Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 16/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Umorzono postępowanie w zakresie bezczynności
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 8, art. 149 § 1, art. 149 § 1 a, art. 161 § 1 pkt 3, art. 200, art. 201  § 1, art. 205  § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 i 3, art. 6 ust. 1 pkt 3a i pkt 5 c, art. 6 ust. 2, art. 10, art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi A.C. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta Miasta do rozpoznania wniosku skarżącej A.C. z dnia [...], II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącej A.C. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania, V. oddala skargę w części dotyczącej wymierzenia organowi grzywny.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2015 r. przesłanym pocztą elektroniczną na adres służbowy Zastępcy Prezydenta Miasta J.D., A.C., zwróciła się o "(...) przesłanie opinii (ekspertyzy) prawnej dotyczącej założenia stowarzyszenia przez szkoły jako podmioty założycielskie, o której mowa była na spotkaniu w dniu [...].12.2015 r."

Pismem z dnia [...] lutego 2016r. A.C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie nieudostępnienia w terminie informacji publicznej wskazanej we wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. domagając się zobowiązania organu do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji zgodnie z treścią wniosku oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 61 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ( Dz. U. z 2015 r. poz. 2058 ze zm. – określanej dalej jako u.d.i.p.). Uzasadniając zarzuty skargi A.C. wskazała, że wniosek mailowy z dnia [...] grudnia 2015 r. został złożony w ślad za wnioskiem złożonym ustnie, podczas spotkania w dniu [...] grudnia 2015 r. w obecności radnej M.B.-B. i pracowników Ośrodka Sportowego. Skarżąca podała, że podczas spotkania J.D. powołał się na ekspertyzę prawną na poparcie swych słów, że szkoły jako podmioty mogą w liczbie trzech założyć stowarzyszenie. Wspomniana ekspertyza w formie pisemnej miała pochodzić, wg słów prezydenta od prawników obsługujących Urząd Miasta. Wobec powyższego skarżąca poprosiła o tę ekspertyzę, której Prezydent nie miał jednak przy sobie, ale zapewnił stronę, że ją udostępni. Skarżąca podała również, że po spotkaniu wysłała zapytanie mailowo, jednakże do tej pory nie uzyskała odpowiedzi od organu, mimo że termin określony w u.d.i.p. minął w dniu 31 grudnia 2015 r.

W odpowiedzi na skargę organ podał, że do przesłanej Sądowi skargi nie zostały dołączone akta administracyjne, albowiem w Urzędzie Miasta nie toczyło się żadne postępowanie na wniosek, na który wskazuje skarżąca. Jak wynika z ustaleń, na adres e-mailowy Zastępcy Prezydenta J.D. w dniu 17 grudnia 2015 r. nie wpłynął wniosek A.C., wobec czego organ nie dysponuje aktami sprawy. Zatem wobec braku wniosku nie można przyjąć bezczynności organu w zakresie udzielenia odpowiedzi skarżącej, co uzasadniałoby oddalenie skargi.

Jednocześnie po zapoznaniu się z treścią żądań zawartych we wniosku, organ podał, że dokument dotyczący założenia stowarzyszenia przez szkoły jako podmioty założycielskie w postaci opinii (ekspertyzy) prawnej nie został sporządzony. Opinii takiej zasięgano w dyskusji z prawnikami, jednakże nie miała ona charakteru pisemnego dokumentu. Mając na względzie zaistniałą sytuację organ pismem z dnia [...] marca

2016 r. przesłał skarżącej informację w zakresie informacji żądanej w dniu 17 grudnia 2015 r.

W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2016 r. skarżąca wskazując na treść art. 10 ust. 2 u.d.i.p. podała, że wniosek ustny został skutecznie złożony oraz przypominający wniosek - drogą elektroniczną. Strona podkreśliła, że na spotkaniu, które odbyło się [...] grudnia 2015 r. Zastępca Prezydenta J.D. oświadczył, że przedmiotowa opinia prawna istnieje i jest w jej posiadaniu. Dlatego też skarżąca wyraziła zdziwienie, że takowa opinia w ogóle nie istnieje. W zakresie natomiast wysłanego zapytania drogą elektroniczną skarżąca wskazała, że wniosek wysłała ze skrzynki poczty elektronicznej, która uniemożliwiła wygenerowanie dowodu doręczenia. Zdaniem strony, to po stronie organu leży przedstawienie, jakie działania i kiedy zostały podjęte w celu ustalenia przyczyny niedoręczenia. W celu zagwarantowania wykonywania u.d.i.p. , to po stronie organu leży zapewnienie takiej obsługi systemu poczty elektronicznej, który zapewni dotarcie poprawnie wysłanej wiadomości do organu. Samo zaś oświadczenie o przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie jest wystarczające. Organ mógł bowiem przedstawić stanowisko osób zajmujących się systemami informatycznymi, że w tym dniu nie wpłynęła od skarżącej żadna poczta elektroniczna. Taka argumentacja organu może prowadzić do przekonania, że inne (równie ważne) informacje nie docierają do urzędu i osób piastujących funkcje publiczne, co może powodować dalsze naruszanie prawa w przypadku wpływania innych zapytań.

Dodatkowo skarżąca podała, że działania wyjaśniające w jej sprawie organ podjął dopiero po jej wniosku skierowanym mailowo do organu (na adresy: [...]), w trybie art. 241 k.p.a. w dniu 1 marca 2016 r. W piśmie tym skarżąca jednocześnie wniosła o podanie nazwisk osób, które brały udział w postępowaniu w sprawie niniejszej skargi na bezczynność. Biorąc powyższe pod uwagę A.C. wniosła o stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta Miasta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i o wymierzenie organowi grzywny.

W odpowiedzi na zobowiązanie Sądu z dnia 18 kwietnia 2016 r., pełnomocnik organu wyjaśnił, że ze spotkania, które odbyło się w dniu [...] grudnia

2015 r. nie został sporządzony protokół. Miało ono charakter nieoficjalnej, luźnej rozmowy. Podczas rozmowy, na którą powołuje się skarżąca J.D. mówił o różnych możliwościach realizacji zadań związanych ze sportem w środowisku szkolnym. Podkreślał, że organizacją sportu szkolnego powinno zająć się środowisko szkolne. W trakcie dyskusji J.D. zwracał uwagę na możliwość tworzenia organizacji społecznych w szkołach z udziałem rodziców, nauczycieli, a także tworzenia Szkolnych Kół Sportowych (tzw. SKS-ów). Odwołał się do swoich doświadczeń z lat 90 ubiegłego wieku, kiedy to realizował w byłym województwie program tzw. UKS-ów (Uczniowskich Klubów Sportowych). Poruszał również kwestie zmian w ustawie Prawo o stowarzyszeniach. Na spotkaniu w dniu [...] grudnia 2015r. J.D. wspomniał, że brał udział w dyskusji o możliwości tworzenia organizacji społecznych nie tylko przez osoby fizyczne, ale i osoby prawne. Zastępca Prezydenta Miasta J.D. wspomniał też, że rozmawiał o możliwości organizowania się środowiska szkolnego w celu podjęcia działalności na rzecz sportu szkolnego w szkołach i pomiędzy szkołami, a także zasad tworzenia organizacji sportowych z prawnikami.

O tym, że organ nie posiada na piśmie opinii prawnej (ekspertyzy) dotyczącej założenia stowarzyszenia przez szkoły jako podmioty założycielskie, skarżąca została poinformowana w piśmie z dnia [...] marca 2016 r., jak i z [...] marca 2016 r.

Odnosząc się natomiast do kwestii złożenia przez skarżącą ustnego wniosku

o udzielenie informacji publicznej w zakresie udostępnienia opinii/ekspertyzy prawnej dotyczącej założenia stowarzyszenia przez szkoły jako podmioty założycielskie, pełnomocnik podniósł, iż Zastępca Prezydenta Miasta J.D. w złożonym oświadczeniu w sprawie podał, iż nie przypomina sobie takiego wniosku, gdyż od momentu spotkania upłynęły 4 miesiące. Zastępca Prezydenta Miasta z racji pełnionej funkcji odbył szereg spotkań po przedmiotowym spotkaniu i nie jest w stanie z "zegarmistrzowską" precyzją przypomnieć sobie całą treść rozmowy i kierowych do - niego próśb czy wniosków, zważywszy, że rozmowa miała charakter nieoficjalny, luźny. Była to swobodna wymiana poglądów uczestników rozmowy. Z oświadczenia natomiast Zastępcy Prezydenta Miasta wynika również, że nie zwracał się on o złożenie stosownego wniosku w formie pisemnej. Wynika to z faktu, że skoro nie kojarzył tak sformułowanego wniosku w formie ustnej od skarżącej, to tym samym nie mógł żądać sprecyzowania tego wniosku w formie pisemnej. Co prawda uczestnicy spotkania w osobach P.W. i A.C. ( wynika to z przedłożonych oświadczeń wyżej wymienionych osób ) potwierdzają wersję skarżącej, iż złożyła ona wniosek ustny do Zastępcy Prezydenta Miasta J.D., jednakże nie sposób z powyższej okoliczności wywieźć, iż Zastępca Prezydenta Miasta odebrał powyższe jako wniosek, jak również w sposób celowy nie zastosował się do wniosku skarżącej, tzn. nie chciał udzielić jej żądanej informacji. Nie sposób bowiem wykluczyć, że "w natłoku spraw" z czysto ludzkiego punktu widzenia zapomniał nadać biegu sprawie. Zwłaszcza, że ze spotkania nie był sporządzony protokół czy też notatka służbowa, jak i takiej opinii prawnej nie było.

W dalszej kolejności pełnomocnik podał, że Zastępca Prezydenta Miasta J.D. wystąpił poprzez swój sekretariat do pracownika ówczesnego Wydziału Administracyjnego o sprawdzenie, czy mogło się zdarzyć, że wiadomość email od skarżącej z dnia [...] grudnia 2015 r. nie dotarła na jego skrzynkę. Ustalone zostało, że istniało prawdopodobieństwo, że email od skarżącej, być może w wyniku zbyt podwyższonego zabezpieczenia na poczcie został przekierowany do SPAM-u i mógł następnie zostać trwale usunięty, gdyż takie zabezpieczenia na "kliencie" pocztowym mogą powodować trwałe usunięcie wiadomości pocztowej. W wyniku powyższego sprawdzenia konfiguracja poczty Zastępcy Prezydenta Miasta J.D. została poprawnie skonfigurowana, a skarżąca została poinformowana o powyższych działaniach pismem z dnia [...] marca 2016 r. znak [...]. Niezrozumiałym jest też – zdaniem organu - zarzut niedopełnienia przez organ należytej staranności w zbadaniu sytuacji . Organ niezwłocznie po uzyskaniu informacji o mailu podjął działania nie tylko wyjaśniające i zapobiegawcze, o których mowa powyżej, ale również udzielono odpowiedzi skarżącej na wniosek, czego skarżąca zdaje się nie zauważać. Organ nie trwał również w bezczynności po wpłynięciu przedmiotowej skargi na bezczynność, gdyż udzielił stosownej informacji skarżącej w dniu 1 marca 2016 r. Organ nie uchylał się od udzielenia odpowiedzi. Podjęte zostały kroki mające na celu wyjaśnienie zaistniałej sytuacji. Skarżąca była aktywna w tej sprawie i kierowała do organu kolejne maile w sprawie, na które otrzymywała stosowne odpowiedzi. W tym stanie rzeczy trudno mówić o bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.

Zdaniem pełnomocnika organu udostępnienie żądanej informacji po wpłynięciu skargi do organu, powoduje zbędność prowadzenia dalszego postępowania, bowiem cele procesowe wskazane w skardze zostają osiągnięte.

W konsekwencji, pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, zaś w przypadku jego nieuwględnienia o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżąca w załączeniu przesłała wydruk logów z jej skrzynki pocztowej, na dowód tego, że mail z [...] grudnia 2015 r. został wysłany na adres [...]. Akt doręczenia wiadomości znajduje pokrycie we fragmentach logów dokumentujących transmisję wiadomości elektronicznej w dniu [...] grudnia 2015 na adres [...]. Skarżąca wyjaśniła, że logi stanowią techniczny zapis komunikatów wymienianych pomiędzy serwerem pocztowym nadawcy a serwerem pocztowym odbiorcy, jest to więc niejako transkrypcja "rozmowy" obu serwerów. Z zapisów logów wynika, że wiadomość została skutecznie doręczona na serwer odbiorcy.

Potwierdza to również oświadczenie zastępcy Dyrektora Biura Zarządzania Systemami Informatycznymi przedłożone przez organ, z którego wynika, iż dnia [...] grudnia 2015 r. dotarł na serwer pocztowy UM mail ze skrzynki [...] skierowany na konto Zastępcy Prezydenta J.D..

Zdaniem skarżącej organ nie przeprowadził rzetelnego postępowania mającego na celu ustalenie, czy mail skarżącej wpłynął na urzędową skrzynkę, dopuszczając się przy tym rażących naruszeń postępowania administracyjnego oraz nie wykazując działań mających na celu sprawdzenie i wyjaśnienie sprawy. Na dowód powyższego skarżąca powołała się na korespondencję prowadzoną z organem, a także szereg podjętych przez nią czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy, a które powinien przeprowadzić organ i które powinny mieć odzwierciedlenie w aktach sprawy. Podsumowując skarżąca podkreśliła, że postępowanie organu w sprawie ustalenia faktów nosiło znamiona przewlekłości, nierzetelności, opieszałości, lekceważenia przepisów k.p.a, nie budziło zaufania do władzy publicznej, było wymijające, wprowadzało w błąd, nie miało na celu obiektywnego zbadania zaistniałej sytuacji.

Na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. skarżąca podała, że spotkanie nie miało charakteru luźnej rozmowy, a Zastępca Prezydenta J.D. nie rozumie jakie ciążą na nim obowiązki, powołując się na konstytucyjną zasadę państwa prawa. Ponadto potwierdziła, iż otrzymała pismo organu z dnia [...] marca 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśli art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a.) kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4 a, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 a p.p.s.a. ). Ponadto sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ( art. 149 § 2 p.p.s.a. ). Niniejsza skarga dotyczy bezczynności Prezydenta Miasta w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2015r. złożonego przez A.C. o udostępnienie informacji publicznej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż skarga na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej jest dopuszczalna bez uprzedniego wzywania do usunięcia naruszenia prawa ( por. wyroki NSA z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 678/11 , z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 601/05, z dnia 03 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2603/13 oraz postanowienia NSA z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 462/10 i z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 262/08 ). Bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. ( por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109 ). Na gruncie u.d.i.p. przez bezczynność organu rozumieć należy sytuację, w której organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje. Natomiast stanowisko organu o odmowie udzielenia informacji winno przybrać procesową formę decyzji administracyjnej, co uzasadnia stosowanie w tym zakresie przepisów k.p.a. Jeżeli jednak żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ odmawia jej udostępnienia zwykłym pismem, sporządzonym z zachowaniem przewidzianych terminów. Dla oceny, czy organ pozostaje w bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej, czego dotyczy niniejsze postępowanie, istotne znaczenie ma ustalenie, iż dysponuje on informacją, która jest informacją publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. oraz że jest on podmiotem zobowiązanym do udostępnienia tej informacji. Przy czym stosownie do treści art. 4 ust. 3 u.d.i.p. podmioty określone w ust. 1 i 2 tego artykułu są zobowiązane do udzielenia informacji, jeśli są w jej posiadaniu. W dalszej kolejności ustaleniu podlega, czy organ udostępnił żądaną informację ( lub podjął inne ustawą określone czynności ) we wskazanym ustawą terminie ( art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Niewątpliwie z punktu widzenia podmiotowego Prezydent Miasta jako organ jednostki samorządu terytorialnego stanowi organ władzy publicznej (art. 163 i nast. Konstytucji RP), który zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązany jest do udostępniania informacji publicznej . Analizując natomiast wniosek skarżącej z punktu widzenia przedmiotowego należy wskazać, iż stosownie do art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Zarówno orzecznictwo, jak i doktryna prawnicza biorąc pod uwagę nader ogólnikowe sformułowanie tego przepisu przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia informacja publiczna. Wykładnia ta uwzględnia zasadę "prawa do informacji" zawartą w art. 61 Konstytucji, zgodnie z którą prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w u.d.i.p. Oznacza to, stosowanie w odniesieniu do tej ustawy takich zasad wykładni, które sprzyjają poszerzeniu, a nie zawężeniu obowiązku informacyjnego. Uważa się zatem, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź w jakikolwiek sposób dotyczących go. Są nią, zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części go dotyczą), nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego. Kryterium decydującym o udostępnieniu poszczególnych dokumentów w trybie u.d.i.p. nie ich autorstwo, tylko przesądzenie, że służą one realizowaniu zadań publicznych i zostały wytworzone na zlecenie organów administracji publicznej, przy czym informacja publiczna dotyczy sfery faktów ( por. wyroki NSA z dnia : 15 lipca 2011 r., I OSK 667/11; 7 grudnia 2010 r., I OSK 1774/10; 18 września 2008 r., I OSK 315/08; 9 lutego 2007 r., I OSK 517/06).

Przy czym nie wszystkie opinie, czy ekspertyzy, sporządzone przez organ administracji publicznej bądź na zlecenie organów administracji publicznej, stanowią informację publiczną. Takiego waloru nie można przypisać opinii prawnej sporządzonej na potrzeby organu, jeżeli ma służyć w postępowaniu w konkretnej sprawie, dotyczącej interesu prawnego podmiotu, który ten organ reprezentuje. W drodze u.d.i.p. niedopuszczalne jest bowiem pozyskiwanie informacji, co do prawnych argumentów uzasadniających stanowisko przeciwnika procesowego (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, U.d.i.p. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 119). Również w orzecznictwie uważa się, że o zakwalifikowaniu opinii prawnej do dokumentów podlegających udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej decyduje cel, w jakim została opracowana ( por. wyroki NSA z dnia : 16 czerwca 2009 r. , I OSK 89/09 , 11 stycznia 2013 r., I OSK 2267/12 i 13 stycznia 2011r. I OSK 1855/10)

W świetle powyższych uwag nie ulega zatem wątpliwości, iż żądane przez skarżącą we wniosku z dnia [...] grudnia 2015r. informacje stanowią informację publiczną, co zresztą nie stanowiło sporu w niniejszej sprawie. Skarżąca domagała się bowiem udostępnienia opinii prawnej związanej z funkcjonowaniem jednostek organizacyjnych samorządu terytorialnego jakimi są szkoły w sferze tworzenie przez nie stowarzyszeń, czyli informacji dotyczącej zasad funkcjonowania jednostek organizacyjnych władzy publicznej w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p. Tego rodzaju opinia jako niemająca związku z konkretną sprawą, dotyczącą interesu prawnego podmiotu, który ten organ reprezentuje, ma walor informacji publicznej. Po rozstrzygnięciu, iż żądana przez skarżącą informacja ma charakter informacji publicznej i wniosek został skierowany do podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia, można poddać ocenie, czy organ dopuścił się zarzucanej mu bezczynności.

Ocena przez sąd administracyjny tego, czy na organie ciążył obowiązek rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w przewidzianych prawem formach, byłaby możliwa tylko wówczas, gdyby wniosek taki został faktycznie złożony. Wniosek musi bowiem dotrzeć do zobowiązanego podmiotu, aby można było uznać, że na tym podmiocie ciąży obowiązek jego rozpatrzenia. Tylko zaś skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej stanowić może podstawę merytorycznego badania i ewentualnego stwierdzenia pozostawania w bezczynności przez dany podmiot.

Skarżąca złożyła wniosek w dniu [...] grudnia 2015 r. najpierw w formie ustnej, co potwierdzają to uczestniczący w spotkaniu P.W., A.C. oraz M.B.-B.. Następnie w tym samym dniu ponowiła ten wniosek w formie elektronicznej – wysyłając mail na adres Zastępcy Prezydenta Miasta. Z oświadczenia Zastępcy Dyrektora Biura Zarządzania Systemami Informatycznymi przedłożonego przez organ wynika, iż w dniu [...] grudnia 2015r. na serwer pocztowy UM dotarł mail ze skrzynki [...] skierowany na konto Zastępcy Prezydenta J.D. i najprawdopodobniej z uwagi na wysoki poziom zabezpieczeń został przeniesiony do folderu "SPAM". Okoliczność ta nie może usprawiedliwiać organu i stanowić podstawy do nieuwzględnienia skargi. Do obowiązków organu administracji publicznej należy bowiem taka konfiguracja filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (art. 63 § 1 k.p.a.). Wskazać przy tym trzeba, że filtr antyspamowy nie kasuje wybranych wiadomości, a jedynie przenosi je do folderu "SPAM" w skrzynce odbiorczej adresata ( por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 9 kwietnia 2015 r. , sygn. akt II SAB/8/15 ). W rezultacie organ mógł zapoznać się z żądaniem strony.

Stosownie do art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, jest udostępniana na wniosek. W takim przypadku złożenie wniosku jest zatem warunkiem realizacji prawa do informacji publicznej. Ustawodawca postanowił także w art. 10 ust. 2 u.d.i.p., że informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. Nie zawsze zatem konieczne jest złożenie wniosku w formie pisemnej. Zawsze jednak żądanie udostępnienia określonej informacji publicznej musi być organowi skutecznie przedstawione. Pod pojęciem wniosku należy rozumieć każde żądanie uzyskania informacji publicznej, złożone przez zainteresowany podmiot w dowolnej formie (ustnie, pisemnie, w forma elektronicznej). Oznacza to, iż ustawodawca odstąpił od bezwzględnego wymogu złożenia wniosku w formie pisemnej ( por. M. Kłaczyński, S. Szuster, Komentarz do u.d.i.p., LEX 2003, t. 6 do art. 10 ). Przy czym w orzecznictwie uznaje się, iż za wniosek pisemny uznawać należy również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Pogląd ten uzasadniony jest brakiem konieczności pełnego zidentyfikowania wnioskodawcy, który żądając informacji publicznej, nie musi wykazać się jakimkolwiek interesem prawnym lub faktycznym ( por. wyroki NSA z dnia 16 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1277/08, z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1991/12 ). Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku ( art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom ( art. 15 ust. 1 u.d.i.p.). Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek ( art. 15 ust. 2 u.d.i.p. ).

W niniejszej sprawie organ nie wskazywał, aby zachodziły okoliczności określone w art. 13 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 u.d.i.p., a tym samym winien był udzielić informacji bez zbędnej zwłoki, nie później niż 14 dni od dnia złożenia wniosku. W niniejszej sprawie niewątpliwie organ udzielił odpowiedzi z naruszeniem powyższego terminu; uczynił to bowiem dopiero w dniu 1 marca 2016 r. informując skarżącą, iż żądana opinia nie została sporządzona mimo, iż na spotkaniu w dniu [...] grudnia 2015 r. na taką opinię powoływał się Zastępca Prezydenta Miasta.

Podkreślić należy, iż nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy podmiot określony w art. 4 u.d.i.p., po otrzymaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, nie reaguje na niego w żaden sposób uzewnętrzniony wnioskodawcy. Nawet jeśli taki podmiot nie posiada żądanej informacji publicznej, wówczas powinien poinformować o tym wnioskodawcę - choćby w najprostszy sposób - uwalniając się w tym samym od zarzutu bezczynności ( por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 444/14, LEX nr 1440267 ). Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. Powyższe kwestie mogą co najwyżej mieć znaczenie dla kwalifikacji bezczynności, jako posiadającej albo nieposiadającej cech rażącego naruszenia prawa.

W związku z powyższym Sąd – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – stwierdził, iż organ dopuścił się bezczynności . Skoro organ po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem udzielił odpowiedzi ma wniosek skarżącej postępowanie sądowe w części dotyczącej nakazania organowi rozpatrzenia w zakreślonym terminie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności wobec nieudzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącej, odpadła przesłanka wydania przez Sąd orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. tj. nakazania organowi załatwienia wniosku, albowiem organ udzielił odpowiedzi na wniosek po wniesieniu skargi. Wobec powyższego należało orzec jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] grudnia 2015 r. Jednocześnie Sąd stwierdził na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Nieudostępnienie informacji publicznej nie było celowym działaniem, nie nosiło cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych przez u.d.i.p. Przekroczenie ustawowego terminu do załatwienia nie było znaczące. Z tych samych powodów Sąd nie znalazł podstaw do wymierzania organowi z urzędu grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Tym niemniej niniejsza sprawa - z uwagi na popełnienie szeregu uchybień, nawet już na etapie postępowania sądowoadministracyjnego tj. przekazanie skargi bez odpowiedzi na skargę i potraktowanie jej jako skargi z art. 227 i nast. k.p.a. - powinna dać organowi asumpt do wnikliwej analizy prawidłowości stosowanych procedur i wykorzystywania urządzeń informatycznych oraz podjęcia działań systemowych pozwalających na uniknięcie tego rodzaju uchybień w przyszłości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 201 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty poniesione przez skarżącą składa się opłata w wysokości 100 zł ustalona zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm. ).