Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 997/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2015 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...]; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej S. T. kwotę 757 zł /słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 997/15

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi ST jest decyzja [.] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [.] (dalej również: "WINB") z dnia [.] lutego 2013 r. nr [.] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [.] (dalej również: "PINB") z dnia [.] sierpnia 2012 r. nr [.], nakazującą ST rozbiórkę obiektu budowlanego (zaplecza biurowego komisu), zlokalizowanego na działce nr ewid. 1002/5 w [.].

W jej postawie prawnej wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.) - dalej: "k.p.a." w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229).

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [.] prowadził postępowanie w sprawie budowy obiektu budowlanego (zaplecza biurowego komisu), zlokalizowanego na działce nr ewid. 1002/5 w [.].

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [.] kwietnia 2011 r. ([.]), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [.] umorzył postępowanie administracyjne. Decyzja ta została w trybie instancyjnym uchylona decyzją [.] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [.] z dnia [.] grudnia 2011 r. ([.]), a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Powodem uchylenia rozstrzygnięcia był m.in. brak ustaleń co do faktycznych odległości rozpatrywanego obiektu od gazociągów przebiegających przez działkę nr 1002/5, brak oceny usytuowania obiektu w świetle odpowiednich warunków technicznych i przepisów Prawa budowlanego oraz nie wykazanie okoliczności i przesłanek, które stały się podstawą do umorzenia postępowania administracyjnego.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego i ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [.] decyzją z dnia [.] sierpnia 2012 r. nr [.], wydaną na postawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., nakazał ST, rozbiórkę obiektu budowlanego (zaplecza biurowego komisu), zlokalizowanego na działce nr 1002/5 w [.].

W uzasadnieniu organ podał, że przedmiotowy obiekt znajduje się w kolizyjnej odległości w stosunku do gazociągu DN 700 – 11 m, podczas gdy minimalna bezpieczna odległość obiektu od gazociągu DN 700 wynosi 50 m. Tym samym przedmiotowy obiekt narusza przepisy rozporządzenia Ministra Przemysłu z dnia 24 czerwca 1989 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe. Tym samym stwarza niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, co stanowi podstawę rozbiórki zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

W odwołaniu od tej decyzji ST zarzuciła brak uzasadnienia przez organ stanowiska o konieczności rozbiórki. W jej ocenie samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie jest podstawą do zastosowania art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Skutkiem naruszenia przepisów muszą być okoliczności wymienione w tym przepisie, tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Podniosła, że wystąpienie jednego z tych stanów powinno być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Należy bowiem podać, na czym konkretnie polega owo pogorszenie lub niebezpieczeństwo dla ludzi i otoczenia, albo w jakich okolicznościach organ zagrożenie to upatruje. Zdaniem skarżącej organ nie wykazał okoliczności dotyczących naruszenia prawa (tj. przesłanki zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2) oraz nie dokonał wszystkich koniecznych ustaleń w celu wykazania, że spełnione zostały przesłanki do orzeczenia nakazu rozbiórki w oparciu o ww. przepis. Zarzuciła również brak ustalenia przez organ czy istniało pozwolenie na budowę przedmiotowego obiektu. Stwierdzenie tego faktu czyniłoby bezprzedmiotowym prowadzone postępowanie. W jej ocenie organ błędnie przyjął, że obiekt został wybudowany z naruszeniem przepisów prawa. Zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. Podała, że zasadą Prawa budowlanego z 1974 r. jest legalizacja samowoli budowlanej. Powołując się na § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe, podała, że w chwili obecnej brak jest przeciwwskazań do wybudowania przedmiotowego obiektu budowlanego (zaplecza biurowego). Nie jest on budynkiem, tym samym nie ma podstaw do wydania decyzji nakazującej jego rozbiórkę.

Po rozpatrzeniu tego odwołania [.] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [.] wymienioną na wstępie decyzją z dnia [.] lutego 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podał, że przedmiotem postępowania jest obiekt budowlany o wymiarach 4,40m x 6,40m i wysokości od 2,67m do 3,06m, usytuowany w odległości 1,10m od ogrodzenia z działką nr 1002/4, konstrukcji drewnianej, ściany od strony zachodniej i północnej obite blachą, dach jednospadowy kryty blachą. Od strony północnej posiada otwór okienny, a od strony wschodniej otwory okienne na całej długości oraz wejście. Obiekt ten postawiony jest bezpośrednio na gruncie i pełni funkcję zaplecza biurowego komisu. Obiekt ten wybudowany został pod koniec lat 80-tych lub początkiem lat 90-tych (właścicielka działki nr 1002/5 ST wskazywała jako datę jego budowy 1989 r., z tego okresu pochodzą dokumenty okazane przez Spółdzielnię Ogrodniczą, dotyczące przygotowywania inwestycji do realizacji; właścicielka sąsiedniej działki KP określała czasokres jego wzniesienia na więcej niż 15 lat temu).

WINB w [.] wskazał, że w powyższym przedziale czasowym obowiązywały przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. oraz rozporządzenie z 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, zatem przepisy te stanowiły podstawę prawną wydanej decyzji. Organ zaznaczył, że zgodnie § 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. nr 8, poz. 48 ze zm.), budowa przedmiotowego obiektu wymagała pozwolenia na budowę. W okolicznościach sprawy ani inwestor ani właściciel obiektu nie posiada pozwolenia na budowę (w rejestrach spraw prowadzonych przez Wydział Architektury Urzędu Miasta [.], nie uwidoczniono i nie odnaleziono pozwolenia na budowę obiektu budowlanego (zaplecza biurowego komisu) zlokalizowanego na działce nr 1002/5 przy ul. [.] w [.] - pismo Urzędu Miasta [.] - Wydział Architektury z dnia [.].02.2012r. nr [.].

Powołując się na treść art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane organ podał, że do oceny przedmiotowej sprawy zastosowanie mają przepisy zawarte w art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Przepisy te przewidują możliwość legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu, jeżeli nie zachodzą przesłanki obligujące do wydania nakazu jego rozbiórki, wymienione w ww. przepisach, stanowiące, że obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy terenowy organ administracji państwowej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się w terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia".

WINB, powołując się na dokonane ustalenia wskazał, że przedmiotowy obiekt znajduje się w odległości 1,10 m od ogrodzenia z działką nr 1002/4. W dacie budowy przedmiotowego obiektu działki nr 1002/4 i 1002/5 stanowiły jedną całość, a ich podział i ustalenie przebiegu granicy między nimi nastąpiło w okresie późniejszym, tj. w 2003 r., stąd też kwestia odległości względem tej granicy w chwili obecnej nie ma znaczenia, skoro granica ta nie istniała w czasie budowy obiektu.

Jednakże w toku postępowania ustalono również, że przez działkę nr 1002/5, na której zlokalizowany jest przedmiotowy obiekt przebiegają trzy gazociągi: tj. gazociągi o średnicy DN 700 mm i DN 400 mm o ciśnieniu nominalnym 6,3 MPa, oraz gazociąg średniego ciśnienia DN 250. W chwili budowy przedmiotowego obiektu te trzy gazociągi już istniały - co potwierdza m.in. "Realizacyjny plan zagospodarowania terenu punktu sprzedaży materiału szkółkarskiego przy ul. [.] w [.] " z września 1989 r. (zał. nr 2 do protokołu rozprawy nr [.] z dnia [.].03.2011 r.).

Organ podał, że w okresie budowy przedmiotowego obiektu (pod koniec lat 80-tych oraz początkiem lat 90-tych), wymogi w zakresie bezpiecznych odległości gazociągu od obiektów terenowych określały przepisy zawarte w rozporządzeniu Ministra Przemysłu z dnia 24 czerwca 1989 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. z 1989 r. nr 45 poz. 243). Zgromadzone dokumenty wskazują, że odległości omawianego obiektu od gazociągów DN 400 i DN 250 są prawidłowe. Natomiast odległość od gazociągu o średnicy DN 700 mm o ciśnieniu 6,3 MPA wynosi 11m. Minimalna odległość bezpieczna od gazociągu DN 700 dla przedmiotowego obiektu winna wynosić 50 m. Na taką odległość wskazuje w pisemnej informacji z dnia [.].06.2012r. ([.]), Operator Gazociągów Przesyłowych Gaz - System S.A. Oddział w [.]. Odległość ta dotyczy obiektów użyteczności publicznej i jest odległością zmniejszoną, wyliczoną na podstawie załącznika B pkt 2 i 3 rozporządzenia z 1989r.

Organ dodatkowo wskazał, że zgodnie z tym rozporządzeniem z wymagana tzw. "podstawowa" odległość gazociągów o średnicy DN 700 mm (powyżej 500 do 800 mm) i ciśnieniu powyżej 2,5 do 6,3 MPa - wynosiła 100m w przypadku budynków użyteczności publicznej (50 m - w przypadku budynków mieszkalnych). Natomiast najmniejsza dopuszczalna odległość podstawowa gazociągów przewidziana w od wolnostojących budynków niemieszkalnych i budynków pomocniczych (jak stodoły, szopy, itp.), wynosiła 30 m. Odległość zmniejszona (przy uwzględnieniu zmniejszonych naprężeń zredukowanych w ściance rury, co łączyło się z zastosowaniem odpowiednich materiałów przy budowie sieci) - wynosiła 15 m.

W związku z tym WINB uznał, że usytuowanie rozpatrywanego obiektu w odległości 11 m od gazociągu wysokoprężnego DN 700 narusza przepisy rozporządzenia Ministra Przemysłu z dnia 24 czerwca 1989 r. w sprawach warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe, co w konsekwencji stwarza niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, a tym samym zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zwrócono uwagę, że takie same wymogi zawierało obowiązujące wcześniej rozporządzenie Ministra Górnictwa z dnia 18 sierpnia 1978 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. nr 21, poz. 94), które nie precyzowało wymaganych odległości gazociągów od obiektów budowlanych, lecz treścią § 5 i § 8 odsyłało w tej kwestii do obowiązujących w tym zakresie norm i przepisów odrębnych. Uwarunkowania te zawierała obowiązująca w tym czasie norma branżowa BN-80/8976-31 pt. "Odległości poziome gazociągów wysokiego ciśnienia od obiektów terenowych" oraz norma wcześniejsza BN-71/8976-31 "Odległości bezpieczne gazociągów wysokiego ciśnienia ułożonych w ziemi".

Wymogów tych nie zmieniły także kolejne przepisy, zawarte w rozporządzeniu Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 listopada 1995 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. Nr 139 poz. 686), przewidujące takie same odległości jak wskazane w rozporządzeniu z 1989 r. W chwili obecnej wymagane odległości między gazociągami wysokiego ciśnienia i obiektami terenowymi uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. z 2001r. Nr 97, poz. 1055). Podniesione w odwołaniu argumenty, dotyczące konieczności zastosowania przepisów tego rozporządzenia nie znajdują uzasadnienia, gdyż zgodnie z treścią § 89 przepisy tego rozporządzenia nie mogą mieć zastosowania do gazociągów wybudowanych przed dniem jego wejścia w życie (tj. przed 12.12.2001r.). Organ dodatkowo wskazał, że zgodnie z § 9 ust. 6 pkt. 1 w/w rozporządzenia strefa kontrolowana, gdzie nie należy wznosić budynków, urządzać stałych składów i magazynów dla gazociągów wysokiego ciśnienia o średnicy nominalnej powyżej DN 500 wynosi 12m.

W ocenie organu II instancji podniesiona okoliczność, że rozpatrywany obiekt nie wyczerpuje cech budynku (nie posiada fundamentów), nie ma znaczenia, bowiem przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974r. oraz powołanych rozporządzeń wykonawczych dotyczą zarówno budynków, jak i obiektów budowlanych pełniących funkcję budynku, pod pojęciem których rozumie się "stałe i tymczasowe budowle (...) stanowiące całość techniczno-użytkową, wyposażoną w instalacje i urządzenia niezbędne do spełniania przeznaczonych im funkcji" (art. 2 ust. 1). Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu organ podał, że sytuowanie obiektów budowlanych względem gazociągu z naruszeniem odległości wskazanych w odpowiednich przepisach techniczno-budowlanych (warunkach technicznych), określających minimalne odległości bezpieczne, uznaje się za wykonanie robót budowlanych, które powodują zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, co jest równoznaczne z wystąpieniem przesłanki określonej w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r., czyli wybudowaniem obiektu budowlanego powodującego niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, co obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki obiektu w myśl wskazanego wyżej przepisu.

Skargę na tę decyzję złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie ST, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca powtórzyła zarzuty odwołania i wskazała na odmienną argumentację przywołaną przez organy obu instancji. Mianowicie w piśmie z dnia 27 czerwca 2012 r. Operator [.] jednoznacznie stwierdził, że nie występuje bezpośrednie niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Przedmiotowy obiekt nieznacznie naruszył normy w momencie budowy, jednakże aktualnie norm tych nie narusza. Obecnie nie ma przeciwwskazań do wybudowania przedmiotowego zaplecza biurowego, jako tymczasowego obiektu budowlanego w strefie kontrolowanej gazociągu. W § 9 ust. 4 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2001 r. mowa jest o budynkach. Za błędne skarżąca uznała stanowisko organu o niemożności zastosowania w okolicznościach sprawy przepisów rozporządzenia z 2001 r.

W jej ocenie orzekające organy naruszyły art. 2 Konstytucji, art. 8, art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. Samo stwierdzenie, że obiekt został wybudowany z naruszeniem przepisów rozporządzenia o warunkach technicznych, nie jest wystarczające dla wydania nakazu rozbiórki. Nadto zarzuciła, że organy nie wykazały w czym upatrują wskazane niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia.

W odpowiedzi na skargę [.] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [.] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2013 r. II SA/Rz 364/13 WSA w Rzeszowie oddalił wniesioną skargę. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej ST, wyrokiem z dnia 29 maja 2015 r. II OSK 2662/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia sądowi I instancji. Sentencja uchylonego wyroku została bowiem podpisana przez dwóch z trzech sędziów biorących udział w jego wydaniu, co skutkowało nieważnością postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, t,j, Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), a jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie ze wszystkich przyczyn w niej podniesionych.

Zaskarżoną decyzją nakazano rozbiórkę obiektu budowlanego konstrukcji drewnianej, obitego blachą, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Rozstrzygnięcie to oparte było na ustaleniach, że ww. obiekt posadowiony jest w zakresie odległości od gazociągu wysokiego ciśnienia DN 700 mm niezgodnie w wymogami rozporządzenia Ministra Przemysłu z dnia 24 czerwca 1989 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. z 1989 r. nr 45 poz. 243), obowiązującego w dacie budowy obiektu, co organ uznał za wykonanie robót budowlanych powodujących zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, a tym samym za wystąpienie przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

W ocenie Sądu ustalenia organu co do okoliczności wybudowania obiektu będącego przedmiotem decyzji w warunkach samowoli budowlanej są prawidłowe. Wobec nieprzedłożenia pozwolenia na budowę przez właścicielkę nieruchomości i braku takiego dokumentu w zasobach archiwalnych zasadnie przyjęto, że pozwolenie na budowę przedmiotowego obiektu, wymagane przepisami ustawy Prawo budowlane z 1974 r., nie zostało nigdy wydane, choć złożony był stosowny wniosek. Konsekwencje wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę reguluje art. 48 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, ze zm.). Przepisu tego nie stosuje się jednak do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się natomiast do nich przepisy dotychczasowe, o czym stanowi art. 103 ust. 2 ww. ustawy Prawo budowlane.

Ustalenie zatem w rozpoznawanej sprawie, że budowa obiektu na działce nr 1002/5 w [.] (obecnie zaplecze biurowe komisu) nastąpiła na przełomie lat 80-tych/90-tych XX w. skutkuje zastosowaniem obowiązującej wówczas ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

Zasadą wynikającą z tych przepisów jest legalizacja samowoli budowlanej, a przymusowej rozbiórce określonej w art. 37 ust. 1 podlegają jedynie te obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie ich budowy, które:

1) znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami z o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powodują lub w razie wybudowania spowodowałyby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z art. 40, który stanowi, że w przypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

Zastosowanie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. wymaga zatem stwierdzenia sytuacji, przewidzianych w pkt 1 i 2 tego ustępu.

W rozpoznawanej sprawie organy stwierdziły zaistnienie przesłanki z pkt 2 – spowodowanie przez obiekt niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, które ich zdaniem wynika z faktu zbyt bliskiego usytuowania obiektu w stosunku do gazociągu DN 700 mm i wymieniły wskazane w rozporządzeniu z 1989 r. odległości przewidziane w odniesieniu do gazociągów o takim przekroju i ciśnieniu nominalnym. Najmniejsza dopuszczalna odległość podstawowa gazociągów od wolnostojących budynków niemieszkalnych i budynków pomocniczych (jak stodoły, szopy, itp.) wynosiła 30 m, natomiast odległość zmniejszona (przy uwzględnieniu zmniejszonych naprężeń zredukowanych w ściance rury, co łączyło się z zastosowaniem odpowiednich materiałów przy budowie sieci) wynosiła 15 m.

W toku postępowania organ I instancji zwracał się do operatora ww. gazociągu DN 700 mm – [.] S.A. Oddział w [.] o wskazanie czy usytuowanie objętego tym postępowaniem obiektu powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pismo z 15.06.2012 r.).

W odpowiedzi na to pismo Operator Gazociągów Przesyłowych [.] S.A. stwierdził, że zgodnie z art. 5 Prawa budowlanego oraz w oparciu o wewnętrzne procedury firma prowadzi stały monitoring eksploatacyjny sieci gazowej, w związku z czym nie występuje bezpośrednie niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Naruszenie przepisów techniczno-budowlanych, a w szczególności rozporządzenia z 1989 r. skutkować może potencjalnym zagrożeniem dla ludzi i mienia w przypadku wystąpienia sytuacji awaryjnej (pismo z 27.06.2012 r.).

Z uwagi na dalej istniejące wątpliwości Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [.] zwrócił się o "udzielenie jednoznacznej informacji" w ww. sprawie.

W odpowiedzi [.] S.A. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w poprzednim piśmie, wyjaśniając jedynie, że w rozporządzeniu z 1989 r. obowiązywały analogiczne odległości jak w rozporządzeniu Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 listopada 1995 r. (pismo z 10.07.2012 r.).

W ocenie Sądu wykazanie, że obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia jest obowiązkiem organu, kiedy opiera on swoje rozstrzygnięcie na art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.

Sąd podziela przyjęty w orzecznictwie pogląd, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów technicznych, jakie obowiązywały w czasie dopuszczenia się samowoli przez inwestora, nie jest wystarczające, aby przyjąć, że to naruszenie automatycznie stwarza niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14.10.2004 r., sygn. akt SA/Rz 753/03, ONSAiWSA 2005/4/84, wyrok WSA w Kielcach z dnia 8.07.2010 r., II SA/Ke 325/10, LEX Nr 665180, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28.04.2010 r., II SA/Wr 36/10, System Informacji Prawnej LEX Nr 6745498 i powołane w nim wyroki NSA z dnia 17.10.2007 r., II OSK 1398/06 oraz z dnia 4.08.2009 r., II OSK 1215/08).

W powołanym wyroku z dnia 8.07.2010 r. WSA w Kielcach wskazał, że " samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie jest podstawą do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być okoliczności wymienione w tym przepisie tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje. Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne".

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju zagrożenie bezpieczeństwa, stanowiące podstawę decyzji o rozbiórce nie zostało wykazane, co wskazuje, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane przedwcześnie, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wymienione przepisy obligują organy do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie jego całokształtu czy dana okoliczność została udowodniona.

Dla stwierdzenia czy wskazana w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. sytuacja istnieje, niezbędna jest indywidualna ocena organu czy lokalizacja obiektu względem gazociągu stwarza zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. Dla dokonania tej oceny, zwłaszcza w świetle niejednoznacznego stanowiska samego operatora gazociągu, wyrażonego w pismach z 27.06.2012 r. i 10.07.2012 r., pożądane byłoby uzyskanie ekspertyzy biegłego. Przy tej ocenie organ winien też uwzględnić, że obiekt objęty postępowaniem istnieje "bezkolizyjnie" od wielu lat a obowiązek dbałości o bezpieczeństwo i właściwą eksploatację sieci gazowych należy do operatora sieci.

Sąd zwraca również uwagę na stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 19.03.2013 r., II OSK 2223/11, gdzie Sąd ten stwierdził, iż dopiero ustalenie, że stan techniczny sieci, w połączeniu ze zbyt bliską odległością między gazociągiem a obiektem, stwarza zagrożenie i może stanowić podstawę do podjęcia działań w trybie przepisów Prawa budowlanego.

W ocenie Sądu nie jest natomiast słuszna argumentacja skargi co do stosowania w niniejszej sprawie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. Nr 97, poz. 1055), obowiązującego w dacie wydania decyzji w niniejszej sprawie.

Na poparcie tej argumentacji pełnomocnik skarżącej powołał na rozprawie uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętą w składzie 7 sędziów w dniu 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13. NSA rozstrzygnął w niej kwestię dotyczącą właściwych przepisów o planowaniu przestrzennym stosowanych w toku postępowania prowadzonego w oparciu o art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i przyjął, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w rat. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.

W uzasadnieniu tej uchwały NSA wskazał również, że wykładnia językowa art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. prowadzi do wniosku, że wszystkie przesłanki rozbiórki obiektu budowlanego określone w tych przepisach, a więc nie tylko przesłankę z pkt 1 ust. 1 należy odnosić do daty orzekania przez organ administracji. Respektując to stanowisko stwierdzić jednak należy, że w przypadku kolizji obiektu z przebiegającym gazociągiem, ewentualne niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, o którym mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wynikać może z naruszenia przepisów – norm technicznych właściwych dla gazociągów, stąd też istotne znaczenie mają te właśnie przepisy. § 89 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe wyraźnie natomiast stanowi, że przepisy tego rozporządzenia nie mogą mieć zastosowania do gazociągów wybudowanych przed dniem jego wejścia w życie (tj. przed 12.12.2001r.).

Przepis przejściowy o podobnym brzmieniu zawierały też poprzednio obowiązujące rozporządzenia dotyczące warunków technicznych sieci gazowych. Wynika to ze stosowania coraz to nowszych technologii budowy i eksploatacji sieci gazowych i podnoszenia poziomu bezpieczeństwa, co wiąże się z możliwością "łagodzenia" norm technicznych, w tym zmniejszania norm odległościowych dla współcześnie budowanych gazociągów.

Reasumując, raz jeszcze stwierdzić należy, że brak wykazania w kontrolowanej sprawie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia stwarzanego przez objęty postępowaniem obiekt stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., mogące mieć istotny wpływ na jej wynik, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. obliguje Sąd do uchylenia decyzji organów obu instancji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wyjaśni, czy istniejący obiekt budowlany na działce nr ewid. 1002/5 w [.] powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia i na czym to zagrożenie polega, a następnie wyda decyzję odpowiadająca prawu, uwzględniając zmianę stanu prawnego wynikającą z wejścia w życie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r., poz. 640).

W związku z wejściem w życie 15.08.2015 r. ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) Sąd zastosował art. 152 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu wprowadzonym tą ustawą, który w przypadku uwzględnienia skargi przewiduje z mocy prawa brak wywołania skutków prawnych przez objęty skargą akt do chwili uprawomocnienia się wyroku i nie wymaga wskazania tej okoliczności w sentencji wyroku, jak było dotychczas.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.