Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 734/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 16,  art. 156 par. 1 i  par. 2,  art. 105,  art. 64,  art. 7,  art. 77,  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Agnieszka Miernik Protokolant specjalista Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz Prezydenta Miasta W. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Stan faktyczny

1. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr[...], obręb ewidencyjny [...] (KW [...]).

2. Kolejną decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] Wojewoda [...]stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę W. własności innej nieruchomości opisanej w KW [...], położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...], obręb ewidencyjny [...].

3. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] Prezydent W. po rozpatrzeniu wniosku J. W. , D. W. oraz E. K. (dalej powoływani jako uczestnicy) umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za powyższe nieruchomości uznając, że wniosek został złożony z naruszeniem terminu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa z dnia 13 października 1998 r.).

4. Wnioskiem z dnia 17 lutego 2009 r. uczestnicy reprezentowani przez adwokata T. D. wystąpili o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że uczestnicy wraz z J. S. byli współwłaścicielami przedmiotowych nieruchomości do dnia 31 grudnia 1998 r. W dniu 30 listopada 2005 r. J. S. wystąpiła w imieniu własnym oraz pozostałych współwłaścicieli o wydanie decyzji nabycia z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego przedmiotowych działek oraz złożyła wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. W wyniku zawiadomienia organu z dnia 6 grudnia 2005 r. również sami uczestnicy złożyli wnioski o wypłatę odszkodowania (12 maja 2006 r.).

5. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności powołanej decyzji umarzającej postępowanie odszkodowawcze wskazując na brak przesłanek wskazujących na rażące naruszenie prawa określonych w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W uzasadnieniu organ stwierdził, że brak jest podstaw do ustalenia wysokości odszkodowania na rzecz uczestników, gdyż ich wniosek złożony został z uchybieniem ustawowego terminu. Ponadto z treści wniosku o przyznanie odszkodowania jednoznacznie wynika, że wnioskodawczyni J. S. złożyła go jedynie w imieniu własnym.

6. Uczestnicy postępowania wnieśli odwołanie od tej decyzji.

7. Zaskarżoną decyzja z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Minister Infrastruktury uchylił decyzję Wojewody [...] i stwierdził nieważność powołanej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że odszkodowanie ma charakter świadczenia podzielnego, dlatego też nie jest objęte współwłasnością i art. 209 Kc do roszczeń o ustalenie odszkodowania nie ma zastosowania. Niemniej jednak wniosek J. S. nie wskazuje, że dotyczy jedynie udziału we współwłasności. Na wezwanie do uzupełnienia braków wniosku J. S. do organu wpłynęły w dniu 12 maja 2006 r. wnioski uczestników. Zdaniem Ministra fakt wezwania przez Prezydenta W. do uzupełnienia wniosku poprzez wystąpienie wszystkich uprawnionych tj. właścicieli na dzień 31 grudnia 1998 r. – oznacza, że wnioski uczestników zostały wniesione jako uzupełnienie wniosku J. S. Minister wyjaśnił, że wniosek, który na wezwanie organu został uzupełniony wywołuje skutki od chwili złożenia go. Wnioski uczestników jako złożone w uzupełnieniu wniosku J. S. zostały złożone z zachowaniem terminu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku. Wobec powyższego zdaniem Ministra decyzja Prezydenta W. o umorzeniu postępowania odszkodowawczego wszczętego z wniosku uczestników – narusza art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

II. Zarzuty zawarte w skardze oraz stanowisko organu

1. Prezydent W. wniósł skargę na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury wnosząc o jego uchylenie jako wydanej z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. W uzasadnieniu podkreślono, że treść wniosku J. S. nie pozostawiała wątpliwości, co do tego że występuje ona wyłącznie we własnym imieniu. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że J. S. występowała również w imieniu pozostałych współwłaścicieli. Z wniosku nie wynika również, że działała ona jako pełnomocnik pozostałych współwłaścicieli. Zdaniem skarżącego nieuzasadnionym jest również stanowisko Ministra, że wniosek uczestników z dnia 12 maja 2006 r. stanowi uzupełnienie wniosku J. S. z dnia 30 listopada 2005 r., gdyż z uzupełnieniem takim wystąpić mógł jedynie wnioskodawca nie zaś uczestnicy. Oznacza, to że wniosek uczestników o ustalenie i wypłatę odszkodowania złożony został po upływie ustawowego terminu tj, dniu 31 grudnia 2005r. Skoro zatem przepis art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przewiduje prekluzję roszczeń odszkodowawczych, to wygaśnięcie roszczenia oznacza, że po upływie tego terminu materialnego roszczenia odszkodowawcze nie mogą już być zgłaszane. Natomiast fakt, że organ wezwał do uzupełnienia wniosku nie może oznaczać w praktyce przedłużenia terminu prawa materialnego.

2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

III. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji dokonał jej kontroli pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organy administracji, orzekające w sprawie, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

2. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ustawowej zasady stabilności decyzji administracyjnej (art. 16 Kpa), co oznacza, że wyeliminować z obrotu prawnego można tylko taką decyzję, co do której nie ma wątpliwości, iż jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa. Decyzja stwierdzająca nieważność jest decyzją deklaratoryjną, działającą ex tunc. Stwierdzenie nieważności decyzji powoduje ten skutek, że decyzja taka traci swą moc obowiązującą od dnia jej wydania.

3. Dla przedmiotowej sprawy kluczowe znaczenie ma przede wszystkim zbadanie, czy powołana decyzja o umorzeniu postępowania odszkodowawczego została wydana z rażącym naruszeniem art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. W praktyce orzeczniczej ukształtował się jako dominujący pogląd, w świetle którego "rażące naruszenie prawa" zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa" (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r., V S.A. 2998/99, Lex nr 51249).

4. Termin zawarty w art. 73 ust. 4 na składanie wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowanie jest terminem prawa materialnego. Terminy prawa materialnego tym różnią się od terminów procesowych, że cechą tych pierwszych jest prekluzyjność, natomiast terminy procesowe są przywracane. Dlatego w ogóle nie można mówić o uzupełnieniu wniosku poprzez rozszerzenie jego zakresu. Jakiekolwiek rozszerzenie zakresu wniosku odszkodowawczego, po dniu 31 grudnia 2005 r. było niedopuszczalne, bez znaczenia jest przy tym, czy uzupełnienie nastąpiło na wezwanie organu, czy samoistnie.

5. Sąd w całej rozciągłości podziela stanowisko zawarte w skardze, że treść wniosku J. S. była jednoznaczna, nie wspominała ona w nim, że występuje w imieniu pozostałych współwłaścicieli. Również uczestnicy postępowania w ustawowym terminie tj. do dnia 31 grudnia 2005 r. nie potwierdzili, że J. S. złożyła wniosek także w ich imieniu. Uczestnicy złożyli odrębne wnioski w dniu 12 maja 2006 r., a więc w dacie kiedy termin na składanie roszczeń już wygasł.

6. Bez znaczenia dla sprawy jest kwestia, że organ wezwał J. S. do uzupełnienia wniosku poprzez wystąpienie wszystkich uprawnionych współwłaścicieli. Taka czynność jak złożenie wniosku przez pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości przejętej pod drogę odniosłaby skutek jedynie do dnia 31 grudnia 2005 r. – po tej dacie wygasła możliwość składania wniosków.

7. Z tego względu za całkowicie błędne należy uznać stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji o skutecznym uzupełnieniu wniosku odszkodowawczego. Wniosek J. S. nie zawierał żadnych braków formalnych, które nakazywałyby organowi wezwać do ich uzupełnienia, czy też sprecyzowania żądania. Dlatego nie wiadomo na podstawie jakiego przepisu organ uznał, że uzupełnienie wniosku na wezwanie organu, powoduje że wywołuje on skutki od chwili złożenia go. Organ w ogóle nie podał normy, z której wyprowadził to założenie. Potencjalne istnienie takiej normy miałoby ten skutek, że organ właśnie ten przepis naruszył.

8. W ogóle dla Sądu nie jest zrozumiałe zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozumowanie, że decyzja o umorzeniu postępowania wydana w trybie art. 105 Kpa rażąco narusza art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r., którego organ wcale nie zastosował. Ewentualnie należało się zastanawiać, czy decyzja narusza art. 105 Kpa lub art. 64 Kpa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji narusza w sposób oczywisty art. 107 § 3 Kpa, ponieważ stan faktyczny w ogóle nie został skonfrontowany z właściwym przepisem jako wzorcem kontroli legalności decyzji. Wskazane rażące naruszenie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie ma jakiegokolwiek powiązania z przepisami, które zastosował organ odszkodowawczy.

9. Zdaniem Sądu za prawidłowe należało uznać stanowisko Wojewody [...] , iż decyzja Prezydenta W. nie jest dotknięta żadną z wad określonych w art. 156 § 1 Kpa. Dlatego obowiązkiem Ministra Infrastruktury powinno być utrzymanie w mocy decyzji Wojewody o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...]. Tym samym uznając skargę za uzasadnioną, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza art. 156 § 2 Kpa, art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 Kpa.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c ppsa orzeczono jak na wstępie. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.