Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1568/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 7, art. 77, art. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 33, art. 34, art. 29, art. 27
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1568/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 lutego 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach, Asesor: WSA Inga Gołowska, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2009 r., sprawy ze skargi A. P., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 25 września 2008 r. Nr [...], w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 117,00 zł (sto siedemnaście złotych 00/100).


UZASADNIENIE

Pismem datowanym na dzień [...] kwietnia 2008 r. zobowiązana A.P. złożyła zarzuty na toczące się względem niej postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] i od [...] do [...] wystawione Dyrektora ZUS występującego w podwójnej roli wierzyciela i organu egzekucyjnego. Powyższymi tytułami wykonawczymi objęto należności z tytułu nieuregulowanych przez zobowiązaną składek na FUS, FUZ oraz na FP i FGŚP za okres od stycznia 1999 r. do września 2003 r.

W przedmiotowym piśmie zobowiązana podniosła zarzut przedawnienia dnia 31 grudnia 2007 r. należności ZUS powstałych w okresie od stycznia 1999 r. do grudnia 2002 r. i objętych tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...], [...] do [...] i [...] [...]. Zdaniem zobowiązanej wierzyciel zastosował wobec niej przepisy o dziesięcioletnim okresie przedawnienia, które weszły w życie po powstaniu obowiązku, a więc pod rządami przepisów statuujących krótszy - pięcioletni okres przedawnienia. W dalszej kolejności zaznaczyła, że tytuły wykonawcze o numerach [...] do [...] zawierają w swej podstawie prawnej akty normatywne, które zostały uchwalone i zaczęły obowiązywać po powstaniu w/w zobowiązań wobec ZUS. Podniosła również, że większość wystawionych w dniu 31 marca 2008 r. tytułów wykonawczych jest tożsama co do zobowiązania z tytułami wykonawczymi wystawionymi w dniu [...] kwietnia 2007 r., gdy tymczasem postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie egzekucyjne między innymi co do zobowiązań powstałych w okresie od stycznia 1999 r. do grudnia 2002 r. Z tego faktu zobowiązana wyprowadziła wniosek, że niedopuszczalne jest prowadzenie egzekucji w odniesieniu do tych samych należności, które były objęte tytułami wykonawczymi stanowiącymi podstawę umorzonego postępowania egzekucyjnego. Strona przedstawiła również wątpliwości co do prawidłowego oznaczenia wierzyciela w tytułach wykonawczych o nr od [....] do [...]. Wreszcie podniesiono zarzuty zastosowania wobec zobowiązanej zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, prowadzenia egzekucji wobec podmiotu upadłego i zbiegu egzekucji.

Dyrektor ZUS - działając w podwójnej roli wierzyciela i organu egzekucyjnego - w postanowieniu z dnia [...], nr [...] odpowiadając na zarzuty stwierdził, że zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W przedmiotowej spawie wierzyciel nie wyraził swojego stanowiska w oddzielnym postanowieniu, ponieważ wyszedł z założenia, że postanowienia o stanowisku wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów są bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ta sama jednostka organizacyjna, ten sam podmiot.

Orzekając o odmowie uznania zarzutu przedawnienia obowiązku dochodzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], [...] do [...] oraz [...] do [...] zaznaczył, że zaległości zobowiązanej powstały w okresie od stycznia 1999 r. do listopada 2002 r. na FUS i FP i FGŚP oraz w okresie od czerwca 1999 r. do listopada 2002 r. na FUZ i wymagalne były każdego następnego miesiąca. W tym okresie, zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r., nr 137, poz. 887) należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Znowelizowany art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wprowadził dnia 1 stycznia 2003 r. dziesięcioletni okres przedawnienia należności składkowych na FUS i FP i FGŚP oraz od dnia 1 lipca 2004 r. na FUZ. Zmiana przepisów nie miała jednak według organu znaczenia w przypadku składek, które uległy przedawnieniu przed datą wejścia w życie ustawy dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074), a więc przed dniem 1 stycznia 2003 r. Z uwagi na to, że przedmiotowe zaległości nie przedawniły się przed ta datą i były wymagalne, zastosowanie do nich znalazł przepis art. 24 ust. 4 w nowym brzmieniu, przewidujący jednolity dziesięcioletni okres przedawnień.

Za niezasadny uznano także zarzut dotyczący niedopuszczalności egzekucji wskutek wcześniejszego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powołując się na orzecznictwo sądowe Dyrektor ZUS podniósł, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wyłącza możliwości wszczęcia ponownej egzekucji, gdy stanie się ona dopuszczalna. W razie ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, egzekucja będzie prowadzona od początku, bez uwzględnienia czynności dokonanych w umorzonym postępowaniu. Wydanie postanowienia o umorzeniu nie oznacza bowiem, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek, którego wykonanie było przedmiotem umorzonego postępowania.

Co do wątpliwości strony dotyczących oznaczenia wierzyciela organ stanął na stanowisku, że jest ono prawidłowe. Bezspornym bowiem jest fakt, iż postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej prowadzi organ egzekucyjny Dyrektor Oddziału ZUS, a wierzycielem jest ZUS, i takie wskazanie wierzyciela znajduje się w tytułach wykonawczych. Natomiast kwestia "omyłki pisarskiej" w oznaczeniu wierzyciela polegająca na określeniu go jako ZUS Odział Wojewódzki zamiast ZUS Odział dotyczyła zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, a nie tytułu wykonawczego, którego dotyczy art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Organ I instancji nie uwzględnił również zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz prowadzenia egzekucji wobec podmiotu upadłego i zbiegu egzekucji, których to okoliczności nie stwierdzono w toku postępowania.

Od powyższego postanowienia strona złożyła zażalenie, w którym podtrzymała wszystkie zarzuty przeciwko prowadzonemu względem niej postępowaniu egzekucyjnemu, zgłoszone w piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. i zażądała ponownego ich rozpatrzenia przez organ odwoławczy zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa.

Dyrektor Izby Skarbowej po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dnia 25 września 2008 r. wydał postanowienie nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji.

Według organu II instancji intencją zobowiązanej było rozpatrzenie zarzutu przedawnienia obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i niespełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z tym organ II instancji stwierdził, że ostatecznym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] Dyrektor ZUS działający jako wierzyciel i jednocześnie organ egzekucyjny odmówił m. inn. uznania zarzutu przedawnienia i przedstawił w wyczerpujący sposób swoje stanowisko. Obecnie Dyrektor Izby Skarbowej nie może podważać ustaleń wierzyciela co do okresu przedawnienia opisanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, ponieważ nie jest do tego uprawniony żadnym przepisem prawa. Zgodnie bowiem z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Powołując się na orzecznictwo NSA Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Natomiast co do zarzutu dotyczącego niedopuszczalności egzekucji oraz niewypełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrzył je identycznie jak organ I instancji.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej skarżąca podtrzymała zarzuty wobec postępowania egzekucyjnego zawarte w piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz wyraziła żądanie ich merytorycznego rozstrzygnięcia przez Sąd. Podniosła również, że organ II instancji naruszył prawo uchylając się od merytorycznego rozstrzygnięcia zarzutów i formułując tezę, że nie jest uprawniony do podważania ustaleń wierzyciela w zakresie przedawnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosząc o oddalenie skargi w całości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga jest w części uzasadniona.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Mając powyższe na uwadze należy podnieść, że z akt sprawy wynika, iż Dyrektor Izby Skarbowej stanął na stanowisku, że wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym ostatecznym (podkreślenie Sądu) postanowieniem z dnia [...] nr [...] odmówił uznania zarzutów w zakresie przedawnienia obowiązku dochodzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], w związku z czym organowi II instancji nie wolno podważać ustaleń wierzyciela co do okresu przedawnienia. Z tego też względu Dyrektor Izby Skarbowej nie ustosunkował się merytorycznie do zaprezentowanego w postanowieniu Dyrektora ZUS z dnia [...] stanowiska odnośnie do przedawnienia obowiązku określonego tytułami wykonawczymi. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ II instancji postawił się w roli organu wyższego stopnia w rozumieniu przepisów art. 17 k.p.a. w stosunku do organu egzekucyjnego jakim niewątpliwie jest Dyrektor ZUS. Mając jednak na uwadze fakt, że Dyrektor ZUS jest równocześnie wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym toczącym się wobec zobowiązanej A. P. oraz że potrzeba uzyskania stanowiska wierzyciela w odrębnym postanowieniu przed rozpatrzeniem przez organ egzekucyjny zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji (art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) nie występuje w sytuacji, gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny będący zarazem wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, a więc przez jeden i ten sam podmiot, Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że jest związany stanowiskiem wierzyciela - Dyrektora ZUS wyrażonym w postanowieniu z dnia [...] na podstawie art. 34 § 1 i § 4 cytowanej ustawy. Dodatkowo organ II instancji powołał się na treść art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdzając, że jako organ sprawujący nadzór nad egzekucją nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Powyższe stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej jest stanowiskiem chybionym. W pierwszej kolejności nie sposób uznać za zasadne stwierdzenia, iż postanowienie z dnia [...] Dyrektora ZUS jest postanowieniem ostatecznym, skoro przysługiwało na powyższe rozstrzygnięcie zażalenie następnie rozpoznane przez organ II instancji. W tej sytuacji stanowisko wierzyciela w nim zawarte nie można uznać za stanowisko zawarte w ostatecznym postanowieniu.

Dalsze rozważania należy zacząć od stwierdzenia, że art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) przewiduje dwa rozstrzygnięcia mające formę postanowienia, a zmierzające do załatwienia sprawy zgłoszonych zarzutów. Jest to postanowienie w sprawie zgłoszonych na podstawie art. 33 cytowanej ustawy zarzutów (§ 4), które wydaje organ egzekucyjny oraz postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (§ 1). Na obydwa postanowienia służy zażalenie.

Postanowienie organu egzekucyjnego musi być poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela w przypadku zarzutów określonych w art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także przy zarzutach z art. 33 pkt 8 cytowanej ustawy.

Analiza art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej, który stanowi m. inn. że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w zestawieniu z brzmieniem art. 33 § 1 i § 2 oraz art. 34 § 1 cytowanej ustawy prowadzi do wniosku, że możliwe jest oparcie zarzutu na twierdzeniu, że obowiązek nie istnieje lub nie jest wymagalny, jednakże zarzut ten wywoła zamierzony skutek wówczas, gdy fakt ten zostanie przyznany przez wierzyciela w trybie art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej. Jego postanowienie w tej materii wiąże bowiem organ egzekucyjny rozpatrujący zgłoszone zarzuty - art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2000 r., III SA 2571/99). W sytuacji więc, gdy w toku postępowania egzekucyjnego zostanie zgłoszony zarzut oparty na art. 33 § 1 lub § 2 cytowanej ustawy, to organ egzekucyjny nie jest uprawniony do samodzielnego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ma natomiast obowiązek wystąpienia do wierzyciela o wyrażenie stanowiska co do kwestii istnienia lub wymagalności zobowiązania. Dopiero po uzyskaniu od niego takiego stanowiska w formie ostatecznego postanowienia wydaje swoje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów o treści uwarunkowanej uprzednio wyrażonym stanowiskiem wierzyciela.

Z powyższego wynika, że zakaz badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym dotyczy wyłącznie organu egzekucyjnego związanego w tej materii stanowiskiem wierzyciela wyrażonym we właściwej formie, tj. formie ostatecznego postanowienia.

Jak to wspomniano wyżej, potrzeba uzyskania stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem przez organ egzekucyjny zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji nie występuje w sytuacji, gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny będący zarazem wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, a więc przez jeden i ten sam podmiot, co oznacza też, iż nie zachodzą podstawy prawne do oddzielnego wypowiadania się przez ten podmiot o zasadności zgłoszonego zarzutu - najpierw jako wierzyciel i oddzielnie - jako organ egzekucyjny (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt: I FPS 4/06).

W sytuacji więc, gdy organ występujący w podwójnej roli wierzyciela i organu egzekucyjnego rozpatruje zarzuty we własnym zakresie, to postanowienie o uznaniu zarzutu lub o odmowie uznania zarzutu za uzasadniony jest specyficzne o tyle, że zawiera w sobie obok rozstrzygnięcia typowego dla postanowienia wydawanego przez organ egzekucyjny, także merytoryczne stanowisko wierzyciela. W takiej sytuacji odmowa kontroli tego stanowiska przez organ II instancji jest nieuprawniona, gdyż nie gwarantuje w wystarczający sposób ochrony praw zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Powoduje nadto, że złamana zostaje kardynalna zasada dwuinstancyjności postępowania egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Jedną z podstawowych zasad, na jakich opiera się polski system prawny, jest właśnie zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), a więc również egzekucyjnego w administracji. Przepis art. 138 k.p.a., który stosuje się odpowiednio do zażaleń (art. 144 k.p.a.), ukształtował postępowanie przed organem odwoławczym jako postępowanie merytoryczne. Oznacza to, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym merytorycznym rozstrzygnięciu tej samej sprawy (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1996 r., II SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, nr 1, poz. 35, B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, str. 81, 533).

Brak dokonania przez organ II instancji kontroli merytorycznej stanowiska wierzyciela zawartego w nieostatecznym postanowieniu w przedmiocie zgłoszonych zarzutów doprowadziło więc do naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zasada dwuinstancyjności) oraz art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Uchylenie się od zajęcia merytorycznego stanowiska czyni nadto iluzoryczną kontrolę instancyjną. Zobowiązana pozbawiona została przysługującego jej prawa weryfikacji stanowiska wierzyciela w toku instancji. Powyższe działanie organu II instancji prowadzi do nieuzasadnionego uprzywilejowania pozycji tych zobowiązanych, w stosunku do których toczy się postępowanie egzekucyjne, w którym wierzyciel nie jest tożsamy z organem egzekucyjnym. Taki zobowiązany ma bowiem prawo do złożenia zażalenia na postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela odnośnie do zgłoszonych zarzutów, a więc do weryfikacji przedmiotowego stanowiska przez organ nadzoru nad egzekucją.

Na marginesie należy dodać, że w części orzecznictwa wyrażony został pogląd, iż co prawda, zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, niemniej jest on obowiązany do, chociażby, sprawdzenia czy obowiązek ten nie wygasł.

W tym miejscu podkreślić należy, że sądy administracyjne powołane zostały do kontrolowania (oceny) działalności administracji publicznej, a nie do zastępowania organów administracji w procesach administrowania. Sąd na skutek zaskarżenia aktu lub czynności (bezczynności) organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować

(ocenić) działalność tego organu. Brak merytorycznego rozstrzygnięcia organu II instancji polegającego na dokonaniu oceny stanowiska wierzyciela odnośnie do zarzutu przedawnienia oraz brak prezentacji swoich poglądów w tej materii uniemożliwia Sądowi dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem stwierdzenia, czy zarzut wniesiony przez zobowiązaną w trybie art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej jest zasadny. Dokonanie oceny stanu faktycznego oraz wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów przez Sąd miałoby charakter niedopuszczalnego administrowania. Sąd ma bowiem obowiązek dokonania wyłącznie kontroli stanowiska organu pod względem jego zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego, nie zaś do rozstrzygania sprawy za organ.

Z niewiadomych względów Dyrektor Izby Skarbowej uchylił się również od merytorycznego rozpatrzenia zarzutu zastosowania wobec zobowiązanej zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego - nie rozpoznał więc istoty sprawy i nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy (art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej) pomimo tego, że skarżąca w treści zażalenia z dnia [...] września 2008 r. podtrzymała wszystkie zarzuty zgłoszone w piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. i zażądała ich ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy. Osobno zaś przedmiotowy zarzut został wyartykułowany w uzasadnieniu zażalenia (str. 2 drugi akapit od dołu).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji powinien dokonać merytorycznej oceny stanowiska Dyrektora ZUS zawartego w rozstrzygnięciu organu I instancji w zakresie zgłoszonego przez zobowiązaną zarzutu przedawnienia obowiązku i zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz merytorycznie ustosunkować się do zgłoszonych w tej materii zarzutów.

Za nieuzasadniony należało natomiast uznać zarzut skarżącej dotyczący niedopuszczalności egzekucji w sytuacji wcześniejszego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przyczyny uzasadniające umorzenie zostały enumeratywnie wymienione w art. 59 cytowanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wśród nich można wyróżnić przeszkody trwałe i przemijające. Przy przeszkodzie trwałej, jaką jest np. śmierć zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z jego osobą, w tej sprawie nie będzie już można wszcząć postępowania egzekucyjnego. Jeżeli występuje jednak przeszkoda o charakterze przemijającym, np. brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, to po wyeliminowaniu tej przeszkody (doręczeniu upomnienia) będzie można ponownie wszcząć postępowanie, o ile obowiązek w dalszym ciągu nie będzie wykonany. Jak słusznie zaznaczył organy w zaskarżonych postanowieniach, ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek, którego wykonanie było przedmiotem umorzonego postępowania. Nie można mu również przypisywać waloru res iudicata (powagi rzeczy osądzonej), ponieważ organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1). Zatem przyjęcie poglądu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza niemożność jego ponownego wszczęcia - poza przypadkiem wskazanym w art. 61 - jest niedopuszczalne (tak: wyrok NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt: I OSK 931/06, LEX nr 321557, wyrok NSA z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt: I OSK 804/06, LEX nr 289091). W niniejszej sprawie wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze w oparciu o niewłaściwą podstawę, tj. deklarację, a nie decyzję, stąd należało umorzyć postępowanie egzekucyjne jako niedopuszczalne. Po wystawieniu natomiast nowych tytułów wykonawczych, wskazujących prawidłową podstawę należności (decyzję z dnia 5 listopada 2003 r.) nie było więc żadnych przeszkód co do tego, by w oparciu o nie toczyło się nowe postępowanie egzekucyjne.

Prawidłowo organy orzekające w niniejszej sprawie oceniły również zarzuty prowadzenia egzekucji wobec podmiotu upadłego oraz zbiegu egzekucji, gdyż okoliczności tych organy nie stwierdziły w toku postępowania.

Niezasadny okazał się również zarzut niespełnienia przez tytuły wykonawcze przesłanek określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej. Należy zaznaczyć, że omyłka pisarska w oznaczeniu wierzyciela polegająca na określeniu go jako ZUS Odział Wojewódzki zamiast ZUS Odział miała miejsce wyłącznie w zawiadomieniach o zajęciu prawa majątkowego o numerach od [...] do [...], a nie w tytułach wykonawczych, gdzie zarówno wierzyciel, jak i organ egzekucyjny zostały określone prawidłowo. Tymczasem wymogi zawarte w art. 27 ustawy egzekucyjnej, na który to przepis powołuje się skarżąca dotyczą tylko i wyłącznie tytułów egzekucyjnych.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), gdyż uchybienia organu II instancji miały wpływ na wynik sprawy.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).