Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 99/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 16, art. 64 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 42 par. 1 i 2, art. 95 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 3 par. 2, art. 52 par. 1 i 3, art. 149, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 26 ust. 1, art. 28, art. 29, art. 30
journal: Dz.U. 1997 nr 121 poz 770
law: Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2009 r. sprawy ze skargi Zakładów P. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na bezczynność Ministra Gospodarki w przedmiocie rozpoznania wniosku - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Działające przez pełnomocnika Zakłady P. Sp. z o.o. z siedzibą w S. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Gospodarki w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] października 1949 r. w części dotyczącej "Zakładów P. sp. z o.o. w S. " (opublikowanego w Monitorze Polskim z dnia [...] listopada 1949 r., nr [...], poz. [...], [...]).

Skarżąca Spółka wniosła o:

1. zobowiązanie Ministra Gospodarki do merytorycznego rozpoznania sprawy

poprzez wydanie decyzji w terminie 60 dni od daty otrzymania wyroku Wojewódzkiego

Sądu Administracyjnego wraz z uzasadnieniem;

2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

adwokackiego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego został złożony w dniu [...] stycznia 2009 r., jednak pomimo upływu prawie trzech miesięcy od daty jego doręczenia organowi, wniosek ten nie został merytorycznie rozpoznany. Nie tylko nie została wydana decyzja w oparciu o art. 158 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.p.a."], ale nie wydano też postanowienia o wszczęciu postępowania, ani decyzji o odmowie wszczęcia postępowania zgodnie z art. 157 § 3 k.p.a. Wniosek został natomiast bezzasadnie pozostawiony bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a.

Skarżąca wskazała następnie, że w toku postępowania, pismem z dnia [...] lutego 2009 r. została wezwana przez Ministra Gospodarki do usunięcia "braków formalnych" wniosku poprzez "przedłożenie postanowienia właściwego sądu o ustanowieniu kuratora dla Zakładów P. sp. z o.o. w osobie J. P. wywołującego skutki prawne w dacie złożenia wniosku nieważnościowego, upoważniającego kuratora do udzielania dalszych pełnomocnictw" w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Skarżąca zaznaczyła, że w ocenie organu kurator ustanowiony został w oparciu o art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym [(tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm.), dalej powoływanej jako: "ustawa o

Sygn. akt IV SAB/Wa 99/09

KRS"] a tym samym, skoro przepis ten przewiduje ustanowienie kuratora na okres nie przekraczający jednego roku z możliwością jego przedłużenia jedynie o dalsze 6 miesięcy, to - wobec daty wydania postanowienia o ustanowieniu kuratora, tj. [...] kwietnia 2007 r. -"brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, iż postanowienie upoważniające kuratora do prowadzenia postępowań reprywatyzacyjnych (...) nadal wywołuje skutki prawne". Poza tym, zdaniem Ministra "określony w postanowieniu zakres działania kuratora nie upoważnia go do udzielania pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy reprywatyzacji w imieniu przedmiotowej spółki".

W ocenie skarżącej Minister Gospodarki błędnie uznał, że kurator sądowy J. P. nie ma legitymacji prawnej do reprezentowania Spółki, ani do udzielania "dalszych pełnomocnictw" (wniosek z dnia [...] września 2009 r. podpisał adw. J. F. działający na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez J. P. -kuratora Spółki).

Skarżąca zakwestionowała stanowisko organu podnosząc, że kurator dla Zakładów P. Sp. z o.o. nie został ustanowiony na podstawie art. 26 ustawy o KRS, lecz na podstawie art. 42 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny [(Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.c."]. Nie obejmuje go więc wskazany w art. 26 ust. 1 ustawy o KRS półtoraroczny termin ustanowienia. Tym samym kurator jest upoważniony do reprezentowania Spółki, w tym również do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego.

Wskazała następnie, że już z samej sentencji postanowienia Sądu Rejonowego Sądu Gospodarczego w R. [...] Wydział Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] kwietnia 2007 r., sygn. akt [...] Rej. KRS [...] wynika, że nie zostało ono i nie mogło zostać wydane na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o KRS. Sąd ten wyraźnie upoważnił bowiem kuratora nie tylko do "podjęcia czynności mających na celu dokonanie wyboru statutowych władz spółki", ale także do "prowadzenia postępowań reprywatyzacyjnych" (pkt I postanowienia). Tymczasem kurator rejestrowy, ustanowiony w trybie art. 26 ust. 1 ustawy o KRS nie mógłby zostać przez Sąd do tego upoważniony. Z powyższego upoważnienia do "prowadzenia postępowań reprywatyzacyjnych" wynika w ocenie skarżącej, że kurator jest umocowany do dokonywania wszelkich związanych z postępowaniem reprywatyzacyjnym czynności faktycznych i prawnych, włącznie z czynnością prawną polegającą na udzieleniu pełnomocnictwa.

Skarżąca przedstawiła powyższą argumentację w piśmie z dnia [...] lutego 2009 r.

(stanowiącym odpowiedź na pismo organu z dnia [...] lutego 2009 r.).

Sygn. akt IV SAB/Wa 99/09

Minister Gospodarki pismem z dnia [...] marca 2009 r. powiadomił skarżącą o pozostawieniu wniosku z dnia [...] stycznia 2009 r. bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Takiego rozstrzygnięcia - w ocenie skarżącej - nie można uznać za "załatwienie sprawy", a wydając je Minister Gospodarki naruszył:

* art. 26 ust. 1 w zw. z art. 28, 29 i art. 30 ustawy o KRS w związku z art. 42 k.c.

poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż J. P. jako kurator ustanowiony na podstawie

art. 26 ust. 1 ustawy o KRS, z uwagi na upływ rocznego terminu od wydania

postanowienia o ustanowieniu kuratora, nie jest już uprawniony do występowania z

przedmiotowym wnioskiem o stwierdzenie nieważności,

* art. 95 § 1 k.c. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż postanowienie o ustanowieniu

kuratora, mimo iż zawiera szerokie upoważnienie do prowadzenia w imieniu Spółki

postępowań reprywatyzacyjnych, nie upoważnia J. P. do dokonania czynności

prawnej udzielenia pełnomocnictwa,

* art. 64 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe i nieuprawnione zastosowanie,

- art. 6 k.p.a. poprzez pozostawienie wniosku bez rozpoznania w oparciu o

przesłanki nie znajdujące oparcia w przepisach prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."], jako złożonej po upływie terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a., ewentualnie o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu Minister wywiódł, iż skarga jest bezzasadna, jako że w następstwie złożenia przez skarżącą wniosku z dnia [...] stycznia 2009 r. niezwłocznie podjęto czynności wyjaśniające w sprawie. Po analizie załączonych do tego wniosku dokumentów, pismem z dnia [...] lutego 2009 r, L. dz. [...], organ wezwał do uzupełnienia jego braków, poprzez przedłożenie do akt sprawy postanowienia właściwego sądu o ustanowieniu kuratora dla Zakładów P. Sp. z o.o. w osobie J. P., wywołującego skutki prawne w dacie złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności, upoważniającego kuratora do udzielania dalszych pełnomocnictw, co umożliwiłoby merytoryczne rozpatrzenie sprawy - w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, stosownie do dyspozycji art. 64 § 2 k.p.a. Wskazane braki nie zostały jednak uzupełnione w wyznaczonym terminie. Minister Gospodarki, na dzień złożenia wniosku jak i w dniu wydania zawiadomienia o pozostawieniu tegoż wniosku bez rozpoznania, nie dysponował natomiast żadnymi

Sygn. akt IV SAB/Wa 99/09

dokumentami, ani wyjaśnieniami skarżącej a w związku z tym podejmował czynności zgodnie z przepisami prawa i orzekał na podstawie materiału dowodowego, którym dysponował.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ stwierdził, że wbrew twierdzeniom skarżącej w świetle utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego i doktryny, kuratora w trybie art. 42 k.c. ustanawia sąd opiekuńczy, w oparciu o art. 178 ustawy z dnia 25 lutego 1964 - Kodeks rodzinny i opiekuńczy [(Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.r.o.], na podstawie art. 603 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego [(Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.p.c."], nie zaś sąd rejestrowy.

Organ stwierdził również, że kurator skarżącej Spółki – J. P. jest niewątpliwie przedstawicielem ustawowym skarżącej, jednakże został on wyznaczony i zobowiązany przez Sąd Rejonowy w R. Sąd Gospodarczy – [...] Wydział KRS, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r., sygn. akt [...] Rej. KRS [...], do osobistego występowania w jej imieniu i interesie w postępowaniach reprywatyzacyjnych. Niedopuszczalna jest zatem sytuacja, w której kurator spółki sam rozszerza zakres swoich uprawnień w ten sposób, że pomimo zobowiązania przez Sąd przenosi ten obowiązek na inne osoby, udzielając im pełnomocnictwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a"], sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala [art. 151 p.p.s.a.].

Z bezczynnością organu mamy do czynienia wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, pomimo prowadzenia postępowania w sprawie, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów organ nie wydał żadnego rozstrzygnięcia lub nie podjął czynności. Skarga na bezczynność stanowi nie tylko środek

Sygn. akt IV SAB/Wa 99/09

służący przeciwdziałaniu przewlekłości postępowania organów administracji publicznej, ale i ważny element zapewniający prawidłową wykładnię przepisów prawa administracyjnego materialnego, określających formy działania organów administracji publicznej.

Stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Stosownie do art. 52 § 3 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd podziela pogląd wyrażony w "Komentarzu - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska pod redakcją Tadeusza Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 88-89, zgodnie z którym w sprawach ze skarg na bezczynność w zakresie powyższych czynności w stosunku do których nie przysługują sformalizowane środki zaskarżenia, określony w art. 52 § 3 p.p.s.a. termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie znajduje zastosowania i wezwanie takie może być wniesione w każdym czasie. Z tych względów Sąd uznał, że wbrew stanowisku organu zawartemu w odpowiedzi na skargę, Skarżąca spółka wyczerpała tryb postępowania do wniesienia skargi na bezczynność, dlatego też nie było przeszkód do merytorycznego rozpatrzenia skargi przez Sąd.

Jak wynika z niespornych okoliczności faktycznych sprawy Zakłady P. Sp. z o.o. z siedzibą w S. [powoływane dalej jako: Skarżąca Spółka] działając przez pełnomocnika - adwokata J. F., wystąpiły do Ministra Gospodarki o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] października 1949 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa - Zakładów P. Sp. z o. o. Do wniosku załączone zostało pełnomocnictwo dla adwokata J. F. oraz adwokata M. F., udzielone przez J. P. - jako kuratora Skarżącej Spółki -upoważniające m. in. do reprywatyzacji majątku położonego w S., stanowiącego własność Skarżącej Spółki. Pełnomocnictwo upoważniało każdego z pełnomocników do samodzielnego działania oraz do udzielania dalszych pełnomocnictw.

Sygn. akt IV SAB/Wa 99/09

Do wniosku o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego, załączona została również kopia sentencji postanowienia Sądu Rejonowego w R., [...] Wydziału Krajowego Rejestru Sądowego, z dnia [...] kwietnia 2007 r., Sygnatura [...] Rej. KRS [...] KRS, którym ustanowiono dla Skarżącej Spółki kuratora w osobie J. P. i upoważniono go m.in. do prowadzenia postępowań reprywatyzacyjnych.

W ocenie Sądu Minister Gospodarki zasadnie uznał, że powyższy wniosek Skarżącej Spółki wymaga uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 k.p.a. - w zakresie przedłożenia postanowienia sądu o ustanowieniu kuratora dla Skarżącej Spółki, które wyjaśniałoby umocowanie kuratora J. P. do reprezentowania Spółki w dacie złożenia wniosku o unieważnienie orzeczenia nacjonalizacyjnego. Zgodnie z powołanym przepisem - jeżeli podanie nie czyni zadość (...) wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Wobec nie przedłożenia wraz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności, uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego z [...] kwietnia 2007 r. o ustanowieniu kuratora dla Skarżącej Spółki, w pełni uzasadnione były wątpliwości Ministra Gospodarki co do rzeczywistego trybu w jakim kurator został ustanowiony. Chodziło o wyjaśnienie czy ustanowienie kuratora nastąpiło na podstawie ustawy o KRS, czy też w oparciu o art. 42 § 1 k.c, zgodnie z którym: jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora. Sama sentencja postanowienia sądu rejestrowego [bez pisemnego uzasadnienia postanowienia] nie wyjaśniała powyższej kwestii. Okoliczności te miały znaczenie dla ustalenia, czy w dacie [...] stycznia 2008 r., tj. udzielenia pełnomocnictwa przez kuratora - adwokatowi J. F., a także w dacie [...] stycznia 2009 r. czyli w dniu złożenia wniosku o unieważnienie orzeczenia nacjonalizacyjnego osoba wskazana w postanowieniu Sądu Rejonowego z [...] kwietnia 2007 r. reprezentowała Skarżącą Spółkę jako kurator. Nadmienić warto, co zostało podniesione przez organ, że stanowiący podstawę prawną do ustanawiania przez sąd rejestrowy [dla osoby prawnej wpisanej do rejestru przedsiębiorców] kuratora - art. 26 ust. 1 ustawy o KRS, przewiduje co do zasady możliwość ustanowienia kuratora na okres nieprzekraczający roku. Sąd rejestrowy może przedłużyć ustanowienie kuratora na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, jeżeli czynności kuratora nie mogły zostać zakończone przed upływem okresu, na który został ustanowiony. Natomiast to, że J. P. ustanowiony został kuratorem Skarżącej Spółki

Sygn. akt IV SAB/Wa 99/09

w oparciu o art. 42 § 1 i 2 k.c. wynika z pisemnego uzasadnienia postanowienia sądu rejestrowego z dnia [...] kwietnia 2007 r, które nadesłane zostało do Ministra Gospodarki w dniu [...] marca 2006 r. [data nadania w placówce pocztowej], czyli po terminie wskazanym przez organ w wezwaniu do usunięcia braków wniosku.

W świetle powyższego nieuzasadnione są zarzuty Skarżącej Spółki dotyczące naruszenia przez organ omówionego art. 26 ust. 1 w zw. z art. 28, 29 i art. 30 ustawy o KRS, które określają zakres czynności kuratora, w związku z art. 42 k.c.

Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 95 § 1 k.c, stanowiącego, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Podstawowym powodem pozostawienia przez Ministra Gospodarki wniosku Skarżącej Spółki bez rozpoznania było nieuzupełnienie w wymaganym terminie braków wniosku, nie zaś błędna interpretacja powyższych przepisów.

Wezwanie Ministra Gospodarki z [...] lutego 2009 r. do usunięcia braku wniosku - w terminie 7 dni - zawierało pouczenie o skutkach nieuzupełnienia wniosku. Zostało ono doręczone Skarżącej Spółce w dniu [...] lutego 2009 r. na adres do korespondencji, wskazany przez pełnomocnika Skarżącej Spółki. W zakreślonym przez organ administracji publicznej terminie omawiany brak wniosku nie został uzupełniony, co uzasadniało pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Prawidłowe zastosowanie przez Ministra Gospodarki powołanego powyżej art. 64 § 2 k.p.a., nie może uzasadniać zarzutu bezczynności organu, jak również zarzutu naruszenia art. 6 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W zaistniałej sytuacji faktycznej wniosek Skarżącej o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nie mógł zostać rozpatrzony merytorycznie przez Ministra Gospodarki [por. wyrok NSA z 4 stycznia 2000 r., sygn. akt I SAB 133/99, LEX nr 55296]. Tym samym pozostawienie wniosku Skarżącej Spółki bez rozpoznania nie narusza art. 35 k.p.a., regulującego terminowość załatwiania spraw, jak również art. 12 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia [§ 1] oraz stwierdzającego w § 2, że sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie.

Na marginesie Sąd zauważa, że skoro - zgodnie z treścią uzasadnienia

postanowienia sądu rejestrowego z [...] kwietnia 2007 r. – J. P. ustanowiony został

Sygn. akt IV SAB/Wa 99/09

kuratorem Skarżącej Spółki w oparciu o omówiony art. 42 k.c, to nie odnoszą się do tego kuratora ograniczenia czasowe w pełnieniu tej funkcji, przewidziane w art. 26 ust. 1 ustawy o KRS. Poza tym brak jest podstaw do przyjęcia, że w odniesieniu do kuratora ustanowionego w oparciu o art. 42 k.c, nie stosuje się przepisów k.c. dotyczących przedstawicielstwa, w tym art. 95 k.c. Zauważyć też należy, że prawidłowe pozostawienie przez Ministra Gospodarki wniosku Skarżącej Spółki o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nie wyłącza w przyszłości możliwości złożenia kolejnego wniosku w tym przedmiocie. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania, jako czynność o charakterze materialno-technicznym, nie stanowi decyzji administracyjnej, która korzystałaby z przymiotu ostateczności (art. 16 k.p.a.).

Uwzględniając powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę na bezczynność Ministra Gospodarki.