Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 975/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Grupy Producentów Rolnych S. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) marca 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej dla grupy producentów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, iż w dniu 21 maja 2016 r. do L. Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek Grupy Producentów Rolnych [...] Sp. z o.o. (zwanej dalej zamiennie "Grupą" albo "Stroną") o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych", za okres od dnia 30 kwietnia 2015 r. do dnia 29 kwietnia 2016 r., tj. za trzeci korzystania z pomocy.

W dniu [...] września 2016 r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania środków. Strona od powyższego rozstrzygnięcia złożyła odwołanie.

Prezes ARiMR w dniu [...] lutego 2017 r. wydał decyzję nr [...] uchylającą decyzję organu I instancji.

Kolejną decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] odmówił Grupie przyznania środków finansowych.

Następnie w dniu [...] marca 2018 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2017 r. W jej uzasadnieniu wskazano m.in., że Grupa została zarejestrowana przez Sąd Rejonowy dla [...] w L. XX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] kwietnia 2013 R. z danych znanych ARiMR z urzędu wynika, iż Grupę w okresie od dnia 30 kwietnia 2014 r. do dnia 29 kwietnia 2015 r. tworzyło 6 członków, a mianowicie:

- L. S. – zamieszkała: S. [...], [...] D.,

- K. S. – zamieszkała: S. [...],[...] D.,

- J. S. – zamieszkały: S. [...],[...] D.,

- W. S. – zamieszkały: G. [...], [0...] D.,

- M. S. – zamieszkała: G. [...], [...]D.,

- A.B. – zamieszkały: ul. [...] , [...] P..

Prezes ARiMR stwierdził dalej, że z uwagi na konieczność rozpatrzenia całego materiału dowodowego, organ I instancji postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. włączył do akt sprawy dokumentację zebraną w sprawie wniosku o płatności za pierwszy rok korzystania z pomocy przez Grupę.

Analiza akt sprawy przeprowadzona na etapie odwoławczym, w tym w szczególności wyjaśnień Grupy złożonych w piśmie z dnia 14 sierpnia 2014 r., w piśmie z dnia 17 maja 2016 r. oraz w piśmie z dnia 5 marca 2018 r., wykazała m.in., że:

- J. S. prowadzi hodowlę kur niosek w miejscowości T., gmina D.. Kury utrzymywane są w dwóch kurnikach w systemie klatkowym.

- K. S. prowadzi hodowlę kur niosek w miejscowości T., gmina D.. Kury utrzymywane są w dwóch kurnikach w systemie klatkowym.

- W. S. prowadzi hodowlę kur niosek w miejscowości G., gmina D.. Kury utrzymywane są w dwóch kurnikach w systemie klatkowym i 3 kurnikach w systemie ściółkowym.

- L. S. prowadzi hodowlę kur niosek w miejscowości G. , gmina D.. Kury utrzymywane są w jednym kurniku w systemie wolnego wybiegu.

- A. B. prowadzi hodowlę kur niosek w miejscowości G. , gmina D.. Kury utrzymywane są w jednym kurniku w systemie wolnego wybiegu.

- M. S. prowadzi hodowlę kur niosek w miejscowości G. , gmina D.. Kury utrzymywane są w jednym kurniku w systemie ściółkowym.

Jak wynika z pisma Strony z dnia 17 maja 2016 r. osoby wchodzące w skład Grupy są członkami rodziny, a mianowicie: L. S. jest żoną J. S., W. S. oraz K. S. są dziećmi L. i J. S., M. S. jest partnerką życiową W. S., natomiast A. B.i jest mężem K. S..

Ponadto, z akt sprawy wynika, ze działalność prowadzona przez niektórych członków Grupy prowadzona jest na gruntach i w budynkach dzierżawionych od W. S., będącego członkiem Grupy.

Na etapie odwoławczym, w celu ustalenia kosztów poniesionych przez M.S. na potrzeby rozpoczęcia działalności w zakresie w jakim Grupa została utworzona, Prezes ARiMR wezwał Stronę (pismo z dnia 17 stycznia 2018 r.) do przedstawienia kosztów związanych z dostosowaniem budynku gospodarczego do hodowli kur niosek w systemie ściółkowym. Z wyjaśnień złożonych w piśmie z dnia 5 marca 2018 r. wynika, że: "(...) kurnik powstał w dotychczas niewykorzystywanym budynku gospodarczym, który został dostosowany do potrzeb produkcji przez M. S.. Przedmiotowy budynek został dostosowany do potrzeb produkcji przy wykorzystaniu używanych elementów i urządzeń pozyskanych na wolnym rynku." Ponieważ M. S. dzierżawi przedmiotowy budynek od swojego męża, organ II instancji chciał potwierdzić czy koszty dotyczące jego adaptacji zostały poniesione faktycznie przez dzierżawcę. Prezes ARiMR w ww. wezwaniu zaznaczył, iż wszelkie poniesione koszty muszą zostać poparte dokumentami. W dostarczonych przez Stronę wyjaśnieniach brak jest wskazania poniesienia jakichkolwiek kosztów, jak również dokumentów, z których wynikałoby, że to M. S. poniosła koszty adaptacji budynku gospodarczego.

Lilianie S. weterynaryjny numer identyfikacyjny został nadany w dniu [...] września 2013 r. W uzasadnieniu decyzji czytamy, że L. S. wystąpiła z wnioskiem o nadanie weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego w dniu [...] czerwca 2013 r. Jednocześnie do wniosku zostało dołączone zgłoszenie podjęcia działalności nadzorowanej w zakresie utrzymania zwierząt gospodarskich, tj. kur niosek, w celu umieszczenia na rynku tych zwierząt lub produktów pochodzących z tych zwierząt lub od tych zwierząt, w którym podano planowany czas uruchomienia działalności na lipiec 2013. Następnie do Powiatowego Lekarza Weterynarii w B. wpłynęło zgłoszenie o planowanym czasie uruchomienia ww. działalności na wrzesień 2013 r.

Podobna informacja została zamieszczona w decyzji nr [...] Powiatowego Lekarza Weterynarii w B. wystawionej dla A. B.. (Weterynaryjny numer identyfikacyjny został mu nadany w dniu [...] września 2013 r.). Również z decyzji nr [...] Powiatowego Lekarza Weterynarii w B. wystawionej dla M. S. wynika, iż weterynaryjny numer identyfikacyjny został jej nadany. w dniu [...] października 2013 r. Z wnioskiem o dokonanie wpisu do rejestru zakładów Powiatowego Lekarza Weterynarii w B., M. S. wystąpiła w dniu 9 października 2013 r.)

Powyższe oznacza, że A. B. prowadzenie działalności w zakresie w jakim Grupa została utworzona rozpoczęli dopiero we wrześniu 2013 r., a zatem 5 miesięcy po zarejestrowaniu Grupy w KRS oraz wpisie do rejestru, prowadzonego Marszałka Województwa L. Natomiast rozpoczęcie działalności przez M. S. nastąpiło w dniu 15 października 2013 r., tj. 6 miesięcy po zarejestrowaniu Grupy w KRS oraz wpisie do rejestru, prowadzonego przez Marszałka Województwa L.. Powyższe wskazuje, iż na dzień zawiązania Grupy ww. członkowie nie byli producentami produktu lub grup produktów w zakresie których Grupa została utworzona.

Prezes ARiMR wskazał, że jednym z celów działania "Grupy producentów rolnych" jest, zgodnie z art. 35 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia 1698/2005, ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów do celu dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych. Ponadto, przepis art. 2 ustawy gpr stanowi, iż podmioty mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego. Z przepisu wynika istnienie niezależnych producentów działających na rynku w zakresie produkcji rolnej, którzy w celu uzyskania odpowiedniej pozycji na rynku mogą łączyć się w Grupy producenckie.

Organ II instancji zwrócił też uwagę, iż przepis art. 3 ust 1 ustawy gpr stanowi, iż członkowie Grupy musza być producentami jednego produktu rolnego lub grupy produktów w celach określonych w art. 2 tejże ustawy. Powyższy przepis, zatem jednoznacznie wskazuje, że członkiem Grupy nie może zostać każdy podmiot prowadzący działalność rolniczą, a jedynie taki, który jest producentem tego samego produktu lub grupy produktów z uwagi na które została utworzona Grupa. W przedmiotowym przypadku członkowie Grupy, przed jej utworzeniem, powinni byli prowadzić działalność w zakresie produkcji jaj ptasich. I nie chodzi tu o sam fakt posiadania podpisanych umów dzierżawy, a o rzeczywistą produkcję w ww. zakresie.

Zdaniem organu Il instancji fakt, iż L. S., M.S. oraz A. B. przed wstąpieniem do Grupy nie prowadzili działalności produktu ze względu na który Grupa została utworzona, tj. w zakresie produkcji jaj kurzych, świadczy o niespełnieniu przez Stronę celów określonych w art. 35 ust. 1 lit. a) oraz lit b) rozporządzenia nr 1698/2005. Zdaniem Prezesa ARiMR nie można uznać, iż nastąpiło dostosowanie do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji, w sytuacji gdy u kilku członków Grupy przed jej utworzeniem proces taki nie miał miejsca.

Zdaniem organu nie można uznać, iż bez znaczenia pozostaje fakt, iż pomiędzy członkami Grupy zachodzą dysproporcje w zakresie prowadzonej przez nich produkcji jaj kurzych, a co się z tym wiąże uzyskanego przez nich przychodu. Analiza danych zawartych w załączniku nr 2 do wniosku o płatność, za pierwszy rok korzystania z pomocy wykazała, iż produkcja Grupy w okresie za który Strona ubiega się o wsparcie oparta była w większości na produkcji prowadzonej przez trzech członków Grupy.

W ocenie organu odwoławczego zestawienia dotyczące wielkości dochodu przez poszczególnych członków Grupy w sposób bezsprzeczny wskazują, że działalność w zakresie produkcji jaj przez trzech członków Grupy nie jest prowadzona w celach zarobkowych. Zdaniem organu odwoławczego L. S., M.S. oraz A. B. rozpoczęli działalność jedynie w celu ominięcia przez Grupę limitu dotyczącego ilości członków w Grupie, a następnie w celu uzyskania wsparcia dla grup producentów rolnych.

Organ II instancji podnosi, że zróżnicowanie w wielkości produkcji nie jest sprzeczne z przepisami obowiązującymi dla działania "Grupy producentów rolnych", gdyż przepisy rozporządzenia wykonawczego wskazują jedynie, że wysokość pomocy ustala się na podstawie wartości udokumentowanych rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, i wytworzonych w gospodarstwach jej członków oraz sprzedanych odbiorcom niebędącym członkami grupy. Jednakże w kontekście tworzenia przez Stronę sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnych korzyści, wśród innych zaistniałych okoliczności, tj.: braku prowadzenia działalności w zakresie w jakim Grupa została utworzona przed jej utworzeniem, wydzieleniu z gospodarstwa W. S. gruntu oraz budynku gospodarczego pod kurnik dla innych członków Grupy, fakt iż 3 członków Grupy sprzedaje do niej produkcję będąca na poziomie niecałych 0,54 % całej produkcji sprzedanej do Grupy przez jej członków, pozwala stwierdzić, iż podmioty te będące członkami Grupy, weszły do niej jedynie w celu uzyskania korzyści finansowych, a nie w celu spełnienia celów określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005.

Organ odwoławczy podkreśla, że utworzenie grupy producentów rolnych początkowo z 6 członków, z których 3 rozpoczęło prowadzenie działalności ze względu na którą Grupa powstała, po dacie jej utworzenia, na gruntach dzierżawionych od W. S., będącego również członkiem Grupy, wskazuje, iż doszło do podziału gospodarstwa W. S., celem umożliwienia skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów rozporządzenia w sprawie wykazu produktów w zakresie dotyczącym minimalnej ilości członków grupy.

W przedmiotowej sprawie trudno doszukiwać się spełnienia przez Grupę celów, dla których Grupa Producentów Rolnych [....] Sp. z o.o. powinna być powołana. W. S. wydzierżawiając innym członkom Grupy grunty oraz budynki gospodarcze pod prowadzenie działalności zrezygnował z potencjału produkcyjnego na rzecz innych członków Grupy. W takim przypadku nie można mówić (› koncentracji podaży oraz efektywności gospodarowania. Pomimo faktu, że udostępniony przez W. S. budynek gospodarczy nie był wcześniej wykorzystywany do działalności polegającej na produkcji jaj ptasich, to w związku z faktem, iż M.S. (żona W. S.), pomimo wezwania przez organ nie wykazała żadnych dowodów potwierdzających poniesienie kosztów dostosowania tego budynku do prowadzonej działalności należy uznać, iż to nie ona, a jej mąż poniósł koszty modernizacji budynku gospodarczego. Powyższe wskazuje, że W. S. zrezygnował z potencjału produkcyjnego, jaki dał mu ww. omawiany budynek gospodarczy na rzecz swojej żony.

Prezes ARiMR stwierdził, że takie utworzenie Grupy doprowadziło do sytuacji przeciwnej do celu określonego w art. 35 ust. 1 lit. a) oraz lit b) rozporządzenia 1698/2005, tj. do sztucznego rozdrobnienia produkcji mającego na celu umożliwienie innym podmiotom rozpoczynającym działalność w zakresie produktu, ze względu na który Grupa powstała, wykazaniem się bazą produkcyjną oraz produkcją i umożliwić Stronie wypełnienie warunku minimalnej liczby członków Grupy. Bez wydzielenia przez W. S. własnych gruntów i budynków gospodarczych: M. S., L. S. oraz A. B. Grupa nie wypełniłaby warunku minimalnej liczby członków, a tym samym Grupa nie otrzymałaby pozytywnej decyzji Marszałka o wpisie do rejestru grup producentów.

Decyzję Organu odwoławczego zaskarżyła GPR [...] spółka z o.o. w T. zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.

a) art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jednolity - Dz. U, z 2016 r., poz. 1387 z późn. zm) przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i nie odniesienie się przez Prezesa ARiMR do podnoszonych przez Skarżącego okoliczności prowadzenia mieszalni pasz, utrzymywania i powstania marki jaj Skarżącego "[...]", zatrudniania około 80 pracowników, prowadzenia zakładu pakowania jaj, w którym jaja ze wszystkich gospodarstw członków Skarżącego są poddawane klasyfikacji, sortowaniu i pakowaniu, łącznej dystrybucji jaj od wszystkich producentów zrzeszonych przez Skarżącego, realizacji dostaw do kilkuset odbiorców na terenie całego kraju i poza jego granicami, budowy zakładu pakowania jaj i jego wyposażenia w linie do bezdotykowego pakowania jaj, czy też okoliczności ciągłego prowadzenia działań marketingowych i wdrażania nowych przedsięwzięć reklamowych dla wzrostu sprzedaży produktów swoich członków w kontekście wpływu tych okoliczności na realizację przez Skarżącego celów wsparcia określonych w art 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) z dnia 20 września 2005 r. nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW);

b) art. 80 kpa. w zw. z art. 21 ust. 1 PROW przez:

• bezzasadne przyjęcie, że dysproporcje pomiędzy wielkością produkcji sprzedanej do Grupy przez poszczególnych jej członków świadczą o stworzeniu przez Grupę tzw. "sztucznych warunków" do uzyskania płatności, w sytuacji, gdy występujące dysproporcje po pierwsza zostały wyjaśnione przez Skarżącą w wyjaśnieniach, których Prezes ARiMR nie zakwestionował, a po drugie o ile występują, to nie mają wpływu na

przyznanie pomocy w ramach w/w działania, lecz na jej wysokość,

• pozbawioną podstaw ocenę, że prowadzenie działalności przez L. S., A. B. i M. S. jest pozbawione uzasadnienia ekonomicznego, w sytuacji gdy Prezes ARiMR nie zestawił wielkości produkcji tych członków z popytem na produkt w postaci jaja od kur z wolnego wybiegu w poszczególnych latach działalności gospodarstwa członków Skarżącego,

• bezzasadne przyjęcie, że jeden z członków Skarżącego GPR [...] Sp. z o. o. (W. S.) dokonał podziału swojego gospodarstwa i wydzierżawił grunty innym członkom Grupy oraz, że 3 z 6 członków Grupy rozpoczęło prowadzenie działalności ze względu na którą Grupa została utworzona dopiero po wydzierżawieniu gruntów od W. S., co nastąpiło po dacie powstania Grupy w sytuacji, gdy okoliczności te nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy i pozostają w sprzeczności z treścią wyjaśnień składanych przez Skarżąca, które zostały uznane przez Prezesa ARiMR za wiarygodne;

• niezgodne z zasadami doświadczenia życiowego i zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym przyjęcie, że to W. S., a nie jego żona M.S., poniósł koszt dostosowania budynku znajdującego się na wydzierżawionym przez niego gruncie do działalności produkcyjnej podczas gdy na tę okoliczność brak jest jakichkolwiek dowodów, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy w ten sposób, że Organ II instancji bezpodstawnie zakwestionował spełnienie celów, dla których Grupa powinna być powołana, przez co nie może ona spełnić celów wsparcia określonych w art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005;

c) art. 11 kpa. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1 PROW i brak wyjaśnienia przez Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w jaki sposób rzekomo występujące po stronie Skarżącego "poszlaki" stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania płatności w postaci wydzierżawienia przez W. S. gruntów i obiektów innym członkom Grupy, wystąpienia dysproporcji w wielkości produkcji sprzedanej do Grupy wśród członków, czy też występowania powiązań osobistych pomiędzy członkami Grupy opisane w zaskarżonej decyzji powodują niemożność osiągnięcia któregokolwiek z celów wsparcia określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005, które to naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prowadziły do poczynienia wadliwych ustaleń organów co do spełnienia wynikającej z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, a obecnie art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549) przesłanki istnienia obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków nie może zostać osiągnięty któryś z celów wsparcia określonych w art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005.

d) a w konsekwencji powyższych naruszeń również naruszenie art. 138 5 1 kpa. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2016 r., znak: [...] w sytuacji, gdy w/w decyzja powinna podlegać zmianie przez Prezesa ARiMR przez przyznanie Skarżącemu środków tytułem wsparcia w ramach działania "Grupy producentów rolnych".

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 2 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z 2000 r. Nr 88, poz. 983 ze zm.;) i w zw. z art. 4 ust. 1 lit. c pkt i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 6157/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 przez jego niezastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że troje spośród sześciu członków Skarżącego rozpoczęto działalność produkcyjną w zakresie produktu, ze względu na który grupa została utworzona już po zarejestrowaniu grupy, w sytuacji gdy prowadzili oni przed zarejestrowaniem Skarżącego działalność rolniczą i w swoich gospodarstwach utrzymywali po kilkadziesiąt sztuk kur każdy;

b) art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 przez jego błędną wykładnię i bezzasadne przyjęcie, że działalność Skarżącego uniemożliwia realizację określonych w tym przepisie celów. w sytuacji gdy Skarżący realizuje cele określone w tym przepisie, czego nie kwestionuje Prezes ARiMR;

Podnosząc powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o :

1. uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2017 r.

2. zasądzenie od Prezesa ARiMR na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zasady organizowania się producentów rolnych w grupy producentów oraz zasady i warunki udzielania ze środków publicznych pomocy finansowej związanej z ich organizowaniem i funkcjonowaniem określa ustawa z 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z Nr 88, poz. 983 ze zm.).

Stosownie do art. 2 ustawy z 15 września 2000 r. osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego.

Treść art. 3 ustawy określa szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez grupę producentów rolnych, między innymi zgodnie z ust. 1 pkt 1 ww. art. grupa musi zostać utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów. W ustawie określone zostały również wymagania jakie musi spełniać statut lub umowa, na podstawie których działa grupa (art. 4).

W ramach delegacji zawartej w art. 6 ustawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 642).

Na podstawie art. 7 ustawy spełnienie przez grupę warunków określonych w ustawie o grupach producentów oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy czyli w ww. rozporządzeniu z 9 kwietnia 2008 r., stwierdza w drodze decyzji administracyjnej marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę grupy, który dokonuje również wpisu grupy do prowadzonego przez siebie rejestru grup. Nadzór nad działalnością grupy sprawuje marszałek województwa (art. 12 ustawy).

Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Realizowanie programu na terytorium RP reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2013.173 j.t.) w tym w odniesieniu do grup producentów (art. 5 ust. 1 pkt 10).

W treści art. 10 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. przewidziano, że pomoc jest przyznawana, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1), oraz w przepisach wykonanych do tegoż rozporządzenia.

Przepisy te zostały zawarte w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającym szczegółowe (...), które następnie zostało uchylone, a w jego miejsce zastosowanie znajduje m. in. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (...) (Dz. U. UE z dnia 20 grudnia 2013 r. z późn. zm.).

Stosownie do art. 60 rozporządzenia nr 1307/2013 bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Pomoc jest przyznawana, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki jej przyznania określane nadto w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w rozporządzeniu z 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. (Dz. U. Nr 81, poz. 550 ze zm.).

Zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia z 20 kwietnia 2007 r. pomoc jest udzielana grupie producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z ww. ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru.

Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa.

Wobec uzyskania przez skarżącą wpisu do prowadzonego przez Marszałka Województwa L. rejestru grup producentów rolnych, Prezes ARiMR zobowiązany był uznać, że grupa spełnia wymogi formalne bycia grupą producentów rolnych.

Organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, ale także sprawdzić czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty.

Tak więc, przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania środków finansowych organy orzekające sprawdzają, czy przyznanie pomocy wnioskodawcy wpisanemu do rejestru będzie zgodne z przepisami rozporządzenia (Rady) 1698/2005 i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.

Na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia Rady nr 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:

a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;

b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych", jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu.

W związku z tym, że istotą pomocy jest wsparcie wspólnego wprowadzania do obrotu danego produktu należy przyjąć, że chodzi o działania wspólne czyli dokonywane przez wszystkich członków grupy.

W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że Grupa spełniła warunki formalne do otrzymania płatności.

Okoliczności te nie stoją jednak na przeszkodzie badania przez ARiMR zasadności przyznania płatności każdorazowo przy złożeniu przez Grupę wniosku o płatność. Wynika to z tego faktu, że wpisanie Grupy do rejestru grup producentów, zależy od spełnienia przez nią wymogów formalnych określonych w treści art. 3 ustawy z 15 września 2000 r., zaś wydanie decyzji przez ARiMR o przyznaniu pomocy finansowej, jest wynikiem spełnienia wymogów określonych treścią art. 3 ust. 1 rozporządzenia MR i RW z 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych". Tymczasem badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami nie tylko krajowymi ale i unijnymi.

Zgodnie z § 6 ust. 3 ww. rozporządzenia wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która jest wydawana w oparciu o złożony wniosek o płatność, spełniający warunki określone w § 7 ust. 1, do którego dołączane są dokumenty wskazane w ust. 2 tego przepisu.

Z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, ażeby organy kwestionowały braki wniosku czy zgłaszały zastrzeżenia do ilości wyprodukowanej minimalnej ilości produktu. Organ oceniając okoliczności powstania Grupy oraz związki pomiędzy jej członkami uznał, że zasadne jest postawienie zarzutu stworzenia sztucznych warunków o czym stanowi art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Odnosząc się do przedstawionych okoliczności należy stwierdzić, że Sąd podziela stanowisko organów w tej mierze. Nie powtarzając wszystkich ustaleń zawartych w uzasadnieniu decyzji, które w całości Sąd akceptuje; należy w szczególności podkreślić, iż zgodnie z obowiązującymi w działaniu "Grupy producentów rolnych" regulacjami, pomoc jest udzielana grupie producentów która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych, prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia. Pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę. Liczone od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru. Organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydając decyzje o płatności zobowiązane są sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, jak również, czy spełnia kryteria wypłaty pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz czy nie występują określone w przepisach wspólnotowych, przesłanki do odmowy wypłaty pomocy.

Jak już podkreślono wcześniej z treści art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 wynika, iż nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

W ocenie Sądu organ w obszernym, rzeczowym, a przede wszystkim przekonującym uzasadnieniem wykazał, iż chronologia zdarzeń dotycząca Skarżącej, oraz jej członków, jednoznacznie wskazuje na stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania wsparcia.

W tym miejscu nie od rzeczy będzie przypomnienie, że Grupa wpisana do KRS [...] kwietnia 2013 r. składała z sześciu wspólników (członków), tj.

- L. S.,

- K. S.,

- J. S.,

- W. S.,

- M.S.,

- A. B.,

W toku postępowania trafnie ustalono, że osoby wchodzące w skład Grupy są członkami rodziny. L. S. jest żoną J. S., W. S. oraz K. S. sa dziećmi L. i J. S., M.S. jest partnerką życiową W. S., natomiast A. B. jest mężem K. S..

Nie ulega wątpliwości tak organu jak i Sądu, że działalność niektórych członków Grupy prowadzona jest na gruntach i budynkach dzierżawionych od W. S., będącego członkiem Grupy. Dotyczy to L. S., A.B. oraz M. S..

Mało tego w toku postępowania przed organem II instancji w celu ustalenia kosztów poniesionych przez M. S. na potrzeby rozpoczęcia działalności w zakresie, w jakim Grupa została utworzona, Prezes ARiMR wezwał Stronę do przedstawienia kosztów związanych z dostosowaniem budynku gospodarczego do hodowli kur niosek w systemie ściółkowym.

Ponieważ M.S. dzierżawi przedmiotowy budynek od swojego partnera, organ II instancji chciał potwierdzić czy koszty dotyczące jego adaptacji zostały poniesione faktycznie przez dzierżawcę.

Zdaniem tak organu, jak i Sądu ww. tego nie wykazała. Nie przedstawiła bowiem na tę okoliczność żadnych dokumentów. Nie wykazała wreszcie, że prace adaptacyjne wykonała sama.

Sąd zwraca uwagę na to, iż organ zasadnie podkreślił że na dzień zawiązania Grupy część członków nie była producentami produktu lub grup produktów w zakresie których Grupa została utworzona.

Z art. 35 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia 1698/2005 w zw. z art. 2 ustawy gpr wynika, że przesłanką przyznania pomocy grupie jest jej stworzenie przez niezależnych producentów działających na rynku w zakresie produkcji rolnej, którzy łączą się w celu uzyskania odpowiedniej pozycji na rynku. Zatem wszyscy członkowie grupy przed jej utworzeniem powinni byli prowadzić rzeczywistą działalność w zakresie produkcji jaj. Oznacza to ,że rozpoczęcie działalności w zakresie w jakim Grupa została utworzona przez L. S., M. S. oraz A. B. miało jedynie na celu ominięcie limitu ilości członków, wynikającego z rozporządzenia w sprawie wykazu produktów, który dla grupy producenckiej zajmującej się produkcją jaj ptasich został ustalony na poziomie 5 członków, a następnie dla osiągnięcia korzyści finansowych w ramach przedmiotowego działania. Zdaniem Sądu organ trafnie zwrócił uwagę także na to że pomiędzy członkami Grupy zachodzą znaczne dysproporcje w zakresie prowadzonej przez nich produkcji jaj kurzych.

Produkcja Grupy w okresie za który Skarżąca się ubiega o wsparcie oparta była o gospodarstwa trzech członków Grupy to jest: J. S., K. S. i W. S. (produkcja 3 członków Grupy w pierwszym roku korzystania z pomocy wyniosła 0,54 %, w drugim roku wyniosła 0,35 % , zaś w trzecim roku 0,27 % całkowitej produkcji sprzedanej do Grupy).

Kolejnym argumentem przemawiającym za stworzeniem sztucznych warunków przez Grupę było niewątpliwie to, że doszło do podziału gospodarstwa przez W. S.. Zdaniem Sądu organ ma rację iż bez wydzielenia przez ww. własnych gruntów i budynków gospodarczych M. S., L. S. oraz A. B. Grupa nie wypełniłaby warunku minimalnej liczby członków, a tym samym nie otrzymałaby pozytywnej decyzji Marszałka o wpisie do rejestru grup producentów. Poza tym W. S. wydzierżawiając innym członkom Grupy grunty oraz budynki gospodarcze pod prowadzenie działalności zrezygnował z własnego potencjału produkcyjnego na rzecz innych członków Grupy. Nie jest to przejaw koncentracji podaży i efektywności gospodarowania.

Stąd też za niezasadny Sąd uznaje zarzut naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w zw. z art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 oraz naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, oraz art. 2 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 2 ust 2 ustawy gpr. Brak jest również podstaw do uznania za trafny zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji z dnia 28 marca 2018 r. nr 62/17/18 organ wskazał, które okoliczności faktycznie wziął pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadnienie to jest obszerne, rzeczowe, zaś argumenty w nim podniesione w pełni przekonują.

Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego oraz subiektywnego. W ramach pierwszego do organów rozstrzygających w sprawie należy rozważenie obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia. W ramach drugiego natomiast należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności ubiegający się o taką płatność zamierzał uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu.

W ocenie Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazano istnienie obu warunków. Niewątpliwie cały ciąg zdarzeń, poprzedzających utworzenie Grupy był zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunku z art. 35 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia 1698/2005 oraz warunku dotyczącego minimalnej liczby członków Grupy.

Poza tym chronologia zdarzeń poprzedzająca utworzenie Grupy i jej pierwsze miesiące działalności potwierdzają istnienie elementu subiektywnego, tj. tego, że członkowie Grupy są członkami jednej rodziny, (to ułatwia im porozumienie w zakresie obejścia przepisów prawa). Jeden z członków Skarżącej dokonał podziału gospodarstwa i wydzierżawił grunty innym członkom Grupy (w celu spełnienia warunku minimalnej liczby członków.

Sąd raz jeszcze zwraca uwagę na mający istotne znaczenie w sprawie przepis art. 4 ust. b rozporządzenia nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. (obecnie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.) Otóż kwestia interpretacji art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011 była przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwość UE w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie o sygn. C-434/12 w sprawie ze skargi [...] przeciwko [...]. Trybunał wskazał, że aby zbadać czy stworzono sztuczne warunki do uzyskania płatności należy ocenić elementy obiektywne i subiektywne . W ramach tych pierwszych należy ocenić warunki i cele wsparcia – czy są przez dany projekt realizowane (np. skierowanie pomocy do określonego kręgu podmiotów). Co do elementu subiektywnego to przy dokonywaniu jego oceny można wziąć pod uwagę, okoliczności faktyczne takie jak więzi natury prawnej, ekonomicznej lub personalnej pomiędzy osobami zaangażowanymi w rozpatrywaną inwestycję (LEX nr 1362597).

W ocenie Sądu obie kwestie zostały przez organ wyjaśnione i uzasadnione w sposób zgodny z wyżej przytoczonymi orzeczeniami. Wyjaśniono zarówno dlaczego pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy Grupa nie realizuje celów wsparcia, zaś jej powstanie i sposób działalności miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa (o czym mowa była wyżej). Zaś poprzez wykazanie wzajemnych powiązań między członkami Grupy organ w sposób czytelny odniósł się do elementu subiektywnego – zamiaru uzyskania korzyści majątkowej sprzecznej z celami wsparcia.

W tym stanie rzeczy nie doszło do naruszenia treści wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego jak i procesowego ponieważ wbrew stanowisku skarżącej organ jednoznacznie wyjaśnił przesłanki, z powodu których odmówił przyznania płatności za trzeci rok działania Grupy.

W świetle powyższego Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.