Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 157/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 12 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2222
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska - Ziołek asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2019 r. sprawy ze skargi P. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta B., po ponownym rozpatrzeniu sprawy (w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018 r. nr [...] uchylającą decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] i przekazującą mu sprawę do ponownego rozpatrzenia), działając na podstawie m.in. art. 40 ust. 12 pkt 2 i ust. 13 w związku z art. 40 ust. 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2222 ze zm., dalej powoływanej jako "uodp") oraz § 1 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 uchwały nr [...] Rady Miasta B. z [...] listopada 2011 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie 1m˛ pasa drogowego dróg publicznych na terenie B. ([...]), wymierzył skarżącemu P. F., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą C. P. i R. R. P. F. w B., karę pieniężną w wysokości [...] zł (obliczoną w następujący sposób: [...]), za zajęcie w celu umieszczenia reklamy, w okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2018 r., pasa drogowego ulicy [...] ([...]) będącej droga gminną, z przekroczeniem terminu zajęcia, określonego w zezwoleniu zarządcy.

Z uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że w sprawie bezsprzecznym jest, że skarżący legitymował się zezwoleniem z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] na zajęcie pasa drogowego ul. [...] w celu umieszczenia reklamy w terminie od [...] czerwca 2018 r. do [...] czerwca 2018 r. oraz, że przedmiotowa reklama zajmowała pas drogowy ul. [...] w terminie od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2018 r. pomimo, że skarżący nie wystąpił z odpowiednim wyprzedzeniem z wnioskiem na zajęcie ww. pasa drogowego w okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2018 r. W związku z tym, jak stwierdził organ, skarżący zajmował pas drogowy ulicy [...] w terminie od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2018 r. z przekroczeniem terminu określonego w zezwoleniu zarządcy drogi o 10 dni. W tym zakresie organ wyjaśnił, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym w szczególności dokumentacja fotograficzna oraz protokół z wizji ul. [...] dokonanych przez służby drogowe organu w dniach [...] lipca 2018 r. i [...] października 2018 r., potwierdził iż skarżący zajmował pas drogowy ulicy [...] nieprzerwanie, poprzez umieszczenie w nim przedmiotowej reklamy - czemu skarżący nie zaprzeczył. Jednocześnie, jak wskazał organ, skarżący przyznał, iż z powodu błędu serwera wniosek na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w nim słupów reklamowych nie został w terminie wysłany, a w konsekwencji doręczony do Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B. ("ZDMiKP"). Z dokumentacji wynika, iż wniosek ten skarżący złożył dopiero [...] lipca 2018 r. po otrzymaniu od organu I instancji zawiadomienia z dnia [...] lipca 2018 r. o wszczęciu postępowania w sprawie zajęcia pasa drogowego z przekroczeniem terminu zajęcia, określonego w zezwoleniu zarządcy, co oznacza że wniosek o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w lipca 2018 r. skarżący złożył 10 dni po utracie ważności decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] Niezależnie od wyjaśnień skarżącego, organ I instancji, w porozumieniu z podmiotem obsługującym pocztę elektroniczną ZDMiKP, przeprowadził - odnośnie okoliczności złożenia do organu wniosku o zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2018 r. - postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego stwierdził, iż z adresów poczty elektronicznej skarżącego nie została przesłana do ZDMiKP w B. wcześniej niż [...] lipca 2018 r. wiadomość zawierająca wniosek o zajęcie pasa drogowego w okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2018 r. Tym samym organ uznał za udowodnioną okoliczność niezłożenia przez skarżącego z odpowiednim wyprzedzeniem wniosku o zajęcie pasa drogowego w okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2018 r. i tym samym przekroczenia o 10 dni terminu zajęcia określonego w zezwoleniu z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] Ponadto, organ I instancji stwierdził, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie daje postaw do uwzględnia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa"), jak też ukarania strony na podstawie 189e kpa. Co do siły wyższej organ wskazał iż stan taki musi mieć charakter zewnętrzny, obiektywny, bez możliwości jego przewidzenia oraz zapobiegnięcia, przy równoczesnym zachowaniu przez podmiot zobowiązany najwyższej staranności w celu zapobieżenia zdarzeniu lub jego skutkom, co w sprawie nie miało miejsca. Wystąpienie siły wyższej powinno być nadto wykazane dowodami, czego skarżący w sprawie nie uczynił. Przy ocenie ewentualnej znikomości wagi naruszenia organ wziął pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra (zajmowanie zajętego pasa drogowego z przekroczeniem o 10 dni terminu) i charakter zajęcia pasa drogowego. Jednocześnie organ podkreślił, że sam obowiązek zajmowania pasa drogowego wyłącznie po otrzymaniu zezwolenia wynika wprost z zapisów uodp. Wskazał też, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż wymierzenie kary pieniężnej jest niezależne od samego faktu zawinienia przez podmiot zajmujący pas drogowy. Wobec powyższego, w ocenie organu I instancji, w opisanym stanie faktycznym i prawnym sprawy, nie może być mowy o wystąpieniu siły wyższej, ani o znikomości wagi naruszenia prawa, która mogłaby skutkować odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia o odstąpieniu od wymierzenia kary, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił w odwołaniu naruszenie przepisów:

- art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 kpa poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika jednoznacznie, że do zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi doszło na skutek niezależnej od skarżącego awarii serwera, z którego miał być wysłany wniosek o zezwolenie na zajęcie tj. zaistnienia siły wyższej, a ponadto naruszenie było znikomej wagi, a skarżący niezwłocznie podjął stosowne działania i zaprzestał naruszenia;

- art. 81a § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie i nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy w sprawie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego - zaistnienie siły wyższej, w konsekwencji której skarżący nie złożył wniosku o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego, do czego przyczynił się organ poprzez utrwalanie wadliwej praktyki sposobu składania wniosku przez stronę, która doprowadziła do przedmiotowej sytuacji - a wątpliwości te powinny być rozstrzygnięte na korzyść strony;

- art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności dotyczących wadliwego sposobu składania przez stronę wniosków o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego i utrwalania przez organ tej praktyki oraz dowodów potwierdzających zaistnienie siły wyższej;

- art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 kpa przez obciążenie strony karą pieniężną za sytuację, która była konsekwencją dopuszczenia przez organ do składania przez stronę wniosków o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w nieprawidłowej formie, podczas gdy organ winien, działając na podstawie przepisów prawa, stojąc na straży praworządności i prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników, skorygować sposób działania strony już przy pierwszym wniosku, co wyeliminowałoby korzystanie z serwera, którego awaria uniemożliwiła wysyłkę wniosku za miesiąc lipiec 2018 r.

W uzasadnieniu odwołaniu skarżący szczegółowo uargumentowała zarzuty odwołania, podkreślając przy tym, że organ swoje rozważania ograniczył do dwóch niebudzących sporu i niekwestionowanych, a wręcz przyznanych przez skarżącego kwestii, tj. zajęcia pasa drogowego oraz niedoręczenia organowi wniosku o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego. Tymczasem istotę sprawy, którą pozostawił organ poza swoją analizą, stanowi okoliczność akceptowania i utrwalania przez organ nieprawidłowej formy (w drodze zwykłego maila) w której skarżący składał przez wiele lat wnioski o zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, z którego to błędu co do formy organ skarżącego nie wyprowadził, przez co przyczynił się do zaistnienia sytuacji w której awaria serwera zaważyła o tym, że skarżący dopuścił się naruszenia. Okoliczność wystąpienia przesłanek z art.189e i art. 189f § 1 pkt 1 kpa organ uzasadnił odpowiednio awarią serwera stanowiącą siłę wyższą do której przyczynił się organ utrwalając praktykę składania wniosku o zajęcie pasa drogowego drogą elektroniczną - zwykłym mailem (art.189e kpa) oraz znikomą wagą naruszenia i zaprzestaniem przez stronę naruszania prawa (art. 189f § 1 pkt 1 kpa).

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławczego ("SKO") decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytaczając treść przepisu art. 40 ust. 12 pkt 2 uodp, wskazał że użyty w tym przepisie termin "wymierza" oznacza, że organ ma obowiązek nałożyć karę pieniężną w przypadku stwierdzenia stanu faktycznego w nim wymienionego. Powód zajęcia pasa drogowego (przekroczenia terminu określonego w zezwoleniu zarządcy drogi) jest przy tym w zasadzie obojętny. W sprawie, jak podkreślił, bezspornym jest, że skarżący zajmował w okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2018 r. pas drogowy ul. [...] i, że nie miał na to zezwolenia, gdyż decyzja z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] zezwalała na zajęcia pasa drogowego do [...] czerwca 2018 r., a zarządca drogi na otrzymał od skarżącego wniosku na zajęcie pasa drogowego. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego, organ II instancji wyjaśnił, że praktyka organu I instancji umożliwiająca do tej pory składanie kolejnych wniosków o przedłużenie zajęcia pasa drogowego na kolejny okres poprzez przesłanie wniosku zwykłym mailem, była korzystna dla wnioskodawcy, ponieważ dawała mu większy wybór sposobu złożenia kolejnego wniosku, przy czym ZDMiKP w żaden sposób nie narzucał tego sposobu składania wniosku (mailem) i to do strony należał wybór w jaki sposób prześle wniosek. Istotnym zaś było to żeby wniosek w terminie dotarł do zarządcy drogi. W przypadku złożenia wniosku osobiście czy listem poleconym strona miała pewność i dowód doręczenia wniosku. Decydując się natomiast na wysłanie wniosku mailem, czyli bez formalnego potwierdzenia odbioru, strona sama ponosi odpowiedzialność za udowodnienie, że dotarł on do adresata. W sprawie wniosek skarżącego o przedłużenie decyzji na dalsze ustawienie reklam na miesiąc lipiec 2018 r. nie wpłynął do ZDMiKP, czego strona nie kwestionuje. Dlatego też organ nie mógł wydać decyzji zezwalającej na zajęcia pasa drogowego od [...] lipca 2018 r. na miesiąc lipiec. Miał za to obowiązek wszcząć postępowanie o stwierdzenie zajęcia pasa bez zezwolenia, skoro miał informacje, że słupy reklamowe skarżącego nadal stoją w pasie drogowym. Uczynił to w bardzo krótkim okresie, co umożliwiło skarżącemu złożenie skutecznego wniosku już [...] lipca 2018 r., a tym samym ograniczyło znacznie okres zajmowania pasa drogowego bez zezwolenia i wpłynęło znacznie na wysokość kary pieniężnej. Organ wskazał również, że skarżący w żaden sposób nie udowodnił, że przyczyną niedostarczenia do organu wiadomości z dnia [...] lipca 2018 r. (maila o tytule: wniosek o przedłużenie decyzji – naliczenie opłaty za tablicę dwustronną ul. [...] lipiec 2018) była akurat awaria (błąd) serwera. Kserokopia zrzutu z komputera obejmującego wiadomość z [...] lipca 2018 r., dołączonego do pisma skarżącego z dnia [...] października 2018 r. absolutnie na to nie wskazuje i nic nie można z niej wywnioskować, poza informacją, że taka wiadomość została przygotowana do wysyłki. To wnioskodawca ponosi wyłączną odpowiedzialność za to, czy informacja dotarła do odbiorcy. Może się od tego uwolnić, jeżeli posiada usankcjonowany prawnie dowód jej nadania, np. zwrotne potwierdzenie odbioru listu poleconego. Natomiast odnosząc się do kwestii możliwości zastosowania przepisów art. 189e i art. 187f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa"), organ odwoławczy wskazał, iż oba te przepisy mogą mieć zastosowanie do sytuacji zajęcia pasa drogowego z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu, gdyż uodp nie reguluje kwestii objętych treścią tych przepisów. Niemniej jednak, jak stwierdziło organ, art. 189e kpa normujący przypadek siły wyższej, nie może mieć do przypadku skarżącego zastosowania, ponieważ błąd serwera nie stanowi siły wyżej (tj. zdarzenia zewnętrznego, obiektywnego i sprawdzalnego), a poza tym nie ma w sprawie żadnego dowodu (takim nie jest ww. zrzut z ekranu) na poważną awarię serwera zewnętrznego, zaś obowiązkiem skarżącego było sprawdzenie czy informacja dotarła do adresata. Wystąpienie siły wyższej należałoby stwierdzić w przypadku, jeżeli strona nie mogłaby w żaden sposób dostarczyć wniosku do ZDMiKP, np. w całym rejonie nie byłoby prądu, urzędy pocztowe byłyby zamknięte a silna śnieżyca uniemożliwiałaby dostarczenie wniosku osobiście. Nie dopuszcza się, bowiem aby miarodajna była wyłącznie ocena podmiotu powołującego się na siłę wyższą. Odnosząc się natomiast do drugiego z powołanych przez skarżącego przepisów tj. art. 189f § 1 pkt 1 kpa organ wskazał, że przekroczenie terminu zezwolenia o 10 dni, nie wypełnia przesłanki znikomej wagi naruszenia. Zaznaczył przy tym, iż waga naruszenia mogłaby być znikoma w przypadku przekroczenia terminu o dzień lub dwa i wskazał na marginesie, że każdy podmiot powinien składać wniosek o zezwolenie na zajęcie pasa wcześniej, tzn. przed planowanym terminem zajęcia, a nie w ostatniej chwili bądź nawet po tym okresie.

Na powyższą decyzję SKO skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2018 r. i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 8 § 2 kpa polegające na odstąpieniu, bez uzasadnionej przyczyny, od wyznaczonej przez SKO w decyzji z dnia [...] września 2018 r. nr [...] linii orzeczniczej w zakresie oceny skutków wadliwości działania przez organ I instancji na przestrzeni lat w zakresie przyjmowania od strony wniosków w nieprawidłowej formie i wynikających z tej niezgodnej z prawem praktyki konsekwencji oraz konieczności uwzględnienia tej okoliczności pod kątem zastosowania reguł kolizyjnych z przepisów art.189 e i 189f kpa;

b) art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu za organem I instancji, iż w sprawie nie doszło do zaistnienia siły wyższej oraz brak jest przesłanek do uznania naruszenia za takie o znikomej wadze podczas, gdy z okoliczności sprawy wynika jednoznacznie, że do zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi doszło na skutek niezależnej od skarżącego awarii serwera, z którego miał być wysłany wniosek o zezwolenie na zajęcie, a ponadto naruszenie było znikomej wagi i skarżący niezwłocznie podjął stosowne działania i zaprzestał naruszenia;

c) art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 kpa przez uznanie, że wadliwe działanie organu I instancji w kolejnych postępowaniach administracyjnych w zakresie przyjmowania i uwzględniania wadliwie złożonego wniosku było korzystne dla strony i to strona ponosiła ryzyko działania w takim trybie, podczas gdy organ administracji publicznej winien działać na podstawie przepisów prawa, stać na straży praworządności i prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników, w związku z czym praktyka organu I instancji powinna zostać uznana przez SKO za nieprawidłową i podlegająca korekcie poprzez wezwanie strony już przy pierwszym wniosku do jego złożenia w prawidłowej formie, co wyeliminowałoby korzystanie z serwera, którego awaria uniemożliwiła wysyłkę wniosku za miesiąc lipiec 2018 r.;

d) art. 81a § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że prawidłowym jest nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy w sprawie pozostają niedające się usunąć wątpliwości, co do stanu faktycznego tj. skarżący nie złożył skutecznie wniosku o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego, w związku z utrwalaniem przez organ I instancji wadliwej praktyki sposobu składania wniosku przez stronę, która doprowadziła do przedmiotowej sytuacji - a wątpliwości te powinny być rozstrzygnięte na korzyść strony;

e) art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w postępowaniu oraz wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności nieuwzględnienia wytycznych SKO zawartych w uzasadnieniu decyzji uchylającej pierwotną decyzję nakładającą karę pieniężną w zakresie wadliwego sposobu składania przez stronę wniosków o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego i utrwalania przez organ tej praktyki oraz okoliczności wystąpienia przez stronę z wnioskiem o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego za lipiec 2018 r., a także dotychczasowej współpracy strony z organem I instancji;

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiot oceny Sądu stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. nr [...], o wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej w wysokości [...] zł za zajęcie, w celu umieszczenia reklamy, w okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2018 r. pasa drogowego ulicy [...].

Istota niniejszej sprawy dotyczy dwóch kwestii, tj. po pierwsze zaistnienia w sprawie przesłanek uzasadniających wymierzenie skarżącemu kary z art. 40 ust. 12 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2068 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa o drogach publicznych" lub "uodp"), a po drugie możliwości odstąpienia od wymierzenia ww. kary na podstawie przepisów art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 kpa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. I tak, stosownie do art. 40 ust. 1 uodp, zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 40 ust. 2 uodp zezwolenie na zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg dotyczy: 1) prowadzenia robót w pasie drogowym; 2) umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego; 3) umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam; 4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3. Za zajęcie pasa drogowego, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 i 4 ww. przepisu, pobiera się opłatę, którą ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m˛ pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego, przy czym zajęcie pasa drogowego przez okres krótszy niż 24 godziny jest traktowane jak zajęcie pasa drogowego przez 1 dzień (art. 40 ust. 4 uodp). Natomiast w myśl art. 40 ust. 12 pkt 2 uodp za zajęcie pasa drogowego z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6, tj. opłaty za zajęcie pasa drogowego, ustalanej w zależności od sposobu i celu zajęcia tego pasa.

Z przytoczonych regulacji wynika, że zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w pasie drogowym reklamy wymaga zezwolenia zarządcy drogi wydanego w drodze decyzji administracyjnej i wiąże się z pobraniem opłaty za zajęcia pasa drogowego (art. 40 ust. 1-3 uodp), natomiast zajęcie pasa drogowego z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w udzielonym zezwoleniu stanowi podstawę do wymierzenia w drodze decyzji kary pieniężnej (art. 40 ust. 12 pkt 2 uodp). Zarządca drogi, weryfikując wystąpienie okoliczności objętych treścią art. 40 ust. 12 pkt 2 uodp, ma zatem obowiązek stwierdzić czy stan określony w tym przepisie miał miejsce, tj. czy nastąpiło zajęcie pasa drogowego z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w udzielonym zezwoleniu. Stwierdzenie zaś, że taka sytuacja wystąpiła, stanowi o zaistnieniu w sprawie ustawowych podstaw do wymierzenia w oparciu o art. 40 ust. 12 pkt 2 uodp w drodze decyzji administracyjnej kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu, według zasad określonych w ustawie. W takiej sytuacji organ nie może badać i oceniać stopnia winy strony przy zajęciu pasa drogowego z przekroczeniem terminu zajęcia czy też miarkować wysokości wymierzanej kary. Zobowiązany jest on natomiast ustalić czy w danym wypadku wystąpiły przesłanki do wymierzenia kary pieniężnej, a więc zbadać czy pas drogowy był i w jakim okresie zajęty przez reklamę oraz czy nastąpiło to z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w udzielonym zezwoleniu. Stwierdzenie zatem przez organ upływu terminu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, brak wniosku o wydanie zezwolenia na kolejny okres i jednocześnie stwierdzenie w pasie drogowym pozostawionej reklamy, stanowi o wystąpieniu wszystkich przesłanek do wymierzenia przez organ kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi.

Nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie skarżący uzyskał decyzją administracyjną z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] zezwolenie na zajęcie pasa drogowego ul. [...] w celu umieszczenia reklamy w terminie od dnia [...] czerwca 2018 r. do [...] czerwca 2018 r., że przedmiotowa reklama zajmowała pas drogowy ul. [...] w terminie od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2018 r. oraz, że w terminie ważności udzielonego zezwolenia z dnia [...] czerwca 2018 r. i aż do dnia [...] lipca 2018 r. nie wpłynął do organu wniosek o wydanie zezwolenia na zajęcia pasa drogowego ul. [...] na miesiąc lipiec 2018 r. Dopiero w dniu [...] lipca 2018 r. strona złożyła wniosek o naliczenie opłat za zajęcie pasa drogowego w dniach od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2018 r. Powyższe okoliczności znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym (dokumentacja fotograficzna i protokół z wizji ul. [...] przeprowadzonych w dniach [...] lipca 2018 r. i [...] października 2018 r., weryfikacja korespondencji przesłanej na skrzynkę organu do dnia [...] lipca 2018 r. dokonana przy udziale podmiotu zewnętrznego obsługującego pocztę elektroniczną ZDMiKP) oraz zostały potwierdzone przez skarżącego (np. w piśmie z dnia [...] października 2018 r., odwołaniu z dnia [...] października 2018 r.) zarówno odnośnie zajmowania przez reklamę pasa drogowego ul. [...] w analizowanym okresie (tj. od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2018 r.), jak i okoliczność nie wysłania i doręczenia do organu do [...] lipca 2018 r. wniosku o zajęcie pasa drogowego od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2018 r. W tym warunkach zaistniały w sprawie wszystkie ustawowe przesłani do zastosowania dyspozycji art. 40 ust. 12 pkt 2 uodp. Jednocześnie zauważyć należy, że skarżący znał obowiązek nałożony na niego w decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], w której wprost określone zostało, że wymaga się aby przed upływem ważności decyzji, strona z odpowiednim wyprzedzeniem wystąpiła do ZDMiKP z wnioskiem o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w nim reklamy na kolejny okres. Również w decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] (zezwolenie na lokalizację w pasie drogowym reklamy), w punkcie 6 warunków umieszczenia reklamy na stałe związanej z gruntem wskazano, że właściciel reklamy 7 dni przed upływem ważności zezwolenia powinien wystąpić z nowym wnioskiem o wydanie zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym urządzenia reklamowego na dalszy okres, względnie zdemontować urządzenie reklamowe i przywrócić teren do poprzedniego stanu użyteczności zajęcia określonym w zezwoleniu dokonując pisemnego zgłoszenia tego faktu zarządcy drogi. Przy tak nałożonym na skarżącego obowiązku we wskazanych decyzjach powinien on dołożyć należytej staranności i z odpowiednim wyprzedzeniem przed upływem ważności decyzji zezwalającej złożyć nowy wniosek o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i umieszczenie w pasie drogowym urządzenia reklamowego na kolejny okres. Tego jednak w sprawie skarżący nie uczynił, gdyż wniosek o zezwolenie skarżący złożył dopiero [...] lipca 2018 r., a więc nie tylko nie uczynił tego z odpowiednim wyprzedzeniem przed upływem ważności decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego, ale ponadto uczynił to 10 dni po upływie ważności tej decyzji. Zauważyć też należy, że ustawa o drogach publicznych nie zna ani wniosku o przedłużenie decyzji, ani też o naliczenie opłat za kolejny czasookres zajęcia pasa drogowego. W przypadku woli osoby zainteresowanej dalszego zajmowania pasa drogowego w stosunku do okresu objętego udzielonym zezwoleniem, należy złożyć z odpowiednim wyprzedzeniem nowy wniosek o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, który to stanowi podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie i wydania stosowanej decyzji administracyjnej. Zauważyć też należy, że dołączony przez skarżącego do skierowanego do organu pisma z dnia [...] października 2018 r. zrzut ekranu obejmujący wiadomość-mail o tytule: wniosek o przedłużenie decyzji – naliczenie opłaty za tablicę dwustronną ul. [...] lipiec 2018, zawiera datę [...] lipca 2018 r., co oznacza, że nawet powoływana przez skarżącego okoliczność awarii serwera i w jej następstwie nie wysłania wiadomości do organu, nie zmienia tego, iż ww. mail zawierający wskazany wniosek skarżącego uwidacznia datę późniejszą (2 lipca 2018 r.) niż data upływu terminu zajęcia pasa drogowego określonego w udzielonym zezwoleniu z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], a obejmującego okres od [...] czerwca 2018 r. do [...] czerwca 2018 r. Uwzględniając wskazane okoliczności, zgodzić się należy w całości z orzekającymi w niniejszej sprawie organami, że w związku zajęciem pasa drogowego ul. [...] poprzez umieszczenie na niej reklamy w okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2018 r. z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu z dnia [...] czerwca 2018 r., zaistniały w sprawie wszystkie ustawowej przesłanki do wymierzenia skarżącemu w trybie art. 40 ust. 12 pkt 2 uodp kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu.

Bezsprzecznym w sprawie i opartym na materiale dowodowym jest bowiem to, iż skarżący zajmował w okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2018 r. pas drogowy ul. [...] z przekroczeniem terminu zajęcia określonym w zezwoleniu zarządcy drogi z dnia [...] czerwca 2018 r., gdyż nie złożył on w odpowiednim terminie nowego wniosku o zajęcie pasa drogowego, a tym samym wypełnił on określone w art. 40 ust. 12 pkt 2 uodp przesłanki uzasadniające wymierzenie przez zarządcę drogi w drodze decyzji administracyjnej kary pieniężnej w wysokości ustalonej zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Organ szczegółowo zebrał w tym zakresie materiał dowodowy i wykazał, że wniosek o nowe zezwolenie na kolejny okres nie wpłynął do organu, przeprowadzając szczegółowe postępowanie wyjaśniające przy udziale podmiotu zewnętrznego, obsługującego pocztę elektroniczną ZDMiKP. Nie było w tym stanie rzeczy podstaw do uznania, wbrew stanowisku skarżącego, że w sprawie wystąpiły jakieś niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego - art. 81a § 1 kpa czy wątpliwości co do treści normy prawnej - art. 7a § 1 kpa i tym samym zastosowania dyspozycji tych przepisów.

Odnosząc się natomiast do powoływanej przez skarżącego kwestii awarii serwera oraz okoliczności akceptowania przez organ praktyki składnia wniosku o zajęcie pasa drogowego drogą elektroniczną – zwykłym mailem, wskazać należy, że okoliczności te pozostają bez wpływu na zaistnienie ustawowych przesłanek do wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu. Skarżący, prowadząc działalność gospodarczą, powinien zadbać o własne interesy i dołożyć należytej staranności, aby wniosek o zezwolenie został skutecznie doręczony organowi w takim czasie, aby ten wydał decyzję o zezwoleniu, zachowując płynne wyznaczenie terminu zajęcia, jako kontynuację wcześniejszych terminów, które wygasły, czego jak wykazano w sprawie skarżący nie uczynił. Wobec tego, Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że zaniedbanie w terminowym złożeniu wniosku przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą powinno lub może obciążać organ. Skarżący zarzucił, że organ akceptował od wielu lat praktykę składania wniosków drogą elektroniczną. Praktyka stosowana przez skarżącego przy składaniu wniosków o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego i ryzyko, które się wiązało ze skutecznym złożeniem podania obciążały tak naprawdę wnioskodawcę, a organ takiego sposobu składania wniosków nie narzucał skarżącemu. To skarżący, tym bardziej jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, powinien zadbać o uzyskanie potwierdzenia, lub co najmniej upewnić się, że pismo skierowane do organu zwykłym mailem do niego dotarło, czego w sprawie nie uczynił. Skarżący znał okres ważności zezwolenia z dnia [...] czerwca 2018 i określony w nim wymóg wystąpienia przed upływem jego ważności do organu z odpowiednim wyprzedzeniem z wnioskiem o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, który to obowiązek również, jak wykazano, nie został przez skarżącego wykonany. Poza tym, nawet niezależnie od powoływanej przez skarżącego awarii serwera, sam ww. mail zawierający wniosek skarżącego o przedłużenie decyzji – naliczenie opłaty za tablicę dwustronną ul. [...] lipiec 2018 został opatrzony datą [...] lipca 2018 r., a więc datą późniejszą niż data, w której upłynął terminu ważności zezwolenia z dnia [...] czerwca 2018 r. Ponadto, co należy wyraźnie podkreślić, wymierzona skarżącemu kara pieniężna nie wynika z tego, że organ uznał, iż skarżący złożył wniosek w nieprawidłowej formie, dotychczas akceptowanej przez organ, i wywiódł z tego powodu negatywne konsekwencje dla skarżącego, lecz z tego, że skarżący w ogóle w odpowiednim terminie nie złożył przedmiotowego wniosku, niezależnie od jego formy. A zatem okoliczność wadliwego sposobu (w drodze zwykłego maila) składnia wniosków o zajęcia pasa drogowego nie miała znaczenia dla niniejszej sprawy. Tym samym, Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego o naruszeniu w sprawie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 kpa w związku z nieuwzględnieniem okoliczności dotyczących dotychczasowego i akceptowanego przez organ sposobu składania przez skarżącego wniosków o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego. Wobec tego, zasadne w ocenie Sądu jest stanowisko, iż bez znaczenia dla zaistnienia przesłanek z art. 40 ust. 12 pkt 2 uodp w przedmiotowej sprawie pozostaje okoliczność awarii serwera, na którą powołał się skarżący, bez należytego jej wykazania (udowodnienia) oraz utrwalona praktyka wysyłania przez skarżącego wniosków o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego drogą elektroniczną, co skarżący czynił na własne ryzyko. Z tożsamych względów okoliczności tych nie można także kwalifikować jako stanowiących podstawę do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej z uwagi na wystąpienie siły wyższej.

Przechodząc zatem do kwestii możliwości odstąpienia od wymierzenia skarżącemu przedmiotowej kary pieniężnej na podstawie przepisów Działu IVa kpa, należy w pierwszej kolejności wskazać, że kara za zajęcie pasa drogowego, o której mowa w art. 40 ust. 12 pkt 2 uodp jest administracyjną karą pieniężną w rozumieniu art. 189b kpa, a w sprawach wymierzania tego rodzaju kar pieniężnych zastosowanie znajdują także regulacje zawarte w Dziale IVa kpa, ale w zakresie nieuregulowanym w ustawie o drogach publicznych, co wynika z treści art. 189a § 2 kpa (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 254/19 - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). W przypadku kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi, a więc tego rodzaju kary jak ta wymierzona w kontrolowanej sprawie, w przepisach ustawy o drogach publicznych (będących przepisami odrębnymi w rozumieniu art. 189a § 2 kpa) uregulowano jedynie przesłanki wymiaru tej kary pieniężnej (art. 40 ust. 12 uodp) oraz odsetki od zaległej kary pieniężnej (art. 40d ust. 1 uodp), co oznacza że w tym zakresie przepisy Dziale IVa kpa nie będą miały w ogóle zastosowania. Brak natomiast regulacji w ustawie o drogach publicznych kwestii odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, stanowi podstawę do stosowania odnośnie tej kwestii przepisów Działu IVa kpa. Niemniej jednak - co prawidłowo stwierdziły organu obu instancji - w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia na skarżącego przedmiotowej kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 kpa, jak też od jego ukarania na podstawie art. 189e kpa, na które to podstawy powoływał się skarżący w niniejszej sprawie. Jak stanowi art. 189e kpa, w przypadku, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu. Zdaniem Sądu, awaria serwera, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie może być traktowana w sprawie jako wystąpienie siły wyższej. Siła wyższa, musi być bowiem zdarzeniem zewnętrznym, obiektywnym, niemożliwym do przewidzenia i zapobiegnięcia przy zachowania należytej staranności. Powoływana przez skarżącego awaria serwera nie stanowi takiego zewnętrznego, nieprzewidywalnego zdarzenia, którego skarżący nie mógłby uniknąć przy zachowaniu należytej staranności. Należy zauważyć przy tym, że skarżący, jako podmiot prowadzący profesjonalną działalność gospodarczą nie podjął żadnych kroków w celu ustalenia czy wysłany przez niego mail dotarł do organu. Ponadto w doktrynie wskazuje się, iż wystąpienie siły wyższej w postępowaniu administracyjnym powinno być wykazane dowodami, czego strona w żaden sposób nie uczyniła. Dowodem takim nie jest bowiem zrzut ekranu wskazujący jedynie na przygotowanie maila do wysyłki, i do tego po terminie ważności zezwolenia z dnia [...] czerwca 2018 r. Na stwierdzenie wystąpienia siły wyższej nie ma też wpływu akceptowana przez organ praktyka wysyłania przez skarżącego wniosków o zezwolenie na zajęcie pasa drogą elektroniczną, gdyż jako podkreślono wyżej przedmiotowa sprawa nie dotyczy wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej w związku ze złożeniem przez stronę wniosku w nieprawidłowej, aczkolwiek dotychczas akceptowanej przez organ formie, lecz wymierzenia tej kary z uwagi na brak złożenia w odpowiednim terminie wniosku o zajęcie pasa drogowego, niezależnie od jego formy. Odnosząc się natomiast do drugiego z przepisów, na które powołał się skarżący, tj. art. 189f § 1 pkt 1 kpa, wymaga wskazania, iż przepis ten umożliwia odstąpienie od wymierzenia kary, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszeń prawa. Nie można jednak za znikome uznać naruszenia polegającego na przekroczeniu terminu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego o 10 dni, zważywszy że skarżący zobowiązany był złożyć ponowny wniosek o zezwolenie na zajęcia pasa drogowego z odpowiednim wyprzedzeniem, przed upływem ważności udzielonego zezwolenia z dnia [...] czerwca 2018 r., a złożył wniosek w tym przedmiocie dopiero [...] lipca 2018 r., i tylko bardzo szybka reakcja organu na ten wniosek w postaci udzielającego stosowne zezwolenie już [...] lipca 2018 r., uchroniła skarżącego od dłuższego okresu przekroczenia terminu zajęcia określonego w zezwoleniu z dnia [...] czerwca 2018 r. i tym samym wpłynęła na wysokość wymierzonej kary pieniężnej. W przeciwnym wypadku zarówno okres przekroczenia terminu byłby dłuższy i tym samym wymierzona kary pieniężna byłaby wyższa. O doniosłości naruszonego dobra, którego nie można uznać za znikome, świadczy również przewidziana przez ustawodawcę kwota kary za tego rodzaju naruszenie, której wysokość po wyliczeniu wynosi [...] zł. Wobec powyższego, Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 kpa poprzez ich niezastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

Reasumując, w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący z poszanowaniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. W ustalonym stanie faktycznym sprawy organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. W działaniu organu nie sposób dopatrzeć się zatem ani naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ani też innego naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 3 kpa, bowiem zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne zawiera natomiast wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Brak było zatem podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Z przytoczonych powyżej względów, skarga jako bezzasadna, podlegała z mocy art. 151 ppsa oddaleniu.