Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1198/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 106 par. 4, art. 106 par. 3, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 133 par. 1, art. 200, art. 55 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 252, art. 26 ust. 1, art. 24, art. 28 ust. 4, art. 25 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2017 poz 776
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
article: art. 7, art. 76, art. 77 par. 1, art. 80, art. 75
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 244, art. 245
journal: Dz.U. 2018 poz 1360
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z [...] grudnia 2017 r., 2. zasądza na rzecz R. T. od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 1000 (jeden tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej "organ", "Urząd" lub "Urząd Patentowy RP") decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], na podstawie art. 24, art. 26 w zw. z art. 315 ust. 3 oraz art. 245 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 776 z późn. zm.), dalej "p.w.p.", po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgłoszenia wynalazku pt.: "Sposób wytwarzania metodą otaczakową granulowanego nawozu z materiałów pozyskiwanych z oczyszczalni ścieków", nr [...], zgłoszonego do ochrony w dniu [...] października 2012 r. przez R. T. (dalej "strona", "skarżący" lub "zgłaszający"), na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], o odmowie udzielenia patentu na wynalazek, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący zgłosił do ochrony wynalazek pt.: "Sposób wytwarzania metodą otaczakową granulowanego nawozu z materiałów pozyskiwanych z oczyszczalni ścieków".

Pismem z dnia 16 lutego 2017 r. Urząd powiadomił zgłaszającego, że zgłoszony sposób nie może być opatentowany, ponieważ nie został jasno i jednoznacznie określony poprzez cechy techniczne charakteryzujące rozwiązanie w tej kategorii wynalazku. Organ wskazał, że zgłaszający co prawda wymienił w zastrzeżeniu patentowym szereg wykonywanych czynności, ale nie określił jednoznacznie warunków ich prowadzenia, nie określił też jednoznacznie, zastosowanych środków technicznych. Zgodnie z zastrzeżeniem, sposób polega na obróbce osadów ściekowych za pomocą mielonego wapna palonego lub wapna palonego dolomitowego w stosunku wystarczającym do hydratyzowania się wapna, przy czym w opisie jest mowa jedynie o stosowaniu wapna palonego w tym etapie, a ponadto nawet przykładowo, nie określono składu osadów i ilości czy proporcji stosowanych składników. W sposobie, wg projektu, istotne jest także dodawanie "odpowiedniej" ilości wody, "niewielkiej" ilości gipsu lub wapna hydratyzowanego, "niewielkiej" ilości nawozu, zawierającego magnez o "bardzo drobnej" strukturze. Urząd stwierdził, że tak ogólnie i niejednoznacznie przedstawiony sposób postępowania, według zastrzeżenia patentowego, nie pozwala na odtworzenie zgłoszonego rozwiązania i nie nadaje się do opatentowania.

W odpowiedzi zgłaszający przy piśmie z dnia 22 maja 2017 r. nadesłał nową redakcję zgłoszenia, która zawierała informacje, które nie były ujawnione w pierwotnym zgłoszeniu, rozszerzony został również zakres żądanej ochrony, ponieważ cechy, które zgodnie z pierwotną redakcją zgłoszenia były istotne, zostały wymienione jedynie jako korzystne w zastrzeżeniach zależnych.

W piśmie z dnia 27 czerwca 2017 r. Urząd wezwał zgłaszającego do przeredagowania zgłoszenia i usunięcia informacji, które wykraczały poza pierwotne ujawnienie.

W odpowiedzi zgłaszający nadesłał z pismem z dnia 11 sierpnia 2017 r. nowo zredagowany opis i zastrzeżenia patentowe, z którego nie usunięto wszystkich informacji wprowadzonych po dacie zgłoszenia.

Po analizie nowo nadesłanej dokumentacji Urząd w piśmie z dnia 12 września 2017 r. podtrzymał swoje stanowisko, że przedmiotowy sposób nie może zostać opatentowany, ponieważ nie został jednoznacznie ujawniony w taki sposób, aby możliwe było odtworzenie wynalazku w sposób powtarzalny, pozwalający na uzyskanie za każdym razem takich samych rezultatów. W piśmie tym organ wskazał, że w wersji zastrzeżeń nadesłanej wraz z pismem z dnia 11 sierpnia 2017 r. przedmiotowy sposób wytwarzania został określony, jak pierwotnie, poprzez wskazanie wykonywanych czynności, ale bez określenia parametrów technologicznych, tylko poprzez efekty jakie należy uzyskać, co również jest nieprawidłowe. W zgłoszeniu nadal pozostały informacje, które nie były ujawnione w dacie zgłoszenia. Do zgłoszenia, tj. zarówno do opisu jak i zastrzeżeń, wprowadzona została informacja o ilości (8%) dodawanej w procesie substancji wiążącej w postaci gipsu lub wapna hydratyzowanego, która nie była ujawniona w pierwotnej redakcji zgłoszenia, jak również dodaniu wody do osiągnięcia wilgotności 15 do 45% we wcześniejszym etapie, w opisie określono również ilość stosowanego mleczka wapiennego. Zgłaszający wskazał, że są to informacje znane ze stanu techniki, ale w pierwotnym opisie i zastrzeżeniach, nie wskazano aby te wielkości były cechami charakterystycznymi dla projektu.

Zgłaszający w piśmie z dnia 26 października 2017 r. stwierdził, że ilość dodawanej wody lub wielkość granulek nie ma wpływu na realizację wynalazku, ponieważ nie chodzi tu o wielkość produktu końcowego. Ponadto rozwiązanie dotyczy sterylizacji odpadów ściekowych za pomocą wapna palonego.

Urząd Patentowy RP dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], wydał decyzję o odmowie udzielenia patentu.

W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ utrzymał ww. decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że ponownie rozpatrując zgłoszenie wnikliwie przeanalizował całą dokumentację zgłoszenia i w piśmie z dnia 17 października 2018 r. przedstawił swoje stanowisko, zgodnie z którym, przedmiotowy sposób wytwarzania granulowanego nawozu nie może być opatentowany, ponieważ nie posiada poziomu wynalazczego. Organ podkreślił, że informacje wprowadzone do opisu w tym przykładów wykonania i zastrzeżeń stanowią niedopuszczalną zmianę i powinny zostać usunięte, ponieważ nie były ujawnione w pierwotnej wersji opisu jako przedmiot rozwiązania, a są to informacje dotyczące: ilości stosowanych komponentów: wapna palonego (50 kg wapna na 100 kg osadu/frakcji - przykład 1 i 2), gipsu lub wapna hydratyzowanego (w stosunku 8% wg. w stosunku do ilości mieszaniny - str. 2 opisu, i zastrz. pat., w ilości 8% - przykład 1, w ilości 8% na 100 kg masy - przykład 2), mleczka wapiennego (w proporcji 20 1 na 100 kg masy - str. 4 opisu, i przykłady 1 i 2) oraz wilgotności mieszaniny (od 15 do 45% - str. 2 opisu i zastrz. pat., co najmniej 20% - przykład 1 i 2). W związku z tym, Urząd badając zdolność patentową przedmiotowego zgłoszenia nie brał ich pod uwagę.

W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgłaszający argumentował, że podanie składu nawozu, ilości dozowanej wody do mieszaniny nawozu, ilości lepiszcza, wielkości granul nie jest konieczne, ponieważ modyfikacja przedmiotowego rozwiązania nie dotyczy tych parametrów w stosunku do znanych w dniu zgłoszenia rozwiązań oraz, że najistotniejsza modyfikacja przedmiotowego sposobu dotyczy zastosowania lepiszcza tj. gipsu, lub wapna hydratyzowanego oraz pozyskiwania granul otrzymanych z wysterylizowanych osadów ściekowych nadających się do zastosowania jako pełnowartościowy nawóz. Urząd przeanalizował te argumenty i doszedł do przekonania, że takie właśnie rozwiązanie można wywieźć wprost ze stanu techniki.

Urząd wskazał, że z opisu [...] znany jest sposób wytwarzania nawozu wapiennego, który polega na tym, że osad ściekowy o wilgotności 50-70% miesza się z wapnem palonym (CaO). W wyniku hydratacji CaO temperatura mieszaniny wzrasta do 100°C niszcząc wirusy, bakterie i pasożyty. Kruchą mieszaninę umieszcza się na płycie granulacyjnej na której wytwarza się granulki o średnicy 3-5 mm. Pomimo, że granulki mają wilgotność około 35% są sypkie, a ich wytrzymałość na ściskanie wzrasta wraz z wydłużeniem czasu przechowywania.

Z kolei w opisie [...] przedstawiono sposób granulacji nawozów wapniowych, który polega na tym, że w pierwszym etapie masę nawozową o niewielkiej wilgotności (stopień wilgotności określa osoba prowadząca proces granulacji) podaje się do maszyny granulującej. W drugim etapie wstępnie otrzymane kuleczki (granulki) otacza się niewielką ilość substancji wiążącej i wygładzającej to jest gipsem lub wapnem palonym lub wapnem palonym dolomitowym. W trzecim etapie kuleczki (granulki) posypuje się najdrobniejszą pylistą frakcję wapna, która przykleja się do wcześniej dodanej masy wiążącej. Produkt uzyskany tą metodą jest stosunkowo miękki, jednakże wystarczającą twardy by był wysiewany mechanicznie.

W opinii Urzędu, znawca w dziedzinie opierając się na pouczeniu zawartym w przeciwstawianych opisach D1 i D2, doszedłby do rezultatów uzyskanych w przedmiotowym zgłoszeniu w sposób rutynowy i zawodowy, bez żadnych dokonań twórczych. W związku z tym, przedmiotowy sposób wytwarzania granulowanego nawozu nie posiada poziomu wynalazczego i nie nadaje się do opatentowania.

Zgłaszający nie zgodził się ze stanowiskiem Urzędu i w piśmie z dnia 22 stycznia 2019 r. wskazał na różnice występujące pomiędzy przedmiotowym rozwiązaniem a rozwiązaniem ujawnionym w przeciwstawionych opisach patentowych D1 i D2.

Jednak w ocenie organu, wskazane przez zgłaszającego różnice nie wiążą się z żadnym efektem technicznym i nie nadają poziomu wynalazczego przedmiotowemu zgłoszeniu. Urząd nie podzielił opinii zgłaszającego, że parametry dotyczące wilgotności mieszaniny przed etapem granulacji, ilości dodawanego wapna palonego, gipsu lub wapno hydratyzowane oraz mleczka wapiennego były wskazane w dokumentacji w dacie zgłoszenia. Odnosząc się zaś do argumentu skarżącego, że zgłoszony sposób różni się od rozwiązania znanego z opisu [...] tym, że w D1 nie ujawniono uzupełnienia wilgotności mieszaniny poprzez dodanie wody przed etapem granulacji, w ocenie organu nie świadczy o poziomie wynalazczym przedmiotowego zgłoszenia, ponieważ dobór odpowiedniej ilości wody jest doborem optymalnym mieszczącym się w ramach biegłości inżynierskiej, a nie twórczości wynalazczej i nie może decydować o wkładzie wnoszonym przez wynalazek do stanu techniki.

Urząd nie podzielił także stanowiska zgłaszającego, że opis patentowy D1 preferuje intensywne mieszanie z udziałem urządzeń typu prasa filtracyjna, prasa taśmowa, wirówki w przeciwieństwie do przedmiotowego sposobu, który przewiduje zmieszanie osadów ściekowych z wapnem palonym za pomocą mieszadła ślimakowego. Organ wskazał, że obróbka osadu na prasach filtracyjnych, filtrach obrotowych, prasach sitowych lub wirówek ujawniona w D1 nie dotyczy mieszania osadu z wapnem palonym, lecz wstępnego etapu mechanicznego odwodniania osadu. Mieszanie osadu z wapnem palonym wg D1 odbywa się w mieszalniku.

Zdaniem organu, o poziomie wynalazczym nie świadczy również argument zgłaszającego, wskazujący na różnicę polegającą na wykorzystywaniu odmiennych urządzeń w porównywanych sposobach. W rozwiązaniu D1 mieszanie osadu ściekowego z wapnem palonym ma miejsce w zamkniętym mieszalniku, podczas gdy w przedmiotowym wynalazku miesza się ww. komponenty za pomocą mieszadła ślimakowego, a następnie dostarcza mieszaninę podajnikiem kubełkowym do silosu, który w wyposażeniu standardowym ma filtry co powoduje, że nie jest zbiornikiem zamkniętym. Różnica ta jednak nie świadczy o poziomie wynalazczym zgłoszonego rozwiązania, ponieważ nie towarzyszy jej żaden nieoczekiwany efekt techniczny. Zastosowanie mieszadła ślimakowego (do mieszania), podajnika kubełkowego (do podawania mieszaniny osadu) czy silosu (do przechowywania mieszaniny osadu) jest wynikiem rutynowego doboru projektowego dla znawcy w dziedzinie znanych urządzeń pełniących swoją funkcję zgodnie z ich przeznaczeniem. Uzyskiwane efekty są oczekiwane w stosunku do przyjętych założeń projektowych, a zatem oczywiste dla wspominanego znawcy.

W uzasadnieniu decyzji, Urząd Patentowy RP wskazał, że jedyna różnica pomiędzy przedmiotowym sposobem a sposobem znanym z dokumentu D1 polega na tym, że w przedmiotowym sposobie dodatkowo mieszaninę wysterylizowanego osadu ściekowego granuluje się przy udziale spoiwa w postaci gipsu lub wapna hydratyzowanego. Problemem technicznym, rozwiązywanym przez przedmiotowy wynalazek, jest zatem dostarczenie ulepszonego granulatu nawozu wapiennego z osadów ściekowych. Przedmiotowe zgłoszenie rozwiązuje ten problem poprzez granulację wysterylizowanego osadu ściekowego z materiałem wiążącym w postaci gipsu lub wapna hydratyzowanego, które powodują, że granulat będzie otoczony twardą otuliną. Zdaniem organu, różnica ta nie może świadczyć o poziomie wynalazczym zgłoszonego do ochrony rozwiązania, ponieważ w stanie techniki z dokumentu [...] znany jest sposób granulacji nawozów wapniowych z dodatkiem substancji wiążącej w postaci gipsu lub wapna palonego lub wapna palonego dolomitowego, która osadza się na powierzchni kuleczek (granulatu) nawozu, wygładza je i sprawia, że są wystarczająco twarde by były wysiewane mechaniczne. Również cechy techniczne w postaci zastosowania w przedmiotowym sposobie mieszadła ślimakowego, podajnika kubełkowego i silosu nie nadają poziomu wynalazczego zastrzeganemu rozwiązaniu, ponieważ urządzenia te są powszechnie znane i żaden nieoczekiwany efekty techniczne nie wiąże się z ich wykorzystaniem.

W ocenie Urzędu, znawca w dziedzinie, mając do dyspozycji dwa powyższe dokumenty D1 i D2 w trakcie rutynowej pracy i bez wkładu twórczego zastosowałby substancję wiążącą w postaci gipsu lub wapna hydratyzowanego w procesie granulacji nawozu wapniowego, otrzymanego z mieszaniny osadu ściekowego z wapnem palonym, co pozwoliłoby na wytworzenie twardej otuliny na granulkach, przy zastosowaniu typowych urządzeń pełniących swą funkcję zgodnie z ich przeznaczeniem i doszedłby do rozwiązania jak określono w zastrzeżeniu patentowym.

W związku z powyższym, Urząd uznał, że rozwiązanie wynalazku nie spełnia ustawowych warunków zdolności patentowej, o których mowa w art. 24 oraz art. 26 p.w.p. i nie nadaje się do opatentowania.

Na decyzję organu zgłaszający wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżący wskazał, że Urząd Patentowy RP odmówił udzielenia patentu na wynalazek, a za podstawę swojego stanowiska powołał nie brak dostatecznego ujawnienia patentu, a brak poziomu wynalazczego, co skądinąd potwierdza nowość rozwiązania w dacie zgłoszenia. Urząd stwierdził, iż problemem technicznym rozwiązywanym przez przedmiotowy wynalazek jest dostarczenie ulepszonego granulatu nawozu wapniowego z osadów ściekowych. Skarżący wskazał zaś, iż istotą rozwiązania jest również metoda granulacji takiego nawozu z wykorzystaniem właściwości procesów chemicznych zachodzących podczas hydratyzacji/sterylizacji osadów w procesie granulacji nawozu, co umożliwia zarazem pominięcie procesu suszenia.

Odnosząc się do patentu nr [...], który został przywołany jako patent przeciwstawny zgłoszonemu wynalazkowi, skarżący wskazał, iż właśnie z opisu tegoż patentu wynika, że nie mógł być on wykorzystywany przemysłowo, gdyż nie jest możliwe przeprowadzenie mieszania w zamkniętym intensywnym mieszalniku z odpowiednią ilością wapna palonego i mieszania, a taki właśnie zapis jest w opisie patentu [...]. Patent ten jest niemożliwy do realizacji, ponieważ proces mieszania w zamkniętym intensywnym mieszalniku z odpowiednią ilością wapna palonego jest niebezpieczny, a tym samym niemożliwy do realizacji, gdyż dynamiczne rozprężanie się gazów hydratyzacyjnych, które w bardzo krótkim czasie osiągnęłyby bardzo wysokie ciśnienie, co doprowadziłoby do rozerwania zamkniętego intensywnego mieszalnika, i ten element świadczy, iż nigdy nie były prowadzone żadne doświadczenia, a założenia teoretyczne nie pokrywają się z wiedzą praktyczną. Ponadto, w przeciwstawionym patencie jest wskazane, iż granulki otrzymane tym sposobem mają wilgotność 35%. W ocenie skarżącego to na pewno nie są granule, tylko masa, ponieważ niemożliwym jest by na płycie powstały granule o wilgotności 35%. Zatem, przeciwstawiony patent wymagał znacznego nakładu twórczego dla jego realizacji, a więc stanowił co najwyżej pomysł/założenie nie mogące przeczyć poziomowi wynalazczemu zgłoszonego rozwiązania.

Skarżący podkreślił, że wskazane w skardze problemy, zostały profesjonalnie rozwiązane i opisane w zgłoszeniu nr [...], w którym cechą istotną jest to, iż materiał z oczyszczalni ścieków, odsączony do wilgotności od 20% do 80% jest następnie zmieszany z mielonym wapnem palonym, który po dokładnym przemieszaniu za pomocą mieszadła ślimakowego dostarczany jest podajnikiem kubełkowym do pionowego silosu. Wszystkie te elementy mają natomiast istotne znaczenie z punktu widzenia możliwości pozyskania produktu końcowego, tj. granulowanego nawozu z osadów ściekowych. Podkreślił również, iż patent [...] i zgłoszenie nr [...] preferują odrębne rozwiązania, prowadzące teoretycznie do podobnego efektu, gdzie patent jest niemożliwy do realizacji, chociażby z powodu zagrożenia jakie występuje podczas reakcji wapna palonego z osadem ściekowym w zamkniętym intensywnym mieszalniku, a więc rozwiązanie [...] potwierdza poziom wynalazczy zgłoszenia nr [...], gdyż wskazuje ona na proces do którego nikt wcześniej, pomimo licznych prób nie doszedł. Odmienność między patentem [...] a zgłoszeniem nr [...] to temperatura jaka występuje w procesie reakcji osadów ściekowych, gdzie w patencie jest dwa razy podana wielkość odnośnie temperatury: 1000 i 800G, co nie jest definiowalne, zaś w zgłoszeniu [...] podano 100°C.

Skarżący wskazał też, że wynalazek mający poziom wynalazczy nie musi być wybitnym osiągnięciem, które w każdym przypadku należałoby rozważać w kategoriach pewnego technologicznego przełomu. Taki poziom ma wynalazek, o którym można powiedzieć, że stanowi odejście od pewnych tradycyjnych standardów i schematów, które tworzą stan techniki. Takie rozumienie poziomu wynalazczego sprawia, że istnieje pewna skala rozwiązań, które go posiadają, w tym rozwiązanie skarżącego, które wskazuje nowy sposób podejścia do obróbki osadów ściekowych, umożliwiające ich sterylizację z jednoczesną granulacją. Zgłoszenie należy do części rozwiązań, które są przełamaniem pewnej rutyny, standardu istniejącego w obrębie danej dziedziny techniki. Poziom wynalazczy jest więc stopniowalny i w tym przypadku występuje, dlatego dla jego oceny bardzo ważne jest prawidłowe określenie znawcy z danej dziedziny, czego zaniechał Urząd Patentowy RP.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r.,poz.1647 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ( Dz. U. 2019 r.poz.2325 j.t. ), dalej także: p.p.s.a.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Podstawą zatem orzekania przez ten sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami. Sąd bierze ponadto pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 p.p.s.a.), a także dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a.

Wyjątek od zasady orzekania na podstawie akt sprawy stanowi sytuacja określona w art. 55 § 2 p.p.s.a., gdy sąd, na żądanie skarżącego, rozpoznaje sprawę na podstawie odpisu skargi, jednakże taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Ponadto sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (wyrok NSA z 23.01.2007 r., II FSK 72/06, ONSA WSA 2008/2, poz. 31; zob. także uchwała pełnego składu NSA z 26.10.2009 r., I OPS 10/09, ONSA WSA 2010/1, poz. 1, s. 29 uzasadnienia).Przyjęcie w art. 133 § 1 zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności).Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12.08.2016 r., II GSK 357/15, CBOSA, wyjaśnił, że orzekanie "na podstawie akt sprawy", o którym mowa w art. 133 § 1 p.p.s.a. oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt wynikają i które legły u podstaw jej wydania.

Rozpoznając niniejszą sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów procesowych w szczególności art.7, art.76, art.77 § 1 k.p.a. i art.80, związku z art. 252 p.w.p, w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, w pierwszej kolejności wskazać należy na przepisy prawa materialnego znajdujące zastosowanie w sprawie oraz przedstawić ich prawidłową wykładnię, bowiem przepisy prawa materialnego wyznaczają w postępowaniu administracyjnym, zakres postępowania dowodowego, które zobowiązany jest przeprowadzić organ wydający decyzję.

Zgodnie z art. 24 p.w.p. patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania. Art. 25 ust. 1-4 p.w.p. stanowi natomiast, iż wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki. Przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie. Przepisy ust. 1-3 nie wyłączają możliwości udzielenia patentu na wynalazek dotyczący nowego zastosowania substancji stanowiącej część stanu techniki lub użycia takiej substancji do uzyskania wytworu mającego nowe zastosowanie. Z kolei zgodnie z art. 26 ust. 1 p.w.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki. Za wynalazki, w rozumieniu art. 24, nie uważa się w szczególności wytworów, których niemożliwość wykorzystania może być wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki ( art. 28 ust. 4 p.w.p.).

Z powyższego wynika, iż wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest więc nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, niewynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. Nieoczywistość wynalazku czyli poziom wynalazczy, stanowi jedną z przesłanek zdolności patentowej. Dla spełnienia przesłanki nieoczywistości, czyli poziomu wynalazczego, konieczna jest, występująca w dniu zgłoszenia wynalazku do UP, różnica pomiędzy zgłoszonym rozwiązaniem, a stanem techniki jednak tego rodzaju, że przeciętny znawca, specjalista z danej dziedziny techniki, nie byłby w stanie pokonać jej w zawodowy i rutynowy sposób. Badanie zatem, czy zgłoszone rozwiązanie wykazuje poziom wynalazczy, wymaga wnioskowania w jakim stopniu rozwiązanie to wynika ze znanego stanu techniki. Istotne jest to, że dla oceny poziomu wynalazczego danego rozwiązania, należy odwołać się do całego stanu techniki, przy czym dane rozwiązanie może wynikać z prostego zestawienia innych znanych wynalazków. Dlatego badając poziom wynalazczy, należy ustalić stan techniki najbliższy do rozpatrywanego wynalazku. Aby jednak ustalić najbliższy stan techniki do rozpatrywanego wynalazku konieczne jest ustalenie problemu technicznego rozwiązanego przez rozpatrywany wynalazek. Dopiero wówczas możliwa jest ocena twórczego charakteru postępu technicznego wynikającego z rozpatrywanego wynalazku, z punktu widzenia specjalisty z danej dziedziny, pod kątem rozważenia, czy specjalista doszedłby do tego rozwiązania w sposób rutynowy, bez wysiłku twórczego. Zatem zgłoszone rozwiązanie może być uznane za nieposiadające poziomu wynalazczego, jeżeli można przedstawić dowody określające stan techniki na datę zgłoszenia wynalazku, w zakresie uzasadniającym stwierdzenie, że realizacja lub stosowanie wynalazku wynika bezpośrednio z tego stanu, przy uwzględnieniu przeciętnej wiedzy właściwej dla znawcy danej dziedziny techniki. Nie można też uznać za wynalazek nadający się do opatentowania rozwiązania, które polega na wykorzystaniu znanych środków technicznych i daje efekt oczywisty, możliwy do przewidzenia. Badanie poziomu wynalazczego rozwiązania polega na ustaleniu, czy badane rozwiązanie było oczywiste dla znawcy w dacie zgłoszenia, tzn. czy w tej dacie wynika w sposób oczywisty z rozwiązań znanych ze stanu techniki. Poziom wynalazczy jest bowiem przesłanką zdolności patentowej, którą bada się w odniesieniu do wynalazków niebędących częścią stanu techniki (a zatem tych spośród zgłoszonych wynalazków, które są nowe). Wymaganie tej przesłanki prowadzi więc do zawężenia kręgu rozwiązań technicznych, które mogą zostać opatentowane. Zaostrza ono przy tym kryteria opatentowania wynalazku.

W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się też, że wynalazek mający poziom wynalazczy nie musi być wybitnym osiągnięciem, które w każdym przypadku należałoby rozważać w kategoriach pewnego technologicznego przełomu. Taki poziom ma wynalazek, o którym możemy powiedzieć, że stanowi odejście od pewnych tradycyjnych standardów i schematów, które tworzą stan techniki (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2005 r., VI SA/Wa 2183/04, LEX nr 191870, wyrok NSA z dnia 3 lipca 2003 r., II SA 724/02, LEX nr 84213).Takie rozumienie poziomu wynalazczego sprawia, że istnieje pewna skala rozwiązań, które go posiadają. Część z nich będzie wyróżniającymi się dokonaniami technicznymi, ale część zaledwie przełamaniem pewnej rutyny, standardu istniejącego w obrębie danej dziedziny techniki. Poziom wynalazczy jest więc stopniowalny. Nie każdy podlegający opatentowaniu wynalazek ma jednakowy poziom. Jest to różnica w stosunku do nowości, którą wynalazek posiada albo nie. Spełnienie przesłanki jaką jest poziom wynalazczy nastąpi wtedy, gdy efekt uzyskiwany dzięki wynalazkowi różni się od sumy rezultatów, które znajdują się w ogólnym zasobie wynalazków, tworzących stan techniki. (por. Demendecki Tomasz i in., Prawo własności przemysłowej. Komentarz Opublikowano: LEX 2015)

UP wskazał w zaskarżonej decyzji, że przedmiotem spornego patentu jest sposób wytwarzania metodą otaczakową granulowanego nawozu z materiałów pozyskiwanych z oczyszczalni ścieków.

W ocenie organu, w rozpoznawanej sprawie, zgłoszony wynalazek będzie miał zastosowanie w tej samej dziedzinie co inne przeciwstawione rozwiązania czyli w dziedzinie sposobu wytwarzania i granulacji nawozów wapiennych. Ten sposób wytwarzania i granulowania nawozów wapniowych w ocenie organu, został już wcześniej co do zasady wymyślony i ujawniony. Organ uznał za najbliższy stan techniki dla sposobu wytwarzania nawozu przedstawionego w zgłoszeniu strony, dokument [...], który ujawnia sposób wytworzenia nawozu wapiennego polegający na wymieszaniu osadu ściekowego o wilgotności 50-70 % w mieszalniku z wapnem palonym (CaO).W wyniku hydratacji CaO temperatura mieszaniny wzrasta do 100 stopni Celsjusza, niszcząc wirusy, bakterie i pasożyty. Otrzymaną mieszaninę umieszcza się na płycie granulacyjnej, na której wytwarza się granulki o średnicy 3-5 mm. Pomimo, że granulki mają wilgotność do 35 % są sypkie, a ich wytrzymałość na ściskanie wzrasta wraz z wydłużeniem czasu przechowywania. W konsekwencji za jedyną różnicę w sposobie wytworzenia spornego nawozu, przedstawionym przez stronę, organ uznał, że dodatkowo mieszaninę wysterylizowanego osadu ściekowego, skarżący proponuje granulować z użyciem gipsu lub wapna hydratyzowanego. Jednocześnie w decyzji przeprowadzono szerokie rozważania, iż sposób polegający na wprowadzeniu, w procesie granulacji mieszaniny wysterylizowanego osadu ściekowego, spoiwa w postaci gipsu lub wapna hydratyzowanego był znany już wcześniej, na co wskazuje jednoznacznie dokument [...], w którym opisano sposób granulacji z użyciem gipsu, wapna palonego lub wapna palonego dolomitowego. Odnosząc się do użycia przez skarżącego innych urządzeń do wytworzenia spornego nawozu, organ wskazał, iż są to urządzenia technicznie powszechnie znane, których wykorzystanie, nie wiąże się z nieoczekiwanym efektem technicznym. W konsekwencji zmiany zastosowane przez skarżącego w spornym zgłoszeniu nr [...], w porównaniu z dokumentami D1 i D2 nie mają wpływu na poziom wynalazczy produktu.

Zauważenia jednak wymaga, iż w zaskarżonej decyzji, organ uzasadniając powyższe stanowisko odwołuje się do opisów patentowych, które przeciwstawia zgłoszeniu skarżącego, ale dokumentów tych brak jest w aktach sprawy, przez co zaskarżona decyzja uchyla się spod kontroli Sądu. Brak jest materiału dowodowego w aktach sprawy, na podstawie których zgodnie z art.133 p.p.s.a. orzeka sąd administracyjnych, aby ocenić uzasadnienie faktyczne a następnie prawne zaskarżonej decyzji. W szczególności brak jest w aktach dokumentów D1 i D2, na które powołuje się organ, składających się na podstawę faktyczną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przy czym nie może stanowić dowodu w sprawie wydruk ze strony internetowej UP, informacji zawartych w opisach patentowych, mających jedynie charakter informacyjny i niekompletny, bez możliwości jego weryfikacji. Strona kwestionuje w skardze, treść dokumentów D1 i D2 oraz ustalenia i wnioski organu z nich wynikające mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Dotyczą one zastosowalności jak i możliwości realizacji rozwiązań, na jakie organ się powołuje w decyzji, porównania cech i sposobu wytworzenia jak i procesu granulacji nawozu. Skarżący kwestionuje, również dane wynikające z powyższych dokumentów, na jakie powołuje się organ, dotyczące między innymi temperatury wytworzenia nawozu, a zarzutów tych Sąd, bez dokumentów, na których organ oparł rozstrzygnięcie (oryginalnych lub poświadczonych za zgodność z oryginałem), skontrolować nie jest w stanie. Podkreślenia również wymaga, iż UP odnosząc się do tych zarzutów strony, w odpowiedzi na skargę, wskazuje na różne wersje dokumentów D1, podnosząc że program komputerowy błędnie odczytał dane dokumentu tj. wartości 100 i 80 stopni Celsjusza. Ta argumentacja nie usprawiedliwia postępowania organu, bowiem aby wyjaśnić rozbieżności co do danych znajdujących się dokumentach D1 i D2 Sąd, musi opierać się na dokumentach wiarygodnych i prawdziwych, a nie domyślać się, na która wersję powołuje się organ, a na którą strona.

Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany będzie zważyć, nie kwestionując zasady wynikającej z art.75 k.p.a., iż dokumenty w znaczeniu procesowym dzieli się na dokumenty urzędowe i dokumenty prywatne (part. 244 i 245 k.p.c.). Samo pojęcie dokumentu prywatnego i związane z nim domniemanie należy oceniać według przepisu art. 245 kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokumentem urzędowym w rozumieniu komentowanego przepisu jest dokument, który został sporządzony: 1) w przepisanej formie; 2) przez powołany do tego organ państwowy lub organ jednostki organizacyjnej albo podmiotu w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w art. 1 pkt 1 i 4 k.p.a., 3) w zakresie działania tego organu.

Niezachowanie przepisanej formy dokumentu może stanowić wadę istotną dyskwalifikującą jego wartość dowodową, np. brak podpisu osoby upoważnionej do złożenia oświadczenia (woli lub wiedzy) w imieniu organu. Z przepisu art. 76 § 1 wynika, że decydujące dla prawidłowości dokumentu jest sporządzenie go przez organ właściwy rzeczowo ("w jego zakresie działania"). Sporządzenie dokumentu z naruszeniem właściwości miejscowej nie pozbawia dokumentu cech dokumentu urzędowego. Jednakże jeżeli dokument obejmuje okoliczności wykraczające w sposób oczywisty poza zakres działania danego organu, nie może być kwalifikowany zgodnie z powyższym przepisem jako dokument urzędowy (por. K. Piasecki [w:] Komentarz do k.p.c., 1989, s. 814). Dlatego też Sąd podziela pogląd wyrażany w piśmiennictwie, że przepis art. 76 § 1 ma zastosowanie wprost do oceny mocy dowodowej wystawionych przez te jednostki dokumentów urzędowych. Na marginesie należy podkreślić, że w pojęciu odpowiedniego stosowania mieści się także stosowanie wprost przepisu odsyłającego. Dokument wystawiony przez jednostkę organizacyjną lub inny podmiot w zakresie spraw innych niż wymienione w art. 1 pkt 1 i 4 ma walor dokumentu prywatnego.

W rozpoznawanej sprawie, nie tylko brak dokumentów w wyżej przedstawionym rozumieniu ale jakichkolwiek dowodów w szerokim rozumieniu art.75 k.p.a., pozwalających na ocenę zaskarżonego w sprawie rozstrzygnięcia. Uwagi te należy również odnieść do sprawozdania ze stanu techniki, w których organ odwołuje się do dokumentów, których w aktach sprawy brak. Organ również w tym zakresie odsyła do stron internetowych, zamiast je załączyć do akt sprawy i opisać. Nie jest więc możliwe wydanie przez Sąd, wiążącego rozstrzygnięcia co do stanowiska organu, że specjalista przy rozpatrywaniu przedmiotowego problemu technicznego mając do dyspozycji dokumenty D1 i D2 wskazane w decyzji miałby możliwość, bez dokonań twórczych, w sposób zawodowy i rutynowy dojść do zastrzeganego rozwiązania.

Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną wyrażoną przez Sąd i zgromadzić w aktach sprawy materiał dowodowy, pozwalający na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Należy mieć na uwadze, że tylko należyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wyczerpujące zebranie materiału dowodowego pozwala na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Aby móc uznać, że stan faktyczny w danej sprawie wypełnia hipotezę określonego przepisu prawa materialnego konieczne jest wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób niebudzący wątpliwości. Niedostatki dowodowe w niniejszej sprawie związane z istotą sporu uzasadniały ocenę o konieczności ponowienia postępowania przez organ. W ponownie prowadzonym postępowaniu, po zebraniu w aktach sprawy wystarczających dowodów, wyniki postępowania w tym ocenę zebranych w sprawie dowodów, dokonaną zgodnie z art.80 k.p.a. organ zamieści w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art.107 § 3 k.p.a. Konieczne jest również zajęcie stanowiska przez organ co do twierdzeń i wyjaśnień strony dotyczących istoty sprawy oraz zgłoszonych przez nią dowodów oraz zapewnienie stronie możliwości zapoznania się z dowodami. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno, zgodnie z powołanym przepisem, zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Organ wyjaśni również w sposób wyczerpujący podstawę prawną rozstrzygnięcia z uwzględnieniem wykładni przepisów prawa materialnego, przedstawionej wyżej przez Sąd. Przy czym za niewystarczające wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji należy uznać, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, powołanie jednostki redakcyjnej zastosowanego w sprawie przepisu prawa materialnego, bez zacytowania brzmienia przepisów obowiązujących, na dzień wydania decyzji, a następnie ich prawidłowa wykładnia, przedstawiona tak aby strona mogła dowiedzieć się jakie jest prawo w ustalonym przez organ stanie faktycznym.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a., art.205 § 1 oraz art.209 p.p.s.a. zasądzając na rzez strony zwrot kwoty 1000 złotych tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.