Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2051/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata P O S T A N O W I E N I E Dnia 23 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata


UZASADNIENIE

Skarżąca A. C. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazała, że źródłem jej utrzymania jest działalność gospodarcza, z której uzyskuje dochód w wysokości 2.500 zł. Na utrzymaniu Skarżącej pozostają syn i córka. Poza mieszkaniem Skarżąca nie posiada żadnego majątku. Spłaca kredyt bankowy, którego miesięczna rata wynosi 1.800 zł.

W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała pismo,

w którym wyjaśniła, że w okresie ostatnich lat nie nabyła, ani też nie sprzedała przedmiotów o wartości powyżej 10.000 zł. Ojciec dzieci wpłaca miesięcznie 1.500 zł. Koszty utrzymania rodziny wynoszą natomiast 3.500 zł. Skarżąca przedstawiła zeznania podatkowe, deklaracje VAT, zestawienie przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2011 r., umowę pożyczki, aneks do porozumienia w sprawie kredytu firmowego, harmonogram spłat, pismo w sprawie umowy o kartę płatniczą, wyciągi bankowe.

Postanowieniem z dnia 15 września 2011 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż poza obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, na Skarżącej spoczywa także ciężar opłacenia tychże kosztów w trzech innych sprawach (III SA/Wa 2052, 2053 i 2054/11). Łączna wartość wpisów od skarg wynosi 800 zł, przy czym obowiązek ich zapłaty spoczywa solidarnie na E. M.. Podniósł, iż obroty finansowe firmy Skarżącej są wysokie. I tak w 2009 r. Skarżąca uzyskała przychód w wysokości 464.782,07 zł (koszty wyniosły natomiast 440.448,75 zł), zaś w 2010 r. przychód kształtował się na poziomie 372.496,72 zł, natomiast koszty jego uzyskania wyniosły 357.242,67 zł. W 2011 r. działalność gospodarcza przyniosła Skarżącej dochód w wysokości 7.753,14 zł (przy przychodzie 192.730,36 zł i kosztach 184.977,22 zł). Referendarz sądowy uznał,

iż wysokość tych obrotów – zestawiona z kwotą należnych w czterech sprawach wpisów w wysokości 800 zł, pozwala stwierdzić, że kwotę tę Skarżąca jest w stanie (solidarnie ze wspólnikiem) wygospodarować ze środków przeznaczonych na finansowanie prowadzonej działalności gospodarczej. Zaznaczył, iż na Skarżącej ciąży zadłużenie

z tytułu kredytów i pożyczek. Jednakże z nadesłanych materiałów nie wynika, jakoby zadłużenia tego nie spłacała. Nie wynika też, by spłata zaciągniętych kredytów i pożyczek stanowiła zagrożenie dla bytu rodziny i uniemożliwiała ponoszenie kosztów postępowania. W ocenie Referendarza Sądowego obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie pożyczki (ostatnia udzielona została 12 lipca 2011 r. na kwotę 20.000 zł) wskazuje na płynność finansową Skarżącej. W innym wypadku bank nie przyznałby jej tej pożyczki. Podkreślił, iż w grudniu 2010 r. bank – "po przeanalizowaniu zaistniałej sytuacji oraz historii na rachunku" wyraził zgodę na spłatę zadłużenia w ratach, co wskazuje zdaniem referendarza, iż bank pozytywnie ocenił współpracę ze Skarżącą. W związku z powyższym stwierdził,

iż Skarżąca nie wykazała, iż nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych

i wynagrodzenia względem wybranego przez siebie pełnomocnika.

Pismem z dnia 27 września 2011 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 15 września 2011 r. W uzasadnieniu sprzeciwu wniosła

o uwzględnienie jej argumentów przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczyła, iż z uwagi na duże obciążenie finansowe oraz konieczność zaciągnięcia dalszych pożyczek nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz pomocy pełnomocnika. Podniosła, iż zobowiązania spółki cywilnej P. z tytułu zaległych składek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przekraczają kwotę 26.000 zł w tym ok. 16.000 zł płatne do 30 września 2011 r. Powstanie zadłużenia wynikło z rosnących kosztów wynajmu [...] przy ul. [...] w W.. W związku powyższym niezwłocznie rozwiązała umowy najmu w/w lokalu co spowodowało rosnące duże straty

i zadłużenie jej firmy. Do wniosku Skarżąca załączyła pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2011 r. informującego, iż zgoda na zawarcie układu ratalnego wyrażona została pod warunkiem uregulowania składek na ubezpieczenie emerytalne oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami za zwłokę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania

(art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt. 2 cyt. wyżej przepisu).

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek,

że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, ukształtowanego na podstawie analogicznych unormowań art. 113 kodeksu postępowania cywilnego, sformułowanie "osoba fizyczna (...) nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny oznacza, iż ubiegający się

o zwolnienie powinien wykazać, że nie jest w stanie poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny

( zob. postanowienie SN z dnia 24.09.1984r., sygn. akt II CZ 104/84).

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także wysokość wpisu sądowego od skarg w sprawach wniesionych przez Skarżącą (III SA/Wa 2051, 2052, 2053, 2054/11) o łącznej wartości 800 zł, których obowiązek zapłaty spoczywa solidarnie na Skarżącej i E.M. jak i stan faktyczny sprawy, Sąd nie widzi podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony.

Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie uprawdopodobniła natomiast, że jej sytuacja charakteryzuje się ubóstwem - a tylko taka sytuacja,

co wskazano wyżej, może być podstawą dla przyznania prawa pomocy

Za odmową przyznania prawa pomocy przemawia okoliczność, iż obroty finansowe firmy Skarżącej są wysokie. I tak w 2009 r. Skarżąca uzyskała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 464.782,07 zł (koszty wyniosły natomiast 440.448,75 zł), zaś

w 2010 r. przychód kształtował się na poziomie 372.496,72 zł, natomiast koszty jego uzyskania wyniosły 357.242,67 zł. W 2011 r. działalność gospodarcza przyniosła Skarżącej dochód w wysokości 7.753,14 zł (przy przychodzie 192.730,36 zł i kosztach 184.977,22 zł).

W ocenie Sądu wysokość tych obrotów – zestawiona z kwotą należnych w czterech sprawach wpisów w wysokości 800 zł, pozwala stwierdzić, że kwotę tą Skarżąca jest

w stanie (solidarnie ze wspólnikiem) wygospodarować ze środków przeznaczonych

na finansowanie prowadzonej działalności gospodarczej.

Z dokumentów i oświadczeń przedstawionych przez Skarżącą wynika, iż źródłem jej utrzymania jest działalność gospodarcza, z której uzyskuje dochód w wysokości 2.500 zł. Na utrzymaniu Skarżącej pozostają syn i córka. Poza mieszkaniem Skarżąca nie posiada żadnego majątku. Spłaca kredyt bankowy, którego miesięczna rata wynosi 1.800 zł. Ojciec dzieci Skarżącej wpłaca miesięcznie 1.500 zł. Koszty utrzymania rodziny wynoszą natomiast 3.500 zł. Ponadto środki jakimi miesięcznie dysponuje Skarżąca

z tytułu prowadzonej działalności oraz wpłat od ojca jej dzieci przekraczają o 500 zł koszty utrzymania jej rodziny.

Powyższe uzasadnia twierdzenie, iż Skarżąca może poczynić stosowne oszczędności w swoich wydatkach miesięcznych pozwalające na uiszczenie wpisu oraz opłacenie pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Ponadto konieczność spłacania kredytów bankowych nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (w tym ustanowienia pełnomocnika z wyboru), gdyż zobowiązania prywatno - prawne nie korzystają z takich preferencji, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie z instytucji prawa pomocy. Decydując się na wszczęcie postępowania sądowego Skarżąca powinna przewidywać konieczność ponoszenia kosztów z tym związanych i nie może, jeżeli ma możliwości zgromadzenia wymaganych należności, choćby w wyniku przedsięwzięcia oszczędności oczekiwać, że zostaną one zapłacone z budżetu sądu (por. postanowienie NSA z 26 października 2004 r. sygn. OZ 510/04).

Odnosząc się do okoliczności podniesionych w sprzeciwie, iż Skarżąca posiada duże obciążenie finansowe w tym zobowiązania wraz z E. M.

z tytułu zaległych składek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przekraczających kwotę 26.000 zł w tym ok. 16.000 zł płatnych do 30 września 2011 r. i przewiduje konieczność zaciągnięcia dalszych pożyczek należy wskazać, iż Skarżąca systematycznie spłaca zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek.

Z nadesłanych materiałów nie wynika też, by spłata zaciągniętych kredytów

i pożyczek stanowiła zagrożenie dla bytu rodziny i uniemożliwiała ponoszenie kosztów postępowania. Fakt udzielenia kolejnej pożyczki Skarżącej w dniu 12 lipca 2011 r.

na kwotę 20.000 zł wskazuje na płynność finansową Skarżącej. Wskazana przez Skarżącą ,,konieczność zaciągnięcia dalszych pożyczek’’ potwierdza tą ocenę, gdyż

w innym wypadku nie mogłaby liczyć na przyznanie przez bank pożyczki. W związku

z powyższym Sąd uznał, iż Skarżąca nie wykazała, iż nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenia wybranego przez siebie pełnomocnika.

Na koniec warto przypomnieć, jak to słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08,

że rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się

z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia

z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji – w razie nie wykazania omawianego uprawnienia – próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

U Z A S A D N I E N I E

Skarżący E. M. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych

i ustanowienie adwokata. Wskazał, że źródłem jego utrzymania jest działalność gospodarcza, z której uzyskuje dochód w wysokości 420 zł oraz emerytura w kwocie 2.390 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Spłaca kredyt bankowy, którego miesięczna rata wynosi 1.500 zł.

W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał pismo,

w którym wyjaśnił, że w okresie ostatnich lat nie nabył, ani też nie sprzedał przedmiotów o wartości powyżej 10.000 zł. Koszty utrzymania wynoszą do 800 zł. Skarżący przedstawił zeznania podatkowe, deklaracje VAT, zestawienie przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2011 r., aneks do porozumienia w sprawie kredytu firmowego, harmonogram spłat, decyzję o waloryzacji emerytury, pismo

w sprawie umowy o kartę płatniczą, wyciągi bankowe, pismo w sprawie warunków spłaty pożyczki.

Postanowieniem z dnia 15 września 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż poza obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, na Skarżącym spoczywa także ciężar opłacenia tychże kosztów w trzech innych sprawach

(III SA/Wa 2052, 2053 i 2054/11). Łączna wartość wpisów od skarg wynosi 800 zł, przy czym obowiązek ich zapłaty spoczywa solidarnie na A. C... Podniósł, iż obroty finansowe firmy Skarżącego są wysokie. I tak w 2009 r. Skarżący uzyskał przychód z działalności w wysokości 154.926,61 zł (koszty wyniosły natomiast 146.816,28 zł), zaś w 2010 r. przychód kształtował się na poziomie 124.165,57 zł, natomiast koszty jego uzyskania wyniosły 119.080,89 zł. W 2011 r. działalność gospodarcza przyniosła Skarżącemu dochód w wysokości 2.584,38 zł (przy przychodzie 64.243,47 zł i kosztach 61.659,09 zł). Referendarz sądowy uznał, iż wysokość tych obrotów – zestawiona z kwotą należnych w czterech sprawach wpisów w wysokości 800 zł, pozwala stwierdzić, że kwotę tę Skarżący jest w stanie (solidarnie ze wspólnikiem) wygospodarować ze środków przeznaczonych na finansowanie prowadzonej działalności gospodarczej. Zaznaczył, iż Skarżący osiąga również dochód z emerytury, która wynosi 2.390 zł, zaś zadeklarowane koszty utrzymania wynoszą do 800 zł. Na Skarżącym ciąży zadłużenie z tytułu kredytów, jednakże z nadesłanych materiałów nie wynika, jakoby zadłużenia tego nie spłacał. Nie wynika też, by spłata zaciągniętych kredytów stanowiła zagrożenie dla bytu Skarżącego i uniemożliwiała ponoszenie kosztów postępowania. W ocenie Referendarza Sądowego obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie kredytu wskazuje na płynność finansową Skarżącego. W innym wypadku bank nie przyznałby mu tego kredytu.

Pismem z dnia 27 września 2011 r. Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 15 września 2011 r. W uzasadnieniu sprzeciwu wniósł o uwzględnienie jego argumentów przedstawionych we wniosku

o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczył, iż z uwagi na duże obciążenie finansowe oraz konieczność zaciągnięcia dalszych pożyczek nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz pomocy pełnomocnika. Podniósł, iż zobowiązania spółki cywilnej P. z tytułu zaległych składek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przekraczają kwotę 26.000 zł w tym ok. 16.000 zł płatne do 30 września 2011 r. Powstanie zadłużenia wynikło z rosnących kosztów wynajmu [...] przy ul. [...] w W.. W związku z powyższym niezwłocznie rozwiązał umowy najmu w/w lokalu co spowodowało rosnące duże straty i zadłużenie jego firmy. Do wniosku Skarżący załączył pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

z dnia[...] września 2011 r. informujące, iż zgoda na zawarcie układu ratalnego wyrażona została pod warunkiem uregulowania składek na ubezpieczenie emerytalne oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami za zwłokę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem

(przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi

z innymi podstawowymi wydatkami. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, ukształtowanego na podstawie analogicznych unormowań art. 113 kodeksu postępowania cywilnego, sformułowanie "osoba fizyczna (...) nie jest

w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny oznacza, iż ubiegający się o zwolnienie powinien wykazać, że nie jest w stanie poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny (zob. postanowienie SN z dnia 24.09.1984r., sygn. akt II CZ 104/84).

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także wysokość wpisu sądowego od skarg w sprawach wniesionych przez Skarżącego

(III SA/Wa 2051, 2052, 2053, 2054/11) o łącznej wartość 800 zł, których obowiązek zapłaty spoczywa solidarnie na Skarżącym i A.C. jak i stan faktyczny sprawy, Sąd nie widzi podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony.

Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił natomiast, że jego sytuacja charakteryzuje się ubóstwem - a tylko taka sytuacja, co wskazano wyżej, może być podstawą dla przyznania prawa pomocy.

Za odmową przyznania prawa pomocy przemawia okoliczność, iż obroty finansowe firmy Skarżącego są wysokie. I tak w 2009 r. Skarżący uzyskał przychód

z działalności gospodarczej w wysokości 154.926,61 zł (koszty wyniosły natomiast 146.816,28 zł), zaś w 2010 r. przychód kształtował się na poziomie 124.165,57 zł, natomiast koszty jego uzyskania wyniosły 119.080,89 zł. W 2011 r. działalność gospodarcza przyniosła Skarżącemu dochód w wysokości 2.584,38 zł

(przy przychodzie 64.243,47 zł i kosztach 61.659,09 zł).

W ocenie Sądu wysokość tych obrotów – zestawiona z kwotą należnych

w czterech sprawach wpisów w wysokości 800 zł, pozwala stwierdzić, że kwotę

tę Skarżący jest w stanie (solidarnie ze wspólnikiem) wygospodarować ze środków przeznaczonych na finansowanie prowadzonej działalności gospodarczej.

Należy również zauważyć iż Skarżący osiąga również dochód z emerytury, która wynosi 2.390 zł. Łączny miesięczny dochód Skarżącego wynosi 2.810 zł przy zadeklarowanych kosztach utrzymania do 800 zł. Powyższe uzasadnia twierdzenie, iż Skarżący może poczynić stosowne oszczędności w swoich wydatkach miesięcznych pozwalające na uiszczenie wpisu oraz opłacenie pełnomocnika

z wyboru, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Ponadto konieczność spłacania kredytów bankowych nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych

(w tym ustanowienia pełnomocnika z wyboru), gdyż zobowiązania prywatno - prawne nie korzystają z takich preferencji, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie

z instytucji prawa pomocy. Decydując się na wszczęcie postępowania sądowego Skarżący powinien przewidywać konieczność ponoszenia kosztów z tym związanych i nie może, jeżeli ma możliwości zgromadzenia wymaganych należności, choćby

w wyniku przedsięwzięcia oszczędności oczekiwać, że zostaną one zapłacone

z budżetu sądu (por. postanowienie NSA z 26 października 2004 r. sygn. OZ 510/04).

Odnosząc się do okoliczności podniesionych w sprzeciwie, iż Skarżący posiada duże obciążenie finansowe w tym zobowiązania wraz z A. C. z tytułu zaległych składek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przekraczających kwotę 26.000 zł w tym ok. 16.000 zł płatnych do 30 września 2011 r. i przewiduje konieczność zaciągnięcia dalszych pożyczek należy wskazać, iż Skarżący systematycznie spłaca zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek.

Z nadesłanych materiałów nie wynika też, by spłata zaciągniętych kredytów

i pożyczek stanowiła zagrożenie dla utrzymania Skarżącego i uniemożliwiała ponoszenie kosztów postępowania. Wskazana przez Skarżącego ,,konieczność zaciągnięcia dalszych pożyczek’’ wskazuje na jego płynność finansową, gdyż

w innym wypadku nie mógłby liczyć na przyznanie przez bank pożyczki. W związku

z powyższym Sąd uznał, iż Skarżący nie wykazał, iż nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenia wybranego przez siebie pełnomocnika.

Na koniec warto przypomnieć, jak to słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, że rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego

w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji – w razie nie wykazania omawianego uprawnienia – próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.