Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SO/Sz 12/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 260 i art 246 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, , po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

A.L. , w związku z zamiarem złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych złożył urzędowy formularz PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego.

W dniu 8 sierpnia 2014 r. wpłynęła do sądu skarga na ww. decyzję, która zarejestrowana została pod sygn. akt I SA/Sz 1076/14 zaś wpis od przedmiotowej skargi ustalony został w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu ww. wniosku wnioskodawca oświadczył, że jego miesięczny dochód wynosi [...] zł i pochodzi w całości z jego gospodarstwa rolnego będącego jedynym źródłem przychodu wnioskodawcy. Wnioskodawca powołał się na bardzo duże obciążenia finansowe jakie w bieżącym roku musiał i musi ponosić ze względu na prowadzenie gospodarstwa rolnego w skład którego wchodzą ziemie położone w gminach oddalonych od S. (gmina G. i gmina P.) oraz na fakt, że na gospodarstwo składają się łąki klasy IV i V, pastwiska oraz nieużytki, zadrzewienia, rowy melioracyjne, które nie pozwalają na prowadzenie upraw zbóż, warzyw okopowych i innych. Skarżący oświadczył, że otrzymuje dopłaty unijne w wysokości [...] zł oraz dopłaty krajowe w wysokości [...] zł

Z uzasadnienia wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie.

W odniesieniu do posiadanego przez wnioskodawcę majątku wnioskodawca wskazał nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowe w tym łąki [...] ha klasy IV,V, pastwiska [...] ha, nieużytki zadrzewienia). Innych nieruchomości, ani oszczędności wnioskodawca nie wykazał. Oświadczył, że posiada ciągnik [...] z 1984r., spalony samochód kempingowy [...] z 2001 r.(do całkowitego remontu), motocykl HD z uszkodzonym silnikiem z 2007 r., kosiarki oraz inny sprzęt do ciągnika. Skarżący jest współwłaścicielem samochodu "skrzyniowego" M. L 300 z 1983 r.

Referendarz sądowy wezwaniem z dnia 2 września 2014 r. zobowiązał wnioskodawcę, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm., dalej zwana: "P.p.s.a.") do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń z uwagi na to, że ww. wniosek okazał się niewystarczający do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy.

Zobowiązanie referendarza sądowego obejmowało:

1) decyzje ustalające zobowiązanie podatkowe wnioskodawcy w podatkach lokalnych (podatek od nieruchomości, podatek rolny, leśny) za 2014 rok;

2) zaświadczenia Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR o wysokości wypłaconych wnioskodawcy w roku 2013 i 2014 środków pieniężnych z tytułu dopłat;

3) zeznania podatkowego wnioskodawcy o wysokości dochodów uzyskanych

w 2013 roku albo zaświadczenia właściwego organu podatkowego o niezłożeniu zeznania podatkowego za 2013 rok;

4) dokumentów potwierdzających wysokość przychodów i kosztów prowadzonej działalności rolniczej za okres ostatnich trzech miesięcy;

5) wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy za okres od 1 lipca do 31 sierpnia 2014 r.;

6) wykazu miesięcznych wydatków na utrzymanie z okresu ostatnich trzech miesięcy,

7) dodatkowego oświadczenia o tytule prawnym do nieruchomości położonej w S., przy ul.[...] , wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe.

Wnioskodawca nadesłał do dnia wydania orzeczenia przez referendarza sądowego:

1) kserokopie decyzji dotyczących podatków lokalnych na 2014 rok wydanych przez Burmistrza P. oraz Burmistrza W.;

2) kserokopię decyzji z dnia 8 stycznia 2014 r. w sprawie przyznania wnioskodawcy płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2013 w wysokości [...]zł;

3) zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego potwierdzające, że wnioskodawca nie zadeklarował przychodów i dochodów w Urzędzie Skarbowym;

4) kserokopie dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków: na ubezpieczenie w KRUS w wysokości [...] zł miesięcznie, na zakup oleju napędowego i benzynę w okresie ostatnich trzech miesięcy w wysokości [...] zł, na ubezpieczenie roczne ciągnika rolniczego w łącznej wysokości [...] zł, na ubezpieczenie roczne pojazdu M. w łącznej wysokości [...] zł, na ubezpieczenie "spalonego autokempingu" w wysokości [...] zł, opłata za parkingowa miesięczna za "spalony autokemping" w wysokości [...] zł miesięcznie.

W odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia 15 września 2014 r. wnioskodawca wyjaśnił ponadto, że nie posiada rachunku bankowego, nieruchomość położona w S. przy ul. [...] należy do rodziców, u których mieszka przez dziewięć miesięcy w roku. Oświadczył, że w okresie ostatnich trzech miesięcy nie otrzymał żadnych przychodów. Dodał przy tym, że ponad wskazane wydatki na ubezpieczenia, paliwo i opłaty parkingowe, na żywność wydał [...] zł miesięcznie w okresie ostatnich trzech miesięcy, na ubrania robocze [...] zł, środki opatrunkowe [...] zł, na dopłatę do prądu, wody i gazu zużytego w domu rodziców przy ul. Wybickiego, wydał w okresie ostatnich trzech miesięcy kwotę [...] zł miesięcznie.

Skarżący nie wykonał powyższego zobowiązania należycie, ponieważ nie przedłożył istotnych dla sprawy dokumentów w zakresie otrzymywanych dochodów i ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie, wobec czego postanowieniem z dnia 30 września 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.

Pismem z dnia 13.10.2014 r. skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia, wskazując, że wbrew uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie posiada on jakichkolwiek środków pieniężnych, majątku ani możliwości zarobkowych na finansowanie postępowania sądowego z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia z dnia 7 lipca 2014 r. [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych, tj. nie posiada jakichkolwiek środków finansowych na uiszczenie zarówno kosztów sądowych w sprawie jak i opłacenie usług profesjonalnego pełnomocnika.

Do ww. sprzeciwu i po jego wniesieniu załączył:

1) wniosek z dnia 09.10.2014 r., który skierował do Dyrektora OR ARiMR o udzielenie informacji o uzyskanych dopłatach za lata 2012-2014 wraz z zaświadczeniem z dnia Kierownika BP ARiMR z dnia 23.10.2014 r. o wysokości uzyskanych dopłat;

2) wykaz zmian gruntowych;

3) wypis z rejestru gruntów nr[...] ;

4) decyzję Burmistrza P. z dnia 19.02.2013 r.;

5) decyzję Burmistrza P. z 24.07.2012 r.;

6) wypis z rejestru gruntów z 07.02.2007 r. ;

7) wypis z rejestru gruntów z 28.07.2013 r.;

8) decyzje Burmistrza W. z dnia 11.06.2012 r.;

9) wypis z rejestru gruntów z 09.06.2010 r. ;

10) pismo Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z dnia 29.06.2012 r.;

11) Zestawienie operacji finansowych na rachunku bankowym L.L. za okres 01.08.2014 r. – 10.10.2014 r.

Wnioskodawca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Aktualne zobowiązanie wnioskodawcy w przedmiotowym postępowaniu sprowadza się do poniesienia kosztów sądowych w sprawie z ww. skargi sprowadzających się do wpisu od skargi w kwocie [...] zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 260 P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe

Przesłanki przyznania przez sąd osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym zostały określone w art. 246 § 1 pkt 1) P.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie, jest to czy strona posiada możliwość poniesienia w jakiejkolwiek części kosztów postępowania. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy, świadczy o tym użyty we wskazanym przepisie zwrot: "...gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ..". Znajduje to dodatkowe potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane

o stanie majątkowym i dochodach oraz, w przypadku wniosku osoby fizycznej,

o stanie rodzinnym. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy.

Należy również wskazać, że zgodnie z przepisem art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przepis art. 255 P.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną do podjęcia działań umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej strony, ale również stanowi regulację, która pozwala stronie na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie okażą się wystarczające do stwierdzenia zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1) P.p.s.a.

Reasumując, informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu zgodnych ze sobą informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa.

W przedmiotowej sprawie oświadczenia wnioskodawcy były niewystarczające do oceny jakie są jego możliwości płatnicze dlatego wnioskodawca został wezwany, pismem z dnia 2 września 2014 r., do nadesłania dokumentów i oświadczeń, które miały uzupełnić dotychczasowe dane.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności wskazać należy, że skarżący uzasadniając swój wniosek i uzupełniając go na wezwanie złożył oświadczenia, podał informacje i przedstawił dowody, z których wynika, że średni miesięczny dochód skarżącego wynosi około [...] zł (oświadczenie skarżącego zawarte na str. 3 wniosku z 27.08.2014 r.) zaś miesięczne wydatki skarżącego co najmniej dwukrotnie przekraczają kwotę miesięcznego dochodu (oświadczenie skarżącego zawarte w piśmie z dnia 15.09.2014 r.) przy czym skarżący nie wykazał źródła finansowa miesięcznych wydatków twierdząc przy tym (sprzeciw z dnia 14.10.2014 r.), że nie posiada żadnych oszczędności zaś ww. rozbieżność wynika jedynie z konstrukcji formularza oraz faktu, że średniomiesięczny dochód skarżącego obliczyć można jedynie w skali dwunastomiesięcznej. Przy czym skarżący nie oświadczył do dnia wydania przedmiotowego orzeczenia jaki, wg skarżącego jest ostatecznie jego średniomiesięczny dochód, który ma stanowić podstawę do rozpoznania wniosku skarżącego w przedmiotowej sprawie przez sąd.

Skarżący nie przedłożył także wyciągów z rachunków bankowych z wymaganego okresu, tj. 01.07.2014 r. – 31.07.2014 r., pomimo wezwania z dnia 02.09.2014 r., co również uniemożliwia ustalenie jakie są jego aktualne możliwości płatnicze. Przy czym podkreślić należy, że pierwotne oświadczenie skarżącego o tym, że nie posiada rachunku bankowego okazało się nieprawdziwe albowiem sam skarżący przyznał ten fakt w sprzeciwie z dnia 13.10.2014 r. natomiast przedłożenie wraz ze sprzeciwem z dnia 13.10.2014 r. zestawienia operacji z rachunku bankowego Pani L.L. (matka wnioskodawcy) za okres od 01.08.2014 r. – 10.10.2014 r. nie stanowi wykonania zobowiązania sądu w tym zakresie. Jednakże podkreślić należy, że z informacji zawartych w dokumencie "Zestawienie operacji za okres 01.08.2014 r. – 31.08.2014 r." dotyczących rachunku bankowego L. L. wynika, że w dniu 25.08.2014 r. ANR Oddział w S, Filia w K. dokonała wpłaty kwoty [...] zł z tytułu zwrotu skarżącemu wadium dotyczącego nieruchomości (dz. Nr [...] obr. S., dz. nr [...] obr. J. ), co w ocenie Sądu wskazuje, że skarżący, który w przedmiotowym postępowaniu oświadcza, że nie posiada jakichkolwiek środków finansowych na zapłatę w jakiejkolwiek części opłaty sądowej w wysokości [...] zł równocześnie brał udział i wpłacił wadium w postępowaniu dotyczącym zbycia nieruchomości przez Agencję Nieruchomości Rolnych.

W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób należyty, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Otrzymane wezwanie wykonał wybiórczo, nie podając wszystkich wymaganych informacji i dokumentów, koniecznych do ustalenia aktualnych możliwości płatniczych, co uniemożliwia sądowi weryfikację twierdzeń podnoszonych w złożonym wniosku.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, należy uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. W pierwszej kolejności podnieść należy, że bez informacji dotyczących źródeł dochodów, z których skarżący finansuje zadeklarowane przez siebie wydatki sąd nie ma podstaw do zastosowania instytucji prawa pomocy w szczególności z uwagi na fakt, że skarżący zadeklarował miesięczne dochody w wysokości co najmniej dwukrotnie niższej aniżeli zadeklarowane przez skarżącego miesięczne wydatki i do dnia wydania przedmiotowego orzeczenia nie złożył wyczerpujących informacji w tym zakresie. Niewyjaśnienie i nie udokumentowanie przez skarżącego ww. rozbieżności skutkowało niewyjaśnieniem wątpliwości co do jego rzeczywistych możliwości finansowych i uniemożliwiło poczynienie ustaleń w tej kwestii. To zaniechanie ze strony skarżącego skutkowało także nieuwzględnieniem jego wniosku.

Skarżący nie złożył również jednoznacznego oświadczenia jaki deklaruje swój średniomiesięczny dochód, tj. czy zadeklarowany pierwotnie średniomiesięczny dochód skarżącego w kwocie [...] zł pozostaje oświadczeniem aktualnym czy też nie i jaki jest ostatecznie średniomiesięczny dochód pozwanego, który deklaruje on jako jedną z zasadniczych podstaw rozpoznania wniosku w przedmiotowej sprawie.

Z dokumentów przedłożonych w sprawie wynika również, że skarżący posiada środki finansowe, które wykorzystuje w celu ubiegania się o nabycie nieruchomości od Agencji Nieruchomości Rolnych przy czym równocześnie oświadcza, że nie posiada takowych na opłacenie kosztów sądowych w wysokości [...] zł w jakimkolwiek zakresie.

Należy podkreślić, że uchylanie się strony od obowiązków związanych

z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).

Mając powyższe na uwadze, sąd - na podstawie przepisów art. 260 i art. 246 § 1 pkt 1) P.p.s.a. - wobec tego, że podane we wniosku informacje o sytuacji majątkowej skarżącego wzajemnie się wykluczają bądź są niepełne oraz nie do końca jasne i nie mogą przemawiać za przyznaniem prawa pomocy - postanowił jak w sentencji.