Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 785/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 14 ust. 1 i art. 18
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 43
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant Specjalista Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. przy udziale - sprawy ze skargi J. H. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Częstochowie utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z [...] r. nr [...], którą odmówiono J. H. (dalej beneficjent, wnioskodawca) przyznania płatności na rok 2018, tj. Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) i nałożono sankcję w kwocie 1 754,11 zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych; oraz płatności redystrybucyjnej i nałożono sankcje w kwocie 680,00 zł egzekwowaną w tożsamy sposób jak wskazany wyżej. Jednocześnie przyznano wnioskodawcy płatność za zazielenienie w kwocie 551,64.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., w skrócie kpa), art. 10 ust.1 i 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. 2017, poz. 2137), art. 7 ust. 1, art.. 8 ust. 1, art. 14 ust. 1 i art. 18 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz.1312, dalej ustawa o płatnościach).

Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym.

30 maja 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2018, który obejmował: Jednolitą płatność obszarową do powierzchni 5,53 ha; płatność redystrybucyjną (dodatkową) do powierzchni 5,53 ha oraz płatność za zazielenienie. W toku postępowania organ powziął wątpliwość co do deklarowanej powierzchni działek i zażądał wyjaśnień. Stwierdził przekroczenie powierzchni deklarowanej do płatności w zakresie działek ewidencyjnych [...] oraz [...] a położonych na działkach rolnych A/A1 oraz B/B1. W konsekwencji wnioskodawca 15 października 2018 r. złożył korektę wniosku, pomniejszając powierzchnię o działki nr [...] i [...] do powierzchni 1,79 ha, a 22 marca 2019 r. wyjaśnił, że były uprawiane przez innego, nieznanego mu rolnika bez jego zgody.

Decyzją z [...] r. organ odmówił wnioskodawcy przyznania płatności JPO i redystrybucyjnej oraz nałożył sankcje za przedeklarowanie powierzchni ale przyznał płatność za zazielenienie do powierzchni 1,79 ha.

Nie zgadzając się z decyzją beneficjent wniósł odwołanie, w którym zakwestionował wykluczenie z płatności działek ewidencyjnych nr [...] i [...], których jest właścicielem, nikomu nie wydzierżawił i mimo to został pozbawiony możliwości użytkowania rolniczego.

Organ odwoławczy nie podzielił zasadności podniesionych argumentów i po ponownym rozpatrzeniu sprawy zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

Jak wynika z uzasadnienia, kierując się warunkami wskazanymi w art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o płatnościach organ uznał, że powierzchnia działek zadeklarowanych do płatności JPO wynosiła 5,53 ha ale powierzchnia działek ustalona w toku postępowania w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia UE nr 1306/2013 i uprawniająca do płatności wynosiła 1,79 ha. Również korekta wniosku i złożone przez wnioskodawcę oświadczenie potwierdziły mniejszą powierzchnię faktyczną niż deklarowana do płatności. Wyjaśnił bowiem, że w roku 2018 nie użytkował wskazanych działek. Różnica wynosiła ponad 2 ha co zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji UE z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014r., str. 48 ze zm., dalej rozporządzenie nr 640/2014) uzasadniało odmowe przyznania płatności i nałożenie sankcji w kwocie 1 754,11 zł. W przypadku dodatkowej (redystrubucyjnej), organ stwierdził, że beneficjent spełnia minimalne wymagania jej przyznania określone w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach. Zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy jest przyznawana rolnikom , jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do JPO będących w posiadaniu rolnika jest większa niż 3 ha a nie większa niż 27 ha. Ponieważ powierzchnia deklarowana i kwalifikowana do JPO wynosiła 5,53 ha a stwierdzona 1,79 ha, która po pomniejszeniu o 3 ha wynosiła o ha odmówiono przyznania płatności i naliczono sankcję w kwocie 680,00 zł (art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014).

W przypadku płatności za zazielenienie, z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska, które są przyznawane rolnikom spełniającym wymagania uprawniające do płatności bezpośrednich (art. 7 ust. 1 i 2 ustawy) i zgodnie z art. 43 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, ze zm., dalej rozporządzenie nr 1307/2013) oraz art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli obszar zgłoszony do płatności obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, do obliczenia płatności za zazielenienie stosuje się obszar zatwierdzony. W tym przypadku 1,76 ha. Stąd, przy przyjęciu stawki 308,18 zł wg rozporządzenia MRiRW z 9 października 2017 r. w sprawie stawki za zazielenienie za rok 2018 (Dz. U., poz. 1960) kwota płatności wynosiła 551,64 zł.

Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy płatności przysługują rolnikowi do powierzchni działek rolnych będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym złożono wniosek o płatności. Przy czym posiadanie jest rozumiane wg definicji z art. 336 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tj. dz. U. z 2018 r., poz.1025), jako swoiste władztwo nad rzeczą. W przypadku gospodarstwa rolnego posiadacze może być właściciel, dzierżawcą, użytkownik, osoba mające inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudza rzeczą. Prawo własności nie przesądza o przyznaniu płatności. Organ nie dopatrzył się również współposiadania spornych działek.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że zakwestionowana decyzja nie narusza prawa krajowego i wspólnotowego a także zgromadzony materiał dowodowy potwierdza jej zasadność, zwłaszcza gdy skarżący ich nie podważył innymi dowodami tych ustaleń. Nie przedstawił żadnych dowodów użytkowania spornych działek a wręcz przeciwnie potwierdził, że ich nie uprawiał

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach beneficjent zakwestionował decyzję ostateczną jako krzywdzącą i wniósł o jej uchylenie, przyznanie płatności i uchylenie sankcji. Zarzucił organowi nadinterpretację przywołanych przepisów i arbitralne ich rozumienie, a w szczególności uznanie, że płatności należne są użytkownikowi a nie prawowitemu właścicielowi, którego pozbawiono możliwości zasiewów i pożytków z nich. Organ wadliwie ustalił stan faktyczny, gdyż dotychczasowy użytkownik działek, brew zakazowi ich uprawy i występowania o dopłaty, obsiał pole ponosząc koszty tylko z tego tytułu. Pole opuścił w 2019 r., po wszczęciu postępowania sądowego. Do skargi załączył umowę dzierżawy gruntów o pow. 3,74 ha z 18 czerwca1997 r. zawartą pomiędzy T. M. i T. S. oraz umowę rozwiązania dzierżawy z 30 grudnia 2013 r. gruntów o pow. 3,35 ha (działki ew. [...] -0,95 ha i [...] – 2,40 ha) pomiędzy tymi samymi osobami. Wyznaczony z urzędu pełnomocnik uzupełnił zarzuty skargi pismem z 27 stycznia 2020 r. podtrzymał jej wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji i wskazał na obrazę art. 19 rozporządzenia nr 640/2014 przez jego błędną interpretację i zastosowanie w sprawie przez odmowę przyznania płatności i nałożenie sankcji, w sytuacji, gdy obszar zgłoszony do płatności nie przekracza zatwierdzonego;, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa przez nie ustalenie prawdy obiektywnej i nie zebranie pełnego materiału dowodowego. Podkreślił, że skarżący konsekwentnie wykazuje, że jest nie tylko właścicielem ale posiadaczem spornych działek, które otrzymał jako darowiznę 5 marca 2007 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Na rozprawie 4 marca 2020 r. strony podtrzymały swoje argumenty. Skarżący podkreślił, że w 2018 r. pierwszy raz wystąpił o dopłaty osobiście, po tym fakcie dowiedział się, że wcześniej o dopłaty występował jego teść lub dzierżawca, którego nie znał osobiście. W roku 2018 r. S. M., syn byłego dzierżawcy obsiał pole uniemożliwiając skarżącemu jego uprawę. Wie, że teść miał kłopoty w związku z dopłatami a nawet był ich pozbawiony. Skarżący nie wtrącał się w uprawy pola przez teścia a właściwie M., za co dostawał 2000 zł rocznie. Kiedy nie dostał pieniędzy wystąpił o dopłaty. W roku 2019 wystąpił przeciwko dzierżawcy o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z gruntów i utracone korzyści, ale Sąd Okręgowy w C. powództwo oddalił, sygn. akt [...]. Od wyroku się odwołał, gdyż jest krzywdzący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., w skrócie ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). W kontrolowanej sprawie sytuacja taka nie wystąpił.

Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest odmowa przyznania JPO, płatności redystrybucyjnej i zaniżenia płatności za zazielenienie w związku ustaleniem, że sporne działki zgłoszone przez skarżącego do płatności nie były w roku 2018 przez niego użytkowane. Ustalenia te organ poczynił w oparciu o oświadczenie samego skarżącego z 22 marca 2019 r. oraz przedstawioną przez niego korektę wniosku z 15 października 2018 r. wraz z załączonym aktem notarialnym darowizny z 5 marca 2007 r. nr [...]. Okolicznościom tym skarżący nie zaprzecza, jednakże uważa, że pozbawienie go płatności jest krzywdzące. Podkreśla, że nie uprawiał spornych działek w roku 2018, nie ze swojej winy, gdyż uczynił to dotychczasowy dzierżawca, bez jego wiedzy.

Sąd orzekający nie podzielił zarzutów skargi, które uznał za chybione. Podkreślić należy, że przedmiotem sporu nie jest brak tytułu własności do spornych działek ale ich użytkowanie, uprawa, zgodnie z wymaganiami wynikającymi z przywołanych przez organy obu instancji przepisów prawa krajowego i unijnego. Spór jest konsekwencją nierozumienia tych przepisów i wymagań ciążących na rolniku występującym o płatności, zwłaszcza po raz pierwszy, co wyjaśnił sam beneficjent.

W ocenie Sądu organ nie naruszył też wskazanych w skardze przepisów, tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, czemu przeczy uzasadnienie zaskarżonej decyzji szeroko opisującej ustalenia dowodowe i ich ocenę. Podkreślić należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania spełnienia warunków do wnioskowanych płatności., czego skarżący nie dopełnił.

Organ nie zaprzecza, że jest on właścicielem spornych działek, które otrzymał wspólnie z żoną od A. i T. S. (teściów) w ramach umowy darowizny z 5 marca 2007 r. Jak wynika z aktu notarialnego darowizna obejmowała działki nr [...], [...] i [...] o łącznej pow. 3,7459 ha i była obciążona służebnością osobistą dożywocia na rzecz darczyńców z prawem zamieszkiwania na znajdującej się na nieruchomości posesji. We wniosku o płatności z 30 maja 2018 r. wskazał skarżący m.in. działki nr [...] i [...] a w korekcie do nich ograniczył powierzchnię deklarowaną do JPO i płatności redystrybucyjnej do 3,78 ha. Różnica zatem wynosiła 1,79 ha od pierwotnej deklaracji z racji braku spełnienia warunku uprawy deklarowanych działek. Fakt ich własności w tym konkretnym przypadku nie ma znaczenia. Skarżący do 2018 r. nie uprawiał tych działek i nie występował o płatności. Rzeczywistym ich użytkownikiem i dysponentem był jego teść, co potwierdza umowa dzierżawy z 1997 r. i umowa jej wypowiedzenia w roku 2013. Obie zawarte przez inne osoby niż skarżący, chociaż był właścicielem działki od 2007 r. Stan taki skarżący w pełni akceptował czego nie neguje i za co otrzymywał kwotę 2 000 zł rocznie. Kiedy przestał je otrzymywać wystąpił o dopłaty w roku 2018 osobiście a po uzyskaniu decyzji odmownej i nałożeniem sankcji wystąpił z pozwem do dotychczasowego dzierżawcy o zapłatę. W tym miejscu należy wyjaśnić, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające było wynikiem złożenia wniosków o płatności przez dwóch różnych rolników do tych samych działek ewidencyjnych, z racji ich uprawy. Fakt nieporozumień rodzinnych czy braku zainteresowania własną nieruchomością, opłatą podatków, bezumownej dzierżawy nie usprawiedliwia wadliwego wypełnienia wniosku, zwłaszcza wypełnianego pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań i deklaracji znajomości obowiązujących w tym zakresie przepisów. Oba wnioski z 30 maja 2018 r. oraz z 15 października 2018 r. zawierają takowe pouczenie, które skarżący podpisał własnoręcznie. Podobnie jak oświadczenie z 22 marca 2019 r., że działek spornych nie uprawiał w roku 2018. Sam fakt posiadania działek nie jest wystarczający do uzyskania płatności JPO i dystrybucyjnej, należy jeszcze spełniać warunki uprawniające do ich otrzymania a wynikające z utrzymywania działek w odpowiedniej kulturze rolnej lub prowadzonych uprawach. Tego właśnie warunku skarżący dla deklarowanych działek nie dopełnił i to był jedyny warunek uzasadniający odmowę przyznania mu wnioskowanych płatności na rok 2018. Niespełnienie tego warunku wynikało wprost z oświadczenia skarżącego, to że nie zgłosił tej okoliczności przed weryfikacja wniosku, który został złożony 30 maja 2018 r. a grunty obsiane w kwietniu 2018 r. Miał zatem pełną świadomość tej okoliczności. Nie ma tez znaczenia, że to nie on dzierżawił działki. Istotne jest, że ich nie uprawiał w 2018 r. ani też nie zlecił ich uprawy w swoim imieniu i na swoja rzecz.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę, jako nieuzasadnioną, oddalić na podstawie art. 151 ppsa.