Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1466/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-02-20 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Utrzymano w mocy postanowienie - art. 260 par. 1 ustawy - P.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art. 247  par. 1,  pkt 2,  art. 260  par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącej R. O. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 1466/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego olejów smarowych postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 20 stycznia 2017r., sygn. akt I SA/Wr 1466/16.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 21 października 2016 r. R. O. (zwana dalej wnioskodawczynią, stroną lub skarżącą) wniosła skargę na opisaną w sentencji niniejszego postanowienie decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Skarżąca wystąpiła również o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego żądania wskazała, że jej aktualny stan majątkowy w porównaniu z wartością przedmiotu sporu nie pozwala na opłacenie wniesionych przez nią skarg. Organ podatkowy wydał decyzje w rozbiciu na pojedyncze dostawy, których suma jest bardzo wysoka, co zwiększa jeszcze koszty sądowe. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca przekreśliła wszystkie rubryki podając jedynie, że jej koszty utrzymania kształtują się na poziomie 1000,00 złotych.

W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych wnioskodawczyni wskazała, że jest stanu wolnego i z nikim nie zamieszkuje, nie prowadzi też wspólnego gospodarstwa z innymi osobami. Na jej miesięczne wydatki składają się opłaty (400 złotych), wydatki na żywność i środki higieny (500 złotych), leki (200 złotych), spłata kredytów (2.000 złotych). Opłaty te do chwili obecnej finansowała z bieżącej działalności gospodarczej. Oświadczyła też, że nie posiada środków transportu oraz nie jest właścicielem nieruchomości położonej we W. przy ul. [...], ani w P. przy ul. [...]. Wynagrodzenie dla reprezentującego ją pełnomocnika zostanie zaś uiszczone po ewentualnym wygraniu sporu sądowego. Dodatkowo strona oświadczyła, że w sierpniu 2016 r. nie przeprowadzała żadnych operacji bankowych, a w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej z dniem 19 sierpnia 2016 r. nie ma możliwości wygenerowania wyciągu bankowego. Poinformowała, że nie posiada żadnych udziałów w A Sp. z o.o. Z przedłożonych dokumentów źródłowych wynika, że skarżąca w 2015 r. uzyskała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 6.217.745,74 złotych i dochód w kwocie 74.605,70 złotych. Na koniec sierpnia 2016 r. jej przychód wyniósł 375.530,90 złotych, a odnotowana strata kształtowała się na poziomie 21.003,75 zł. W czerwcu 2016 r. strona dokonała dostawy towarów i usług na kwotę 43.649 złotych oraz nabyła towary i usługi o wartości 12.367 złotych. W lipcu 2016 r. zadeklarowane zostały zerowe wartości dostaw, a zakupy związane z działalnością opodatkowaną wyniosły 470 złotych. Przedłożone zostały także wydruki historii dwóch rachunków bankowych za marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2016 r., wykorzystywane prywatnie i w działalności gospodarczej.

Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2017 r. referendarz sądowy odmówił stronie prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego, udostępnione przez stronę skarżącą dane nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Referendarz sądowy wskazał, że skarżąca uzyskała przychody z działalności gospodarczej, które pozwalały jej na uiszczenie kosztów sądowych. Ponadto, według referendarza sądowego, nie wszystkie z oświadczeń złożonych przez stronę można było uznać za wiarygodne, w szczególności oświadczenia co do ponoszonych wydatków oraz posiadanych ruchomości i nieruchomości. Referendarz sądowy zauważył także, że skarżąca wybiórczo wykonała wezwanie referendarza do nadesłania dokumentów i wyjaśnień. Dodatkowo referendarz sądowy podniósł, że o konieczności ponoszenia kosztów sądowych strona wiedziała już wcześniej, aniżeli w dacie wniesienia skargi, ponieważ od lutego 2016 r. są wydawane kolejne decyzje przez Dyrektora Izby Celnej, dotyczące tej samej w kwestii (podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia oleju smarowego), które są przez stronę konsekwentnie skarżone do WSA we Wrocławiu.

Pismem nadanym w dniu 3 lutego 2017 r. skarżąca złożyła sprzeciw od opisanego na wstępie postanowienia referendarza sądowego, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, że aktualnie organ podatkowy wydał już blisko 300 tożsamych merytorycznie decyzji, z których ponad 100 zostało już zaskarżonych do sądu administracyjnego. Koszty sądowe w tych sprawach nie są więc kosztami ostatecznymi, gdyż w rzeczywistości będą one wielokrotnie wyższe. Oceniając zdolności płatnicze referendarz sądowy powinien – jej zdaniem – opierać się nie na przychodzie, ale na dochodzie. Oprócz tego nie dostrzegł on, że od chwili wydania decyzji przez organ przedsiębiorstwo skarżącej zostało zmuszone do istotnego ograniczenia działalności do momentu uzyskania rozstrzygnięcia sądowego, a sama wnioskodawczyni została pozbawiona źródła utrzymania.

Z urzędu Sądowi jest wiadomo, że na dzień wydania postanowienia przez referendarza sądowego skarżąca była stroną w ponad 136 sprawach, a wpisy od skarg w tych sprawach zostały wyznaczone na kwoty o łącznej wartości ponad 30.000 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do treści art. 260 § 2 p.p.s.a., w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W myśl art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Sąd, po ponownym zbadaniu akt sprawy, uznał, że zasadnie referendarz sądowy odmówił stronie prawa pomocy w żądanym zakresie.

Należy wyjaśnić, że dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczej istotny jest osiągany przychód, nie zaś dochód. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. Jak podkreśla się w orzecznictwie, fakt odnotowania straty nie przesądza jeszcze faktu, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, powstanie straty nie warunkuje automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r., II GZ 172/14).

Stąd w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r., II FZ 1843/14).

W niniejszej sprawie przedłożona dokumentacja finansowa wskazuje, że skarżąca w 2015 r. uzyskała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 6.217.745,74 złotych i dochód w kwocie 74.605,70 złotych. Do końca sierpnia 2016 r. jej przychód wyniósł 375.530,90 złotych i odnotowana została strata na poziomie 21.003,75 złotych. Według Sądu, przedstawione wartości jednoznacznie wskazują, że skarżąca dysponowała – i to przed złożeniem skargi – środkami na opłacenie kosztów niniejszego postępowania oraz innych postępowań zawisłych przed tutejszym Sądem.

W zakresie kolejnych postępowań sądowych, których zainicjowanie zasygnalizowała strona, należy wskazać, że Sąd nie jest uprawniony do oceny zdolności płatniczych skarżącej w kontekście zdarzeń przyszłych oraz niepewnych. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że organy podatkowe nie wydały jeszcze wobec niej wszystkich decyzji. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zgodnie zaś się przyjmuje, że niedopuszczalne jest dokonywanie oceny sytuacji finansowej strony w oparciu o hipotetyczne twierdzenia (zob. np. Kreuz v. Polska, wyrok ETPC z dnia 19 czerwca 2001 r., skarga nr 28249/95). Okoliczność ponoszenia kosztów w następnych postępowaniach będzie mogła jednak zostać rozważona przez Sąd, gdy skarżąca złoży wniosek o prawo pomocy po uruchomieniu kontroli sądowej we wszystkich wskazanych sprawach.

Odnosząc się do akcentowanego przez wnioskodawczynię faktu ograniczenia działalności gospodarczej trzeba wskazać za referendarzem sądowym, że o konieczności ponoszenia kosztów sądowych strona wiedziała już faktycznie wcześniej, aniżeli w dacie wniesienia skargi. Natomiast wartość osiąganych przez nią przychodów sugeruje, że zawieszenie działalności gospodarczej nie było spowodowane nieopłacalnością jej prowadzenia, lecz – w kontekście kolejnych decyzji określających zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia olejów smarowych – zamiarem uniknięcia egzekucji administracyjnej. Trafnie zatem uznał referendarz sądowy, że w przedmiotowej sprawie bez znaczenia pozostaje fakt zawieszenia działalności gospodarczej w drugiej połowie sierpnia 2016 r.

Oprócz tego trzeba zaznaczyć, że strona nadal nie wyjaśniła rozbieżności w złożonych przez siebie oświadczeniach, mimo że referendarz sądowy wytknął to w swoim postanowieniu. Według Sądu, wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" (art. 246 p.p.s.a.) prowadzi do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W konsekwencji, należało zgodzić się z referendarzem sądowym, że nie wszystkie z oświadczeń złożonych przez stronę są wiarygodne, w szczególności oświadczenia co do ponoszonych wydatków oraz co do posiadanych przez stronę nieruchomości i ruchomości. Takie rozbieżności świadczą niewątpliwie o wybiórczym udostępnieniu danych przez stronę o jej aktualnej sytuacji majątkowej.

Z tych względów Sąd przyjął, że skarżąca nie wykazała, aby uiszczenie kosztów postępowania wykraczało poza jej możliwości płatnicze, a tym samym, aby odmowa zwolnienia od tego obowiązku ograniczała skarżącej prawo do sądu.

W rezultacie Sąd postanowił utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego, o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.