Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 797/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 35 ust. 3 i ust. 5
journal: Dz.U. 2003 nr 65 poz 595
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Sędziowie NSA Anna Lech Grażyna Radzicka Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1177/08 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa oddalił skargę E. S. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i ocenę prawną:

Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów utrzymała w mocy decyzję z [...] czerwca 2007 r. nr [...], którą odmówiła zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Matematyki, Informatyki i Ekonometrii Uniwersytetu Zielonogórskiego z [...] czerwca 2006 r. o nadaniu dr E. S. stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk matematycznych w dyscyplinie matematyka. Z uzasadnienia powołanej decyzji wynika, że w uchwale podjętej na posiedzeniu w dniach [...] maja 2008 r. Sekcja Nauk Matematycznych, Fizycznych, Chemicznych i Nauk o Ziemi, w głosowaniu tajnym, wypowiedziała się przeciwko uchyleniu poprzedniej decyzji Centralnej Komisji wydanej w dniu [...] czerwca 2007 r. nr [...] odmawiającej zatwierdzenia uchwały o nadaniu dr E. S. stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk matematycznych w dyscyplinie matematyka. Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji, uchwałą z dnia [...] maja 2008 r. w głosowaniu tajnym, utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę (powinno być: "decyzję") stosunkiem głosów: za utrzymaniem decyzji - 10 głosów, przeciw - 0 głosów, przy braku wstrzymujących się od głosu. Organ stwierdził, że ocena dokonana przez Sekcję wskazuje, iż argumenty podniesione w wystąpieniu o ponowne rozpatrzenie sprawy nie pozwalają na uznanie, że rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład w rozwój dyscypliny matematyka, wymagany zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych. W postępowaniu dotyczącym odwołania dr E. S. powołano dwóch recenzentów, którzy przedstawili jednoznacznie negatywne opinie co do zasadności wystąpienia o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmiany poprzedniej decyzji Centralnej Komisji w przedmiocie zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego. Potwierdzili oni argumentację poprzedniej negatywnej decyzji, opartą na dwóch negatywnych opiniach recenzentów. Również w ocenie obecnie powołanych recenzentów zarówno rozprawę habilitacyjną jak i pozostały dorobek naukowy habilitantki cechuje mała oryginalność metod badawczych, powielanie tych samych metod dowodowych; jednostronna, ograniczona tematyka prac. Rozprawa habilitacyjna dr E. S. i pozostałe jej publikacje nie zawierają wyników badawczych, które można by uznać za znaczący wkład w rozwój matematyki. Zastrzeżenia do prac habilitantki zgłoszone były już w toku postępowania Rady Wydziału, która wprawdzie uchwaliła nadanie stopnia doktora habilitowanego, lecz przyjęła tę uchwałę przy daleko posuniętym braku jednomyślności (9- tak, 5- nie, przy 3- wstrzymujących się od głosu).

Zarzut sformułowany w odwołaniu o przekroczeniu terminu na rozpatrzenie sprawy jest uzasadniony, nie ma on jednak znaczenia dla ostatecznego wyniku postępowania. Drugi zarzut dotyczący przekroczenia granicy swobodnej oceny dorobku habilitantki jest bezpodstawny, bowiem argumenty pierwszych dwóch recenzentów zostały potwierdzone w opiniach kolejnych dwóch recenzentów, jak również w pewnym stopniu były już podniesione w postępowaniu Rady Wydziału.

W tej sytuacji Centralna Komisja uznała wniosek o zmianę decyzji za nieuzasadniony.

W skardze na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów E. S. wniosła o jej uchylenie zarzucając:

1) naruszenie art. 19 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, w brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2005r., poprzez przekroczenie przez Centralną Komisję terminu sześciu miesięcy na zatwierdzenie uchwały o nadaniu skarżącej stopnia naukowego doktora habilitowanego, jak również na ponowne rozpatrzenie sprawy,

2) naruszenie art. 20 ust. 5 ustawy wymienionej w pkt 1, w brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2005 r., przez powierzenie obowiązków recenzenta osobie, która nie miała kompetencji do oceny pracy habilitacyjnej skarżącej, a także oparcie decyzji odmawiającej zatwierdzenia uchwały o nadaniu skarżącej stopnia naukowego doktora habilitowanego na recenzji osoby, która najpierw rekomendowała Radzie Wydziału wszczęcie przewodu habilitacyjnego, a później zmieniła stanowisko i oceniła pracę skarżącej negatywnie. W ocenie skarżącej, wskazuje to na brak liczby recenzji wymaganej przepisami ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 12 lutego 2009 r. oddalił skargę. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule z zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.) Centralna Komisja podejmuje uchwałę o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego po zasięgnięciu opinii co najmniej dwóch recenzentów. W rozpoznawanej sprawie w postępowaniu przed Centralną Komisją zakończonym uchwałą z [...] czerwca 2007 r. zostało powołanych dwóch recenzentów, którzy wydali opinie jednoznacznie negatywne dla skarżącej. W toku ponownego rozpoznawania sprawy na wniosek skarżącej Centralna Komisja powołała kolejnych dwóch recenzentów, których opinie były również negatywne. Wprawdzie jeden z recenzentów w swojej opinii podał, że nie jest specjalistą z równań różnicowych, ale jako analityk podjął się wydać opinię. Kompetencje tego recenzenta są pokrewnej specjalności wobec reprezentowanej przez habilitantkę. Nawet gdyby przyjąć za zasadne zastrzeżenia skarżącej co do kompetencji tego recenzenta, to pozostaje to bez wpływu na wynik postępowania, gdyż w toku ponownego rozpoznawania sprawy Centralna Komisja powołała ponownie dwóch recenzentów, czyli zostało spełnione minimum ustawowe co do liczby wymaganych recenzji. Z art. 35 ust. 3 ustawy z 14 marca 2003 r. wynika bowiem, że w takich sytuacjach Centralna Komisja podejmuje uchwały po zasięgnięciu opinii co najmniej dwóch recenzentów. Każde postępowanie jest postępowaniem odrębnym i w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją ustawowe minimum co do liczby recenzji zostało spełnione. Ustawa nie stanowi wymogu, by w takim postępowaniu koniecznym było zasięgnięcie opinii co najmniej czterech recenzentów.

Sąd stwierdził, że protokoły z posiedzenia Sekcji Nauk Matematycznych, Fizycznych, Chemicznych i Nauk o Ziemi, jak również z posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji opisują przebieg dyskusji nad oceną rozprawy habilitacyjnej przedstawionej przez dr E. S.. Dodatkowo wynika z nich, że zarówno rozprawa habilitacyjna jak i pozostałe publikacje habilitantki nie zawierają dostatecznej ilości oryginalnych wyników i metod badawczych, a tym samym nie wnoszą znacznego wkładu w rozwój matematyki. Ten materiał dowodowy w pełni pozwolił organowi na ocenę uchwały Rady Wydziału i w konsekwencji na odmowę zatwierdzenia tej uchwały. Sąd miał również na uwadze, że zastrzeżenia do prac habilitantki zgłoszone były już w toku postępowania Rady Wydziału. Wprawdzie Rada Wydziału uchwaliła nadanie stopnia doktora habilitowanego, ale przyjęła tę uchwałę przy daleko posuniętym braku jednomyślności, na co wskazuje wynik głosowania nad uchwałą, którą to okoliczność Centralna Komisja uwzględniła w swojej decyzji. Rozstrzygnięcie podjęte przez Prezydium Centralnej Komisji, które zapadło w tajnym głosowaniu, znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji sprawy jak i w uzasadnieniu decyzji. W ocenie Sądu I instancji, materiał dowodowy pozwala uznać za udowodnione stanowisko organu, że uchwała Rady Wydziału o nadaniu E. S. stopnia naukowego doktora habilitowanego nie może być zatwierdzona.

Sąd uznał za nieuzasadniony zarzut skargi odnoszący się do recenzenta, który przedstawił niekorzystną dla skarżącej recenzję w toku postępowania prowadzonego przez Radę Wydziału, gdyż recenzja ta nie stanowiła podstawy do wydania zaskarżonej decyzji. Centralna Komisja dokonała samodzielnych ustaleń w oparciu o opinię powołanych przez siebie recenzentów.

Sąd stwierdził, że fakt znacznego przekroczenia przez Centralną Komisję terminów, o których mowa w art. 19 ust. 1 i 3 ustawy o stopniach naukowych, nie budzi wątpliwości. Sąd podzielił jednak stanowisko organu, że naruszenie to nie ma znaczenia dla ostatecznego wyniku postępowania. Zgodnie z art. 145 § 1 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uchyla decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. S., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżając wyrok w całości zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki przez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, że obowiązki recenzenta rozprawy

habilitacyjnej skarżącej mógł pełnić prof. P. W.,

który nie posiada wiedzy specjalistycznej w dziedzinie równań różnicowych,

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. polegające na niezasadnym oddaleniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskutek podzielenia zapatrywań organu II instancji - Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w zakresie, w jakim stwierdził, że spełnione zostały ustawowe wymagania co do ilości koniecznych recenzji, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, skutkując oddaleniem skargi.

Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie wyroku oraz uchylenie decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] oraz decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] i zatwierdzenie Uchwały Rady Wydziału Matematyki, Informatyki i Ekonometrii Uniwersytetu Zielonogórskiego z dnia [...] czerwca 2006 r. o nadaniu dr E. S. stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk matematycznych w dyscyplinie matematyka, a w każdym ze wskazanych rozstrzygnięć o zasądzenie od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zwrócono uwagę, iż w myśl art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. Centralna Komisja podejmuje uchwały o niezatwierdzeniu uchwały o nadaniu stopnia po zasięgnięciu opinii co najmniej dwóch recenzentów. Uszło jednak uwadze Sądu I instancji, iż Centralna Komisja utrzymując w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. wydała ją z naruszeniem art. 35 ust. 3, gdyż rozpoznając sprawę ponownie Centralna Komisja powołała dwóch recenzentów mimo, iż zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., winna swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej, stwierdzenie przez jednego z recenzentów powołanych przez Centralną Komisję iż nie jest specjalistą z równań różnicowych; nie jest więc w stanie ocenić samodzielnie, na ile badania dr E. S. nawiązują do badań innych matematyków w tej dziedzinie; nie jest więc również w stanie ocenić, na ile problematyka ta jest nowa, dyskwalifikuje go jako recenzenta rozprawy habilitacyjnej. Skoro według art. 17 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...) rozprawa habilitacyjna powinna stanowić znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej, jak więc osoba, która nie posiada wiedzy specjalistycznej w danej dziedzinie, jest w stanie ocenić, na ile badania skarżącej nawiązują do badań innych matematyków. Czy więc może być recenzentem, w rozumieniu art. 35 ust. 3 cytowanej ustawy i podejmować się oceny, która miała wpływ na wynik głosowania Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów.

Postępowanie w sprawach o nadanie tytułu naukowego oraz stopni naukowych unormowane w powołanej ustawie cechuje odrębność wobec postępowania administracyjnego uregulowanego w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, jednak w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy tego kodeksu. Tym samym Centralna Komisja, działając jako organ II instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, dostrzegając konieczność uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, polegającego na obowiązku uzyskania opinii dwóch recenzentów, winna była swoją decyzję uchylić i przekazać ją do ponownego rozpatrzenia, odwołując się do treści art. 138 § 2 k.p.a. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, powyższego braku nie sanuje powołanie w postępowaniu odwoławczym dwóch kolejnych recenzentów. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.) mają zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Istotą zaś postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym jej zakresie. Skarżąca podniosła również, że Centralna Komisja w zaskarżonej decyzji nie odniosła się w ogóle do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odnośnie do kompetencji zakwestionowanego przez nią recenzenta. W istocie uzasadnienie decyzji w tym zakresie ograniczone zostało do powtórzenia argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określa 183 § 2 P.p.s.a. Wobec tego, że w niniejszej sprawie przesłanki te nie występują, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną w granicach określonych treścią podniesionych w niej zarzutów.

W skardze kasacyjnej powołano się na obie podstawy kasacyjne wymienione w art. 174 P.p.s.a., tj. odnoszące się do naruszenia prawa materialnego oraz do naruszenia przepisów postępowania. Należy jednak stwierdzić, że w istocie skarga kasacyjna koncentruje się na zarzucie naruszenia przez Centralną Komisję art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych (...), poprzez uchybienie obowiązkowi zasięgnięcia opinii co najmniej dwóch recenzentów przed podjęciem uchwały odmawiającej zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału o nadaniu dr E. S. stopnia naukowego doktora habilitowanego.

Trzeba jednak stwierdzić, że zarzut ten został niedostatecznie sprecyzowany. Wydaje się niezbędne w tym miejscu przypomnienie, że zgodnie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. podstawą skargi kasacyjnej może być naruszenie prawa materialnego w przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Skarga kasacyjna nie wskazuje, jaką postać ma zarzucane Sądowi I instancji naruszenie art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych (...) traktowanego w skardze kasacyjnej jako norma materialna. Naczelny Sąd Administracyjny natomiast - jak zaznaczono na wstępie - jest związany granicami skargi kasacyjnej, w związku z czym nie jest uprawniony do uzupełniania czy modyfikowania sformułowanych w niej podstaw kasacyjnych, jak również nie może domniemywać rzeczywistej treści i zakresu zarzutów skargi kasacyjnej. Sformułowana nieprecyzyjnie podstawa kasacyjna nie pozwala na określenie granic zaskarżenia, a wobec tego nie może skutecznie podważyć zaskarżonego wyroku.

Nawet biorąc pod uwagę, że art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych (...) stanowi w istocie normę postępowania; odnosi się bowiem do postępowania Centralnej Komisji na etapie postępowania opiniodawczego, a nadto cały wywód uzasadnienia dotyczy naruszenia tego przepisu, to i tak zarzut uchybienia art. 35 ust. 3 jako przepisowi postępowania, nie mógł być uwzględniony. Dokonując oceny zastosowania powołanego przepisu przez Centralną Komisję Sąd I instancji zasadnie uznał, że spełnione zostało określone w tym przepisie minimum opinii, jakich obowiązana jest zasięgnąć Centralna Komisja przed podjęciem uchwały odmawiającej zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego. W dwukrotnie przeprowadzonym postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia uchwały o nadaniu dr E. S. stopnia naukowego doktora habilitowanego zasięgnięto opinii w sumie czterech recenzentów, po dwóch w każdym etapie postępowania. Wyczerpało to dyspozycję art. 35 ust. 3 ustawy.

Rozważając tę kwestię Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił okoliczność, że jeden z recenzentów powołanych do sporządzenia opinii oświadczył, iż nie jest specjalistą z zakresu równań różnicowych, ale jest analitykiem i podjął się opinię wydać. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że poza sądową kontrolą jest ocena kwalifikacji osoby powołanej do sporządzenia opinii w przedmiocie wniosku właściwej jednostki organizacyjnej o zatwierdzenie uchwały o nadaniu stopnia naukowego.

Jak wynika z art. 35 ust. 5 ustawy, o sposobie powoływania recenzentów powołanych do sporządzenia opinii w przedmiocie wniosku o zatwierdzenie uchwały o nadaniu stopnia naukowego, w tym o wyborze osób powołanych do sporządzenia opinii, decyduje autonomicznie Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów. Sąd administracyjny nie ma zatem żadnych podstaw do merytorycznego kwestionowania którejkolwiek z opinii wydanej przez recenzentów w postępowaniu przed Centralną Komisją.

Powyższe rozważania i ustalenia prowadzą do wniosku, że stanowisko prezentowane w skardze kasacyjnej, iż w postępowaniu opiniodawczym zabrakło jednej z wymaganych dwóch opinii recenzentów, nie jest uzasadnione.

Skoro zatem wymóg zasięgnięcia opinii co najmniej dwóch recenzentów został spełniony, sprawę rozpatrywała na swym posiedzeniu odpowiednia Sekcja Centralnej Komisji zapewniając udział recenzentów i dokumentując swe czynności w sposób umożliwiający kontrolę stosowanej procedury, a następnie podjęto uchwałę - to tak przygotowany materiał dowodowy mógł stanowić podstawę do poddania go ocenie przez Prezydium, a następnie podstawę wydanej decyzji. Ocena Sądu I instancji pod względem wymagań procedury opiniowania wniosku o zatwierdzenie uchwały o nadaniu dr E. S. stopnia naukowego doktora habilitowanego jest więc prawidłowa.

Nie daje to podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym (...).

Z tego powodu nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. przez oddalenie skargi E. S., bowiem - jak wykazano wyżej - nie zaistniała określona w skardze kasacyjnej przesłanka uchylenia przez Centralną Komisję decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r., na zasadzie art. 138 § 2 k.p.a.

Wobec tego, że zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nietrafne, skarga ta podlegała oddaleniu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.