Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 988/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 29 ust. 1, 1a i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.

SENTENCJA

Dnia 20 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Karolina Walkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2022 roku sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia 15-06-2015 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z/s w M. G., wpłynął wniosek złożony przez H. K. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013). w którym zawnioskowano o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) w ramach wariantu:

1. 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 0.60 ha.

2. 8.2.1 Międzyplon ozimy 4.63 ha.

Po rozpatrzeniu wniosku producentowi przyznano płatność rolnośrodowiskową w wysokości: w łącznej wysokości [...] zł (słownie: dwa tysiące dwieście trzydzieści pięć złotych czterdzieści sześć groszy),w tym z tytułu:

Wariant: 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych w wysokości [...] zł. wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, Powierzchnia stwierdzona: 4.63 ha.

Wariant: 8.2.1 Między plon ozimy w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia. Powierzchnia stwierdzona: 0,60 ha.Została ona stronie skutecznie doręczona 04 lipca 2016 r. Płatność rolnośrodowiskową została przekazana na rachunek bankowy we wniosku o wpis do ewidencji .

Dnia 16-06-2016 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z/s w M. G., wpłynął wniosek na rok [...] złożony przez syna H. K. - D. K. odnośnie przeniesienia posiadania gruntów lub stada zwierząt ras lokalnych (symbol formularza: [...]).Zadeklarowano w nim przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego od H. K. w całości w zakresie gruntów . Do ww. wniosku dołączono "Oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego (PROW 2007-2013)", jak i umowę użyczenia użytkowania gruntów z dnia 04-05-2016 i\. zawartą pomiędzy H. K. a D. K..

Skarżący przejął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w całości w zakresie realizacji:

- wariantu 8.2.1 Międzyplon ozimy (rozpoczęte z dniem 15 marca 201 3 r.).

. wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (rozpoczęte z dniem i 5 marca 2012).

Dnia 07-04-2016 r. w siedzibie stada D. K. zostały przeprowadzone czynności kontrolne na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności w obszarze identyfikacja i rejestracja zwierząt przeprowadzone przez Powiatowego Inspektora Weterynarii w R., z których sporządzono raport nr [...].04.2016/30-7329 zgodnie, z którym stwierdzono niezgodności:

. BW 4.1 - stwierdzono, że posiadacze bydła nie zgłaszają faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w terminie 7 dni od dnia nastąpienia zdarzenia. Oceniono wagi stwierdzonych niezgodności, tj.:

. zasięg: 5.

. dotkliwość: 1,

. trwałość: 3,

dotyczy zwierzęcia o numerze identyfikacyjnym [...]

Dnia 06 lipca 2016 r. gospodarstwo skarżącego zostało wytypowane do przeprowadzenia czynności kontrolnych na miejscu w zakresie Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013.

Pismem z dnia 28 października 2016 r., poinformowano go o planowanej kontroli w dniu 08 listopada 2016 r.

Dnia 07 listopada 2016 r. J. K. (pełnomocnik D. K.) poinformował organ wykonujący kontrolę na miejscu o przebywaniu na zwolnieniu lekarskim do dnia 15 listopada 2016 r.

Następnie pismem z dnia 08 listopada 2016 r. D. K. został poinformowany o kolejnej próbie przeprowadzenia czynności kontrolnych na miejscu, zaplanowanych na dzień 17 listopada 2016 r. J. K. dnia 1 5 listopada 2016 r. przesłał do organu kontrolującego kolejne zwolnienie lekarskie obejmujące okres od 16 listopada 2016 r. do 15 grudnia 2016 r. Dnia 07 grudnia 2016 r. D. K. został ponownie poinformowany o planowanej dacie kontroli na miejscu, tj. dacie 16 grudnia 2016 r. Dnia 16 grudnia 2016 r. organ kontrolujący zakończył wykonywanie czynności kontrolnych na miejscu i sporządził Raport z czynności kontrolnych na miejscu nr [...], w którym zastosowano kod nieprawidłowości: GR2, tj, kod nieprawidłowości: Rolnik uniemożliwił przeprowadzenie kontroli na miejscu.

Raport z czynności kontrolnych na miejscu nr [...] [...]/16 został przekazany producentowi rolnemu za pośrednictwem Poczty Polskiej dnia 14 lutego 2017 r. J. K. -pełnomocnik skarżącego, czterokrotnie składał zastrzeżenia, co do ustaleń końcowych zawartych w ww. raporcie.

Dnia 30 sierpnia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z/s w M. G., wydał z kolei decyzję Nr [...] o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2016. D. K. w związku z zastosowanym kodem nieprawidłowości: GR2- Rolnik uniemożliwił przeprowadzenie kontroli na miejscu

Dnia 15 września 2017 r. pełnomocnik D. K. złożył odwołanie od tej decyzji.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją o Nr [...]/16/2018 orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia 14 września 2018 r.

Decyzja ta stała się decyzją ostateczną i prawomocną na mocy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2021 r , sygn.I GSK 205/20 oddalającego skargę D. K. i w którym stwierdzono, że Skarżący w sprawie płatności na 2016 rok nie wykazał się należytą starannością celem umożliwienia przeprowadzenia kontroli, co stosownie do art.59 ust.7 rozporządzenia 1306/2013 oznaczało konieczność odmowy przyznania płatności. A w konsekwencji zasadną była odmowa przyznania płatności w roku 2016.

Wobec powyższego, dnia 19 listopada 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z/s w M. G., wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za pozostałe lata programu rolnośrodowiskowego , w tym za będący przedmiotem rozpoznania rok 2015.

W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, pouczono Stronę o przysługującym jej prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Strona z tej możliwości nie skorzystała.

Po przeprowadzeniu postępowania, Kierownik BP wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 w kwocie [...]zł. W oparciu m.in. o § 39 ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.) oraz art. 29 ust.1,1a,2 ustawy z dnia 9 maja 2008 - O Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako przejmujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe i uniemożliwiając przeprowadzenie kontroli uniemożliwił jednocześnie weryfikację realizowanego przez niego zobowiązania. Powyższe skutkowało ustaleniem kwoty nienależnie pobranych płatności .

D. K. za pośrednictwem pełnomocnika złożył odwołanie od tej decyzji, podnosząc w nim m.in. naruszenie prawa materialnego: tj. art. 59 ust. 7 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art.7 ,77 § 1 ,8 oraz 138 § 2 Kpa.

Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. zaskarżoną decyzją z dnia 19 kwietnia 2021, o nr [...] stwierdził, że odwołanie jest niezasadne. Wskazano w uzasadnieniu , że na skutek uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli odmówiono stronie przyznania wnioskowanych płatności i wobec tego winna ona zwrócić płatności wypłacone uprzednio w formie zaliczki. Podkreślono ,że skoro rolnik korzysta z określonej pomocy finansowej to musi przestrzegać określonych procedur, do jakich należy prowadzenie gospodarstwa zgodnie z obowiązującymi regułami. W celu kontroli przestrzegania tych reguł organ ma obowiązek przeprowadzania kontroli w danym gospodarstwie. Skarżący uniemożliwił dokonanie kontroli co uzasadniało odmowę przyznania płatności i konieczność określenia kwoty nienależnie pobranych płatności do zwrotu. Podkreślono, że organ rozważał dwie kwestie- skutki uniemożliwienia kontroli na miejscu i nie przedstawienie dokumentacji obowiązującej w programie w roku 2016,ale także nie spełnienie innych warunków przyznania płatności w innych latach. Organ rozważył w decyzji zaskarżonej także kwestie przedawnienia zobowiązania oraz przesłanki odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności uznając ,że nie znajdują one zastosowania.

Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Podniosła naruszenie prawa materialnego tj. art.59 ust.7 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez przyjęcie ,że w zaistniałym stanie faktycznym znalazł on zastosowanie, podczas gdy jego wykładnia dokonana przez organ okazała się błędna w zakresie pojęcia "siły wyższej " i "nadzwyczajnych okoliczności", jak i uznania iż konsekwencje jego zastosowania rozciągają się na wszystkie lata zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zarzucił także naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. Art.7,77 § 1 i 8 Kpa poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego ,nie wyczerpujące zebranie materiału dowodowego ,a także poprzez prowadzenie w sposób niestaranny postępowania dowodowego.

W toku postępowania sądowego, pismem z dnia 20 grudnia 2021r pełnomocnik skarżącego adwokat P. J. podtrzymał stanowisko strony ,uzupełniając ,że organ nie wyjaśnił należycie materiału dowodowego .Podkreślił też ,że organ odnośnie oceny przebiegu kontroli na miejscu dysponował zwolnieniami lekarskimi zarówno strony, jak i jej pełnomocnika , które obejmowały okres trzeciego ustalonego terminu kontroli realizacji Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 tj.16 grudnia 2016 roku. Nie mogło ono być przedłożone w dniu kontroli, bowiem dopiero w dniu kontroli zostało wystawione.

Na rozprawie w dniu 20 stycznia 2022 r. Pełnomocnik strony podtrzymał stanowisko zawarte w skardze oraz w w/w piśmie procesowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2014.1647) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz.U. 2016.718) określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi jest decyzja ustalająca skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Zgodnie z art. 29 ust.1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r -O Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( DZ.U.z 2019,poz.1505 ze zm) ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwy w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2 ww. ustawy)

Celem postępowania prowadzonego na podstawie powyższego przepisu jest zatem zbadanie:1) czy doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub w nadmiernej wysokości 2) czy istnieje obowiązek ich zwrotu, a także 3) czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot. W ocenie Sądu organy zbadały ,właściwie oceniły i uzasadniły przesłanki zwrotu określone w tym przepisie. Materialnoprawne warunki odzyskiwania nienależnie pobranych środków publicznych z tytułu płatności rolnych określają akty prawa unijnego, wiążące całkowicie i jednolicie stosowane bezpośrednio przez wszystkie państwa członkowskie. W stanie prawnym niniejszej sprawy podstawę prawną ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności stanowią przepisy art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 25 z 28.1.2011, str. 8). Stosownie do powołanej regulacji w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Wymaga przy tym wyjaśnienia, że ww. rozporządzenia Komisji utraciło moc 1 stycznia 2015 r., pomimo tego ma zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, co a contrario wynika z art. 44 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności.

Wskazana wyżej zasada zwrotu nienależnie pobranych płatności została powtórzona w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r – O wspieraniu rozwoju obszarów wiesjkich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013(Dz. U. 2020,poz.1371, zwana dalej w.r.o.w), zgodnie, z którym pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Pomoc pobrana nienależnie została zdefiniowana w art. 28 ust. 2 tej ustawy, który stanowi, że jest to w szczególności pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem; wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem; wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji; wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej. Uszczegółowieniem zasad zwrotu płatności rolnośrodowiskowej jest przepis § 39 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.), zwanego dalej rolnośrodowiskowym. W ust. 1 § 39 rozporządzenia wskazano, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

W niniejszej sprawie poza sporem jest, że płatności zostały przyznane i wypłacone na rachunek bankowy H. K., od której skarżący w roku 2016, zgodnie z przepisami przejął zobowiązanie rolnośrodowiskowe oraz, że terminem rozpoczęcia 5-letniego zobowiązania był dzień 15 marca 2012 r. Skarżący w dniu 4 maja 2016 roku złożył oświadczenie o kontynuowaniu zobowiązania z wszelkimi tego konsekwencjami.

Z prawidłowych ustaleń organu wynika, że nieprawidłowością skutkującą zaprzestaniem realizacji programu rolnośrodowiskowego jest uniemożliwienie organom kontroli na miejscu .Podkreślić należy ,że zgodnie z art.31 ust.4 ustawy w.r.o.w osoby wykonujące czynności kontrolne mają prawo do: 1) wstępu na grunty i do obiektów związanych z działalnością, której dotyczy pomoc lub pomoc techniczna; 2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu; 3) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kserokopii oraz zabezpieczania tych dokumentów; 4) sporządzania dokumentacji fotograficznej z przeprowadzonej kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu; 5) pobierania próbek do badań . Podmiot kontrolowany zobowiązany jest do zapewnienia kontrolującym warunków i środków technicznych niezbędnych do sprawnego przeprowadzenia kontroli (por. § 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Tymczasem jak wynika z akt sprawy - pomimo trzykrotnej próby jej przeprowadzenia przez organ ARiMR tj.8 listopada, 17 listopada i 16 grudnia 2016 r.) kontrola nie odbyła się. W odpowiedzi na dwa pierwsze zawiadomienia przedstawiono zwolnienia lekarskie pełnomocnika skarżącego tj. J. K.. Przy trzeciej próbie przedstawione zostało zwolnienie lekarskie samego skarżącego, jednak już nie jego pełnomocnika . Nie dysponując tym zwolnieniem na dzień, w którym zaplanowano kontrolę tj.16 grudnia 2016 r., organ ARiMR podjął próbę jej przeprowadzenia. nie zastając jednak w gospodarstwie rolnym nikogo kto by mu to umożliwił. Nieskuteczne okazały się kilkukrotne próby kontaktu telefonicznego. Prawidłowo więc organy wywiodły , że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie kontroli na miejscu i nie zaszły okoliczności świadczące o przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, określone w art. 59 ust. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, Dz. Urz. UE Seria L z 2013 r. Nr 347, s. 549 ze zm., dalej: "rozporządzenie 1306/2013"). Przedłożone do pisma procesowego z dnia 20 stycznia 2022 roku zwolnienie pełnomocnika skarżącego z dnia 16 grudnia 2016 r. również nie umożliwiło stronie chodzenia , czy też uczestniczenia w czynnościach .Niezależnie od powyższego w znanej sądowi z urzędu sprawie ze skargi D. K. na decyzję o odmowie przyznania płatności na rok 2016 o sygn. III SA/Po 566/19 ,jak i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie oddalającym skargę kasacyjną skarżącego w sprawie o sygn.I GSK 205/20 sądy obu instancji jednoznacznie przesądziły kwestię uniemożliwienia przez skarżącego kontroli na miejscu. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził to wprost: "Ta obecność strony lub jej pełnomocnika podczas przeprowadzanej kontroli była potrzebna do wykonania prostych czynności, a mianowicie umożliwienia kontrolującym wstępu na teren gospodarstwa oraz udostępnienia dokumentów. Dodać do tego należy, że ze zwolnień lekarskich wynika, że zarówno beneficjent, jak i jego pełnomocnik mogli chodzić. A potwierdzeniem tego faktu jest obecność pełnomocnika w Biurze Powiatowym w dniu 28 października 2016 r., kiedy to złożył on pismo z prośbą o wyjaśnienie w sprawie dopłat za lata 2015 – 2016.Zatem, w ocenie NSA, brak usprawiedliwienia nieobecności na kontroli pełnomocnika skarżącego kasacyjnie, a zwłaszcza niewyznaczenie w przypadku niemożliwości uczestniczenia w dniu 16 grudnia w czynnościach kontrolnych tego pełnomocnika innego reprezentanta beneficjenta, przy uwzględnieniu wcześniej wyznaczonych terminów kontroli, które ze względu na chorobę pełnomocnika nie doszły do skutku, należało uznać za brak należytej staranności skarżącego kasacyjnie, co uprawniało Sąd I instancji do uznania, iż w sprawie doszło do uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli na miejscu."

W ocenie składu rozpoznającego tę sprawę- stanowisko to jest aktualne także wobec załączonego do pisma procesowego z dnia 20 stycznia 2002 roku zwolnienia lekarskiego J. K.. Niemniej analiza decyzji organu I i II instancji dowodzi, że organ w zakresie płatności objętej niniejszym postępowaniem prowadził własne ustalenia w zakresie realizacji zobowiązania , w tym także uniemożliwienia kontroli. Wyraźnie zaznaczono w oparciu o jakie dokumenty i materiały organ uznał ,że skarżący uniemożliwił kontrolę w roku 2016 .Podkreślono w niej ,że wątpliwości co do realizacji całego w rozumieniu § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego programu są następstwem tak uniemożliwienia kontroli , jak i innych warunków przyznania płatności. Za te "inne warunki" uznać należy prawomocną na mocy orzeczenia NSA w Warszawie z dnia 23 czerwca 2020r, sygn.I GSK 205/20 decyzję o odmowie przyznania płatności za rok 2016.

W tym miejscu należy podkreślić, że o ile wiążące dla płatności z roku 2016 były ustalenia i stanowiska sądów obu instancji w zakresie oceny wyników kontroli , o tyle dla roku objętego niniejszym postępowaniem oraz pozostałych lat 5 letniego zobowiązania wiążące jest prawomocne rozstrzygnięcie organów o odmowie przyznania płatności na rok 2016. Dodać należy ,iż niniejsze postępowanie nie było poprzedzone wyeliminowaniem z obrotu decyzji o przyznaniu płatności za rok 2015.Stąd aktualna i prawidłowa była także ocena nieprawidłowości , której dopuściła się strona w tym roku płatności. Tą nieprawidłowością było uniemożliwienie kontroli, której skutki także dla roku 2015,jak wyżej wskazano organy oceniły kompleksowo i prawidłowo. .A ponieważ mamy do czynienia z programem rolnośrodowiskowym i płatnością 5 letnią, to nieprawidłowość zarówno z roku 2015 , jak konsekwencje wyeliminowania z obrotu decyzji o przyznaniu płatności za rok 2016 muszą skutkować przyjęciem, że strona nie zrealizowała całego programu rolnośrodowiskowego ,zgodnie z § 39 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wywiązywanie się z tych obowiązków musi być ocenionego pod katem wszystkich 5 lat, bez wyjątku i to bez względu na przyczynę niezrealizowania go w jednym roku ,poza przypadkami "siły

wyższej" czy "nadzwyczajnych okoliczności", które w niniejszej sprawie nie wystąpiły, o czym była mowa wyżej.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 11 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 5397/16 (dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono "nie realizowanie programu zgodnie z wymogami prawa, aktualizuje obowiązek zwrotu pobranych płatności także za lata wcześniejsze, bez wykazywania, że w tamtych okresie nieprawidłowość istniała, czyli tym bardziej jako skutek nieprawidłowości w ostatnim roku płatności. Jest tak dlatego, że celem programu rolnośrodowiskowego jest realizacja pewnych założeń w określonym okresie, a to oznacza, że beneficjent jest zobowiązany do przestrzegania zasad związanych z realizacją tego programu w każdym roku tej realizacji. Konsekwencją takiego ukształtowania zobowiązań beneficjenta jest nie tylko nieprzyznanie płatności za dany rok, jeżeli stwierdzono uchybienia w realizacji programu ale także obowiązek zwrotu płatności wcześniej pobranych, na co już wyżej wskazano". Stanowisko takie znajduje potwierdzenie także w orzecznictwie (wyrok NSA z dnia 21 października 2016 r., II GSK 2115/16, a także z dniu 24 listopada 2016 r., II GSK 3683/16).Wobec powyższego stanowisko organu, że otrzymana przez skarżącego pomoc rolnośrodowiskowa stała się pomocą pobraną nienależnie, jest prawidłowe. Skoro rolnik przyjmujący płatność rolnośrodowiskową przyjął na siebie zobowiązanie realizacji 5 letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, oczywistym jest, że zaprzestanie prowadzenia działalności w trakcie pięcioletniego okresu, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego spełnia przesłankę, że rolnik nie realizuje całego zobowiązania, zaś pobrana płatność podlega zwrotowi. Celem programu rolnośrodowiskowego jest realizacja pewnych założeń w określonym okresie. Analiza orzecznictwa wskazuje, że sądy administracyjne przyjmują jednolite stanowisko, iż obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma bowiem charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach.

Zdaniem Sądu za prawidłowe również należy uznać stanowisko organu, że w sprawie nie mogą mieć zastosowania regulacje wspólnotowe, przewidujące możliwość zwolnienia beneficjenta nienależnych płatności z obowiązku zwrotu uzyskanego wsparcia, pomyłka organu (art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011), przedawnienie (art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r.), oraz odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności (art. 28a ustawy z 7 marca 2007 r.). Sąd podziela też stanowisko organu, że nie zachodzą przesłanki odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Każda kwota pobranych płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro.

Postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. W sprawie nie doszło do naruszeń przepisów prawa i to w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, organ zobligowany był do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości wskazanej w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę