Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 50/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 73 par. 1-4, art. 220 par. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. sp. z o. o. z siedzibą w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 516/20 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi J. sp. z o. o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 13 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 516/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę J. sp. z o.o. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 13 marca 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2011 r.

Z uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia wynika, że Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na wskazaną na wstępie decyzję organu, nie uiszczając należnej z tego tytułu opłaty (wpisu od skargi), w związku z czym została wezwana przez Sąd do jej wpłacenia i pouczona o skutkach niezastosowania się do tego wezwania (zarządzenie Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, dalej "Przewodnicząca Wydziału", z 25 sierpnia 2020). Odpis powyższego zarządzenia został uznany za doręczony Skarżącej w drodze tzw. doręczenia zastępczego, 14 września 2020 r., gdyż Skarżąca nie podjęła w terminie z placówki pocztowej awizowanej przesyłki zawierającej ww. pismo Sądu. Ponieważ wyznaczony w powyższy sposób termin do usunięcia braku fiskalnego skargi upłynął bezskutecznie, Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), dalej "P.p.s.a.", skargę Spółki odrzucił. Wskazano przy tym, że Spółka złożyła wprawdzie wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, uczyniła to jednakże już po terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

Na powyższe postanowienie Skarżąca złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie tego rozstrzygnięcia. W zażaleniu zakwestionowano przyjętą przez Sąd pierwszej instancji datę upływu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, podnosząc, że na podstawie informacji posiadanych przez Spółkę dniem uznania przesyłki za doręczoną nie jest 14 września 2020 r., tylko 15 września 2020 r., a co za tym idzie termin na spełnienie ustawowego warunku nie przypadał na 21 września 2020 r., lecz na 22 września 2020 r. W tym terminie Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, co potwierdza również treść zaskarżonego postanowienia. Następnie Skarżąca otrzymywała z Sądu pierwszej instancji korespondencję dotyczącą tego wniosku, co oznacza, że postępowanie z wniosku znajduje się w toku. Zaskarżone orzeczenie o odrzuceniu skargi ze względu na uchybienie terminowi do uiszczeniu wpisu, w sytuacji gdy wcześniej Sąd zaakceptował i nadał bieg wnioskowi o przyznanie prawa pomocy, jest zatem całkowicie nieuzasadnione. Zdaniem Skarżącej fakt rozpoznawania wniosku o przyznanie pomocy świadczy o tym, że obowiązek uiszczenia opłaty od skargi stał się już nieaktualny, skoro Sąd procedował w przedmiocie wniosku o zwolnienie od tej opłaty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W razie stwierdzenia braków fiskalnych pisma, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (odrzucenia skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia, skargi o wznowienie postępowania) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków pisma, przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Jeśli zaś pismem tym jest skarga, skarga kasacyjna, zażalenie, skarga o wznowienie postępowania – podlega ona odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.).

W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W takim przypadku, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego, skarżący wzywany jest do uiszczenia wpisu sądowego.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wnosząc skargę na decyzję organu podatkowego Spółka nie uiściła jednocześnie wymaganego prawem wpisu od skargi (okoliczność ta jest przy tym bezsporna). W związku z tym prawidłowo Przewodnicząca Wydziału - zarządzeniem z 25 sierpnia 2020 r., wydanym na podstawie art. 220 § 1 P.p.s.a. - wezwała ją do uiszczenia ww. opłaty, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie - po uprzednim awizowaniu - zostało uznane za doręczone w trybie określonym w art.73 P.p.s.a. z datą 14 września 2020 r. Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie argumentacja zaprezentowana w zażaleniu, jakoby za dzień doręczenia Skarżącej odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu należało przyjąć 15 września 2020 r. Zgodnie z art. 73 § 1 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 (tj. bezpośrednio adresatowi lub osobom z nim zrównanym przez te przepisy prawa – wyjaśnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego), pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 (awizowania). W myśl zaś art. 73 § 4 P.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.

Skoro zatem, jak wynika z akt sprawy, awizowanie przesyłki zawierającej odpis zarządzenia o wezwaniu Skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi miało miejsce 31 sierpnia 2020 r. (k. 55 akt sprawy), to koniec czternastodniowego okresu oczekiwania przesyłki na odbiór w placówce pocztowej nastąpił z upływem 14 września 2020 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżąca zdaje się przyjmować, błędnie, że na bieg terminu na odbiór przesyłki, którego bezskuteczny upływ skutkuje uznaniem przesyłki za doręczoną, składa się siedmiodniowy terminy liczony od daty pozostawienia pierwszego zawiadomienia (awiza) oraz siedmiodniowy termin liczony do dnia pozostawienia awiza powtórnego (w rozpoznawanej sprawie – liczony od 8 września 2020 r.). Takie rozumowanie jest jednak sprzeczne z przepisami prawa, z których wynika, że w przypadku niepodjęcia pisma w ciągu siedmiu dni od daty pozostawienia pierwszego zawiadomienia, pozostawia się zawiadomienie powtórne o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia, a doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia ww. czternastodniowego okresu (art. 73 § 3 i 4 P.p.s.a.). Bez wpływu na termin uznania przesyłki za doręczoną pozostaje zatem zarówno dzień pozostawienia powtórnego awiza, jak też dzień dokonania zwrotu niepodjętej przesyłki przez operatora pocztowego.

Prawidłowo zatem przyjął Sąd pierwszej instancji, że termin do uiszczenia przez Skarżącą wpisu od skargi, liczony zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 P.p.s.a., upłynął 21 września 2020 r., który to dzień był czternastym dniem od daty pierwszego awizowania przesyłki (co miało miejsce 31 sierpnia 2020 r.). Skoro zaś mimo upływu wyznaczonego terminu Skarżąca nie uczyniła zadość wezwaniu Przewodniczącej Wydziału, Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę.

Odnosząc się natomiast do argumentacji zażalenia poświęconej wpływowi złożonego przez Spółkę wniosku o przyznanie prawa pomocy na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że okoliczność złożenia przez Skarżącą przedmiotowego wniosku nie mogła wywrzeć wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi, jako że wniosek ten został złożony już po upływie ww. terminu. Data złożenia wniosku – 22 września 2020 r. – jest bowiem w sprawie niekwestionowana. W orzecznictwie podkreśla się, że po wezwaniu strony skarżącej do uiszczenia wpisu, przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia tej opłaty uzależnione jest od tego, czy wniosek w tym przedmiocie zostanie złożony w terminie otwartym do uiszczenia wpisu. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy po upływie ww. terminu nie ma żadnego wpływu na obowiązek uiszczania opłat, do których strona została wezwana na mocy prawomocnych zarządzeń w tym przedmiocie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 2 marca 2017 r., sygn. akt I OZ 486/17; z 8 marca 2017 r., sygn. akt I GZ 35/17; z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 81/12 oraz z 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 181/11; orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

Bez wpływu na powyższe pozostaje przy tym procedowanie przez Sąd pierwszej instancji w sprawie przedmiotowego wniosku Skarżącej. Strona postępowania może bowiem wystąpić o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a nawet jeszcze przed wszczęciem takiego postępowania (art. 243 § 1 P.p.s.a.). Skuteczność przyznanego jej wnioskowanego prawa będzie jednakże ograniczona do tych kosztów postępowania, do poniesienia których nie została ona jeszcze prawomocnie zobowiązana przez sąd administracyjny.

Na zakończenie wskazać należy, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu od niej nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 23 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 486/10, CBOSA), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m. in. w wyroku w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, § 20 i n.).

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

-----------------------

4