Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1586/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 154 ust. 6
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. sekr. sąd. Anna Błażejczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej G. Sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

G. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej też jako skarżąca, spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej też jako Prezes NFZ) z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją Prezes NFZ utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] oddalającą odwołanie skarżącej od rozstrzygnięcia konkursu ofert na zwieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: profilaktyczne programy zdrowotne w zakresie: program profilaktyki raka piersi – etap podstawowy - w pracowni mobilnej, na obszarze powiatu: [...] w województwie [...], o kodzie postępowania numer [...].

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 154 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm., nazywanej dalej "ustawą o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a."),

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] października 2011 r. [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia ogłosił konkurs ofert nr [...] o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2014 r. w rodzaju: profilaktyczne programy zdrowotne w zakresie: świadczenia w zakresie: program profilaktyki raka piersi - etap podstawowy - w pracowni mobilnej, na obszarze powiatu: [...] w województwie [...]. W ogłoszeniu przedmiotowego postępowania wartość zamówienia wskazano nie większą niż 52.002,00 PLN na cały okres rozliczeniowy. Termin składania ofert upływał w dniu [...] listopada 2011 r.

Do postępowania konkursowego wpłynęło 5 ofert, w tym oferta skarżącej. W części jawnej postępowania komisja konkursowa, stwierdziła prawidłowość ogłoszenia konkursu oraz ustaliła, które z ofert spełniają warunki, o których mowa w art. 146 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy. Oferta skarżącej spełniła wymogi formalnoprawne i została przekazana do oceny w części niejawnej postępowania konkursowego.

Ze sporządzonego rankingu końcowego, zawierającego wszystkie oferty niepodlegające odrzuceniu uszeregowane w kolejności wynikającej z łącznej liczby punktów, komisja konkursowa dokonała wyboru oferentów w kolejności zgodnej z uzyskaną pozycją. Oferta skarżącej zajęła 3 pozycję w rankingu końcowym (dwie oferty zajęły ex aequo 1 pozycję) i nie została wybrana z uwagi na wyczerpanie środków finansowych, które zamawiający przeznaczył na świadczenia zdrowotne będące przedmiotem postępowania.

Od powyższego rozstrzygnięcia konkursu ofert skarżąca złożyła odwołanie, które zostało oddalone decyzją Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...].

Organ podkreślił, że oferta skarżącej została przyjęta do postępowania konkursowego, a jej ocena została dokonana według jednolitych dla wszystkich świadczeniodawców kryteriów oceny określonych w przepisach prawa. Kryteria oceny ofert i warunki wymagane od świadczeniodawców były jawne i nie podlegały zmianie w toku postępowania. Skarżąca w oświadczeniu załączonym od oferty oświadczyła, iż zapoznała się z warunkami postępowania oraz warunkami zawierania umów.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i ponowne przeprowadzenie postępowania w sprawie zawarcie umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Prezes NFZ utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2011 r. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie podkreślił, że stosownie do treści art. 154 ust. 1 i art. 152 ust. 1 ustawy o świadczeniach, przedmiotem rozstrzygania Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu oraz Prezesa NFZ jest badanie naruszenia interesu prawnego podmiotu odwołującego się wskutek naruszenia zasad postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Przedmiot badania organów obu instancji jest zatem skonkretyzowany do określonego podmiotu i do określonych czynności komisji, podejmowanych w stosunku do tego podmiotu. Organy obu instancji nie prowadzą ponownie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, lecz rozpoznają sprawę w odniesieniu do konkretnego podmiotu i konkretnych czynności. Nie powielają zatem czynności zarezerwowanych przez ustawę dla komisji powoływanej przez dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu, lecz zobowiązane są zbadać, czy rozstrzygnięcie postępowania dokonane przez komisję nie zostało podjęte z naruszeniem zasad postępowania i czy wskutek tego doszło do naruszenia interesu prawnego odwołującego.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy podkreślił, że nie udostępnienie wszystkich materiałów postępowania konkursowego wynika między innymi z przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.), ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 z późn. zm.), w związku z którymi Fundusz nie może udostępniać wszystkich dokumentów związanych z prowadzonym postępowaniem konkursowym, a w szczególności dokumentacji dotyczącej innych uczestników postępowania. Oferty konkurentów w postępowaniu konkursowym nie są oferentom wzajemnie udostępniane, chociażby ze względu na fakt, że informacje w nich zawarte podlegają szczególnej ochronie prawnej. Udostępnianie ww. danych w postępowaniu administracyjnym oferentowi skarżącej, wywołałoby sytuację, w której jeden z konkurentów w postępowaniu konkursowym wszedłby w posiadanie pełnej informacji o pozostałych - w tym wiedzy o danych wrażliwych - którzy nie będąc stronami postępowania administracyjnego wszczętego na podstawie art. 154 ustawy o świadczeniach nie mieliby takiej możliwości. W takiej sytuacji skarżąca znalazłaby się w pozycji uprzywilejowanej w odniesieniu do pozostałych świadczeniodawców, zarówno tego, który został wybrany, jak i ewentualnie innych biorących udział w postępowaniu konkursowym. W ten sposób równe traktowanie stron w postępowaniu konkursowym i symetria pozycji uczestników biorących udział w postępowaniu przekształciłaby się w asymetrię ich sytuacji prawnej i w naruszenie równego traktowania tych samych podmiotów w ramach postępowania administracyjnego. Zdaniem organu, takie postępowanie byłoby obejściem zasady równości stron w postępowaniu konkursowym, z tym że de facto przeniesionym już na grunt postępowania administracyjnego.

Ponadto organ wyjaśnił, że podpisanie przez oferenta protokołu końcowego z przeprowadzonych negocjacji nie jest równoznaczne z decyzją o wybraniu oferty. Decyzja o wybraniu oferty uzależniona jest od zajmowanego miejsca w rankingu końcowym, wynikającego (zgodnie z art. 148 ustawy o świadczeniach) z porównania ofert w toku postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Oferta złożona przez skarżącą w rankingu końcowym otrzymała łącznie 59,16 punktów, w tym za kryteria:

cenowe 10 punktów,

niecenowe 49,16 punktów (za kryterium: jakość: 47,50, dostępność 1,66), zajmując 3 pozycję w rankingu końcowym (dwie oferty zajęły ex aequo 1 pozycję). Natomiast najniższa liczba punktów gwarantująca uzyskanie kontraktu wyniosła 67,5. W konsekwencji, oferta skarżącej nie została wybrana ze względu na niewystarczającą ilość środków finansowych, które zamawiający przeznaczył na świadczenia zdrowotne będące przedmiotem postępowania.

Oferta skarżącej nie została wybrana, mimo, że spełniała wszystkie wymagania formalnoprawne i warunki wymagane w przedmiotowym postępowaniu wynikające z obowiązujących przepisów prawa. W przedmiotowym konkursie złożono bowiem oferty, które uzyskały wyższą ocenę punktową i te oferty, jako najkorzystniejsze zostały wybrane w celu zawarcia umowy.

Organ stwierdził ponadto, że [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia nie naruszył w toku postępowania konkursowego jego zasad określonych w ustawie o świadczeniach, aktach wykonawczych wydanych na jej podstawie, czy też zarządzeniach wydanych przez Prezesa NFZ. Uznał, że w sprawie nie został naruszony interes prawny skarżącej. Nie zostały naruszone podstawowe zasady takie jak równe traktowanie świadczeniodawców, niezmienność warunków, które podlegają ocenie w toku postępowania oraz przestrzeganie określonych w ogłoszeniu procedur.

Zdaniem organu, dokonany przez komisję konkursową wybór ofert gwarantował dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju profilaktyczne programy zdrowotne w zakresie: program profilaktyki raka piersi - etap podstawowy.

Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] czerwca 2012 r., wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na zapadłe rozstrzygniecie - tj.: art. 10 § 1 oraz art. 73 w zw. z art. 74 k.p.a., poprzez uniemożliwienie skarżącej prawidłowego zapoznania się z całością akt, ustosunkowania się do zebranych tam materiałów, pozbawienie skarżącej prawa do czynnego działania w toku postępowania i obrony swoich praw;

2) naruszenie art. 134 pkt 1 ustawy o świadczeniach, polegające na nierównym traktowaniu oferentów oraz pogwałceniu zasad uczciwej konkurencji;

3) nierówne traktowanie oferentów poprzez zaproponowanie poszczególnym oferentom innych cen, co stanowi naruszenie zasady równego traktowania oferentów.

W ocenie skarżącej nietrafny jest pogląd, iż badanie prawidłowości postępowania ogranicza się do czynności dotyczących odwołującego się: Organ winien zgodnie z przepisami k.p.a. wszechstronnie zbadać sprawę i na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ocenić prawidłowość przeprowadzonego postępowania (w ocenie skarżącego na materiał dowodowy w sprawie składają się między innymi oferty wszystkich oferentów). Jej zdaniem art. 10 k.p.a. ustanawia zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Zasada ta nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. Skarżąca wskazała, że podtrzymuje zarzut nieprawidłowego prowadzenia postępowania konkursowego przez komisje polegającego na zaproponowaniu poszczególnym oferentom różnych cen, co stanowiło naruszenie zasady równego traktowania stron. Podniosła, że w toku negocjacji zaakceptowała cenę zaproponowaną przez komisję konkursową, co winno skutkować wyborem jej oferty. Komisja konkursowa winna dążyć do uzyskania jak najniższej ceny za wykonywane świadczenia, a zatem zaproponowanie skarżącej stawki było błędne i skutkować winno uchyleniem rozstrzygnięcia. Powyższych nieprawidłowości nie dostrzegł Prezes NFZ co powoduje, iż wydana przez niego decyzja jest wadliwa.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej także: "p.p.s.a.").

Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2012 roku nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] grudnia 2011 roku.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga G. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Prezes NFZ, jak i poprzedzająca ją decyzja Dyrektora NFZ – naruszają przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy wskazać, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1 , 80 i 107 § 3 k.p.a.

Sąd podziela pogląd skarżącej, iż wadliwie organy przyjęły, że badanie przez nich prawidłowości postępowania konkursowego ogranicza się tylko do czynności dotyczących odwołującego się. Organy, wobec wniesienia przez skarżącą odwołań od rozstrzygnięcia konkursu, a następnie od decyzji wydanej w I instancji zgodnie z przepisami k.p.a., powinny wszechstronnie zbadać sprawę na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w skład którego powinny wchodzić m.in. oferty podmiotów biorących udział w konkursie, wskazaną ilość uzyskanych przez nie punktów. Tylko bowiem w takim przypadku przeprowadzona przez nie kontrola kolejnych rozstrzygnięć będzie miała charakter rzeczywisty a nie iluzoryczny. W szczególności chodzi o porównanie oferty odwołującego z ofertami tych świadczeniodawców, którzy uzyskali wyższą niż on punktację. Przyjęcie odmiennego stanowiska odnośnie interpretacji art. 152 ust. 1 i 154 ustawy o świadczeniach, tak jak to uczyniły organy Funduszu w niniejszej sprawie, uniemożliwia wywiązanie się przez nie z obowiązków określonych w art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach. W powyższej sprawie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 121/12. Sąd w niniejszym składzie podziela w całości powyższy pogląd i przyjmuje go za własny.

Kolejną istotną kwestią jest udostępnienie przez organy, prowadzące postępowanie odwoławcze, pełnych akt - w tym ofert innych podmiotów biorących udział w postępowaniu.

W niniejszej sprawie, mimo wniosku skarżącej, organy odmówiły jej wglądu do ofert innych świadczeniodawców powołując się na przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych i ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Sąd zauważa, że orzecznictwo NSA w powyższym przedmiocie jest rozbieżne. Obok wyroków, na które powołały się organy zapadły inne rozstrzygnięcia, które tę kwestię potraktowały odmiennie. M.in. z cyt. wyżej wyroku NSA z dnia 11 lipca 2012 r. sygn. akt. II GSK 121/12 wynika, że akta postępowania konkursowego powinny być przez organ rozpoznający odwołanie włączone stosownie do potrzeb tego postępowania. W szczególności, gdy organ ma skontrolować zgodność rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasady równego traktowania wszystkich świadczeniodawców, to musi nie tylko porównać oceny ofert poszczególnych świadczeniodawców, ale również skonfrontować te oceny z samymi ofertami. W takiej sytuacji oferty i oceny ofert powinny być włączone do akt postępowania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym orzeczeniu podkreślił, że nie dopatruje się w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej dostatecznych podstaw prawnych do wyłączenia stosowania w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym przez organy Funduszu przepisów art. 73-74 k.p.a. Potrzebę ochrony informacji obejmujących np. tajemnicę przedsiębiorstwa lub ochrony danych osobowych można bowiem zaspokoić i korzystając z innych odpowiednich regulacji prawnych np. odpowiednio art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 ze zm.).

Sąd w niniejszym składzie podzielił powyższy pogląd i uznał, że skarżąca zasadnie zarzuca, że organy Funduszu, odmawiając wglądu do akt innych podmiotów biorących udział w konkursie naruszyły wynikającą z art. 10 § 1 k.p.a. zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu i możliwość skutecznej obrony jej praw, co może mieć istotne znacznie dla rozstrzygnięcia. Poza tym organy odmawiając skarżącej przejrzenia akt sprawy, a takie jej uprawnienie wynikało z art. 73 § 1 k.p.a., powinny wydać postanowienie w trybie art. 74 § 2 k.p.a. W takim jedynie przypadku strona ma realną możliwość poddania wydanego rozstrzygnięcia kontroli organu wyższego rzędu poprzez złożenie zażalenia, a następnie ewentualnej skargi do sądu administracyjnego.

Sąd nie rozważał zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego uznając je za przedwczesne. Kontrola prawidłowości zastosowania prawa materialnego możliwa jest bowiem w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że uchylone decyzje organów obu instancji nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, natomiast o kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.