Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 289/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w części, w pozostałej części skargę oddalono
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 2 pkt 14 lit. a, art. 91
journal: Dz.U. 2020 poz 713
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
article: art. 90c, art. 90n ust. 1, art. 90t ust. 1, art. 90t ust. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1481
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tj
article: art. 61 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 29 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2021 roku sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Mrągowie na uchwałę Rady Miejskiej w Mrągowie z dnia 7 maja 2020 r., nr XXI/2/2020 w przedmiocie ustalenie regulaminu określającego szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży, formy i zakresu tej pomocy oraz trybu postępowania w tych sprawach w ramach Mrągowskiego Programu Wsparcia Edukacji Uzdolnionych Dzieci i Młodzieży 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej Regulaminu, stanowiącego załącznik do wskazanej uchwały w zakresie: - § 1 pkt 4, - § 1 pkt 5, - § 1 pkt 7 w zakresie wyrazów: "szkoły podstawowej", - § 4 ust. 1 w zakresie wyrazów: "klas IV-VIII szkół podstawowych"; 2) w pozostałym zakresie skargę oddala.


UZASADNIENIE

Rada Miejska w Mrągowie 7 maja 2020 r. podjęła uchwałę Nr XXI/2/2020 w sprawie ustalenia regulaminu określającego szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży, formy i zakres tej pomocy oraz tryb postępowania w tych sprawach w ramach Mrągowskiego Programu Wspierania Edukacji Uzdolnionych Dzieci i Młodzieży ( dalej jako: "uchwała określająca warunki udzielania pomocy"), gdzie w załączniku do uchwały przyjęła regulamin określający szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży, formy i zakres tej pomocy oraz tryb postępowania w tych sprawach w ramach Mrągowskiego Programu Wspierania Edukacji Uzdolnionych Dzieci i Młodzieży (dalej jako: "regulamin"). Uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 14 lit. "a" ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 713), dalej jako: "u.s.g." oraz art. 90t ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1481, ze zm.), dalej jako: "u.s.o."

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, Prokurator Rejonowy w Mrągowie (dalej jako: "Skarżący", "Prokurator") wniósł o stwierdzenie nieważności ww. uchwały w całości.

Zaskarżonej uchwale Prokurator zarzucił istotne naruszenie prawa, tj. art. 90t ust. 1 i 4 u.s.o. poprzez:

- wskazanie w rozdziale I - § 1 pkt 4 regulaminu, że ilekroć w akcie jest mowa o "szkole" należy rozumieć przez to szkołę podstawową, dla której organem prowadzącym jest Gmina Miasto Mrągowo, co stanowi niedopuszczalną modyfikację kręgu osób uprawnionych do skorzystania z programu, niezgodnie z przyznanymi Radzie kompetencjami;

- wskazanie w § 1 pkt 5 regulaminu, że ilekroć w akcie jest mowa o "uczniu" należy przez to rozumieć ucznia pobierającego naukę w szkole podstawowej, dla której organem prowadzącym jest Gmina Miasto Mrągowo, bez względu na miejsce zamieszkania, co stanowi niedopuszczalną modyfikację kręgu osób uprawnionych do skorzystania z programu, niezgodnie z przyznanymi Radzie kompetencjami;

- wskazanie w rozdziale II regulaminu - § 4 ust. 1, że tytuł "Stypendysty Roku" przyznawany jest uczniom klas IV-VIII szkół podstawowych za szczególne osiągnięcia w różnych dziedzinach naukowych, sztuki lub sportu, co stanowi przejaw różnicowania uczniów jedynie z faktu uczęszczania do różnych klas;

- wskazanie w § 5 ust. 1 regulaminu, że z wnioskiem o przyznanie tytułu "Absolwent Roku" lub "Stypendysta Roku" występuje do burmistrza dyrektor szkoły, do której uczeń uczęszcza, w ciągu 3 dni roboczych od klasyfikacyjnego rocznego posiedzenia rady pedagogicznej, podczas gdy jedynym podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie stypendium jest uczeń, działający osobiście lub poprzez przedstawiciela ustawowego.

Przytoczono treść art. 90t ust. 1 i 4 u.s.o. wyjaśniając, że w dniu 7 maja 2020 r. Rada Miejska w Mrągowie (dalej jako: "Rada") podjęła uchwałę nr XXI/1/2020 w sprawie przyjęcia Mrągowskiego Programu Wspierania Edukacji Uzdolnionych Dzieci i Młodzieży, a następnie uchwałę określającą warunki udzielania pomocy. W ocenie Prokuratora zapisy § 1 pkt 4 i pkt 5 regulaminu nie wykonują przyjętego uchwałą w sprawie Mrągowskiego Programu Wspierania Edukacji Uzdolnionych Dzieci i Młodzieży zapisu art. 90t u.s.o. Z przyjętego Programu wynika bowiem, że ma on dotyczyć wyłącznie lokalnej wspólnoty samorządowej, którą tworzą mieszkańcy Gminy Miasto Mrągowo (dalej jako: "Gmina"), tymczasem z zapisu § 1 pkt 4 i pkt 5 regulaminu wynika, że jest on adresowany do dzieci i młodzieży uczęszczającej do szkół i placówek oświatowych, dla których organem prowadzącym jest Gmina Miasto Mrągowo, bez względu na miejsce zamieszkania. Z tego wynika, że Gmina określiła krąg adresatów programu poprzez wskazanie faktu uczęszczania do placówki prowadzonej przez Gminę, a nie od faktu bycia mieszkańcem Gminy. Nastąpiło z jednej strony poszerzenie kręgu beneficjentów programu o osoby nie będące mieszkańcami Gminy, zaś z drugiej ograniczono beneficjentów, gdyż wykluczone zostały dzieci i młodzież, która uczęszcza do szkół i placówek oświatowych dla których organem prowadzącym nie jest Gmina, pomimo że osoby takie wchodzą w skład lokalnej wspólnoty samorządowej. Uchwalone regulacje wykroczyły zatem poza "program lokalny", naruszając tym samym dyspozycję art. 90t u.s.o.

W zakresie § 4 ust. 1 regulaminu zakwestionowany zapis dotyczący "Stypendysty Roku" którym może być jedynie uczeń klas IV – VIII szkół podstawowych, jest on sprzeczny z wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa. Regulacja ta wykluczyła z kręgu uprawnionych, w sposób nieuprawniony, dzieci klas I – III.

Poza tym regulacja § 5 ust. 1 regulaminu także narusza art. 90t ust. 4 u.s.o., w zakresie przypisania uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem dyrektorowi szkoły, gdy tymczasem z art. 61 § 1 i 2 k.p.a. wynika, że postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stronę postępowania określa art. 28 k.p.a. i w rozumieniu tego przepisu dyrektorowi szkoły nie przysługuje legitymacja strony postępowania uprawnionej do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie stypendium.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Mrągowa wniósł o jej oddalenie. Na wstępie organ wskazał, że podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały może być jedynie rażące naruszenie prawa, a więc uchwała musi pozostawać w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawa, co nie ma miejsca w tej sprawie, jak też musi wywoływać skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Wojewoda Warmińsko - Mazurski kontrolując legalność tego aktu nie stwierdził jej nieważności, należy więc uznać, że ewentualne naruszenie prawa, które mogło wystąpić jest naruszeniem nieistotnym.

Zaznaczono, że nie doszło do naruszenia regulacji ustawowej, bowiem nie wykroczyła Rada Gminy poza zakres upoważnienia ustawowego wynikający z art. 90t ust. 4 u.s.o. Nie naruszono przepisów ustawy też zapisem § 4 ust. 1 regulaminu, bowiem wiedzą powszechną jest, że w przypadku klas I – III nie występuje średnia ocen, a jedynie ocena opisowa. Nie sposób zatem stworzyć odpowiednich i mierzalnych kryteriów dla uczniów w tak młodym wieku. Nie narusza w sposób rażący także treść § 5 ust. 1 regulaminu, bowiem uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem przez dyrektora szkoły nie pozbawia tego uprawnienia innych osób, w tym samych uczniów czy ich przedstawicieli ustawowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości, w zakresie swojej właściwości, m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Natomiast stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.

W tym miejscu należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożonym wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym złożony został przez skarżącego Prokuratora w piśmie procesowym z 20 kwietnia 2021 r., natomiast organ w zakreślonym terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

W pierwszej kolejności wyjaśnić pozostaje, że - zgodnie z art. 147 p.p.s.a. -

sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza nieważność uchwały w całości

lub w części albo stwierdza, że uchwała wydana została z naruszeniem prawa,

jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Wobec tego konieczne jest odniesienie się do przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713), dalej jako: "u.s.g.", gdzie zostały przewidziane dwa rodzaje naruszeń prawa - istotne lub nieistotne (art. 91 u.s.g.). Przepis art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze u.s.g. stanowi, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa, organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych oraz stanowiskiem doktryny, do istotnych wad uchwały, które skutkować będą stwierdzeniem jej nieważności należy: naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, LEX nr 33805., wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1699/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"; Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, "Samorząd terytorialny" 2001, z. 1-2, s. 101-102).

W przedmiotowej sprawie kontroli sądowej została poddana uchwała Rady Miejskiej w Mrągowie z dnia 7 maja 2020 r. Nr XXI/2/2020 w sprawie ustalenia regulaminu określającego szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży, formy i zakres tej pomocy oraz tryb postępowania w tych sprawach w ramach Mrągowskiego Programu Wspierania Edukacji Uzdolnionych Dzieci i Młodzieży, dalej jako: "uchwała określająca warunki udzielania pomocy".

Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie jedynie w zakresie zarzutu dotyczącego § 1 pkt 4, pkt 5 i pkt 7 w zakresie wyrazów "szkoły podstawowej", § 4 ust. 1 w zakresie wyrazów "klas IV-VIII szkół podstawowych" załącznika do uchwały określającej warunki udzielenia pomocy, natomiast w odniesieniu do § 5 ust. 1 załącznika do ww. uchwały stwierdzono brak podstaw do takiego orzeczenia.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w podstawie prawnej uchwały powołano art. 18 ust. 2 pkt 14 lit. a) u.s.g. Zgodnie z tą regulacją do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawie zasad udzielania stypendiów dla uczniów i studentów. Przepis ten ma charakter ogólny i jednocześnie odsyłający, co oznacza, że kompetencje do podejmowania rozstrzygnięć dotyczących konkretnych zagadnień muszą być określone w ustawie szczególnej. Powołany przepis stanowi więc podstawę prawną rozstrzygania wskazanych kwestii tylko łącznie z inną normą prawną o randze ustawowej. Podstawa taka może być zawarta w ustawie o samorządzie gminnym lub w ustawach szczególnych. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona uchwała - jako podjęta na podstawie art. 90 lit. t) ust. 4 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 1481 ze zm.) dalej: "u.s.o.", a zatem określająca szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży, formy i zakres tej pomocy, w tym stypendia dla uzdolnionych uczniów oraz tryb postępowania w tych sprawach - jest aktem prawa miejscowego (por. wyrok NSA z 27 lutego 2018 r., sygn. I OSK 2728/17, CBOSA). Jak bowiem trafnie zauważa się w orzecznictwie, dla zakwalifikowania danej uchwały do aktów prawa miejscowego, decydującym jest również fakt, że regulacja ta będzie obowiązywała na terenie jednostki samorządu terytorialnego kształtując w sposób bezpośredni prawa i obowiązki pewnej kategorii potencjalnych adresatów (zob. wyrok NSA z 11 października 2011 r., sygn. II OSK 1497/11, CBOSA). Jako akt prawa miejscowego, zaskarżona uchwała należy do kategorii aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., zaskarżalnych do sądu administracyjnego.

Powyższe ustalenia skutkują stwierdzeniem, że uchwała ta, jako akt prawa miejscowego, nie powinna wykraczać poza zakres ustawowego upoważnienia zawartego w art. 90 lit. t) ust. 4 u.s.o. Tego rodzaju wada legislacyjna, jak wskazano wyżej, stanowi bowiem przypadek "sprzeczności z prawem" w rozumieniu art. 91 ust. 1 zd. 1 u.s.g.

Stosownie do art. 90 lit. t) ust. 4 u.s.o. w przypadku przyjęcia programów, o których mowa w ust. 1, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży pobierającej naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego bez względu na miejsce zamieszkania, formy i zakres tej pomocy, w tym stypendia dla uzdolnionych uczniów oraz tryb postępowania w tych sprawach, uwzględniając w szczególności przedsięwzięcia sprzyjające eliminowaniu barier edukacyjnych, a także osoby lub grupy osób uprawnione do pomocy oraz potrzeby edukacyjne na danym obszarze.

Przytoczony przepis expressis verbis stanowi, że stypendium jest formą wsparcia adresowaną do "uczniów uzdolnionych". Zatem w świetle uregulowania art. 90 lit. t) ust. 4 w zw. z ust. 1 pkt 2 u.s.o. jedynie kryterium bycia uczniem uzdolnionym posiadającym konkretne osiągnięcia lub wyniki w nauce, powinno stanowić podstawę do wsparcia jego edukacji. Powołane przepisy nie wskazują na inne kryteria, czy też cechy, które pozwalałyby na rozróżnianie uczniów. Szczegółowe warunki udzielania stypendium powinny być ustalone w taki sposób, aby zapewnić realizację wsparcia uczniów uzdolnionych bez ich różnicowania według innych kryteriów, niż ustalone w ustawie, kryterium "wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży".

Zatem zasadny pozostaje zarzut Prokuratora co do naruszającego prawo zapisu § 1 pkt 4 i pkt 5 załącznika do uchwały, który w odniesieniu do pojęcia "szkoły", jak i "ucznia" zawęża to kryterium jedynie do ucznia pobierającego naukę w szkole podstawowej, dla której organem prowadzącym jest Gmina Miasto Mrągowo, jak też samej szkoły do pojęcia szkoły podstawowej, dla której organem prowadzącym jest Gmina Miasto Mrągowo.

Z regulacji art. 90t ust. 1 pkt 2 u.s.o., i w art. 90t ust. 4 u.s.o. wynika, że organ jednostki samorządu terytorialnego ma prawo tworzyć program wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży (zbiorczo określonych w zaskarżonej uchwale jako "uczniowie"). Jedynym kryterium przy tworzeniu takiego programu, przewidzianym przez ustawodawcę, jest kategoria posiadania przez ucznia cechy uzdolnienia. Wynika z tego, że intencją ustawodawcy jest zapewnienia pomocy uczniom uzdolnionym. Program wsparcia powinien być ustalony w taki sposób, żeby zapewnić pomoc uczniom uzdolnionym – wszystkim uczniom pobierającym naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego bez względu na miejsce zamieszkania ucznia, jak też bez względu na organ prowadzący szkołę.

Ustawodawca nie wprowadził zróżnicowania na organ prowadzący szkołę, do której uczęszcza uczeń. Ustawa nie różnicuje placówek oświatowych na szkoły prowadzone przez daną gminę (tzw. szkoły publiczne) i szkoły, których nie prowadzi dana gmina (czyli szkoły prywatne i inne szkoły publiczne – nie prowadzone jednak przez gminę). Z pomocy korzystać mają uczniowie szkół działających na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego bez względu na ich miejsce zamieszkania. Z regulacji ustawowej wynika, że nie jest istotne miejsce zamieszkania danego ucznia, lecz jedynie fakt, że pobiera naukę w szkole na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego. W konsekwencji, uchwała programowa nie może wyłączyć uczniów szkół niepublicznych (prywatnych) a także publicznych szkół niesamorządowych. Uczniowie ci bowiem z mocy ustawy znajdują się w kręgu podmiotów uprawnionych do otrzymania pomocy wynikającej z lokalnego programu wsparcia. Pomoc ta jest udzielana po spełnieniu dodatkowych wymogów, określonych przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego przy uwzględnieniu potrzeb edukacyjnych na danym obszarze.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę akceptuje stanowisko Prokuratora, zgodnie z którym Rada Gminy nie miała ustawowego umocowania do modyfikowania określonego w ustawie kręgu podmiotów uprawnionych do korzystania z lokalnego programu wsparcia. Ustawodawca nie uzależnił bowiem uprawnień uczniów danej gminy do korzystania z lokalnego programu wsparcia od pobierania nauki tylko i wyłącznie w szkołach prowadzonych przez gminę. Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut skargi, że uchwała dokonuje poszerzenia kręgu uprawnionych do stypendium w postaci dzieci zamieszkujących na terenie innych jednostek samorządu terytorialnego, jeśli tylko kontynuują naukę na terenie Gminy Miasto Mrągowo, bowiem tak określony krąg uprawnionych dzieci i młodzieży wynika wprost z zapisu art. 90t ust. 4 u.s.o., w którym ustawodawca uregulował, że "organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży pobierającej naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego bez względu na miejsce zamieszkania".

Reasumując wskazana wyżej regulacja w zaskarżonym zakresie dotyczącym zapisu o organie prowadzącym szkołę stanowi więc istotne naruszenie prawa, polegające na wadliwym określeniu kręgu jej adresatów, która w sposób niedopuszczalny modyfikuje normy ustawowe. W ocenie Sądu, w zaskarżonej uchwale mamy do czynienia z istotnym naruszeniem prawa, powodującym, że zapis ten pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisem art. 90t ust. 4 u.s.o. Sprzeczność ta jest oczywista i bezpośrednia, wynika bowiem wprost z porównania treści przepisu z uregulowaniem zawartym w zaskarżonej uchwale.

W rozpoznawanej sprawie analizując zaskarżoną uchwałę Sąd doszedł do przekonania, że § 1 pkt 7 regulaminu definiujący pojęcie laureata na potrzeby niniejszej uchwały w zakresie w jakim ogranicza uczniów jedynie do uczniów "szkoły podstawowej" stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące koniecznością wyeliminowania tego dookreślenia z przepisów ww. uchwały. Jak wskazano wyżej jedynym kryterium uprawniający do przyznania pomocy wspierającej uzdolnione dzieci i młodzież jest fakt bycia uzdolnionym dzieckiem i młodzieżą, zaś zakreślenie ich kręgu tylko do szkoły podstawowej stanowi dodatkowe kryterium, nie przewidziane zapisem ustawowym.

Z kolei w § 4 ust. 1 regulaminu wskazano, że: "tytuł "Stypendysty Roku", przyznawany jest uczniom klas IV-VIII szkół podstawowych za szczególne osiągnięcia w różnych dziedzinach naukowych, sztuki lub sportu", wskutek czego wyłączono z kręgu potencjalnych beneficjentów uczniów klas I-III szkoły podstawowej. Tego rodzaju wyłączenie jest sprzeczne z art. 32 Konstytucji RP i wyrażoną w nim zasadą równości wobec prawa, zaś różnicowanie podmiotów wynikające jedynie z faktu uczęszczania do różnych klas nie może oddziaływać na uprawnienia ucznia ( por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. II SA/Rz 1147/19, dostępny CBOSA). Okoliczność, że większą trudność dla organu będzie stanowiło określenie kryterium, dla wyłonienia w tej grupie uczniów uzdolnionych, bowiem w tej kategorii nie występuje średnia ocen, gdyż dzieci w tych klasach klasyfikuje się poprzez oceny opisowe, nie może mieć wpływu na wyłącznie tego kręgu dzieci z uzyskania pomocy dla uzdolnionych uczniów.

Nie podzielono natomiast zarzutu Prokuratora odnośnie do wadliwości zapisu § 5 ust. 1 regulaminu, zgodnie z którym z wnioskiem o przyznanie tytułu "Absolwenta Roku" lub "Stypendysty Roku" występuje do burmistrza dyrektor szkoły, do której uczeń uczęszcza, w ciągu 3 dni roboczych od klasyfikacyjnego rocznego posiedzenia rady pedagogicznej, bowiem z przepisu art. 61 § 1 i 2 k.p.a. wynika, że postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, co oznacza, że wniosek o taki rodzaj wsparcia może złożyć sam zainteresowany uczeń lub jego przedstawiciel ustawowy nie zaś dyrektor szkoły.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że zasady udzielania uczniom pomocy materialnej określa rozdział 8a u.s.o. i zgodnie z art. 90c ust. 1 u.s.o. ma ona charakter socjalny albo motywacyjny. Skoro art. 90n ust. 1 u.s.o. stanowi, że w sprawach świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym wydaje się decyzje administracyjne, to a contrario uznać należy, że w pozostałych przypadkach, tj. stypendiów motywacyjnych przepisy k.p.a. nie znajdują zastosowania. Wychodząc bowiem z założenia o racjonalności ustawodawcy uznać należy, że tam, gdzie widział on potrzebę załatwiania spraw z zastosowaniem przepisów k.p.a. dał temu wyraz wprost. Skoro zaś nie uczynił tego w przypadku stypendiów motywacyjnych oznacza to, że nie dostrzegł takiej konieczności.

Wniosek ten znajduje potwierdzenie w treści art. 90t ust. 4 u.s.o., który upoważnia organ stanowiący do określenia trybu postępowania w sprawach udzielania pomocy. Gdyby zamiarem ustawodawcy było objęcie postępowania w sprawach stypendiów przepisami k.p.a., określanie trybu postępowania przez organ stanowiący byłoby zbędne.

Taka konstatacja prowadzi do wniosku, że niezasadny był wniosek o stwierdzenie nieważności załącznika uchwały w zakresie uprawnienia dyrektora szkoły do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie takiego stypendium dla uzdolnionych dzieci i młodzieży.

Skoro to Rada Miejska posiada kompetencje do określenia trybu postępowania w sprawach udzielenia pomocy, nie było przeszkód do takiego jego uregulowania przez tę Radę, z którego wynika upoważnienia dyrektora szkoły do złożenia wniosku o przyznanie stypendium. Wyłączenie w omawianym przypadku przepisów k.p.a. ma ten skutek, że również w zakresie upoważnienia dyrektora szkoły do złożenia wniosku o przyznanie stypendium nie znajduje zastosowania art. 61 § 1 k.p.a. Rada mogła upoważnić do tego także dyrektora.

Zauważyć także należy, że sama u.s.o. przewiduje sytuacje, gdy z wnioskiem o przyznanie stypendium może wystąpić dyrektor szkoły i to nawet w tych przypadkach, gdy postępowanie toczy się wg przepisów k.p.a., a zatem, gdy cyt. art. 61 § 1 k.p.a. znajduje pełne zastosowanie, co pozwala stwierdzić, iż stanowisko Prokuratora, że z wnioskiem o stypendium może wystąpić tylko sam uprawniony a nie dyrektor szkoły nie znajduje żadnego uzasadnienia w ustawie systemie oświaty.

Wreszcie zauważyć trzeba, że nawet gdyby postępowanie w sprawach stypendiów motywacyjnych toczyło się zgodne z regulacjami k.p.a., to przyznanie inicjatywy w zakresie złożenia wniosku dyrektorowi szkoły jeszcze nie byłoby równoznaczne z naruszeniem prawa. Postępowanie wszak może być wszczęte z urzędu, a wniosek dyrektora o przyznanie stypendium mógłby być oceniany w kategoriach impulsu, informacji o zasadności takiego działania podjętego przez j.s.t. z urzędu.

Z tych względów Sąd w tym zakresie oddalił skargę Prokuratora jako nieuprawnioną co do naruszenia przepisów prawa przez zapis § 5 ust. 1 regulaminu zawartego w skarżonej uchwale.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak

w sentencji wyroku, stwierdzając nieważność załącznika do skarżonej uchwały w zakresie opisanym w pkt 1 sentencji, zaś oddalił skargę z zakresie opisanym pkt 2 sentencji wyroku.