Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 579/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 2069
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant: Starszy asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2023 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2022 r., nr [...], wydanym po rozpatrzeniu zażalenia R. S., Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. P. z dnia [...] 2022 r., nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Pismem z dnia 9 maja 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. P. wezwał skarżącą R. S. do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniej córki skarżącej A. Ł., urodzonej w dniu [...] 2012 r., pod rygorem wymierzenia grzywny.

Pismem z dnia 28 listopada 2014 r., skierowanym do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. P., Poradnia Medycyny Rodzinnej Praktyki Lekarza Rodzinnego "[...]" w R. P. dokonała zgłoszenia A. Ł. jako osoby uchylającej się od obowiązkowych szczepień ochronnych. W zgłoszeniu wymieniono obowiązkowe szczepienia, którym dziecko nie zostało poddane i wskazano, że przedstawiciele ustawowi dziecka byli wielokrotnie wzywani do stawienia się z dzieckiem na szczepienie, jednakże złożyli pisemną deklarację o odmowie szczepień.

Pismem z dnia 5 grudnia 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. P. ponownie wezwał skarżącą R. S. do wykonania obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, pod rygorem wymierzenia grzywny.

W dniu [...] 2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. P. wystosował do skarżącej upomnienie na podstawie art. 15 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wezwał skarżącą do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym córki – A. Ł.. Organ wskazał, że powyższy obowiązek wynika z przepisów art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013, poz. 947) a także § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1086 z późn. zm.) oraz obowiązującego na rok 2015 Programu Szczepień Ochronnych.

W dniu 19 sierpnia 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. P. zwrócił się do wskazanego wyżej podmiotu leczniczego o podanie aktualnego stanu uodpornienia dziecka.

W dniu 27 sierpnia 2021 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. P. wpłynęło pismo z NZOZ Praktyki Lekarza Rodzinnego "[...]" M. D., B. D.-H. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. P., informujące o niewykonaniu przez skarżącą obowiązku poddania szczepieniom ochronnym córki – A. Ł. oraz o niedostarczeniu przez skarżącą indywidualnego kalendarza szczepień ani zaświadczenia lekarskiego dotyczącego odroczenia terminu realizacji szczepień.

Po ponownym skierowaniu do skarżącej w dniu 3 września 2021 r. informacji o konieczności poddania dziecka szczepieniom i dodatkowym ustaleniu w dniu 14 października 2021 r. w podmiocie leczniczym braku wykonania zaległych szczepień, organ pierwszej instancji w dniu [...] 2021 r. przesłał do Wojewody Lubelskiego wniosek o wszczęcie wobec R. S. egzekucji administracyjnej, w celu wyegzekwowania realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy z dnia [...] 2021 r. nr [...]

W piśmie z dnia 31 stycznia 2022 r. skarżąca zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z [...] 2022 r. wierzyciel – Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. P. oddalił zarzuty wniesione przez R. S. w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej uchylania się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka.

R. S. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie.

Postanowieniem z [...] 2022 r. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że lekarz z podmiotu leczniczego Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "[...]" M. D., B. D.-H. Sp. z o.o. w R. P. poinformował Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. P., że dziecko skarżącej – A. Ł., nie zostało poddane szczepieniom ochronnym. Oznacza to, że lekarz zgłaszający nie stwierdził przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień u dziecka, jednocześnie stwierdzając upływ terminu do ich wykonania. Przed wydaniem tytułu wykonawczego wierzyciel w dniu 19 sierpnia 2021 r. zwracał się do podmiotu leczniczego, do którego zapisane jest dziecko, o udzielenie informacji na temat stanu zaszczepienia dziecka. W odpowiedzi lekarz z podmiotu leczniczego, do którego zapisane jest dziecko stwierdził, że R. S. nie wykonała obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, gdyż dziecko ma wykonane jedynie trzy szczepienia podstawowe.

Organ odwoławczy wskazał, że w obecnym stanie prawnym obowiązek szczepień ochronnych wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 z późn. zm., dalej powoływanej także jako "ustawa"). Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określają nadto przepisy art. 17-21 powołanej ustawy oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753 z późn. zm.). Na podstawie art. 17 ust. 9 powołanej ustawy lekarze są zobowiązani do powiadomienia o obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie lekarz dysponujący wiedzą medyczną jest w stanie ustalić w określonym stanie faktycznym wynikające ze stanu zdrowia i aktualnej wiedzy medycznej przeszkody lub przesłanki, aktualizujące prawny obowiązek wynikający wprost z przepisów ustawy.

Organ wyjaśnił, że Program Szczepień Ochronnych, ogłaszany w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu, jest wydawany na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Program Szczepień Ochronnych jest aktem administracyjnym wydawanym przez właściwy i kompetentny organ administracji publicznej, realizujący określone zadania publiczne w zakresie zapobiegania chorobom zakaźnym, zawierający informacje oraz wytyczne dotyczące sposobu realizacji obowiązku szczepień ochronnych, w tym wskazujący wiek, w którym dane szczepienie powinno być przeprowadzone, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Komunikat jest aktem wiążącym dla obywateli, bowiem obowiązek jego stosowania wynika z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

Organ zauważył jednocześnie, że na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym dotyczy całej procedury, to jest badania kwalifikacyjnego oraz samego szczepienia ochronnego. Badanie kwalifikacyjne jest nieodłącznym elementem procesu szczepienia, a obowiązek dotyczy wszystkich elementów składowych tego procesu.

R. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, zarzucając naruszenie:

1. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez zaliczenie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i przyjęcie na tej podstawie, iż może nakładać na obywateli obowiązek zaszczepienia dziecka określoną ilością dawek szczepionek w ustalonych odgórnie okresach, mimo iż akt prawny o nazwie komunikat nie zalicza się do aktów stanowienia prawa powszechnego, a jest jedynie aktem prawa wewnętrznego, w ramach którego brak jest możliwości nakładania obowiązków i ograniczenia praw obywateli;

2. art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż nawet sam organ nie wskazuje, z jakiego aktu normatywnego o charakterze powszechnie obowiązującym wynika obowiązek podania dziecku tych dawek szczepionek;

3. art. 33 § 2 pkt 6c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez uznanie iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny Inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżąca może zaszczepić córkę w terminie przewidzianym w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.;

4. art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;

5. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie zarzutów oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Jednocześnie skarżąca wniosła o zwrócenie się przez Sąd z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń u ludzi z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2, 3 oraz art. 68 ust. 1, 2, 3 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań, tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób, u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie, w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy.

Skarżąca wniosła ewentualnie o zwrócenie się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (w treści skargi omyłkowo wskazano Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego UE, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Skarżąca wniosła również o zawieszenie postępowania do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 137 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Radzyniu Podlaskim oddalające zarzuty skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej uchylania się przez skarżącą od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Po dokonaniu kontroli legalności tego postanowienia, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego.

Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2022 r. poz. 479 z późn. zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a."), egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Wnosząc zarzut zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym albo oddala zarzut albo uznaje zarzut w całości lub w części albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. P., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] 2021 r., stwierdzającego obowiązek poddania małoletniego dziecka skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule, które to szczepienia nie zostały wykonane w terminach wskazanych w obowiązującym Programie Szczepień Ochronnych.

Tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 z późn. zm.). Podstawą do wydania tytułu egzekucyjnego było niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym polegającego na poddaniu małoletniej córki skarżącej A. Ł. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca była informowana o konieczności wykonania wskazanego obowiązku między innymi pismami z dnia 9 maja 2014 r. i 5 grudnia 2014 r. Z uwagi na nieskuteczność tych informacji, wierzyciel wystosował w dniu [...] 2015 r. upomnienie, w którym wezwał skarżącą do wykonania obowiązku. Następnie wystąpił do właściwego organu o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Po doręczeniu tytułu wykonawczego, skarżąca wniosła zarzuty na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a.

W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko organów obu instancji o braku podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącej.

Bezpodstawny jest zarzut braku wymagalności obowiązku.

Sąd podziela utrwalony już w orzecznictwie pogląd, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 740/19 oraz z 8 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 301/20).

W tej kwestii wskazać należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 tej ustawy, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 powołanej ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172, dalej powoływanego jako "rozporządzenie"), w którym ustalony został wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia.

Z powołanych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, to jest określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, a mianowicie podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. W sprawie nie ma zatem podstaw do przyjęcia braku wymagalności obowiązku, jak podnosi skarżąca.

Obowiązek został nałożony z mocy prawa, w drodze przepisów powszechnie obowiązujących. Nie jest uzasadniony zarzut dotyczący nakładania obowiązku na podstawie Programu Szczepień Ochronnych, który nie należy do wymienionego w art. 87 Konstytucji katalogu źródeł powszechnie obowiązującego prawa, obejmującego ustawy i rozporządzenia.

W § 3 rozporządzenia określono maksymalną granicę wieku dziecka, które ma zostać zaszczepione konkretną szczepionką. Jednocześnie § 5 rozporządzenia stanowi, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy.

Okoliczność, że zgodnie z art. 17 ust. 11 ustawy konkretyzowanie obowiązku poddania się szczepieniom obowiązkowym następuje w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, nie stanowi złamania konstytucyjnego porządku przepisów powszechnie obowiązujących, skoro podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa (art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy). Natomiast określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, nie należy do materii ustawowej, co uzasadnia pozostawienie w tym przedmiocie regulacji dostosowanych do potrzeb medycznych w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2547/18, z 8 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 301/20 oraz z 2 marca 2023r., sygn. akt II OSK 1703/20). Obowiązek poddania się szczepieniom wynika z mocy ustawy i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2925/17, z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, z 4 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1509/13, z 23 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 3090/19). Przy tym, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem jest przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.

Nie jest uzasadniony zarzut, że obowiązek szczepień wskazanych w tytule wykonawczym nie mógł być wymagalny, ponieważ w § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wskazano, że obowiązek szczepienia obejmuje dzieci w określonym, w odniesieniu do poszczególnych chorób, przedziale wiekowym, z czego skarżąca wywodziła, że ma jeszcze czas na zaszczepienie dziecka przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym.

W § 3 rozporządzenia wskazano, w jakim okresie życia powinny być podawane poszczególne szczepionki. Konkretyzacja obowiązku następuje natomiast w komunikacie Głównego Inspektora Nadzoru Sanitarnego. Fakt, że w przepisie § 3 rozporządzenia został wyznaczony termin maksymalny (końcowy) obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Poszczególne terminy określone w rozporządzeniu nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanemu prawo do wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej jako terminy, których upływ stanowi dopiero o wymagalności omawianego obowiązku. Okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki, wskazywany jest co roku w Programie Szczepień Ochronnych. Jest on wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie tego obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 739/19, z 25 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 3274/19, z 24 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 2772/19 oraz z 8 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 301/20). Zatem, wbrew twierdzeniom podniesionym w skardze, szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne i nie ma też podstaw do uznania za zasadny zarzutu naruszenia zaskarżonym postanowieniem art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a. w związku z § 3 rozporządzenia i art. 4 w związku z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Córka skarżącej A. Ł. urodziła się [...] 2012 r. Zatem z uwagi na jej wiek, obowiązek określony w tytule wykonawczym miał charakter wymagalny. Niesporne jest bowiem, że już przed dniem wydania tytułu wykonawczego doszło do uchybienia terminu wyznaczonego dla przyjęcia szczepionek przeciwko chorobom wymienionym w tytule.

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 oraz w związku z art. 68 Konstytucji RP.

W myśl art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm., dalej powoływanej jako "Konwencja") każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Stosownie do art. 8 ust. 2 Konwencji, niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób.

Zgodnie zaś z art. 31 ust. 1 Konstytucji wolność człowieka podlega ochronie prawnej, a w myśl art. 47 Konstytucji każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym.

Jednakże chroniona prawem wolność człowieka nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń, między innymi ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji). Z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP wprost wynika obowiązek władz publicznych do zwalczania chorób epidemicznych. To w ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który corocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej wiedzy epidemiologicznej. Nie jest to naruszenie powszechnie obowiązującego porządku prawnego, lecz realizacja konstytucyjnego obowiązku, który właśnie poprzez coroczną aktualizowaną wiedzę najlepiej realizuje obowiązek szczepień ochronnych. Obowiązek ten nie pozostaje też w sprzeczności z prawem do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego jednostki, czego dotyczy art. 47 Konstytucji. Materia dotycząca szczepień ochronnych nie znajduje się w jakimkolwiek związku ze sferą prywatności jednostki. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1622/18, z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 739/19). W tym bowiem zakresie wprost z Konstytucji wynika możliwość ograniczania wyżej wymienionych praw i wolności w drodze ustawy (art. 31 ust. 3 i art. 48 ust. 2 Konstytucji RP). Także brak regulacji prawnej systemu odszkodowań czy też wiarygodnego rejestru niepożądanych odczynów poszczepiennych nie daje podstaw do postawienia zarzutu naruszenia przywołanych przepisów konstytucyjnych i Konwencji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 301/20). Skoro obowiązek wykonania szczepień wynika z aktu rangi ustawy, to nie ma uzasadnionych podstaw do kwestionowania jego zgodności z Konstytucją RP (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2547/18, z 25 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 3130/19, z 30 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 2867/19, z 23 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 3091/19).

W związku z zarzutem naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności wskazać należy, że stanowiąc o prawie do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego w art. 8 ust. 2 Konwencji przyjęto, iż niedopuszczalna jest ingerencja władzy w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na ochronę zdrowia. Do podstawowych wartości zapisanych w Konstytucji RP należy ochrona zdrowia (art. 68 ust. 1 Konstytucji). Na organach państwa ciąży obowiązek stosowania środków prawnych dla realizacji ochrony zdrowia, co obejmuje także obowiązek zapobiegania chorobom przez określenie obowiązków jednostki, w tym obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. W myśl art. 83 Konstytucji RP, każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Możliwość wystąpienia po szczepieniu niepożądanego odczynu poszczepiennego tej ocenie nie przeczy, ponieważ ze szczepieniem związane jest ryzyko wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych, co jednak w pierwszej kolejności zależy od oceny, czy prawidłowo dokonano badania kwalifikacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 301/20).

Szczepienie ochronne polega na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Wymaga podkreślenia, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do podania szczepionki dziecku decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania lub inne względy sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie.

Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Poddanie się takiemu badaniu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Przepisy ustawy i rozporządzenia przewidują zatem tryb ustalenia, czy dziecko kwalifikuje się do szczepienia w określonym terminie. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że wynikająca z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi konieczność poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza powinność poddania się również badaniom kwalifikacyjnym, w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Odmowa wzięcia udziału w badaniu uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinna być traktowana jako odmowa poddania się temu szczepieniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1622/18 oraz z 23 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 3090/19). Zatem niepoddanie dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnego do szczepienia nie stanowi przesłanki wskazującej na niewykonalność wyżej opisanego obowiązku szczepienia u dziecka skarżącej.

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, treść dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych wskazuje, że skarżąca była informowana o obowiązku wykonania szczepień ochronnych u córki A. Ł. zarówno przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. P., jak i przez lekarza z właściwego podmiotu leczniczego w R. P.. Lekarz z przychodni wskazywał na wielokrotne wezwania na szczepienie, co wskazuje na wypełnienie przez lekarza obowiązku określonego w art. 17 ust. 9 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Nadto w pismach kierowanych do skarżącej przez organ pierwszej instancji, a następnie w upomnieniu poinformowano skarżącą o obowiązku i skutkach niepoddania dziecka obowiązkowym szczepieniom.

Jednocześnie z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w przypadku dziecka skarżącej nie istnieją przeciwwskazania do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. W sprawie nie ma dokumentacji medycznej stwierdzającej istnienie takich przeciwwskazań. Brak przeciwwskazań został potwierdzony przez lekarza rodzinnego. W pismach kierowanych do organu pierwszej instancji lekarz wskazywał bowiem, że opiekunowie prawni dziecka byli wielokrotnie powiadamiani o konieczności wykonania szczepień i wzywani do stawienia się z dzieckiem na szczepienia, jednak odmówili poddania dziecka szczepieniu. Zarazem w nadesłanym dokumencie dotyczącym osób uchylających się od obowiązku szczepień wpisano, że przyczyna uchylania się od obowiązku szczepień ochronnych nie została ustalona.

Wymaga podkreślenia, że skarżąca miała nie tylko możliwość udokumentowania ewentualnych przeciwwskazań do zaszczepienia dziecka, ale przede wszystkim wykazania takiej okoliczności w trakcie lekarskiego badania kwalifikacyjnego, o jakim mowa w art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Jak wyjaśniono już wyżej, poddanie się temu badaniu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie.

Trzeba również wskazać, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza także niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. Informacja, o której mowa w art. 9 dotyczy stanu zdrowia pacjenta. Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny przystępnej informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu, w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że zgodnie z art. 15 ustawy o prawach pacjenta przepisy dotyczące zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych stosuje się, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej. Taką odrębną ustawą jest między innymi ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, wręcz odmiennie - statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Oznacza to, że ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 338/13, z 4 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1509/13, z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542).

Jak wskazano wcześniej, podany w komunikacie Głównego Inspektora Nadzoru Sanitarnego okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Jednocześnie brak jest przepisu, który wyłączałby obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom tylko ze względu na możliwe hipotetyczne powikłania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 21 lutego 2013 r., sygn. II SA/Ke 7/13 oraz przywołany już wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 301/20). W tych okolicznościach, w świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że córka skarżącej nie została poddana szczepieniu mimo braku przeciwwskazań do szczepienia stwierdzonych przez lekarza. Wbrew więc zarzutom podniesionym w skardze, wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi obowiązek skarżącej poddania małoletniej córki szczepieniom ochronnym istnieje, znajdując oparcie w przepisach ustawy. Obowiązek ten jest wymagalny.

Niewykonanie obowiązku stanowiło natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego. Córka skarżącej podlega obowiązkowi szczepień ochronnych przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym z dnia [...] 2021 r. Opiekę nad małoletnią córką sprawuje między innymi skarżąca, jako matka dziecka. Na niej więc spoczywa odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zgodnie z którym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2020 r. poz. 849 oraz z 2022 r. poz. 64 i 974). Treść tego obowiązku została stwierdzona w tytule wykonawczym wystawionym przez organ pierwszej instancji.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania. Organy podjęły wszelkie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadził pełny materiał dowodowy umożliwiający wydanie rozstrzygnięcia. Organ prawidłowo też ustalił stan faktyczny sprawy oraz zastosował we właściwy sposób obowiązujące przepisy prawa. Wbrew zarzutowi, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia czyni zadość wymogom określonym w art. 124 § 1 i 2 k.p.a. oraz w art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. W szczególności zawiera ono uzasadnienie faktyczne i prawne stosowne do art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia z wnioskiem o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 17 ust. 1, ust. 10 pkt 1 i 2, ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, z odpowiednimi wzorcami konstytucyjnymi wskazanymi przez skarżącą. Sąd podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym wyłącznie wątpliwości sądu, a nie strony skarżącej, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu określonego pytania prawnego. W okolicznościach niniejszej sprawy nie ma podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym we wnioskowanym w skardze zakresie. W sprawie zastosowanie znajduje zasada proporcjonalności, która stanowi jedną z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego, o jakim mowa w art. 2 Konstytucji RP. Należy bowiem wyważyć konflikt dwóch interesów – indywidualnego i ogólnospołecznego. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane również do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji).

Z tych samych względów Sąd nie znalazł podstaw do zwrócenia się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w zakresie wskazanym w skardze. W tym kontekście zasadne jest przywołanie stanowiska zaprezentowanego w wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021r., 47621/13 (Vavřička i inni), zapadłego na tle stosowania przepisów czeskich dotyczących szczepień ochronnych. W powołanym wyroku Trybunał uznał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Jednocześnie jednak Trybunał stwierdził, że ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Trybunał stwierdził także, że krajowe organy władzy dysponują szerokim marginesem uznania w zakresie realizowania swej polityki prozdrowotnej i ochronnej (por. Katarzyna Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13, opubl. LEX/el. 2021).

Wobec uznania braku podstaw do wystąpienia z pytaniami prawnymi do Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.

Zarządzenie

Odpis wyroku z uzasadnieniem [...] pełnomocnikowi skarżącej (bez pouczenia).

Sędzia WSA

Iwona Tchórzewska