006 r. do 31 października 2008 r.

W uzasadnieniu organ podał, że w sprawie brak jest podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Przedmiotowa decyzja została wydana w skutek rozpoznania wniosku M.P. z dnia 31 sierpnia 2006 r. Wnioskodawca spełnił wszystkie wymagane prawem warunki i załączył dokumenty określone w art. 18 ust. 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Brak było więc podstaw do odmowy wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Okoliczności wskazane przez Prokuratora Rejonowego w K. miały miejsce przed wydaniem decyzji. Natomiast przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a, stanowiący podstawę do cofnięcia zezwolenia w związku ze sprzedażą i podawaniem napojów alkoholowych osobom nieletnim nie może mieć zastosowania w sprawie. Nie można bowiem odmówić zezwolenia na sprzedaż alkoholu powołując się na przepisy mówiące o cofaniu tych zezwoleń.

Prokurator Prokuratury Rejonowej w K. złożył od tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zarzucając jej naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 kpa, przez wydanie decyzji bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności rodzaju okoliczności podmiotowych leżących po stronie przedsiębiorcy. Zdaniem Prokuratora, przedsiębiorca M.P. nie spełniał warunków do wykonywania działalności gospodarczej określonej w ustawie.

W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia (...(, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 i art. 151 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 18 ust. 1 w zw. z ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium podało, m.in., że do sprzedaży napojów alkoholowych osobie nieletniej doszło w dniu 5 sierpnia 2006 r. Jednocześnie stwierdziło, że przyczyny cofnięcia zezwolenia a przyczyny nie wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych to dwa odmienne stany prawne i faktyczne. Przyczyną odmowy wydania zezwolenia nie może być bowiem przesłanka stanowiąca przesłankę do wydania decyzji w sprawie jego cofnięcia. Kolegium za pozbawiony podstaw prawnych uznało pogląd Prokuratora o wymaganiach rzetelności i sumienności od przedsiębiorcy, a polegający na zgłoszeniu przeciwwskazań do wydania zezwolenia. Do zdarzenia stanowiącego podstawę do cofnięcia zezwolenia (sprzedaży alkoholu osobie nieletniej) doszło w okresie, gdy M.P. posiadał zezwolenie, które traciło ważność w dniu 30 września 2006 r.

Prokurator Prokuratury Rejonowej w K. zaskarżył powyższe orzeczenie zarzucając mu:

- naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, przez wydanie decyzji bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności rodzaju okoliczności podmiotowych leżących po stronie przedsiębiorcy,

- naruszenie art. 6 kpa, wyrażającego zasadę praworządności,

które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Prokuratora, zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że przedsiębiorca M.P. nie spełnia warunków wykonywania działalności gospodarczej określonej w ustawie na którą wymagane jest zezwolenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeoczyło fakt, że przed podjęciem decyzji w sprawie wydania zezwolenia organ zezwalający wzywa wnioskodawcę do przedstawienia dokumentacji poświadczającej, że spełnia on warunki określone przepisami prawa wymagane do wykonywania określonej działalności gospodarczej w dziedzinie objętej obowiązkiem uzyskania zezwolenia.

Prokurator zauważył, że w obrocie gospodarczym funkcjonuje wzorzec sumiennego i rzetelnego przedsiębiorcy, któremu w szczególności nie powinny być obce normy statuujące zasady obrotu napojami alkoholowymi i odpowiedzialności za osoby zatrudnione przez niego przy sprzedaży napojów alkoholowych. Prowadzący działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność z tytułu niewłaściwego nadzoru nad podległymi pracownikami i powstałymi zaniedbaniami w doborze odpowiednich pracowników, w przygotowaniu ich do wykonywania obowiązków sprzedawcy, w szczególności co do przestrzegania warunków i zasad sprzedaży alkoholu zawartych w ustawie. Podmiot prowadzący taką działalność ma obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. M.P. kontynuuje działalność gospodarczą od 1998 r. i od tego czasu prowadzona jest sprzedaż alkoholu. M.P. wniosek o wydanie zezwolenia uprawniającego go do sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych od spożycia poza miejscem sprzedaży złoży 31 sierpnia 2006 r., tj. po popełnieniu czynu przez P.Z. Tak więc na przedsiębiorcy ciążył obowiązek zgłoszenia organowi rozpoznającemu jego wniosek o wydanie nowego zezwolenia faktu sprzedaży w dniu 6 sierpnia 2006 r. przez zatrudnionego przez niego pracownika alkoholu ustalonemu nieletniemu i tym samymi złamania zakazu ustawowego wynikającego z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Przedsiębiorca faktu tego nie ujawnił organowi wydającemu zezwolenia. Bez wątpienia organ administracji rozpoznając wniosek o wydanie zezwolenia, mając wiedzę o wspomnianym fakcie z dużo większą ostrożnością podchodziłby do rozpoznania sprawy.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył co następuje.

Kontrola zaskarżonej decyzji, przeprowadzona pod kątem jej zgodności z prawem, stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), doprowadziła Sąd do konstatacji, iż skarga jest uzasadniona.

Zaskarżone orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. o odmowie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, ostatecznej decyzji wydanej w przedmiocie zezwolenia M.P. na sprzedaż napojów alkoholowych. Uzasadnieniem podjęcia zaskarżonej decyzji było stwierdzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że przyczyna cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, jaką niewątpliwie jest sprzedaż napoju alkoholowego osobie nieletniej, nie może stanowić przesłanki do odmowy wydania zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych. Jednocześnie Kolegium nie wskazało konkretnie przesłanek, których spełnienie, w ocenie organu, jest wystarczające do wydania w/w zezwolenia. Jak można domniemywać, w tym zakresie organ odwoławczy miał na uwadze treść art. 18 ust. 3a, 5 i 6 ustawy, która określa,

- co powinien zawierać wniosek o wydanie zezwolenia:

1) oznaczenie rodzaju zezwolenia;

2) oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedzibę i adres, w przypadku ustanowienia pełnomocników ich imiona, nazwiska i adres zamieszkania;

3) numer w rejestrze przedsiębiorców lub ewidencji działalności gospodarczej;

4) przedmiot działalności gospodarczej;

5) adres punktu sprzedaży;

6) adres punktu składowania napojów alkoholowych (magazynu dystrybucyjnego);

- jakie winny być do wniosku dołączone dokumenty:

1) zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej lub odpis z rejestru przedsiębiorców;

2) dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych;

3) pisemną zgodę właściciela, użytkownika, zarządcy lub administratora budynku, jeżeli punkt sprzedaży będzie zlokalizowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym;

4) decyzję właściwego państwowego inspektora sanitarnego o zatwierdzeniu zakładu, o której mowa w art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225).

- obowiązek uzyskania pozytywnej opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych.

Analiza treści uzasadnień kwestionowanych decyzji ukazuje również zawarty w nich pogląd organów obu instancji, zgodnie z którym, naruszenie przez przedsiębiorcę zasad prowadzenia działalności objętej zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych może wywierać skutki wyłącznie w stosunku do zezwolenia, w okresie obowiązywania którego wystąpiła okoliczność uzasadniająca jego cofnięcie.

W ocenie Sądu, zaprezentowana przez organy wykładnia przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi niesie ze sobą ryzyko nie zapewnienia pełnej realizacji celów tej ustawy.

Jednym z zadań w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi określonych przez ustawę z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.), jest ograniczanie dostępności alkoholu (art. 2 ust. 1 pkt 4). Aby ten cel osiągnąć ustawodawca wprowadził regulacje uniemożliwiające sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych, np. osobom do lat 18 (art. 15 ust. 1 pkt 2). W ocenie Sądu, naruszenie tego zakazu przez przedsiębiorcę, nawet jednorazowe, powinno skutkować cofnięciem zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt II GSK 198/05, Lex nr 191898).

W tym miejscu należy zauważyć, że w przypadku naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu wynikającego z art. 15 ust. 1 ustawy, postępowanie w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych, nie powinno się ograniczać wyłącznie do tego zezwolenia, z którym wiążą się bezpośrednio okoliczności stanowiące przesłankę cofnięcia zezwolenia. W tym zakresie skład orzekający podziela stanowisko zaprezentowane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 30 października 2007 r., sygn. akt II GPS 2/07, wedle którego określone w ustawie wymagania dotyczące sprzedaży napojów alkoholowych odnoszą się do wszystkich rodzajów napojów alkoholowych sprzedawanych przez konkretnego przedsiębiorcę i nie powinny ograniczać się wyłącznie do zezwolenia na sprzedać określonego rodzaju alkoholu. Jak wywiedziono w uchwale, "za ratio legis interpretowanych przepisów można uznać dążenie do wyeliminowania z obrotu napojami alkoholowymi przedsiębiorcy, który dopuścił się naruszenia warunków i zasad sprzedaży napojów alkoholowych (...). Przedsiębiorca, który sprzedawał piwo osobom nieletnim albo pozwalał na spożywanie tego napoju alkoholowego w miejscu sprzedaży nie mając odpowiedniego zezwolenia, nie daje rękojmi, że nie będzie tak postępował w tym punkcie sprzedaży z innymi napojami alkoholowymi."

Mając na względzie potrzebę takiego rozumienia przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, która zapewni osiągnięcie wszystkich jej celów, w ocenie Sądu, przy rozpatrywaniu wniosku o wydanie nowego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych dla danego przedsiębiorcy stanowiącego kontynuację prowadzonej w tym zakresie działalności gospodarczej, nie można całkowicie pominąć oceny wnioskodawcy, pod kątem jego dotychczasowej postawy i stosunku do przestrzegania zasad wynikających z postanowień ustawy. Do takiej oceny wprost obliguje organ rozpatrujący wniosek o wydanie zezwolenia przepis art. 18 ust. 11 ustawy. Zdaniem Sądu, przy rozpoznawaniu wniosku o wydanie przedsiębiorcy kolejnego zezwolenia na dalszą sprzedaż napojów alkoholowych, nie można przejść do porządku i nie rozważyć dawanej przez przedsiębiorcę rękojmi postępowania zgodnego z zasadami ustawy w sytuacji, gdy organowi wiadomym jest, że przedsiębiorca bezspornie dopuścił się istotnego naruszenia obowiązków wynikających z postanowień ustawy, nawet jeśli nie poniósł (jeszcze) w tym zakresie żadnych sankcji (podob. wyrok WSA w Warszawie z 26 kwietnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 410/06, Lex nr 219873).

Powyższe wnioski doprowadziły Sąd do uznania, że w prowadzonym, na skutek wniosku Prokuratora, postępowaniu w trybie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem M.P. przez Wójta Gminy D. w dniu (...( zezwolenia nr (...( na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie ogólno-spożywczym w D. przy ul. (...(, na okres od 1 października 2006 r. do 31 października 2008 r., organy obu instancji w istocie nie oceniły merytorycznie podniesionej przez Prokuratora przesłanki stanowiącej podstawę wznowienia postępowania, stwierdzając, bez należytego rozważenia, iż wskazana przez Prokuratora okoliczność naruszenia przez M.P. zasad sprzedaży napojów alkoholowych polegająca na sprzedaży w dniu 6 sierpnia 2006 r. alkoholu osobie nieletniej, nie mogła mieć wpływu na wynik rozpoznania wniosku przedsiębiorcy z dnia 30 sierpnia 2006 r. Wskazana przez Prokuratora okoliczność sprzedaży w dniu 6 sierpnia 2006 r. osobie nieletniej alkoholu w sklepie prowadzonym przez M.P. najprawdopodobniej nie była znana Wójtowi Gminy D. w dniu wydawania zezwolenia nr (...(, co wyczerpywałoby przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Co do faktycznej daty uzyskania wiedzy o zdarzeniu z dnia 6 sierpnia 2006 r. organ także się nie wypowiedział.

Ponownie rozpoznając sprawę organ wydający decyzję kończącą postępowanie wznowieniowe winien uwzględnić przedstawione wyżej uwagi.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., wobec stwierdzenia naruszenia przez organy przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi polegającego na błędnej ich wykładni, a w konsekwencji nienależytym rozważeniu przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.