Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1148/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 193 ust. 1 pkt 2 i ust. 1a, art. 194 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 332
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] nr [...] z. [...] Kierownik Działu Profilaktyki i Pomocy Dziecku i Rodzinie Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G. podjął rozstrzygnięcie na mocy którego:

1/ odmówił M.G. odstąpienia od comiesięcznej opłaty i umorzenia w całości opłat za pobyt córki O.G. ur. [...] w instytucjonalnej pieczy zastępczej - Domu Dziecka Nr [...] w G. w okresie od [...] do [...];

2/ umorzył M.G. w części kwotę w wysokości [...] za okres od [...] do [...] za pobyt córki w instytucjonalnej pieczy zastępczej;

3/ w ramach umorzenia częściowego zobowiązał M.G. do poniesienia comiesięcznych opłat za pobyt córki w wysokości [...] zł w okresie od [...] do [...] za pobyt córki w Domu Dziecka Nr [...] w Gliwicach, jednocześnie zaznaczając, że kwota opłaty w okresie od [...] do [...] stanowi 20% dochodu rodziny w [...].

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu, decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji ustalił, że osobami zobowiązanymi do ponoszenia solidarnej opłaty z pobyt córki O.G. w instytucjonalnej pieczy zastępczej - Domu Dziecka Nr [...] w Gliwicach są rodzice: M.G. oraz E.Ż. Jednocześnie tą samą decyzją zobowiązał M.G. do uiszczania opłaty w wysokości [...] z miesięcznie w okresie od [...] do [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nr [...] z dnia [...] i tym samym stała się ostateczna.

W tej samej dacie tj. [...] została wydana decyzja Nr [...], skierowana do M.G., o odmowie odstąpienia od ustalenia comiesięcznej opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy oraz o częściowym umorzeniu należności z tego tytułu wraz z ustaleniem kwoty opłat za poszczególne miesiące pobytu córki w Domu Dziecka nr [...] w G. W wyniku odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło to rozstrzygnięcie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, przy czym w uzasadnieniu, jako zasadniczy powód kasacji wskazano brak podstaw do orzekania w kwestii odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty skoro została ona już ustalona w drodze decyzji. W takiej sytuacji pozostaje jedynie możliwość umorzenia, odroczenia bądź rozłożenia na raty ustalonej opłaty.

W trakcie postępowania wyjaśniającego, uzupełnionego po decyzji Kolegium, ustalono, że M.G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną I.K., córkami L. i O. oraz synem P. O. i P.G. za zgodą Sądu Rejonowego w G. zostali urlopowani od [...] i skierowani pod opiekę ojca M.G., a następnie [...] skreśleni z ewidencji wychowanków Domu Dziecka Nr [...] w G. Dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku tj. w [...] wyniósł [...] zł., na co składają się alimenty na dzieci P. i O.G. w kwocie [...] zł, wynagrodzenie za pracę M.G. w kwocie [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę I.K. w kwocie [...] zł. Tak wyliczony dochód rodziny strony okazał się wyższy od 200 % kryterium dochodowego rodziny w wysokości 2280 zł, określonego w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej tj. kwoty 4560 zł. Dochód ten nie przekroczył jednak 300% kryterium dochodowego tj. kwoty 6840 zł. Ponieważ dochód rodziny strony w [...] okazał się wyższy od 200% kryterium dochodowego i M.G. nie spełnił dodatkowo przesłanek do zastosowania ulg określonych w §1 i § 4,1 powołanej wyżej uchwały Rady Miejskiej w G. organ I instancji uznał, że nie kwalifikuje się on do zastosowania ulgi w postaci odstąpienia od ustalenia opłaty lub umorzenia w całości opłat za pobyt córki O.G. w domu Dziecka Nr [...] w G. Sytuacja dochodowa rodziny strony, w ocenie organu, pozwoliła jedynie na udzielnie M.G. ulgi w postaci umorzenia opłaty w części. Kwota umorzenia w części, wraz z naliczonymi odsetkami, stanowi różnicę pomiędzy wysokością ustalonej opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej Domu Dziecka Nr [...] w Gliwicach tj. [...] zł, a kwotą dochodu w rodzinie określoną w tabeli zgodnie z § 5 pkt 3 uchwały Rady Miejskiej w G. nr [...] z dnia [...] (za okres od [...] do [...] kwota umorzenia wyniosła [...] zł). Gdy dochód rodziny mieści się w przedziale od 200% do 300% kryterium dochodowego określonego w art.8 ustawy o pomocy społecznej, kwota opłaty wynosi 20 % dochodu w rodzinie. Ponieważ dochód rodziny strony w [...] wyniósł [...] zł to 20% tego dochodu wyniosło [...] zł.

Od powyższej decyzji odwołał się M.G., wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Strona podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów pobytu dziecka O.G. w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Nie pozwalają na to dochody które przeznacza na utrzymanie siebie i rodziny - w tym małoletnich dzieci. Strona zakwestionowała również wysokość alimentów otrzymanych w [...]. Była to jej zdaniem kwota [...] zł a nie [...] zł jak przyjął organ 1 instancji.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło przebieg dotychczasowego postępowania oraz poczynione w jego wyniku ustalenia, podzielając je w pełni, jak również odniosło do zarzutów podnoszonych w odwołaniu.

W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy, w tym wysokość dochodu osiągniętego przez rodzinę strony w miesiącu [...] poprzedzającym datę złożenia wniosku. Odnosząc się do kwestii alimentów Kolegium zauważyło, iż zgodnie z pismem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. z dnia [...] strona otrzymała w dniu [...] kwotę alimentów w wysokości [...]zł (2 x [...] zł) i w dniu [...] ponownie kwotę [...] zł wyegzekwowanych alimentów (2 x [...] zł) na dzieci O. i P.G. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa, w tym uchwałę Rady Miejskiej w G. nr [...] z dnia [...] w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W sytuacji dochodowej rodziny M.G. brak było podstaw do zastosowania ulg w postaci odstąpienia od ustalenia opłaty lub umorzenia w całości opłat za pobyt córki O.G. w domu Dziecka Nr [...] w G. Ustalając kwotę zastosowanego umorzenia organ I instancji prawidłowo przyjął dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku przez stronę (tj. [...]) jako podstawę do ustalenia różnicy pomiędzy wysokością ustalonej opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej Domu Dziecka Nr [...] w G. tj. [...] zł a kwotą dochodu w rodzinie określoną w tabeli zgodnie z § 5 pkt 3 uchwały Rady Miejskiej w G. nr [...] z dnia [...]. Jak wynika z tabeli dochód rodziny strony mieścił się w przedziale od 200% do 300% kryterium dochodowego określonego w art.8 ustawy o pomocy (do którego odsyła § 1 uchwały Rady Miejskiej w G. nr [...] z dnia [...]). Także prawidłowo została ustalona, stosownie do § 5 cyt. uchwały, sytuacja materialno-bytową rodziny M.G. Dokonał tego na podstawie jego oświadczenia, które złożył on razem z wnioskiem o umorzenie w całości opłaty za pobyt dzieci O. i P.G. w instytucjonalnej pieczy zastępczej, jak również w wyniku dodatkowego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie dochodu rodziny strony za miesiąc [...]. Ponadto, co podkreśla Kolegium, organ I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] odstąpił od naliczenia opłaty za pobyt syna P.G. w instytucjonalnej pieczy zastępczej za okres od [...] do [...].

W przypadku córki O., odmawiając M.G. odstąpienia od comiesięcznej opłaty i umorzenia w całości opłat za jej pobyt w instytucjonalnej pieczy zastępczej, dokonał częściowego umorzenia tej opłaty, ponieważ strona nie spełniła przesłanek wynikających z §4 ust.1 powołanej wyżej uchwały Rady Miejskiej w G. do jej umorzenia w całości. Skala umorzeń w wymiarze kwotowym była więcej niż znacząca - tylko w przypadku córki O. jest to kwota [...] zł.

W skardze z dnia [...] M.G. kwestionuje wyliczenie przez organy dochodu za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku. Alimenty wysłane na jego adres przez komornika sądowego w dniu [...] otrzymał na początku [...], stąd kwota uzyskana z tego tytułu nie powinna być wliczana do dochodu za [...] (liczy się, jak twierdzi, data ich otrzymania, a nie wysyłki). Poza tym nie odliczono od dochodów kosztów wynikających z wydatki na leki dla osoby niepełnosprawnej oraz opłat. Skarżący wywodzi, iż nie jest w stanie uiścić należności bez uszczerbku dla swojej rodziny (5 osobowej), a zwłaszcza dzieci. Obciążenie skarżącego kosztami pobytu dziecka w Domu Dziecka jest dla rodziny krzywdzące. Od [...] nie otrzymuje alimentów na dzieci.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymuje stanowisko wyrażone w decyzji zgodnie z którym stan faktyczny i prawny sprawy nie dawały podstawy do zastosowania ulgi w postaci odstąpienie od ustalenia opłaty jak i umorzenia jej w całości.

W piśmie procesowym z dnia [...] M.G. ponownie przywołuje argumenty podnoszone w skardze, uzupełniając je o zarzut odnoszący się do ponoszenia solidarnej odpowiedzialności przez matkę dziecka – E.Ż. Do pisma załączył m.in. wniosek pełnomocnika z dnia [...] o umorzenie należności z tytułu opłaty ze względu na sytuację finansową i rodzinną skarżącego.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] pełnomocnik ustanowiony z urzędu składa szereg wniosków dowodowych (załączając stosowne dokumenty) ze względu na błędne i nierzetelne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz wnosi o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wnioski dotyczą dowodów z:

1/ przesłuchania w charakterze świadka I.G. - na okoliczność sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego;

2/ dokumentacji medycznej I.G., w tym orzeczeń o stopniu niepełnosprawności - w celu ustalenia stanu zdrowia oraz kosztów leczenia obecnej żony skarżącego;

3/ dokumentacji medycznej O.G. - w celu ustalenia stanu zdrowia oraz kosztów leczenia córki skarżącego;

4/ dokumentacji z postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem matki małoletnich dzieci skarżącego, w tym informacji o stanie egzekucji, postanowienia o pozbawieniu E.Ż. władzy rodzicielskiej z dnia [...]- w celu ustalenia zakresu zaległości alimentacyjnych matki małoletnich dzieci skarżącego, stanu postępowania egzekucyjnego oraz braku jakiegokolwiek innego wsparcia ze strony matki dzieci;

5/ zaświadczenia o wynagrodzeniu I.G. z [...], uwzględniających czasokres pobytu na zwolnieniach lekarskic,h powodujących obniżenie zarobków z przyczyn obiektywnych - na okoliczność dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego I.G.;

5/ ugody z dnia [...] (SR G., [...]) oraz wyroku z dnia [...] (SO G., [...]) - na okoliczność treści wskazanych orzeczeń w szczególności w zakresie orzeczonych świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletnich dzieci skarżącego.

6/ upomnienia nr [...] z dnia [...] - na okoliczność spodziewanej egzekucji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta G., z dnia [...] nr [...] z. [...]. Kierownik Działu Profilaktyki i Pomocy Dziecku i Rodzinie Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G. podjął rozstrzygnięcie na mocy którego:

1/ odmówił M.G. odstąpienia od comiesięcznej opłaty i umorzenia w całości opłat za pobyt córki O.G. ur. [...] w instytucjonalnej pieczy zastępczej - Domu Dziecka Nr [...] w G. w okresie od [...] do [...];

2/ umorzył M.G. w części kwotę w wysokości [...] za okres od [...] do [...] za pobyt córki w instytucjonalnej pieczy zastępczej;

3/ w ramach umorzenia częściowego zobowiązał M.G. do poniesienia comiesięcznych opłat za pobyt córki w wysokości [...] zł w okresie od [...] do [...] za pobyt córki w Domu Dziecka Nr [...] w G., jednocześnie zaznaczając, że kwota opłaty w okresie od [...] do [...] stanowi 20% dochodu rodziny w [...].

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć zawartych w tej decyzji stanowiły przepisy art. 193 ust. 1 pkt. 2 i ust. 1a w zw.z art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej ( t.j. z Dz. U. z 2015 r., poz. 332, z późn. zmian.,dalej: ustawa) oraz § 1-§ 5 Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w G. z dnia [...] w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz.Urz.Woj. Śląskiego z dnia [...] poz. [...], dalej: uchwała).

W myśl postanowień art. 193 ust. 1 pkt. 2 ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Opłatę taką, jak stanowi ust. 1a, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej.

Stosownie do art. 194 ust. 3 powyższej ustawy, starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę rady powiatu określającą szczegółowe warunki umorzenia, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, może umorzyć opłatę w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od jej ustalenia.

Analiza treści przywołanych wyżej przepisów prowadzi do kilku istotnych konkluzji: po pierwsze – skoro rodzice ponoszą opłatę od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, to decyzja w tej sprawie ma charakter aktu konstytutywnego działające z mocą wsteczną. Taki charakter ma także decyzja rozstrzygająca sprawę odstąpienia, bowiem logicznie rzecz ujmując powinna ona poprzedzać podjęcie decyzji ustalającej; po drugie – rozstrzygnięcie w kwestii odstąpienie od opłaty, umorzenia czy rozłożenia na raty stanowi odrębne, od decyzji ustalającej wysokość opłaty, rozstrzygnięcie ze względu na odrębną podstawę prawną, przesłanki (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 kwietnia 3013 r., II SA/Bk 41/13, LEX nr 1326958) oraz inny przedmiot, przy czym nie ma przeszkód prawnych, aby o tych ulgach orzekać w ramach jednej decyzji, zawierającej kilka rozstrzygnięć. Chodzi tu także o odrębność czasową ze względu na to, że sprawa umorzenia powinna być załatwiana na etapie istniejącego już zobowiązania do jej uiszczenia, jak również inny będzie stan faktyczny sprawy umorzeniowej brany pod uwagę (aktualny na datę złożenia wniosku); po trzecie - uprawnienie starosty do umarzania, odraczania terminu płatności, rozkładania na raty oraz odstępstwa od ustalenia opłaty ma charakter kompetencji uznaniowej, na co wskazuje zwrot użyty przez ustawodawcę w art. 194 ust. 3 ustawy: "Starosta.......może umorzyć..."; po czwarte – starosta podejmując decyzję na podstawie art. 194 ust. 3 będzie zobligowany do uwzględnienia "szczegółowych warunków" zastosowania tych instytucji, określonych w uchwale rady powiatu, co ogranicza "pole" jego uznania.

W aktach sprawy znajduje się wniosek skarżącego, złożony na urzędowym formularzu w dniu [...] (k. 16), w którym zwracał się on o "odstąpienie od ustalenia opłaty lub umorzenie w części łącznie z odsetkami" opłaty z tytułu pobytu jego dzieci (P. I O.) w pieczy zastępczej. Jak można wnosić z treści odwołania od decyzji z dnia [...] (k.26), jego żądanie obejmowało także umorzenie opłaty w całości. Wobec tego, przedmiotem postępowania ze względu na treść żądania skarżącej, jak i czas w jakim żądanie to zostało skierowane do organu i podlega rozpatrzeniu, powinna być kwestia odstąpienia od ustalenia opłaty, umorzenia zobowiązania wynikającego z decyzji w sprawie odpłatności w całości albo w części.

W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...] (utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]) Prezydent Miasta G. ustalił M.G. miesięczną opłatę w wysokości [...]zł za pobyt córki O. w instytucjonalnej pieczy zastępczej (Dom Dziecka Nr [...] w G.) za okres od [...] do [...]. Jednocześnie ustalił, że osobami zobowiązanymi do ponoszenia solidarnej opłaty są M.G. oraz E.Ż. (matka O.). Natomiast wcześniejszą decyzją z dnia [...] odstąpił od ustalenia dla E.Ż. comiesięcznej opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej we wskazanym okresie, ze względu na spełnienie przez nią kryteriów przyjętych w uchwale (dochód rodziny niższy od 120% kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej - § 1 pkt. 4 uchwały).

Wobec powyższego przedmiotem dalszego postępowania powinna być kwestia umorzenia w całości bądź w części ustalonej dla skarżącego opłaty decyzją z dnia [...] (skoro wobec E.Ż. odstąpiono od ustalenia opłaty).

W zasadzie w tym zakresie organ I instancji prowadził postępowanie i wydał decyzję z dnia [...], utrzymaną w mocy przez organ odwoławczy zaskarżoną decyzją, przy czym zakres ten nieco poszerzył rozważając (i orzekając) także w sprawie odstąpienia od ustalenia opłaty. Nie budzi wątpliwości, iż akurat to rozstrzygnięcie powinno poprzedzać decyzję ustalającą opłatę, przy czym okoliczności sprawy i przebieg postępowania usprawiedliwiają organ zarówno I instancji, jak i organ odwoławczy, które w jednej decyzji, a więc w tej samej dacie rozstrzygnęły tak o odmowie odstąpienia, jak i o umorzeniu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

Postępowanie mające na celu ustalenia opłaty za pobyt O. i P.G. w Domu Dziecka nr [...] w G. zostało wszczęte w dniu [...] (k.13). W dniu [...] M.G. wystąpił o odstąpienie od ustalenia opłaty lub umorzenie w części (k. 16). Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] odmówił odstąpienie od ustalenia opłaty, ustalił opłatę miesięczną, umorzył ją w części oraz zobowiązał do ponoszenia opłaty, zmniejszonej w wyniku częściowego umorzenia, za okres od [...] do [...] (k.24). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w wyniku odwołania wniesionego przez stronę, decyzją z dnia [...] uchyliło w całości powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (k.30). Po wcześniejszym zawieszeniu postępowania Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] nr [...] ustalił opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, obciążając nią M.G.

W tej sytuacji, skoro mimo skutecznego wszczęcia nie zostały jeszcze zakończone postępowania w sprawie odstąpienia od ustalenia odpłaty oraz jej umorzenia, organ I instancji był zmuszony prowadzić je dalej po uchyleniu przez Kolegium jego decyzji załatwiających te sprawy. Oczywiście można uznać, iż tym samym została zachwiana sekwencja czasowa, wedle której wpierw należało orzec o odstąpieniu, a dopiero po ostatecznym załatwieniu tej kwestii można było przystąpić do ustalenia opłaty. Niewątpliwie mamy do czynienia z pewnym uchybieniem w tym względzie. Jednakowoż, w ocenie Sądu, nie jest to takie uchybienie, które mogło mieć wpływ treść rozstrzygnięć jakie zapadły w tych sprawach (tak odstąpienia od ustalenia opłaty, jak i samego jej ustalenia), a to z tej racji, że rozstrzygnięcia te noszą znamiona decyzji konstytutywnych "wstecznych", uwzględniających stan faktyczny oraz prawny, a także rodzących skutki prawne od momentu umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Stosownie do art. 193 ust. 1a ustawy opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, niezależnie od tego to, kiedy decyzja w sprawie opłaty (także co do odstąpienia) zostanie wydana. Skoro ten sam stan faktyczny będzie brany pod uwagę (w szczególności dochody uzyskiwane w okresie poprzedzającym wydanie tak jednej, jak i drugiej decyzji) to, zważając na ich "wsteczne" działanie, kolejność wydania nie ma zasadniczego znaczenia. Może się zdarzyć i tak, że wpierw zostanie podjęta decyzja o ustaleniu opłaty, a po niej decyzji o odstąpieniu od ustalenia, co będzie skutkowało bezprzedmiotowością tej pierwszej. Nawet gdyby Sąd, z tej przyczyny, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty, to i tak nie byłoby możliwości zachowania wymaganej sekwencji czasowej, skoro decyzja ustalająca stała się już prawomocna. Ponadto, dla wzmocnienia prezentowanego stanowiska, trzeba zauważyć, że formalnie rzecz ujmując decyzja o ustaleniu opłaty powinna być podejmowana przed umieszczenie dziecka w pieczy (art. 193 ust. 1 ustawy), co czyni nierealnym możliwość wcześniejszego orzekania o odstąpieniu, zwłaszcza jeśli umieszczenie następuje w wyniku orzeczenia sądu cywilnego. W każdym razie, nie do przyjęcia byłaby teza o braku podstaw do podejmowania decyzji w kwestii odstąpienia od ustalenia opłaty, jeśli rozstrzygnięcie takie miałoby zapaść po wydaniu decyzji ustalającej opłatę. Prowadziłoby to do pozbawienia rodziców prawa do zwolnienia z opłaty.

Nie ma także podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia (pkt. 1), umorzenia częściowego oraz ustalenia, w wyniku częściowego umorzenia opłaty miesięcznej.

Skoro dopuszczono orzekanie w sprawie odstąpienia od ustalenia opłaty, ze względu na wsteczny skutek tej decyzji, w okresie późniejszym aniżeli została wydana decyzja ustalająca wysokość opłaty, to nie ma większego znaczenia to, czy w jednej czy w odrębnych decyzjach nastąpi rozstrzygnięcie w kwestii odstąpienia, jak i umorzenia. Nawet jeśli będzie to formalnie jedna decyzja, to i tak w znaczeniu materialnym będą to dwie odrębne decyzje, które na dalszych etapach postępowania mogą ulec rozdzieleniu np. w przypadku wniesienia odwołania od jednej z nich.

W sytuacji, w której organ dokonał częściowego umorzenia opłaty, łączna kwota zobowiązania uległa odpowiedniemu zmniejszeniu i organ I instancji niepotrzebnie ustalił opłatę miesięczną. Nie ma to jednak wpływu tak na wielkość, jak i na terminy uiszczania opłaty, bowiem decyzja umorzeniowa zapadła już po zakończeniu okresu pobytu dziecka w pieczy zastępczej. Trudno uchybienie to uznać za istotne, zwłaszcza w kontekście postanowień art. 193 ust 1 ustawy, zgodnie z którym rodzice ponoszą "miesięczną opłatę", a więc nie można wykluczyć tego, że po ustaleniu opłaty i następnie częściowym jej umorzeniu, organ powinien ponownie dokonać jej ustalenia ze względu na zmianę stanu faktycznego sprawy.

Co do kwestii merytorycznych dotyczących odstąpienia od ustalenia opłaty, odmowy umorzenia w całości oraz umorzenia częściowego nie można przyjąć, iż rozstrzygnięcia ich dotyczące naruszają prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej stosownie do upoważnienia wynikającego z art. 193 ust.2 ustawy zostały uregulowane w drodze Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w G. z dnia [...].

W przedmiotowej sprawie ewentualną podstawę odstąpienia od ustalenia opłaty mógłby stanowić przepis oraz § 1 pkt. 3, pkt. 4 oraz pkt. 5 uchwały, przy czym ten pierwszy nie znajduje zastosowania ze względu na odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt w pieczy zastępczej drugiego dziecka M.G. – syna P. (decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia [...] nr [...] - k. 80 akt administracyjnych). Z kolei zgodnie z pkt. 4 § 1 uchwały odstąpienie jest możliwe jeśli dochód w rodzinie jest niższy od 120% kwoty kryterium dochodowego określonego w art. 8 u.p.s. Natomiast w myśl pkt. 5 § 1 uchwały warunkiem odstąpienia jest dochód w rodzinie wyższy od 120% kwoty kryterium dochodowego z art.8 u.p.s., nie przekraczający jednak 200% tego kryterium i po spełnieniu dodatkowych warunków.

Ustawa nie reguluje zasad wyliczania dochodu na osobę w rodzinie. Jedynie w załączniku Nr 1 do uchwały pt. "Oświadczenie o sytuacji majątkowej zobowiązanego" w pkt. 2 wskazano na konieczność podania informacji o źródłach dochodów składającego oświadczenie (wnioskodawcy) i wysokość średniego miesięcznego dochodu za okres 6 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Wobec tego co do innych kwestii z tym związanych, w szczególności zasad ustalania dochodu w rodzinie jak i samego pojęcia rodziny dla ustalenia zakresy podmiotowego osób, których dochód jest uwzględniany, odpowiednio należy zastosować przepisy ustawy o pomocy społecznej, jako ustawy "wiodącej" w systemie prawa pomocy społecznej.

Jak wynika z dokumentów przedłożonych przez skarżącego wraz z wnioskiem z dnia [...] dochód w rodzinie, i to niezależnie od tego czy bierzemy pod uwagę dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, czy też z sześciu miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, był wyższy od 300% od kryterium dochodowego (w przypadku osób pozostających w rodzinie wynosiło 456 zł. (w dacie składania wniosku). Na dochód ten składało się wynagrodzenie M.G., alimenty uzyskiwane na jego dzieci pozostające w pieczy zastępczej ( P. i O.) oraz wynagrodzenie I.K. (jego konkubiny). Dochód został wyliczony przy założeniu, że w skład rodziny wchodzi M.G., I.K. oraz ich córka L.G. (bez uwzględnienia P. i O.G. pozostających w pieczy zastępczej). Wobec tego, uwzględniając sytuację dochodową wnioskodawcy (dochód na osobę w rodzinie) na dzień umieszczenia córki O. w pieczy zastępczej, brak było podstaw do odstąpienia od wymierzenia opłaty.

Podobnie przedstawia się problem częściowego umorzenia ustalonej opłaty, przy czym organy orzekające w sprawie uznały za stosowne uwzględnić dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku w tej kwestii, przyjmując że chodzi o dochód z [...]. Rzeczywiście w aktach sprawy zalega wniosek skarżącego o umorzenie w całości należności z tytułu opłaty z dnia [...] (k. 75), jednakowoż był to wniosek kolejny, zważywszy na wcześniejsze żądanie zawarte w piśmie z dnia [...]. Wniosek z dnia [...] potraktowano jako wszczynający postępowanie w tej sprawie ze względu na wskazówki zawarte w uzasadnieniu decyzji Kolegium z [...] [...] uchylającej decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...], w ramach której organ ten orzekał w przedmiocie umorzenia opłaty. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że sprawa umorzenia może zostać rozpatrzona dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, natomiast w dacie orzekania przez organ I instancji decyzja ustalająca nie miała jeszcze znamion ostateczności.

W ocenie Sądu, mimo zainicjowania sprawy wnioskiem z dnia [...], ze względu na konstytutywny charakter decyzji umorzeniowej, było uzasadnione odnoszenie się do stanu faktycznego (w szczególności dochodu) z okresu poprzedzającego kolejny wniosek. Organy wzięły pod uwagę dochód rodziny z [...] ze względu na ponowny i skonkretyzowany wniosek (skarżący żądał umorzenia opłaty w całości) przedłożonych przez skarżącego z dnia [...]. Tak wyliczony dochód, z uwzględnieniem 5-cio osobowego składu rodziny skarżącego (M.G., I.K., O., P. oraz L.G.) daje kwotę z [...] zł, podczas gdy kryterium dochodu rodziny określone w § 5 ust. 3 uchwały wynosi 2280 zł. Kwota [...] zł stanowi więcej niż 200% tak wyliczone dochodu rodziny (200% - 4560 zł), ale mniej niż 300% (6840 zł), co w świetle § 5 ust. 3 uchwały stanowi podstawę do umorzenia 80% opłaty. Kwota umorzenia w części wraz z odsetkami stanowi różnicę pomiędzy wysokością ustalonej opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a kwotą dochodu w rodzinie. W tej sytuacji skarżący został zobowiązany do ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w wysokości 20% kwoty ustalonej decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia [...] nr [...] tj. [...] zł za każdy miesiąc pobytu w pieczy za okres od [...] do [...].

Zważywszy na konieczność (możliwość) odpowiedniego stosowania przepisów u.p.s. co do okresu, stanowiącego podstawę wyliczania dochodu rodziny (miesiąc poprzedzający złożenie wniosku) rozstrzygnięcie w sprawie częściowego umorzenia uznać trzeba za prawidłowe.

Odnosząc się do uznaniowego charakteru decyzji umorzeniowej przyjdzie stwierdzi, iż granice uznania wyznaczone w zasadniczej części postanowieniami uchwały nie zostały przekroczone.

W świetle powyższych ustaleń zarzuty podnoszone w skardze nie zasługują na aprobatę, w tym dotyczące pozbawienia rodziny skarżącego środków utrzymania. W przedmiotowej sprawie, zważywszy na zasady określone w ustawie oraz w uchwale, organy nie mogły podjąć innych rozstrzygnięć, a w szczególności odstąpić od ustalenia opłaty oraz dokonać umorzenia opłaty w całości. W istocie rzeczy, przepisy zawarte w tych aktach wyznaczają granice w jakich organy orzekające mogą podejmować rozstrzygnięcia i granic tych nie mogą przekraczać. Co do zarzutu tyczącego otrzymania części alimentów w [...], podczas gdy zaliczono je w całości do dochodu rodziny w [...] wyjaśnić trzeba, że stanowiły one dochód za [...], a nie za kolejny miesiąc.

Brak było także podstaw do solidarnego obciążeniem opłatą skarżącego oraz matki O. – E.Ż., w sytuacji w której organ uznał, iż odpowiedzialność ponoszą rodzice solidarnie, ale decyzją z dnia [...] odstąpił od ustalenia dla E.Ż. opłaty ze względu na spełnienie przez nią kryteriów określonych w uchwale. W następstwie tego, co jest zgodne z zasada solidarnej odpowiedzialności, ustalono opłatę dla drugiego z rodziców.

Sąd postanowił nie uwzględniać wniosków dowodowych skarżącego, zawartych w piśmie procesowym z dnia [...] z tej racji, że sąd administracyjny co do zasady nie prowadzi postępowania dowodowego. Może jedynie przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeśli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Wnioski dowodowe dotyczyły w istocie okoliczności związanych z sytuacją dochodową rodziny, a ta była oceniana na moment podejmowania decyzji w sprawie umorzenia opłaty.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.