Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 835/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 4 marca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2019r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: "DIAS") decyzją z [...] września 2019 r. nr [...], wskazując na art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm., dalej jako O.p.) w związku z art. 2 ust. 3, ust. 4 i ust. 5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 165, dalej jako u.g.h.) w brzmieniu obowiązującym na dzień przeprowadzenia kontroli, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez M. K. (dalej także jako: skarżący, strona) od decyzji naczelnika Urzędu Celnego w [...] (dalej także jako: UCS) z [...] lutego 2017 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w łącznej wysokości [...] zł za urządzanie gier hazardowych na 3 automatach poza kasynem gry, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] października 2015 r. funkcjonariusze celni Urzędu Celnego w [...] przeprowadzili czynności kontrolne w lokalu sklepu spożywczego, przy [...], należącym do M. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...]. Stwierdzili, że w lokalu znajdują się trzy urządzenia, o nazwach: [...], [...] oraz [...], przypominające automaty do gier hazardowych. Funkcjonariusze w obecności skarżącego przeprowadzili eksperymenty procesowe, ustalając że gry oferowane na urządzeniach wypełniają przesłanki określone w przepisach u.g.h. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] ww. decyzją z [...] lutego 2017 r. wymierzył stronie karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry.

DIAS stwierdził, utrzymując w mocy – w wyniku rozpatrzenia złożonego przez stronę odwołania – decyzję organu I instancji, że podziela w pełni stanowisko organu pierwszej instancji, iż gry urządzane na przedmiotowych automatach, były grami na automatach w rozumieniu u.g.h., zaś ich urządzanie odbywało się naruszeniem przepisów tej ustawy. Dalej napisał, że warunki urządzania gier hazardowych, w tym gier na automatach, jak również zasady prowadzenia działalności w tym zakresie uregulowane zostały w przepisach u.g.h. Zgodnie z art. 3 tej ustawy, urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier, m.in. gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie. W rozdziale dziesiątym u.g.h. określone zostały kary pieniężne, na wypadek prowadzenia działalności w zakresie gier hazardowych, niezgodnej z obowiązującymi przepisami. I tak, art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Z kolei zgodnie z art. 89 ust. 2 pkt 2 wysokość kary pieniężnej wynosi [...] zł od każdego automatu.

Organ wyższego stopnia wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h., grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. W ust. 4 powołanego artykułu określono z kolei, co oprócz wygranych (które w sposób oczywisty i bezsporny są rzeczami) należy również uznać za wygraną rzeczową. Z kolei w ust. 5 tego artykułu ustawodawca wskazał, że grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.

Zdaniem organu wyższego stopnia użycie przez ustawodawcę w art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych sformułowania "są także" oznacza, że aby gry urządzane na danym automacie uznać za gry na automatach w świetle przepisów ustawy, wystarczającym jest zarówno spełnienie jednego z warunków opisanych w art. 2 ust. 3 i ust. 5, jak również ma to miejsce, gdy spełnione są obydwa warunki. Przepisy te uzupełniają się bowiem.

Następnie organ szczegółowo opisał eksperymenty procesowe, przeprowadzone na ww. urządzeniach przez funkcjonariuszy celnych. Zdaniem organu rozegranie gier na ww. urządzeniach pozwoliło stwierdzić, że gry urządzane na przedmiotowych automatach do gier są grami, o których mowa w art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h., zaś ich urządzanie odbywało się z naruszeniem przepisów prawa. Przede wszystkim gry te mają charakter losowy, gdyż osoba grająca na ww. automatach w żaden sposób nie ma wpływu na to, czy na zatrzymanych bębnach z motywami/symbolami pojawi się taki układ, który będzie nagradzany odpowiednią ilością punktów. Kolejną przesłanką pozwalającą organowi uznać urządzane gry za gry na automatach w rozumieniu u.g.h. jest fakt, że aby zagrać na każdym z urządzeń, należało dokonać jego zasilenia środkami pieniężnymi. Świadczy to o komercyjnym celu przedsięwzięcia. Istotne okazało się również to, że na wszystkich trzech automatach gry toczyły się o wygrane pieniężne, czego dowodzi wypłata monet ze wszystkich automatów.

Pierwszym urządzeniem na którym przeprowadzono eksperyment był [...] nr [...], do którego wprowadzono banknot o nominale [...]. Na liczniku "kredyty" wyświetliła się wartość 203 pkt. Trzy kredyty pozostały z gier poprzednich. Za pomocą ekranu dotykowego z menu głównego wybrano grę o nazwie [...], jest to imitacja gry bębnowej na trzech bębnach z symbolami owoców. Naciskając sensor "stawka" ustalono wartość stawki na 10 pkt tj. [...]. Następnie za pomocą klawisza "start" uruchomiono pierwszą grę. Automat uruchomił imitację bębnów, a następnie zatrzymał je, bez ingerencji gracza. Przeprowadzono jeszcze cztery gry, a następnie w celu zwiększania ilości gier obniżono stawkę za udział w jednej grze do 5 pkt tj. [...]. Prowadząc dalej gry, w piątej grze uzyskano układ trzech pomarańczy, premiowanych wartością 40 pkt, wyświetlanymi na liczniku "wygrana" i po naciśnięciu sensora "weź" dopisanymi do licznika "kredyty". Przeprowadzono jeszcze trzy gry i doprowadzono do wartości 153 pkt na liczniku "kredyty". Następnie za pomocą sensorów "menu" oraz "zakończ" wypłacano 150 pkt w postaci trzech monet o nominale [...].

Następnie przeprowadzono eksperyment na urządzeniu o nazwie [...] nr [...] Wprowadzono trzy monety o nominale [...] PLN. Na liczniku "credit" pojawiła się wartość 150. Za pomocą klawisza "stop" (pierwszy od lewej) z menu wybrano grę o nazwie [...], jest to imitacja gry bębnowej na trzech bębnach z symbolami z owoców. Za pomocą klawisza "stawka" podjęto nieudaną próbę podniesienia wartości stawki za jedną grę. W związku z powyższym powrócono do menu głównego i klawiszem "stop" (środkowym) wybrano grę [...]. Jest to imitacja gry w dwie karty, służąca do przeniesienia punktów z licznika "credit" na licznik "bank". Po przeprowadzeniu wielokrotności gier otrzymano 148 pkt na liczniku "bank". Następnie ponownie powrócono do menu i wybrano grę [...]. Klawiszem "stawka" podniesiono wartość stawki za jedną grę do wysokości 10 pkt. Za pomocą klawisza "start" uruchomiono pierwszą grę. Automat uruchomił imitację bębnów, a następnie zatrzymał je, bez ingerencji gracza. Przeprowadzono jeszcze trzy gry, a następnie w celu zwiększenia ilości gier obniżono wartość stawki do 5 pkt. Prowadząc dalej gry, w piątej otrzymano premiowany układ ośmiu śliwek, a wartość wygranej w wysokości 160 pkt została automatycznie dopisana do licznika "bank" dając końcową wartość 243 pkt. Przeprowadzono jeszcze osiem gier, a następni za pomocą klawisza "wypłata" wypłacono wygraną w postaci czterech monet o nominale [...] PLN.

Następnie przeprowadzono eksperyment na urządzeniu o nazwie [...] nr [...] Wprowadzono cztery monety o nominale [...] PLN. Na liczniku "credit" pojawiła się wartość 20,18. Osiemnaście groszy pozostało z gier poprzednich. Za pomocą funkcji dotykowej, z menu wybrano grę o nazwie [...], jest to imitacja gry bębnowej na trzech bębnach z symbolami owoców. Następnie sensorem "+" umieszczonym poniżej licznika "bet" ustalono wartość stawki za jedną grę w wysokości [...] PLN. Za pomocą klawisza "start" uruchomiono pierwszą grę. Automat uruchomił imitację bębnów, a następnie zatrzymał je bez ingerencji gracza. Prowadząc dalej gry w czwartej uzyskano układ trzech arbuzów, premiowanych wartością [...] PLN. Za pomocą sensora "take" dopisano wygraną do licznika "credit" otrzymując końcową wartość 32,18. Przeprowadzono jeszcze dwie gry, a następnie za pomocą sensorów "back" oraz "payout" wypłacono wygraną w postaci sześciu monet o nominale [...] PLN. Ponownie do wrzutnika monet wprowadzono monety, stanowiące wygrane z poprzednich gier i za stawkę [...] zgrano wszystkie posiadane punkty przy użyciu funkcji "autostart" (bez udziału gracza).

Odnosząc się do stanowiska strony organ napisał, że skoro zgodnie z art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, to takim dowodem, na podstawie którego bezsprzecznie można było ustalić charakter gier urządzanych na zatrzymanych automatach, jest protokół z kontroli oraz umowa dzierżawy powierzchni.

Dalej organ napisał, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodziły i nie zachodzą przesłanki do konieczności wydania decyzji przez Ministra Finansów, rozstrzygającej o charakterze gier na przedmiotowych urządzeniach. Dokonanie tych ustaleń było możliwe na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych w ramach kompetencji posiadanych przez Naczelnika Urzędu Celnego. Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 2 ust. 6 u.g.h. minister właściwy ds. finansów publicznych rozstrzyga w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Z kolei ust. 7 tego artykułu stanowi, że do wniosku o wydanie decyzji, o której mowa w ust. 6, należy dołączyć opis planowanego albo realizowanego przedsięwzięcia, zawierający w szczególności zasady jego urządzania, przewidywane nagrody, sposób wyłaniania zwycięzców oraz, w przypadku gry na automatach, badanie techniczne danego automatu, przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może zażądać przedłożenia takich dokumentów przez stronę także w postępowaniu prowadzonym z urzędu. Z treści powołanych przepisów wynika, że to na podmiocie, a nie na organie celnym spoczywa obowiązek wystąpienia o rozstrzygnięcie do Ministra Finansów i tym samym, to na stronę został przerzucony ciężar dowodowy w tym zakresie. Nie oznacza to jednak, że jest to jedyny i obligatoryjny dowód, bez którego organy celne nie mogły podjąć decyzji bądź też prowadzić postępowania dowodowego. Taki tok rozumowania przeczyłby zasadzie racjonalności ustawodawcy, albowiem stanowiłby o zbędności zapisów art. 2 ust. 3-5, art. 90 ust. 1 u.g.h. oraz art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Nadto z art. 2 ust. 6 u.g.h. wynika, że Minister Finansów posiada ściśle oznaczone kompetencje do kwalifikacji określonych gier losowych, o jakich mowa w art. 2 ust. 1-5 u.g.h., a więc nie może ustalać, czy gry na automatach objętych danym postępowaniem mają charakter inny niż hazardowy (czyli wykluczać danego urządzenia spod przepisów u.g.h.). Zdaniem organu z powyższego wynika, że tryb przewidziany w ww. art. 2 ust. 6 u.g.h. nie służy ustaleniu, czy gry na automacie objętym postępowaniem mają inny charakter niż hazardowy.

Dalej organ napisał, ustosunkowując się do zarzutu pełnomocnika strony dotyczącego zastosowania przepisów technicznych u.g.h., które wobec braku notyfikacji są bezskuteczne i nie mogą być podstawą wymierzania kar w świetle orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, że kontrola miała miejsce w dniu 5 października 2015 r., a więc wtedy gdy weszła już w życie ustawa z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1201, dalej także jako ustawa zmieniająca). Ustawa zmieniająca, która weszła w życie z dniem 3 września 2015 r., została notyfikowana Komisji Europejskiej w dniu 5 listopada 2014 roku pod numerem 2014/0537/PL. Zmiany dokonane w u.g.h. ustawą poddaną procedurze notyfikacyjnej powodują, że nie sposób uznać za prawidłowy zarzut strony, że w niniejszej sprawie niewłaściwie zastosowano przepisy ustawy o grach hazardowych. Skoro bowiem kontrola funkcjonariuszy celnych, której konsekwencją było przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie, miała miejsce po wejściu w życie notyfikowanej ustawy zmieniającej, to – zdaniem organu - zupełnie bezzasadne jest twierdzenie strony, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o nienotyfikowane i tym samym bezskuteczne przepisy prawa. Co więcej, jedyna instytucja uprawniona do stwierdzenia nieważności przepisów prawa krajowego - Trybunał Konstytucyjny - nie stwierdziła, żeby przepisy ustawy o grach hazardowych były niezgodne z Konstytucją RP. W dniu 11 marca 2015 r. Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie wydał wyrok (sygn. akt P 4/14), w którym orzekł, że przepisy art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. są zgodne z art. 2 i art. 7 w zw. z art. 9 Konstytucji, jak również z art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Dalej organ napisał, że nie sposób zgodzić się, że urządzanie gier na automatach w sposób taki jak w niniejszej sprawie, objęte jest ochronnym okresem ustawodawczym, trwającym do dnia [...] lipca 2016 r., a to z uwagi na brzmienie przepisu art. 4 ustawy zmieniającej. Przepisy przejściowe ustawy zmieniającej dotyczą jedynie podmiotów, które w dniu wejścia w życie ww. ustawy, tj. [...] września 2015 r. prowadziły legalnie działalność z zakresu gier hazardowych na podstawie uzyskanej koncesji lub zezwolenia.

Dalej organ napisał, że ustawodawca precyzyjnie określił, kto podlega karze pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. wynika, iż jest to urządzający gry na automatach poza kasynem gry, którego w żaden sposób nie należy utożsamiać tylko z właścicielem automatu, gdyż taka wykładnia tego przepisu byłaby jego nadinterpretacją. Urządzanie gier na automatach to nie tylko udostępnianie swojego urządzenia, ale także umożliwianie grającym korzystanie z niego, nawet jeżeli stanowi ono cudzą własność. Nie ulega wątpliwości, że gdyby strona nie udostępniła powierzchni swojego lokalu pod przedmiotowe automaty, to niemożliwa byłaby jakakolwiek gra na ww. automatach. Niepodważalnym jest bowiem to, że poprzez odpłatną zgodę na wprowadzenie automatów do gier do swojego lokalu, otwieranie tego lokalu dla swoich klientów - w tym także dla osób grających na automatach, umożliwianie gry na tych automatach, a także zasilanie ich energią elektryczną, skarżący urządzał gry na automatach, poza kasynem gry, w związku z czym podlega karze pieniężnej z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.

W świetle zapisów umów dzierżawy powierzchni odwołujący miał otrzymywać czynsze dzierżawne oraz miał obowiązek informowania właścicieli automatów o przypadkach włamania lub jakiegokolwiek istotnego uszkodzenia urządzeń. Zdaniem organu, zapewniając odpowiednie warunki do wstawienia, uruchomienia i eksploatacji przedmiotowych urządzeń w swoim lokalu, dbając o zasilenie energią elektryczną, sprawując nadzór nad właściwym użytkowaniem automatu, zatrudniając pracowników, których jedynymi obowiązkami było zapewnienie funkcjonowania automatów, skarżący aktywnie współuczestniczył w urządzaniu gier na przedmiotowych automatach.

Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. K., zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, domagając się uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie i umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, przeprowadzenia dowodu z dokumentów oraz zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik zarzucił:

1. rażące naruszenie art. 120 O.p. w związku z art. 89 u.g.h. oraz w zw. z art. 7 Konstytucji przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydaniu przez organ decyzji w oparciu o nieistniejące w dacie orzekania przepisy prawa, podczas gdy organ winien działać w oparciu o zasadę legalizmu.

Nadto, z ostrożności procesowej, zaskarżonej decyzji dodatkowo zarzucił:

2. oczywisty błąd w zakresie ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, a to poprzez bezzasadne i całkowicie dowolne przyjęcie, że skarżący, jako jedynie wynajmujący innym podmiotom powierzchnię w lokalu, jest osobą urządzającą gry na automatach, chociaż z całą pewnością nie sposób przypisać mu takiej aktywności, a też i nic takiego nie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie,

3. rażące naruszenie prawa Unii Europejskiej, to jest art. 8 w zw. z art. 1 punkt 11) w zw. z art. 1 punkt 5) w zw. z art. 1 punkt 2) dyrektywy nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.98.204.37 ze zm. - zwanej dalej dyrektywą nr 98/34/WE), mające postać wydania sprzecznego z prawem Unii Europejskiej orzeczenia, opartego o przepis art. 14 ust. 1 u.g.h., który mocą wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19.07.2012 roku (sygn. C-213/11 [...] i inni) uznany został wprost za przepis techniczny, które tym samym, z uwagi na brak ich obligatoryjnej notyfikacji Komisji Europejskiej, nie może być stosowany w żadnym postępowaniu krajowym, w tym szczególnie w takim jak niniejsze;

4. rażące naruszenie art. 120 O.p. (tj. zasady legalizmu działania władzy publicznej), a to poprzez oparcie kwestionowanego orzeczenia na przepisach art. 89 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h., które w konsekwencji wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19.07.2012 roku (sygn. C-213/11 [...] i in.) uznać należy za nieskuteczne w polskim systemie prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z tego względu, w postępowaniu sądowym, nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: ustawa p.p.s.a.), uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.

Wyjaśniając w pierwszej kolejności sporną kwestię dotyczącą stanu prawnego stwierdzić należy, że organy prawidłowo w niniejszej sprawie działały na podstawie przepisów u.g.h. obowiązujących w okresie kontroli. Podkreślić należy, że ustawa nowelizująca nie przewidywała przepisów o charakterze intertemporalnym. W takim przypadku, należy uwzględnić okoliczności konkretnej sprawy, charakter przepisów podlegających zmianie, biorąc jednocześnie pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie zasady dalszego działania przepisów dotychczasowych lub zasady bezpośredniego działania ustawy nowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że zastosowanie ostatnio wskazanej zasady następuje w sytuacji, gdy przemawia za tym ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki. Powszechnie przyjmuje się również, że przy ocenie przepisów dotyczących deliktu administracyjnego, sankcja administracyjna za naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa powinna być wymierzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia, tj. naruszenia zakazu. Poza tym, bezpośrednie działanie prawa nowego niesie liczne zagrożenia w postaci naruszenia zasady zaufania obywatela do państwa, zasady ochrony praw nabytych, czy też zasady nieretroakcji prawa, które to zasady wynikają z określonej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego.

Sąd podziela pogląd, że w przypadku, gdy ustawodawca nie wypowiedział się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, nowa ustawa ma zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej, jednak trwają dalej po wejściu w życie przepisów nowej ustawy. W przedmiotowej sprawie stan prawny i faktyczny dotyczący naruszenia przez stronę zasad prowadzenia gier hazardowych został ukształtowany w całości przed wejściem w życie zmiany ustawy, dlatego organy obu instancji zasadnie zastosowały przepisy tej ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 marca 2017 r.

Sąd zaznacza przy tym, że działalność skarżącego stanowi delikt administracyjny również po nowelizacji ustawy o grach hazardowych (art. 89 ust. 1 pkt 1). Z porównania treści art. 89 ustawy obowiązującego przed nowelizacją oraz treści tego przepisu w brzmieniu po nowelizacji niewątpliwie wynika, że wcześniej obowiązujący art. 89 ustawy jest względniejszy dla strony skarżącej. Przewiduje on bowiem w ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlegają karze pieniężnej w wysokości [...] zł od każdego automatu, podczas gdy znowelizowany przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 - penalizujący zachowanie objęte obowiązującym przed [...] kwietnia 2017 r. zakresem zastosowanej wobec skarżącego normy art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy - w związku z ust. 4 pkt 1 lit. a tej regulacji przewiduje karę pieniężną w wysokości [...] zł od każdego automatu.

Dlatego, uwzględniając także powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zaktualizowały się przesłanki do zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym sprzed zmiany dokonanej z dniem [...] kwietnia 2017 r. Na podstawie tych regulacji organy prawidłowo nałożyły na skarżącego karę pieniężną w kwocie [...]zł.

Sąd w pełni podziela kwalifikację prawną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie organy prawidłowo uznały, że gry urządzane na automatach wypełniają definicję gier opisaną w art. 2 ust. 3 u.g.h. Podczas czynności kontrolnych wykazano, że automaty są urządzeniami elektronicznymi, w których zainstalowano gry komputerowe. Materiał dowodowy potwierdza też, że wygrana w grze nie zależy od umiejętności (zręczności) grającego bądź jego zdolności psychomotorycznych, a gracz nie ma wpływu na jej wynik. Osoba grająca na poddanych ocenie automatach nie była w stanie przewidzieć rezultatu przeprowadzonej gry, jak również nie miała wpływu na odpowiednie ustawienie bębnów, rezultat gry był nieprzewidywalny dla grającego, a tym samym gra miała charakter losowy i zawierała element losowości. Jednocześnie, wygrane punktowe uzyskane w grach można było spieniężyć, jak również dawały one możliwość przeprowadzenia nowej gry, co stanowi wygraną rzeczową, o której mowa w art. 2 ust. 4 u.g.h. Bezsporne w sprawie jest również to, że skarżący urządzał gry na automatach poza kasynem gry.

Sąd zaznacza, że ustalenia organów w tym zakresie nie zostały w istocie zakwestionowane, ani tym bardziej skutecznie podważone przez stronę. Oceniając ich legalność Sąd uznał natomiast, że rozpoznając sprawę organy nie naruszyły przepisów postępowania.

Odnosząc się do doboru środków dowodowych, zupełności materiału dowodowego oraz wszechstronności jego rozpatrzenia Sąd wskazuje, że organy prowadzące postępowanie podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, nie naruszając reguł procesowych gwarantujących prawidłowość ustalenia podstawy faktycznej oraz ochronę praw strony. Materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący oraz pełny, a dokonana ocena, wyjaśniająca wszelkie istotne kwestie, została przedstawiona w uzasadnieniach decyzji. Sąd nie znalazł powodów do zakwestionowania wartości dowodów w oparciu o które organ przyjął ustalenia stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji.

W świetle regulacji art. 2 ust. 6 i ust. 7 u.g.h. uznać trzeba, że brak decyzji Ministra Finansów nie stanowi przeszkody w rozstrzygnięciu sprawy o wymierzenie kary pieniężnej, na podstawie w art. 89 ust. 1 u.g.h. Postępowanie przed Ministrem Finansów jest bowiem odrębną sprawą, a art. 2 ust. 7 u.g.h. nie daje organowi celnemu legitymacji do jego zainicjowania. Organ ten może co najwyżej zasygnalizować potrzebę rozstrzygnięcia tej kwestii, co nie oznacza, że na skutek tej sygnalizacji Minister Finansów będzie zobligowany do wszczęcia postępowania z urzędu (por. wyrok NSA z 14 listopada 2018 r., II GSK 3742/16). Wydanie decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry wymaga natomiast ustalenia przez organ prowadzący takie postępowanie przesłanek zastosowania tej kary. W ramach tych ustaleń organ dokonuje samodzielnej oceny charakteru gry. Przyjąć tym samym należy, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo uznano, iż załatwienie sprawy w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary nie było uzależnione od rozstrzygnięcia Ministra Finansów. Z tego też względu za nieuprawnione uznać w niniejszej sprawie należało zarzuty dotyczące naruszenia art. 2 ust. 6 i ust. 7 u.g.h.

Odnosząc się do szeroko przedstawionych w skardze zarzutów w zakresie rażącego naruszenia prawa Unii Europejskiej, tj. art. 8 w zw. z art. 1 pkt 11 w zw. z art. 1 pkt 5 w zw. z art. 1 pkt 2 dyrektywy 98/34/WE, a także rażącego naruszenia art. 120 O.p. poprzez oparcie kwestionowanego orzeczenia na przepisach art. 89 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h., które w konsekwencji wyroku TSUE z 19 lipca 2012 roku (sygn. C-213/11 [...] i inni), w których strona skarżąca przypisuje charakter unormowań technicznych w rozumieniu dyrektywy notyfikacyjnej, należy stwierdzić, że sądy administracyjne orzekające w analogicznych sprawach wielokrotnie podkreślały, że brak notyfikacji stosownych przepisów omawianej ustawy nie wyklucza dopuszczalności stosowania przepisów art. 89 ustawy.

Zagadnienie to przesądził Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale składu siedmiu sędziów z 16 maja 2016 r., II GPS 1/16, w sposób wiążący stwierdził, że: 1. " (...) art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od [...] lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (...)".

W uzasadnieniu powyższej uchwały wskazano, że należy udzielić negatywnej odpowiedzi na pytanie o charakter art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a mianowicie, czy w rozumieniu dyrektywy transparentnej jest on przepisem technicznym, którego projekt podlegał notyfikacji. Stąd, brak jego notyfikowania Komisji Europejskiej nie stanowi żadnej przeszkody, aby przepis ten stanowił materialnoprawną podstawę nałożenia kary pieniężnej za określone w nim naruszenie przepisów ustawy, to jest za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry. Dokonując analizy orzeczeń unijnych i krajowych, NSA przyjął, że za uzasadnione uznać należy to podejście interpretacyjne do spornej w sprawie kwestii, którego rezultat prowadzi do wniosku, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym, a w konsekwencji, że nie podlegał obowiązkowi notyfikacji.

Zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Z treści powyżej powołanego przepisu wynika moc ogólnie wiążąca zarówno uchwał abstrakcyjnych, jak i uchwał konkretnych, której istota sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 5, Warszawa 2013).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w sentencji powyższej uchwały, jak również akceptuje argumentację podniesioną w jej uzasadnieniu. Dlatego, zarzuty skargi dotyczące art. 89 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z przepisami dyrektywy 98/34/WE Sąd uznał za bezzasadne. W świetle przytoczonej wyżej argumentacji, stwierdzić trzeba, że zastosowana wobec skarżącej sankcja finansowa z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy w wysokości przewidzianej art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy, może być stosowana samodzielnie, tj. bez powiązania z przepisem technicznym art. 14 ust. 1 ustawy, który w brzmieniu pierwotnym nie był poddany notyfikacji Komisji Europejskiej. Z uchwały wynika, że jedynym faktem prawotwórczym wymagającym ustalenia dla zastosowania wyżej wymienionej sankcji jest okoliczność "urządzania gier na automatach poza kasynem".

Podkreślić należy, że ustawa zmieniająca, która weszła w życie z dniem 3 września 2015 r., została notyfikowana Komisji Europejskiej w dniu 5 listopada 2014 roku pod numerem 2014/0537/PL. Organy w sposób prawidłowy wskazały, że zmiany dokonane w u.g.h. ustawą poddaną procedurze notyfikacyjnej powodują, że nie sposób uznać za prawidłowy zarzut strony, że w niniejszej sprawie niewłaściwie zastosowano przepisy ustawy o grach hazardowych.

Odnosząc się do wniosków skarżącej o przeprowadzenie przez Sąd dowodów z dokumentów załączonych do skargi, wyjaśnić należy, że to na organach prowadzących postępowanie, a nie na sądzie administracyjnym, ciąży obowiązek zgromadzenia i oceny całego materiału dowodowego. To do organów należy zebranie materiału dowodowego w stopniu wystarczającym dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 122 i art. 187 § 1 O.p.), a następnie jego ocena zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.). Sąd administracyjny, jako sąd I instancji, orzeka natomiast na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a.). Przeprowadza postępowanie dowodowe tylko wyjątkowo i tylko z dowodu z dokumentu, stosownie do art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. Sąd może dopuścić przeprowadzenie dowodu z dokumentu, jeżeli w jego ocenie jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przed sądem administracyjnym możliwe jest więc jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe (ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu, zarówno urzędowego, jak i prywatnego). Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd będzie przy tym dopuszczalne jedynie, gdy postulowany dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu (por. prawomocny wyrok WSA w Łodzi z 15 maja 2019 r., III SA/Łd 1021/18 i wymienione w nim orzecznictwo; CBOSA).

W ocenie Sądu, załączone przez skarżącą materiały kryteriów tych nie spełniają. Po pierwsze załączone opinie prawne i glosy zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i piśmiennictwem nie stanowią dowodu z dokumentu w rozumieniu art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 10 maja 2011 r., II FSK 1/10, z 24 września 2015 r., II OSK 1692/14; wyrok NSA z 17 sierpnia 2010 r., II FSK 482/09; R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 504). Z kolei orzeczenia sądu bądź organów są wprawdzie dokumentami urzędowymi, jednak – jak już wskazano - art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. wyznacza ścisłe granice dopuszczalności wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Z regulacji tej wynika, że może być dopuszczony jedynie dowód uzupełniający, ściśle ze sprawą powiązany.

Odnośnie wniosku o wystąpienie do TSUE z pytaniem prejudycjalnym, w ocenie Sądu, brak było ku temu podstaw, z uwagi na wiążące stanowisko NSA wyrażone w powołanej już uchwale składu siedmiu sędziów z 16 maja 2016 r., II GPS 1/16.

Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skarga została oddalona.