Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 514/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 52 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 19 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 202 poz 1956
law: Ustawa z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 2 i 3, art. 61, art. 62, art. 63
journal: Dz.U. 1997 nr 118 poz 754
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi.
article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 185 poz 1439
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu  oraz o spółkach publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie WSA Katarzyna Nikodem WSA Waldemar Inerowicz (spr) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 września 2014 r. sprawy ze skargi MK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok oddala skargę


UZASADNIENIE

M. K., pismem złożonym w dniu [...], wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. w kwocie [...] zł. W argumentacji zgłoszonego żądania podatnik wyjaśnił, że dokonał nieprawidłowego samoopodatkowania, w trybie art. 30b ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm.; obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm. - w skrócie: "ustawa o PDOF"), transakcji zbycia udziałów (akcji) w spółce "X." S.A. z siedzibą w P. W ocenie wnioskodawcy, uzyskany przez niego dochód ze sprzedaży przedmiotowych akcji spełnia przesłanki zwolnienia z opodatkowania, o których mowa w art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy o PDOF, albowiem nabycie akcji nastąpiło przed dniem 1 stycznia 2004 r., a ich sprzedaż nie nastąpiła w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto podatnik wskazał, że przedmiotowe akcje zostały nabyte przez pracowników, współpracowników i kadrę kierowniczą przekształcanego przedsiębiorstwa, a także przez osoby trzecie. Zaznaczył, że ostatecznie akcje spółki nabyło 369 osób. Do złożonego pisma podatnik załączył korektę zeznania PIT-38 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2008 r. z tytułu sprzedaży papierów wartościowych oraz kserokopie: wypisu z aktu notarialnego założenia spółki "X." S.A. z siedzibą w P. z dnia [...], pisma "Q." S.A. z siedzibą w P. z dnia [...] października 2013 r., zaświadczenia depozytowego Domu Maklerskiego [...], informacji PIT-8C o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych w roku 2008, odcinek zbiorowy akcji z dnia [...] stycznia 2004 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. decyzją z dnia [...], nr [...], odmówił M. K. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji, powołując się na przepisy art. 19 ust. 1 lit. b) ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 202, poz. 1956 ze zm. - w skrócie: "ustawa nowelizująca"), art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy o PDOF oraz art. 92 i art. 93 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 22, poz. 270 ze zm. – w skrócie: "P.p.o.p.w."), wskazał, że zwolnieniu, o którym mowa w art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy o PDOF, podlegają przychody uzyskane ze sprzedaży papierów wartościowych, które spełniają jednocześnie 4 warunki: 1) zostały nabyte przed dniem 1 stycznia 2004 r.; 2) są dopuszczone do publicznego obrotu papierami wartościowymi; 3) zostały nabyte na podstawie publicznej oferty lub na giełdzie papierów wartościowych, albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym, albo na podstawie zezwolenia udzielonego w trybie art. 92 lub art. 93 P.p.o.p.w.; 4) sprzedaż tych papierów wartościowych nie jest przedmiotem działalności gospodarczej. W ocenie organu I instancji, zakup przez podatnika przedmiotowych papierów wartościowych nie nastąpił na podstawie oferty publicznej, albowiem oferta nabycia akcji została skierowana bezpośrednio do pracowników, emerytów i rencistów, związanych lub których wiązał stosunek pracy z Przedsiębiorstwem X. Tym samym, zdaniem organu, nie został spełniony jeden z warunków określonych w art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy o PDOF, gdyż przedmiotowe akcje nie zostały nabyte w trybie oferty publicznej. W rezultacie poczynionych ustaleń, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. uznał, że przychód uzyskany przez podatnika ze sprzedaży przedmiotowych akcji nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy o PDOF, a dochód z ich sprzedaży podlega opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym, na zasadach określonych w art. 30b ustawy o PDOF i winien zostać wykazany w zeznaniu rocznym za 2008 r.

W odwołaniu z dnia [...] podatnik zarzucił decyzji organu I instancji naruszenie przepisów art. 121 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – w skrócie: "O.p.") poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r., pomimo braku ustalenia charakteru prawnego oferty nabycia akcji, w wyniku której podatnik objął akcje. W uzasadnieniu odwołujący się zarzucił, że organ I instancji nie wyjaśnił, w drodze jakiej oferty, złożono podatnikowi propozycję objęcia akcji. W celu rozwiania tych wątpliwości, zdaniem podatnika, organ powinien zwrócić się do spółki.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, że podatnik nie mógł skorzystać z ulgi, o której mowa w art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy o PDOF. Organ II instancji podkreślił, że aby dochód ze sprzedaży akcji mógł korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w w/w przepisie, muszą zostać spełnione jednocześnie 4 warunki: 1) akcje zostały nabyte przed dniem 1 stycznia 2004 r.; 2) nabycie akcji nastąpiło na podstawie oferty publicznej lub na giełdzie papierów wartościowych, albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym, albo na podstawie zezwolenia udzielonego w trybie art. 92 lub art. 93 P.p.o.p.w.; 3) akcje dopuszczono do publicznego obrotu papierami wartościowymi; 4) sprzedaż tych akcji nie jest przedmiotem działalności gospodarczej. Zaznaczono, że niespełnienie któregokolwiek z tych warunków powoduje wykluczenie zastosowania rozpatrywanego zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym. Podkreślono także, że w toku postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Skarbowej w P., wystąpił do Domu Maklerskiego [...] oraz do Komisji Nadzoru Finansowego z zapytaniem, czy przedmiotowe akcje zostały dopuszczone do publicznego obrotu.

Analizując zgromadzony materiał dowodowy, organ II instancji stwierdził, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż nabycie przedmiotowych akcji nastąpiło przed dniem 1 stycznia 2004 r., a ich sprzedaż nie nastąpiła w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Tym samym badana transakcja spełnia dwa z w/w warunków zwolnienia z opodatkowania (nr 1 i 4).

W ocenie organu odwoławczego nie zostały natomiast spełnione dwie pozostałe przesłanki do zastosowania wyłączenia od opodatkowania dochodu z odpłatnego zbycia papierów wartościowych (nr 2 i 3). W pierwszej kolejności wskazano, że odkodowując, w oparciu o definicje słownikowe, zawartego w ustawie o PDOF pojęcia "publicznej oferty", organ II instancji doszedł do przekonania, że pod tym terminem należy rozumieć powszechny dostęp do akcji bez względu na liczbę osób, do których jest ona skierowana. Oferta ta musi być skierowana do wszystkich, a nie tylko do ograniczonego kręgu osób. Mając zaś na względzie, że oferta nabycia akcji została skierowana do pracowników, emerytów i rencistów, a także pracowników firm kooperujących z Przedsiębiorstwem "X." w P., tj. do zamkniętego kręgu osób, Dyrektor Izby Skarbowej w P. uznał, że przedmiotowe akcje nie zostały nabyte przez podatnika w ramach oferty publicznej (warunek nr 2). Powołując się natomiast na przepisy art. 3, art. 4 pkt 3, art. 65 ust. 1 pkt 1 i art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. Nr 157 poz. 1119 ze zm. – w skrócie: "u.n.r.f."), organ odwoławczy stwierdził, że organem właściwym do oceny, czy przedmiotowe akcje zostały dopuszczone do "publicznego obrotu", jest Komisja Nadzoru Finansowego. W kontekście powyższych regulacji prawnych organ II instancji zaznaczył, że Komisja Nadzoru Finansowego w piśmie z dnia [...] jednoznacznie wskazała, iż nie wydała zgody na dopuszczenie do obrotu publicznego akcji imiennych serii A spółki "X." S.A. Okoliczność ta została także potwierdzona przez Dom Maklerski [...] w P., który w piśmie z dnia [...] poinformował, że akcje "X." S.A. nigdy nie zostały wprowadzone do publicznego obrotu, a transakcja sprzedaży akcji tej spółki na rzecz "Q." S.A. zrealizowana została na podstawie umów sprzedaży instrumentów finansowych, w wyniku których nastąpiło przeniesienie praw z akcji poza rynkiem regulowanym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 ze zm. – w skrócie: "u.i.f.").

W rezultacie poczynionych ustaleń organ odwoławczy za bezzasadne uznał podniesione w odwołaniu zarzuty naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Jednocześnie, powołując się na art. 127 O.p., wskazał, że w toku postępowania odwoławczego uzupełnił zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy. W konkluzji Dyrektor Izby Skarbowej w P. stwierdził, że uzyskany przez podatnika przychód z tytułu sprzedaży w 2008 r. akcji spółki "X." S.A. z siedzibą w P. stanowi źródło przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o PDOF, tj. z kapitałów pieniężnych i tym samym podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W skardze z dnia [...] złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. K., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie powyższej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 52 ust. 1 pkt b) ustawy o PDOF poprzez jego nieprawidłową wykładnię w odniesieniu do pojęcia papierów wartościowych, dopuszczonych do publicznego obrotu oraz publicznej oferty, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W argumentacji skargi skarżący podniósł, że oferta nabycia akcji "X." S.A. została skierowana do szerokiego grona osób, w tym pracowników Przedsiębiorstwa "X." w P. i innych osób i instytucji zainteresowanych nabyciem akcji. Autor skargi wyraził pogląd, że wykładnia zawartego w art. 52 pkt 1 lit b) ustawy o PDOF pojęcia "oferty publicznej" powinna nastąpić w zgodzie z definicją legalną tego pojęcia ustanowioną w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1382 ze zm. – w skrócie: "u.o.p.i.f."). Zdaniem skarżącego, w sytuacji gdy w systemie prawa polskiego istnieje definicja legalna pojęcia "oferty publicznej" odnoszącej się do papierów wartościowych, to na gruncie innych ustaw odwołujących się do tego pojęcia, znaczenie to powinno być rozumiane jednolite. Uwzględniając zaś, że zgodnie z art. 3 ust. 1 w/w ustawy przez ofertę publiczną należy rozumieć udostępnianie, co najmniej 150 osobom lub nieoznaczonemu adresatowi, w dowolnej formie i w dowolny sposób, informacji o papierach wartościowych, autor skargi doszedł do przekonania, że oferta nabycia akcji skierowana do szerokiego kręgu osób, w tym 375 pracowników Przedsiębiorstwa "X." oraz innych osób i instytucji zainteresowanych nabyciem akcji, była ofertą publiczną. Ponadto zarzucił organowi odwoławczemu, że ten nie dokonał wykładni zawartego w art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy o PDOF pojęcia papierów wartościowych, które są dopuszczone do publicznego obrotu, a jedynie odwołał się do treści pism Domu Maklerskiego [...] w P. oraz pisma Komisji Nadzoru Finansowego. Skarżący stanął na stanowisku, że regulacja zawarta w art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy o PDOF obejmuje takie papiery wartościowe, które mogą być przedmiotem obrotu, a zatem do których znajdują zastosowanie przepisy u.i.f., tj. papiery wartościowe określone w art. 3 ust. 1 tej ustawy. W ocenie skarżącego, nie powinno mieć znaczenia, czy papiery wartościowe objęte dyspozycją tego przepisu zostały zbyte w ramach rynku regulowanego, czy też np. alternatywnego systemu obrotu, czy też - jak w przypadku akcji "X." - transakcja sprzedaży została zrealizowana na podstawie umów sprzedaży instrumentów finansowych, w wyniku których nastąpiło przeniesienie praw z akcji poza rynkiem regulowanym. Końcowo skarżący podniósł, że gdyby ustawodawca chciał, aby zwolnienie od podatku dotyczyło odpłatnego zbycia papierów wartościowych dokonywanego np. tylko na rynku regulowanym, to dałby temu wyraz w art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy o PDOF.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. podtrzymał w całości stanowisko i argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawową funkcją postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena z punktu widzenia zgodności z prawem procesu konkretyzacji norm prawa administracyjnego materialnego w określonym stanie faktycznym. Kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, przy bezspornych okolicznościach faktycznych, jest ocena prawidłowości dokonanej przez organy podatkowe wykładni przepisów prawa materialnego (art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy o PDOF w związku z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej), w wyniku której organy odmówiły zastosowania tych norm, co w ostatecznym rezultacie, skutkowało wydaniem decyzji od odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z przepisem art. 52 pkt 1 lit. b ustawy o PDOF zwolniono od podatku dochodowego, w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2003 r., dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, dopuszczonych do publicznego obrotu papierami wartościowymi, nabytymi na podstawie publicznej oferty lub na giełdzie papierów wartościowych albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym, albo na podstawie zezwolenia udzielonego w trybie art. 92 lub 93 ustawy P.p.o.p.w. Zwolnienie to nie miało zastosowania, jeżeli sprzedaż wymienionych papierów wartościowych była przedmiotem działalności gospodarczej. Z kolei art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej stanowił, że przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie stosuje się do opodatkowania dochodów (poniesionych strat) uzyskanych po dniu 31 grudnia 2003 r. z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, o których mowa w art. 52 pkt 1 lit. b tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2004 r., pod warunkiem, że papiery te zostały nabyte przed dniem 1 stycznia 2004 r.

Główną osią sporu była interpretacja zawartego w art. 52 pkt 1 lit. b) wyrażenia "oferta publiczna", albowiem skarżący twierdzi, że nabył akcje w ramach takiej oferty. Organ odwoławczy co do zasady trafnie zauważył, analizując przesłanki warunkujące zastosowanie tego zwolnienia, że wszystkie z czterech wymienionych w tym przepisie przesłanek muszą zostać spełnione łącznie. Nie było między stronami sporu co do spełnienia dwóch przesłanek (nabycie przedmiotowych akcji nastąpiło przed dniem 1 stycznia 2004 r., a ich sprzedaż nie nastąpiła w ramach prowadzonej działalności gospodarczej). Organ uznał jednak, że pozostałe dwie przesłanki, tj. nabycie akcji w drodze oferty publicznej oraz dopuszczenie akcji do publicznego obrotu papierami wartościowymi, spełnione nie zostały. W szczególności organy podatkowe uznały, że skoro oferta nabycia akcji została skierowana do pracowników, emerytów i rencistów, a także pracowników firm kooperujących z Przedsiębiorstwem "X." w P., tj. do zamkniętego kręgu osób, to przedmiotowe akcje nie zostały nabyte przez podatnika w ramach oferty publicznej.

Odmienne stanowisko skarżącego, oparte zostało między innymi na twierdzeniu, według którego wykładnia wyrażenia "oferta publiczna" powinna nastąpić w zgodzie z definicją legalną tego pojęcia ustanowioną w art. 3 ust. 1 ustawy u.o.p.i.f. Zdaniem skarżącego, w sytuacji gdy w systemie prawa polskiego istnieje definicja legalna pojęcia "oferty publicznej" odnoszącej się do papierów wartościowych, to na gruncie innych ustaw odwołujących się do tego pojęcia, znaczenie to powinno być rozumiane jednolicie.

Mając na uwadze fakt, że skarżący wnosząc o zwrot nadpłaconego podatku, odwołał się do treści art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej, na wstępie rozważań Sąd zwraca uwagę, że wzajemna relacja tej normy oraz przepisu z art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy o PDOF, była przedmiotem analizy w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2006 r., w sprawie o sygn. akt II FPS 2/06, (dostępna na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak stwierdził NSA, art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej stanowi kontynuację, w zmienionej formule, zwolnienia podatkowego o charakterze okresowym, przewidzianego w art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy o PDOF. Zasadnie zatem organy podatkowe rozważały zastosowanie art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy nowelizującej w kontekście spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. art. 52 pkt 1 lit. b) powołanej ustawy.

W cytowanym orzeczeniu zaakcentowano także, że zwolnienia i ulgi podatkowe mają charakter wyjątkowy. Stanowią one bowiem odstępstwo od zasady sprawiedliwości podatkowej, przejawiającej się w powszechności oraz równości opodatkowania. Z tego względu stosowanie przywilejów podatkowych nie może być dokonywane w drodze wykładni rozszerzającej (podobnie wyroki NSA z dnia 7 lutego 1996 r., III SA 225/95 oraz z dnia 19 kwietnia 2000 r., I SA/Lu 1764/98).

Przystępując do oceny prawidłowości stanowiska organów podatkowych w kwestii wykładni wyrażenia "oferta publiczna" podkreślić należy, że nie jest to zagadnienie nowe, było ono już bowiem przedmiotem analizy w orzecznictwie krajowych sądów administracyjnych. Za ugruntowany uznać należy pogląd, że wobec braku definicji ustawowej pojęcia oferty publicznej (w momencie nabycia akcji – w niniejszej sprawie – [...] r.), to przy interpretacji tego pojęcia odwołać się należy do wykładni językowej tych pojęć. Wywodzi się zatem, że przez ofertę publiczną rozumieć należy taką, która skierowana jest do ogółu ludzi, do nieograniczonego kręgu osób. Wskazuje się przy tym, że nieuzasadnione jest odwoływanie się w tym zakresie do definicji obrotu publicznego, ponieważ pojęcia publicznej oferty nie można utożsamiać ze zdefiniowanym w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi. Ponadto sądy administracyjne zwracały uwagę, że wobec wieloznaczności samego pojęcia "publiczny", zasadnym jest dla nadania mu właściwego znaczenia, odwołanie się do kontekstu, w jakim słowo to jest użyte. W tym przypadku nie można pominąć, że oferta jest jednym ze sposobów zawarcia umowy (art. 66 § 1 k.c.), polegającym na wymianie oświadczeń woli stron-stanowczej propozycji zawarcia umowy i jej akceptacji (przyjęcia). Propozycja musi być kierowana do adresata, inaczej bowiem nie będzie równoznaczna z ofertą. Adresatem tym może być konkretna osoba (grupa osób) bądź nieograniczony krąg osób. Od ilości adresatów uzależniony jest niewątpliwie sposób ujawnienia propozycji zawarcia umowy. Przy oznaczonym adresacie, oferta może być ujawniona tylko jemu. W przypadku nieograniczonej ilości osób, sposób zaproponowania zawarcia umowy musi umożliwić każdej osobie możliwość zapoznania się z nią. W tym znaczeniu musi ona być "jawna". Konieczność jej jawności wynika w tym przypadku z faktu kierowania jej do nieograniczonej liczby adresatów, a nie odwrotnie (jawność jest wtórna w stosunku do kręgu adresatów). Odróżnić należy przy tym zaoferowanie zawarcia umowy każdemu (bez stawiania warunków, które spełniają tylko niektóre osoby) od przyjęcia oferty tylko przez niektóre z osób z nieograniczonego kręgu adresatów. Aby uznać ofertę za publiczną nie musi ona być zaakceptowana przez ogół, ale każdy z ogółu ma mieć potencjalną możliwość zawarcia umowy na proponowanych warunkach (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2013 r., II FSK 1367/11, LEX nr 1354866 i powołane tam orzecznictwo).

Na szczególną uwagę zasługuje także stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 19 lipca 2011 r, II FSK 397/10, LEX nr 1083130, w którym Sąd ten przy wykładni analizowanego tu wyrażenia odwołał się do zasady pierwszeństwa wykładni językowej, uznając, że należy w pierwszej kolejności opierać się na rezultatach wykładni językowej, a dopiero w przypadku dalszych wątpliwości lub w celu wzmocnienia wyniku wykładni językowej sięgać kolejno po wykładnię systemową lub funkcjonalną. NSA podkreślił, że w prawie podatkowym pogląd ten znajduje swoje oparcie w art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej, w myśl którego każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Ustawa jest tekstem zapisanym w języku polskim, zatem każdy podatnik może poznać treść prawa podatkowego w oparciu o reguły językowe. Podatnik nie jest zobowiązany do znania pozajęzykowych metod wykładni. Zatem w pierwszej kolejności należy sięgać po te dyrektywy wykładni, które są wspólne dla adresatów norm prawa podatkowego i instytucji stosujących prawo. Posługując się zatem wykładnią językową NSA stwierdził, że trudno obronić pogląd, iż oferta skierowana do skonkretyzowanej grupy osób (nawet większej niż 300 osób) nabiera - tylko ze względu na to - charakteru zasadniczo odmiennego. Pojęcie "publiczny" rozumieć należy jako: dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich. Arbitralnie określony krąg adresatów nie może być utożsamiony z powszechną, niczym nie limitowaną dostępnością do propozycji oferenta. Przyjąć należy także wnioski, że publiczny charakter oferty oznacza powszechny dostęp do akcji bez względu na liczbę osób, do których jest ona skierowana. W konsekwencji publiczny charakter oferty ma miejsce wtedy, gdy oferta adresowana jest do wszystkich, a nie tylko do ograniczonego kręgu osób. NSA stwierdził nadto, że takie wnioski znajdują także uzasadnienie w regułach wykładni systemowej, wskazując na powołaną już wyżej normę z art. 66 § 1 k.c. (podobnie NSA w wyrokach: z dnia 15 grudnia 2011 r., II FSK 1222/10, LEX nr 1134604; z dnia 29 kwietnia 2011 r. ,II FSK 2220/09, LEX nr 1081357; z dnia 2 marca 2010 r., II FSK 1553/08, LEX nr 595821; z dnia 13 lutego 2009 r., II FSK 1627/07, LEX nr 530395).

Ten kierunek wykładni spornego pojęcia zaakceptowany został także w orzecznictwie tutejszego Sądu (np. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 28 października 2010 r., I SA/Po 500/10, LEX nr 749946 i z dnia 22 grudnia 2009 r., I SA/Po 959/09, LEX nr 582670) oraz preferowany jest w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2014 r., I SA/Gd 1137/13, LEX nr 1419542).

Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę w pełni podziela zaprezentowaną wyżej wykładnię pojęcia "oferta publiczna", która znajduje zastosowanie w okolicznościach faktycznych tej sprawy. Jednocześnie Sąd uznał za niezasadne odwoływanie się przez skarżącego do wykładni systemowej zewnętrznej, uwzględniającej treść pojęcia "oferta publiczna", zgodnie z definicją legalną tego pojęcia, ustanowioną w art. 3 ust. 1 ustawy u.o.p.i.f. Skarżący co do zasady ma rację, że przepis ten stanowi obecnie element obowiązującego systemu prawnego, ale nie zważa jednocześnie na bezsporną okoliczność, że ustawa ta weszła w życie w dniu 24 października 2005 r. Tymczasem miarodajną dla wykładni spornego pojęcia chwilą jest moment nabycia akcji przez skarżącego, tj. [...] r. i obowiązujące wówczas regulacje prawne. Z tych też względów powołane wyżej stanowiska sądów administracyjnych nie odnoszą się do ustawy u.o.p.i.f, a uwzględniają obowiązującą wówczas ustawę P.p.o.p.w. Za słusznością tego poglądu przemawia także treść uzasadnienia projektu ustawy u.o.p.i.f, w którym określając kierunki proponowanych w nowej ustawie zmian, wymieniono m.in. zmiany zmierzające do usunięcia braków i niejasności wywołujących wątpliwości interpretacyjne w dotychczasowej praktyce stosowania starej ustawy, a wśród zasadniczych zmian zwrócono uwagę na redefinicję dotychczasowych pojęć oraz na wprowadzenie jednolitych definicji pojęć. Odnośnie do treści art. 3 projektowanej ustawy stwierdzono, że zawarte w tym przepisie definicje "publicznego proponowania nabycia papierów wartościowych" oraz "oferty publicznej", zastępują w znacznej mierze definicje "publicznego obrotu" funkcjonującą w dotychczasowej ustawie (uzasadnienie projektu ustawy (IV.3970) dostępne w Systemie Informacji Prawnej Lex).

W ocenie Sądu nie ma zatem wątpliwości co do tego, że definicja legalna na którą powołuje się skarżący ma wiążące znaczenie przy wykładni spornego pojęcia, ale przy nabyciu papierów wartościowych w ramach ofert adresowanych do potencjalnych nabywców po dniu 24 października 2005 r.

Stwierdzenie braku istnienia tej przesłanki było wystarczające do odmowy stwierdzenia przez organy podatkowe nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych na rzecz skarżącego. Zdaniem Sądu, organy podatkowe słusznie uznały także, że nie została spełniona druga z zakwestionowanych przesłanek, tj. brak dopuszczenia akcji do publicznego obrotu papierami wartościowymi.

Odnosząc się do argumentacji skargi w tej części podnieść należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 P.p.o.p.w - publicznym obrotem papierami wartościowymi jest proponowanie nabycia lub nabywanie emitowanych w serii papierów wartościowych, przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli propozycja skierowana jest do więcej niż 300 osób albo do nieoznaczonego adresata, z wyjątkami określonymi w dalszej części tego przepisu. W myśl art. 4 pkt 2 tej ustawy papierami wartościowymi dopuszczonymi do publicznego obrotu są papiery wartościowe, w stosunku do których wyrażona została zgoda na ich wprowadzenie do publicznego obrotu albo złożone zostało zawiadomienie, o którym mowa w art. 63. Z kolei art. 4 pkt 3 ww. ustawy stanowił, że ilekroć w ustawie jest mowa o dopuszczeniu papierów wartościowych do publicznego obrotu rozumie się przez to wyrażenie przez Komisję Papierów Wartościowych i Giełd zgody na ich wprowadzenie do publicznego obrotu albo złożenie zawiadomienia, o którym mowa w art. 63. Wprowadzenie papierów wartościowych do publicznego obrotu wymagało spełnienia szeregu dodatkowych warunków określonych w rozdziale 5 powołanej ustawy zatytułowanym "Wprowadzanie papierów wartościowych do publicznego obrotu". Zgodnie z zawartymi w tym rozdziale przepisami wprowadzenie papierów wartościowych do publicznego obrotu, z zastrzeżeniem art. 62 i 63, wymagało zgody Komisji (art. 61). Przepis art. 62 przewidywał, że papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa i Narodowy Bank Polski są z mocy prawa dopuszczone do publicznego obrotu, zaś w art. 63 przewidziano sytuację, gdy zamiast zgody Komisji wystarczyło złożenie zawiadomienia na 30 dni przed rozpoczęciem subskrypcji, które wywoływało takie same skutki, jak wyrażenie przez komisję zgody na wprowadzenie papierów wartościowych do publicznego obrotu, o ile Komisja nie skorzystała z prawa zgłoszenia sprzeciwu.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że sporne akcje zostały do publicznego obrotu dopuszczone. Należy podkreślić, że organ odwoławczy prowadził w tym kierunku ustalenia, powołując się na stanowiska ustawowo właściwej i wyłącznie kompetentnej w tej kwestii instytucji państwowej (Komisja Nadzoru Finansowego) oraz podmiotu profesjonalnie i na mocy ustawy świadczącego usługi na rynku papierów wartościowych (Dom maklerski). Jak wynika z ustaleń organu odwoławczego, Komisja Nadzoru Finansowego w piśmie z dnia [...] jednoznacznie wskazała, iż nie wydała zgody na dopuszczenie do obrotu publicznego akcji imiennych serii A spółki "X." S.A. Okoliczność ta została także potwierdzona przez Dom Maklerski [...] w P., który w piśmie z dnia [...] poinformował, że akcje "X." S.A. nigdy nie zostały wprowadzone do publicznego obrotu, a transakcja sprzedaży akcji tej spółki na rzecz "Q." S.A. zrealizowana została na podstawie umów sprzedaży instrumentów finansowych, w wyniku których nastąpiło przeniesienie praw z akcji poza rynkiem regulowanym.

Organy podatkowe miały zatem uzasadnione podstawy do przyjęcia na podstawie powołanych stanowisk, że sporne akcje nie zostały dopuszczone do obrotu publicznego. Podkreślić też należy, wbrew sugestiom skarżącego, że organy podatkowe nie kwestionowały tego, że papiery wartościowe nabyte przez skarżącego mogły być co do zasady przedmiotem publicznego obrotu. Organy stwierdziły natomiast brak podstaw do twierdzenia, aby papiery te zostały dopuszczone do publicznego obrotu.

Jakkolwiek skarżący zarzucił w skardze jedynie naruszenie przepisów prawa materialnego (punkt 1 petitum skargi - art. 145 ust. 1 pkt a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a."), to Sąd nie będąc związany zarzutami skargi, dokonał kontroli zaskarżonej decyzji, także z punktu widzenia ewentualnych naruszeń przepisów postępowania. W wyniku dokonanej kontroli Sąd uznał, że organy podatkowe nie naruszyły przepisów postępowania i w bezspornych okolicznościach faktycznych sprawy prawidłowo odmówiły zastosowania przepisów prawa materialnego, określających warunki skorzystania ze zwolnienia podatkowego, o które ubiegał się skarżący.

W związku z powyższym, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.