Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 796/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2011-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135, art. 152, art. 190, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 § 1 pkt 6 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 48 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art. 153 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Joanna Zdrzałka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2011 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Wędkarskiego Okręg [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Polskiego Związku Wędkarskiego Okręg [...] kwotę 217 zł /słownie: dwieście siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji p.n. rozbudowa istniejącego progu betonowego w km 21 + 605 o wys. 1,0 m do wysokości istniejącego progu betonowego wraz z montażem 3 sztuk przęseł z powłok piętrzących wodę oraz wybudowanie odkrytego kanału dopływowego i odpływowego dla wody z małej elektrowni wodnej "[...]", budowie budynku małej elektrowni wodnej o mocy 1,5 MW, przepławki dla ryb i wykonanie przyłącza kablowego SN – 15 KV w miejscowości P. na części działek nr 707 i 1910 oraz

w miejscowości M. na części działek w 931, 936/1, 306, 755, 601/2, 1832, wydana na rzecz spółki jawnej A H. K. i Wspólnicy, zwanej dalej "Inwestorem". W podstawie prawnej decyzji SKO wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, z 2000 r., poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że odwołanie B w R. (dalej: B), nie mogło być uwzględnione, gdyż decyzja Wójta Gminy [...] odpowiada prawu. SKO jednoznacznie stwierdziło, że inwestycja objęta skarżoną decyzją nie oddziałuje w szkodliwy sposób na środowisko, sposób postępowania przed Wójtem Gminy [...] był prawidłowy, a organ odwoławczy potwierdził, że w świetle przepisów obowiązującego prawa w chwili wydania decyzji dopełnione zostały wszystkie działania prawem wymagane. Z tych ustaleń wynika, że sposób realizacji inwestycji nie narusza zasad związanych z ochroną środowiska. Stanowisko takie potwierdzają opinie sporządzone w trybie i na zasadach określonych przepisami prawa. Z tego więc powodu brak jest podstaw do kwestionowania poczynionych w nich ustaleń i przyjęcia twierdzeń B.

Z rozstrzygnięciem SKO nie zgodził się B, który w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucił skarżonej decyzji naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 106 § 1 k.p.a. w związku z art. 48 ust. 2 pkt 3 Prawa ochrony środowiska.

SKO wniosło o oddalenie skargi. W swym stanowisku organ zrekapitulował przebieg postępowania, eksponując iż inwestor wykonał nałożony na niego obowiązek przedkładając raport oddziaływania na środowisko, który uznano za poprawny i odpowiadający wymogom przepisów prawa. Zarzuty co do błędnych ustaleń stanu faktycznego także nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Podkreślono, że jak wynikać to ma ze sporządzonego raportu, obszar planowanej inwestycji nie jest objęty żadną z ustawowych form ochrony przyrody.

Uzupełniając skargę w dniu [...] listopada 2009 r. strona skarżąca dodatkowo wskazała na naruszenie przez organy art. 7 k.p.a., a także art. 156 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227 ze zm., zwana dalej Udiś) oraz art. 52 ust. 1 pkt 2, 5, 9 i 11 Prawa ochrony środowiska. Wskazując na powyższe naruszenie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., [...], orzeczenie o niewykonywaniu decyzji do chwili uprawomocnienia się wyroku, a także zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego w wysokości 408 złotych. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że decyzje organów obu instancji wydane zostały na podstawie nierzetelnych i bezkrytycznie przyjętych opinii i raportu sporządzonych na potrzeby postępowania pierwszoinstancyjnego. W trakcie prowadzonych czynności wyjaśniających błędnie ustalono, że projektowana inwestycja nie będzie naruszała obszaru Natura 2000. Przyjęcie jako udowodnionych okoliczności związanych z funkcjonowaniem małej elektrowni wodnej, naruszać ma zasady postępowania administracyjnego art. 7 i art. 77 k.p.a., bo prowadzi do konstatacji, iż nie doszło w istocie do należytego wyjaśnienia podstawy faktycznej orzekania. Ta wada prowadzić ma do naruszenia przepisów prawa materialnego, zwłaszcza art. 48 ust. 2 pkt 3 oraz art. 52 ust. 1 pkt 2, 5, 9, 11 Prawa ochrony środowiska. W ocenie strony skarżącej decyzja SKO i decyzja wójta Gminy [...] naruszają także: art. 33 ust. 2 i art. 27 ust. 3 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, gdyż projektowana inwestycja narusza obszar ochrony siedlisk przyrodniczych i ryb " [...] z dopływami". Wreszcie w postępowaniu organy dopuściły się naruszenia art. 106 § 1 k.p.a. przez zaniechanie uzgodnienia inwestycji z organem właściwym, jakim jest podmiot wskazany w art. 48 ust. 2 pkt 3 Prawa ochrony środowiska. Skarżąca wsparła swoje stanowisko w pismach z dnia [...] listopada 2009 r., w treści których zawarła uzupełnienie żądań, zarzutów i uzasadnienia skargi, formułując jednoznacznie wniosek skargi i jego zakres. Równocześnie w uzasadnieniu podjęła polemikę z poglądami organu w zakresie poprawności prowadzonego postępowania wyjaśniającego i oceny złożonych w nim opracowań specjalistycznych. Z kolei w piśmie z [...] stycznia 2010 r. skarżąca uzupełniła materiał dowodowy o dokumenty, które mają w jej ocenie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2010 r., II SA/Rz 639/09 oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że główny zarzut skargi skierowany jest na wykazanie naruszenia przepisów materialnych i formalnych. W zakresie przepisów postępowania, strona skarżąca podnosiła naruszenie art. 7, art. 77 i art. 106 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącej naruszenie art. 7 i art. 77 ma miejsce, gdyż organy podstawą swojego orzekania uczyniły operat i opinie nie spełniające wymogów prawa. Sąd takiego stanowiska nie podzielił. Postępowanie, w którym zapadły skarżone decyzje zostało wszczęte przez inwestora we wrześniu 2007 r. Wskazanie tej daty jest istotne dla przyjęcia stanu prawnego obowiązującego w rozpoznawanej sprawie. Na podstawie art. 153 ust. 1 Udiś do spraw wszczętych, a nie zakończonych decyzją ostateczną przed wejściem w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że

w rozpoznawanej sprawie, zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo o ochronie środowiska (Dz. U. Nr 25, z 2008 r., poz. 150 ze zm., zwana dalej uPoś). Art. 46 tej ustawy wskazuje rodzaje inwestycji, dla których wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Projektowana inwestycja prawidłowo została zaliczona do przedsięwzięć wskazanych w § 3 pkt 62 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.). Z opisu inwestycji wynika, że należy ją zaliczyć do budowli piętrzących wodę lub urządzeń mających piętrzyć wodę na wysokość nie mniejszą niż 1 m. Organem właściwym do przeprowadzenia takiego postępowania jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Analiza akt sprawy prowadziła do wniosku, że organ właściwy przeprowadził postępowanie w ramach którego uzgodniono warunki realizacji przedsięwzięcia z organami wskazanymi w art. 48 ust. 2 uPoś. Podstawą prowadzenia postępowania był raport, który spełniał warunki określone w art. 52 ust. 1 tej ustawy. Sąd zauważył, że spełnienie przez raport warunków określonych we wskazanym przepisie prowadzić musi do przyjęcia,

że objęte tym dokumentem ustalenia spełniają wymogi prawa. Dla poprawności i ich zgodności z prawem nie mogą mieć wpływu stanowiska i poglądy prezentowane przez autorów opinii i analiz dołączonych przez stronę skarżącą na etapie postępowania sądowego. Raport jest czynnością sformalizowaną, której celem jest wykazanie zakresu i sposobu oddziaływania inwestycji na środowisko, zatem należy przyjąć, że tylko w tej formie może być ten zakres ustalany. Dodatkowo wskazać trzeba, że na poziomie postępowania sądowego strony mają ograniczoną możliwość wyjaśniania stanu faktycznego sprawy. W przedmiotowej sprawie ograniczenie tego typu wynikać ma stąd, że raport jest dokumentem, który w postępowaniu pełni szczególną funkcję i jego treść nie może być obalana innymi dowodami, zwłaszcza w postępowaniu sądowym. Organy zachowały rygory wynikające z prawa, określające sposób i kolejność podejmowanych czynności procesowych. Sąd nie uznał za zasadny pogląd skargi, który wskazywał na naruszenie art. 106 § 1 k.p.a. przez nieuzgodnienie decyzji z organem wskazanym w art. 48 ust. 2 pkt 3a uPoś. Projektowana inwestycja nie należy do tych, które mogą znacząco oddziaływać na obszar "Natura 2000", zatem nie ma do niej zastosowania tryb uregulowany we wskazanym przepisie. Poza sporem pozostawać ma stwierdzenie, że wskazywany przez stronę skarżącą obszar Natura 2000 "[...] z dopływami" nie funkcjonował w chwili orzekania przez organy w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację inwestycji. Zatem nie mógł być brany pod uwagę w ocenie oddziaływania inwestycji. Z akt sprawy wynika, że obszar ten przekazano Komisji Europejskiej dopiero w dniu 29 października 2009 r., a więc po tym jak skarżona decyzja stała się ostateczna. WSA w Rzeszowie przyjął, że normatywne ustanowienie takiego obszaru ochronnego, a więc jego pojawienie się jako elementu mającego wpływ na wszelkie działania podejmowane w wyznaczonych przez obszar granicach, ma miejsce dopiero z chwilą zatwierdzenia obszaru przez Komisję Europejską. Wniosek taki wywodził Sąd z wykładni art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, który nakłada na właściwy organ obowiązek sporządzenia planu zadań ochronnych, wskazując od jakiego momentu ten obowiązek powstaje. Skoro organy ochrony przyrody mają w sposób wiążący działać od zatwierdzenia granic obszaru Natura 2000 to brak było podstaw, aby dla wszelkich ograniczeń związanych z wyznaczeniem tego obszaru przyjmować inną chwilę. Z tych względów skargę oddalono.

Wskutek skargi kasacyjnej B Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wyrokiem z dnia 15 czerwca 2011 r., II OSK 958/10 uchylił zaskarżony wyrok przekazując sprawę do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdzono, że trafny okazał się zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 33 ust. 3 i art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. W myśl art. 33 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, znajdujących się w liście określonej w art. 27 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, do czasu zatwierdzenia przez Komisję Europejską, jako obszary mające znaczenie dla Wspólnoty i wyznaczenia ich jako specjalne obszary ochrony siedlisk. W dacie orzekania przez organy oraz sądu I instancji, obszar określony kodem PLH 1800053 ([...] z dopływami) znajdował się w grupie obszarów zgłoszonych do Komisji Europejskiej (Shadow List), co nastąpiło w październiku 2009 r. Tymczasem nie tylko zatwierdzone, ale i zgłoszone obszary rodzą ograniczenia związane z ochroną przyrody. Kwalifikowało to sporny obszar, jako mający znaczenie dla Wspólnoty i nakazywało podjęcie czynności określonych w Dyrektywie Rady 92/43/EWG z 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny (Dz.Urz. WEL 206 z 22 lipca 1992 r., s. 7), w tym jej art. 4. Wbrew stanowisku sądu I instancji konieczne było przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, o której mowa w art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej. Wydany wyrok został oceniony jako wadliwy, także z tego względu, iż nie uwzględniono orzecznictwa ETS jak i NSA odnośnie charakteru ochrony i wymogu zachowania odpowiedniego trybu dotyczącego inwestycji na obszarach, które znalazły się na tzw. Shadow List.

Trafny okazał się również, zawarty w skardze kasacyjnej, zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

w postaci uchybienia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. W ocenie NSA w zaskarżonym wyroku nie wypowiedziano się w kwestiach istotnych dla kierunku rozstrzygnięcia, nie odniesiono się do zagadnienia Shadow List. Błędnie też sąd I instancji przyjął, że raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie może być, jako dowód, podważany przez strony. Rolą sądu I instancji była ocena, czy raport ten posiada wszystkie niezbędne elementy, a nadto również odniesienie się do wszystkich zarzutów skargi.

Ponownie rozpoznając skargę WSA w Rzeszowie prowadzi sprawę do sygn. II SA/Rz 796/11.

W piśmie procesowym z [...] października 2011 r. uczestnik – spółka jawna A H. K. i Wspólnicy podtrzymali swoje stanowisko prezentowane uprzednio w sprawie i wnieśli o oddalenie skargi, uznając wydane decyzje administracyjne za zgodne z prawem. Uczestnik prezentuje pogląd, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 33 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody w dacie wydawania kwestionowanych przez stronę skarżącą decyzji, albowiem brak jest podstaw prawnych, aby do obszarów umieszczonych na tzw. Shadow List stosować procedurę oceny oddziaływania przewidzianą w przepisach Udiś. Taką ocenę oddziaływania będzie można przeprowadzić na etapie uzyskiwania pozwolenia na budowę. Przywołując sporządzone na użytek sprawy raporty oraz opinie uczestnik prezentuje pogląd, iż planowane przedsięwzięcie nie będzie oddziaływać znacząco negatywnie na środowisko, nadto sprzyjać ona będzie poprawie sytuacji, gdy chodzi o pozyskiwanie tzw. zielonej energii, polepszy się także stan wód z punktu widzenia stanu ryb w rzece, nawilżone zostaną tereny przyległe. Uczestnik przy kolejnym piśmie z [...] października 2011 r. nadesłał pismo Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska Departamentu Obszarów Natura 2000, z [...] października 2011 r., z którego wynikać ma, że w miejscu realizacji inwestycji nie istniał tam obszar Natura 2000, nadto obszar " [...]" nie znajdowała się na liście Shadow w 2006 r., jak to ujął NSA w swym wyroku.

W trakcie rozprawy strona skarżąca podtrzymała wniesioną skargę eksponując, iż raport oddziaływania na środowisko nie uwzględniał tzw. skumulowanego oddziaływania planowanej inwestycji na zgłoszone i istniejące obszary Natura 2000. Pełnomocnik SKO wniosła o oddalenie skargi, wywodząc iż brak jest podstaw do przyjmowania o konieczności uzgodnienia z organem wskazanym w art. 48 ust. 2 ust. 3 Prawa ochrony środowiska, w tym zakresie polemizuje ze stanowiskiem zawartym w kasacyjnym wyroku. Strona przeciwna do skarżącej podkreśla, że organy orzekające w zakresie środowiskowym uwarunkowań zgody na realizacje inwestycji winny mieć pewność odnośnie istnienia w określonej i konkretnej dacie obszarów, który z punktu widzenia przepisów prawa wymagałyby określonego trybu postępowania. Za miarodajną należy przyjąć datę 20 października 2009 r., tj. datę zatwierdzenia listy obszarów chronionych przez Radę Ministrów, w tym aspekcie organ opowiada się za stanowiskiem wyrażanym przez WSA w Rzeszowie w uchylonym wyroku II SA/Rz 639/09.

Pełnomocnicy inwestora wnieśli o oddalenie skargi, wykluczając negatywne oddziaływania planowanej inwestycji na stan środowiska naturalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje:

Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego.

W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30.08.2002 r., Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Podkreślić należy, że w sprawie zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) II OSK 958/10, którym uchylono wyrok WSA w Rzeszowie II SA/Rz 639/09 z 20 stycznia 2010 r. W myśl art. 190 Ppsa "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny". W doktrynie wskazuje się, iż konsekwencją takiego rozwiązania jest to, że sąd któremu sprawa została przekazana nie dysponuje całkowitą swobodą przy wydawaniu nowego orzeczenia, sąd I instancji mógłby odstąpić od zawartej w wyroku kasacyjnym wykładni prawa, gdyby stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku jej ponownego rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie miały zastosowania przepisy wyjaśnione przez NSA, albo gdyby zmianie uległ stan prawny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 475). W ocenie Sądu nie zachodzi żadna z przesłanek warunkujących odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyroku II OSK 958/10.

Kontroli w ponownie prowadzonym postępowaniu przed WSA w Rzeszowie podlega decyzja SKO [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] kwietnia 2009 r. [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia p.n. rozbudowa istniejącego progu betonowego w km 21 + 605 o wys. 1,0 m do wysokości istniejącego progu betonowego wraz z montażem 3 sztuk przęseł z powłok piętrzących wodę oraz wybudowanie odkrytego kanału dopływowego i odpływowego dla wody z małej elektrowni wodnej "[...]", budowie budynku małej elektrowni wodnej o mocy 1,5 MW, przepławki dla ryb i wykonanie przyłącza kablowego SN – 15 KV w miejscowości P. Organ I instancji wydając decyzję na rzecz inwestora powołał się w podstawie prawnej na dyspozycję art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 46a ust. 7 pkt 4 oraz art. 56 uPoś w zw. z art. 153 ust. 1 Udiś. Żaden z tych przepisów nie został w decyzji tego organu przywołany, co oznacza, ze decyzja ta narusza dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a., wedle którego uzasadnienie prawne decyzje to "wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa". Art. 153 ust. 1 Udiś stanowi, że "Do spraw wszczętych, na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 144, przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się, z zastrzeżeniem art. 154 ust. 1, przepisy dotychczasowe, z tym że dotychczasowe kompetencje: 1) ministra właściwego do spraw środowiska przejmuje Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska; 2) wojewodów, marszałków województw i dyrektorów urzędów morskich przejmują regionalni dyrektorzy ochrony środowiska". Ustawa zmieniana art. 144 Udiś to uPoś, zatem skoro postępowanie administracyjne wszczęto [...] września 2007 r., przeto zastosowanie miały w nim przepisy uPoś w brzmieniu sprzed 15 listopada 2008 r. (data wejścia w życie Udiś – art. 174 Udiś w zw. z art. 153 ust. 1 Udiś).

Zgodnie z art. 46 ust. 1 uPoś "Realizacja: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, 2) planowanego przedsięwzięcia innego niż określone w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jeżeli może ono znacząco oddziaływać na ten obszar - jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, zwanej dalej "decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach"". W myśl art. 46a ust. 7 uPoś "Organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest: 1) wojewoda - w przypadku: a) będących przedsięwzięciami mogącymi znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1:, linii kolejowych, napowietrznych linii elektroenergetycznych, instalacji do przesyłu ropy naftowej, produktów naftowych, substancji chemicznych lub gazu, sztucznych zbiorników wodnych, b) przedsięwzięć na terenach zamkniętych, c) przedsięwzięć realizowanych na obszarach morskich, d) zmiany lasu, niestanowiącego własności Skarbu Państwa, na użytek rolny; 2) starosta - w przypadku scalania, wymiany lub podziału gruntów; 3) dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych - w przypadku zmiany lasu, stanowiącego własność Skarbu Państwa, na użytek rolny; 4) wójt, burmistrz lub prezydent miasta - w przypadku pozostałych przedsięwzięć". W postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia: 1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: a) środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, b) dobra materialne, c) zabytki, d) wzajemne oddziaływanie między czynnikami, o których mowa w lit. a-c, e) dostępność do złóż kopalin; 2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko; 3) wymagany zakres monitoringu (art. 47 uPoś).

Zgodnie z art. 48 ust. 1 uPoś "Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko przeprowadza organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach", ust. 2 cyt. przepisu zaś stanowi, że "Przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ, o którym mowa w ust. 1, uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia: 1) z organem ochrony środowiska; 1a) w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o której mowa w art. 46 ust. 4 pkt 2, 2a, 8 i 9, albo zgłoszenia, o którym mowa w art. 46 ust. 4a - z organem, o którym mowa w art. 57; 2) w przypadku dróg oraz linii kolejowych będących przedsięwzięciami mogącymi znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 - z ministrem właściwym do spraw środowiska oraz państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym; 3) w przypadku przedsięwzięć, które mogą znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 i nie są bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynikają z tej ochrony: a) będących przedsięwzięciami, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1-2 - z wojewodą, a na obszarach morskich z dyrektorem urzędu morskiego, a także, jeżeli przedsięwzięcia te wymagają decyzji, o której mowa w art. 46 ust. 4 pkt 2, 2a, 8 i 9, albo zgłoszenia, o którym mowa w art. 46 ust. 4a - z organem, o którym mowa w art. 57, b) będących przedsięwzięciami, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 - z wojewodą, a na obszarach morskich z dyrektorem urzędu morskiego; 5) w przypadku przedsięwzięć realizowanych na obszarach morskich - z dyrektorem urzędu morskiego". Art. 48 cyt. ustawy określa, iż "Organ występujący o uzgodnienie przedkłada: 1) wniosek o wydanie decyzji; 2) raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko albo informacje zawierające dane określone w art. 49 ust. 3, jeżeli sporządzenie raportu nie jest wymagane; 3) wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony" (ust. 3), "Uzgodnień, o których mowa w ust. 2, dokonuje się w terminie 60 dni od dnia otrzymania dokumentów, o których mowa w ust. 3" (ust. 4), "Przepisu ust. 3 pkt 3 nie stosuje się do uzgodnień warunków realizacji przedsięwzięcia dla drogi krajowej" (ust. 5).

W świetle powyższych regulacji rozważyć należy zasadność twierdzeń strony skarżącej, że doszło do naruszenia przepisów odnoszących się do obowiązku uzgodnienia decyzji, wobec braku wzięcia pod uwagę, iż planowana inwestycja oddziaływać będzie na specjalny obszar ochrony siedlisk przyrodniczych i ryb " [...] z dopływami". Przypomnieć należy, że kwestią tą zajmował się sąd kasacyjny. NSA w swym wyroku dopatrzył się naruszenia w sprawie przepisów prawa materialnego, a to art. 33 ust. 1 i art. 28 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm., zwana dalej Uop). Art. 33 ust. 1 Uop stanowi, iż "Zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności: 1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub 2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub 3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami", ust. 2 cyt. przepisu określa z kolei, iż "Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, znajdujących się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1, do czasu zatwierdzenia przez Komisję Europejską jako obszary mające znaczenie dla Wspólnoty i wyznaczenia ich jako specjalne obszary ochrony siedlisk". NSA zwrócił uwagę, iż w dacie wydawania decyzji przez organy I i II instancji obszary Natura 2000 o kodzie PLH 1800053 pod nazwą "[...] z dopływami" oraz Natura 2000 1800053 pod nazwą "[...] z dopływami" znajdowały się na tzw. Shadow List, czyli liście obszarów, które zdaniem organizacji pozarządowych powinny być włączone do Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000. Sąd kasacyjny, przywołując reguły zawarte w Dyrektywie Rady 92/43/EWG z 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 z 22 lipca 1992 r.) nie zgodził się z prezentowanym przez WSA w Rzeszowie w wyroku II SA/Rz 639/09 poglądem, że wszelkie ograniczenia związane z obszarem ochronnym obowiązują dopiero z chwilą zatwierdzenia tego obszaru przez Komisje Europejską. Wskazując na stanowisko prezentowane w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich NSA podkreślił, że projektowane obszary ochrony siedlisk Natura 2000 są objęte ochroną zgodnie z tzw. zasadą ostrożności wynikającą z art. 174 pkt 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską i wskazał, że wynika z niej obowiązek wszelkich podmiotów dokładania należytych staranności w ocenie skutków, jakie dla środowiska może przynieść podejmowana decyzja lub uruchamiana działalność. W konsekwencji NSA wywiódł potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania, o której mowa w art. 33 ust. 3 Uop. Niesporne przy tym jest, iż w toku postępowania organ I instancji wydał postanowienie, w którym nałożył obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz określił jego zakres. Polemizowanie w tym zakresie przez pełnomocnika SKO obecnego na rozprawie ze stanowiskiem zajętym przez NSA jest chybione, zasada związania wykładnią dokonaną przez sąd kasacyjny odnosi się bowiem również do stron (tak J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu..., s. 475)

Ustalenie powyższe nakazuje przyjąć, iż w sprawie chodziło o przedsięwzięcie, które zostało określone dyspozycją art. 48 ust. 2 pkt 3 uPoś, musi ono być traktowane tak jak przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 i nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony. Konsekwencją powyższego jest to, że zdaniem Sądu w postępowaniu administracyjnym pominięto wymagane prawem uzgodnienie z wojewodą. Niesporne jest, że w postępowaniu administracyjnym takiego uzgodnienia nie było. Oznacza to, że decyzja organu I instancji zapadła z naruszeniem opisanym dyspozycją art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. (decyzja wydana została bez wymaganego prawem stanowiska innego organu). Jest to przesłanka dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Utrzymując w mocy taką decyzję organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Uwzględnienie skargi zatem nastąpiło z powodu ujętego art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa. Sąd uchyla w takim przypadku decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Ponieważ dostrzeżonymi wadliwościami procesowymi dotknięte były decyzje obu instancji, należało uchylić tak zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Prowadząc ponownie postępowanie Wójt Gminy [...] uwzględni treść art. 153 ust. 1 pkt 2 Udiś, z którego wynika, że dotychczasowe kompetencje m.in. wojewody przejęli regionalni dyrektorzy ochrony środowiska, zatem to do tego organu należy wystąpić o uzgodnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.

Podnoszone w skardze zarzuty wobec raportu oddziaływania na środowisko w ocenie Sądu będą mogły być przedmiotem rozważań przez wyspecjalizowany organ współdziałający i w trakcie postępowania uzgodnieniowego. Swe zarzuty strona skarżąca wspierała stanowiskami zajętymi przez różne osoby naukowo zajmujące się problematyką ochrony przyrody, które dyskwalifikowały sporządzony na użytek postępowania raport. Sąd zauważa, iż stanowiska tych osób dołączone do pisma strony skarżącej z [...] listopada 2009 r. powstały już po dacie wydania zaskarżonej decyzji, przeto nietrafny byłby zarzut pominięcia ich jako dowodów w postępowaniu administracyjnym, skoro nie powstały one na etapie prowadzonego przez organy postępowania.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 Ppsa, koszty te objęły uiszczony wpis od skargi (200 zł) oraz opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł). Wyrok opatrzono klauzulą ochrony tymczasowej z art. 152 Ppsa.