Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 78/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 97 ust. 1a i 3, art. 98 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. a i c, art. 152, art. 153, art. 190, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2010r. sprawy ze skargi K. B., J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...) Nr (...), II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Podrazik /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ W. Batorowicz


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia (...) września 2006 r. nr (...), wydaną na podstawie art. 104 i 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) oraz art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zatwierdził projekt podziału nieruchomości stanowiącej działki nr (...) i (...) będące własnością Gminy P. (pkt 1 decyzji) oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr (...) będącej własnością K. i J. B. (pkt 2 decyzji).

W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że postanowieniem z dnia (...) lutego 2003 r. Prezydent Miasta P. zaopiniował projekt podziału nieruchomości położonych w P., oznaczonych numerami ewidencyjnymi: (...), (...) i (...), a następnie decyzją z dnia (...) grudnia 2003 r., nr (...), zatwierdził projekt podziału nieruchomości stanowiącej działki nr (...) i (...) będące własnością Gminy P., na działki o numerach: (...) - (...). Na skutek odwołania małżonków K. i J. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) stycznia 2004 r., nr (...), umorzyło postępowanie odwoławcze. W wyniku skargi na powyższe rozstrzygnięcie, wniesionej przez K. i J. B., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 29 listopada 2005 r., sygn. akt II SA/Po 332/04, uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia (...) stycznia 2004 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) czerwca 2006 r., nr (...), uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta P. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę, Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2006 r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podziału nieruchomości oznaczonych jako działki nr (...), (...) oraz (...), a następnie pismem z dnia (...) sierpnia 2006 r. zwrócił się do K. i J. B. o dostarczenie wniosku o podział działki nr (...). W odpowiedzi, pismem z dnia (...) sierpnia 2006 r., małżonkowie B., powołując się na art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyjaśnili, że są uczestnikami postępowania tylko w części, w której podziału nieruchomości dokonuje się dla realizacji celów publicznych. W związku z powyższym oświadczeniem organ uznał, że postępowanie obejmuje tylko działki o numerach ewidencyjnych: (...) i (...), a działka nr (...) mogłaby zostać objęta tym postępowaniem, o ile jej podział jest niezbędny do realizacji celu publicznego.

Projekt podziału działek o numerach ewidencyjnych (...) i (...), stanowiących własność Gminy P., wykonano zgodnie ze zmianą miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego dokonanej uchwałą Rady Miejskiej dnia (...) listopada 2001 r. Postępowanie odnośnie działki nr (...) stanowiącej własność K. i J. B. umorzono, z uwagi na fakt, iż właściciele tej działki nie byli zainteresowani podziałem nieruchomości w części przekraczającej dyspozycję art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wyjaśniono przy tym, iż nie dokonano z urzędu podziału działki nr (...) na cele publiczne, jakim mogłaby zostać objęta część tej nieruchomości, ponieważ dokonanie podziału geodezyjnego całej działki (zgodnie z projektem podziału) miałoby na celu przygotowanie nieruchomości w przyszłości do dokonania zamiany.

K. i J. B. odwołali się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości z uwagi na naruszenie art. 7 oraz art. 8 kpa. Podnieśli, że skoro przedmiotowym postępowaniem w sprawie podziału nieruchomości objęto również ich działkę nr (...), na której w planie zagospodarowania przestrzennego przewidziano drogi gminne oraz teren pod drogę krajową, to podział tej działki jest, ich zdaniem, niezbędny do realizacji celów publicznych. Odwołujący wskazali, iż niezrozumiałym jest, dlaczego mieliby składać wniosek o podział działki nr (...), skoro postępowanie w sprawie podziału tej nieruchomości wszczęte z urzędu przez Prezydenta Miasta P. dotyczyło realizacji celów publicznych. Ponadto podnieśli, że nie został rozpatrzony złożony przez nich wniosek o zamianę nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) listopada 2006 r., nr (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. z (...) września 2006 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie o podział działki nr (...) będącej własnością K. i J. B. mogło toczyć się wyłącznie na ich wniosek chyba, że postępowanie dotyczyłoby podziału działki nr (...) w zakresie wskazanym w art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z uwagi na to, że K. i J. B. nie złożyli wniosku o podział działki, to dysponentem tego postępowania była Gmina P., która odstępując od podziału w zakresie niezbędnym dla realizacji celów publicznych, zgodnie z art. 105 kpa, zobowiązana była umorzyć postępowanie. Odnośnie zaś podziału działek nr (...) i (...), stanowiących własność Gminy P. organ wskazał, iż w tej części postępowania K. i J. B. nie byli stronami, gdyż podział ten w żaden sposób nie wpływał na ich prawa i obowiązki.

W wyniku wniesionej przez K. i J. B. skargi na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 12 czerwca 2007 r. sygn. akt III SA/Po 111/07, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...) września 2006 r. Zdaniem Sądu z uwagi na fakt, że postępowanie w sprawie podziału działek oznaczonych nr (...), (...) i (...) zostało wszczęte z urzędu, za bezpodstawnie uznać należało żądania organów dotyczące złożenia przez skarżących wniosku o podział działki nr (...). Podkreślono, że to organ I instancji powinien był zbadać istnienie przesłanek zezwalających na wszczęcie postępowania odnośnie wszystkich działek.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło od powyższego wyroku, skargę kasacyjnej, w rezultacie której Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 09 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1469/07, uchylił zaskarżony wyrok sądu I instancji i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Po 533/08, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia (...) listopada 2006 r. w części, w której utrzymywała ona w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...) września 2006 r., nr (...) w zakresie punktu drugiego oraz uchylił wymienioną decyzję organu I instancji w punkcie drugim.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że postępowanie podziałowe z urzędu mogło być wszczęte, w odniesieniu do działki nr (...) stanowiącej własność małżonków B., jedynie w zakresie przeznaczającym części tej działki na cele publiczne wyznaczone w planie, a więc na potrzeby realizacji dróg oznaczonych w planie symbolami KD i KL. Dalszy zaś podział przedmiotowej działki, jako niebędący niezbędny do realizacji celu publicznego, z urzędu nie mógł być prowadzony. Wskazano, że wobec braku wniosku o podział działki w sposób wynikający z postanowienia Prezydenta Miasta P. z dnia (...) maja 2003 r. w zakresie przekraczającym potrzeby realizacji celu publicznego, podział działki w tym zakresie nie mógł być dokonany z urzędu. Odnosząc się do umorzenia postępowania przez organy administracji publicznej Sąd wskazał, że stwierdzenie zaistnienia przesłanek uzasadniających wydanie powyższej decyzji winno nastąpić w postępowaniu przeprowadzonym przez organ administracji zgodnie z ogólnymi regułami postępowania, w szczególności zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i 77 §1 kpa. W szczególności organ nie wskazał, czy realizacja celu publicznego może nastąpić w późniejszym terminie, czy też możliwa jest do osiągnięcia w inny sposób, o jakiego rodzaju ewentualną zamianę nieruchomości chodzi (czy o zamianę całej nieruchomości stanowiącej działkę nr (...) w drodze umowy cywilnej z pominięciem trybu administracyjnego, czy też o zamianę, o której mowa w art. 36 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm.), jakie są ewentualne wyniki rokowań pomiędzy właścicielami działki nr (...), a organem w tym przedmiocie, w szczególności jakie jest stanowisko organu wobec treści wniosku skarżących w przedmiocie zamiany przedmiotowej działki na działki przez nich wskazane.

Po przekazaniu akt sprawy do organu I instancji, w Urzędzie Miasta P. w dniu (...) maja 2009 r. przeprowadzone zostały rokowania "w sprawie warunków dokonania zamiany części nieruchomości nr (...) położonej w P. przy (...) stanowiącej własność osób fizycznych na nieruchomość nr (...) i (...) położone przy ul. (...) należące do zasobów Gminy P.". W rokowaniach uczestniczył pracownik Wydziału Gospodarki Nieruchomościami R. S. oraz K. i J. B.. W sporządzonym protokole odnotowano, że państwo B. wyrazili zgodę na podział nieruchomości o nr (...) na podstawie przepisów prawa pod drogi publiczne za odszkodowaniem, wskazując jednocześnie, aby w formie odszkodowania przyjąć nieruchomość zamienną należącą do zasobów Gminy P, o nr (...) oraz (...) przylegające do działki nr (...). Jednocześnie wnieśli oni o dokonanie podziału działki pod kątem wydzielenia działki pod budownictwo jednorodzinne. Odnotowano, iż pracownik Gminy poinformował Państwa B., że propozycje zawarte w protokole zostaną przedstawione na posiedzeniu Prezydenta i o rozstrzygnięciu Prezydenta w przedmiocie sprawy Państwo B. zostaną powiadomieni telefonicznie oraz pisemnie.

W dalszej kolejności Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia (...) maja 2009 r. nr (...), na podstawie art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz uchwały Rady Miejskiej z dnia 27 listopada 2001 r. w sprawie zmiany miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego (Dz.Urz. Woj. Wlkp. Nr 32 poz. 968 z 28 lutego 2002 r.), zaopiniował proponowany podział nieruchomości oznaczonej nr (...).

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia (...) czerwca 2009 r. nr (...), na podstawie art. 93 ust. 3, art. 96 ust. 1 oraz 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego, którego przedmiotem było ustalenie warunków dokonania zamiany nieruchomości pomiędzy państwem K. i J. B. a Gminą P. wraz z wyrażeniem zgodny na podział działki nr (...) będącej własnością K. i J. B., orzekł o zatwierdzeniu przedstawionego na załączonej mapie podziału nieruchomości położonej na terenie miasta P. stanowiącej działkę nr (...) na działki: (...) do (...) (pkt 1 decyzji) oraz o przejęciu z mocy prawa na własność Gminy P. działek (...),(...) i (...) o łącznej powierzchni 0,0435 ha z przeznaczeniem pod gminne drogi publiczne (pkt 2 decyzji).

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wskazano, że projekt podziału wykonano w nawiązaniu do ustaleń zmiany miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego uchwalonej uchwałą Rady Miejskiej z dnia 27 listopada 2001 r. Wydzielone działki nr (...) i (...) zgodnie z powyższym planem to tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej; działki nr (...) i (...) stanowią część terenów przeznaczonych w planie zagospodarowania pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną; natomiast wydzielone działki (...),(...) oraz (...) to tereny komunikacji (drogi publiczne), które zgodnie z art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami z mocy prawa przechodzą na własność Gminy P. Podkreślono, że właścicielom należy się z tego tytułu odszkodowanie, które zostanie ustalone w odrębnym postępowaniu. Wskazano, iż powstał po podziale działki nr (...), (...), (...) i (...) posiadają dostęp do drogi publicznej poprzez działki (...),(...) i (...) – przeznaczone pod drogi publiczne. W dalszej kolejności wskazano, że postępowanie w sprawie podziału nieruchomości oznaczonej nr (...) będącej własnością K. i J. B. było przeprowadzone po uzyskaniu dodatkowo akceptacji strony wyrażonej w protokole z rokowań w sprawie warunków dokonania zamieniany nieruchomości, sporządzonej w dniu (...) maja 2009 r., a projekt podziału zaopiniowano pozytywnie postanowieniem z dnia (...) maja 2009 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli K. i J. B. podnosząc, że wydanie przedmiotowego rozstrzygnięcia było wynikiem wszczętego uprzednio z urzędu postępowania w sprawie podziału działki nr (...). W dalszej kolejności wskazano, że na działce nr (...) przewidziane są drogi gminne oraz teren pod drogę krajową, co powoduje niezbędność dokonania podziału dla realizacji celów publicznych. Zakwestionowano również kolejność działań Prezydenta podnosząc, że w pierwszej kolejności prowadzone postępowanie administracyjne rozpoczęte rokowaniami w pierwszej kolejności powinno zostać zakończone w zakresie odszkodowania, a następnie, na jego podstawie powinno być przeprowadzone postępowanie w przedmiocie podziału działki nr (...). Podkreślono, że na chwilę obecną skarżący nie wyrażają zgody na podział nieruchomości, a wydając decyzję Prezydent Miasta P. jednostronnie zerwał wcześniej podjęte negocjacje. Zdaniem odwołujących decyzja narusza zasady określone w art. 7 i 8 kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia (...) sierpnia 2009 r. nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...) czerwca 2009 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazano, że wola dokonania podziału działki została wyrażona przez skarżących w czasie trwania rokowań w dniu (...) maja 2009 r., bowiem skarżący złożyli wówczas do protokołu oświadczenie, że wyrażają zgodę na podział geodezyjny przedmiotowej nieruchomości, co uzasadniało wydanie decyzji podziałowej na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kolegium wskazało, że pismem z dnia (...) maja 2009 r. Prezydent Miasta P. zaakceptował warunki przedstawione przez małżonków B. i poinformował, że w tym stanie rzeczy toczy się procedura związana z dokonaniem podziału przedmiotowej nieruchomości. Powtórzono również, że prawo do odszkodowania powstanie dopiero w momencie uprawomocnienia się decyzji podziałowej.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. i J. B. argumentując, że przystąpienie przez nich do rokowań nie było równoznaczne z wyrażeniem zgody na podział nieruchomości. Ponadto, w ich ocenie, organ powinien orzec także o podziale sąsiednich działek. Podkreślono także, że wyodrębnione w wyniku podziału działki o nr (...),(...) oraz (...) nie mają dostępu do drogi publicznej, co przesądza o sprzeczności dokonanego podziału z prawem. Wskazano wreszcie, że skarżącym nie zapewniono czynnego udziału w sprawie zaopiniowania proponowanego podziału nieruchomości, jak również samego postępowania podziałowego zakończonego decyzją Prezydenta Miasta P..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się trafne.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) sierpnia 2009 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...) czerwca 2009 r. w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej w P. przy (...), oznaczonej numerem ewidencyjnym (...).

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 09 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1469/07 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt III SA/Po 111/07. Konsekwencją powyższego wyroku sądu II instancji było rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Po 533/08, którym uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) listopada 2006 r. w części, w której utrzymywała ona w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...) września 2006 r., nr (...), w zakresie umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie podziału działki nr (...). Jednocześnie zgodnie art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Natomiast art. 153 powyższej ustawy wskazuje, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zestawienie treści powyższych przepisów powoduje, że Sąd rozstrzygając ponownie sprawę zobowiązany jest do uwzględnienia dotychczasowych ustaleń zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie o sygn. akt III SA/Po 533/08, a przeprowadzając kontrolę legalności działań podejmowanych przez Prezydenta Miasta P. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględnić wskazania zawarte w tych wyrokach.

Mając powyższe na uwadze zważyć należy, iż w obu wymienionych wyżej wyrokach wskazano, że ponownemu rozpoznaniu podlega wyłącznie sprawa podziału działki nr (...), bowiem co do pozostałych dwóch działek wcześniejsza decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia (...) września 2006 r., nr (...) uprawomocniła się.

W świetle zawartych w wyroku wskazań co do możliwości dokonania podziału nieruchomości oznaczonej nr (...) organ I instancji zobligowany był w pierwszej kolejności rozważyć, czy jej podział jest dopuszczalny w trybie art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślenie wymaga, że zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu, które zostało wszczęte z urzędu. Tym samym obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie była ocena i wyjaśnienie, czy dokonanie podziału nieruchomości oznaczonej nr (...) jest na obecnym etapie planów inwestycyjnych Miasta uzasadnione z uwagi na konieczność realizacji celu publicznego. Powyższym ustaleniom organ administracji winien dać wyraz w uzasadnieniu podjętej decyzji.

Wbrew wskazaniom sądu, określonych w wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r., zaskarżona decyzja wydana została wyłącznie w oparciu o domniemaną zgodę skarżących na dokonanie podziału nieruchomości. Zdaniem organów obu instancji zgoda ta wyrażona została w trakcie rokowań w sprawie warunków dokonania zamiany nieruchomości. W ocenie Sądu o okolicznościach niniejszej sprawy z faktu przeprowadzenia rokowań jak i podjęcia podczas nich ustaleń, nie można dowodzić wyrażenia przez skarżących zgody na dokonanie podziału nieruchomości w kształcie, jaki został zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia (...) czerwca 2009 r. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgoda powyższa musi być wprost wyrażona przez wnioskodawców, nie może być natomiast domniemywana z oświadczeń stron składanych w ramach czynności nie mających bezpośredniego związku z prowadzonym z urzędu postępowaniem podziałowym, w toku którego skarżący wielokrotnie kwestionowali przyjęty przez organ tryb postępowania. W tym miejscu podkreślić jednakże należy, że w świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności art. 98 ust. 3, zgodnie z którym za działki gruntu, zajęte pod drogi publiczne, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem, a w przypadku braku porozumienia do ustalenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy o wywłaszczeniu nieruchomości, przeprowadzenie rokowań jest możliwe po uprawomocnieniu się decyzji podziałowej.

Twierdzeniu organów o zgodzie skarżących na podział przedmiotowej nieruchomości zaprzeczają również działania organu I instancji. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, iż w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania skarżący mieli wpływ na uzgodniony podział przedmiotowej nieruchomości, bowiem w protokole z rokowań przeprowadzonych w dniu (...) maja 2009 r. nie odnotowano, czy wyrazili zgodę na projekt podziału działki nr (...) w takim kształcie, jaki następnie został zatwierdzony decyzją z dnia (...) czerwca 2009 r. W tych okolicznościach nie jest możliwe stwierdzenie, czy dokonany podział odpowiadał intencji skarżących, czy też został samodzielnie ustalony przez organ. Zważyć także należy, iż w wyniku podziału powstały nie tylko działki przeznaczone pod drogi publiczne, ale także dokonano wyodrębnienia działek (...) i (...), które nie służą realizacji celu publicznego i których własność nie przechodzi na rzecz Miasta P. W ocenie Sądu o ile do zaakceptowania mogłoby być stanowisko organów co do wyrażenia przez skarżących zgody na podział działki nr (...) w celu wydzielenia działek pod drogi publiczne, to na podstawie podpisanego przez nich protokołu z rokowań z dnia (...) maja 2009 r. oraz braku z ich strony reakcji na informację przekazaną pismem z dnia (...) maja 2009 r. (w tym miejscu Sąd zauważa, że akta sprawy nie zawierają dowodu doręczenia skarżącym powyższego pisma), nie można dowodzić, iż skarżący wyrazili zgodę na wydzielenie powyższych dwóch działek. Również w powyższym przypadku za niewystarczające uznać należy ich oświadczenie, złożone w dniu (...) maja 2009 r. iż wnoszą oni i podział działki pod względem wydzielenia działki pod budownictwo wielorodzinne. W świetle konstytucyjnie gwarantowanej ochrony prawa własności trudno zaakceptować pogląd, według którego organ orzekający z urzędu o podziale nieruchomości w celu wydzielenia działki przeznaczonej na cele publiczne, przeprowadza także podziału danej nieruchomości w części obejmującej obszar, który nie jest niezbędny dla realizacji celu publicznego, nie dysponując stosownym wnioskiem, a co najmniej zgodą właścicieli na proponowany projekt podziału. W świetle powyższego uzasadniony jest zarzut skargi co do naruszenia zasad wynikających z art. 7, art. 8 i art. 10 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 stycznia 2009 r. wskazał na konieczność przeprowadzenia rokowań, jednakże ich celem miało być ustalenie i wyjaśnienie, czy i w jakim zakresie racjonalnym będzie dalsze prowadzenie postępowania – także wobec planów Miasta co do terminu realizacji przyszłych dróg, oraz czy jest możliwe dokonanie alternatywnego sposobu podziału przedmiotowej nieruchomości. Wskazać należy, iż w powołanych wyrokach zwrócono uwagę na tryb określony przepisem art. 36 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, rozważenia wymaga także możliwość skorzystania przez Miasto z drogi cywilnoprawnej (zamiana nieruchomości), instytucji wywłaszczenia czy przepisów stanowiących o lokalizacji dróg publicznych. Wobec dotychczasowego stanowiska skarżących w sprawie rzeczą organu I instancji było wyjaśnienie skarżącym, zgodnie z art. 8 i 11 kpa, jakie konsekwencje dla nich spowoduje brak wyrażenia przez nich zgody na podział w ramach prowadzonego z urzędu postępowania.

W ocenie Sądu w przypadku stwierdzenia, w ramach toczącego się postępowania, że podział nieruchomości nr (...) jest niemożliwy w trybie art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ winien zwrócić się do skarżących o przedstawienie wniosku o dokonanie podziału, zgodnie z art. 97 ust. 1 powyższej ustawy. Wniosek taki jest również konieczny w sytuacji, gdy nadal z urzędu prowadzona będzie procedura dotycząca wydzielenia działek pod drogi publiczne, bowiem jedynie formalny wniosek strony, zawierający wszystkie elementy określone w art. 97 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, umożliwi organowi przeprowadzenie postępowania podziałowego w zakresie, w jakim podział nieruchomości nie jest niezbędny dla realizacji celu publicznego. Natomiast brak wniosku właścicieli nieruchomości przy równoczesnym stwierdzeniu braku przesłanki z art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami powoduje, że nie ma podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego, a w konsekwencji niezbędne jest jego umorzenie.

Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia (...) czerwca 2009 r. zostały wydane z naruszeniem art. 97 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, oraz z naruszeniem art. 7, art. 10, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, a więc z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd nie podziela natomiast tych zarzutów skargi, które wskazują na wadliwość przyjętego podziału działki nr (...) z uwagi na wydzielenie działek, które nie mają dostępu do drogi publicznej. W świetle przepisu art. 93 ust. 3 ocenę, czy powstałe w wyniku podziału działki mają dostęp do drogi publicznej przeprowadza się w odniesieniu do stanu wynikającego z zatwierdzonego projektu podziału, a nie, jak wywodzą skarżący, do stanu przed podziałem.

Ponownie rozpatrując sprawę organy powinny w pierwszej kolejności rozważyć, czy możliwe jest dokonanie podziału przedmiotowej nieruchomości w oparciu o art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w przypadku stwierdzenia, że dokonanie podziału jest możliwe z urzędu, zwrócić się do skarżących o jasne wyrażenie zgody na dokonanie podziału działki nr (...) oraz jaka jest ich propozycja co do projektu podziału. W przypadku braku wniosku organ zobligowany jest do rozważenia zasadności prowadzonego z urzędu postępowania, przy czym przyczyny, dla których odstąpiono od przeprowadzenia podziału z urzędu winny zostać szczegółowo wskazane w uzasadnieniu ewentualnej przyszłej decyzji o umorzeniu postępowania.

O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 powyższej ustawy.

/-/ E.Podrazik /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ W.Batorowicz

MK