Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1508/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant Emilia Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1995 r., nr [...], dotyczącej uwłaszczenie Przedsiębiorstwa R. [...] oraz Przedsiębiorstwa G. [...] nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...], położoną w M. przy ul. [...].

W ustaleń organu wynika następujący stan sprawy:

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), decyzją z dnia [...] stycznia 1995 r. stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo R. [...] - w [...] częściach oraz Przedsiębiorstwo G. [...] - w [...] częściach, prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w M. przy ul. [...] i oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2.

Wcześniejszą decyzją z dnia [...] marca 1992 r. Wojewoda [...] orzekł o uwłaszczeniu ww. Przedsiębiorstw działką sąsiednią o nr [...] i pow. [...] m2. Na działce tej, jak i częściowo na działce nr [...], znajduje się budynek administracyjny.

B. K. (poprzednia współwłaścicielka nieruchomości) pismem z dnia [...] maja 1996 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] maja 1996 r., wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 1995 r., podnosząc okoliczność ubiegania się o zwrot wywłaszczonej działki o nr [...].

Działka nr [...] o pow. [...] m2 powstała z działki nr [...], która stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie: 1) aktu notarialnego z dnia [...] maja 1967 r. o nabyciu [...] części udziału od B. K., 2) zasiedzenia z dniem [...] maja 1987 r. w stosunku do udziału [...] części, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] lipca 1996 r.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 2001 r., nr [...] utrzymaną w mocy własną decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...] stwierdził, iż decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1995 r. została wydana z naruszeniem prawa i nie jest możliwe stwierdzenie nieważności tej decyzji, wobec zaistniałych nieodwracalnych skutków prawnych. Rozstrzygnięcie organ nadzoru uzasadnił tym, że prawo zarządu do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] zostało wywiedzione z aktu notarialnego z dnia [...] maja 1967 r. oraz z decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia [...] grudnia 1968 r. Z decyzji tej nie mogło jednak powstać prawo zarządu, gdyż zasiedzenie przez Skarb Państwa udziału w [...] części nieruchomości nastąpiło dopiero z dniem [...] maja 1987 r. Wobec braku prawa zarządu w stosunku do całej działki, decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednakże wobec zbycia aktami notarialnymi z 1998 r. i 1999 r. praw do nieruchomości na rzecz osób trzecich, zaistniały nieodwracalne skutki prawne, uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji. Wniosek strony o zwrot części dawnej działki nr [...] (stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] m2) został zaspokojony decyzją Urzędu Rejonowego w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 1974 r., a więc przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej. Kolejny wniosek B. K. z dnia [...] czerwca 1995 r. o zwrot pozostałej części działki został złożony już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej i z tej przyczyny stało się niemożliwe stwierdzenie nieważności tej decyzji.

W wyniku rozpatrzenia wniesionej przez B. K. skargi na ww. decyzję z dnia [...] stycznia 2002 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 30 stycznia 2004 r., sygn. akt I SA 242/02 stwierdził nieważność obu ww. decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

Przedmiotowy wyrok Sądu spowodował konieczność ponownego rozpatrzenia przez organ nadzoru sprawy z wniosku B. K. o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej, przy uwzględnieniu wiążącego organ stanowiska zawartego w wyroku.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1995 r.

B. K. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku wskazała okoliczności, w jakich doszło do złożenia kolejnych wniosków o zwrot nieruchomości oraz podała przyczyny, z powodu których nie mogła wnieść odwołania od decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 1995 r. Podniosła, że przedmiotowa decyzja jest dla niej krzywdząca i została wydana z naruszeniem prawa.

Minister Infrastruktury nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku odwoławczego utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że działka nr [...] powstała z działki nr [...] i była własnością Skarbu Państwa. Własność Skarbu Państwa wynikała z aktu notarialnego z dnia [...] maja 1967 r. co do udziału wynoszącego [...] części oraz z postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] lipca 1996 r. o zasiedzeniu pozostałej [...] części nieruchomości. Istniało także prawo zarządu do części działki, wynikające z ww. aktu notarialnego, a w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2004 r., również do pozostałej części działki wynikające z ww. decyzji Prezydium PRN w M. Z powyższego wynikało, że zaistniały przesłanki uwłaszczenia wynikające z art. 2 ust. 1-2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. Wniosek o zwrot pozostałej części nieruchomości został złożony w dniu [...] czerwca 1995 r., a więc już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. Oznaczało to, że nie naruszono praw osób trzecich, na co też wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w ww. wyroku. Odnosząc się zarzutów odwołania organ wskazał, że podnoszony przez B. K. argument, iż o zwrot pozostałej części działki wystąpiła pismem z dnia [...] czerwca 1995 r. nie może stanowić (w świetle wiążącego wyroku Sądu z dnia 30 stycznia 2004 r.) podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji organu wojewódzkiego. Ponadto z akt nie wynikało, by mogły zaistnieć inne okoliczności wymienione w art. 156 § 1 k.p.a.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez B. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wniosła o jej uchylenie podnosząc, że o zwrot działki będącej przedmiotem uwłaszczenia ubiega się od 1991 roku. Na skutek podjętych działań została jej zwrócona niezagospodarowana części działki nr [...] o pow. [...] m2, oznaczona nr [...]. Natomiast o zwrot działki nr [...] wystąpiła dopiero w dniu [...] czerwca 1995 r. Z lokalnej prasy bowiem dowiedziała się, że z dniem [...] czerwca 1995 r. rozpoczęto likwidację Przedsiębiorstw "[...]", co w świetle wcześniej uzyskanych informacji w Urzędzie Rejonowym stanowiło warunek ubiegania się o zwrot działki. Dopiero z pisma likwidatora dowiedziała się, że przedsiębiorstwa otrzymały przedmiotową działkę w wieczyste użytkowanie. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1995 r. nie została jej doręczona, dlatego nie mogła się od dniej odwołać. Z tych względów, zwróciła się o "uchylenie" decyzji Wojewody [...] oraz wszystkich późniejszych decyzji administracyjnych podjętych na jej podstawie oraz spowodowanie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnień zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.

Należy wskazać, że postępowanie nadzorcze jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 1999 r., sygn. akt. IV SA 1030/97), organ administracyjny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Organ orzeka więc wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, zaś nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja administracyjna poddana kontroli w trybie nadzorczym jest dotknięta jedną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art. 156 § 2 k.p.a. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., organ orzekający w tym zakresie jest obowiązany ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny na dzień wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji.

Natomiast przepis art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że orzeczenie prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2004 r., sygn. akt I SA 2142/02 Sąd stwierdził nieważność decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji tego Prezesa z dnia [...] października 2001 r., nr [...] orzekającej, iż decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1995 r. została wydana z naruszeniem prawa i nie jest możliwe stwierdzenie nieważności tej decyzji, wobec zaistniałych nieodwracalnych skutków prawnych. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ wadliwie ocenił wystąpienie przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, bowiem nie było podstaw do ustalenia, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa. Ustalenie takie jest możliwe wtedy, gdy zachodzi przesłanka nieważności decyzji. Sąd podniósł, że w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 1995 r. istniała w obrocie prawnym decyzja z dnia [...] grudnia 1968 r. o ustaleniu opłat za użytkowanie terenu położonego w M. przy ul [...], a zatem istniała formalna podstawa do uznania prawa zarządu przedmiotowej nieruchomości. Gdyby nawet uznać, że decyzja ta mogła zostać wzruszona (w odrębnym postępowaniu) z tego tytułu, że [...] przedmiotowej nieruchomości była jedynie w posiadaniu Skarbu Państwa prowadzącym do zasiedzenia, to i tak nie zmieniłoby to oceny prawidłowości uwłaszczenia, gdyż Skarb Państwa zasiedział tę część nieruchomości już [...] maja 1987 r., a więc na kilka lat przed dniem 5 grudnia 1990 r., a zatem opłaty za zarząd od daty zasiedzenia są wystarczające do stwierdzenia prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. Ponadto Sąd podzielił pogląd, że w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej nie toczyło się postępowanie o zwrot nieruchomości, a więc prawa osób trzecich nie zostały naruszone. W dalszej części uzasadnienia Sąd wskazał, że: "wobec braku przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej zbędne jest rozważanie, co do nieodwracalnych skutków prawnych decyzji uwłaszczeniowej, chociaż uznać należy, że w tej części organ dokonał prawidłowych ustaleń."

Minister Infrastruktury, po ponownym rozpoznaniu strawy, decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1995 r., dotyczącej uwłaszczenia Przedsiębiorstwa R. [...] oraz Przedsiębiorstwa G. [...] nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...], położoną w M. przy ul. [...].

Powyższe rozstrzygnięcie jak i zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2005 r. należy uznać za zgodne z prawem. Organ nadzoru będąc związanym orzeczeniem Sądu z dnia 30 stycznia 2004 r. prawidłowo przyjął, iż w dacie 5 grudnia 1990 r. przedmiotowa działka gruntu stanowiła własność Skarbu Państwa oraz pozostawała w zarządzie ww. przedsiębiorstw. Jak również poza sporem pozostaje okoliczność, ze wniosek o zwrot przedmiotowej działki został złożony już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej, za zatem bez wątpienia nie doszło do naruszenia praw osób trzecich. Nie ma więc podstaw by twierdzić, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1995 r. naruszała przepis art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zamianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Zatem nie zostały również spełnione przesłanki stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Materiał dokumentacyjny w sprawie nie daje również podstaw do przyjęcia, iż zaistniały przesłanki wymienione w pkt 1, 3-7 powołanego art. 156 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do treści skargi wskazującej na okoliczności w jakich doszło do złożenia wniosku zwrotowego z dnia [...] czerwca 1995 r., należy podnieść, że nie mają one dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji znaczenia. Istotnym w sprawie jest bowiem to, że w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej nie toczyło się żadne inne postępowanie, dotyczące nieruchomości będącej przedmiotem uwłaszczenia.

Podsumowując należy stwierdzić, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie, mając na względzie powołany przepis art. 170 ww. ustawy, w pełni podziela pogląd prezentowany w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 stycznia 2004 r. Zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. nie narusza przepisów prawa materialnego i proceduralnego oraz została uzasadniona w sposób wyczerpujący.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.