Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4158/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21 ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Barbara Mleczko - Jabłońska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Bk 1287/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 1287/15 po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zarządu Wspólnoty Pastwiskowej [A] na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] oraz zasądził na rzecz Zarządu Wspólnoty Pastwiskowej [A] kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Zarząd Wspólnoty Pastwiskowej [A] (dalej: "Zarząd Wspólnoty") złożył w dniu [...] maja 2014 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek w sprawie przyznania płatności na rok 2014, w którym ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 5 ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1, ochrona siedlisk lęgowych ptaków do działek rolnych o łącznej powierzchni 14,81ha.

W wyniku przeprowadzonej kontroli organ stwierdził nieprawidłowości, w szczególności, że w odniesieniu do tego samego obszaru gruntów rolnych o powierzchni 1,38 ha, położonych na działce ewidencyjnej nr [...], obręb O., o płatności ubiega się więcej niż jeden producent.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] przyznał Wspólnocie Pastwiskowej [A] płatność rolnośrodowiskową na 2014r. do powierzchni stwierdzonej w trakcie kontroli administracyjnej tj. 13,97 ha. Organ stwierdził, że Wspólnota Pastwiskowa nie była faktycznym posiadaczem całości gruntów rolnych zadeklarowanych na działce ew. nr [...] na dzień [...] maja 2014 r., tj. w odniesieniu do części wnioskowanych gruntów.

Następnie Dyrektor Podlaskiego Oddziału ARiMR w Łomży decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że charakter użytkowania działki - jak wynika z zeznań świadków oraz obu stron konfliktu - sprowadzał się w 2014 roku tylko do zabiegu skoszenia trawy oraz jej zbioru. Zabieg ten został dokonany przez E. K. Biorąc pod uwagę, że jedynym zabiegiem agrotechnicznym związanym z rolniczym użytkowaniem omawianej działki w 2014 roku było skoszenie trawy oraz jej zbiór, organ uznał, że w świetle § 2 ust 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r. póz. 361 ze zm.; dalej: rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.), Zarząd Wspólnoty nie był użytkownikiem przedmiotowej działki w 2014 roku.

Organ zwrócił uwagę na przepisy art. 1, art. 6 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169 ze zm.; dalej: ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych) oraz wyjaśnił, że utworzona w oparciu o przepisy ustawy spółka ma jedynie za zadanie zapewnienie racjonalnego sposobu korzystania z gruntów wspólnoty przez udziałowców. Jednocześnie brak jest unormowania, które pozbawiałoby uprawnionych do udziału we wspólnocie prawa do posiadania gruntów wspólnoty. Wręcz przeciwnie, przepisy art. 8 i art. 9 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych określają uprawnionych we wspólnocie, a nie spółkę, jako uprawnionych do korzystania ze wspólnoty gruntowej.

Organ stwierdził, że reprezentant wspólnoty nie zaprzeczył, jakoby to E. K. użytkował część przedmiotowej działki, wielokrotnie podnoszono natomiast, iż wszedł on w jej posiadanie bez zgody i wiedzy Wspólnoty, bezprawnie. Zdaniem organu, skoro skosił on łąkę i zebrał plon, to tym samym pozbawił Wspólnotę faktycznego posiadania części gruntu. Wobec tego w 2014 r. Wspólnota nie była w posiadaniu części działki i nie użytkowała jej rolniczo, a w konsekwencji nie posiadała uprawnień do otrzymania płatności do tych gruntów.

Zarząd Wspólnoty nie zgodził się z powyższą decyzją i wniósł skargę do sądu administracyjnego.

W uzasadnieniu podniesionych w skardze zarzutów wskazał przede wszystkim, że organ kierował się mylnie rozumianym stanem posiadania. Stwierdził, że posiadanie w rozumieniu przepisów statuujących system dopłat musi wiązać się z koniecznością rolniczego użytkowania gruntów. Przejściowa utrata posiadania nie świadczy o przerwaniu posiadania w ogólności. Fakt bezprawnego skoszenia działki rolnej przez J. i E. K. nie oznacza, że Wspólnota została pozbawiona posiadania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na wstępie podkreślił, że z § 2 ust 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. wynika, iż płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi jeżeli:

- pkt 2- łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu lit c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej działkami rolnymi wynosi co najmniej 1 ha;

- pkt 3 – realizuje 5 letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez EFRROW, zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej ;

pkt 4 - spełnia warunki przyznawania rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Sąd I instancji wskazał, że cytowane powyżej przepisy regulujące warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej określają, iż jednym z podstawowych warunków skutecznego ubiegania się o przyznanie płatności przez producenta jest posiadanie gruntów rolnych, które zostały zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Zatem zgodnie z § 2 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi na będące w jego posiadaniu w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego.

Jednakże WSA wskazał, że z zeznań świadków i zawiadomienia Wspólnoty gruntowej jednoznacznie wynika, że do bezprawnego w świetle unormowań prawnych skoszenia spornej działki doszło w lipcu 2014 roku, a co za tym idzie, nawet gdyby wziąć pod uwagę brak posiadania w tym okresie, na dzień [...] maja działka nie była skoszona i w istocie była w posiadaniu faktycznym i prawnym Wspólnoty. Zatem organy podnosząc, że nieruchomość musi być w posiadaniu na dzień [...] maja, zupełnie się nie odniosły do faktu stwierdzenia naruszeń dopiero w lipcu. Wobec tego zarzut naruszenia § 2 ust 1 pkt 2 pkt 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., jest trafny

Zdaniem WSA uzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Zdaniem Sądu I instancji z przepisów tych jednoznacznie wynika, że wspólnota gruntowa zawsze występuje jako całość i nie może być dzielona na części, co oznacza, że poszczególni jej członkowie nie mogą występować samodzielnie w zakresie ich nieruchomości należących do wspólnoty gruntowej. Przepisy ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych stanowią bowiem lex specialis w stosunku do § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r., co oznacza, że posiadaczem w tym przypadku jest zawsze wspólnota gruntowa, niezależnie od bezprawnych działań osób i podmiotów trzecich dotyczących nieruchomości należących do wspólnoty gruntowej. Inne rozumowanie prowadziłoby do faktycznych likwidacji wspólnot gruntowych w zakresie ich podstawowych działalności.

WSA uznał również za zasadny zarzut naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu i rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (dalej: ustawa wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) bowiem organ w trakcie postępowania i w decyzji nie odniósł się w istocie do istotnych aspektów sprawy, o których mowa była powyżej.

Skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży. Wyrok zaskarżył w całości.

Wniósł o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżonemu rozstrzygnięciu Sądu I instancji zarzucił naruszenie:

- na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. prawa materialnego:

§ 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r. póz. 361 ze zm.), poprzez przyjęcie, że Wspólnota Pastwiskowa [A] była w posiadaniu części działki ewidencyjnej nr [...] w dniu [...] maja 2014r., w związku z czym przysługiwały jej płatności do tego gruntu;

2) art. 5 ust. 1 w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych poprzez uznanie, że w przedmiotowym przypadku niemożliwe jest posiadanie i użytkowanie udziału w nieruchomości stanowiącej wspólnotę gruntową przez jednego z udziałowców;

- na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. prawa procesowego:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez uznanie, że organ w trakcie postępowania nie odniósł się do istotnych aspektów sprawy, w wyniku czego doszło do błędnych ustaleń, iż na dzień [...] maja 2014 roku Wspólnota Pastwiskowa [A] użytkowała sporną część działki nr [...]. Powyższe uchybienie skutkowało na treść wydanego w sprawie wyroku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie przedstawionych zarzutów, jednocześnie zrzekając się rozprawy dla rozpoznania tego środka prawnego.

Zarząd Wspólnoty Pastwiskowej [A] nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jed. Dz. U. z 2016 r., poz.718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku Sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą.

Powyższe oznacza, że Sąd kasacyjny nie może zajmować się kwestiami, które nie znajdują odpowiedniego odzwierciedlenia w zarzutach skargi kasacyjnej.

Sąd II instancji bierze z urzędu pod uwagę jedynie przyczyny nieważności postępowania sądowoadmnistracyjnego, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie żadna z tych okoliczności nie wystąpiła.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( pkt 2).

Koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

NSA podkreśla, że w sytuacji gdy skarga kasacyjna oparta zostaje na obu podstawach prawnych wskazanych w art. 174 p.p.s.a ( jak w sprawie niniejszej ), a więc na naruszeniu prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu oraz na naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów procesowych. Konieczność przyjęcia tej kolejności oceny zarzutów skargi kasacyjnej jest uzasadniona tym, że naruszenie przepisów prawa materialnego może być rozważane tylko w sytuacji gdy nie ma wątpliwości w zakresie stanu faktycznego sprawy.

W sprawie niniejszej oparcie skargi kasacyjnej na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzuca naruszenie przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Podniesione uchybienia proceduralne w istocie sprowadzają się do nieprawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez uznanie, że organ w trakcie postępowania nie odniósł się do istotnych aspektów sprawy. W rezultacie doszło, jak zarzuca skarżący kasacyjnie organ do błędnych ustaleń, iż na dzień [...] maja 2014 roku Wspólnota Pastwiskowa [A] użytkowała sporną część działki nr [...].

Odnosząc się do tak postawionego zarzutu wskazać należy, że jest on chybiony. Prawidłowo ustalone okoliczności sprawy, przyjęte przez Sąd I instancji i będące w istocie poza sporem wskazują, że wnioskiem złożonym w dniu [...] maja 2014r w. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. sprawie przyznania płatności na rok 2014 Zarząd Wspólnoty Pastwiskowej [A] ubiegał się między innymi o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do działek rolnych o pow. 14,81 ha., które użytkowane były dotychczas przez Wspólnotę i stanowiły przedmiot składnych przez nią wniosków o płatności.

Kontrola na miejscu przeprowadzona w dniach od [...] sierpnia 2014r. do [...] września 2014 r. i w jej konsekwencji dalsze postępowanie przed organem ARiMR wskazały, że część działki nr [...] o powierzchni 1,38 ha, nie była w posiadaniu faktycznym w posiadaniu Wspólnoty bowiem w lipcu 2014r. działka ta została skoszona przez E. K., który dokonał również zbioru trawy. Biorąc pod uwagę, że jedynym zabiegiem agrotechnicznym związanym z rolniczym użytkowaniem omawianej działki w 2014r. było skoszenie trawy oraz jej zbiór organy uznały, że Wspólnota nie była użytkownikiem przedmiotowej działki w 2014r.

W tym miejscu wskazać należy, że zakres niezbędnych ustaleń w sprawie przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007- 2013. wyznaczają przepisy prawa materialnego wymienione w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym w niniejszej sprawie należało stosować ustawę z dnia 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427) i wydane na jej podstawie - art. 29 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007 – 2013 (Dz.U z 2013 poz. 361 ze zm.).

Sąd I instancji analizując ustalony przez organy stan faktyczny i mające zastosowanie przepisy prawa, akcentując zapis § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013r. zasadnie wskazał na konieczność dalszych ustaleń czy Wspólnota pastwiskowa była posiadaczem, części spornego gruntu w dniu [...] maja 2014r. i czy skutecznie została pozbawiona posiadania bezprawnym działaniem E. K., do czego doszło w lipcu 2014r., skoro w istocie jedynie przesłanka braku posiadania spornej nieruchomości na dzień [...] maja 2014r. stanowiła podstawę do odmowy przyznania Wspólnocie płatności rolnośrodowiskowej. W tym zakresie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty procesowe nie okazały się skuteczne, bowiem organ w trakcie postępowania istotnie, jak przyjął słusznie Sąd I instancji nie odniósł się do powyższych kwestii.

Z faktu bezprawnego wejścia na grunt E. K. w lipcu 2014r. nie można bowiem, jak zasadnie uznał Sąd wywodzić braku podstaw do przyjęcia, że Wspólnota nie była posiadaczem spornej części działki na dzień [...] maja 2014r., zaś atrybuty "posiadania" i "prowadzenia działalności rolniczej" na działce nr [...] skupione były w tym czasie w ręku E. K., co w ocenie organu uprawniało go do występowania z wnioskami o przyznanie płatności.

W tym zakresie Sąd I instancji trafnie wskazał na braki w zakresie ustalonego stanu faktycznego sprawy. Tym samym za chybiony uznać należy zarzut naruszenia art. 21 ust 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z którym w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Odnosząc się natomiast do sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego - § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r. póz. 361 ze zm.), w sposób, w jaki został przedstawiony, w skardze kasacyjnej niezależnie od tego, że nie został prawidłowo skonstruowany bo nie spełnia tego warunku ogólne wskazanie całej jednostki redakcyjnej tekstu aktu prawnego, skoro przepis ten zbudowany jest z kilku przepisów - również nie okazał się na obecnym etapie postępowania skuteczny.

Sąd I instancji wskazując na braki w zakresie przeprowadzonego postępowania co do ustalenia stanu posiadania przez Wspólnotę zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowej gruntów w zaskarżonym wyroku nie przyjął, wbrew zarzutom skargi, że Wspólnota Pastwiskowa [A] była w posiadaniu części działki ewidencyjnej nr [...] w dniu [...] maja 2014r. w związku z czym przysługiwały jej płatności do tego gruntu.

Wobec natomiast zarzutu naruszenia prawa materialnego, to jest art. 5 w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ( t. j. Dz. U 2016.703), zdaniem NSA rację w zakresie wykładni tego przepisu należy przyznać skarżącemu kasacyjnie organowi, który trafnie zarzuca błędne jego rozumienie w tej części, w której zdaniem Sądu I instancji bezprawne działanie osób i podmiotów trzecich, dotyczących nieruchomości należącej do wspólnoty gruntowej nie daje podstawy do ubiegania się o płatności w sytuacji faktycznego władztwa nad gruntem rolnym polegającym na jego rolniczym użytkowaniu. Ustawowa przesłanka posiadania gospodarstwa nie jest bowiem powiązana z tytułem prawnym wnioskodawcy do nieruchomości ale faktycznym użytkowaniem rolniczo działek.

W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że myśl art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych uprawnienie do udziału we wspólnocie gruntowej polega na korzystaniu z nieruchomości stanowiącej przedmiot wspólnoty zgodnie z jej przeznaczeniem. Może polegać na wypasaniu bydła, pobieraniu pożytków naturalnych, udziale w dochodach przez podział pożytków, czyli ogólnie rzecz ujmując na udziale w zagospodarowaniu wspólnoty gruntowej.

Wspólnota gruntowa w myśl art. 1, 5 i 6 powołanej ustawy stanowi szczególny podmiot własności, który wykonuje swe władztwo w sposób wskazany w art. 14 i 15 ustawy. Mienie wspólnoty gruntowej nie może być dzielone pomiędzy uprawnionych z wyjątkiem objęcia gruntów scaleniem.

Udziałowcom wspólnoty gruntowej nie przysługują w ogóle uprawnienia wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego o współwłasności w takim zakresie w jakim byłoby to sprzeczne z zasadami wynikającymi z przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Tak w tej kwestii wypowiedział się Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 9 grudnia 1969 r. III CZP 89/69 (OSNCP z 1970 r. nr 10, poz. 173). Zatem - tylko spółka, a nie jej udziałowiec może działać na zewnątrz np. co do wydobycia od nieuprawnionej osoby działki gruntu stanowiącej część wspólnoty gruntowej, gdyż ze względu na specyfikę tej wspólnoty udziałowcowi nie przysługuje na wzór współwłaściciela legitymacja do wytoczenia powództwa windykacyjnego co do rzeczy stanowiącej przedmiot wspólnoty, tak samo również w stosunkach wewnętrznych spółki jej członek nie może się powoływać na swe uprawnienia jako współwłaściciela w takim zakresie, w jakim byłoby to sprzeczne z zasadami wynikającymi z ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz statutu spółki powołanej do zarządu wspólnotą i właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w jej skład. Wynika to z istoty i charakteru wspólnoty gruntowej.

Powołując art. 5 ust. 1 w zw. z art. 9 ust 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych zasadnie zatem Sąd I instancji wskazuje że wspólnota gruntowa zawsze występuje jako całość i nie może być dzielona na części, co oznacza, że poszczególni jej członkowie nie mogą występować samodzielnie w zakresie ich nieruchomości należących do wspólnoty gruntowej bowiem posiadaczem jest zawsze w tym przypadku Wspólnota, niemniej w sytuacji bezprawnego, faktycznego wejścia w posiadanie gruntów Wspólnoty i rolniczego rzeczywistego ich użytkowania oraz czerpania pożytków nie ma przeszkód by można było przyjąć, że w tej części faktycznie użytkowanej rolniczo przez jednego z udziałowców Wspólnoty lub osobę trzecią, działka rolna stanowi gospodarstwo rolne, w którym prowadzona jest działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit b i lit c rozporządzenia Rady ( WE ) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. a występujący o płatność do tej nieruchomości spełnia definicję rolnika w rozumieniu art. 2 lit a tego aktu. Zaprezentowana wyżej wykładnia powołanych przepisów, w świetle wcześniejszych rozważań, nie podważa jednakże zasadności podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.