Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 367/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7, 77 par. 1, 80, art. 15
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 12
journal: Dz.U. 1999 nr 74 poz 836
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi B. L. B. i L. B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty A. z dnia [...] grudnia 2013 roku, nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżących B. L. B. i L. B. kwotę 757 (słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.-


UZASADNIENIE

Inwestorzy J. K. i J. P. D. występujący jako wspólnicy Spółki cywilnej J. w A. złożyli wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wydanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z lokalem usługowym w parterze oraz miejscami parkingowymi na poziomie piwnic, na działce nr [...] położonej w A. przy ul. [...].

W postępowaniu zainicjowanym powyższym wnioskiem Starosta A. w dniu [...] listopada 2012 r. odmówił wydania pozwolenia na budowę, zaś Wojewoda P. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne utrzymał w mocy. W wyniku skargi inwestorów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2013 r. w sprawie II SA/Bk 154/13 decyzje organów administracji architektoniczno – budowlanej uchylił stwierdzając liczne naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd ocenił, odmiennie niż organy, że:

- inwestor nie miał obowiązku zaprojektowania budynku z zachowaniem odległości od granicy z działkami sąsiednimi nr [...] i [...] wynikających z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), dalej jako rozporządzenie o warunkach technicznych, bowiem przepis ten dotyczy wyłącznie działek budowlanych, a wymienione działki takimi nie są, gdyż zapisy obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej: m.p.z.p.) nie przewidują wznoszenia na nich budynków, fakt ich położenia na terenie oznaczonym symbolem MU (mieszkaniowo – usługowa) nie przesądza o ich budowlanych charakterze, przewidziano na nich ekologiczną enklawę wydzieloną w terenie ścisłej zabudowy miejskiej;

- inwestor może budować po granicy z działkami nr [...] i [...], bowiem zgodnie z § 26 ust. 1 pkt 4 m.p.z.p. "wszelką zabudowę należy lokalizować zgodnie z liniami zabudowy wskazanymi na rysunku planu", a ten przewiduje po granicy działki nr [...] z działką nr [...] nieprzekraczalną linię zabudowy pierzejowej, wykluczając tym samym jako przepis odrębny regulacje § 12 rozporządzenia o warunkach technicznych;

- również w sprawie nie miał zastosowania § 39 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych wymagający minimum 25% powierzchni biologicznie czynnej w przypadku działki przeznaczonej pod zabudowę wielorodzinną, o ile m.p.z.p. nie stanowi inaczej. Tymczasem działki o nr [...] i [...] przeznaczono na enklawę ekologiczną, która ma spełniać rolę powierzchni biologicznie czynnej dla działek sąsiednich, w tym działki inwestycyjnej. Stąd też, zdaniem sądu, inwestorzy mogą swoją działkę zabudować, tak jak wnosili, w 100%.

Natomiast sąd w sprawie II SA/Bk 154/13 wskazał, że przedwczesna była ocena organu, jakoby projekt budowlany nie spełniał wymagań przepisu § 13 w związku z § 60 rozporządzenia o warunkach technicznych. Organy nie podjęły żadnych działań, aby uzyskać od inwestora analizę nasłonecznienia budynku na działce nr [...] przez planowany obiekt wielorodzinny. Zdaniem sądu, naruszono również zasadę dwuinstancyjności postępowania, bowiem organ II instancji wytknął inwestorowi uchybienia, na które nie zwrócono mu uwagi w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i do których wyjaśnienia nie wzywano, a dotyczące: braku uzgodnień z zarządcą drogi odnośnie korzystania z parkingów, braku informacji o stanie technicznym fundamentów sąsiednich budynków, niewskazania rodzaju usług planowanych do realizacji w obiekcie.

W ponownie prowadzonym postępowaniu postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. wydanym na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.), dalej p.b., Starosta wezwał inwestorów do uzupełnienia przedłożonej dokumentacji projektowej poprzez: dołączenie analizy nasłonecznienia okien budynku na działce nr [...], dołączenie ekspertyzy fundamentów istniejących budynków na działce nr [...] wraz z rysunkami przedstawiającymi sposób ich zabezpieczenia, przedłożenie zgody zarządców sąsiednich ulic na korzystanie z ich parkingów przez klientów lokalu usługowego oraz gości mieszkańców projektowanego budynku, określenie rodzajów planowanych usług.

Inwestorzy przedłożyli analizę nasłonecznienia oraz pozostałe dokumenty włączając je do projektu budowlanego.

Po zawiadomieniu stron postępowania w trybie art. 10 §1 k.p.a. zastrzeżenia do projektu budowlanego zgłosili B. L. B. i L. B. właściciele działki nr [...] przy ul. [...], sąsiadującej bezpośrednio z terenem inwestycji.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], stosując art. 28, 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 p.b., Starosta A. zatwierdził projekt budowlany i udzielił J. K. i J. P. D. wspólnikom Spółki cywilnej J. w A. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z lokalem usługowym na parterze oraz miejscami parkingowymi w poziomie piwnic na działce nr [...] przy ul. [...] w A., bezpośrednio przy granicy działek [...], [...], [...], [...]. Jako obszar oddziaływania inwestycji wskazano działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] położone przy ul. [...] i [...] w A.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ ustalił, że projektowana inwestycja zlokalizowana jest na terenie, dla którego obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miejskiej Augustowa z dnia 6 listopada 2001 r. nr XXX/289/01) przeznaczający teren inwestycji pod zabudowę mieszkaniowo – usługową (symbol MU) z dominującą zabudową mieszkaniową, a usługową o uciążliwości nieprzekraczającej granic lokalu usługowego. Wskazano, że zgodnie z § 26 m.p.z.p. wysokość zabudowy na spornym terenie nie może przekraczać 10 m i 3 kondygnacji wliczając użytkowe poddasze. Na części graficznej planu wyznaczono nieprzekraczalne, obowiązujące linie zabudowy, także zabudowy pierzejowej. Zdaniem organu, inwestycja jest zgodna z przepisami budowlanymi, w tym technicznymi, a zgłoszone do projektu w trakcie postępowania zastrzeżenia nie są zasadne. Jak wskazano, lokalizacja obiektu po granicy działek jest uzasadniona z uwagi na to, że działka inwestycja jest wąska. Przedstawiona analiza nasłonecznienia wykazała, że nie dojdzie do przesłaniania okien w budynku na działce nr [...], nie dojdzie do zmiany bądź ograniczenia sposobu użytkowania nieruchomości sąsiednich wobec inwestycji, w tym działki nr [...]. Stwierdzono też, że projekt jest kompletny oraz posiada wymagane uzgodnienia i opinie.

Odnośnie zgłoszonych w trakcie postępowania uwag wskazano, że § 26 pkt 10 m.p.z.p. wymaga zachowania 50% powierzchni biologicznie czynnej na wyznaczonym w planie wnętrzu urbanistycznym (do którego nie należy działka inwestycyjna), zaś obowiązek zagospodarowania tego wnętrza nie dotyczy inwestora, gdyż nie jest on jego właścicielem. W § 6 pkt 10 m.p.z.p. ustalono, że przy liczeniu kondygnacji obiektów nie uwzględnia się piwnic, suteren, antresoli oraz nieużytkowych poddaszy. Stąd też budynek projektowany, o 3 kondygnacjach nadziemnych, spełnia wymagania planu. Wskazano, że działka inwestorów posiada szerokość mniejszą niż 16 m, a zgodnie z § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dopuszcza się sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m na działce budowlanej mniejszej niż 16 m. Działka inwestorów ma szerokość 12, 59m. Organ wskazał, że zlokalizowanie projektowanego budynku od strony północnej działki nr [...] wykluczy możliwość zasłaniania dostępu światła do pomieszczeń w istniejącej na niej zabudowie. Organ nie dopatrzył się również, aby realizacja obiektu powodowała zagrożenie bezpieczeństwa pieszych na szlaku komunikacyjnym ulicy [...], a to z uwagi na uzgodnienie rozwiązań projektowych z zarządcą drogi, specjalistami BHP i ergonomii. Uzgodniono również kwestię zabezpieczeń przeciwpożarowych, a inwestor wskazał rodzaj możliwych usług w lokalu użytkowym (handel spożywczy, gastronomia, usługi lekarskie), przedłożył ekspertyzę techniczną dotyczącą zabezpieczenia fundamentów budynku na działce nr [...], uzyskał pozwolenie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w B. Delegatura w S. na realizację obiektu w zaprojektowanym kształcie architektonicznym. Inwestor uzyskał również zgodę Zarządcy Dróg w A. oraz Burmistrza Miasta A. na korzystanie z ogólnodostępnych miejsc parkingowych zlokalizowanych w obszarze ulic [...], [...] i [...] oraz [...], jak też w dniu[...] października 2011 r. otrzymał pozwolenie na rozbiórkę budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce inwestycyjnej.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli B. L. B. i L. B. zarzucając naruszenie:

- § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych poprzez nieuwzględnienie faktu istnienia dwóch okien w budynku, do którego przylegać ma ściana budynku projektowanego, które to okna znajdują się w mieszkalnym poddaszu. Nadto wskazali, że ich budynek jest niższy niż projektowany;

- § 13 ust. 1 pkt 1 i § 57 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych poprzez nieuwzględnienie, że nowy obiekt uniemożliwi naturalne oświetlenie pomieszczeń parteru hipotetycznej zabudowy działki odwołujących się;

- § 39 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych i § 26 pkt 10 m.p.z.p. poprzez umożliwienie zajęcia budynkiem całości działki nr [...] w sytuacji, gdy plan wymaga pozostawienia 50% powierzchni biologicznie czynnej;

- § 204 ust. 5 i § 206 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych poprzez nieuwzględnienie mogącego powstać zagrożenia bezpieczeństwa użytkowania budynku znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanego;

- art. 5 ust. 1 pkt 7 p.b. przez niezapewnienie ochrony konserwatorskiej obiektu odwołujących się;

- art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. poprzez niezapewnienie poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu interesów osób trzecich;

- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy.

Inwestorzy ustosunkowali się do odwołania. Wskazali, że okna w ścianie szczytowej budynku odwołujących się zostały wykonane nielegalnie jako okna pomieszczenia mieszkalnego, podczas gdy pierwotnie pomieszczenie to było kwalifikowane jako strych. W ich ocenie, nie ma znaczenia w sprawie zamiar zrealizowania nowej zabudowy na działce odwołujących się. W pozostałym zakresie inwestorzy stwierdzili, że przedłożyli dokumenty na okoliczności kwestionowane przez odwołujących się, potwierdzające zgodność inwestycji z prawem.

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. znak [...] Wojewoda P. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że § 6 pkt 6 i § 26 ust. 1 pkt 4 obowiązującego na terenie inwestycji m.p.z.p. zobowiązują do lokalizacji nowych obiektów zgodnie z liniami zabudowy wyznaczonymi w części graficznej planu, wykluczając zabudowę wolnostojącą i nakazując zachowanie zabudowy pierzejowej (budynki zetknięte ścianami bocznymi). W kwestii istnienia okien na poddaszu obiektu odwołujących się na działce nr [...] wyjaśniono, że przepisy nigdy nie pozwalały na lokalizację ścian z otworami okiennymi po granicy działek, zaś w przypadku zamiaru wykorzystywania poddasza na cele mieszkalne konieczne jest uzyskanie przez odwołujących się stosownego pozwolenia. W kwestii nasłonecznienia organ wskazał, że inwestor przedstawił stosowną analizę, z której wynika, że projektowany budynek spełnia wymagania rozporządzenia o warunkach technicznych w zakresie nasłoneczniania, zaś w kwestii hipotetycznej zabudowy na działce odwołujących się, zdaniem organu, będą obowiązywały ustalenia planu. Wojewoda wyjaśnił, że działki nr [...] i [...] nie mają statusu działek budowlanych, ale enklawy ekologicznej, zaś projektowany obiekt, mający być posadowionym w 100% na działce nr [...] spełnia wymagania ustalone w obowiązującym na tym terenie planie dla ścisłej zabudowy śródmiejskiej, pierzejowej. Organ wskazał, że inwestor przedstawił stosowną ekspertyzę techniczną informującą o zabezpieczeniach fundamentów budynków na działkach sąsiednich. Wyjaśnił również, że inwestor dysponuje ostateczną decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na realizację obiektu w przedstawionym w projekcie kształcie architektonicznym. Nadto organ nie dopatrzył się, aby projektowany budynek naruszał uzasadnione interesy osób trzecich. Końcowo wskazał, że inwestora wzywano do uzupełnienia dokumentacji projektowej i wywiązał się on z tego obowiązku w sposób, który uzasadniał zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę.

Skargę na powyższą decyzję złożyli do sądu administracyjnego B. L. B. oraz L. B. i zarzucili:

1. naruszenie prawa materialnego tj.

a). art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. poprzez nieuwzględnienie ich interesów. Tymczasem, jak wskazali, nowy obiekt wykluczy dostateczne nasłonecznienie pomieszczeń mieszkalnych przeznaczonych na pobyt ludzi w przyszłej inwestycji na działce nr [...];

b). art. 5 ust. 1 pkt 7 p.b. poprzez niezapewnienie ochrony konserwatorskiej budynkowi skarżących;

c). art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 p.b. poprzez wydanie decyzji niezgodnej z obowiązującym planem miejscowym i przepisami techniczno – budowlanymi;

d). § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia o warunkach technicznych poprzez nieuwzględnienie faktu istnienia dwóch otworów okiennych znajdujących się w ścianie szczytowej budynku skarżących;

e). § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia o warunkach technicznych w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. poprzez nieuwzględnienie, że realizacja budynku pozbawi skarżących naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w planowanym na ich działce budynku;

f). § 39 rozporządzenia o warunkach technicznych w związku z § 26 pkt 10 m.p.z.p. poprzez nieuwzględnienie wymagania zachowania 50% powierzchni biologicznie czynnej we wnętrzach urbanistycznych;

g). § 204 ust. 5 w związku z § 206 ust. 1 rozporządzenia o warunkach technicznych poprzez nieuwzględnienie i niezbadanie ewentualnych zagrożeń bezpieczeństwa użytkowników obiektu i jego oddziaływania na bezpieczeństwo użytkowania terenu sąsiedniego;

h). art. 2, 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego oraz zasady ochrony praw nabytych;

2. naruszenie prawa procesowego tj.

i). art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz niepełne ustosunkowanie się do zarzutów skarżących;

j). art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji uniemożliwiające jej kontrolę i odniesienie się do zawartych w niej argumentów.

Skarżący dołączyli do skargi ekspertyzę techniczną budynku mieszkalnego na działce nr [...] w zakresie, w jakim wpływ na jego stan techniczny miałoby wykonanie projektowanej i spornej inwestycji na działce sąsiedniej nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Własne stanowisko w sprawie przedstawili w piśmie z dnia [...] maja 2014 r. inwestorzy J. K. i P. D. wspólnicy Spółki cywilnej J. w A. Podkreślili, że uszedł uwadze skarżących zawarty w obowiązującym na terenie inwestycji planie miejscowym nakaz zabudowy pierzejowej wzdłuż ulicy [...] w A. i zakaz zabudowy luźnej (§ 26 ust. 1 pkt 4 planu), które legitymizują projektowaną inwestycję jako zgodną z prawem. Nadto wywiedli, że w obowiązującym w trakcie budowy obiektu skarżących art. 278b rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 lutego 1928 r. znajdował się zapis, iż "o ile budynki nie są wznoszone jednocześnie przez właścicieli przyległych działek, budynek wznoszony przy granicy, powinien posiadać pokrycie ogniotrwałe i powinien być zaopatrzony od strony granicy w mur ogniochronny bez otworów i próżni o grubości równej co najmniej długości jednej cegły, wyprowadzony co najmniej 30 cm ponad dach". Jak wskazali, wynika z tego, że ściana budynku skarżących nie spełnia tych wymagań, jak również istniejące w niej okna zostały wykonane samowolnie i funkcjonują niezgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami. Uczestnicy wskazali na przeprowadzone w trybie współdziałania postępowanie przed organami nadzoru konserwatorskiego, które nie zakwestionowały inwestycji, na nieodniesienie się w przedłożonej przez skarżących ekspertyzie do techniki wykonywanych robót przy realizacji budynku, której minimalnym wpływem na obiekty sąsiednie zainteresowani są również uczestnicy. Ocenili, że kwestia zachowania powierzchni biologicznie czynnej została przesądzona w wyroku w sprawie II SA/Bk 154/13.

Sprecyzowanie zarzutów skargi zamieścili skarżący w piśmie z dnia [...] lipca 2014 r., podkreślając w nim: nieuprawnione zaprojektowanie obiektu na granicy z ich działką i z budynkiem zwróconym w stronę inwestycji ścianą z otworami okiennymi, nieuwzględnienie ich zamiarów budowlanych, nieuwzględnienie faktu zasłonięcia przez nowy obiekt dopływu światła do pomieszczeń parteru ich budynku już istniejącego. Wskazali, że otwory okienne od strony inwestycji istniały w ich budynku już w dacie jego zakupu tj. w 1952 r., zaś ocena organu a także stanowisko konserwatora posiadane przez inwestora nie uwzględniają faktycznego stanu technicznego ich budynku (objętego ochroną konserwatorską). W pozostałym zakresie pismo zawiera stanowisko prezentowane przez skarżących na wcześniejszych etapach postępowania.

Podczas rozprawy w dniu 12 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżących oświadczył, że według jego wiedzy nie toczyło się nigdy postępowanie legalizacyjne dotyczące dwóch okien pomieszczenia poddasza w budynku skarżących.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, bowiem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a.

Przede wszystkim wskazać jednak należy, że przedmiotowa sprawa po raz drugi poddana została kontroli tutejszego sądu, co nie pozostaje bez wpływu na zakres obecnej kontroli. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to w sprawie niniejszej, że zarówno Wojewoda P. rozpoznając odwołanie od ponownej decyzji Starosty A., jak i skład obecnie orzekający – były zobowiązane podporządkować się poglądowi tj. ocenie prawnej i wskazówkom co do dalszego postępowania wyrażonym przez sąd w sprawie II SA/Bk 154/13, zwłaszcza że wydany w niej wyrok nie został zakwestionowany przez żadną ze stron.

Związanie oceną prawną, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza konieczność kierowania się sformułowaną w poprzedniej sprawie wykładnią przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także wskazanym sposobem ich zastosowania. Ponownie rozpoznając sprawę w warunkach art. 153 p.p.s.a. nie można zatem dokonać odmiennej kwalifikacji prawnej stanu faktycznego, jak również niedopuszczalna jest odmienna od zaprezentowanej we wcześniejszym postępowaniu ocena materiału dowodowego. Jak wskazuje się w orzecznictwie, tylko w dwóch przypadkach możliwe jest niezastosowanie art. 153 p.p.s.a. tj. gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd lub też gdy dojdzie do zmiany stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd, wskutek czego utraci moc ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania (vide wyroki w sprawach III SA/Po 1401/13 z dnia 19 grudnia 2013 r., I OSK 1790/11 z dnia 11 kwietnia 2013 r., dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

W sprawie niniejszej wystąpiła sytuacja szczególna, bowiem co do niektórych elementów oceny prawnej stanu faktycznego obowiązywało związanie z art. 153 p.p.s.a., natomiast podczas ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego ujawniono okoliczności wcześniej nieznane organom i sądowi, które należało obecnie poddać ocenie po raz pierwszy. Zdaniem sądu, z obowiązku tego organy nie wywiązały się w sposób należyty, co wykluczało pozostawienie wydanych decyzji w obrocie prawnym.

Przede wszystkim organ odwoławczy nie wyjaśnił jakie znaczenie dla możliwości zatwierdzenia spornego projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę ma ujawniony na etapie ponownego postępowania odwoławczego fakt istnienia dwóch okien w bocznej, graniczącej bezpośrednio z działką inwestycyjną nr [...] ścianie budynku skarżących na działce nr [...] (okna umieszczone są w poddaszu). W zasadzie Wojewoda jedynie odnotował fakt istnienia tych dwóch okien bez poświęcenia mu należytej uwagi. W konsekwencji jego ocena tej okoliczności sprowadziła się do lakonicznego i nic niewyjaśniającego twierdzenia, iż nawet najstarsze przepisy budowlane nie zezwalały na lokalizację ścian z otworami okiennymi lub drzwiowymi po granicy działek, a jeżeli skarżący zamierzają nadać pomieszczeniu z oknami charakter mieszkalny, to powinni uzyskać stosowną decyzję w tym przedmiocie.

Tymczasem wyjaśnienie legalności istnienia tych otworów okiennych ma kluczowe znaczenie w sprawie. Skoro bowiem, jak przyznał organ (czego jednak nie wyjaśnił ze wskazaniem stosownych przepisów prawa) nigdy nie było możliwości lokalizowania ścian z otworami okiennymi lub drzwiowymi po granicy działek, to należało ustalić czy funkcjonują one zgodnie z prawem i w jaki sposób wpływają na możliwość wydania i treść pozwolenia na budowę. Jest to o tyle istotne, że przecież jeden z głównych zarzutów skarżących sprowadza się do kwestionowania realizacji projektowanego obiektu z uwagi na zasłonięcie tych okien i uniemożliwienie prawidłowego nasłonecznienia pomieszczeń, w których się one znajdują i które według deklaracji skarżących mają być wykorzystywane jako mieszkalne. Należy nadto wskazać, że w § 12 rozporządzenia o warunkach technicznych nie przewidziano możliwości wykonania ściany budynku po granicy z działką sąsiednią, na której znajduje się w bliższej odległości niż 4 m ściana z otworami okiennymi lub drzwiowymi. Zgodzić się zatem należy z oceną WSA w Olsztynie zawartą w wyroku z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie II SA/Ol 833/11, że wobec treści § 12 rozporządzenia o warunkach technicznych nie tylko nie jest dopuszczalne sytuowanie budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę granicy nieruchomości w odległości mniejszej niż 4 m, ale również wykluczone jest posadowienie nowego budynku na granicy z sąsiednią działką budowlaną, na której wybudowany jest już budynek zwrócony w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi, z tym jednakże zastrzeżeniem, że istniejący budynek został wzniesiony legalnie lub zalegalizowano jego budowę. Oznacza to, że jeśli otwory okienne w ścianie zwróconej w stronę granicy zostały wykonane nielegalnie, niezbędne jest uprzednie rozstrzygnięcie przez właściwy organ nadzoru budowlanego sprawy ewentualnej samowoli budowlanej, co dopiero pozwoli na prawidłowe rozpoznanie i załatwienie wniosku o pozwolenie na budowę (wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

Powyższe oznacza w sprawie niniejsze, że jeśliby się okazało, iż otwory w budynku na działce skarżących istnieją zgodnie z prawem (np. zostały zalegalizowane), to należałoby ocenić czy przedłożony projekt budowlany uwzględnia w wystarczającym stopniu zapewnienie nasłonecznienia tych pomieszczeń i warunki bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Z kolei ustalenie, że otwory istnieją nielegalnie nie tylko ubezskuteczniałoby zarzut skarżących o niezapewnieniu stosownego nasłonecznienia, ale wymagałoby podjęcia działań zmierzających do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Ewentualnie zatwierdzony projekt budowlany obiektu na działce nr [...] niewątpliwie powinien zawierać rozwiązania uwzględniające legalny stan prawny na działkach sąsiednich.

Zagadnienie legalności istnienia okien na poddaszu budynku na działce nr [...] ma w sprawie niniejszej dodatkowo o tyle istotne znaczenie, że obowiązujący na terenie inwestycji m.p.z.p. obliguje do zaprojektowania nowej zabudowy wyłącznie w systemie obowiązującej i nieprzekraczalnej zabudowy pierzejowej tak, by ściany boczne budynków stykały się w celu wytworzenia zwartej pierzei. Plan ten wyklucza również zabudowę wolnostojącą, luźną (§ 6 pkt 6 i 8 m.p.z.p.). Oznacza to, że projektowany budynek nie tylko może, ale powinien przylegać ścianą do budynku na działce skarżących nr [...], a więc tym bardziej należało dokonać oceny prawnej i możliwości wzajemnego legalnego współistnienia ściany projektowanego budynku i okien w poddaszu budynku sąsiedniego. Niewyjaśnienie tej okoliczności trafnie zarzucono w skardze jako uchybienie przepisom procesowym nakazującym organom wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia (art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). W tym zakresie zatem zarzuty skarżących zasługują na uwzględnienie i uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji, a także decyzji pierwszoinstacyjnej, w której powinna się znaleźć ocena powyższej spornej okoliczności tak, aby całokształt sprawy został rozpoznany przez dwie instancje administracyjne.

Trafnie również zarzucono w skardze nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji tj. w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwiający jej kontrolę (pkt 2j skargi). W ocenie sądu, doszło wręcz do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), zgodnie z którą organ odwoławczy pełni rolę organu merytorycznego i jest zobowiązany, rozpoznając odwołanie, nie tylko do oceny zasadności zarzutów odwołania, ale do ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji tych wymagań nie spełnia, bowiem zawiera wypunktowane odniesienie się do poszczególnych zarzutów odwołania, nie zawiera zaś oceny zatwierdzonego projektu budowlanego w sposób wymagany przez art. 35 p.b., a więc oceny wniosku, dokumentów uzupełniających przedkładanych na wezwania organu, dołączonego projektu budowlanego z punktu widzenia wymagań art. 34 ust. 3 p.b. oraz wymagań rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. poz. 462 z późn. zm.). Tym samym, jak trafnie wskazali skarżący, brak jest możliwości dokonania przez sąd wszechstronnej oceny argumentacji organu. Wobec przedstawionego kształtu uzasadnienia zaskarżonej decyzji sąd mógłby jedynie ocenić trafność stanowiska organu odnośnie poszczególnych zarzutów odwołania, z wyłączeniem legalności oceny projektu budowlanego jako całości, której de facto nie ma. Taki ograniczony zakres kontroli sądu nie ma jednak racji bytu, bowiem nie prowadzi w sposób rzetelny do skontrolowania działań Wojewody z punktu widzenia ich zgodności z prawem w kontekście wszystkich mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa budowlanych i przepisów techniczno - budowlanych. Dodać należy, że fakt związania organu wytycznymi z poprzedniej sprawy w trybie art. 153 p.p.s.a. nie zwalniał go z oceny całokształtu okoliczności sprawy.

W zaistniałej sytuacji sąd zobowiązany jest jedynie do wskazania, że z uwagi na zakres związania wynikający z art. 153 p.p.s.a., to niewątpliwie na uwzględnienie nie zasługuje zarzut sformułowany w pkt 1f skargi dotyczący zachowania 50 % powierzchni biologicznie czynnej. W tym względzie jednoznacznie wypowiedział się sąd w sprawie II SA/Bk 154/13 wskazując, że enklawa biologiczna wyznaczona przez m.p.z.p. na działkach nr [...] i nr [...] bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji wyklucza zastosowanie w sprawie § 39 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych wymagającego dla działek o przeznaczeniu budowlanym wyznaczenia powierzchni 25% biologicznie czynnej.

W ponownie prowadzonym postępowaniu na skutek niniejszego wyroku dokonać należy wyjaśnienia kwestii legalności istnienia otworów okiennych w ścianie bocznej budynku na działce nr [...] znajdującej się po granicy z działką inwestycyjną nr [...]. W tym celu organ podejmie próbę zgromadzenia dokumentacji dotyczącej tej kwestii np. od skarżących lub uczestników postępowania, ewentualnie zasięgnie informacji od organów nadzoru budowlanego na temat ewentualnych postępowań legalizacyjnych, jeśli takowe się toczyły. Jeśli działania te nie przyniosą efektu, spowoduje organ zainicjowanie postępowania przed organami nadzoru budowlanego celem wyjaśnienia legalności istnienia i użytkowania spornych okien. Z uwagi na istniejącą, zdaniem sądu, zależność niniejszego postępowania o wydanie pozwolenia na budowę od wyjaśnienia powyższego zagadnienia (a o ile okaże się to konieczne, od zakończenia postępowania legalizacyjnego), rozważy organ zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Po uzyskaniu niezbędnych informacji ponownie dokonają organy obydwu instancji oceny zgromadzonego materiału dowodowego, tym razem w jego całokształcie, a nie wyłącznie w odniesieniu do podniesionych przez strony zarzutów, a swej ocenie dadzą wyraz w sporządzonych zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnieniach rozstrzygnięć końcowych.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

W punkcie 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 250 p.p.s.a. i w związku z § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).