Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 1088/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 124 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko (spr.) Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi S.C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2012 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

S.C. reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym złożył skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z dnia [...] października 2013 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu jednolitej płatności obszarowej na rok 2012.

Powyższe decyzje zostały wydane w następujących okolicznościach faktycznych i stanie prawnym. Skarżący złożył w dniu 15 maja 2012 r. we właściwym dla niego Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności na rok 2012. Zadeklarował do jednolitej płatności obszarowej (JPO) działki rolne oznaczone A, B, C, D oraz E o łącznej powierzchni 13,91 ha, zlokalizowane odpowiednio na działkach ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] nr [...] oraz nr [...]. Skarżący w tym samym dniu złożył też wniosek o wyznaczenie powierzchni ewidencyjno gospodarczej (PEG) dla działek wskazanych we wniosku o przyznanie płatności. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] maja 2012 r. poinformował pisemnie wnioskodawcę, że maksymalny kwalifikowany obszar (PEG) dla poszczególnych działek ewidencyjnych wynosi: działka nr [...] – 0,51 ha, działka nr [...] – 2,24 ha, działka nr [...] – 1,81 ha, działka nr [...] – 0,27 ha, działka nr [...] – 0,32 ha, działka nr [...] – 0,01 ha, działka nr [...] – 0,19 ha, działka nr [...] – 2,89 ha. Na tej podstawie skarżący dokonał zmiany wniosku, składając korektę w dniu 31 maja 2012 r. i deklarując powierzchnię działek rolnych A, B, C, D, E wynoszącą łącznie 8,33 ha. Wniosek skarżącego został następnie poddany weryfikacji w drodze kontroli administracyjnej, w trakcie której stwierdzono, że zadeklarowana działka rolna D nie jest położona na graniczących ze sobą działkach ewidencyjnych. W związku ze stwierdzeniem powyższej nieprawidłowości skarżący został wezwany pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. do złożenia wyjaśnień. W zakreślonym terminie nie złożył wyjaśnień, nie dokonał też korekty wniosku w powyższym zakresie. Po ponownej weryfikacja wniosku skarżącego Kierownik Biura Powiatowego stwierdził w kontroli administracyjnej, że działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] nie spełniają wymogów określonych w art. 124 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone zasady wsparcia dla rolników (...) – Dz. Urz. WE L 30 z 31 stycznia 2009 r. - powoływanego jako rozporządzenie nr 73/2009. Biorąc pod uwagę treść ww. przepisu określającego, że powierzchnia użytków rolnych nowego państwa członkowskiego, objętego systemem jednolitej płatności obszarowej stanowią część jego wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych, które w dniu 30 czerwca 2003 r. utrzymane były w dobrej kulturze rolnej bez względu na to, czy były w tym dniu wykorzystywane[...] do produkcji organ stwierdził, że ww. działki nie kwalifikują się do płatności. Swoje ustalenia oparł na raporcie z czynności kontrolnych z dnia [...] września 2005 r. nr [...]. W komputerowej referencyjnej bazie danych sprawdzono, że deklarowane działki ewidencyjne znajdują się w rejestrze gruntów trwale wykluczonych DR10 ze względu na nieutrzymywanie działki w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. W związku z powyższym działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], na których zostały zadeklarowane działki rolne A, B, C i E o łącznej powierzchni 7,54 ha zostały wykluczone z płatności, jako grunty trwale wyłączone z możliwości ubiegania się o dopłaty. Natomiast działka rolna D o powierzchni 0,79 ha została wykluczona z płatności z uwagi na niezłożenie wyjaśnień na wezwanie organu. Powyższe ustalenia doprowadziły do stwierdzenia, że brak jest powierzchni kwalifikującej się do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przedeklarowanie powierzchni wynosiło 100%. Znalazło to odzwierciedlenie w wydanej w dniu [...] marca 2013 r. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (nr [...]), w której odmówiono skarżącemu przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz nałożono sankcję w postaci potrąceń w kwocie 6.098,06 zł, które miały być dokonywane w ciągu trzech lat kalendarzowych.

Skarżący odwołał się od powyższej decyzji a organ odwoławczy, po rozpatrzeniu jego odwołania decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. We wskazaniach Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wytknął m.in., że organ pierwszej instancji stwierdzając niemożność zakwalifikowania powierzchni działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] do płatności ze względu na zastosowanie na nich w latach wcześniejszych kodu DR10, wskazał odpowiednio dla każdej z tych działek maksymalny kwalifikowany obszar. W ocenie organu odwoławczego Kierownik Biura Powiatowego nie przeprowadził ponadto postępowania dotyczącego przedmiotowych działek ewidencyjnych w zakresie ustaleń co do nabycia gruntów przez skarżącego (data, zbywca), jak też jego wiedzy co do wykluczenia działek z płatności spowodowanego nieużytkowaniem ich na dzień 30 czerwca 2003 r. Zawarł również wskazówkę, że w przypadku wykazania przez rolnika, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy, organ pierwszej instancji powinien rozważyć zastosowanie art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 73/2009 (Dz.Urz. WE L 316 z 2 grudnia 2009 r.). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, powołując w podstawie prawnej m.in. art. 7 ust. 1 oraz art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r. poz. 1164 – zwanej ustawa o płatnościach), wydał w dniu [...] lipca 2013 r. decyzję nr [...] odmawiającą przyznania S.C. jednolitej płatności obszarowej. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że organ ponownie poddał weryfikacji wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2012 i w trakcie kontroli administracyjnej stwierdzono jeszcze raz, że działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] nie kwalifikują się do płatności, ponieważ nie spełniają wymogów określonych w art. 124 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 73/2009. Kierownik Biura Powiatowego wskazał, że zgodnie z ww. przepisem do ubiegania się o pomoc finansową w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych kwalifikują się wszystkie działki rolne, które były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. i to niezależnie, czy w tym dniu była, czy też nie, prowadzona na nich działalność rolnicza. Stwierdził również, że przypisanie kodu nieprawidłowości DR10 wynika bezpośrednio z przepisów wspólnotowych, do stosowania których państwa członkowskie korzystające z pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej są bezwzględnie zobligowane. Podał również, że wszelkie stwierdzenia dokonane przez inspektorów terenowych w trakcie prowadzonych czynności kontrolnych są ewidencjonowane i trwale zapisywane w systemie informatycznym obsługującym płatności. Jak wynika z raportu z czynności kontrolnych nr [...] działki gruntu rolnego objęte wnioskiem skarżącego na rok 2012 zostały wykluczone już w kampanii 2004 r. z wniosku innego producenta, a tym samym z płatności, na podstawie art. 143b pkt 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. (obecnie art. 124 rozporządzenia nr 73/2009). Organ powołał się także na treść art. 70 pkt 4 rozporządzenia nr 1122/2009 podkreślając, że w myśl tego przepisu niezgodności uznaje się za "stwierdzone", jeżeli wykazane zostały w wyniku jakiejkolwiek kontroli przeprowadzonej zgodnie z ww. rozporządzeniem lub w stosownych przypadkach agencja płatnicza uzyskała informacje o nich z innych źródeł. W konkluzji organ pierwszej instancji wyraził pogląd, że powyższe działki gruntu rolnego są trwale wyłączone z możliwości ubiegania się o dopłaty. Przeprowadzona kontrola na miejscu działkom ewidencyjnym nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] przypisała na trwałe kod nieprawidłowości DR10 na całkowite powierzchnie tych działek, co ma odzwierciedlenie w zasobach Agencji. Według organu pierwszej instancji działki oznaczone tym kodem nieprawidłowości nie mogą być deklarowane we wnioskach o przyznanie płatności obszarowych w latach następnych, także przez kolejnych posiadaczy tych gruntów, ponieważ zostały trwale wykluczone z płatności. Kierownik Biura Powiatowego podał jeszcze, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci dokumentów dotyczących nabycia gruntów uznał, że skarżący działał w dobrej wierze, nie wiedział, że nabyte przez niego grunty są trwale wyłączone z płatności bezpośrednich i nie ponosi winy. Wobec powyższego zastosowanie ma art. 73 rozporządzenia nr 1122/2009. W związku z dokonanymi ustaleniami zmniejszono powierzchnię działek rolnych A, B, C i E z kodem DR10 do 0,00 ha jako powierzchni uprawnionej do płatności obszarowych. Natomiast działka rolna D o powierzchni 0,79 ha została wykluczona z płatności z uwagi na niezłożenie przez skarżącego stosownej korekty. Powierzchnia gruntów rolnych stwierdzona do dopłat w wyniku kontroli administracyjnej wyniosła 0,79 ha. Ze względu na niespełnienie warunku posiadania przez rolnika działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha odmówiono jednolitej płatności obszarowej. W odwołaniu od powyższej decyzji podniesiono zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), mającego wpływ na błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7 oraz art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach. Na tej podstawie skarżący domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania płatności na rok 2012, ewentualnie uchylenia tej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wniósł dodatkowo o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt prowadzonej przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR sprawy [...], ponieważ w sprawie dotyczącej płatności należy uwzględnić wystąpienie skarżącego o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" i otrzymanie jej w wysokości 75.000 zł na podstawie decyzji z dnia [...] września 2011 r. Wniosek o wyżej wymienioną pomoc obejmował bowiem wszystkie działki uznane przez Kierownika Biura Powiatowego w jego decyzji z dnia [...] lipca 2013r. za trwale wykluczone z płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W odwołaniu podano również, że w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" skarżący zobowiązał się do przywrócenia do końca 2013 roku stanu gruntów z działek rolnych A, B, C, D i E do dobrej kultury rolnej, co zostało spełnione i grunty te są przygotowane do zasiewów. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Stwierdził, że postępowanie tego organu było prawidłowe, sprawę rozpatrzono na podstawie całości zgromadzonej dokumentacji, z zastosowaniem właściwych przepisów. Jako istotę sporu organ odwoławczy wskazał zadeklarowanie przez S.C. we wniosku o płatności na rok 2012 gruntów rolnych o powierzchni 7,54 ha zlokalizowanych na działkach ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Skarżący zadeklarował do jednolitej płatności obszarowej (JPO) działki rolne A, B, C i E zlokalizowane odpowiednio na wyżej wymienionych działkach ewidencyjnych. Na działkach tych w dniu [...] września 2005 r. została przeprowadzona przez uprawnionych inspektorów terenowych kontrola na miejscu (raport nr [...]), z której wynika, że działki nie były użytkowane rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r. W rubryce 83 ww. raportu wpisano wówczas kod DR10. Organ odwoławczy dodał, że ówczesny posiadacz działek oświadczył, że nie były one użytkowane rolniczo od 1991 r. Taki sam stan działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] został potwierdzony przez inspektorów terenowych Oddziału Regionalnego ARiMR w ramach inspekcji terenowej przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2006 r. Po raz kolejny zastosowano wówczas kod DR10 oznaczający, że poszczególne działki są trwale wykluczone z płatności. Dodatkowym potwierdzeniem trwałego wykluczenia z płatności wymienionych działek ze względu na ich nieużytkowanie rolnicze na dzień 30 czerwca 2003 r. , zdaniem organu odwoławczego jest dokumentacja fotograficzna sporządzona w trakcie kontroli na miejscu w 2006 r., obrazująca wieloletnie drzewa iglaste, krzewy oraz nieużytki, tj. obszary długotrwale nie poddawane żadnym zabiegom agrotechnicznym, które nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej nie tylko w dniu kontroli, ale również wcześniej.

W uzasadnieniu prawnym organ odwoławczy wskazując, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajduje rozporządzenie nr 73/2009, zauważył również, że jego przepisy art. 124 ust. 1 i 2 nie wprowadziły nowych warunków, jakie należy spełnić, aby otrzymać płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W istocie przepisy te stanowią powtórzenie przepisów art. 143b ust. 4, 5 i 6 wcześniej obowiązującego rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. (powoływanego dalej jako rozporządzenie nr 1782/2003). Zdaniem organu nie zmieniła się tym samym sytuacja prawna, w jakiej znajdują się wnioskodawcy po wejściu w życie rozporządzenia nr 73/2009. Wskazał też, że przepisy art. 124 ust. 1 i 2 aktualnie obowiązującego rozporządzenia mają charakter retroaktywny, uzależniając przyznanie płatności w roku bieżącym od stanu faktycznego deklarowanych do płatności działek istniejącego w przeszłości. Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podał, że powierzchnie trwale wykluczone z płatności ze względu na ich nieużytkowanie rolnicze na dzień 30 czerwca 2003 r. są większe niż obszary zadeklarowane we wniosku skarżącego o płatności na rok 2012 na działkach nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], zatem organ pierwszej instancji prawidłowo wykluczył z płatności na ten rok całe powierzchnie działek rolnych oznaczonych A, B, C i E o łącznej powierzchni 7,54 ha. Skoro ww. działki nie były użytkowane rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r., to tym samym nie spełniają kryteriów przyznania płatności określonych w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach. Organ odwoławczy ponadto stwierdził, że przywołany w wymienionym przepisie ustawy art. 124 ust.2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009 ma charakter retroaktywny i uzależnia przyznanie pomocy finansowej w roku składania wniosku o płatności od stanu deklarowanych działek istniejącego na dzień 30 czerwca 2003 r., zatem słuszne były ustalenia organu pierwszej instancji w zakresie wykluczenia z płatności wszystkich powierzchni zadeklarowanych na działkach rolnych A, B, C i E, odpowiednio na działkach ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...].

Jako prawidłowe organ drugiej instancji ocenił również odstąpienie od nakładania na S.C. potrąceń finansowych z tytułu przedeklarowania powierzchni zgłoszonej do płatności. Wskazał, że z dokumentów dotyczących nabycia przedmiotowych gruntów wynika, że [...] marca 2007 r. zostały one kupione przez S. i D.C. a skarżący stał się ich posiadaczem na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] września 2009 r. Można zatem stwierdzić, że wnioskodawca złożył wniosek na rok 2012 zgodny ze stanem faktycznym oraz wykazał, że nie ma związku ze stwierdzonymi w latach wcześniejszych nieprawidłowościami na tych działkach. Na marginesie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR dodał, że organy obu instancji nie negują, że skarżący w roku 2012 użytkował cały zadeklarowany do płatności areał działek nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Kwestia ta nie stanowiła przesłanki do wykluczenia ww. działek i nieprzyznania do nich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ odwoławczy potwierdził, że powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej przeprowadzonej zgodnie z art. 28 ust. 1a rozporządzenia nr 1122/2009 , uwzględniająca wykluczenie powierzchni 7,54 ha, wynosi 0,79 ha (działka rolna D). Następnie wskazał, że powierzchnia działek rolnych kwalifikująca się do płatności jest mniejsza od 1ha, a tym samym nie zostały spełnione warunki określone w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach. W odniesieniu do wniosku zawartego w odwołaniu o włączenie do materiałów w niniejszej sprawie akt sprawy dot. przyznania skarżącemu pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" organ odwoławczy podał, że zostały włączone dokumenty w postaci wniosku, decyzji oraz planu rozwoju gospodarstwa. Stwierdził następnie, że dokumenty te nie mają wpływu na rozstrzygnięcie podjęte w wyniku rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012, mimo że w obu sprawach deklarowane są działki nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Podkreślił, że są to odrębne postępowania, prowadzone na podstawie innych uregulowań prawnych. Dodał, że do gruntów przywróconych do produkcji rolnej możliwe jest otrzymanie pomocy finansowej w różnych programach pomocowych, ale w świetle obowiązujących przepisów do gruntów takich nie przysługują płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zaskarżając powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o jej uchylenie, jak też poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych lub zestawienia złożonego na rozprawie.

Sformułowane w skardze zarzuty dotyczyły naruszenia prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach przez ich rażąco błędną wykładnię oraz naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 K.p.a., mającego wpływ na nieprawidłową ocenę stanu faktycznego oraz materiału dowodowego, a w konsekwencji na treść zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący eksponował, że w jego ocenie, rozpatrując materiał dowodowy w tej sprawie należy uwzględnić, że wystąpił on do ARiMR o przyznanie pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" i otrzymał taką pomoc w wysokości 75.000 zł (decyzja z dnia [...] września 2011 r.). Ponownie podkreślił, że w ramach złożonego wówczas wniosku i planu biznesowego wymienione były także wszystkie działki objęte niniejszym postępowaniem w przedmiocie płatności bezpośrednich o łącznej powierzchni 8,33 ha, w stosunku do których stwierdzono w zaskarżonych decyzjach istnienie kodu nieprawidłowości DR10 jako gruntów trwale wyłączonych z możliwości ubiegania się o dopłaty. Skarżący zarzucił brak wcześniejszych jakichkolwiek zastrzeżeń ze strony pracowników Agencji co do stanu i ewentualnych nieprawidłowości, wskazujących na trwałe wyłączenie tych działek z możliwości ubiegania się o dopłaty. Analogicznie jak w odwołaniu wskazane też zostało, że ubiegając się o pomoc w ramach programu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" skarżący złożył zobowiązanie, zaakceptowane przez organ ARiMR, dotyczące przywrócenia do końca 2013 r. stanu gruntów działek rolnych A, B, C, D i E do dobrej kultury rolnej, co skarżący już obecnie wypełnił, przygotowując grunty do zasiewów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zasadniczym zakresie przez kontrolę działalności administracji publicznej, stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrojów sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Z § 2 wskazanego artykułu wynika, że jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola sądowoadministracyjna jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu przed sądem administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego, jak też prawidłowość wykładni tych przepisów. Zgodnie z kolei z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone tą ustawą. Jej art. 145 § 1 pkt 1 i 2 określa, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź gdy zachodzą określone przepisami przyczyny do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia. Przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji brany jest pod uwagę stan prawny, który miał zastosowanie w chwili jej wydawania. Dodać również trzeba, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezależnie zatem od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu bada, czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia zaskarżonego aktu z obrotu przez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności. Przytoczona zasada niezwiązania wojewódzkiego sądu administracyjnego skargą ma w rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie, ponieważ Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż przytoczone w zarzutach skarżącego. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR odmawiającą skarżącemu przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2012. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa (JPO) do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki: 1) rolnik posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia Komisji ( WE ) nr 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do systemów wsparcia dla rolników, ustanowionych w jego tytułach IV i V (Dz.Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r. str. 27 – zwanego rozporządzenie nr 1121/2009 ), z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W myśl art. 124 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009 powierzchnia użytków rolnych nowego państwa członkowskiego innego niż Bułgaria i Rumunia, objętego systemem jednolitej płatności obszarowej stanowią część jego wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych, które w dniu 30 czerwca 2003 r. utrzymane były w dobrej kulturze rolnej bez względu na to, czy były w tym dniu wykorzystywane do produkcji oraz w stosownych przypadkach, dostosowaną zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami ustanowionymi przez to nowe państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. W pierwszym akapicie wymienionego art. 124 ust. 1 określono, że do celów niniejszego tytułu "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określoną przez Komisję dla celów statystycznych. Przepis art. 124 ust. 2 cyt. rozporządzenia określa natomiast, że do celów przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), które były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. (W przypadku Bułgarii i Rumunii kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1, jak również działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji - kod CN ex 0602 90 41).

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji przyjęły, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w związku z art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 przyznanie jednolitej płatności obszarowej na rok 2012 r. jest możliwe tylko w przypadku wykazania dobrej kultury rolnej deklarowanych działek na dzień 30 czerwca 2003 r. W konsekwencji poczynionych ustaleń, oceniając zgromadzony materiał dowodowy, w tym ustalenia dokonanej kontroli administracyjnej (uwzględniającej wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonych [...] września 2005 r. oraz [...] listopada 2006 r., kiedy to zastosowany został kod DR10 oznaczający trwałe wykluczenie danej działki z płatności), organy uznały, że całość powierzchni (łącznie 7,54 ha) zadeklarowanych przez skarżącego działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] nie spełniała wymogu określonego w art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009 i z tego powodu podlegała wykluczeniu z możliwości przyznania płatności.

Jak z powyższego wynika w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zasadniczą kwestią, która miała wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stało się utrzymywanie działek rolnych A, B, C i E, stanowiących odpowiednio działki ewidencyjne o nr [...], w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. W postępowaniu dotyczącym płatności na 2012 r., organy przyjęły, odwołując się do raportów z kontroli z września 2005 r. oraz z listopada 2006 r., a także powołując treść art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, że sporne działki rolne nie są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, w rozumieniu wskazanego przepisu aktu prawa unijnego, na dzień 30 czerwca 2003 r. W zakresie interpretacji art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 zasadne będzie wskazanie na orzecznictwo NSA zawierające wykładnię art. 143b rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (...) (Dz. Urz. UE L 270 z 21 października 2003 r., str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, ze zm. - zwanego rozporządzenie nr 1782/2003 ), bowiem treść art. 143b ust. 4 zdanie drugie tego rozporządzenia jest tożsama z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące powyższego zagadnienia prawnego tworzy stabilną linię, którą w pełni podziela również Sąd orzekający w niniejszej sprawie. NSA wskazał, że tytuł IV rozporządzenia nr 1782/2003 reguluje między innymi wprowadzenie systemów wsparcia dla nowych państw członkowskich zgodnie z określonym harmonogramem (art. 143a) oraz system jednolitej płatności obszarowej (art. 143 b) dla tych państw. Przepis art. 143b ust. 2 rozporządzenia nr 1782/2003 określa, że jednolita płatność obszarowa jest wypłacana raz w roku, a obliczana jest poprzez podzielenie rocznej koperty finansowej, ustalonej zgodnie z ust. 3, przez obszar użytków rolnych każdego z państw członkowskich ustalony zgodnie z ust. 4 . Natomiast z art. 143 b ust. 3 cyt. rozporządzenia wynikają zasady ustalania "rocznej koperty finansowej" dla każdego z nowych państw członkowskich, jako sumy funduszy dostępnych na dany rok kalendarzowy, na który przyznaje się płatności bezpośrednie w danym państwie członkowskim. "Roczną kopertę" dzieli się następnie przez obszar użytków rolnych każdego z nowych państw ustalony zgodnie z ust. 4, czyli obszar użytków utrzymywanych w dobrej kulturze na dzień 30 czerwca 2003 r. Chodzi więc o obszar użytków rolnych państwa członkowskiego objętych systemem jednolitej płatności obszarowej. Jak podkreślił NSA, z powyższego wynika, że regulacje art. 143b ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 1782/2013 odnoszą się i są adresowane do państwa członkowskiego – w tym również Polski - a nie do producenta rolnego jako indywidualnego beneficjenta pomocy. Przepis ten określa między innymi zasadę przekazywania nowym państwom członkowskim funduszy do celów przyznawania płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej, zasady stosowania systemu jednolitej płatności oraz rolę Komisji w tym zakresie ( por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 228/09; wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 199/10, wyrok NSA z dnia 23 października 2012 r. sygn. II GSK 1432/11 , wyrok NSA z 19 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 500/10). Powyższe odnieść można bezpośrednio również do art. 124 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 73/2009. Zgodnie bowiem z art. 122 tego rozporządzenia jednolita płatność obszarowa przyznawana jest w ujęciu rocznym. Jest ona obliczana poprzez podzielenie rocznej puli środków finansowych, ustanowionej zgodnie z art. 123 rozporządzenia, przez powierzchnię użytków rolnych każdego z nowych państw członkowskich, ustaloną stosownie do treści art. 124. Zgodnie z art. 123 ust. 1 tego rozporządzenia dla każdego nowego państwa członkowskiego Komisja ustanawia roczną pulę środków finansowych będącą sumą środków finansowych, które byłyby dostępne w danym roku kalendarzowym z przeznaczeniem na przyznawanie płatności bezpośrednich w nowym państwie członkowskim. Roczna pula środków finansowych ustanawiana jest zgodnie z odpowiednimi przepisami wspólnotowymi oraz w oparciu o parametry ilościowe, takie jak obszary bazowe, pułapy premii oraz maksymalne gwarantowane ilości określone w aktach przystąpienia z roku 2003 i 2005 oraz w późniejszych przepisach wspólnotowych, w odniesieniu do każdej płatności bezpośredniej. Z kolei z art. 123 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 wynika, że w przypadku gdy w danym roku jednolite płatności obszarowe w nowym państwie członkowskim przekroczyłyby roczną pulę środków finansowych, krajowa kwota na hektar mająca zastosowanie w tym nowym państwie członkowskim jest proporcjonalnie zmniejszana przez zastosowanie współczynnika redukcji. W kwestii powierzchni objętej systemem jednolitej płatności obszarowej podkreślić należy, że zgodnie z art. 124 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009, powierzchnię użytków rolnych nowego państwa członkowskiego, innego niż Bułgaria i Rumunia, objętego systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część jego wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych, które w dniu 30 czerwca 2003 r. utrzymane były w dobrej kulturze rolnej bez względu na to, czy były w tym dniu wykorzystywane do produkcji, oraz , w stosownych przypadkach, dostosowaną zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami ustanowionymi przez to nowe państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Jednakże z treści akapitu pierwszego cyt. art. 124 ust.1 wynika, że "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określoną przez Komisję dla celów statystycznych. Zgodnie zaś z art. 124 ust.2 do celów przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się między innymi wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1. Podkreślić przy tym trzeba, że przepis art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach odsyła do akapitu pierwszego art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, zgodnie z którym "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określoną przez Komisję do celów statystycznych. Tym samym regulacja art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 nie mogła więc stanowić w rozpoznawanej sprawie podstawy do przyjęcia, że warunkiem przyznania płatności obszarowych w 2012 r. było wykazanie dobrej kultury rolnej deklarowanych do płatności działek na dzień 30 czerwca 2003r. W postępowaniu o przyznanie płatności obszarowych istotne znaczenie ma bowiem rzeczywisty areał gruntów rolnych objętych wnioskiem i okoliczność utrzymywania ich w stanie zgodnym z normami w roku kalendarzowym, w którym beneficjent ubiega się o ich przyznanie. Z obowiązujących w analizowanym zakresie unormowań unijnych oraz krajowych wynika, że określając warunki przyznawania płatności obszarowych wymagają one, aby beneficjent pomocy wykazał dobry stan upraw rolnych w roku, w którym ubiega się o przyznanie płatności. Powoływanie się więc na argument, że warunkiem przyznania płatności jest utrzymanie dobrej kultury rolnej wnioskowanych gruntów na dzień 30 czerwca 2003 r. nie znajduje oparcia w przepisach unijnych, jak również pozostaje w sprzeczności z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach. Z wymagań jakie muszą spełniać grunty objęte wnioskiem o przyznanie płatności obszarowych wynika bowiem jednoznacznie, że grunty muszą być w dobrej kulturze rolnej w roku kalendarzowym, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ( por. wyrok NSA z dnia 24 października 2012 r. sygn. akt II GSK 1403/11, wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1324/10 , wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 394/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 2680/12, wyroki WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 1996/11 oraz z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt IIISA/Gl 692/12 ).

Biorąc powyższe pod uwagę skargę należało uznać za zasadną. Organy naruszyły bowiem przepisy prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Wadliwie dokonana wykładnia art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w zw. z art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 spowodowała odmowę przyznania skarżącemu wsparcia bezpośredniego w postaci jednolitej płatności obszarowej ze względu na przyjęcie trwałego wykluczenia powierzchni z płatności, czyniącego bezskutecznym aktualne ubieganie się o ten rodzaj wsparcia. Przyjęcie takiej wykładni determinowało również zakres poczynionych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych. Z akt sprawy wynika, że kwestia stanu zadeklarowanych gruntów w 2012 roku, czyli w roku kalendarzowym, za który skarżący ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności bezpośredniej, nie była w ogóle przedmiotem postępowania wyjaśniającego. Niemniej wypada zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (s.16) organ odwoławczy na marginesie dodał, że ani on, ani też organ pierwszej instancji "nie negują, iż Strona w roku 2012 użytkowała cały zadeklarowany do płatności areał działek nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...]". Przyznać należy natomiast rację organowi, że w postępowaniu o przyznanie jednolitej płatności bezpośredniej za 2012 rok żadnego znaczenia nie mogło mieć, mimo że w obu sprawach były deklarowane te same działki, przeprowadzone według odrębnych zasad i na podstawie innych regulacji prawnych, postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącemu pomocy w ramach programu "Ułatwianie startu młodym rolnikom", zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] września 2011 r., na podstawie której skarżący otrzymał pomoc w wysokości 75.000 zł. Prowadząc ponownie postępowanie organ odwoławczy uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną, w szczególności zaś będzie zobowiązany ustalić, czy wszystkie grunty rolne były utrzymane zgodnie z normami przez cały objęty wnioskiem rok 2012. Wobec stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, zaskarżoną decyzję należało uchylić, co Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy, z uwzględnieniem § 14 ust. 2 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. z 2013 r. poz.490).