Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 874/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust 1,2,3
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Danuta Oleś, Protokolant Sekretarz Sądowy Alicja Landowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lutego 2009 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia 24 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 874/08

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 24 września 2008 r., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W., Oddział w G., na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2007 Nr 11, poz. 74 ze zm. dalej jako U.s.u.s.) oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej K.p.a.), w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego L. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji tj. Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Inspektorat w S. z 20 kwietnia 2007 r., odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za styczeń, marzec, od czerwca do września 2000 r., od listopada 2000 r. do stycznia 2007 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami upomnienia w łącznej wysokości 86.626,54 złotych.

Podstawą rozstrzygnięcia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Inspektorat w S., po ponownym rozpoznaniu sprawy, był następujący stan sprawy: wnioskiem z 5 marca 2007 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Inspektorat w S. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 2000 r. do stycznia 2007 r. W odpowiedzi organ podatkowy pierwszej instancji, decyzją z 20 kwietnia 2007 r. odmówił umorzenia zaległości podatkowych skarżącego, wskazując jako podstawę prawną art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 i art. 32 U.s.u.s. Jako przyczynę odmowy umorzenia zaległości podatkowych organ pierwszej instancji podał nie spełnianie przesłanek ustawowych umorzenia przez Skarżącego. Zdaniem organu, pomimo, że Sąd Rejonowy w G. Wydział VI Gospodarzy oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości firmy skarżącego ("A") z uwagi na brak majątku pozwalającego na zaspokojenia wszystkich wierzycieli, to jednak w dalszym ciągu istnieje możliwość prowadzenia egzekucji z nieruchomości stanowiącej własność strony, na której ZUS dokonał zabezpieczenia swoich roszczeń poprzez wpis hipoteki przymusowej (por. postanowienie z 12 maja 2006r. w sprawie [...]k.46 tom 1). Dalej organ podał, że skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, iż stan jego zdrowia uniemożliwia mu podjęcie pracy i spłaty zadłużenia w kilkuletniej perspektywie.

Skarżący w złożonym odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji powołał się na dyspozycję art. 83 ust. 4 U.s.u.s., wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy w wyniku którego organ odwoławczy decyzją z 18 lipca 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Następnie w wyniku skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzja organu odwoławczego z 18 lipca 2007 r. została uchylona wyrokiem z 22 lutego 2008r., w sprawie V SA/Wa 2631/07; WSA w Warszawie wskazał, że organ odwoławczy rozpatrując sprawę naruszył, wynikającą z Kodeksu postępowania administracyjnego, zasadę przekonywania; podkreślono, że uzasadnienie decyzji organu winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów jak również umotywowaną ocenę stanu faktycznego sprawy w świetle obowiązującego prawa, a także wskazać jaki związek zachodzi pomiędzy tą oceną a treścią uzasadnienia.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, zaskarżoną decyzją z 24 września 2008 r. utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 20 kwietnia 2007 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za styczeń, marzec, czerwiec – wrzesień 2000 r., listopada 2000 r. – styczeń 2007 r. W uzasadnieniu podkreślono, że skarżący jest wraz z żoną współwłaścicielem domu jednorodzinnego o powierzchni 150 m2, usytuowanego na działce o powierzchni 774 m2. Sąd Rejonowy w S. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi dla nieruchomości księgę wieczystą o nr KW [...]. Źródłem utrzymania skarżącego jest wynagrodzenie za pracę żony zatrudnionej w "B" w Z. na stanowisku nauczyciela z wynagrodzeniem w kwocie 2.100 złotych brutto. Skarżący posiada zadłużenie w Urzędzie Skarbowym w S. w wysokości 500.000 złotych w tytułu zaległości podatkowych, 1.5000.000 złotych zadłużenia w "C" w W., 5.000 złotych z tytułu nieopłaconego podatku od nieruchomości oraz 100.000 złotych zadłużenia u osób prywatnych.

Skarżący w okresie od 8 października 2006 r. do 10 czerwca 2008 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, zaś od 30 stycznia 2008 r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że skarżący nie spełnia przesłanek z art. 28 ust. 2 U.s.u.s. uzasadniających umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, gdyż wierzyciel – ZUS nie wyczerpał wszystkich środków egzekucyjnych w celu dochodzenia zaległych należności. W szczególności w dalszym ciągu istnieje możliwość skierowania egzekucji do nieruchomości stanowiącej własność skarżącego, która zabezpieczona została hipoteką przymusową. Podkreślono, że skarżący jest właścicielem wierzytelności, które mogą posłużyć do spłaty zadłużenia. Zdaniem organu odwoławczego, również dokumentacja lekarska przedłożona przez skarżącego, fakt zarejestrowania się skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. w charakterze osoby bezrobotnej oraz nie ubieganie się o przyznanie świadczenia rentowego dowodzi, że stan zdrowie skarżącego jest na tyle dobry, iż nie wyklucza podjęcia pracy i spłaty zadłużenia w kilkuletniej perspektywie.

Reasumując organ drugiej instancji podkreślił, ze w rozpatrywanym przypadku nie znalazł podstaw do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, gdyż skarżący nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 2 U.s.u.s., tym bardziej że przepisy nie nakładają na organy obowiązku umorzenia wymaganych należności, a jedynie dają im takie uprawnienie.

W skardze na powyższą decyzję ZUS skarżący wniósł o jej uchylenie zarzucając jej nierzetelność oraz brak pełnej analizy i oceny faktów występujących w sprawie. W uzasadnieniu skargi dowodzono, że ocena faktów dokonana przez ZUS jest oderwana od rzeczywistości, na co wskazuje m.in.:

- jedynie hipotetyczna możliwość zaspokojenia wierzytelności ZUS z egzekucji z nieruchomości skarżącego, z uwagi na kolejność wpisów hipotek innych wierzycieli (w tym banków),

- bezpodstawne przyjęcie że stan zdrowia skarżącego umożliwia mu podjęcie pracy i spłatę zadłużenia z tego powodu, że skarżący nie wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia rentowego,

- błędne przyjęcie, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zapłacić wymagalnych należności bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny.

ZUS w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

I.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej P.p.s.a) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.)

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 P.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącego z dnia 5 marca 2007 r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami.

Zgodnie z art. 32 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. Nr 11 z 2007r., poz. 74; ze zm.; dalej jako U.s.u.s.), do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

II.

1/ Z woli ustawodawcy ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje możliwość umorzenia składek tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności i na szczególnych warunkach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r. nr 141, poz. 1365). Zawarte w tych przepisach unormowania należy łączyć z istotą Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jako funduszu celowego, tworzonego głównie ze składek na ubezpieczenia społeczne przede wszystkim w celu realizacji świadczeń wynikających z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego (art. 51, 52 i 54 U.s.u.s.).

Skarżący, jako argumentację złożonego wniosku wskazał całkowitą nieściągalność należności oraz zły stan swego zdrowia. Zdaniem Sądu organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, argumentując utrzymanie w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji, prawidłowo ocenił właściwie zebrany materiał dowodowy podkreślając, iż w rozpatrywanej sprawie przesłanka całkowitej nieściągalności nie występuje, zaś skarżący nie wykazał prawdziwości swej argumentacji w pozostałym zakresie.

Jak wskazano, w myśl art. 28 ust. 2 U.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym kosztów i odsetek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust 3 tego artykułu tj. w sytuacji gdy dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; gdy sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; gdy nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; gdy wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Ww. należności mogą być również umarzane gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję i gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

2/ Z mocy zaś § 3 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (przepis podustawowy wydany na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b U.s.u.s.), ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Zdaniem Sądu i w ww. zakresie organ odwoławczy, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy wskazując, że ani stan majątkowy ani sytuacja rodzinna skarżącego nie uzasadnia niemożności regulowania swych należności, z uwagi zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

3/ Nade wszystko podkreślić należy, że powyższy stan prawny sprawy oznacza, że mamy do czynienia z regulacją prawną należącą do sfery uznania administracyjnego, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym wybór ten może być swobodny ale nie dowolny i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Konsekwencją powyższego jest teza zawarta w wyroku z 29 sierpnia 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II GSK 141/07 zgodnie z którą decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia (LEX nr 368197). Stanowisko to podziela Sąd w niniejszej sprawie.

III.

W toku postępowania ustalono, że skarżący wraz z żoną jest współwłaścicielem nieruchomości o pow. 774 m2 zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni 150 m2 (6 pokoi, kuchnia, łazienka, wc); dla nieruchomości tej Sąd Rejonowy w S. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]. Skarżący posiada również wierzytelności nabyte w ramach cesji od M. S., które mogą stanowić źródło uregulowania zobowiązań składkowych strony.

Źródłem utrzymania skarżącego i 14-letniego syna jest kwota 2.100 zł brutto stanowiąca wynagrodzenie żony zatrudnionej w "B" w Zblewie (żona skarżącego jest nauczycielką).

Skarżący złożył oświadczenie z którego wynika, że bieżące opłaty to kwota 600 zł miesięcznie, za telefon płaci 430 zł, na zakup leków dla obojga małżonków i wizyty lekarskie wydawana jest kwota ok. 700 zł miesięcznie; korzysta z pomocy rodziny (zamężnej córki i siostry) (por.karta 157, tom 2 akt).

W toku postępowania ustalono, że skarżący posiada zadłużenie w Urzędzie Skarbowym w S. wysokości 500.000 złotych w tytułu zaległości podatkowych, 1.5000.000 złotych zadłużenia w "C" w W., 5.000 złotych z tytułu nieopłaconego podatku od nieruchomości oraz 100.000 złotych zadłużenia u osób prywatnych.

Skarżący od 30 stycznia 2008r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku.

W okresie od 8 października 2006r. do 10 czerwca 2008r. skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim (por. k. 140-154; wykaz leków: k. 155). Z uwagi na nieopłacenie składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ZUS, decyzją z 30 listopada 2007r. odmówił skarżącemu prawa do zasiłku chorobowego (k. 132, tom 2). Skarżący nie przedstawił dowodu świadczącego o niemożności podjęcia zatrudnienia.

W wyroku z 24 maja 2007 r., Sąd Najwyższy w sprawie II UK 216/06 stwierdził, że przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych nie stanowi podstawy umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli dłużnik ma realne możliwości uzyskiwania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia. A z taką sytuacją, zdaniem Sądu, mamy w tej sprawie do czynienia.

IV.

Posiadany przez skarżącego majątek w postaci współwłasności zabudowanej nieruchomości oraz fakt posiadania wierzytelności czyni uprawnionym stanowisko organu odwoławczego. Faktem jest, że postanowieniem z 12 maja 2006r. w sprawie [...] Sąd Rejonowy w G. oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości L. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "A" z siedzibą w Z. Faktem jest również, iż postanowieniem z 22 marca 2007r. Sądu Rejonowego w G., w sprawie [...], orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji i stowarzyszeniu na okres trzech lat (złożona przez skarżącego apelacja została przez Sąd Okręgowy w G. oddalona; skarga kasacyjna z 19 grudnia 2007r. została odrzucona), jednak w toku postępowania podatkowego, wszczętego na wniosek skarżącego, nie wykazał on niemożności podjęcia pracy (por. k. 82 i 83 tom 1 akt), a tym samym niemożności spłacenia swego zadłużenia w perspektywie nawet kilku lat, a ZUS nie wyczerpał wszystkich środków zmierzających do wyegzekwowania należności (nie zostało m.in. zakończone postępowanie egzekucyjne, nadto wierzyciel dokonał zabezpieczenia swych wierzytelności poprzez wpis hipoteki przymusowej ww. nieruchomości).

Okoliczność, iż skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim (do akt zostały dołączone kopie zwolnień lekarskich) nie świadczy, wbrew twierdzeniom strony, że udowodniony został taki stan zdrowia, który uniemożliwia 54-letniemu mężczyźnie na podjęcie zatrudnienia. Skarżący w wieku 54 lat trafnie mógł być uznany przez ZUS za osobę, której sytuacja rodzinna i stan majątkowy mogą ulec korzystnej zmianie, a mając dodatkowo wspomniane zabezpieczenie wierzytelności na nieruchomości, zasadnie nie uwzględnił żądania umorzenia zaległości – faktycznie jako przedwczesne.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał te okoliczności, które świadczą o tym, że odmawiając umorzenia składek, nie przekroczono granic swobodnego uznania.

Sąd może badać, czy nie skorzystanie przez wierzyciela z prawa umorzenia należności nie krzywdzi dłużnika, mając na uwadze przepis art. 28 ust. 3a i wydane na podstawie art. 28 ust. 3b rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365).

Zgodnie z § 3 ust 1 Rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zdaniem Sądu, przepis ten nie daje podstawy do zastosowania art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a w konsekwencji do umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli dłużnik ma realne możliwości uzyskania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia. Skarżący ma takie możliwości, a jego żądanie zmierza do zwolnienia z egzekucji przyszłych spodziewanych dochodów – z tytułu zatrudnienia; żądanie zgłoszone w celu zachowania czystego konta kosztem środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Funduszu Zdrowia i Funduszu Pracy nie mogło zostać uwzględnione.

V.

Organy obu instancji prawidłowo wywiązały się z nałożonego nań obowiązku poszanowania art. 11 K.p.a., tj. zasady przekonywania. W szczególności Prezes ZUS wyjaśnił stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy, co znalazło wyraz w rzeczowym uzasadnieniu decyzji. Zapewniono stronie prawo do czynnego brania udziału w postępowaniu. Materialnym tego wyrazem są pisma kierowane do strony, w którym zachęca się do składania dokumentów obrazujących sytuację życiową i finansową. Organ odwoławczy, stosownie do treści art. 7, 77 § 1 K.p.a., podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Nie ulega też wątpliwości, że organ drugiej instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy co znalazło odzwierciedlenie w obszernych i rzeczowych motywach, a czynił to przy udziale strony (por. k. 127 tom 2 akt). W sprawie wymaga podkreślenia, iż organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł tej oceny. Zasadę swobodnej oceny dowodów można podważyć jedynie gdy naruszone zostały zasady prawidłowego wnioskowania i logicznego rozumowania. Sąd nie może dokonać odmiennej oceny wiarygodności i mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału, chyba że ustalenia zawarte w decyzji mają charakter dowolnych, do czego w rozpoznawanej sprawie nie doszło. Nie ulega bowiem wątpliwości, że fakt, iż to na stronie ciążył obowiązek wykazania okoliczności - na które w złożonym wniosku i kolejnych pismach powołuje się, a czego skarżący nie uczynił - nie powoduje, iż ocena materiału dowodowego może przekraczać granicę swobodnej oceny dowodów, a w ten sposób mieć charakter dowolny.

Reasumując:

1/ umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie - jest niemożliwe wywiązanie się strony ze zobowiązań wobec ZUS;

2/ decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia

Sąd uznając, w oparciu o art. 145 p.p.s.a. a contrario, że w niniejszej sprawie nie miało miejsce naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem jego nieważności, bądź stwierdzeniem wydania z naruszeniem prawa, na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

EK