Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1169/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6159 Inne o symbolu podstawowym 615
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Planowanie przestrzenne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 59 ust. 3, art. 59 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2012 poz 647
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 18 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 roku sprawy ze skargi R. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany sposobu zagospodarowania terenu oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., znak [...], Wójt Gminy P. na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r. poz. 647 z późn. zm., dalej: "u.p.z.p.") umorzył postępowanie z wniosku M. i R. K. w sprawie wydania decyzji na zaprzestanie nielegalnej produkcji przemysłowej (przecieranie i obróbka drewna) na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (dawna działka nr [...]) i art. [...] w miejscowości P.

W uzasadnieniu organ I instancji szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, w tym omówił również kolejne wydawane przez siebie rozstrzygnięcia w administracyjnym toku instancji, które były następnie uchylane przez organ odwoławczy. Postępowanie w przedmiotowej sprawie wszczęto w związku z przekazaniem przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., znak [...] pisma Państwa M. i R. K. w sprawie nielegalnej produkcji przemysłowej (przecieranie i obróbka drewna) na działce [...] w obrębie wsi P. – organ nadzoru budowlanego wskazywał, że na działce [...] prawdopodobnie prowadzona jest działalność gospodarcza (przecieranie i obróbka drewna), co może stanowić zmianę sposobu zagospodarowania wymienionej działki. Organ I instancji przytoczył art. 39 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 89 poz. 415 z późn. zm.) oraz art. 59 u.p.z.p., argumentując, że przed wejściem w życie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 3003 r. nie istniał wymóg uzyskania zgody na zmianę zagospodarowania terenu, dla której nie było niezbędne uzyskanie pozwolenia na budowę, ani też sankcja za uchybienie temu obowiązkowi. Spełnienie żądania skarżących przez zastosowanie art. 59 ust. 3 u.p.z.p. wiązałoby się zatem w niniejszej sprawie z zastosowaniem prawa wstecz, gdyż działalność tartaczna, usługi stolarko-ciesielskie wprowadzone zostały na działkę nr [...] w 1997 r. Tę ostatnią konkluzję potwierdzają: wpis do działalności gospodarczej, zgłoszenie gruntów do opodatkowania, pisma G. i J. O., zeznania stron postępowania oraz niektóre pisma skarżących. W dniu [...] marca 1997 r. J. O. rozpoczął działalność gospodarczą "Tarcie i cięcie drewna" w miejscowości P. pod adresem W. [...]. Przedmiotem tej działalności było tarcie i cięcie drewna, układanie parkietów i podłóg oraz cyklinowanie. Strony oraz właściciele działek wskazywali, że działalność ta została wprowadzona na przedmiotowy grunt na przełomie lat 1997/1998, w tym też okresie wprowadzone zostały maszyny i urządzenia służące tej działalności. Powyższe organ uznał za wiarygodne i niebudzące wątpliwości. Ustalono również, że pod adresem W. [...] w dniu [...] listopada 1997 r. R. O. rozpoczął działalność gospodarczą – tartak, usługi stolarsko-ciesielskie. Natomiast w dniu [...] listopada 1998 r. działalność gospodarczą rozpoczął S. O. w zakresie prowadzenia tartaku i usług wielobranżowych. Dodatkowo potwierdzeniem rozpoczęcia działalności gospodarczych na przełomie lat 1997/1998 są przedłożone zaświadczenia o nadaniu numeru REGON. Z ogólnodostępnych informacji udostępnianych za pomocą przeglądarki internetowej na stronie internetowej GUS potwierdzono, że zgłoszone przez R. O. i S. O. działalności gospodarcze rozpoczęto odpowiednio w dniu [...] lipca 1997 r. i [...] listopada 1998 r. Ponadto od dnia [...] lutego 1997 r. naliczany był podatek od nieruchomości za grunty związane z działalnością gospodarczą na podstawie wykazów składanych przez właściciela (lub użytkownika gruntów). Zgodnie ze zgromadzoną dokumentacją w dniu [...] lutego 1997 r. zgłoszono 60 m2 pod działalność gospodarczą, którą J. O. rozpoczął w dniu [...] marca 1997 r. pod adresem P., ul. W. [...]. Poza tym do pisma z dnia [...] listopada 2011 r. G. i J. O. załączyli 15 kserokopii faktur dokumentujących kupno drewna sosnowego oraz sprzedaż materiałów budowlanych takich jak: słupki, deski, kantówki i drewno opałowe, dokonanych przez R. O. w ramach działalności tartacznej. Przesłane faktury potwierdzają rozpoczęcie działalności gospodarczej w okresie przed dniem [...] marca 2003 r. tj. przed uchwaleniem powołanej ustawy planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Na przedmiotowej nieruchomości działały łącznie 3 podmioty gospodarcze. Przedłożona dokumentacja finansowa – faktury dotyczą przedsiębiorcy R. O., który swoją działalność rozpoczął jako drugi z kolei. W trakcie przesłuchania R. O. i S. O. zeznali, że działalności w zakresie przecierania drewna prowadzili na jednej działce, wykorzystując do tego maszyny – traki taśmowe. W uzupełnionej dokumentacji znajdują się m.in. pismo do Wójta Gminy P. z dnia [...] października 2009 r. do sprawy [...], pismo do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu, pismo do Wójta Gminy P. z dnia [...] października 2009 r. do sprawy [...], pismo do Wójta Gminy P. do sprawy [...], pismo do SKO za pośrednictwem Wójta Gminy P. z dnia [...] lutego 2010 r. pismo akt sprawy [...], w których skarżący wskazują różne daty rozpoczęcia omawianej działalności gospodarczej. W pismach z dnia [...] października 2009 r., [...] października 2009 r. i [...] grudnia 2009 r. skarżący wskazują, że produkcja na działce [...] trwa od 1997 r. Z kolei w piśmie z dnia [...] lutego 2007 r. M. K. wskazuje, że obiekt nr [...] (według oznaczeń organu nadzoru budowlanego) wykorzystywany był do przeróbki i obróbki drewna od momentu zakończenia jego budowy w 2002 r. W odwołaniu od decyzji organu I instancji z [...] lutego 2010 r. skarżący nie kwestionują rozpoczęcia w 1997 r. wspomnianej działalność gospodarczej, wskazując jednocześnie, że ich inicjatywa w zakresie zaprzestania tej działalności datowana jest na 2007 r. R. K. w dniu [...] stycznia 2010 r. oświadczył także do protokołu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie, że inwestycja istnieje i funkcjonuje jako tartak od 12 lat. Skarżący potwierdzili to w piśmie z dnia [...] grudnia 2009 r. Powyższe twierdzenia wnioskodawców w sposób jednoznaczny prowadzą do wniosku, że działalność tartaczna na działce [...] prowadzona była od 1997 r. Organ I instancji dał przy tym wiarę oświadczeniom J. O., R. O. i S. O. Dla ustalenia daty zmiany sposobu zagospodarowania działki nie ma znaczenia fakt, że dopiero w 2007 r. skarżący podjęli działania zmierzające do likwidacji tej działalności na sąsiadującym z ich nieruchomością gruncie. Składane przez skarżących oświadczenia pozostają w sprzeczności z zebraną dokumentacją i dlatego zostały uznane za niewiarygodne. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego potwierdzono fakt samowolnie dokonanej zmiany sposobu zagospodarowania części działki [...] poprzez wprowadzenie na działkę rolną działalności przemysłowej w zakresie tartaku, usług stolarsko-ciesielskich. Zmiany ewidencyjne, w wyniku których powstały grunty przemysłowe, zostały wprowadzone w 2007 r. Okoliczność ta nie przesądza jednak, że dopiero w tej dacie nastąpiła zmiana sposobu zagospodarowania nieruchomości. Zmiany ewidencyjne wskazują bowiem tylko na uporządkowanie stanu prawnego gruntów. Z chwilą rozpoczęcia działalności gospodarczej ani właściciel gruntu, ani późniejszy jego użytkownicy nie posiadali decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i pozwolenia na budowę. Dodatkowo wprowadzenie w 1997 r. działalności w zakresie przecierania i obróbki drewna w omawianym obszarze było sprzeczne z ustaleniami obowiązującego w tej dacie planu miejscowego, który zakładał dla tego terenu zabudowę mieszkaniową. Działka [...] uległa dalszemu podziałowi decyzją podziałową z dnia [...] stycznia 2012 r., znak [...]. W wyniku podziału powstały działki [...] oraz [...]. Zgodnie z ustaleniami decyzji podziałowej działka oznaczona numerem [...] wydzielona została na poszerzenie drogi powiatowej. Zgodnie z załącznikiem graficznym do decyzji podziałowej wydzielona działka [...] zajęta jest częściowo pod jezdnię drogi powiatowej a resztę stanowi pobocze drogi. Dla działki [...] Wójt Gminy P. wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach oraz decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zakładu przetwórstwa drewna. Dla przedmiotowej inwestycji wydano decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę. W świetle obowiązujących przepisów lokalizacja tartaku na działkach [...] i [...] jest dopuszczalna, a tym samym upoważnia właściciela do zmiany sposobu zagospodarowania nieruchomości z dniem uprawomocnienia się decyzji. Dla działki [...] Wójt Gminy P. wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach oraz decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie tartaku, wiaty produkcyjno-magazynowej, basenu wód opadowych oraz zmianie sposobu użytkowania wiaty na wiatę produkcyjno-magazynową utwardzeniu terenu. Dla wskazanych inwestycji zatwierdzono projekt budowlany i wydano pozwolenie na budowę. Z zebranej dokumentacji wynika, że działalność w zakresie przecierania i obróbki drewna prowadzona była w granicach obecnej działki 369/4. Podczas oględzin w dniu [...] lutego 2012 r. nie ujawniono maszyn i urządzeń służących prowadzeniu działalności w zakresie przecierania i obróbki drewna. Obecność maszyn i urządzeń stwierdzono podczas oględzin nieruchomości w dniach [...] listopada 2010 r. oraz [...] stycznia 2011 r. Organ I instancji nie podzielił stanowiska skarżących co do zasadności ustalenia, czy od prowadzonych działalności gospodarczych odprowadzany był podatek VAT. Data dokonania samowolnej zmiany zagospodarowania terenu została ustalona za pomocą innych dowodów w postaci dokumentów oraz oświadczeń stron, w tym samych wnioskodawców. W toku postępowania nie stwierdzono zmiany sposobu zagospodarowania terenu działki [...]. Zgromadzenie znacznej ilości nieprzetartego drewna nie świadczy w żaden sposób o dokonanej zmianie sposobu zagospodarowania tej działki. W piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. G. i J. O. złożyli wyjaśnienia co do rozbieżności we wcześniejszej korespondencji, wskazując jako jedyne miejsce prowadzenie działalności działkę [...] (obecnie działka [...]). Wyjaśnienia te uznano za wiarygodne. Obecnie działalność tartaczna prowadzona jest przez R. O. na działkach [...] oraz [...]. Natomiast na działce [...] (obecnie działka [...]) trwa budowa zakładu przetwórstwa drewna, którego inwestorem są G. i J. O. Organ trzykrotnie przeprowadził oględziny nieruchomości objętych postępowaniem, tj. w dniu [...] listopada 2009 r. [...] stycznia 2011 r. i [...] lutego 2012 r. W trakcie oględzin w dniu [...] listopada 2009 r. ustalono, że na działce [...] znajdują się m.in. trzy traki poziome nie związane w sposób trwały z gruntem. Dodatkowo znajdował się tam wyciąg mechaniczny. Ponadto na działkach [...] i [...] zmagazynowane były znaczne ilości nieprzetartej tarcicy – kłody. Podczas oględzin w dniu [...] stycznia 2011 r. ustalono, że na działkach [...] i [...] zmagazynowane jest drewno – nieprzetarte kłady, natomiast na działce [...] dodatkowo zmagazynowana była tarcica budowlana i drewno opałowe. Obie działki w dniu przeprowadzenia oględzin były częściowo utwardzone. Ujawniono również maszynę do obróbki drewna – heblarkę na działce [...]. Nie ujawniono innych maszyn i urządzeń, które znajdowały się na działce [...] w dniu pierwszych oględzin. Stwierdzono również, że na działce [...] trwają prace budowlane – budowa zakładu przetwórstwa drewna. Trzecie oględziny nieruchomości przeprowadzono w dniu [...] lutego 2012 r. W ich trakcie ustalono, że na działce [...] znajdują się kłody – nieprzetarte drewno, tarcica budowlana oraz drewno opałowe. Ujawniono maszynę do łupania drewna oraz materiały budowlane – bloczki betonowe typu M6. Działka [...] była częściowo utwardzona. Według części opisowej protokołu oględzin nie znajdowały się na niej kłody – nieprzetarte drewno. Fakt ten ujawniony jest natomiast na fotografiach stanowiących załącznik do protokołu. Oględziny potwierdzają na dzień ich przeprowadzenia sposób zagospodarowania poszczególnych nieruchomości. Zebrana dokumentacja potwierdza zatem fakt samowolnej zmiany sposobu zagospodarowania części działki 369, co nastąpiło w latach 1997-1998. Organ mimo stwierdzenia zmiany sposobu zagospodarowania terenu części działki [...], niezgodnego z przepisami powołanej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, obowiązującej w czasie dokonanie zmiany sposobu zagospodarowania terenu, nie mógł jednak obecnie zastosować art. 59 ust 3 u.p.z.p.

Pismami z dnia [...] marca 2014 r. i [...] kwietnia 2014 r. R. K. i M. K. odwołali się od powyższej decyzji z dnia [...] marca 2014 r.

Odwołujący się zarzucali organowi I instancji pominięcie A. K. jako stronę postępowania, brak przeprowadzenia oględzin omawianej nieruchomości, pominięcie wnioskowanych przez nich dowodów, w tym dokumetacji podatkowej. Zakwestionowali ustaloną przez organ datę samowolnej zmiany sposobu zagospodarowania przedmiorowej nieruchomości. Argumentowali, że działalność gospodarcza prowadzona była na działce nr [...] w obiektach budowlanych, co do których prowadzone były postępowania legalizacyjne. Wskazywali, że zmiany w ewidencji gruntów i budynków klasyfikujące działkę [...] jako grunty przemysłowe nastąpiły w 2007 r., a więc już pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zarzucili również, że w decyzji nie odniesiono się do znajdującego się na działce nr [...] obiektu budowlanego, który powstał po zakupie działki przez inwestorów, tj. po [...] grudnia 2005 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142 poz. 1591 za późn. zm.), art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79 poz. 856 z późn. zm.), § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości Samorządowych Kolegiów Odwoławczych (Dz. U. nr 198 poz. 1925) oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2014 r. w części dotyczącej oznaczenia działek i w tym zakresie orzekł o umorzeniu postępowania dotyczącego działek [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (dawniej działka [...]) oraz działki [...] w miejscowości P. W pozostałym zakresie utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, podzielając argumentację organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło następnie, że skarżący domagają się w istocie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania omawianej nieruchomości poprzez zaprzestanie prowadzonej na niej produkcji. Aby jednak zastosować art. 59 ust. 3 u.p.z.p., niezbędne jest najpierw zbadanie kiedy doszło do zmiany sposobu zagospodarowania danego terenu. Przywołany przepis nie miał bowiem swojego odpowiednika pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r. Tym samym nie może on znaleźć zastosowania do stanów faktycznych powstałych przed dniem [...] lipca 2003 r., kiedy to w życie weszła aktualnie obowiązująca ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W zakresie organ odwoławczy przychylił się do stanowiska organu I instancji, wskazując, że analizowana samowolna zmiana sposobu zagospodarowania działki [...] nastąpiła ok. 1997 r., a zatem art. 59 ust. 3 u.p.z.p. nie mógł znaleźć zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Natomiast w przypadku działki [...] nie doszło w ogóle do zmiany sposobu jej zagospodarowania. Za taką zmianę nie można bowiem uznać w szczególności zgromadzenia tam określonych surowców. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że oględziny nie zostały w niniejszej sprawie wykonane w pełni poprawnie; niemniej wynikało to z istniejącego konfliktu sąsiedzkiego. Organ I instancji podjął natomiast działania mające na celu umożliwienie skarżącym zapoznanie się z wynikami oględzin. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało niezbędnej korekty sentencji decyzji organu I instancji, wskazując, że działka [...] nie była objęta wnioskiem skarżących.

M. i R. K. zaskarżyli powyższą decyzję Kolegium z dnia [...] sierpnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

W uzasadnieniu skarżący powtórzyli swoją wcześniejszą argumentację zawartą w ich odwołaniach z dnia [...] marca 2014 r. i [...] kwietnia 2014 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jak wynika przy tym z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną.

Na wstępie trzeba zauważyć, że pismem z dnia [...] marca 2009 r. M. i R. K. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z wnioskiem o wydanie decyzji nakazującej zaprzestanie nielegalnej produkcji przemysłowej (przecieranie i obróbka drewna) na działce nr [...] w miejscowości P. (k. 1 akt adm. organu I instancji). Postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., znak [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przekazał według właściwości powyższe pismo Wójtowi Gminy P., wskazując na możliwość wystąpienia w sprawie zmiany sposobu zagospodarowania powyższej działki (k. 2 akt adm. organu I instancji). Następnie pismem z dnia [...] października 2009 r. skarżący rozszerzyli zakres swojego wniosku także o działkę nr [...] (k. 38 akt adm. organu I instancji). Okoliczności te należy uznać za bezsporne, gdyż nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r. poz. 647 z późn. zm., dalej: "u.p.z.p."). Zgodnie z art. 59 ust. 3 u.p.z.p., w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości: (1) wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, albo (2) przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania.

Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy najpierw zauważyć, że powołany przepis znajduje zastosowanie jedynie do przypadku dokonania zmiany dotychczasowego zagospodarowania terenu, która nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Trzeba przy tym wskazać, że zakresy zastosowania art. 59 ust. 1 i art. 59 ust. 3 w związku z ust. 2 u.p.z.p. są rozłączone i dotyczą innych sytuacji. Pierwszy z tych przepisów odnosi się bowiem do przypadku wybudowania obiektu budowlanego lub wykonania innych robót budowlanych oraz zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Tym samym postępowanie naprawcze prowadzone jest w tym zakresie przez organy nadzoru budowlanego w oparciu o odpowiednie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.), a nie przepisy powołanej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Z kolei art. 59 ust. 3 w związku z ust. 2 u.p.z.p. znajduje zastosowanie do przypadków zmiany sposobu zagospodarowania określonego terenu w inny sposób niż poprzez wykonywanie robót budowlanych, np. w wyniku urządzenia na danej nieruchomości składowiska, miejsc postojowych lub bazy transportowej bez realizacji obiektów budowlanych.

Powyższe stanowisko zostało wyrażone również w orzecznictwie (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2012 r., IV SA/WA 213/12; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 września 2010 r., II SA/Gd 697/09 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tej perspektywy należy więc uznać, że brak było podstaw do zastosowania art. 59 ust. 3 u.p.z.p. odnośnie działki nr [...]. Organy administracji publicznej ustaliły bowiem – a ich stanowisko znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym – że na wspomnianej działce nie doszło w ogóle do zmiany sposobu zagospodarowania terenu. Tym samym nie było też podstaw do stosowania tego przepisu. Skarżący argumentowali z kolei, że na wymienionej działce znajduje się obiekt budowlany, który nie został uwzględniony przez organy administracji publicznej. Należy więc podkreślić, że w przypadku ewentualnej samowoli budowlanej postępowanie naprawcze prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane i należy do kompetencji organów nadzoru budowalnego. W obu wariantach zatem nie można było wydać decyzji z art. 59 ust. 3 u.p.z.p. w odniesieniu do działki nr [...], wobec czego umorzenie kontrolowanego postępowania w opisanym zakresie okazało się zasadne.

Niemniej skarżący wnosili również o przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania działki nr [...]. Należy zauważyć, że decyzją Wójta Gminy P. z dnia [...] lipca 2009 r., znak [...], działka ta została podzielona na działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] (k. 23 akt adm. organu I instancji). Następnie decyzją tego samego organu z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak [...], działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] i [...], a działka nr [...] – na działki nr [...] i [...], przy czym działki nr [...] i [...] wydzielono w celu poszerzenia drogi powiatowej (k. 1705-1707 akt adm. organu I instancji).

Informacje te potwierdzają również wydruki z rejestru gruntów z dnia [...]stycznia 2014 r., z których wynika, że działki nr [...] i [...]zostały przeznaczone pod drogi (k. 1742 akt adm. organu I instancji). Ponadto wedle powyższych wydruków działki nr [...] i [...] wchodzą w skład gospodarstwa rolnego (k. 1679-1681 akt adm. organu I instancji), a działki nr [...], [...] i [...] oznaczone są jako tereny przemysłowe (Ba) (k. 1696, 1739, 1741 akt adm. organu I instancji). Niemniej działka nr [...] użytkowana jest w istocie jako droga.

W konsekwencji ewentualna decyzja, o jakiej mowa w art. 59 ust. 3 u.p.z.p., mogła być wydana w odniesieniu do działek nr [...] i [...]. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika zarazem, że na dawnej działce nr [...] (obecnie [...]) doszło do samowolnej zmiany zagospodarowania terenu. Okoliczność tę należy uznać za bezsporną, gdyż nie była w istocie kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Kontrowersje, jakie wyłoniły się na tym tle, dotyczą natomiast kwestii, czy w odniesieniu do powyższej działki art. 59 ust. 3 u.p.z.p. mógł znaleźć zastosowanie.

Należy zatem zauważyć, że wymieniony przepis wszedł w życie wraz z powołaną ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w dniu 11 lipca 2003 r. Jednocześnie brak jest jakiegokolwiek przepisu przejściowego, który rozciągałby wstecz moc obowiązującą art. 59 ust. 3 u.p.z.p. Znajduje on więc zastosowanie jedynie do tych stanów faktycznych, które powstały najwcześniej w dniu 11 lipca 2003 r. Trzeba przy tym zaznaczyć, że poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. nr 15 poz. 139 z późn. zm.) nie znała odpowiednika art. 59 ust. 3 u.p.z.p. Tym samym organy administracji publicznej nie dysponują niezbędnym upoważnieniem do sankcjonowania przypadków zrealizowania przed dniem 11 lipca 2003 r. samowolnej zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.

Pogląd ten spotkał się z aprobatą również w orzecznictwie (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 grudnia 2007 r., II SA/Bd 642/07; wyrok NSA z dnia 31 października 2012 r., II OSK 1179/11 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W konsekwencji kluczowe znaczenie miało w niniejszej sprawie ustalenie, kiedy doszło do omawianej samowolnej zmiany zagospodarowania terenu na dawnej działce nr [...]. Organy administracji publicznej konsekwentnie wskazywały, że wspomniana zmiana zagospodarowania terenu nastąpiła w latach 1997-1998, a stanowisko to Sąd w pełni podziela.

Przede wszystkim należy podkreślić, że w świetle zgromadzonych danych ewidencyjnych działalność gospodarcza na działce nr [...] została zainicjowana przez J. O. w 1997 r. Według zaświadczenia z dnia [...] stycznia 2014 r. prowadził on bowiem działalność gospodarczą w P., ul. W. [...] w okresie od dnia [...] marca 1997 r. do dnia [...] listopada 1998 r. (k. 1704 akt adm. organu I instancji). Ponadto zaświadczenie z dnia [...] października 1997 r. wskazuje o nadaniu R. O., prowadzącemu przedsiębiorstwo "T. – U. S." numeru REGON (k. 1210 akt adm. organu I instancji). Podobnie zaświadczenie z dnia [...] listopada 1998 r. potwierdza nadanie tego numeru S. O., prowadzącemu przedsiębiorstwo "T. – U. W." (k. 1209 akt adm. organu I instancji). Informacje te odzwierciedla również wydruk z Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej z dnia [...] sierpnia 2012 r., w świetle którego R. O. rozpoczął działalność gospodarczą w zakresie produkcji gotowych parkietów podłogowych w dniu [...] listopada 1997 r., a S. O. – w zakresie wyrobów tartacznych w dniu [...] listopada 1998 r. (k. 1085-1086 akt adm. organu I instancji). Dane te potwierdza również wydruk z bazy danych Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...] stycznia 2011 r., w którym wskazano jedynie odmiennie, że R. O. rozpoczął działalność gospodarczą w dniu [...] października 1997 r., a S. O. w dniu [...] listopada 1998 r. Ustalenia zawarte w tych dokumentach znajdują swoje odzwierciedlenie także w deklaracjach podatku od nieruchomości (k. 252, 261 akt adm. organu I instancji). Ponadto R. O. przedłożył szereg rachunków związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Najwcześniejszy z tych dokumentów datowany jest na dzień [...] stycznia 2000 r. (k. 1227-1237 akt adm. organu I instancji).

Powyższe wnioski znajdują także oparcie w zeznaniach J. O. i R. O. z dnia [...] września 2012 r. (k. 1121-1126 akt adm. organu I instancji). Potwierdzają je również początkowe oświadczenia skarżących. W pismach z dnia [...] października 2009 r., [...] października 2009 r., [...] grudnia 2009 r. i [...] marca 2010 r. M. i R. K. konsekwentnie podnosili bowiem, że przedmiotowa zmiana sposobu zagospodarowania działki nr [...] została dokonana w latach 1997-1998 r. (k. 735, 740, 787, 1708-1713 akt adm. organu I instancji). Podobnie wypowiedział się również A. K. w piśmie z dnia [...] grudnia 2009 r. (k. 1713-1717 akt adm. organu I instancji). Powyższe informacje znajdują nadto swoje odzwierciedlenie w zeznaniach R. K. z dnia [...] stycznia 2010 r. (k. 789-790 akt adm. organu I instancji).

Wymienione oświadczenia i zeznania są w ocenie Sądu wiarygodne. Cechowała je bowiem wewnętrzna spójność oraz zgodność z całokształtem materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Wiary należało natomiast odmówić późniejszym oświadczeniom i zeznaniom skarżących, którzy po powzięciu wiedzy o czasowych ramach stosowania art. 59 ust. 3 u.p.z.p. zmodyfikowali swoje dotychczasowe stanowisko, starając się wykazać, że do samowolnej zmiany zagospodarowania przedmiotowej działki doszło po wejściu w życie powołanej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Należy przy tym podkreślić, że skarżący nie określili, kiedy wspomniana zmiana miała w ich ocenie nastąpić, ani nie przedstawili w tym zakresie stosownych dowodów.

W tym miejscu należy zauważyć, że skarżący faktycznie nie uczestniczyli w przeprowadzanych w rozpatrywanej sprawie oględzinach działki nr [...], co wynikało z istniejącego konfliktu sąsiedzkiego. Niemniej trzeba również zaznaczyć, że organ I instancji podjął odpowiednie działania mające na celu zapewnienie skarżącym czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Umożliwiono im bowiem zapoznanie się z protokołami oględziny, obejmującymi nie tylko część opisową, lecz również graficzną w postaci dokumentacji fotograficznej.

Tym samym całokształt zgromadzonego materiału dowodowego pozwala zasadnie uznać, że samowolna zmiana zagospodarowania działki nr [...] nastąpiła w latach 1997-1998, a więc przed wejściem w życie powołanej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W konsekwencji art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. nie mógł znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, a poprzednio obowiązująca ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym nie przewidywała sankcji za opisaną wyżej zmianę dotychczasowego sposobu zagospodarowania nieruchomości. Organy administracji publicznej nie dysponowały zatem kompetencją do sankcjonowania działania inwestora.

Należy przy tym zaznaczyć, że w momencie orzekania inwestor uzyskał już stosowne decyzje o warunkach zabudowy, środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji i pozwoleniu na budowę. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., znak [...], Wójt Gminy P. ustalił bowiem warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie tartaku, zmianie sposobu użytkowania wiaty i utwardzeniu terenu dla działki nr [...] (k. 1615-1619 akt adm. organu I instancji). Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., znak [...], Wójt Gminy P. ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na budowę zakładu przetwórstwa drzewnego na działce nr [...] (k. 1564-1578 akt adm. organu I instancji), a decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2010 r., znak [...], – na budowę na działce nr [...] i [...] zakładu przetwórstwa drzewnego (k. 1720-1734 akt adm. organu I instancji). Z kolei decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r., znak [...]., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. udzielił pozwolenia na użytkowanie wspomnianej inwestycji (k. 1655 akt adm. organu I instancji). Poza tym decyzjami nr [...] z dnia [...] września 2009 r., znak [...], nr [...] z dnia [...] października 2009 r., znak [...], i nr [...] z dnia [...] września 2009 r., znak [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. udzielił pozwolenia na użytkowanie wiat znajdujących się na działce nr [...] (k. 1584-1588 akt adm. organu I instancji).

Konsekwentnie zatem w chwili obecnej nie można by i tak mówić o dalszym utrzymywaniu się stanu samowoli w zakresie zagospodarowania przestrzennego, gdyż ta została już usunięta. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że art. 59 ust. 3 u.p.z.p. nie zawiera tylko sankcji w postaci nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania nieruchomości, lecz przede wszystkim zawiera dyrektywę pozwalającą inwestorowi na zalegalizowanie dokonanych zmian. Tym samym przepis ten nie ma wyłącznie represyjnego charakteru, lecz pozwala także na następczą legalizację stanu niezgodnego z prawem.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.