Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 214/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art 246 § 1pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 690/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

W. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia. Następnie w dniu 5 listopada 2012 r. złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku podał, że nie posiada żadnego majątku, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Oświadczył, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe wskazując, iż jedynym jego dochodem jest renta chorobowa w kwocie 1.730 zł netto. Dodatkowo podał, że miesięcznie obciążają go wydatki w kwocie 1.680 zł na które składają się następujące opłaty: za czynsz – 400 zł, za wodę – 80 zł, za energię elektryczną – 40 zł, za telefon – 40 zł, za Internet – 50 zł. Wskazał dodatkowo, że ponosi koszty zakupu lekarstw w wysokości 100 zł, środków czystości – 100 zł, dojazdu i wizyt lekarskich – 170 zł, odzieży – 100 zł oraz wyżywienia – 600 zł. Na mocy zarządzenia z dnia 7 listopada skarżący został poinformowany, że w sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych zatem jego wniosek o przyznanie prawa pomocy zostanie merytorycznie rozpoznany jedynie w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.

Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Sąd uznał, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego wniosku. Zważywszy bowiem na relacje pomiędzy dochodem przypadającym na jednoosobowe gospodarstwo domowe, a rozmiarem wydatków, które obciążają skarżącego Sąd uznał, że przesłanka wynikająca z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie została spełniona. Dochód gospodarstwa domowego skarżącego, po odliczeniu obciążeń podatkowych wynosi 1.730,08 zł. Jednocześnie na podstawie dokumentów źródłowych przedłożonych przez skarżącego ustalono, że średnie miesięczne koszty stałe obciążające rodzinę wynoszą około 520 zł. W kwocie tej Sąd uwzględnił opłatę z tytułu czynszu w kwocie 122,60 zł, opłatę za wodę w kwocie 50,84 zł, opłatę za energię elektryczną w kwocie 47,09zł zł. orasz koszt zakupu karty telefonicznej w kwocie 50 zł. Dodatkowo koszty te zostały powiększone o kwotę 250 zł wskazaną przez skarżącego, jako wydatki związane z zakupem lekarstw oraz kosztem wizyt i dojazdów do lekarza. Z powyższego wyliczenia wynika, że po odliczeniu niezbędnych wydatków do dyspozycji skarżącego pozostaje kwota 1.210,08 zł. Nawet zatem uwzględniwszy konieczność pomniejszenia wyżej wskazanej kwoty o wydatki, jakie wiążą się z koniecznością zakupu żywności, oraz środków czystości czy odzieży dla skarżącego kwota 1.210,08 zł powinna umożliwić poczynienie oszczędności wystarczających na uiszczenie kosztów postępowania, w tym ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Tym bardziej, że instytucja prawa pomocy kierowana jest do rodzin i osób żyjących w zasadzie na granicy minimum socjalnego, osób, które w ramach posiadanych środków własnych nie są w stanie zabezpieczyć podstawowych potrzeb bytowych. To właśnie do takich osób skierowane jest prawo pomocy nie można bowiem w każdym przypadku obciążać państwa kosztem prowadzonych we własnym interesie postępowań sądowych.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie podnosząc, że aktualnie zwiększyły się jego zobowiązania finansowe bowiem od początku stycznia b.r. wyprowadziła się z mieszkania jego była żona i sam musi opłacać czynsz, energię elektryczną i inne media. Ze względów zdrowotnych prowadzi specjalną dietę, której koszt wynosi 500 zł miesięcznie. Wskazał ponadto, że jak powszechnie wiadomo pełnomocnik z wyboru żąda kwoty około 3.500 za pomoc przed jedną instancją

Sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Wspomniana sytuacja materialna skarżącego wynikająca z danych podanych przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w trakcie postępowania przed Sądem I instancji, wskazuje bowiem, że skarżącego nie można uznać za osobę rzeczywiście ubogą, pozbawioną środków do życia, bądź której środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Wskazują na to choćby wykazane przez skarżącego ponoszone wydatki, których nie można uznać za niezbędne do jego utrzymania. Takiej oceny sytuacji materialnej skarżącego nie może także zmienić podniesiona przez niego okoliczność wyprowadzenia się z mieszkania byłej żony i związane z tym, jak twierdzi skarżący, zwiększenie się jego zobowiązań finansowych, tym bardziej, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazał żadnych osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto należy też zauważyć, że w obecnych warunkach koszty pomocy prawnej udzielonej przez profesjonalnego pełnomocnika są znacznie niższe od tych wskazanych przez skarżącego.

W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 stycznia 2013 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, uznając że osiągany przez niego dochód umożliwia przy poczynieniu pewnych oszczędności ustanowienie pełnomocnika z wyboru.

Z powyższego względu Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.