Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 225/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-13 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego
Powołane przepisy: article: art. 259 par. 1, art. 260, art. 258 par. 2 pkt 7, art. 246 par. 2 pkt 2, art. 252 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: odmówić skarżącej B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi.


UZASADNIENIE

B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej też jako skarżąca, spółka), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. W skardze zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy i załączyła urzędowego formularza wniosku wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżąca powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za 2012 rok obrotowy w wysokości 206.720,83 zł oraz aktualny stan jej rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie 448,06 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych to 0 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie 206.720,83 zł. W sprawozdaniu z działalności skarżącej za rok 2012 wskazano, że na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych, co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w roku 2013. Skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą w 2012 r., zatrudniła pracowników oraz zakupiła kasy fiskalne konieczne w prowadzeniu działalności. Przewidywany rozwój spółki skupia się na pozyskiwaniu większej liczby klientów, co wiąże się z zatrudnianiem pracowników oraz z zakupem kolejnych kas fiskalnych. Bilans na dzień 31 grudnia 2012 r. wskazuje, iż aktywa spółki osiągnęły wartość 54.378,10 zł, natomiast z bilansu na dzień 31 grudnia 2013 r. wynika, że zarówno aktywa jak i pasywa spółki wynoszą 2359,36 zł. Z przedłożonego m. in. do spraw o sygn. akt VI SA/Wa [...], VI SA/Wa [...], VI SA/Wa [...] rachunku zysków i strat skarżącej za rok 2013 wynika, że osiągnęła przychód netto ze sprzedaży w wysokości 647 900,97 zł, a koszty jej działalności operacyjnej zamknęły się w kwocie 941 372,86 zł. Uwzględniając pozostałe przychody i koszty operacyjne, strata netto skarżącej spółki za rok 2013 wyniosła 292 260,29 zł. Natomiast rachunek zysków i strat skarżącej sporządzony na dzień 31 marca 2014 r. wskazuje, że osiągnęła ona przychód ze sprzedaży netto na koniec pierwszego kwartału 2014 r. w wysokości 158 356,09 zł a koszty działalności operacyjnej zamknęły się w kwocie 273 604,01 zł. Wykazana strata netto to 169 359,21 zł.

Skarżąca przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego za miesiące luty, marzec i kwiecień 2014 r. Z wyciągów tych wynika m. in., że I. N. – Prezes Zarządu dokonuje wpłat, znacznych kwot na rachunek bankowy skarżącej: w dniu 26 lutego 2014 r. – 10000 zł, 5 lutego 3500 zł, w dniu 28 marca 2014 r. – 2900 zł, w dniu 26 marca 2014 r. – 10000 zł, w dniu 25 kwietnia 2014 r. 9300 zł, w dniu 7 kwietnia 10000 zł.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi.

W terminie skarżąca spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od powyższego postanowienia. W złożonym sprzeciwie spółka podtrzymując uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśniła, iż ocena możliwości finansowych skarżącej została dokonana w sposób wadliwy bowiem błędnie przyjęto, że sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej cytowanej jako "p.p.s.a.") od zarządzeń wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cytowanej ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw.

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Rozpatrując przedmiotowy wniosek Sąd miał na względzie przepis 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w myśl którego prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów.

Sąd, po przeanalizowaniu przedstawionych przez skarżącą dokumentów, uznał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o których stanowi art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., gdyż strona nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, sprzeciwie oraz z dokumentów przedstawionych w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego wynika, że skarżąca działalność gospodarczą rozpoczęła w marcu 2012 r., a poniesiona przez nią strata była konsekwencją zakupu 273 sztuk kas fiskalnych niezbędnych do prowadzenia działalności (tj. usługi ochrony dla osób fizycznych i firm). Jednocześnie skarżąca odnotowała wzrost sprzedaży świadczonych usług, zauważyć należy, że w 2012 roku przychód netto skarżącej zamknął się na poziomie 287 682,75 zł, a w 2013 przychód z tego tytułu wyniósł 647 900,97 zł. Wzrosły koszty działalności operacyjnej z kwoty 535 590,69 zł w 2012 r. do kwoty 941 445,07 zł w 2013 roku (w tym wypłacane wynagrodzenia wzrosły z kwoty 244 445,07 zł do kwoty 422 079,00 zł; zużycie materiałów i energii z kwoty 111 351,54 zł do 185 650,83 zł; usługi obce z kwoty 123 258,63 zł do kwoty 249 300,93 zł). Ponadto w pierwszym kwartale bieżącego roku przychód netto ze sprzedaży produktów przekroczył 158 tysięcy zł, zaś na wynagrodzenia skarżąca przeznaczyła kwotę ponad 112 tysięcy złotych. Tym samym skarżąca mimo odnotowywanej straty z prowadzenia działalności gospodarczej, zwiększyła jej skalę – odnotowała wzrost przychodu, podniosła poziom wydatków na wynagrodzenie oraz zużycie materiałów i energii. Ponadto analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej spółki wskazuje, że regularnych wpłat na ten rachunek (kwoty od 2900 do 10000 zł) dokonuje I. N. – Prezes Zarządu. Powyższe sugeruje, że wszelkie przychody spółki pochodzące ze sprzedaży towarów i usług wpłacane są na konto ww. osoby, ewentualnie przekazywane jej są przez pracowników spółki w formie gotówkowej. Okoliczność ta powoduje w istocie niejasność w zakresie możliwości precyzyjnego oszacowania wpływów spółki na jej rachunek pochodzących z zapłaty ze strony klientów za wykonane przez spółkę usługi. Natomiast o możliwościach płatniczych spółki świadczy regularne pokrywanie wydatków na rzecz "O." Sp. z o.o. (2000 zł w dniu 6 lutego 2014 r., 2000 zł w dniu 29 marca 2014 r., P. Sp. z o.o. (1030,60 zł w dniu 29 marca 2014 r.), czy na rzecz urzędów skarbowych, zakładu ubezpieczeń społecznych – (8000 zł w dniu 7 kwietnia 2014 r.)

Zauważyć należy, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, iż nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego, nadto wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy osobie prawnej nie stanowi wykazanie straty w swojej działalności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I FZ 344/11, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 553/13, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11).

Przede wszystkim należy zauważyć, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie również prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2009 r., II OZ 140/09). Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienie WSA w Poznaniu z 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, a także postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez skarżącą argumentacja jakoby ocenie podlegały jedynie hipotetyczne dochody spółki, bowiem podstawowym zagadnieniem w tej sprawie jest okoliczność regularnych wpłat dokonywanych przez Prezesa Zarządu, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek wpłat sugerujących potwierdzenie prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem czyni to niewyjaśnionym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez spółkę, której to obowiązkiem było "wykazanie" zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Powyższe znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie, umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. orzeczenie NSA z 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II GZ 262/13).

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony, bowiem nie przedstawiła ona ani we wniosku ani w sprzeciwie okoliczności, które mogłyby wykazać zaistnienie przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, polegającym na zwolnieniu skarżącej od wpisu sądowego w kwocie 400 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.