Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2670/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: 116§2 i 4, 108 §2 pkt 3, 187§1, 210§4, 121§1 w zw. z art. 124
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant sekretarza sądowy Cezary Ciwiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi T. T. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od maja do września 2014 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] października 2019 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy wydaną wobec T. T. decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...]maja 2019 r.

Z akt sprawy wynika, że decyzją tą organ I instancji orzekł o odpowiedzialności Skarżącego jako byłego prezesa zarządu solidarnie ze spółką za zaległości [...] sp. z o.o. z tytułu wpłat na PFRON za okres maj-wrzesień 2014 r.

Od tej decyzji Skarżący odwołał się.

Wydając zaskarżoną decyzję Minister przypomniał na wstępie, iż w postępowaniu w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu organy obowiązane są wykazać jedynie, że zaległości, których ta odpowiedzialność dotyczy, powstały w okresie pełnienia funkcji przez tego członka zarządu oraz że egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od tej odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.

Dalej wskazał, iż w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka, o jakiej mowa w art. 116 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 - dalej: "O.p."), a mianowicie w okresie od 25 października 2013 r. do 7 marca 2016 r. Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu w spółce i w tym właśnie czasie powstało zobowiązanie spółki za okres maj-wrzesień 2014 r.

Zdaniem organu odwoławczego w sprawie spełniona została również druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, tj. bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Zauważył, że zaległości powstały wskutek nieuregulowania zobowiązań wynikających z deklaracji DEK-I-0. Zaległości te zostały objęte tytułem wykonawczym. Zobowiązanie za maj 2014 r. zostało częściowo spłacone wpłatą komorniczą dokonaną w dniu 22 stycznia 2015 r., po spłacie pozostała zaległość w wysokości 520,40 zł. W efekcie postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. z [...] lutego 2019 r. umorzono prowadzone postępowanie egzekucyjne. Minister zwrócił też uwagę na widniejący w KRS wpis o dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym zaległości podatkowej względem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O.

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie doszło do ziszczenia się pierwszej z przesłanek niewypłacalności, jaką jest niewykonywanie wymagalnych zobowiązań, gdyż spółka zaprzestała regulowania zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON. Dodał, iż stan niewypłacalności jest stanem istniejącym obiektywnie i nie wymaga ustalania przyczyn, dla których dłużnik nie wykonuje ciążących na nim zobowiązań. Minister zauważył, iż wobec nieuiszczenia zapłaty za maj 2014 r., wymagalnej 20 czerwca 2014 r., wniosek o ogłoszenie upadłości spółki powinien zostać złożony do dnia 4 lipca 2014 r. Wniosek w tym terminie nie został złożony. Zdaniem Ministra po stronie Skarżącego nie można stwierdzić braku winy w nieterminowym złożeniu wniosku, ponieważ miał on wpływ na podejmowane przez spółkę działania, w tym zmierzające do złożenia wniosku o upadłość spółki. Odpowiedzialność Skarżącego jest więc oczywista. Tym samym przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność nie mają w sprawie zastosowania.

Na koniec Minister zauważył, że Skarżący ani nie spłacił zaległości zobowiązanej spółki, ani nie wskazał mienia realnie istniejącego w toku postępowania, ani jego usytuowania.

W skardze na powyższą decyzję Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 210 § 4 O.p. przez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nieprzeprowadzenie wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonanie oceny zebranego materiału w sposób dowolny i wybiórczy, z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów i nieuwzględnieniem wniosków dowodowych zgłoszonych w toku postępowania, tj. w piśmie procesowym z 16 maja 2019 r., co doprowadziło do niezasadnego przyjęcia, że Skarżący rzekomo ponosi solidarnie ze spółką odpowiedzialność za zaległości z tytułu wpłat na PFRON za okres od maja do września 2014 r., podczas gdy w świetle wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego, w tym wniosków zgłoszonych w toku postępowania przez Skarżącego, taki wniosek uznać należy za nieuprawniony,

2) art. 123 § 1 w zw. z art. 200 § 1 O.p. przez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wskutek przedwczesnego wydania decyzji przez organ I instancji i - w konsekwencji - rozpoznania sprawy wyłącznie w jednej instancji (tj. przez organ odwoławczy), pomimo wyznaczenia stronie 7-dniowego terminu na zapoznanie się oraz wypowiedzenie w sprawie zebranego materiału dowodowego, doręczonego w dniu 9 maja 2019 r. i wysłania listem poleconym pisma Skarżącego z 16 maja 2019 r. na adres organu I instancji, co uniemożliwiło zgłoszenie przed wydaniem decyzji twierdzeń i wniosków dowodowych w celu wykazania przesłanek zwalniających z odpowiedzialności za zaległości spółki, podczas gdy na każdym etapie i w każdym stadium postępowania organ ma obowiązek zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu i umożliwić jej wykazanie ww. przesłanek egzoneracyjnych,

3) art. 127 O.p. przez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania wskutek faktycznego rozpoznania sprawy wyłącznie przez organ odwoławczy (wobec przedwczesnego wydania decyzji przez organ I instancji), podczas gdy z zasady dwuinstancyjności postępowania wynika obowiązek organów obu instancji dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy,

4) art. 121 § 1 w zw. z art. 124 O.p. przez naruszenie zasady zaufania do organów oraz zasady przekonywania przez prowadzenie postępowania w celu wykazania z góry obranej tezy o rzekomym ponoszeniu przez Skarżącego solidarnie ze spółką odpowiedzialności za zaległości z tytułu wpłat na PFRON za okres od maja do września 2014 r. i faktyczne uniemożliwienie stronie wykazania przesłanek egzoneracyjnych wskutek wydania decyzji bez uwzględnienia twierdzeń i wniosków dowodowych zawartych w piśmie procesowym z 16 maja 2019 r., podczas gdy taki sposób prowadzenia postępowania uznać należy za całkowicie nieuprawniony i niedopuszczalny.

Skarżący zarzucił też naruszenie prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 426 – dalej: "ustawa o rehabilitacji") przez przyjęcie, że Skarżący rzekomo nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności solidarnie ze spółką za zaległości z tytułu wpłat na PFRON za okres od maja do września 2014 r., podczas gdy należało dojść do przeciwnego wniosku, który powinien skutkować umorzeniem postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego w całości.

Na tej podstawie Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i zwrot kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Spór w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zgodne z prawem jest orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego jako byłego prezesa zarządu za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON. Zdaniem organów w sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki pozytywne tej odpowiedzialności i jednocześnie nie wystąpiła żadna przesłanka wyłączająca tę odpowiedzialność. Natomiast w ocenie Skarżącego brak było podstaw do orzekania w tym przedmiocie, gdyż w czasie gdy pełnił funkcję prezesa zarządu nie wystąpiły przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość.

Istotą postępowania w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej jest badanie przesłanek pozytywnych i negatywnych mających znaczenie dla określenia istnienia tej odpowiedzialności. Przesłanki odpowiedzialności osób trzecich - członków zarządu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tych spółek określa art. 116 § 1 O.p. Według postanowień tego przepisu, w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 O.p.). Przepisy § 1-2 stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji (art. 116 § 4 O.p.).

Z powyższego wynika zatem, że wydanie decyzji o odpowiedzialności członka zarządu wymaga (jak wskazano wyżej) wykazania zarówno przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, jak również wykazania, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki wyłączające odpowiedzialność. Przesłankami pozytywnymi są: pełnienie funkcji członka zarządu w czasie, gdy powstała zaległość podatkowa spółki oraz bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Do przesłanek uwalniających od odpowiedzialności należą natomiast: zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego bądź brak winy w niezgłoszeniu tych wniosków oraz wskazanie mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych.

Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio do wpłat na PFRON, o czym stanowi art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji.

W niniejszej sprawie zaległości spółki wynikają z nieuregulowania kwot wynikających ze złożonych deklaracji DEK-I-0 za okres maj 2014 r. – wrzesień 2014 r. Istnienia tych zobowiązań Skarżący nie podważa. W związku z istniejącymi zaległościami wystawiono wskazany w zaskarżonej decyzji tytuł wykonawczy obejmujący wspomniane wyżej zobowiązania. W trakcie postępowania egzekucyjnego nie uzyskano jednak żadnej kwoty. W efekcie postanowieniem z [...] lutego 2019 r. organ egzekucyjny umorzył prowadzone postępowanie. Określony przepisami art. 108 § 2 pkt 3 O.p. warunek dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności członka zarządu został więc spełniony, bowiem postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności Skarżącego wszczęto dopiero postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. (doręczonym [...] kwietnia 2019 r.), a zatem już po wszczęciu i zakończeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do spółki.

W niniejszej sprawie organy wykazały, że w czasie upływu terminu płatności zobowiązań za okres maj 2014 r. – wrzesień 2014 r. Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu. Potwierdza to wprost treść uchwał Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników. Z dokumentów tych wynika mianowicie, że Skarżący powołany został w skład zarządu z dniem 25 października 2013 r. i powierzono mu funkcję prezesa. Funkcję tę pełnił nieprzerwanie do dnia 7 marca 2016 r., kiedy to odwołano go z zarządu. W okresie tym Skarżący był jedynym członkiem zarządu spółki, faktycznie wykonywał związane z pełnioną funkcją czynności zarządcze, na nim spoczywał obowiązek regulowania zobowiązań spółki i to on był władny zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości spółki w razie jej niewypłacalności.

Tym samym za spełnioną należało uznać przesłankę odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 § 2 O.p.

W ocenie Sądu organy wykazały również fakt bezskuteczności egzekucji z majątku spółki. Bezskuteczność egzekucji w całości lub w części, o której mowa w art. 116 § 1 O.p., oznacza stan, gdy wierzyciel podatkowy nie uzyskał zaspokojenia mimo przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego. Może być ona stwierdzona każdym prawnie dopuszczalnym dowodem i świadczyć o niej może również brak skuteczności czynności egzekucyjnych dokonanych w toku innego postępowania egzekucyjnego (uchwała NSA z 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08; ONSAiWSA 2009/2/19).

W decyzji organu I instancji opisano podjęte wobec spółki czynności egzekucyjne. I tak podjęto próbę egzekucji zaległych należności z rachunków bankowych. Działania te nie przyniosły jednak oczekiwanego rezultatu. Nadto nie udało się ustalić i pozyskać żadnych składników majątkowych (nieruchomości, pojazdy, wierzytelności wobec kontrahentów). Ostatni kontakt z osobą uprawnioną do reprezentacji spółki miał miejsce 28 listopada 2016 r. Ustalono, iż od 2017 r. spółka nie wykazuje przychodów. Pod koniec 2015 r. doszło do połączenia spółki ze spółką [...] sp. z o.o.

Sąd stwierdza, że wskazane w decyzji okoliczności wyczerpują przesłanki uznania bezskuteczności egzekucji z majątku spółki. Postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do zaspokojenia zaległości spółki. W efekcie postępowanie to umorzono postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. z [...] lutego 2019 r.

Mając na względzie, że spełnione zostały obie pozytywne przesłanki warunkujące odpowiedzialność członka zarządu za zaległości spółki do rozważenia przez Sąd pozostawała zatem kwestia, czy Skarżący wykazał, że wystąpiła którakolwiek z okoliczności uwalniających go od tej odpowiedzialności.

W tym miejscu należy przypomnieć, że członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, gdy wykaże, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy. W uchwale z 10 sierpnia 2009 r. (II FPS 3/09) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że:

1) w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p.;

2) odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki upadłości;

3) z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił w terminie lub też, że ponosi winę za jego niewypełnienie; w każdym przypadku należy zatem ustalić, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony;

4) jeśli w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu nie zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości, to późniejsze pogorszenie się sytuacji finansowej spółki w okresie, kiedy już tej funkcji nie pełnił, powoduje uwolnienie tego członka zarządu od odpowiedzialności ukształtowanej w art. 116 § 1 O.p.;

5) w decyzji podjętej na podstawie art. 116 § 1 O.p. organ podatkowy zobowiązany jest wskazać istnienie przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe oraz zbadać, czy nie zachodziły przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. W przypadku orzeczenia odpowiedzialności byłych członków zarządu tych spółek, badanie przesłanek wyłączających tę odpowiedzialność z uwagi na podstawy ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego może dotyczyć wyłącznie okresu, w którym osoby te pełniły obowiązki członka zarządu i dotyczyć zobowiązań podatkowych powstałych w tym okresie (art. 116 § 2 O.p.);

6) badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy.

W niniejszej sprawie Skarżący nie złożył wniosku o upadłość, sporną zaś jest kwestia czy taki obowiązek na nim spoczywał. Oceny tej kwestii należy dokonać w świetle art. 21 ust. 1 w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 2171 ze zm., dalej: "u.p.u.") w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od dnia 1 stycznia 2016 r. Ustalenie, czy we właściwym czasie zgłoszono upadłość wymaga uprzedniego stwierdzenia co do tego, czy i kiedy dłużnik stał się niewypłacalny. Zgodnie bowiem z art. 10 u.p.u. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Przepis art. 11 ust. 1 i 2 u.p.u. stanowi zaś, iż dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Dłużnika będącego osobą prawną uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Ustawodawca przewidział więc dwie niezależne przesłanki ogłoszenia upadłości dłużnika będącego osobą prawną. Wystąpienie którejkolwiek z nich obliguje członka zarządu do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki.

W niniejszej sprawie trafnie organy spostrzegły, że pierwsze wymagalne zobowiązanie pieniężne powstało za maj 2014 r. Zobowiązanie to nie zostało zapłacone. Spółka zaprzestała regulowania swoich należności także za kolejne miesiące. Jest to okoliczność obiektywna.

Z powyższego wynika, że w miarę upływu czasu zadłużenie spółki wzrastało, a zatem zwłoka w spłacie zobowiązań nie miała charakteru krótkotrwałego i przejściowego. Stąd też uprawniony był wniosek organów, że sam fakt nieregulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych był wystarczający do uznania, iż spółka jest niewypłacalna. To przesądza już o legalności zaskarżonej decyzji. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć przy tym należy, iż nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich zobowiązań czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny jest też rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność w rozumieniu art. 11 u.p.u. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Niewypłacalność dłużnika istnieje zawsze, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań (zob. wyrok NSA z 11 lipca 2017 r., I FSK 2229/15).

Tym samym nie można zgodzić się z zawartą w skardze argumentacją, jakoby w okresie objętym postępowaniem spółka nie była niewypłacalna w rozumieniu art. 10 u.p.u., o czym – zdaniem Skarżącego - świadczyć mają chociażby dokumenty w postaci rachunku zysków i strat oraz bilansu spółki za 2014 r. Rację ma bowiem Minister wskazując, iż stwierdzenie, że przyczyną niewypłacalności było zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań powoduje, że zbędna jest analiza (czego zdaje się oczekiwać Skarżący) stanu majątku spółki i tego, czy zobowiązania przekraczają jego wartość.

W realiach niniejszej sprawy nie było zatem konieczne badanie bilansu oraz rachunku zysków i strat w zakresie stanu finansowo-majątkowego spółki – na potrzeby ewentualnego przyjęcia istnienia przesłanki z art. 11 ust. 2 u.p.u.

Tym samym prawidłowe jest stanowisko organów, że bezsprzecznie za rządów Skarżącego (od 25 października 2013 r. do 7 marca 2016 r.) spółka miała regularne zaległości. Kierując jednoosobowo spółką Skarżący musiał mieć świadomość, że zaległości te narastały. Co istotne organy wskazały także moment właściwy na złożenie wniosku o upadłość. Skarżący natomiast nie wykazał, że niezłożenie tego wniosku nastąpiło bez jego winy. Nie wskazał on bowiem żadnych obiektywnych przeszkód uniemożliwiających zgłoszenie takiego wniosku.

Skarżący nie dowiódł również istnienia przesłanki egzoneracyjnej z art. 116 § 1 pkt 2 O.p., tj. nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja może być prowadzona. Orzecznictwo w tej kwestii jest zgodne. Akcentuje się w nim, że nie jest wystarczające wskazanie mienia, do którego można by skierować egzekucję bez realnych możliwości uzyskania sukcesu w postaci zaspokojenia długu w całości lub znacznej części. Wolą ustawodawcy było zagwarantowanie zaspokojenia należności względem Skarbu Państwa nie w dowolnej części, ale w stopniu znacznym. Znaczny stopień zaspokojenia należy wiązać z taką sytuacją, gdzie spłata należności wobec Skarbu Państwa doprowadzi do zapłaty przynajmniej połowy należności (wyrok WSA w Gdańsku z 2 marca 2011 r., I SA/Gd 704/10). W orzecznictwie wskazuje się, że tylko realnie istniejące mienie wskazane wraz z jego usytuowaniem, istniejące w momencie, w którym toczy się postępowanie dotyczące przeniesienia odpowiedzialności, wypełnia przesłankę zwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. (por. wyroki NSA z: 3 sierpnia 2018 r., II FSK 2199/16; 1 marca 2018 r., II FSK 438/16).

Nie sposób zatem uznać tego warunku za spełniony w sytuacji, gdy członek zarządu jako główne dobro spółki wskazuje (jak to uczynił Skarżący) kapitał ludzki. Nie negując specyfiki funkcjonowania spółki [...] sp. z o.o., w tym tego, że działała ona głównie w oparciu o kapitał ludzki (udostępnianie pracowników branży transportowej dla klientów z Niemiec i Holandii), co nie wymagało posiadania – jak przyznał sam Skarżący - majątku trwałego w postaci rzeczy ruchomych lub nieruchomości, stwierdzić należy, że kapitału ludzkiego nie można uznać za składnik majątkowy, z którego możliwe byłoby zaspokojenie w drodze egzekucji w znacznej części dochodzonej należności. Nie czyniąc zarzutu z takiego sposobu prowadzenia działalności, wskazać jedynie należy, iż tym bardziej wymaga on od przedsiębiorcy ostrożności i dbałości o zapewnienie przedsiębiorstwu zabezpieczenia kondycji finansowej na wypadek trudności.

Z tych wszystkich względów Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 116 § 1 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. W niniejszej sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego, tj. pełnienie przez niego obowiązków w zarządzie w terminie płatności zobowiązań spółki oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej do jej majątku. Organy wykazały, że właściwy czas na zgłoszenie wniosku o upadłość przypadał w okresie zarządzania spółką przez Skarżącego, zaś on nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych, których wystąpienie mogłoby uwolnić go od odpowiedzialności, tj. nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy, ani też nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości w znacznej części.

W działaniu organów Sąd nie dopatrzył się też zarzucanego w skardze naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 210 § 4 O.p. oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 124 O.p. Zgodnie z powołanymi przepisami O.p. organ jest obowiązany podjąć ciąg czynności mających na celu zebranie całego materiału dowodowego, przez co należy rozumieć ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Wyrażony w przepisie art. 122 O.p. obowiązek podejmowania przez organy wszelkich niezbędnych działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, nie ma charakteru bezwzględnego. Powołany przepis nie oznacza bowiem obciążenia organów nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy mają obowiązek podejmowania wszelkich działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, ale mają to być działania niezbędne.

W niniejszej sprawie obowiązkom tym organy sprostały. Analiza akt wskazuje bowiem, że postępowanie poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia zostało przeprowadzone prawidłowo, materiał dowodowy był kompletny i został prawidłowo oceniony, bez znamion dowolności.

W ocenie Sądu zgodzić się należy z Ministrem, iż do ustalenia odpowiedzialności Skarżącego nie było konieczne przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przezeń w pismach z 16 maja 2019 r. i 22 sierpnia 2019 r. (z rachunku zysków i strat oraz bilansu, z opinii biegłego, z zeznań świadka P. P. i z przesłuchania Skarżącego). Wszystkie te dowody miały być bowiem przeprowadzone na okoliczność sytuacji majątkowej i finansowej spółki, gdy tymczasem w realiach niniejszej sprawy – o czym była już mowa wcześniej - przyczyną niewypłacalności spółki było zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań.

Z art. 188 O.p. wynika, że skorzystanie przez stronę postępowania z prawa inicjatywy dowodowej i zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia żądanych dowodów. Nakaz taki nie wynika bowiem z brzmienia art. 188 O.p., w myśl którego żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W orzecznictwie podkreśla się, że organy podatkowe nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r., II FSK 1313/08).

W niniejszej sprawie badanie rachunku zysków i strat oraz bilansu, tudzież słuchanie świadka czy Skarżącego na okoliczność stanu majątkowego spółki nie mogło (z podanej wyżej przyczyny) niczego nowego wnieść do sprawy, a zatem prowadzenie zawnioskowanych przez Skarżącego dowodów było zbędne. Wbrew zarzutom skargi nie było też podstaw do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W orzecznictwie ugruntowane jest bowiem stanowisko, że ustalenie okoliczności faktycznej, kiedy w spółce wystąpił stan niewypłacalności, należy do ustaleń, które samodzielnie powinny przeprowadzić organy podatkowe i z reguły – wbrew stanowisku Skarżącego – nie wymaga to wiadomości specjalnych (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2018 r., II FSK 3637/15).

Chybiony jest też zarzut naruszenia art. 123 § 1 w zw. z art. 200 § 1 O.p. oraz art. 127 O.p. Naruszenia tego Skarżący upatruje w tym, że przed wydaniem decyzji w I instancji uniemożliwiono mu skuteczne zgłoszenie "licznych" – jak twierdzi - wniosków dowodowych wskazanych w piśmie z 16 maja 2019 r.

Sąd wypowiedział się już w kwestii celowości przeprowadzenia tych dowodów i nie ma potrzeby powielania w tym miejscu przedstawionej wyżej argumentacji. Wskazać jedynie należy, iż twierdzenie Skarżącego jakoby pismo o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie otrzymał w dniu 9 maja 2019 r. nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy. Z akt tych wynika bowiem, że postanowienie z [...] kwietnia 2019 r. doręczono mu w dniu 7 maja 2019 r. Termin do zapoznania się z materiałem dowodowym upłynął zatem z dniem 14 maja 2019 r., zaś decyzję w I instancji wydano w dniu [...] maja 2019 r. Nie ma więc racji Skarżący podnosząc, iż organ wydał tę decyzję nie czekając na reakcję Skarżącego na wspomniane wyżej postanowienie z [...] kwietnia 2019 r. W efekcie nie sposób doszukać się w działaniu organów zarzucanego w skardze naruszenia zasady dwuinstancyjności.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) oddalił skargę jako niezasadną.