Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 86/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art.101 ust.1
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska, Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta D. z dnia [...] maja 2021 r. r., znak: [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta D. a Burmistrzem Miasta S. przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku M. M. w sprawie przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego, pomocy finansowej na żywność oraz na wykupienie leków postanawia: wskazać Prezydenta Miasta D. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] maja 2021 r., znak: [...], Prezydent Miasta D. (Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w D.) wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta S. (Ośrodek Pomocy Społecznej w S.) w sprawie przyznania M. M. pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego, pomocy finansowej na żywność oraz na wykupienie leków poprzez wskazanie Burmistrza Miasta S. jako organu właściwego do załatwienia przedmiotowej sprawy.

W uzasadnieniu wniosku Prezydent Miasta D. stwierdził, że [...] marca 2021 r. M. M. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z wnioskiem o pomoc w formie posiłków przy ul. [...], zasiłku okresowego na żywność oraz na wykupienie leków. W dniu [...] kwietnia 2021 r. pracownik socjalny Ośrodka Pomocy Społecznej w S. przeprowadził z wnioskodawczynią wywiad środowiskowy.

Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta S., uznał się za niewłaściwy do wydania decyzji, wskazując, że wnioskodawczyni jest osobą bezdomną, a ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały posiadała w D. przy ul. [...].

Ośrodek Pomocy Społecznej w S., powołując się na art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zawiadomieniem z 20 kwietnia 2021 r. przekazał sprawę do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta D. jako miejscowo właściwego. Wniosek wraz z dokumentacją wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] kwietnia 2021 r.

Prezydent wskazał, że błędne jest powoływanie się na zasady ustalania właściwości, wynikające z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ tutejszy Ośrodek kwestionuje stwierdzenie, że M. M. została uznana za osobę bezdomną.

Definicję pojęcia osoby bezdomnej zawiera art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powyższy przepis przewiduje zatem dwa odrębne stany taktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, natomiast drugi dotyczy sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie, natomiast w przypadku M. M. tak nie jest.

Z oświadczenia M. M., dołączonego do wywiadu środowiskowego z [...] kwietnia 2021 r. wynika, że jest ona osobą bezdomną, nie posiada nigdzie zameldowania, przebywa w rożnych miejscach na terenie gminy S. W ocenie pracownika socjalnego OPS w S. w wywiadzie została zawarta informacja, że M. M. nie ma gdzie mieszkać, przebywa w różnych miejscach, tj. parki, pustostany, a czasami uda jej się gdzieś nocować grzecznościowo. Osoba, u której mieszkała, zmarła. W wywiadzie środowiskowym zaznaczono, że M. M. nie może liczyć na pomoc innych osób.

Podczas rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z wnioskodawczynią przez pracownika MOPS w D. w dniu [...] kwietnia 2021 r. nie potwierdziła ona tej informacji. Poinformowała pracownika tutejszego Ośrodka, że zamieszkuje obecnie u koleżanki, pod adresem S. ul. [...]. Wnioskodawczyni poinformowała, że pod powyższym adresem zamieszkuje od ok. 2-3 tygodni i ma możliwość zamieszkiwania tam przez dłuższy okres. Obecnie mieszka w pokoju znajomej i nie ponosi w związku z tym żadnych kosztów. Po otrzymaniu zasiłku stałego będzie uiszczać opłatę za użyczenie pokoju. Ponadto oświadczyła, że nigdy nie nocowała w przestrzeni publicznej, tj. w parkach czy pustostanach, ponieważ stan zdrowia by jej na to nie pozwolił. Stwierdziła, że o miejscach swojego pobytu informuje pracownika socjalnego OPS w S. (czego nie potwierdził pracownik tamtejszego Ośrodka). Wnioskodawczyni odmawia udzielenia jej pomocy w formie schronienia w placówkach dla osób bezdomnych (oświadczenie z [...] kwietnia 2021 r.), co potwierdziła również podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. Podczas rozmowy telefonicznej poinformowała pracownika socjalnego, że w kwestii zapewnienia schronienia może zawsze liczyć na pomoc znajomych.

Prezydent podkreślił, że wnioskodawczyni, nocując u znajomych, jednocześnie odmawia schronienia, co dodatkowo świadczy o tym, że lokale, w których nocuje, zaspokajają jej potrzeby mieszkaniowe. Wnioskodawczyni nie chce powrócić do D., gdyż twierdzi, że od wielu lat jest związana z gminą S. i z tą gminą wiąże swoje plany na przyszłość. Pracownik socjalny tut. Ośrodka wielokrotnie informował wnioskodawczynię o możliwości powrotu do gminy ostatniego miejsca zameldowania, tj. D., gdzie ww. ma możliwość skorzystania ze schronienia w placówkach, z którymi gmina D. ma podpisaną umowę. Decyzję o pozostaniu na terenie gminy S. wnioskodawczyni podjęła więc sama. Organ dodał, że wnioskodawczyni przebywa na terenie gminy S. od wielu lat, na jej terenie korzysta też z opieki medycznej. Wnioskodawczyni w gminie D. nie posiada rodziny, jest rozwiedziona, a z dwojgiem synów, którzy przebywają za granicą oraz z matką, zamieszkującą w S., nie utrzymuje kontaktów.

Podczas rozmowy telefonicznej przeprowadzonej przez pracownika MOPS w D. [...] kwietnia 2021 r. wnioskodawczyni zobowiązała się przesłać oświadczenie, potwierdzające jej słowa na podany adres mailowy do [...] kwietnia 2021 r. Ponieważ nie wywiązała się z obietnicy, [...] maja 2021 r. pracownik socjalny MOPS w D. skontaktował się z nią. Wnioskodawczyni ponownie potwierdziła przekazywane wcześniej informacje i ponownie zobowiązała się przesłać oświadczenie, czego jednak nie uczyniła. W dniu [...] maja 2021 r. z wnioskodawczynią ponownie nawiązano kontakt telefoniczny, podczas którego poinformowała ona pracownika socjalnego, że nie może przesłać oświadczenia na adres mailowy, natomiast ma możliwość przesłania wiadomości sms z telefonu znajomego, co niezwłocznie uczyniła.

Prezydent przypomniał, że ustawa o pomocy społecznej, stanowiąc w art. 101 ust. 1, że właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, nie zawiera legalnej definicji "miejsca zamieszkania". Z tego powodu zastosowanie w tym zakresie znajdują przepisy Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 25 k.c. przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej rozumie się miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że o uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na jej terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a zatem nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającej na ześrodkowaniu jej aktywności życiowej w określonej miejscowości. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość obecnie jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej. Ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania osoby fizycznej nie wyklucza w przyszłości zmian w tym zakresie.

Na ocenę, jakie jest aktualne miejsce zamieszkania, nie ma zatem wpływu okoliczność, czy dana osoba w przyszłości będzie chciała albo będzie zmuszona zmienić miejsce swego dotychczasowego zamieszkania. Jeżeli takie zmiany nastąpią, to będą one miały wpływ dopiero na przyszłą właściwość organów. Okoliczności te nie mogą mieć natomiast żadnego znaczenia przy rozstrzyganiu aktualnego żądania wnioskodawcy. W analizowanej kategorii spraw o właściwości miejscowej organu decyduje bowiem obecne miejsce zamieszkania strony ubiegającej się o konkretne świadczenie z pomocy społecznej.

Z okoliczności sprawy nie wynikają zatem takie fakty, które pozwalałyby na powiązanie centrum spraw życiowych M. M. z Miastem D. Nie sposób zatem ustalić, że to właśnie to miasto jest miejscem zamieszkania wnioskodawczyni w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgromadzony materiał dowodowy, w ocenie organu, pozwala jednak przyjąć, że wnioskodawczyni nie jest osobą bezdomną.

W takiej sytuacji należy sięgnąć do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jako lex generalis, które wprowadzają ogólne reguły ustalania właściwości miejscowej organu administracji publicznej. Stosownie do § 1 art. 21 k.p.a. pkt 3 właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju – według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron.

Ponadto tożsame stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OW 80/20 uznał Burmistrza Miasta S. za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku M. M., mieszkającej wówczas u znajomego pod innym adresem.

Mając więc na uwadze okoliczności sprawy, w ocenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy jest Burmistrz Miasta S.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, pismem z [...] lipca 2021 r., znak: [...], Burmistrz Miasta S. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta D. jako organu właściwego w sprawie.

Burmistrz wyjaśnił, że w czasie prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie innego wniosku o pomoc z [...] maja 2021 r. ustalono, że wnioskodawczyni, w okresie od [...] kwietnia do [...] czerwca 2021 r., przybywała pod adresem K. ul. [...], korzystając z oddzielnego pokoju. Z kolei wnioskodawczyni, [...] czerwca 2021 r., pisemnie oświadczyła, że od [...] czerwca 2021 r. nie zamieszkuje pod ww. adresem, oraz że jest osobą bezdomną. Wskazała, że od [...] czerwca 2021 r. kilkakrotnie zmieniła adres, mieszkając po klika dni u znajomych. Oświadczyła, że nie wie, gdzie będzie nocować przez kolejne dni. Burmistrz dodał, że przekazał jej wniosek zgodnie z właściwością do Miasta D. zawiadomieniem z [...] kwietnia 2021 r., tj. przed czasowym okresem pobytu wnioskodawczyni w lokalu mieszkalnym na terenie K.

Pracownik socjalny OPS S. zaproponował jej pobyt w schronieniu dla osób bezdomnych i wnioskodawczyni wyraziła chęć skierowania do schronienia, które jest przeznaczone dla osób bezdomnych z terenu gminy S., tj. Centrum Edukacji Socjalnej w C., natomiast nie wyrażała zgody na skierowanie do schronienia, które zapewnia Miasto D.

Organ dodał, że oświadczenia z [...] czerwca 2021 r. zostały złożone przez wnioskodawczynię pod odpowiedzialnością kamą.

Zdaniem organu Prezydent Miasta D. dokonał błędnych ustaleń faktycznych w stosunku do wnioskodawczyni. Biorąc bowiem pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy w sprawie należy uznać, że wnioskodawczyni jest osobą bezdomną, o której mowa w art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Okoliczność tę potwierdza w szczególności oświadczenie z [...] czerwca 2021 r. i wywiad środowiskowy z [...] kwietnia 2021 r. Ponadto, Prezydent błędnie przyjął, że pierwszeństwo do zastosowania w niniejszej sprawie, przy ustalaniu właściwości, należy dać przepisom "art. 21 k.p.c. (pkt 3) k.p.a.", określającym właściwość miejscową. Zastosowanie znajdzie bowiem regulacja art. 101 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, która jednoznacznie określa sposób ustalania właściwości miejscowej gminy przy osobach bezdomnych i jest przepisem szczególnym.

W niniejszej sprawie ustalono, że ostatnim miejscem zameldowania wnioskodawczyni na pobyt stały była D. A zatem nie może być mowy o stosowaniu regulacji z "art. 21 pkt k.p.a.", z pominięciem regulacji szczególnej co do osób bezdomnych, tj. art. 101 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Tym samym rozważania Prezydenta co do próby ustalenia aktualnego centrum życiowego wnioskodawczyni są nieuzasadnione, ponieważ właściwość jednoznacznie określa art. 101 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. co do osób bezdomnych, w stosunku do których jest możliwe ustalenie ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.

Przy piśmie z [...] lipca 2021 r. Burmistrz Miasta S. przesłał protokoły z [...] lipca 2021 r., zawierające oświadczenia H. G. i P. G. oraz oświadczenie A. J. z [...] lipca 2021 r., wnosząc o dołączenie ich do akt sprawy, jako uzupełnienie odpowiedzi organu na wniosek.

W piśmie z [...] sierpnia 2021 r. Prezydent Miasta D. odniósł się do stanowiska strony przeciwnej, przedstawionego w odpowiedzi na wniosek, dołączając do niego oświadczenie wnioskodawczyni z [...] czerwca 2021 r., protokół rozmowy telefonicznej z wnioskodawczynią z [...] lipca 2021 r., kopię decyzji Burmistrza Miasta S. z [...] lipca 2021 r., znak: [...] o przyznaniu wnioskodawczyni bezpłatnych posiłków oraz protokół z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w S., z [...] sierpnia 2021 r.

W pismach z [...] i [...] września 2021 r. Burmistrz Miasta S. uzupełnił materiał dowodowy sprawy, wnosząc o dołączenie do akt sprawy przesłanych przy nich załączników: oświadczenia wnioskodawczyni z [...] sierpnia 2021 r., oceny realizacji działań ustalonych w kontrakcie socjalnym z [...] sierpnia 2021 r., oświadczenia wnioskodawczyni z [...] sierpnia 2021 r., oceny realizacji działań ustalonych w kontrakcie socjalnym z [...] sierpnia 2021 r., oświadczenia wnioskodawczyni z [...] września 2021 r., oświadczeń B. L. z [...] i [...] września 2021 r. oraz adnotacji urzędowej pracownika socjalnego z [...] września 2021 r.

W piśmie z [...] września 2021 r. Burmistrz Miasta S. poinformował, powołując się na dołączone do pisma oświadczenie wnioskodawczyni z [...] września 2021 r., że ww. przebywa obecnie w baraku letniskowym w S., przy ul. [...].

W piśmie z [...] listopada 2021 r. Burmistrz Miasta S. poinformował, że [...] listopada 2021 r. wnioskodawczyni była widziana przez pracownika socjalnego w centrum S., w towarzystwie dwóch mężczyzn, z którymi spożywała alkohol.

W ocenie Burmistrza, wnioskodawczyni jest osobą bezdomną, co potwierdza też notatka urzędowa pracownika socjalnego z [...] listopada 2021 r., w której stwierdzono, że wnioskodawczyni nocuje w parku na ławce.

Do ww. pisma dołączono adnotacje urzędowe pracownika socjalnego z [...],[...] i [...] listopada 2021 r., oświadczenie wnioskodawczyni z [...] listopada 2021 r., z którego wynika, że nadal nie ma ona miejsca stałego pobytu i mieszka "po kilka dni u znajomych".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość między Prezydentem Miasta D. a Burmistrzem Miasta S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków M. M. o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego, pomocy finansowej na żywność oraz na wykupienie leków. Wniosek jest dopuszczalny, gdyż ww. organy nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia.

Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm. – dalej jako "u.p.s.") właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od zasady tej przewidziano wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych. W myśl art. 101 ust. 2 u.p.s. w stosunku do tych osób właściwą miejscowo jest gmina ostatniego ich miejsca zameldowania na pobyt stały.

Definicję pojęcia osoby bezdomnej zawiera art. 6 pkt 8 u.p.s., który stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powyższy przepis przewiduje więc dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast odnosi się do sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie. Stosownie natomiast do treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 611), do której odsyła powołany wyżej art. 6 pkt 8 ustawy, pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest w rozumieniu ww. ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hosteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OW 1/16; z 17 grudnia 2018 r. sygn. akt I OW 190/18 oraz z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OW 32/20; postanowienia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").

W niniejszej sprawie należało rozważyć czy M. M. jest osobą posiadającą miejsce zamieszkania, czy też jest osobą bezdomną.

W dacie złożenia wniosku, [...] kwietnia 2021 r., jako adres do korespondencji podała S., ul. [...]. Podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem MOPS w D. w dniu [...] kwietnia 2004 r. oświadczyła, że od 2-3 tygodni mieszka u swojej koleżanki pod adresem S., ul. [...]. Ma tam możliwość zamieszkania przez dłuższy okres. Ma tam pokój, nie ponosi żadnych kosztów, lecz po otrzymaniu zasiłku stałego będzie uiszczać opłaty. W oświadczeniu z [...] czerwca 2021 r. M. M. wskazała, że od [...] czerwca 2021 r. nie mieszka pod ww. adresem i wielokrotnie w tym okresie zmieniała mieszkanie. Ostatnią noc spędziła w K., u koleżanki, lecz nie wie, gdzie będzie nocować w kolejne noce. Z kolei z rozmowy telefonicznej z [...] lipca 2021 r. wynika, że zdarza jej się nocować u innych znajomych po kilka dni, ale aktualnie jej miejscem pobytu jest ul. [...], gdzie przebywa u swojej koleżanki.

Istotne jest również, a co wynika z oświadczenia właścicielki mieszkania przy ul. [...], że M. M. opuściła to mieszkanie [...] września 2021 r. Tego dnia pod ww. adres przyjechała Policja, bo M. M. była pod wpływem alkoholu. Jednocześnie, właścicielka mieszkania, B. L., oświadczyła, że nie wyraża zgody na dalszy pobyt M. M. w jej mieszkaniu.

W oświadczeniu z [...] września 2021 r. M. M. wskazała, że mieszka w baraku letniskowym w S. przy ul. [...], a w oświadczeniu z [...] listopada 2021 r., że nadal nie ma miejsca stałego pobytu i mieszka "po kilka dni u znajomych".

W notatce urzędowej pracownika socjalnego z [...] listopada 2021 r. stwierdzono, że wnioskodawczyni nocuje w parku na ławce.

Powyższe okoliczności w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazują, że ubiegająca się o świadczenie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Nie dysponuje ona w S. tytułem prawnym do lokalu mieszkalnego, a w czasie całego pobytu w S. nie zameldowała się na pobyt stały, gdyż przebywa w różnych miejscach, w różnych okresach, zarówno w lokalach mieszkalnych, jak i takich, które nie są lokalami mieszkalnymi.

Jak wskazuje doktryna, dla ustalenia organu właściwego dla osoby bezdomnej na gruncie u.p.s. nie bada się zamiaru pobytu osoby bezdomnej, lecz tylko sprawdza się, czy osoba spełnia warunki dla uznania ją za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. (Frąckowiak R. [w:] "Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz" wyd. 1, 2019). Tym samym w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 101 ust. 2 u.p.s., co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OW 241/17, w którym wskazano, że bez znaczenia pozostaje fakt, że ubiegający się o pomoc społeczną nie mieszka od kilkunastu lat i nie utrzymuje żadnych związków z gminą ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, gdyż okoliczności te nie należą do przesłanek podlegających badaniu przy ustaleniu właściwości organu zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. Przepis ten zakłada pewnego rodzaju fikcję prawną dla potrzeb tego rodzaju spraw w celu zagwarantowania bezdomnemu, który z oczywistych powodów częściej niż inne osoby zmienia miejsce zamieszkania, łatwego dostępu do świadczeń pomocy społecznej.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić przyjdzie, że ubiegająca się o świadczenie powinna otrzymać pomoc od gminy, na terenie której była ostatnio zameldowana na pobyt stały.

Skoro ostatnim miejscem zameldowania M. M. na pobyt stały jest D., ul. [...], to organem właściwym do rozpoznania jej wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jest Prezydent Miasta D.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.