Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1155/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 20
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 151 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 653/18 w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] kwotę 1557 (jeden tysiąc pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 22 listopada 2018 r., VII SA/Wa 653/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Warszawie oddalił skargę [...] w W. (Spółdzielnia) na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 15 stycznia 2018 r., nr [...]/I/2018, w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, Prezydent m. st. Warszawy (organ I instancji) decyzją z 15 listopada 2017 r., Nr 27/R/2017, na podstawie art. 151 § 1 w zw. z art. 146 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, K.p.a.), po przeprowadzeniu postępowania wznowionego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 2 kwietnia 2015 r., nr 130/B/2015, wydaną dla B. sp. z o. o. [...] S.K.A. (inwestor), zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na wykonanie robót budowlanych związanych z budową budynku usługowo-handlowo-biurowego z garażem podziemnym, wjazdem oraz z infrastrukturą techniczną na działkach ew. nr [...],[...],[...],[...],[...] z obrębu [...] przy AI. [...] w W., odmówił uchylenia własnej, ostatecznej decyzji z 2 kwietnia 2015 r., nr 130/B/2015.

W uzasadnieniu decyzji wydanej w postępowaniu wznowieniowym wskazano, że sprawa jest ponownie rozpoznawana po wcześniejszych dwóch uchyleniach decyzji organu I instancji (decyzje z 9 lutego 2016 r., Nr 6/R/2016 i z 23 grudnia 2016 r., Nr 42/R/2016) odmawiających uchylenia źródłowej decyzji z 2 kwietnia 2015 r., nr 130/B/2015, i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Dalej w wyroku VII SA/Wa 653/18 przywołano, że po analizie akt sprawy, organ I instancji nie stwierdził istnienia interesu prawnego Spółdzielni w sprawie. Organ ten wyjaśnił, że projektowany budynek w rzucie ma kształt nieregularnego trapezu. Budynek zaprojektowano jako bryłę złożoną o dwukondygnacyjnej części nadziemnej, pod całością zaprojektowano jedną kondygnacje podziemną. Od zachodu i południa usytuowany jest w ostrej granicy działki ew. nr [...] (obecnie [...]) z ob. [...]. Od północy została zachowana odległość 6 m od krawędzi ulicy [...], (dz. nr ew. [...] z ob. [...]), od wschodu od góry budynek sąsiaduje z działką ew. nr [...] (własność m. st. Warszawy - teren niezabudowany) i został usytuowany w odległości od granicy działki od 4,5 m do 3 m. Następnie usytuowany w bezpośrednim sąsiedztwie dz. ew. nr [...] z ob. [...] (obiekt metra - naziemny obiekt wentylatorni (czerpnio-wyrzutnia)), a w dolnym wschodnim narożniku obiekt usytuowany 3 m od granicy z dz. nr ew. [...] (obecnie nie sąsiaduje z działką nr [...] - pod obsługę budynku czerpnio-wyrzutni powietrza, wydzielono dz. ew. nr [...] z ob. [...], która w tym momencie rozdziela działki nr ew. [...] i [...]) Obiekt został zaprojektowany tak, aby nie wpływał na zabudowę sąsiednią, a tym bardziej na działkę nr ew. [...] będącą w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni. Ponadto źródłowa decyzja z 2 kwietnia 2015 r. – w ocenie organu I instancji – została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Projekt budowlany, będący załącznikiem do ww. decyzji sporządzony został zgodnie z decyzją z 21 lutego 2013 r. o warunkach zabudowy, zmienioną decyzją z 12 czerwca 2013 r., nr 120/WZ/MOK/2013.

Organ I instancji stwierdził również, że realizacja planowanej inwestycji spowoduje konieczność wykonania nadbudowy istniejącej wyrzutni położonej na dz. ew. nr [...] z obrębu [...], której właścicielem jest M. sp. z o.o., bezpośrednio graniczącej z dz. ew. nr [...], której użytkownikiem wieczystym jest Spółdzielnia. Podkreślono, że w postępowaniu zakończonym źródłową decyzją z 2 kwietnia 2015 r. brało w charakterze strony udział m. in. M. sp. z o.o., które nie zgłaszało uwag ani zastrzeżeń.

Odnosząc się do kwestionowanej przebudowy istniejącej czerpnio-wyrzutni wentylatorni organ I instancji wyjaśnił, że działka na której się ona znajduje (dz. ew. nr [...] z obrębu [...]) sąsiaduje bezpośrednio z terenem stanowiącym działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], będącym w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni [...] i nie jest objęta decyzją z 2 kwietnia 2015 r. Na przebudowę tego obiektu wymagane jest uzyskanie odrębnej decyzji o pozwoleniu na budowę. Dodatkowo organ I instancji wskazał na pismo z 12 września 2017 r. Zarządu Transportu Miejskiego (ZTM) informujące, że wydał on dla inwestora zgodę na realizację budowy budynku handlowo-usługowo-biurowego i przebudowę czerpnio-wyrzutni powietrza. Powyższa zgoda uwarunkowana została zobowiązaniem inwestora do m. in. "(...) oddania do użytkowania budynku usługowo-handlowo-biurowego z garażem podziemnym, wjazdami i infrastrukturą techniczna, po wcześniejszym oddaniu do użytkowania przebudowywanej czerpnio-wyrzutni". Ponadto ZTM informuje, że w chwili obecnej nie ma możliwości wydania inwestorowi zgody na realizację przebudowy budynku czerpnio-wyrzutni powietrza z uwagi na wstrzymanie procedury podziałowej działki [...] z ob. [...]. Mimo podnoszonych przez ZTM obaw, iż brak możliwości nadbudowy czerpnio-wyrzutni może "zablokować Inwestorowi dopuszczenie do eksploatacji budynku handlowo-usługowo-biurowego", realizacja nadbudowy czerpnio-wyrzutni nie jest przedmiotem postępowania zakończonego decyzją z 2 kwietnia 2015 r., i będzie realizowane według odrębnego opracowania.

Kolejno wskazano, że Wojewoda Mazowiecki powołaną na wstępie decyzją z 15 stycznia 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 82 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2017, poz. 1332 ze zm., uPb), po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni od ww. decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 15 listopada 2017 r., – utrzymał tę ostatnią decyzję w mocy.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia dokonane przez organ I instancji oraz uznał, że w sprawie zapadło prawidłowe rozstrzygnięcie, ponieważ planowana inwestycja "nie generuje" żadnego obszaru oddziaływania na działkę ew. nr [...] w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego (uPb), na podstawie którego Spółdzielni przysługiwałby przymiot strony. Projektowany budynek nie niesie ze sobą jakichkolwiek uciążliwości lub ograniczeń w możliwości zagospodarowania bądź korzystania z działki ew. nr [...] wynikających z obowiązujących przepisów prawa. Oznaczać to ma, że Spółdzielni nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu.

Organ II instancji uznał za bezzasadny argument Spółdzielni, że w postępowaniu zakończonym źródłową decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z 2 kwietnia 2015 r. przysługiwał jej przymiot strony z uwagi na kwestionowaną przebudowę czerpnio-wyrzutni wentylatorni dla I linii metra. Organ II instancji zaznaczył również, że przebudowa tego obiektu metra stanowi inwestycję celu publicznego, w związku z czym będzie możliwa dopiero po uregulowaniu stanu prawnego nieruchomości, na których się znajduje. Zgodnie z pismem ZTM z 12 września 2017 r. w przypadku działki ew. nr [...] z obrębu 1- [...] w Warszawie rozpoczęto procedurę podziałową, która aktualnie jest wstrzymana z powodu wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego od projektu decyzji podziałowej przez Spółdzielnię. Jednak z uwagi na fakt, że przebudowa czerpnio-wyrzutni nie była przedmiotem postępowania zakończonego decyzją, o której uchylenie wnosi Spółdzielnia, procedura zmiany jej stanu prawnego pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej decyzji.

Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że skargę na powyższą decyzję Wojewody wniosła Spółdzielnia, zarzucając naruszenie:

- art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nienależytą ocenę dowodów wskazujących na interes prawny Spółdzielni, czego następstwem jest nieuprawnione przyjęcie, że nie posiada w przedmiotowym postępowaniu przymiotu strony, podczas gdy:

a) interes prawny Spółdzielni wywieść należy przede wszystkim z tego, że jest ona użytkownikiem wieczystym działki o nr [...], z obrębu [...], która to działka na skutek realizowanej inwestycji zmieni swoje granice, w związku z koniecznością przeprowadzenia jej procedury podziałowej;

b) planowana inwestycja będzie oddziaływać na nieruchomość pozostającą w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni, co powinno być decydującym czynnikiem dla uznania Spółdzielni za stronę postępowania;

- art. 3 pkt 20 uPb, poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że teren Spółdzielni nie znajduje się w obszarze odziaływania obiektu budowlanego objętego decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z 2 kwietnia 2015 r., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 uPb, na skutek czego nastąpiło błędne uznanie, że Spółdzielnia nie jest stroną postępowania, podczas gdy:

a) realizowane przedsięwzięcie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie działki ew. nr [...] z obrębu [...] w W., która to pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni;

b) planowana inwestycja wymusza konieczność przebudowy czerpnio-wyrzutni wentylatorni dla szlaku I linii metra, w rejonie ul. [...], która to wyrzutnia znajduje się na części działki nr [...], pozostającej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni;

c) przebudowa czerpnio-wyrzutni spowoduje konieczność zmiany granic pomiędzy nieruchomościami, w tym działki o nr [...], w związku z czym spowoduje ograniczenie uprawnień Spółdzielni jako użytkownika wieczystego działki nr [...];

d) przebudowa ww. wyrzutni będzie negatywnie wpływać na możliwość prowadzenia w przyszłości jakiejkolwiek inwestycji na działce nr [...], co w efekcie wpłynie na znaczny spadek atrakcyjności tego terenu i jego wartości;

e) planowana inwestycja spowoduje uniemożliwienie lub utrudnienie w korzystaniu nieruchomości Spółdzielni poprzez immisje materialne i niematerialne.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę.

W motywach tego orzeczenia sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie prawidłowo odmówiono Spółdzielni interesu prawnego. Czyniąc takie ustalenia wskazano, że inwestycja usytuowana została na działkach ew. nr [...],[...],[...],[...],[...] z obrębu [...] przy AI. [...] w W. Inwestycja (z uwagi na sposób jej usytuowania względem nieruchomości sąsiednich), nie naruszać ma przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Sąd wojewódzki zwrócił uwagę, że realizacja celu publicznego przebudowy czerpnio-wyrzutni metra będzie objęta odrębnym postępowaniem w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Wbrew zarzutom skargi to z tą inwestycją, a nie będącą przedmiotem niniejszego postępowania, związane jest także postępowanie podziałowe dotyczące działki nr ew. [...], które w odrębnym trybie jest kwestionowane przez Spółdzielnię. Zarówno podział działki nr ew. [...] jak i pozwolenie na przebudowę i nadbudowę czerpnio-wyrzutni wentylatorni metra będzie przedmiotem odrębnych postępowań, w których Spółdzielnia winna poszukiwać ochrony swoich praw.

Sąd pierwszej instancji zgodził się z organami, że obszar oddziaływania inwestycji objętej decyzją ostateczną Prezydenta m.st. Warszawy Nr 130/B/2015 z 2 kwietnia 2015 r. nie obejmuje działki skarżącej Spółdzielni, skoro zaś skarżąca nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 ust. 2 uPb, to uzasadniona jest ocena, iż przesłanka wznowienia wskazana we wniosku skarżącej nie wystąpiła. W opinii tegoż sądu taka ocena uniemożliwiła zaś ponowną, merytoryczną ocenę sprawy załatwionej decyzją ostateczną, i skutkować w efekcie musiała orzeczeniem o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej na zasadzie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Spółdzielnia [...] – zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając to orzeczenie w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie:

1) naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nienależytą ocenę dowodów wskazujących na interes prawny Spółdzielni, czego następstwem jest nieuprawnione przyjęcie, że Spółdzielnia nie posiada w przedmiotowym postępowaniu przymiotu strony, podczas gdy:

a) interes prawny, a tym samym wykazanie przez Spółdzielnię legitymacji do udziału w niniejszym postępowaniu wywieść należy przede wszystkim z tego, że jest ona użytkownikiem wieczystym działki o nr [...], z obrębu [...], która to działka na

skutek realizowanej inwestycji zmieni swoje granice, w związku z koniecznością przeprowadzenia procedury podziałowej tej działki.

b) planowana inwestycja oddziałuje na nieruchomość pozostającą w użytkowaniu

wieczystym Spółdzielni, co powinno być decydującym czynnikiem dla uznania

Spółdzielni za stronę postępowania;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 3 pkt 20 uPb poprzez jego błędną wykładnię i nieuprawnione stwierdzenie, że teren

Spółdzielni nie znajduje się w obszarze odziaływania obiektu budowlanego objętego decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z 2 kwietnia 2015 r., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 uPb poprzez błędną ich wykładnię i nieuprawnione stwierdzenie, że Spółdzielnia nie jest stroną postępowania, podczas gdy:

a) realizowane przedsięwzięcie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie działki ew. nr [...] z obrębu [...] w W., która to pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni,

b) planowana inwestycja wymusza konieczność przebudowy czerpnio-wyrzutni

wentylatorni dla I linii metra, która to wyrzutnia znajduje się na części działki nr [...], pozostającej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni,

c) przebudowa czerpnio-wyrzutni spowoduje konieczność zmiany granic pomiędzy

nieruchomościami, w tym działki o nr [...], w związku z czym spowoduje ograniczenie

uprawnień Spółdzielni jako użytkownika wieczystego działki o numerze [...],

d) przebudowa w/w wyrzutni będzie negatywnie wpływać na możliwość prowadzenia w przyszłości jakiejkolwiek inwestycji na działce nr [...], co w efekcie wpłynie na znaczny spadek atrakcyjności tego terenu i jego wartości,

e) planowana inwestycja spowoduje uniemożliwienie lub utrudnienie w korzystaniu nieruchomości Spółdzielni poprzez immisje materialne i niematerialne.

Skarżąca kasacyjnie wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sadowi, który wydał orzeczenie.

Ponadto wnosi o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie zaznacza, że w przedmiotowej sprawie interes prawny, a tym samym wykazanie przez Spółdzielnię legitymacji do udziału w niniejszym postępowaniu wywieść należy przede wszystkim z tego, że jest użytkownikiem wieczystym działki o nr [...], z obrębu [...], która na skutek realizowanej inwestycji zmieni swoje granice, w związku z koniecznością przeprowadzenia procedury podziałowej tej działki.

W ocenie skarżącej kasacyjnie Spółdzielni, nie sposób uznać, że w/w inwestycja nie oddziałuje na nieruchomość pozostająca w jej użytkowaniu wieczystym, co jest kolejnym warunkiem dla możliwości uznania Spółdzielni za stronę postępowania.

Zarządzeniem z 22 marca 2022 r. na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842 ze zm., uCOVID-19) skierowano sprawę na posiedzenie niejawne, uprzednio informując o możliwości rozpoznania jej na rozprawie on-line, strony w tej kwestii nie zajęły stanowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (aktualny tekst jednolity Dz. U. 2022, poz. 329) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów.

Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 15zzs4 uCOVID-19, wedle którego "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia funkcjonalna przepisów uCOVID-19 nakazuje opowiedzieć się za dopuszczalnością zastosowania konstrukcji zawartej w art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19 w przedmiotowej sprawie i możliwością rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 Ppsa.

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Usprawiedliwiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 3 pkt 20 uPb poprzez nieuprawione twierdzenie, że działka nr [...] w obr. [...] przy ul. S. w R., będąca w wieczystym użytkowaniu Spółdzielni, nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji objętej pozwoleniem na budowę – źródłową decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z 2 kwietnia 2015 r. – co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 28 ust. 2 uPb. W myśl tego ostatniego przepisu stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Ustalenie interesu prawnego nie opiera się wyłącznie na tytule prawnym do nieruchomości, ale jest ograniczone do znajdowania się nieruchomości w "obszarze oddziaływania obiektu". W art. 3 pkt 20 uPb ujęto pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, stanowiąc, że należy przez to rozumieć "teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu". Na system tych przepisów odrębnych składają się nie tylko unormowania rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ale również chociażby przepisy szeregu ustaw, przepisy regulujące ochronę prawa własności zawarte w kodeksie cywilnym. Wymaga też uwzględnienia art. 5 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, który wprost pozostaje w związku z art. 3 pkt 20 tej ustawy, stanowiącego o obowiązku zapewnienia poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Przyznanie jednostce statusu strony wymaga wyprowadzenia z przepisów ustaw materialnoprawnych interesu prawnego. Przyznanie jednostce statusu strony wymaga zatem uwzględnienia całego systemu regulacji ustaw materialnoprawnych, które dają podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego w powiązaniu ze stanem faktycznym sprawy. Jeżeli zatem istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z realizacją inwestycji względem działki sąsiedniej, to tym samym właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) tejże działki jest stroną postępowania i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone przepisami prawa materialnego oraz aktów wykonawczych (por. wyroki NSA z: 12 kwietnia 2011 r., II OSK 644/10,ONSAiwsa 2012/4/69; 1 marca 2012 r., II OSK 282/12, LEX nr 1292702; 17 kwietnia 2013 r., II OSK 2508/11, CBOSA.nsa.gov.pl).

Sąd w tym składzie podziela to stanowisko judykatury, w którym wskazano, że "W procesie zmierzającym do wyznaczenia obszaru oddziaływania obiektu budowlanego nie chodzi o to, by zaistniał negatywny wpływ inwestycji na działki znajdujące się w otoczeniu projektowanego obiektu (nie chodzi zatem o wykazanie naruszenia interesu prawnego), lecz należy badać, czy istnieje możliwość wywołania przez ten obiekt szkodliwego oddziaływania na teren otaczający działkę inwestora" (wyrok NSA z 1 lipca 2021 r., II OSK 3317/18, LEX nr 3243713). Jeśli zatem decyzja o pozwoleniu na budowę może powodować ograniczenia lub utrudnienia w zagospodarowaniu nieruchomości sąsiednich, to ich właściciele (wieczyści użytkownicy) są stronami postępowania w sprawie wydania takiego pozwolenia, gdy zaś zostali pominięci bez własnej winy w tym postępowaniu, są uprawnieni. Właściciel (wieczysty użytkownik) działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji winien mieć możliwość uczestniczenia w postępowaniu służącym wyjaśnieniu, jak ograniczenia związane z inwestycją na sąsiedniej działce wpłyną na możliwość zagospodarowania jego nieruchomości. W szczególności właściciel (wieczysty użytkownik) nieruchomości bezpośrednio graniczącej z terenem inwestycji musi mieć możliwość sprawdzenia, czy faktycznie dopuszczalne ograniczenia wynikające z warunków technicznych związane z zagospodarowaniem i zabudową działki zostaną zachowane i nie zostaną naruszone.

W realiach przedmiotowej sprawy nie jest kwestionowane, że Spółdzielnia nie brała udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją – źródłowym pozwoleniem na budowę. Jest także bezsporne, że budynek objęty dotychczasową decyzją został zaprojektowany w odległości 3 m od granicy z działką nr [...] pozostającą w wieczystym użytkowaniu Spółdzielni. W tych okolicznościach nietrafne jest stwierdzenie sądu pierwszej instancji (przyjęte w ślad za orzekającymi w sprawie organami – uwaga Sądu), że takie usytuowanie inwestycji nie powoduje naruszenia rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a ponadto fakt braku zabudowy na dz. [...] (s. 8 zaskarżonego wyroku) wyklucza u strony skarżącej kasacyjnie legitymację strony postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę. Spółdzielnia, w przypadku zrealizowania zamierzonej inwestycji polegającej na wzniesieniu przez inwestora budynku usługowo-handlowo-biurowego wraz z garażem podziemnym, będzie musiała uwzględnić taką zabudowę chociażby przy ewentualnym, własnym zamierzeniu zabudowy działki nr [...]. Nietrafność zarzutów skargi odnośnie potencjalnego oddziaływania na nieruchomość Spółdzielni, ale w związku z innym zamierzeniem inwestycyjnym, związanym z planowaną przebudową czerpnio-wyrzutni wentylatorni metra, nie dyskwalifikuje konieczności uznania, że w postępowaniu objętym dotychczasową decyzją ostateczną (źródłowym pozwoleniu na budowę), Spółdzielnia winna mieć zagwarantowany udział jako jego strona.

Skuteczny zarzut naruszenia prawa materialnego skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku, a ponieważ istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę (art. 188 Ppsa).

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem organ I instancji wadliwie przyjmując, że Spółdzielnia nie była stroną postępowania zakończonego dotychczasową decyzją ostateczną, odmówił jej uchylenia na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. Prezydent m. st. Warszawy nie dokonał zatem prawidłowo kontroli źródłowej decyzji, w szczególności nie rozważył dopuszczalności wydania decyzji na podstawie art. 151 § 2 K.p.a., utrzymując zaś decyzję wydaną w I instancji w mocy, organ odwoławczy naruszył art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Z powyższych względów i działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 Ppsa w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 28 ust. 2 uPb w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji raz jeszcze rozstrzygnie o żądaniu Spółdzielni w postępowaniu wznowieniowym, uwzględniając ocenę wyrażoną w zaskarżonym wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono w myśl art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 i art. 205 § 1 Ppsa.