Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 754/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Po 754/16 | , , , , , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 22 lutego 2017 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w składzie następującym:, , Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka, Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.), WSA Józef Maleszewski, Protokolant ref. staż. Ewa Stawicka, , , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r., sprawy ze skargi B. S., na decyzję Wojewody W., z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, , uchyla zaskarżoną decyzję;, zasądza od Wojewody W. na rzecz B.S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt ) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania., , , , ,


UZASADNIENIE

Sygn. akt IV SA/Po [...]

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania M. P. uchylił decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2015 r. znak [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Starosta [...] decyzją z [...] listopada 2015 r. znak [...] orzekł o:

1) zwrocie na rzecz Pana B. S. nieruchomości stanowiących własność M. P., położonych w P. na os. S. B., oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb P., arkusz mapy [...], działka nr [...], [...] i [...] - zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] [...] [...] oraz działka nr [...] - zapisana w księdze wieczystej KW nr [...],

2) zobowiązał Pana B. S. do zwrotu na rzecz M. P. kwoty [...]zł (...) w terminie 21 dni od dnia, w którym decyzja o zwrocie nieruchomości (...) stanie się ostateczna i wykonalna, z zaznaczeniem, że jest to zwaloryzowane odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.

Dalej organ wskazał, iż odwołanie od ww. decyzji wywiodło M. P. zarzucając skarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774) oraz naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7 i art. 77 § 1 Kpa.

W dalszej części uzasadnienia Wojewoda po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazał, że działki gruntu objęte niniejszym postępowaniem, zgodnie z ustaleniami organu I instancji, stanowią część dawnej nieruchomości położonej w P. , później w P. przy ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. [...] ha, arkusz mapy [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], należącej niegdyś do J. S., która na podstawie umowy sprzedaży z [...] marca 1976 r. (akt notarialny rep. A II nr [...]), zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), została zbyta na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem "pod przyszłą dzielnicę mieszkaniową [...]". W rzeczonym akcie notarialnym pojawia się wzmianka o piśmie Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu Urzędu Miejskiego w P. z [...] stycznia 1976 r., w którym nie wniesiono zastrzeżeń do przeznaczenia ww. gruntu rolnego na cele nierolnicze w związku " z przeznaczeniem tego terenu pod wysokie budownictwo mieszkaniowe".

Na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w N. S. z dnia [...] września 2000 r., sygn. akt [...] [...], spadek po J. S. nabyli - żona M. S. i syn B. S., każdy w ˝ części. Spadek zaś po M. S. nabył w całości syn B. S. (postanowienie Sądu Rejonowego w N. S. z dnia [...] stycznia 2004 r., sygn. akt [...] [...]). Bezsporne jest zatem, że wnioskodawca aktualnie jest jedynym dysponentem roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Organ podniósł, iż elementarne znaczenie w sprawach zwrotów nieruchomości odgrywa ustalenie przez organ orzekający, czy w danym stanie faktycznym oraz prawnym rozpatrywanej sprawy mamy do czynienia ze zbędnością nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej bądź indywidualnym akcie nabycia lub przejęcia nieruchomości. Wojewoda podkreślił, że kluczowe dla jej rozstrzygnięcia jest precyzyjne odtworzenie celu nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Akt notarialny z [...] marca 1976 r. dostarcza przy tym tylko ogólne informacje, iż nabyta nieruchomość była przeznaczona "pod przyszłą dzielnicę mieszkaniową [...]" i "pod wysokie budownictwo mieszkaniowe". Starosta [...] swoje ustalenia w zakresie celu nabycia działki nr [...] oparł na literalnej wykładni oświadczenia woli wyrażonego w akcie notarialnym, a dodatkowo wsparł się o dokumenty planistyczne aktualne na dzień zawarcia przedmiotowej umowy. W ocenie organu drugiej instancji tak odtworzony cel wywłaszczenia nieruchomości, bez podjęcia jakichkolwiek starań w pozyskaniu dodatkowych dowodów oraz materiałów, nie pozwala przejść do kolejnego etapu postępowania zwrotowego, jakim jest badanie zbędności nieruchomości na cel jej nabycia. Odstępując od próby pozyskania m.in. planów realizacyjnych Starosta [...] dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie jest bowiem możliwe badanie przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, bez jego konkretyzacji i precyzyjnej rekonstrukcji. Konkluzja Starosty [...] sprowadzająca się do przyjęcia, że wywłaszczona nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] została przeznaczona i nabyta pod budownictwo mieszkaniowe wysokie, bez próby podjęcia starań mających na celu konkretyzację tego przeznaczenia, stanowi naruszenie przepisów postępowania w takim stopniu, że musi ono skutkować uchyleniem skarżonego rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 Kpa i przekazaniem sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Trafne okazały się w tej mierze zarzuty odwołującego.

Dalej Wojewoda wskazał, iż uzasadnione było również powołanie się przez pełnomocnika M. P. na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (Dz. U. poz. 376). Starosta [...] uznał bowiem, że cel wywłaszczenia został co prawda zrealizowany, ale nastąpiło to z przekroczeniem terminów wskazanych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a to w ocenie organu przesądziło o zbędności spornej nieruchomości i implikowało obowiązek zwrotu. Konieczne jest w tym miejscu wyjaśnienie Staroście Poznańskiemu, że Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku stwierdził, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (...) w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Rozpoznając ponownie sprawę Starosta winien mieć też na uwadze, że zawarty w art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nakaz stosowania przepisów art. 136-142 ustawy o gospodarce nieruchomościami "odpowiednio" implikuje wniosek, że w przypadku nieruchomości wywłaszczonych (nabytych lub przejętych w rozumieniu art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) na rzecz Skarbu Państwa przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, na których przed tym dniem został zrealizowany cel wywłaszczenia, przy ocenie, czy nieruchomość ta stała się zbędna na cel wywłaszczenia, nie stosuje się terminów określonych w przepisie art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W konsekwencji zrealizowanie celu wywłaszczenia z przekroczeniem terminów określonych w tym przepisie nie uprawnia poprzedniego właściciela do skutecznego dochodzenia zwrotu takiej nieruchomości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 927/13, LEX nr 1402498). Nadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż termin określony w przepisie art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami znajdzie zastosowanie wówczas, gdy nie podjęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia przed dniem 1 stycznia 1998 r. Jeżeli natomiast rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1998 r., to w takim przypadku termin określony w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania, ponieważ jako norma materialnoprawna, nie może kształtować skutków prawnych stanu faktycznego zaistniałego przed wejściem w życie przepisu określającego ten termin (por. wyrok NSA z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt I OSK 254/13, LEX nr 1769260).

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł B. S. zarzucając jej naruszenie:

1 . przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 6, art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzez:

• bezpodstawne przyjęcie, że zwrot nieruchomości nie jest dopuszczalny - mimo ziszczenia się przesłanek oraz upływu terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami,

• bezpodstawne przyjęcie, iż ceł wywłaszczenia został przez organ I instancji określony zbyt ogólnie, pomimo tego, iż cel ten został wyraźnie określony w umowie sprzedaży nieruchomości zawartej pomiędzy poprzednikiem prawnym Skarżącego a Skarbem Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości,

• niezastosowanie przepisów art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami pomimo ziszczenia się przesłanek nakazujących zwrot skarżącym przedmiotowej nieruchomości.

2. Przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wypływ na wynik sprawy, tj.:

a) z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 Kpa przejawiające się w:

• ustaleniu w sposób niedokładny i niewyczerpujący stanu faktycznego sprawy oraz nieuwzględnieniu wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, wskazujących na to, że infrastruktura powstała na przedmiotowych działka nie mogła powstać przed 1998 r. albowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy, tj. w szczególności decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 31 grudnia 1998r. nie pozwala na przyjęcie, iż wcześniej jakiekolwiek prace na tej działce były prowadzone,

• wybiórczym, powierzchownym i subiektywnym podejściu do już zgromadzonego materiału dowodowego, co w konsekwencji skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego mającego niewątpliwie wpływ na wydanie wadliwego rozstrzygnięcia,

• wydaniu rozstrzygnięcia z jednoczesnym rozstrzygnięciem wszystkich wątpliwości na niekorzyść strony Skarżącego, w oparciu o tezy nie mające pokrycia w zebranym dotąd materiale dowodowym.

Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu strona podniosła, że w świetle ugruntowanych poglądów doktryny zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia zachodzi w przypadku, gdy nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia przed upływem terminu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Jest to przesłanka odwołująca się do zaistniałego po wywłaszczeniu stanu faktycznego dotyczącego rozpoczęcia realizacji celu wywłaszczenia. Wystarczy zatem, iż rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia nastąpiło po upływie wskazanego terminu 7 lat, aby taką okoliczność uznać za spełniającą ustawowy warunek zwrotu nieruchomości osobom do tego uprawnionym, niezależnie od tego, w jaki sposób nieruchomość jest zagospodarowana, nawet więc gdy jest zagospodarowana na cel wywłaszczenia.

Dalej skarżący wskazał, że gdyby organ II instancji w istocie poczynił starania ukierunkowane na zbadanie zbędności celu wywłaszczenia przez pryzmat terminów wskazanych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami doszedłby z pewnością do przekonania, że rozpoczęcie prac nastąpiło nie tylko po 7 latach licząc od daty wywłaszczenia ale również ich zakończenie miało miejsce po upływie 10 letniego okresu licząc od daty wywłaszczenia. Nadto rzetelne przeanalizowanie materiału dowodowego utwierdziłoby organ II instancji również w przekonaniu, że realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła po 1 stycznia 1998r.

W ocenie skarżącego organ II instancji bezzasadnie uznał zatem, iż starosta nie przeprowadził prawidłowo postępowania dowodowego, nie pozyskał żadnych dokumentów, które wskazywałby na zdefiniowanie celu wywłaszczenia przedmiotowych działek. Powyższe prowadzi w konsekwencji do przeświadczenia, że organ II instancji błędnie wywiódł, iż doszło do naruszenia przez organ I instancji jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego - zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, ujętej w art. 7 Kpa, mającej istotny wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego. Również bezzasadnie organ II instancji wywiódł, że starosta w sposób nie wyczerpujący zebrał materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie, tj. naruszył art. 77 Kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że zarzuty skargi stanowią polemikę ze stanowiskiem organu. Organ wskazał, iż błędy jakimi obarczone było postępowanie organu pierwszej instancji uzasadniały konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę. Pełnomocnik uczestnika wniósł o oddalenie skargi popierając argumentacje zawartą w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji należy mieć na uwadze, iż Sąd dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 Kpa nie jest władny odnosić się do meritum sprawy, gdyż wskutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się natomiast do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 Kpa, a w przypadku uznania, iż uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić skargę ( por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 2279/13 - CBOSA).

W ocenie sądu zaskarżona decyzja organu odwoławczego zasługiwała na wyeliminowanie z obrotu prawnego. Istotne jest, iż organ II instancji wydał decyzję na podstawie przepisu art. 138 § 2 Kpa, a jednocześnie nie wykazał zaistnienia przesłanek w nim opisanych. Formułując przepis art. 138 § 2 Kpa ustawodawca jasno wskazał, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Ukształtowane na tle przytoczonej normy prawnej stanowisko judykatury jednoznacznie podkreśla, iż decyzja kasacyjna, powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia może być podjęta tylko w sytuacjach, określonych w art. 138 § 2 Kpa. Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjętej w I instancji, nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej. Taki rodzaj decyzji organu odwoławczego, stanowiący wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Co do zasady bowiem, orzeczenie organu odwoławczego winno mieć charakter reformacyjny (art. 138 § 1 Kpa), zaś uprawnienia kasacyjne tego organu, mają charakter wyjątkowy. W sprzeczności z art. 138 § 2 Kpa pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji jest dotknięte brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym. Przepis art. 138 § 2 Kpa nie będzie miał zastosowania wtedy, gdy materiał dowodowy wymagany do rozstrzygnięcia sprawy zostanie zgromadzony, a kwestią sporną będzie wyłącznie jego ocena (vide wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2003r., sygn. akt IV SA 1496/02; z dnia 2 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 632/99; z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt I SA 2127/98 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Szczecinie z dnia 25 maja 201 r., sygn. akt I SA/Sz 1255/13; w Poznaniu z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 152/14; w Łodzi z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 560/13 oraz z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 798/14, dostępne– na www.orzeczenia.nsa.gov.pl dalej "CBOSA").

Wydanie decyzji określonej w art. 138 § 2 Kpa stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy i dopuszczalne jest wyjątkowo i to tylko wtedy, gdy zaistnieją ustawowe przesłanki do jej wydania, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 Kpa, a doprecyzowaną w art. 127 Kpa zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne bowiem wniesienie odwołania przenosi na organ II instancji kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się do kontroli decyzji I instancji. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania jedynie wtedy, gdy postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy wymaga przeprowadzenia dodatkowego, obszernego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, które to postępowanie dowodowe ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2014).

Powyższe oznacza, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie wówczas, gdy organ I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. To organ odwoławczy ma podjąć wszelkie możliwe kroki w celu merytorycznego załatwienia sprawy, a nie uwalniać się od obowiązku orzekania, przekazując sprawę organowi pierwszej instancji. Jednocześnie ma prawo do tego, aby własne orzeczenie, którego nieodłączną częścią jest uzasadnienie, sformułować w taki sposób, który doprowadzi do usunięcia niektórych wad uzasadnienia orzeczenia organu I instancji (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 44/13, CBOSA).

Nie może też umknąć uwadze treść przepisu art. 136 Kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Ocena, czy w danej sytuacji mamy do czynienia z postępowaniem dowodowym w zakresie uzupełniającym, czy też wykraczającym poza uzupełnienie, wymaga odniesienia się do konkretnych okoliczności sprawy. Istotne jest przy tym porównanie i ocena dotychczas zebranego materiału dowodowego przed organem I instancji oraz zakresu uzupełnienia czynności dowodowych organu odwoławczego, tak by wykazać, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 274/16, LEX nr 2104710).

Zdaniem sądu analizując zaskarżoną decyzję w świetle przedstawionego stanowiska nie sposób zgodzić się z organem II instancji, iż wykazał zaistnienie przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 Kpa.

Wojewoda uzasadniając uchylenie zaskarżonej decyzji wskazał, elementarne znaczenie w sprawach zwrotów nieruchomości odgrywa ustalenie przez organ orzekający, czy w danym stanie faktycznym oraz prawnym rozpatrywanej sprawy mamy do czynienia ze zbędnością nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej bądź indywidualnym akcie nabycia lub przejęcia nieruchomości. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy podkreślić, że kluczowe dla jej rozstrzygnięcia jest precyzyjne odtworzenie celu nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Należy zgodzić się z powyższym stanowiskiem. Nie ulega wątpliwości, że wobec spełnienia przez wnioskodawców pozostałych wymogów występujących przy ubieganiu się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (tzn. wystąpienie ze stosownym wnioskiem przez wszystkie uprawnione do tego osoby oraz fakt, iż sposób przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa kwalifikuje ją jako nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami), podstawową kwestią w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, jaką winien ustalić organ administracyjny, było w pierwszej kolejności zbadanie jaki był cel wywłaszczenia wynikający z decyzji wywłaszczeniowej, a następnie ocena, czy w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stała się ona zbędna dla realizacji tego celu.

Ustalenie celu wywłaszczenia następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej, z uwzględnieniem jego doprecyzowania w dokumentacji dotyczącej inwestycji, dla urzeczywistnienia której nastąpiło wywłaszczenie.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że akt notarialny z [...] marca 1976 r., na podstawie którego została przejęta nieruchomość posługuje się ogólnymi sformułowaniami tj. "pod przyszłą dzielnicę mieszkaniową [...]" i "pod wysokie budownictwo mieszkaniowe". W niniejszej sprawie Starosta swoje ustalenia w zakresie celu nabycia działki nr [...] oparł na literalnej wykładni oświadczenia woli wyrażonego w akcie notarialnym, a dodatkowo wsparł się o dokumenty planistyczne aktualne na dzień zawarcia przedmiotowej umowy.

Zdaniem organ u odwoławczego tak odtworzony cel wywłaszczenia nieruchomości, bez podjęcia jakichkolwiek starań w pozyskaniu dodatkowych dowodów oraz materiałów, nie pozwala przejść do kolejnego etapu postępowania zwrotowego.

Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności wyrys z planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego (k. 89 akt administracyjnych), plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego (k. 87 akt administracyjnych), wyrys z planu szczegółowego (k . 83 akt administracyjny) pozwalały organowi na ustalenie celu wywłaszczenia.

Dokonując takiej oceny należy mieć na uwadze, że w orzecznictwie wskazuje się, iż przy ocenie realizacji celu, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, należy uwzględniać nie tylko budowę typowych obiektów mieszkalnych, ale również budowę infrastruktury osiedla (ciągi komunikacyjne, sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze oraz tereny zieleni osiedlowej) niezbędnej do jego prawidłowego funkcjonowania. Osiedle mieszkaniowe jest pewnym, swego rodzaju, mikroorganizmem urbanistycznym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców (zob. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1519/14, CBOSA).

Natomiast skoro organ odwoławczy chciał ustalić bardziej precyzyjnie cel wywłaszczenia poprzez ustalenia czy miała być tam zrealizowania zieleń, droga czy też obiekt budowlany, mógł tego dokonać na podstawie szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego zespołu osiedli mieszkaniowych [...], a w szczególności z wyrysu tego planu.

Jak wynika z pisma urzędu M. P. Wydziału Urbanistyki i Architektury z dnia [...] lipca 2015 r. nieruchomość skarżących oznaczona w tym planie była symbolem [...] Zgodnie z ustaleniami realizacyjnymi dla poszczególnych terenów jednostki G dla terenu oznaczonego symbolem [...] przewidziano budowę budynków mieszkalnych IV kondygnacyjnych.

Ponadto należy mieć na uwadze, iż jeżeli organ odwoławczy uznał, że dla ustalenia celu wywłaszczenia konieczne jest również pozyskanie planów realizacyjnych, to mając na uwadze art. 136 Kpa organ odwoławczy może to uczynić we własnym zakresie.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa.

Rozpoznając sprawę ponownie obowiązkiem organu będzie merytoryczne rozpoznanie sprawy.

.