Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2375/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2019 poz 1397
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędziowie: sędzia WSA Anna Sidorowska-Ciesielska (spr.) asesor WSA Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2020 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], orzekającą o wymeldowaniu S. W. (dalej: "skarżąca") z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. J. K. [...] w [...], wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. 2019, poz. 1397 z późn. zm.).

W uzasadnieniu organ przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:

W dniu 2 stycznia 2020 r. do Burmistrza Miasta i Gminy [...] wpłynęło podanie C. W. o wymeldowanie S. W. z pobytu stałego z lokalu przy ul. J. K. [...] w [...]. Właścicielem budynku położonego przy ul[...] [...] w [...] jest C. W. i. W wyjaśnieniach składanych w niniejszej sprawie podał, że jego bratowa S. W. wraz z rodziną zajmowała piętro omawianego budynku, gdzie mieścił się lokal nr [...]. W miejscu stałego zameldowania wymieniona nie przebywa od około 10 lat. Centrum swoich spraw życiowych przeniosła do nieruchomości położonej w [...], gm. [...], gdzie mieszka wraz z mężem i córką. W lokalu nr [...] przy ul. [...]. [...] w [...] jedynie bywała. Nie nocowała w nim. Czasami wchodziła na górę, zabierała pozostawione wcześniej jakieś przedmioty i wracała do [...]. W lokalu pozostawiła wyłącznie stare ubrania oraz regały. Od momentu wyprowadzki skarżąca nie partycypowała w kosztach utrzymania omawianej nieruchomości oraz nie dokładała się do żadnych remontów. Syn wnioskodawcy wraz ze swoją żoną chcieli wyremontować piętro budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], aby móc tam zamieszkać. W grudniu 2019 r. skarżąca w obecności funkcjonariuszy policji kazała zabierać wymienionym wszystkie swoje rzeczy, które przynieśli w czasie jej nieobecności do lokalu.

Skarżąca, w toku postępowania administracyjnego oświadczyła, że nie dokona dobrowolnego wymeldowania się z przedmiotowego lokalu, ponieważ nie zostawi "dorobku całego życia". Zamierza tam powrócić. Kluczy do omawianego lokalu jednak nie posiada, ponieważ zostały wymienione zamki w drzwiach (strona nie potrafiła określić konkretnej daty). W lokalu tym pozostawiła rzeczy osobiste, wyposażenie mieszkania, pościel, ręczniki itp. Gdy mieszkała w miejscu stałego zameldowania, ponosiła koszty utrzymania lokalu. Od 2018 r. mieszka w [...], gm. [...]. W miejscu stałego zameldowania bywała raz w tygodniu. W grudniu 2019 r. do lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w [...] wezwała policję, bowiem jej rzeczy osobiste były wyrzucone na klatkę schodową, okna wymienione na nowe, podlicznik zerwany. W tym czasie lokal był zajęty przez G. i S. W.. W skutek interwencji policji skarżąca weszła do mieszkania, lecz w nim nie została. Jak twierdzi, nie opuściła dobrowolnie miejsca zameldowania, bowiem przyjeżdżała tam wedle swego uznania i w miarę potrzeb życiowych (np. w czasie pobytu jej męża w szpitalu). W [...] pomaga córce w opiece nad dziećmi i z tego powodu jest jej wygodniej mieszkać poza miejscem stałego zameldowania. Do lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w [...] zamierza powrócić na stałe po przyznaniu jej przez sąd prawa własności przez zasiedzenie.

Komisariat Policji w [...] pismem z 11 lutego 2020 r. poinformował organ I instancji, że skarżąca wraz z mężem na stałe przebywają pod adresem [...] [...] i jest to ich obecny adres zamieszkania. Na podstawie rozmów z mieszkańcami sołectwa [...] oraz z samą S. W. ustalono, że wymieniona wraz z mężem od około 10 lat zamieszkuje pod tym adresem, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego.

Komenda Powiatowa Policji w [...] pismem z 17 lutego 2020 r. potwierdziła, że w dniach 22 i 30 grudnia 2019 r. oraz 2 stycznia 2020 r. skarżąca zgłaszała utrudniony dostęp do przedmiotowego lokalu. Podczas wykonywanych czynności funkcjonariusze policji, w rozmowie z C. W., ustalili, że S. W. nie mieszka pod adresem zameldowania od około 10 lat. Wymieniona posiadała klucze do drzwi wejściowych oraz do użytkowanego przez nią w przeszłości piętra omawianej nieruchomości, tj. pokoju i kuchni. Do miejsca stałego zameldowania wymieniona przyjeżdżała jedynie w ramach odwiedzin. W pomieszczeniach, do których rości sobie prawo, pozostawiła swoje stare meble oraz ubrania, których nikt nie użytkuje. Rozpytani przez funkcjonariuszy policji sąsiedzi również potwierdzili fakt długoletniego niezamieszkiwania przez wymienioną w miejscu stałego zameldowania.

B. C. mieszka w bliskim sąsiedztwie nieruchomości położonej przy ul. [...] [...] w [...]. Przesłuchana w charakterze świadka w dniu [...] marca 2020 r. przez organ I instancji zeznała, że skarżąca ponad 10 lat nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Zdaniem świadka wymieniona swoje centrum życiowe przeniosła do Zalesia, gdzie mieszka wraz z mężem. Wyprowadzając się z miejsca stałego zameldowania, zabrała najpotrzebniejsze rzeczy, zaś resztę pozostawiła. Świadek sporadycznie widywała wymienioną pod ww. adresem.

R. K. również zeznał, że skarżąca od około 10-12 lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Wymieniona w spadku dostała wraz ze swoim mężem dom z posesją w [...] i tam się przeprowadziła. Według wiedzy świadka piętro omawianej nieruchomości było niezamieszkałe przez okres około 10 lat.

A. M. przesłuchana w charakterze świadka w dniu [...] marca 2020 r. przez organ I instancji zeznała, że od 7 lat mieszka w budynku przy ul. [...] [...] w [...]. Przez ten czas S. W. na terenie posesji przy ul. [...] w [...] nigdy nie widziała. Świadek zna tylko C. W.. A. M. dopiero pod koniec grudnia 2019 r. widziała S. W. na terenie omawianej posesji. Przyjechała wówczas w asyście funkcjonariuszy policji. Z wiedzy świadka wynika, że wymieniona wyjechała do [...] i tam mieszka wraz z mężem.

Pismem z 27 marca 2020 r., sygn. [...] Sąd Rejonowy w [...]poinformował organ I instancji, że sprawa z wniosku m.in. S. W. o zasiedzenie budynku mieszkalnego przy ul. [...] [...] w [...] będzie rozpatrywana po uzupełnieniu braków formalnych.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z [...] lipca 2020 r., nr [...] orzekł o wymeldowaniu skarżącej spod ww. adresu. W ocenie Burmistrza, zebrany materiał dowodowy pozwalał przyjąć, że skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Odwołanie od tej decyzji wniosła S. W..

Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2020 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] lipca 2020 r., [...].

W ocenie Wojewody [...] bezspornym jest, że skarżąca od kilku lat nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w [...] . Fakt ten potwierdziły wyjaśnienia C. W. zeznania świadków B. C., R. K. i A. M., ustalenia funkcjonariuszy Komisariatu Policji w [...] i Komendy Powiatowej Policji w [...] oraz wyjaśnienia samej skarżącej. Wojewoda zaznaczył, że S. W. wskazała, że mieszka z mężem w miejscowości [...] [...], gm. [...]. Natomiast w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w [...] bywała jedynie okazjonalnie (gdy mąż jej przebywał w szpitalu) czy w celu odwiedzenia rodziny. W związku z powyższym twierdzenia odwołującej, że nie opuściła trwale miejsca pobytu stałego, ponieważ pozostawiła w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w [...] swoje rzeczy osobiste są niewiarygodne. Z materiału dowodowego nie wynika przy tym by skorzystała ona z przysługujących jej środków prawnych - nie wytoczyła powództwa o przywrócenie jej naruszonego posiadania. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje kwestia dostępu skarżącej do miejsca stałego zameldowania. Pomimo interwencji przeprowadzanych w dniach 22 i 30 grudnia 2019 r. oraz 2 stycznia 2020 r. przez funkcjonariuszy policji w [...], skarżąca nie zamieszkała ponownie w omawianym lokalu. Opuszczenie lokalu nie w każdym przypadku łączy się z jego opróżnieniem. Wymieniona swój powrót do miejsca stałego zameldowania uzależnia jedynie od rozstrzygnięcia przez sąd sprawy o zasiedzenie. W ocenie organu odwoławczego dobrowolne zamieszkiwanie z mężem i opiekowanie się wnukami pod adresem [...], gm. P. było konsekwencją podjętej przez odwołującą decyzji o zaprzestaniu zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w [...].

Odnosząc się do zamiaru zamieszkiwania odwołującej w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w [...], Wojewoda wskazał, że organ administracji nie może bezkrytycznie przyjmować oświadczeń osoby dotyczących jej woli wewnętrznej z pominięciem czynników obiektywnych pozostających w sprzeczności z tą wolą. Zamiar stałego pobytu pod oznaczonym adresem nie stanowi jeszcze o zamieszkaniu tam osoby, ale musi być połączony z przebywaniem, które polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspakajaniu swoich funkcji życiowych. Podkreślić należy, że rozstrzygając wątpliwości co do faktu pobytu organy administracji publicznej nie mogą ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia danej osoby co do jej zamiaru. O kwalifikacji pobytu decyduje bowiem nie tylko treść werbalna oświadczenia, ale również okoliczności faktyczne. Natomiast, jak wykazano w niniejszym postępowaniu, S. W. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w [...], a ponowne zamieszkanie uzależnia od wyroku sprawy o zasiedzenie, które jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym oraz o bliżej nieokreślonym terminie realizacji. Dlatego też jej oświadczenie nie może zostać wzięte pod uwagę. Utrzymywanie zameldowania skarżącej w przedmiotowym lokalu byłoby wyłącznie fikcją meldunkową, tj. stanem niezgodnym z faktycznym miejscem pobytu, a zadaniem organu administracji publicznej jest ochrona ewidencji ludności i likwidacja fikcji meldunkowych polegających na rozbieżności stanu ewidencji ludności ze stanem faktycznym.

Skargę na powyższą decyzję wniosła S. W.. Zarzuciła organowi ustalenie stanu faktycznego wyłącznie na zeznaniach świadków wybranych przez C. W.. Wskazała też wkład na swój oraz swojego męża w utrzymaniu przedmiotowego lokalu. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Wojewoda [...] wniósł o odrzucenie skargi, z uwagi na brak jej odpisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 powołanej ustawy, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się (art. 33 ustawy o ewidencji ludności). Decyzja o wymeldowaniu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie - niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawa o ewidencji ludności). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawa o ewidencji ludności, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok NSA z 20 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2065/14, wyrok NSA z 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 256/20).

O opuszczeniu miejsca stałego pobytu w sposób trwały można mówić, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Także opuszczenie lokalu na pewien okres może być uznane za trwałe, jeżeli okres ten jest wystarczająco długi. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu.

W ocenie Sądu, Wojewoda [...] słusznie uznał, że w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, przemawiające za wymeldowaniem skarżącej z miejsca stałego pobytu. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że skarżąca dobrowolnie i trwale opuściła swoje dotychczasowe miejsce zamieszkania. Przemawia za tym zebrany w sprawie materiał dowodowy, z którego wynika, że właścicielem nieruchomości jest C. W.. Skarżąca nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od kilku lat i miejsce to nie stanowi jej centrum życiowego. Skarżąca wraz z mężem na stałe przebywają pod adresem [...] i jest to ich obecny adres zamieszkania, co znajduje potwierdzenie w zeznaniach C. W., B. C., R. K. i A. M. oraz w ustaleniach funkcjonariuszy Komisariatu Policji w [...] i Komendy Powiatowej Policji w [...] . Także sama skarżąca wskazała, że mieszka z mężem w miejscowości [...] [...], gm. [...]. Sąd podziela stanowisko Wojewody, że skarżąca w przedmiotowym lokalu bywała jedynie okazjonalnie, a jej twierdzenia, że nie opuściła trwale miejsca pobytu stałego, ponieważ pozostawiła w lokalu swoje rzeczy osobiste, należy uznać za niewiarygodne.

W takich okolicznościach sprawy organy miały podstawy do przyjęcia, że skarżąca opuściła lokal nie tylko dobrowolnie i bez przymusu, ale i z zamiarem trwałego jego opuszczenia tj. na stałe, a nie, jak twierdzi tylko tymczasowy z uwagi na konflikt z C. W. i wprowadzeniem się tam jego syna z żoną. Jak słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy skarżąca nie posiada kluczy do lokalu, a właścicielem lokalu jest C. W. (odpis zwykły księgi wieczystej, znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy). Z materiału dowodowego nie wynika by skarżąca skorzystała z przysługujących jej środków prawnych – tj. wytoczenie powództwa o przywrócenie jej naruszonego posiadania. Pomimo interwencji przeprowadzanych w dniach 22 i 30 grudnia 2019 r. oraz 2 stycznia 2020 r. przez funkcjonariuszy policji w [...], S. W. nie zamieszkała ponownie w omawianym lokalu.

Wszystko to świadczy o tym, że skarżąca miała zamiar trwale opuścić miejsce zameldowania. W ocenie Sądu nie ma podstaw do przyjęcia, że było to czasowe opuszczenie lokalu, jak próbuje wywodzić skarżąca. Skarżąca nie wykazała też, żeby w rzeczywistości podejmowała próby powrotu do lokalu.

W świetle powyższych rozważań w ocenie Sądu skarga nie jest zasadna. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (m.in. zeznania świadków) był kompletny, spójny i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie ustalenia faktyczne do tego, że doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia mieszkania były prawidłowe i nie naruszały zasady swobodnej oceny dowodów. W toku postępowania administracyjnego, organy przeprowadziły postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie zasadności przesłanki trwałego opuszczenia lokalu, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 poz. 256 ze zm.).

Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Uregulowanie to ma na celu podkreślenie wyłącznie rejestracyjnej funkcji ewidencji ludności, która nie rodzi prawa do mieszkania, a jedynie ustala istnienie i rodzaj pobytu pod danym adresem. Zatem dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać pewne czynności służące rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osoby podlegającej meldunkowi.

Reasumując, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych w skardze zarzutów, Sąd uznał, że brak jest podstaw do podważenia legalności zapadłej decyzji, ponieważ odpowiada ona prawu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.