Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1215/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 32 w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z 4.04.2014 o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Prezydent M. [...], działając na podstawie m.in. art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych" lub w skrócie "uśr") w zw. z art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2092 ze zm., dalej powoływanej jako "uwzo"), uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) we [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], przyznającą skarżącej M. S. prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem M. S., zmienioną decyzją ostateczną Prezydenta M. [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, wskazał, że z uwagi na powzięcie wątpliwości co do faktu sprawowania opieki przez skarżącą pobierającą zasiłek dla opiekuna, w dniu [...] kwietnia 2021 r. (prawidłowo: [...] kwietnia 2021 r.) przeprowadzona została aktualizacja wywiadu środowiskowego, na podstawie której ustalono m.in. że państwo S. mają zawartą umowę dzierżawy gruntu ze Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]" z przeznaczeniem na handel owoców i warzyw, obowiązującą do dnia [...] grudnia 2021 r. oraz, że wiele czasu w ciągu dnia przeznaczają na sprzedawanie warzyw i owoców, stojąc na ulicy na osiedlu. Ponadto, organ wskazał na oświadczenie skarżącej z dnia [...] kwietnia 2021 r., z którego wynika, że sprzedażą owoców i warzyw zajmuje się jej mąż, a ona jedynie pomaga mu przy rozłożeniu straganu; że w czasie pobytu na straganie skarżąca sprawuje nad mężem opiekę polegającą na przebywaniu u jego boku, podawaniu mu herbaty i kanapek; że sprzedaż odbywa się od poniedziałku do soboty w godzinach 6-14 przez około 8 miesięcy w roku. W związku z powyższym, organ uznał, że opieka świadczona przez skarżącą nad mężem nie jest sprawowana w takim zakresie, który uniemożliwiałby podjęcie zatrudnienia stronie.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając: błędną wykładnię art. 2 uwzo, niewłaściwe zastosowanie art. 32 ust. 1 uśr, naruszenie art. 32 Konstytucji RP, naruszenie zasady ochrony praw nabytych, naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2021 poz. 735, dalej jako "kpa") poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego i nienależyte zbadanie stanu faktycznego sprawy, w tym pominięcie wyjaśnień kluczowych kwestii. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że jej mąż jest niezdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej opieki, jednak dostał zalecenie od lekarza, aby nie stronić od kontaktu z innymi osobami i aktywnie uczestniczyć w życiu codziennym, co realizuje on poprzez dozwoloną prawem sprzedaż sezonową pożytków otrzymywanych z działki, podczas której ma zapewnioną opiekę ze strony skarżącej. Skarżąca, jak wskazała, stale jest przy mężu, który prowadzi stragan, zawsze ma przy sobie jego niezbędne leki, przygotowuje mu posiłki, a ponadto prowadzi gospodarstwo domowe, pierze, sprząta, pomaga mężowi w czynnościach dnia codziennego, rezygnując tym samym z podejmowania pracy.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania SKO decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie potwierdzone zostało, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki – polegającej m.in. na sporządzaniu i podawaniu posiłków, podawaniu leków i ogólnym "pilnowaniu" męża, kiedy ten sprzedaje artykuły spożywcze na straganie - nie odpowiada pojęciu "opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, która uniemożliwia podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", uprawniającej do wypłaty zasiłku dla opiekuna. Znaczenie ma bowiem charakter i zakres sprawowanej opieki, który rzeczywiście czyni niemożliwym podjęcie lub kontynuowanie aktywności zawodowej. Skoro skarżąca pomaga mężowi przy rozstawianiu straganu z warzywami, a potem jest obecna przy sprzedaży płodów rolnych, to zgodnie ze stanowiskiem organu, w określonym zakresie uczestniczy w pracy, która ma charakter zarobkowy, co również uniemożliwia wypłatę jej zasiłku dla opiekuna.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie oraz rozważenie uchylenia również decyzji organu I instancji oraz zarzucając naruszenie:

a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez nienależyte zbadanie stanu faktycznego sprawy, pominięcie wyjaśnień i kluczowych kwestii oraz nienależyte przeprowadzenie wywiadu środowiskowego bez wizji w miejscu zamieszkania skarżącej i jej podopiecznego;

b) art. 7 ust. 1, 2 i 3 uwzo w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a tym samym brak oględzin miejsca zamieszkania skarżącej i jej podopiecznego, brak bezpośrednich informacji o osobie, jej rodzinie, wzajemnych stosunkach, sytuacji życiowej i osobistej;

c) art. 2 ust. 1 i 2 w zw. z art. 10 ust. 1 uwzo poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy skarżąca spełnia przesłanki do otrzymywania zasiłku dla opiekuna;

d) art. 17 ust. 1 i art. 32 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędne zastosowanie i uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna podczas gdy skarżąca sprawuje opiekę nad mężem przez 24h na dobę i tym samym nie zmieniły się okoliczności i sytuacja rodzinna strony;

e) art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, poprzez jego niezastosowanie, gdyż skarżąca sprawując opiekę nad mężem przyczyniła się do zaspokojenia potrzeb rodziny.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym mężem, a okoliczność tę potwierdza sporządzona w sprawie opinia środowiskowa. Wskazała też, że od czasu przyznania jej zasiłku dla opiekuna, pracownicy organu kilkukrotnie przeprowadzali wywiad środowiskowy zawsze potwierdzając okoliczność sprawowania przez nią opieki nad mężem. Zaznaczyła ponadto, że w jej ocenie warunkiem przyznania przedmiotowego świadczenia jest brak możliwości podejmowania stałego zajęcia zarobkowego z uwagi na sprawowaną opiekę, co nie oznacza jednak zakazu wykonywania sporadycznie jakichkolwiek czynności zarobkowych, o ile nie wpływają one na zakres, wymiar i jakość sprawowanej opieki. Podniosła również, że "stała opieka", o której mowa w treści art. 17 uśr nie oznacza, że opiekun czynność tę ma wykonywać bez przerwy, przez całą dobę.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko. Zdaniem organu rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie podjęte zostało po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego i przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego w formie, z której organ mógł skorzystać z uwagi na pandemię i zagrożenie epidemiologiczne (tj. w formie rozmowy telefonicznej). Kolegium podkreśliło jednocześnie, że zasiłek dla opiekuna przyznawany jest nie za samą opiekę, a za faktyczny brak możliwości podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Natomiast skarżąca podejmuje taką działalność wydzierżawiając grunt na działalność handlową oraz pomagając mężowi przy rozstawianiu straganu i sprzedaży płodów rolnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały na podstawie art. 32 uśr, w świetle którego organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, m.in. wtedy gdy uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych lub gdy wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.

W niniejszej sprawie w powyższym trybie uchylona została ostateczna decyzja administracyjna SKO z dnia [...] czerwca 2014 r. (zmieniona decyzją Prezydenta M. [...] z dnia [...] listopada 2018 r.), na mocy której skarżąca nabyła prawo do zasiłku dla opiekuna z tytułu sprawowania opieki nad mężem M. S..

Świadczenie to – tj. zasiłek dla opiekuna - wprowadzone zostało ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów i zgodnie z treścią art. 2 tej ustawy, przysługuje wyłącznie tym osobom, które miały przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże na skutek nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 7 grudnia 2012 r. ich prawo wygasło z dniem 1 lipca 2013 r. Istotą wprowadzenia tego świadczenia była zatem ochrona tych osób, które na mocy ww. ustawy nowelizującej utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pobieranego w dniu 1 lipca 2013 r. Rozwiązanie to jest zaś konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt 27/13 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1557) uznającego art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. – który stanowił, iż wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. - za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP.

Zasiłek dla opiekuna, stosownie do art. 2 ust. 2 pkt 2 uwzo przysługuje od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., które ustawodawca zawarł w art. 17 tej ustawy, wskazując, że świadczenie przysługuje matce albo ojcu (pkt 1), innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 2), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 3) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wskazać należy ponadto, że stosownie do treści art. 7 uwzo, organ, ustalając prawo do zasiłku dla opiekuna za okres, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 2, zwraca się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, na zasadach określonych w przepisach o pomocy społecznej, w celu potwierdzenia faktu sprawowania opieki przez osobę ubiegającą się o zasiłek dla opiekuna (ust. 1). Wywiad ten przeprowadza się w miejscu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (ust. 2). Jak stanowi zaś ust. 3 tego przepisu, aktualizację wywiadu przeprowadza się co 6 miesięcy, jeżeli do końca okresu, na który zostało ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, pozostało więcej niż 3 miesiące, oraz w każdej sytuacji, gdy zaistnieją wątpliwości co do faktu sprawowania opieki przez osobę pobierającą zasiłek dla opiekuna. Organ, zwraca się w tym celu do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie aktualizacji wywiadu.

W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że w rozpatrywanym stanie faktycznym, należało w oparciu o art. 32 uśr, uchylić decyzję przyznającą skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna, ponieważ jak ustalono podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego – przeprowadzonego w następstwie wpływu do organu informacji, które wzbudziły wątpliwości co do faktu sprawowania należytej opieki przez osobę pobierającą zasiłek dla opiekuna – opieka sprawowana przez skarżącą nad mężem nie jest sprawowana w takim zakresie, który uniemożliwiałby jej podjęcie zatrudnienia. Wskazano przy tym na uczestnictwo skarżącej w wykonywaniu pracy mającej charakter zarobkowej, a związanej ze sprzedażą na dzierżawionym przez skarżącą i jej męża gruncie płodów rolnych. Z powyższym nie zgodziła się skarżąca, podnosząc na gruncie odwołania, jak i skargi, że zakres sprawowanej przez nią opieki jest stały, trwały, uniemożliwia jej pracę i tym samym wypełnia kryteria "opieki", o której mowa w art. 17 ust. 1 uśr. Zarzuciła ponadto naruszenie przez organy przepisów postępowania, polegające na nienależytym zbadaniu stanu faktycznego oraz nieprawidłowym przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego.

Istota sporu w sprawie sprowadza się zatem do konieczności oceny tego czy w zaistniałych okolicznościach faktycznych skarżąca spełnia podstawową przesłankę warunkującą możliwość przyznania jej wnioskowanego świadczenia, którą zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 uwzo w zw. z art. 17 ust. 1 uśr jest niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad wymagającą tego osobą niepełnosprawną.

Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 17 ust. 1 uśr mówi o osobach, które "w celu sprawowania opieki" – "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienie lub innej pracy zarobkowej". Powyższy zwrot użyty przez ustawodawcę oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Pomiędzy tymi okolicznościami tj. rezygnacją/niepodejmowaniem pracy zarobkowej a sprawowaną opieką musi więc zachodzić bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1124/18 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Przedmiotowe świadczenie nie jest zatem przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne (jak również o zasiłek dla opiekuna, będący przedmiotem niniejszej sprawy) musi więc sprawować osobistą opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze i zakresie, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej, a ponadto zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 655/21; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 612/21 – dostępne jw.). Z powyższego wynika, że świadczenie pielęgnacje (zasiłek dla opiekuna) jest przyznawane, gdy w sprawie zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem pracy zarobkowej a sprawowaną opieką, a więc gdy zostanie wykazane, że rezygnacja lub niepodejmowanie pracy zarobkowej wynika z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. Jednocześnie należy wskazać, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku pojęć ustawowych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale już z treści i celu przepisu art. 17 ust. 1 uśr wynika, że została ona przez ustawodawcę nierozerwalnie związana z koniecznością niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sprawowana opieka i jej zakres, winny zatem uniemożliwiać wykonywanie jakiejkolwiek pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 uśr była bowiem pomoc osobom sprawującym stałą, długotrwałą opiekę osobom niepełnosprawnym, nie z powodu samej okoliczności sprawowania opieki, lecz ze względu na okoliczność, że przez sprawowaną opiekę osoby te znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej ich do niewykonywania pracy zarobkowej.

Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna, jest zatem w szczególności ustalenie bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem/rezygnacją z pracy przez opiekuna (wnioskodawcę), a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Do oceny w tym zakresie konieczne jest zaś zweryfikowanie tego, czy wnioskodawca z uwagi na sprawowanie opieki faktycznie nie podejmuje pracy zarobkowej oraz czy wymiar i zakres sprawowanej przez niego opieki wyklucza tę możliwość.

Po pierwsze stwierdzić należy zatem, że w rozpoznawanej sprawie - z uwagi na wpływ do organu I instancji informacji z dnia [...] marca 2021 r. (zob. k. 61 akt organu I instancji), w której wskazano na to że zarówno skarżąca, jak i jej niepełnosprawny mąż pracują przy sprzedaży warzyw i owoców i która to informacja podała tym samym w wątpliwość okoliczność sprawowania przez M. S. opieki w zakresie umożliwiającym wypłacanie jej zasiłku dla opiekuna - Prezydent zasadnie, mając na uwadze treść art. 7 ust. 3 uwzo, zwrócił się do kierownika ośrodka pomocy społecznej z prośbą o aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu potwierdzenia sprawowania opieki nad niepełnosprawnym M. S.. Wywiad ten, przeprowadzony został w dniu [...] kwietnia 2021 r. w formie rozmowy telefonicznej i utrwalony w protokole znajdującym się w aktach sprawy. Stwierdzono w nim m.in., że skarżąca mieszka z niepełnosprawnym mężem i sprawuje nad nim opiekę, a także że małżonkowie S. przez kilka godzin dziennie sprzedają warzywa i owoce i dzierżawią na ten cel grunt do dnia [...] grudnia 2021 r. na podstawie umowy dzierżawy zawartej ze Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]", znajdującej się w aktach sprawy (k. 69 akt adm. organu I instancji). Ponadto do wywiadu załączone zostały oświadczenia skarżącej oraz jej męża, z których wynika m.in., że skarżąca sprawuje opiekę nad mężem, podczas gdy on prowadzi sprzedaż owoców i warzyw, robiąc mężowi herbatę, kanapki i podając leki, a także że pomaga mu w rozkładaniu straganu.

W świetle powyższych ustaleń zdaniem Sądu orzekające organy prawidłowo oceniły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem. Z przeprowadzonej w sprawie aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika bowiem bezspornie, że skarżąca oraz jej mąż mają zawartą umowę dzierżawy gruntu z przeznaczeniem na działalność handlową, że niepełnosprawny w stopniu znacznym mąż skarżącej prowadzi na tym gruncie sprzedaż owoców i warzyw oraz że skarżąca towarzyszy mu w tym czasie, opiekując się nim oraz pomagając mu, m.in. w rozstawianiu straganu. Okoliczności te w ocenie Sądu i wbrew stanowisku skarżącej, pozwalają natomiast uznać, że skarżąca wykonując czynności polegające na opiece i pomocy mężowi (m.in. rozstawianie straganu) podczas wykonywania przez niego pracy polegającej na sprzedaży owoców i warzyw nie odpowiadają pojęciu opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, która uniemożliwia wykonywanie pracy zarobkowej", w rozumieniu art. 17 ust. 1 uśr, a także uzasadniają wniosek SKO, że skarżąca de facto partycypuje w wykonywaniu czynności o charakterze zarobkowym. Należy zauważyć, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego (zasiłku dla opiekun) jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawna, ale nie w czasie wykonywania przez nią pracy zarobkowej, i to paza domem. Skora osoba niepełnosprawna przez kilka godzin dziennie przebywa poza domem, zarobkując, to oczywistym jest, że w tym czasie skarżąca nie wykonuje pracy zarobkowej. Tym samym, stwierdzić należy, że opieka sprawowana przez skarżącą nad mężem nie wyklucza całkowicie możliwości podjęcia przez stronę pracy zarobkowej, choćby w charakterze dorywczym. Pomimo więc, niebudzącego wątpliwości organów, codziennego charakteru świadczonej przez skarżącą od wielu lat opieki, niemożliwym jest stwierdzenie zaistnienia w sprawie związku pomiędzy tą opieką, a całkowitą rezygnacją / niepodejmowaniem pracy zarobkowej – co stanowi wymagane przez ustawodawcę kryterium przyznania przedmiotowego świadczenia.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej, że to wyłącznie M. S. wykonuje pracę polegającą na sprzedaży owoców i warzyw, a skarżąca w tym czasie wyłącznie sprawuje nad nim opiekę, to należy zauważyć, że jak wynika z akt sprawy oraz z oświadczeń skarżącej – M. S. jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, częściowo sparaliżowaną, o ograniczonej sprawności i wymaga pomocy innej osoby w wykonywaniu czynności codziennych. Zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ciężko byłoby zatem uznać, że pracę przy sprzedaży warzyw i owoców wykonuje on jedynie sam. Pomoc mężowi oraz opieka nad nim w czasie wykonywania pracy w ocenie Sądu jest więc jednoznaczna z wykonywaniem pracy o charakterze zarobkowym (choćby w mniejszym zakresie) również przez skarżącą.

Podkreślić należy jednocześnie, że okoliczność, iż w treści orzeczenia o niepełnosprawności znajduje się zapis, zgodnie z którym mąż skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie przesądza automatycznie, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki zostanie przez organ uznany za wykluczający możliwość wykonywanie pracy zarobkowej. Nie zawsze bowiem sytuacja życiowa rodziny, w której skład wchodzi osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, będzie determinowała konieczność całkowitego zaprzestania wykonywania pracy zarobkowej przez osobę bliską, sprawującą opiekę. Tym bardziej, jeżeli tak jak w niniejszej sprawie, osoba wymagająca opieki jest na tyle sprawna, że sama (przy pomocy opiekuna) również wykonuje pracę zarobkową. Z tej właśnie przyczyny organy każdorazowo zobowiązane są do weryfikowania faktycznej sytuacji rodzinnej poprzez przeprowadzanie wywiadu środowiskowego czy też aktualizacji tego wywiadu, co dopiero daje pełny ogląd sytuacji życiowej wnioskodawcy oraz jego podopiecznego – czego w niniejszej sprawie organ I instancji dokonał w sposób prawidłowy.

Na uwzględnienie nie zasłużyły ponadto zarzuty skargi sformułowane w zakresie naruszenia w niniejszej sprawie przepisów postępowania poprzez nienależyte ustalenie stanu faktycznego, nieprawidłowe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, czy też uchylenie decyzji ustalającej jej prawo do zasiłku podczas gdy nie zmieniła się jej sytuacja rodzinna. Analiza akt sprawy, zdaniem Sądu, pozwala bowiem uznać, że organy w toku postępowania zgromadziły wszechstronny i obszerny materiał dowodowy, który został należycie oceniony i okazał się wystarczający dla stwierdzenia, że w zastanych okolicznościach faktycznych sprawy, nie zachodzi przesłanka umożliwiająca dalsze pobieranie przez skarżącą zasiłku dla opiekuna. W ramach zebranych dowodów organy uwzględniły przede wszystkim ustalenia wywiadu środowiskowego, który przeprowadzony został w dopuszczalnej - z uwagi na zagrożenie epidemiologiczne związane z pandemią COVID-19 – formie rozmowy telefonicznej, oświadczenia złożone przez samą skarżącą i jej męża, a także znajdującą się w aktach umowę dzierżawy gruntu z przeznaczeniem na działalność handlową pomiędzy Spółdzielnią Mieszkaniową, a skarżącą i jej mężem. Jednocześnie, odnosząc się do treści podniesionych w skardze zarzutów, podkreślić należy, że bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje okoliczność usprawiedliwionego z uwagi na zagrożenie epidemiologiczne nieprzeprowadzenia oględzin w miejscu zamieszkania skarżącej. Skoro bowiem charakter czynności wykonywanych przez skarżącą podczas "opieki" nad mężem sprzedającym owoce i warzywa na straganie (na które w toku postępowania wskazała sama skarżąca), nie spełnia koniecznego zakresu i istoty opieki nad osobą niepełnosprawną, w rozumieniu art. 17 ust. 1 uśr oraz wypełnia znamiona uczestnictwa w wykonywaniu pracy zarobkowej, to tym samym uznać należy, że w sprawie ziściła się przesłanka negatywna uniemożliwiająca dalszą wypłatę zasiłku dla opiekuna, a tym samym, że bez znaczenia pozostają warunki miejsca zamieszkania skarżącej i jej męża. Dostrzec należy poza tym, że organy na żadnym etapie postępowania nie kwestionowały tego, że skarżąca faktycznie sprawuje opiekę nad mężem w miejscu zamieszkania. Kwestią uniemożliwiającą dalsze pobieranie zasiłku dla opiekuna okazało się bowiem to, że została ujawniona okoliczności wykonywania przez kilka godzin dziennie przez męża skarżącej czynności o charakterze zarobkowym oraz uczestnictwa w tym skarżącej. Zasadnym było więc – z uwagi na wystąpienie ww. okoliczności mającej wpływ na prawo do uzyskiwanego dotąd świadczenia, tj. ujawnienie w kontekście zakresu sprawowanej opieki, że skarżąca wraz z mężem przez kilka godzin dziennie przebywa na straganie w takcie czynności sprzedaży owoców i warzywa – uchylenie ostatecznej decyzji przyznającej skarżącej zasiłek dla opiekuna.

Z akt sprawy, wbrew stanowisku skarżącej, nie wynika również, aby organ pominął istotne dla rozstrzygnięcia sprawy wyjaśnienia strony. Nie można bowiem utożsamiać nieuwzględnienia wyrażanego przez skarżącą stanowiska, że opieka jaką sprawuje nad mężem spełnia przesłanki wynikające z art. 17 uśr, z pominięciem i nieodniesieniem się do tej kwestii. Przeciwnie – zdaniem Sądu, organy dokonując oceny stanu faktycznego, w tym zakresu sprawowanej opieki oraz zaistnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy opieką, a brakiem możliwości podejmowania pracy zarobkowej, miały na uwadze w szczególności przedstawione przez skarżącą wyjaśnienia, czemu wyraz dały odnosząc się do nich w treści uzasadnień wydanych decyzji.

Reasumując, należy stwierdzić, że z uwagi na wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów, że w sprawie nie zachodzi przesłanka związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką nad osobą niepełnosprawną, a rezygnacją/niepodejmowaniem przez skarżącą pracy zarobkowej z uwagi na zakres sprawowanej opieki (w czasie kiedy osobą niepełnosprawna przebywa na straganie, sprzedając warzywa i owoce) oraz uczestnictwo skarżącej w czynnościach związanych wykonywaniem pracy zarobkowej, co uniemożliwia otrzymywanie przez skarżącą świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna. Stanowisko to wynika wprost z ustalonego w toku postępowania stanu faktycznego, jak i z oświadczeń samej strony skarżącej.

W tym stanie rzeczy, uznając że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 32 uśr w zw. z art. 2 ust. 2 pkt 2 uwzo w zw. art. 17 ust. 1 uśr, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu wniesionej skargi.