Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 75/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 92c
journal: Dz.U. 2022 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), sędzia WSA Katarzyna Borońska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Paulina Białkowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 maja 2022 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z (...) grudnia 2020 r. ((...)) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. (organ II instancji) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez pełnomocnika S. Sp. z o.o. (dalej: skarżąca spółka, strona, spółka) – utrzymał w mocy decyzję Naczelnika D. Urzędu Celno-Skarbowego we W. (organ I instancji) z (...) października 2020 r. nr (...) o nałożeniu na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 2000 zł za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ ten wskazał przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( obecnie Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. l), art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. g, art. 92a ust. 1 i 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (obecnie Dz. U. z 2022 r. poz. 180, dalej: u.t.d.), art. 71 ust. 1, art. 81 ust. 1 i 5 oraz art. 82 ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (obecnie Dz.U. z 2022 r. poz. 988, dalej p.r.d.), § 6 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w spawie kontroli ruchu drogowego z dnia 5 listopada 2019 r. (Dz. U z 2019 r. poz. 2141) oraz lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d.

W treści decyzji wskazano, że dnia(...)lipca 2019 r. na autostradzie (...) (BP MOP K. W.) miała miejsce kontrola drogowa zespołu pojazdów składających się z ciągnika siodłowego marki V. (nr rej.(...)) oraz naczepy marki K. (nr rej. (...)) o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, przeprowadzona przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Kontrolowanym pojazdem kierował P. D. wykonując przewóz drogowy rzeczy w imieniu S. Sp. z o.o. Kontrola wykazała, że pojazd (naczepa) nie posiadał ważnego aktualnego okresowego badania technicznego. Ustalono, że badanie techniczne naczepy zostało przeprowadzone (...) czerwca 2020 r. W trakcie tego badania stwierdzono liczne wady techniczne pojazdu uniemożliwiającej dopuszczenie naczepy do ruchu.

Decyzją z (...) października 2020 r. organ I instancji nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 2000 zł za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego.

W odwołaniu skarżąca spółka wskazała, że w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność za opisane zdarzenie, wyłączną winą spółka obarczyła leasingodawcę – T. Sp. z o.o., który na podstawie umowy leasingu podpisanej przez strony (...) maja 2018 r. był zobowiązany do pełnego serwisu naczepy. Skarżąca spółka (leasingobiorca) podkreśliła, że nie miała wpływu na zaistniałe zdarzenie, podjęła bowiem współpracę z podmiotem, który zobowiązany był w ramach płaconego miesięcznego czynszu do dostarczenia naczepy w pełni sprawnej technicznie, ubezpieczonej, zarejestrowanej, z ważnym dowodem rejestracyjnymi.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. utrzymał w całości w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że kontrolowany (...) lipca 2019 r. przewóz drogowy był wykonywany w imieniu i na rzecz S. Sp. z o.o., w trakcie kontroli stwierdzono, że naczepa marki K. (nr rej. (...)) nie posiadała aktualnego okresowego badania technicznego. Organ II instancji odnosząc się do zarzutów pełnomocnika strony wyjaśnił, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 92 c u.t.d. Organ podkreślił, że ciężar dowodu w zakresie zaistnienia przesłanek wyłączenia odpowiedzialności wskazanych w tym przepisie spoczywa na stronie postępowania, a strona nie przedłożyła żadnych dowodów na potwierdzenie, że w sprawie zaistniały takie okoliczności. Podkreślono, że strona jako profesjonalny przedsiębiorca może uwolnić się od odpowiedzialności za popełnione naruszenie wykazując brak wpływu na jego powstanie. Zaakcentowano, że stwierdzone naruszenie było skutkiem braku staranności skarżącej spółki w realizacji spoczywających na niej obowiązków jako podmiotu wykonywującego przewóz drogowy, wskazana, że w ramach tych obowiązków była ona zobowiązana do zadbania aby przewóz drogowy był wykonywany zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym. W uzasadnieniu przywołano treść art. 81 p.r.d. i wskazano, ze co prawda kwestia badań technicznych spoczywa na właścicielu, to jednak nie zwalnia to z odpowiedzialności przewoźnika wykorzystującego niesprawny pojazd - środek transportu w swojej profesjonalnej działalności.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 92 c u.t.d. poprzez nieuwzględnienie, że skarżąca spółka nie miała wpływu na powstanie naruszenia, gdyż naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. wyłączną winę ponosił podmiot, który bezpośrednio wykonywał przewóz;

Strona skarżąca wniosła m.in. o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie decyzji organu I instancji i kary pieniężnej w wysokości 2000 zł, zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, jak również o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka B. G. na okoliczność przyczyn i zasad korzystania ze skontrolowanej naczepy, braku wpływu na decyzję właściciela - leasingodawcy.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił swoje stanowisko w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie (...) maja 2022 r. pełnomocnik skarżącej spółki wyjaśnił, że (...) lipca 2019 r. nie doszło do wykonywania transportu drogowego, naczepa wprawdzie wyjechała na drogę, ale chodziło o to aby dowieźć ją do punktu naprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( obecnie Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej powoływanej w skrócie jako p.p.s.a.), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.) a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Jak stanowi przepis art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.

Zgodnie z treścią art. 92a ust. 3 u.t.d, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych. W myśl art. 92a ust. 7 u.t.d, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.

Stosownie do treści przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Definicja przewoźnika drogowego została zawarta w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE. Przepis art. 2 pkt 3 tego rozporządzenia stanowi, że zawód przewoźnika drogowego oznacza zawód przewoźnika drogowego osób lub zawód przewoźnika drogowego rzeczy, zgodnie z art. 2 ust. 1 zawód przewoźnika drogowego rzeczy oznacza działalność każdego przedsiębiorcy wykonywującego w celach zarobkowych transport rzeczy, środkami takimi jak pojazd silnikowy lub zespól pojazdów. Ustawodawca krajowy sformułował definicję przewoźnika drogowego w art. 4 ust. 15 u.t.d. zgodnie z którym przewoźnik drogowy - przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego;,

W myśl art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009, przedsiębiorcy wykonujący zawód przewoźnika drogowego muszą spełniać następujące wymogi: a) posiadać rzeczywistą i stałą siedzibę w jednym z państw członkowskich; b) cieszyć się dobrą reputacją; c) posiadać odpowiednią zdolność finansową; d) posiadać wymagane kompetencje zawodowe. Zgodnie z załącznikiem nr 1 rozporządzenia nr 1071/2009, przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego ( rzeczy i osób) muszą posiadać poziom wiedzy i umiejętności praktycznych koniecznych do kierowania przedsiębiorstwem transportowym w odniesieniu do: norm technicznych i technicznych aspektów działalności. znać formalności związane z homologacją typu, rejestracją oraz przeglądem technicznym tych pojazdów (lit. G pkt 3), bezpieczeństwa drogowego być w stanie sporządzać instrukcje dla kierowców w celu kontrolowania przestrzegania przez nich wymogów bezpieczeństwa w zakresie stanu technicznego pojazdów, ich wyposażenia i ładunku, oraz w zakresie środków zapobiegawczych (lit. H pkt 3).;

Zdaniem Sądu przywołane przepisy nakładają na przewoźnika drogowego szczególną odpowiedzialność za wykonywanie przewozu drogowego w sposób prawidłowy, tak surowe regulacje mają na celu aby transport rzeczy, czy osób był wykowywany przez profesjonalistów w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu innych uczestników ruchu drogowego. W rozpoznawanej sprawie w świetle wskazanych regulacji oraz wobec zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika bezspornie, że doszło do stwierdzonego przez organy naruszenia określonego w lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d.

W ocenie Sądu w sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca spółka (...) lipca 2019 r. wykonywała skontrolowany transport drogowy na trasie K. W. – B. W. – K. W., gdyż z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych: protokołu kontroli z (...) lipca 2019 r. nr (...), wypisu z licencji nr (...), zlecenia spedycyjnego nr (...) z (...) lipca 2019 r., pism skarżącej spółki z: (...) września 2019 r. , (...) listopada 2019 r. wynika, że (...) lipca 2019 r. skarżąca spółka wykonywała zespołem pojazdów w skład, którego wchodziła niesprawna technicznie naczepa transport drogowy. W konsekwencji to spółka odpowiada za wszystkie stwierdzone w trakcie tego przewozu nieprawidłowości. Twierdzenia strony skarżącej, że naczepa bez badań technicznych wyjechała na drogę w celu dowiezienia jej do punktu naprawy nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w tym wyjaśnieniach skarżącej spółki podejmowanych trakcie postępowania administracyjne i w skardze do Sądu, z tego powodu Sąd nie dał im wiary.

Podobnie w ocenie Sądu w sprawie nie ulega wątpliwości, że w trakcie kontroli pojazd (naczepa), którym dokonywano przewozu rzeczy nie posiadał na ten dzień aktualnego okresowego badania technicznego. Jak wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowego w efekcie którego uzyskano informację z systemu informatycznego Centralnej Ewidencja Pojazdów i Kierowców, kontrolowana naczepa nie posiadała aktualnego okresowego badania technicznego, natomiast negatywne badanie techniczne tego pojazdu zostało wykonane 12 czerwca 2019 r. i wykazało szereg wad technicznych pojazdu. W konsekwencji w dniu przeprowadzonej kontroli transport drogowy wykonywany był nie tylko pojazdem bez aktualnego badania technicznego, ale pojazdem niesprawnym technicznie co stwierdzono nie dopuszczając go do ruchu. Tego faktu nie kwestionuje zresztą sama skarżąca spółka.

W myśl przepisu art. 81 ust. 5 p.r.d., okresowe badania techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie z zastrzeżeniem ust. 6-10 (nie mających zastosowania w sprawie). Zgodnie z art. 81 ust. 1 u.t.d. to właściciel pojazdu jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego, jednak to podmiot wykonujący przewóz drogowy odpowiada za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 92a u. t.d.). Niewątpliwie dopuszczenie do wykonywania przejazdu pojazdem, który nie został poddany badaniu technicznemu, stanowi naruszenie z lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 2000 zł.

W tej sytuacji skarżąca spółka co do zasady ponosi odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podlegające określonej tam karze pieniężnej.

Odrębnego rozważenia wymaga natomiast kwestia zaistnienia okoliczności zwalniających skarżącą spółkę z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia (w myśl przywołanego już wcześniej przepisu art. 92 c u.t.d.).

W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy dopuszczenie do wykonywania transportu drogowego pojazdem nie posiadającym ważnego okresowego badania technicznego, świadczy o niedołożeniu należytej staranności w wykonywaniu swoich obowiązków przez skarżącą spółkę jako przewoźnika drogowego. Tym bardziej że skarżąca spółka miała świadomość, że nie jest to tylko formalne uchybienie spowodowane nie dotrzymaniem terminu badania okresowego, ale że pojazd, którym wykonywała transport był faktycznie niesprawny, co potwierdzało przeprowadzone (...) czerwca 2019 r. badanie techniczne.

W przekonaniu Sądu podnoszone przez skarżącą spółkę okoliczność, że nie była właścicielem kontrolowanej naczepy, ale leasingobiorcą i to na leasingodawcy zgodnie z umowa ciążył obowiązek tzw. pełnego serwisu naczepy nie może zwolnić przewoźnika drogowego od odpowiedzialności za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Nie zmienia to bowiem faktu, że to skarżąca spółka, jako przewoźnik drogowy jest profesjonalistą, od którego ustawodawcy: krajowy i unijny wymagają należytej staranności przy wykonywaniu przez nią działalności gospodarczej, w tym także znajomości podstawowych przepisów dotyczących działalności w zakresie transportu. Przyjęcie argumentacji skarżącej spółki byłoby równoznaczne z zanegowaniem sensu ustanawiania ścisłych wymogów dla prowadzących ten rodzaj działalności gospodarczej, bowiem taki przedsiębiorca mógłby za każdym razem powoływać się na powierzenie obowiązku dalszym podmiotom.

Przypomnienia wymaga, że powołana regulacja (art. 92c u.t.d.) dotyczy okoliczności, które nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, lecz okoliczności, które wynikły z działań osób trzecich, sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy dochowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć. Należy przy tym zwrócić uwagę, że ustawodawca przy konstrukcji tego przepisu posłużył się funktorem koniunkcji w postaci przecinka, co oznacza, że dla spełnienia tych przesłanek konieczne jest łączne wykazanie, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia oraz jednocześnie że naruszenie to było niezależne od przedsiębiorcy i nie mógł on go przewidzieć.

Biorąc to wszystko pod uwagę, Sąd doszedł do wniosku, że organ słusznie uznał, że to na stronie spoczywał obowiązek wykonywania spornego przewozu drogowego w sposób prawidłowy, zresztą przedłożone przez stronę dokumenty świadczą o tym, że posiada teoretyczne uprawnienia do realizacji tego obowiązku. Skarżąca spółka nie bierze w swojej argumentacji pod uwagę, że przedmiotowy transport prowadzony był w jej imieniu i na jej rzecz, a zatem zarządzanie tym transportem należało do skarżącej spółki.

W tej sytuacji zdaniem Sądu prawidłowa była ocena organów, że skarżąca spółka odpowiada za stwierdzone naruszenie, czego konsekwencją było nałożenie na nią kary pieniężnej. Skarżąca spółka nie przedstawiła bowiem okoliczności świadczących o braku wpływu na powstanie naruszenia, które nastąpiło na skutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć (art. 92c u.t.d.). Sąd nie stwierdził również uchybień procesowych w prowadzonym postępowaniu.

Natomiast okoliczności podane przez skarżącą spółkę w skardze, że po zaistniałym zdarzeniu zostały w przedsiębiorstwie wprowadzone dodatkowe procedury i instrukcje, aby zapobiec w przyszłości podobnym zdarzeniom, pozostają poza oceną niniejszej sprawy, dotyczącej nałożenia kary za omawiane naruszenie.

Sąd podkreśla, że skarżąca spółka, składając w skardze wniosek dowodowy (dotyczący przesłuchania świadka), działała wbrew przepisom ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która to procedura nie przewiduje przeprowadzenia tego rodzaju dowodu (art. 106 § 3 p.p.s.a.).

Ze wskazanych już wyżej przyczyn Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani prawa procesowego w stopniu powodującym konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, stąd skarga w niniejszej sprawie podlegała oddaleniu w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.