Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 923/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: par. 7, par. 56 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 100 poz 908
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki prawodawczej
article: art. 1 pkt 6 lit. a
journal: Dz.U. 2011 nr 205 poz 1212
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
article: art. 4 ust. 1 i ust. 5
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 22 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 27 lipca 2013 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 27 lipca 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b. i ust. 3 oraz art 20 ust. 1-3, art. 23, art. 24 ust. 1, ust. 2, ust 2a i ust. 4, art. 26 ust. 1 i ust. 2, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 11 i art. 15 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), odmówił przyznania H. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką K. K.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia 20 sierpnia 2012 r. przyznano H. K. (dalej: "strona", "skarżąca") prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu 17 czerwca 2013 r. strona ponownie wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r.

Na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Z uwagi na fakt, że do końca czerwca 2013 r. strona posiadała prawo do tożsamego świadczenia odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 czerwca 2013 r. do dnia 30 czerwca 2013 r.

Strona legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia 17 sierpnia 2011 r. nr [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ przywołał treść art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdził, że wynika z nich, iż w sytuacji, gdy rodzice osoby wymagającej opieki legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osobami mogącymi ubiegania się o przedmiotowe świadczenie są osoby inne niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Nadto, zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.: Dz. U z 2008 r. Nr 14, poz. 92) do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację. Ponieważ strona jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest w stanie sprawować opieki nad osobą niepełnosprawną.

Strona odwołała się od tej decyzji podnosząc, że błędnie wskazano art. 17 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z faktem legitymowania się przez nią orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreśliła, że jest jedyną osobą sprawującą opiekę nad córką, gdyż mąż jest dializowany trzy razy w tygodniu.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 września 2014 r. sygn. akt [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że K. K. legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia 4 kwietnia 2012 r. zaliczającym ją do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na okres do 30 kwietnia 2014 r. oraz kolejnym orzeczeniem z dnia 11 czerwca 2014 r. zaliczającym ją do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym na stałe. Z kolei strona legitymuje się orzeczeniem z dnia 17 sierpnia 2011 r. zaliczającym ją do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe. W takiej sytuacji strona nie spełnia przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Wbrew twierdzeniu strony zapis wyłączający osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności nie odnosi się wyłącznie do osób wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale do wszystkich osób wymienionych w art. 17 ust. 1; a potwierdza to zapis art. 17 ust. 1a ustawy, zgodnie z którym osobom wymienionym w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, innym niż spokrewnione w stopniu pierwszym, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni albo legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przepis art. 17 ust. 1 i ust. 1a ww. ustawy należy rozumieć w ten sposób, że generalnie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje rodzicom dzieci, jednakże, gdy rodzice dzieci legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo występuje inna okoliczność wymieniona w art. 17 ust. 1a, wówczas prawo to przysługuje innym, niż rodzice, osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny.

H. K. zaskarżyła powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia w całości i wydania decyzji przyznającej jej świadczenie pielęgnacyjne ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię. Wskazała, że z konstrukcji art. 17 ust. 1 ustawy w sposób jednoznaczny wynika, że przedmiotowe zastrzeżenie dotyczy wyłącznie podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, czyli innych osób, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Taki zapis nie występuje w art. 17 ust. 1 pkt 1-3 ustawy, nie dotyczy więc matki osoby niepełnosprawnej. Argumentacja organu odwoławczego, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy rozumieć w ten sposób, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje rodzicom dzieci w sytuacji, gdy legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest wykładnią rozszerzającą, zakładającą nieracjonalność ustawodawcy. Zapis odnoszący się do całego ustępu, występuje po myślniku, na końcu ustępu pierwszego. Gdyby ustawodawca zamierzał, aby również ograniczenie "z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności" miało dotyczyć wszystkich czterech kategorii podmiotów uprawnionych to również ten fragment umieściłby po myślniku. Sposób sformułowania przepisu pozwala uznać, że ustawodawca nie zamierzał wprowadzić i nie wprowadził takiego zastrzeżenia dla podmiotów wymienionych art. 17 ust. 1 w pkt. 1-3 ustawy, a jedynie dla podmiotów wskazanych w pkt 4. Powołała się przy tym na § 56 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad technik prawodawczej" (Dz. U. z 2002 r. Nr 100, poz. 908).

Gdyby ustawodawca uważał, że sam zapis (z części wspólnej przepisu), iż świadczenie dotyczy osób, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" oznaczał wykluczenie osób, które same posiadają znaczny stopień niepełnosprawności to nie umieszczałby takiego ograniczenia dodatkowo w art. 17 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy dotyczącym jedynie jednej z kategorii podmiotów uprawnionych. Skoro pomimo zapisów części wspólnej ustawodawca uznał za niezbędne dodanie w pkt 4 zapisu o wykluczeniu osób posiadających znaczny stopień niepełnosprawności, to tym samym uznał, że same zapisy części wspólnej (tj. po tiret zaczynającego się od słów "jeżeli nie podejmują lub rezygnują...") nie przesądzają o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego osób, które same legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia jest zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy; nie podejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Skarżąca podkreśliła, że sam organ przyznał jej wcześniej świadczenie pielęgnacyjne decyzją z dnia 20 sierpnia 2012 r. Obecnie skarżąca mieszka razem z córką i niepełnosprawnym mężem w jednym gospodarstwie domowym, mąż jest dializowany trzy razy w tygodniu i to na niej spoczywa faktyczny obowiązek opieki nad córką, która choruje na epilepsję lekooporną oraz inne schorzenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania Sądu była skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 września 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 27 lipca 2013 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Z przedłożonych sądowi akt administracyjnych bezspornie wynika, że w dniu 17 lipca 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką K. K. Ponadto z akt wynika, że K. K. została uznana za niepełnosprawną w stopniu znacznym bowiem orzeczeniem z dnia 4 kwietnia 2012 r. została zaliczona przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym do dnia 30 kwietnia 2014 r. Kolejnym orzeczeniem z dnia 11 czerwca 2014 r. K. K. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym na stałe.

Z kolei H. K. legitymuje się orzeczeniem z dnia 17 sierpnia 2011r. zaliczającym ją do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe.

W ocenie obu orzekających w sprawie organów ta ostatnia okoliczność powodowała, że nie było podstaw do przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego.

Podstawą materialnoprawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku ( dalej zwana "ustawą"). Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 lit. a) ww. ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przepisy art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych mają charakter norm prawnych bezwzględnie obowiązujących, a to znaczy, że aby móc otrzymać świadczenie pielęgnacyjne trzeba spełnić wszystkie wymienione w nim przesłanki.

Wskazaną przez organy przyczyną odmowy przyznania świadczenia był fakt, że H. K. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, zaś z dokonanej przez organy wykładni cytowanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że osobie, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, pomimo, że faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną osobą.

Sąd nie podziela wykładni art. 17 ust. 1 i 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjętej przez organy obu instancji.

Nie ma racji organ odwoławczy, gdy twierdzi, że zapis wyłączający osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności nie odnosi się wyłącznie do osób wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wykładnia językowa art. 17 ust. 1 ustawy nakazuje przyjąć, że wyłączenie zawarte w pkt 4 ust.1 art. 17 ustawy odnosi się tylko do osób wymienionych w tym punkcie. Odwołać należy się przy tym do przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" ( Dz. U. nr 100 poz. 908; zwane dalej : "z.t.p."). Zgodnie z jego § 7, zdania w ustawie redaguje się zgodnie z powszechnie przyjętymi regułami składni języka polskiego, unikając zdań wielokrotnie złożonych. Stosownie zaś do treści § 56 ust. 1 z.t.p. w obrębie artykułu (ustępu) zawierającego wyliczenie wyróżnia się dwie części: wprowadzenie do wyliczenia oraz punkty. Wyliczenie może kończyć się częścią wspólną, odnoszącą się do wszystkich punktów.

Art. 17 ust. 1 ustawy został skonstruowany zgodnie z ww. zasadami tj. zawiera wprowadzenie do wyliczenia, punkty oraz zamieszczoną po wszystkich punktach, oznaczoną myślnikiem część wspólną, odnoszącą się do wszystkich 4 punktów, a zaczynającą się od słów: " jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia...". Zauważyć należy, że część wspólna nie zawiera wyłączenia, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobom o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zostało ono natomiast zawarte w pkt 4 ust.1 art. 17 ustawy, przy czym przepis ten dotyczy innych niż wymienione w pkt 1- 3 osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Wyjątek wprowadzony w tym przepisie odnosi się zatem tylko do osób w nim wymienionych.

Podkreślenia wymaga, że zawartego w art. 17 ust. 1 pkt 4, umieszczonego po przecinku, normatywnego zwrotu: " z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności", nie można uznać za część wspólną, odnoszącą się do wszystkich 4 punktów art. 17 ust. 1. Stosowanie przecinków w języku polskim jest związane przede wszystkim z budową zdania i najczęściej służą one do rozdzielania wyrazów i grup wyrazów. Taka segmentacja tekstu znacznie ułatwia jego zrozumienie. Dokonana wcześniej wykładnia tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że przecinek, umieszczony w jego tekście, służył jedynie rozdzieleniu zawartych w nim zdań współrzędnych.

Zauważyć należy, że gdyby wolą ustawodawcy było wprowadzenie ograniczenia możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do wszystkich osób wymienionych w art. 17 ust. 1, to zgodnie z regułami języka polskiego i przepisami z.t.p. musiałby to uczynić poprzez wprowadzenie takiego zapisu w znajdującej się tam części wspólnej. Tymczasem wykładnia historyczna tego zapisu w ustawie wskazuje, że zamiar ustawodawcy był zupełnie inny. Sąd zauważa, że zwrot: "z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności" został wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212). Art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy ( w obowiązującym wówczas brzmieniu został zmieniony przez art. 1 pkt 6 lit. a) ustawy zmieniającej w ten sposób, że otrzymał brzmienie: "innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,". W uzasadnieniu do projektu ustawy zmieniającej stwierdzono, że: "Proponuje się wprowadzenie dodatkowego warunku w stosunku do osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, tj. innych osób, poza ojcem lub matką, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, polegającego na uzależnieniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od zdolności do samodzielnej egzystencji. Oznacza to, że osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności nie będą mogły korzystać z tego świadczenia. Będzie to miało na celu wykluczenie fikcyjnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez dalszych członków rodziny, którzy de facto nie są w stanie sprawować opieki nad osobą niepełnosprawną, gdyż sami wymagają pomocy osoby trzeciej w wykonywaniu codziennych czynności życiowych." ( Sejm RP VI kadencji Nr 3897).

Sąd zauważa również, że takiego wyłączenia nie zawiera art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy, który stanowi, w jakich przypadkach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę.

Kolejnym przepisem, na który powołały się organy odmawiając przyznania świadczenia był art. 17 ust. 1 lit. a) ustawy w myśl którego osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie wymienione w nim warunki, w tym rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ( pkt 1). Zdaniem organów przepis ten jest potwierdzeniem stanowiska, że rodzicom legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje ono wówczas innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny.

Art. 17 ust. 1 lit. a) ustawy jest przepisem określającym dodatkowe warunki, które muszą zostać spełnione, aby wskazane w nim podmioty mogły uzyskać świadczenie pielęgnacyjne. Ujęta w tym przepisie przesłanka, że świadczenie pielęgnacyjne będzie przysługiwać wówczas, gdy m.in. rodzice osoby wymagającej opieki legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności odnosi się wyłącznie do krewnych osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, którzy ubiegaliby się o świadczenie pielęgnacyjne. Jak wskazano wcześniej ustawa nie zawiera zakazu przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego rodzicom sprawującym opiekę nad dzieckiem wówczas, gdy sami również są osobami niepełnosprawnymi. Jednak nie można wykluczyć sytuacji, gdy taka niepełnosprawność będzie uniemożliwiała sprawowanie osobistej opieki przez rodzica i wówczas może ją wykonywać inna osoba, której, jeżeli należy do kręgu osób wymienionych w art. 17 ust. 1 lit. a) ustawy, ustawodawca umożliwił uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Dodatkowo wskazać też trzeba na przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, z późn. zm.), na podstawie których wydano orzeczenie o zaliczeniu skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z treści ww. przepisu wynika, że osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, nie zawsze będzie osobą niezdolną do pracy. Ustawodawca wskazał przy tym w ust. 5 powołanego przepisu, że zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie wyklucza możliwości zatrudnienia takiej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach: 1) przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej; 2) zatrudnienia w formie telepracy.

Zatem w zależności od stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym, będzie ona mogła podjąć niekiedy zatrudnienie, lecz jedynie w warunkach pracy chronionej – zawsze będzie to wynikało z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W takim przypadku będzie można mówić o możliwości rezygnacji takiej osoby z zatrudnienia w związku ze sprawowana opieką nad osobą niepełnosprawną.

Nie można też przyjąć a priori, tak jak to zrobił organ pierwszej instancji, że osoba uznana za niepełnosprawną w stopniu znacznym, nie może opiekować się swoim niepełnosprawnym dzieckiem. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1163/11 wyraził pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w pełni aprobuje, że: "Nie można (...) przyjąć na poziomie ustaleń abstrakcyjnych (bez związku z faktami), że taka opieka w stosunku do osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, sprawowana przez osobę wymagającą opieki w takim samym zakresie nie prowadzi do uzyskania pożądanych efektów. Zwłaszcza, jeżeli, (...), same schorzenia są różne i nie tylko wymagają różnych działań opiekuńczych, ale także umożliwiają opiekę matki nad dzieckiem." (publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd ten wskazał również, że okoliczności powyższe powinny być przez organ ustalone na poziomie konkretnych możliwości opiekuńczych matki dziecka. Dopiero takie precyzyjne stwierdzenie, odnoszące się do możliwości wykonywania pracy przez matkę dziecka, mogłyby stanowić podstawę do nałożenia tych ustaleń na treść normy zrekonstruowanej z art. 17 ust. 1 ustawy co do możliwości sprawowania przez tę matkę opieki.

Odnosząc powyższe do okoliczności faktycznych sprawy należy zauważyć, że skarżąca twierdzi, że od dawna sprawuje opiekę nad swoją córką, co więcej, decyzją z dnia 20 sierpnia 2012 r. przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne do dnia 30 kwietnia 2014 r. z czego wynika, że fakt sprawowania opieki przez H. K. nad córką nie budził wówczas wątpliwości organu pierwszej instancji.

Ze względu na powyższe brak podstaw, aby uznać, że w prowadzonym postępowaniu materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, umożliwiający podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia. Organy administracyjne z naruszeniem przepisów art. 7, 77 i art. 107 § 3 k.p.a. nie poczyniły w sprawie żadnych ustaleń w zakresie spełniania przez skarżącą pozostałych przesłanek uzasadniających przyznanie świadczenia i nie zawarły w uzasadnieniu żadnego odniesienia do okoliczności uzasadniających odstąpienie od stanu faktycznego i prawnego w jakim przyznano jej świadczenie decyzją z dnia 20 sierpnia 2012 r. Stanowi to naruszenie wynikającej z art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ dokona oceny wniosku skarżącej z dnia 17 czerwca 2013 r. pod kątem spełniania przez nią przesłanek wynikających z przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem powyższych uwag, w tym dotyczących jego wykładni.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że decyzje obu orzekających w sprawie organów wydano z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz postępowania, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.