Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1301/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 188,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 15 ust 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 8 listopada 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary sędzia del. WSA Małgorzata Miron /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 670/11 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] sierpnia 2011r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od A. K. na rzecz Wojewody Dolnośląskiego kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Sygnatura akt II OSK 1301/12

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie o sygnaturze IV SA/Wr 670/11 po rozpoznaniu skargi A. K. uchylił decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowanie z miejsca pobytu stałego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, w pkt II. wyroku stwierdził, że nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] Wojewoda Dolnośląski utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy Męcinka z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] orzekającą o wymeldowaniu skarżącego, żony S. K. oraz ich dzieci G. i W. K. z miejsca pobytu stałego w miejscowości K. nr[...], gmina M., w części dotyczącej skarżącego.

Postępowanie w sprawie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości K. nr [...], w trybie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 139, poz. 993 ze zm.) wszczęte zostało na wniosek H. K. Wnioskodawca podał, że skarżący wraz z rodziną wyjechał do Irlandii ponad dwa lata temu. W związku z czym nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu.

W trakcie prowadzonego postępowania H. K. utracił przymiot strony, ponieważ w dniu 21 sierpnia 2009 r. sprzedał swoje udziały w nieruchomości rolnej, stanowiącej działkę nr [...], zabudowaną budynkiem mieszkalnym, stodołą i szopą murowaną, położoną w K., gmina M., na rzecz K. Z. i R. G. Nowi właściciele nieruchomości podtrzymali żądanie poprzedniego właściciela w sprawie o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego.

Po przeprowadzeniu postępowania Wójt Gminy Męcinka w dniu [...] stycznia 2010 r. wydał decyzję orzekającą o wymeldowaniu A. i S. K. oraz ich małoletnich dzieci z miejsca pobytu stałego.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie kwestionując jej zasadność. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia [...] marca 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy Męcinka.

Wyrokiem z dnia 27 października 2010 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 267/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Dolnośląskiego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Wójt Gminy Męcinka decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu skarżącego, S. K. oraz ich małoletnich dzieci, tj. G. i W., z miejsca pobytu stałego, gdyż uznał, że wymienione osoby spełniły przesłanki do wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda Dolnośląski stwierdził, powołując się na treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm., dalej także jako: ustawa), że oceniając przesłanki wymeldowania należy mieć na względzie uregulowanie zawarte w art. 1 ust. 2 ustawy, stosownie do którego ewidencja ludności polega na rejestracji danych m.in. o miejscu pobytu osób. Oznacza to, że ewidencja służy jedynie do odzwierciedlenia stanu faktycznego i dostarcza wiedzy m.in. o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Mechanizm wymeldowania polega na usuwaniu informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan rzeczy. Również istotne znaczenie ma art. 6 ust. 1 ustawy stanowiący, iż pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z tej definicji wynika, że do uznania pobytu danej osoby za pobyt stały niezbędne jest fizyczne zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem oraz wola stałego przebywania w takim lokalu, w którym koncentrują się sprawy życiowe osoby, we wszystkich aspektach, tj. rodzinne, zawodowe, społeczne.

Na gruncie wskazanych wyżej regulacji ważny jest nie tylko sposób opuszczenia dotychczas zajmowanego lokalu, tzn. czy miało ono charakter dobrowolny i trwały, ale także, czy osoba zainteresowana uzewnętrznia swoją wolę powrotu do lokalu, w którym jest zameldowana. Sama wola powrotu do lokalu, gdy nie ma innych okoliczności faktycznych potwierdzających zamiar przebywania w miejscu pobytu stałego, jest niewystarczająca i nie stanowi o braku przesłanek do wymeldowania przewidzianych w art. 15 ust. 2 ustawy.

W niniejszej sprawie zgromadzony materiał dowodowy, na który składają się oświadczenia stron postępowania i przesłuchania świadków, dają podstawę do uznania, że skarżący opuścił lokal położony w K. nr [...], w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Bezspornym jest, że wyżej wymieniony nie zamieszkuje w lokalu od kilku lat, kiedy to wyjechał z rodziną do Irlandii, a decyzję o zmianie miejsca zamieszkania podjął dobrowolnie. Nie kwestionuje tego faktu sam skarżący. W oświadczeniu z dnia 3 grudnia 2009 r. zeznał, że 6 lat temu wyjechał za granicę w celach zarobkowych. W tzw. międzyczasie H. K. - ojciec wymienionego - sprzedał sporną nieruchomość, a obecni właściciele przeprowadzają remont. Organ ustalił zatem, że skarżący od kilku lat swoje sprawy osobiste koncentruje poza granicami kraju, gdzie zamieszkuje wraz z rodziną, tam pracuje, posiada mieszkanie, płaci podatki, korzysta ze służby zdrowia i ubezpieczeń. Nie można wobec tego przyjąć, iż posiada centrum życiowe w miejscowości K., nr [...].

Organ podkreślił, że charakter ewidencji ludności oraz przytoczona regulacja art. 15 ust. 2 ustawy prowadzą do wniosku, że w sprawach związanych z wymeldowaniem organy administracji uprawnione są jedynie do badania, czy określona osoba faktycznie opuściła lokal i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się oraz czy opuszczenie to ma charakter dobrowolny i trwały. Tym samym źródłem powinności organu administracji publicznej dokonania wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy posiada ona uprawnienie do przebywania w tymże miejscu. Organy orzekające o obowiązku meldunkowym nie rozstrzygają przy tym w przedmiocie tytułu prawnego do przebywania w danym lokalu. Spełnienie przesłanki opuszczenia przez osobę, której dotyczy wniosek o wymeldowanie, dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne, tj. wynika z jej własnej woli a nie z powodu bezprawnych zachowań innych osób oraz ma charakter trwały. Jednocześnie za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy uznawana jest sytuacja, w której zmiana miejsca pobytu osoby dotychczas zameldowanej w danym lokalu nastąpiła na skutek zachowania innej osoby, ale osoba zameldowana nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych (np. powództwo do sądu cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, zgłoszenie organom ścigania). Z akt sprawy wynika, że skarżący nie występował do sądu z takim powództwem. Brak skutecznych działań strony w powyższym zakresie uważa się zatem za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących faktu, że nieruchomość w K. nr [...] jest domem rodzinnym skarżącego, do którego wraca i chce w nim przebywać, organ uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Deklarowanie przez skarżącego woli zamieszkiwania w spornym lokalu nie daje podstawy do uznania, że faktycznie lokal ten stanowi miejsce pobytu stałego skarżącego. Dla potrzeb ewidencji ludności podstawowym kryterium oceny zamieszkania w lokalu, jest rzeczywiste ześrodkowanie w nim interesów życiowych. Ponadto w przedmiotowej sprawie nie bez znaczenia jest fakt, że od dnia 21 sierpnia 2009 r. nieruchomość ma nowych właścicieli i trudno dać wiarę, że zgodzą się na powrót i ponownie zamieszkanie skarżącego w lokalu.

W myśl natomiast art. 15 ust. 3 ustawy osoba, która wyjeżdża za granicę na okres dłuższy niż 3 miesiące, jest obowiązana zgłosić swój wyjazd oraz powrót właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego organowi. Zgłoszenie wyjazdu dokonuje się najpóźniej w dniu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, a zgłoszenia powrotu najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia powrotu. Zaniechanie wykonania obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę, o jakim mowa w art. 15 ust. 3 ustawy, nie ma wpływu na ustalenie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy do wymeldowania z pobytu stałego, to jednak wyjazd za granicę - w okolicznościach konkretnej sprawy - nie zawsze stanowi okoliczność uniemożliwiającą wymeldowanie z pobytu stałego. Wyjazd z kraju do innego państwa może być wynikiem opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Podobnie pobyt poza granicami Polski może być uznany za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, jeśli osoba przebywającą poza granicami Polski nie skorzystała we właściwym czasie ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W takim przypadku wyjazd z Polski do innego państwa i pobyt w tym kraju, przy jednoczesnej bezczynności osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego w Polsce - w zakresie podejmowania środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu - można uznać za dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Sam fakt pobytu za granicą nie stwarza podstaw do wymeldowania. Jeśli jednak towarzyszą temu okoliczności wskazujące na dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu czasowego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, to wówczas pobyt za granicą nie stanowi przeszkody w wymeldowaniu z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w Polsce.

Podkreślono, że w aktach sprawy znajduje się także ugoda zawarta w dniu 21 maja 2010 r. przed Sądem Rejonowym w J. pomiędzy skarżącym a H. K. dotycząca polubownego załatwienia sprawy. Z powyższej ugody wynika, że H. K. zobowiązuje się zapłacić do dnia 28 maja 2010 r. na rzecz skarżącego kwotę 31.000 zł, zaś skarżący oświadcza, że powyższe świadczenie wyczerpuje w całości jego roszczenia względem pozwanego w zakresie niniejszej sprawy (wymeldowania z lokalu). Z powyższego wynika, iż skarżącemu nie zależy faktycznie na zamieszkiwaniu w lokalu położonym w K. nr [...], lecz tylko na utrzymaniu zapisu o stałym zameldowaniu w miejscu pobytu stałego. Zdaniem organu odwoławczego o kwalifikacji pobytu decyduje bowiem nie tylko treść werbalna oświadczenia, ale również okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar określonej osoby.

Zdaniem organu odwoławczego okres ponad 7 lat pracy i zamieszkiwania za granicą, obecnie z żoną i dziećmi, jest wystarczająco długi, żeby można było zasadnie twierdzić, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, pomimo, że czasami przyjeżdża do Polski w odwiedziny.

W związku z tym, że skarżący po opuszczeniu miejsca pobytu stałego nie dokonał obowiązku wymeldowania się określonego w treści art. 15 ust. 1 ustawy, organ ewidencji ludności zobligowany został do rozstrzygnięcia tej kwestii decyzją administracyjną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącego wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko oraz argumentację faktyczną i prawną powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu ocenił, że skarga jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy Męcinka z dnia [...] czerwca 2011 r., naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Uzasadniając to stanowisko Sąd wojewódzki stwierdził, że bezspornym jest, że wyżej wymieniony nie zamieszkuje w lokalu od kilku lat, kiedy to wyjechał z rodziną do Irlandii, a decyzję o zmianie miejsca zamieszkania podjął dobrowolnie. Nie kwestionuje tego faktu sam skarżący.

Sąd stwierdził natomiast, że z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że opuszczenie przez skarżącego i jego rodzinę miejsca, w którym pozostaje zameldowana na pobyt stały, nie miało charakteru trwałego. Wskazuje na to całokształt okoliczności rozpoznawanej sprawy. Jak wynika bowiem z wyjaśnień strony zawartych w piśmie z dnia 3 grudnia 2009 r., jak i wystąpienia pismem z dnia 23 lutego 2010 r. do Wójta Gminy Męcinka o przydzielenie lokalu mieszkalnego, jego wyjazd za granicę ma charakter czasowy i spowodowany jest sytuacją materialną. Podjęcie zatrudnienia w Irlandii pozwala skarżącemu na poprawienie sytuacji materialnej rodzinny. W odwołaniu skarżący podał, że miejsce jego zameldowania stałego w miejscowości K. nr [...] jest od kilkunastu lat jego rodzinnym domem, do którego wraca i chce w nim przebywać. Jest to miejsce, gdzie znajduje się jego rodzinna i przyjaciele, stanowi centrum jego życia, pomimo wyjazdu w celach zarobkowych. Nigdy nie opuścił powyższego miejsca bez zamiaru powrotu. Poświęcił wiele pracy i nakładów finansowych, żeby mieć możliwość mieszkania pod powyższym adresem. Z tej racji brak podstaw by przyjąć, że skarżący zerwał wszelkie związki z dotychczasowym miejscem zamieszkania i "opuścił" je w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy. Samo opuszczenie danej nieruchomości w związku z czasowym wyjazdem z kraju w celu zarobkowym nie uprawnia - wbrew twierdzeniom organu odwoławczego - do wymeldowania z dotychczasowego miejsca stałego pobytu w kraju. Jednocześnie zaniechanie wykonania obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę, nałożonego art. 15 ust. 3 ustawy, nie ma żadnego wpływu na ustalenie przesłanek wymeldowania. Należy również podkreślić, że wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego ustawodawca uznaje jedynie za przesłankę uzasadniającą obowiązek zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy). Dlatego nawet długotrwałe opuszczenie miejsca stałego zameldowania i wyjazd za granicę w celach zarobkowych nie stanowi przeszkody do utrzymania dotychczasowego zameldowania stałego.

Powołana przez organ ugoda zawarta w dniu 21 maja 2010 r. przed Sądem Rejonowym w J. pomiędzy skarżącym a H. K., dotycząca polubownego załatwienia sprawy (wymeldowania z lokalu), nie ma znaczenia dla sprawy wymeldowania, ponieważ jest sprawą cywilnoprawną.

W konsekwencji Sąd nie podzielił stanowiska Wojewody o konieczności wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości Konradów 15.

Wojewoda Dolnośląski złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2012 r.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., wynikiem którego jest sprzeczność istotnych ustaleń stanu faktycznego z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przyjęcie, że opuszczenie przez Skarżącego i jego rodzinę miejsca, w którym pozostaje zameldowany na pobyt stały, nie miało charakteru trwałego;

b) art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez:

- ich niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym wykonaniu funkcji kontrolnej i błędnym przyjęciu, że organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, bezpodstawnie utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, co w konsekwencji stanowiło podstawę uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji;

- uwzględnienie skargi w sytuacji, gdy Skarżący nie wykazał, że postępowanie organów administracji było dotknięte wadami, stanowiącymi podstawę do uchylenia decyzji, a także nie wskazanie przez Sąd, które dokładnie normy naruszył organ;

2) konsekwencją naruszenia przepisów postępowania jest naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 15 ust. 2 ustawy poprzez błędną wykładnię i uznanie, że opuszczenie przez Skarżącego i jego rodzinę lokalu w K., w którym pozostaje zameldowany na pobyt stały, nie wyczerpuje przesłanek do wymeldowania.

Mając na względzie powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o:

1) uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2012 r. i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania;

2) zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu administracji - Wojewody Dolnośląskiego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi jej autor podkreślił, że uchylona przez Sąd decyzja organu odwoławczego, jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy Męcinka z dnia [...] czerwca 2011 r., naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Zdaniem Wojewody Dolnośląskiego Sąd dokonał sprzecznych ustaleń stanu faktycznego z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego uznając, że opuszczenie przez Skarżącego i jego rodzinę miejsca, w którym pozostaje zameldowany na pobyt stały, nie miało charakteru trwałego.

W ocenie Wojewody Dolnośląskiego z całokształtu dokonanych ustaleń w niniejszej sprawie jednoznacznie wynika, że wolą A. K. jest koncentrowanie spraw życiowych poza lokalem położonym w K. nr [...].

Dokonując ustalenia stanu faktycznego należało w ocenie organu, wziąć pod uwagę definicję pobytu stałego zawartą w art. 6 ust. 1 ustawy, z której wynika, że do uznania pobytu danej osoby za pobyt stały niezbędne jest fizyczne zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem oraz wola stałego przebywania w takim lokalu, w którym koncentrują się sprawy życiowe osoby we wszystkich aspektach, tj. rodzinne, zawodowe, społeczne. Natomiast wolę wewnętrzną osoby co do jej miejsca zamieszkania określa się na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności faktycznych.

Organ podkreślił, że dla ustalenia spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy należało wziąć pod uwagę nie tylko sposób opuszczenia zajmowanego dotychczas lokalu, tzn. czy miało ono charakter dobrowolny i trwały, a także czy osoba uzewnętrznia wolę powrotu do lokalu, w którym jest zameldowana oraz faktyczny zamiar przebywania w miejscu zameldowania. Przy takim założeniu, w ocenie Wojewody Dolnośląskiego, wola Skarżącego jest oczywista i okoliczności faktyczne sprawy jednoznacznie wskazują, że wyjazd skarżącego do Irlandii nie ma charakteru czasowego. Od kilku bowiem lat swoje sprawy osobiste koncentruje poza granicami kraju, gdzie zamieszkuje wraz z rodziną, tam pracuje, posiada mieszkanie, płaci podatki, korzysta ze służby zdrowia i ubezpieczeń. Nie można zgodzić się również ze stanowiskiem Sądu, że ugoda zawarta przed sądem cywilnym nie ma znaczenia dla sprawy wymeldowania. Wprost przeciwnie, niniejsza okoliczność jest istotna dla ustalenia zamiaru i woli Skarżącego co do wymeldowania z lokalu, czego Sąd nie uwzględnił. Treść ugody dowodzi, że Skarżący nie ma woli przebywania i koncentrowania swoich interesów życiowych w miejscu zameldowania na pobyt stały w miejscowości K. Natomiast w ocenie organu dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego nie ma najmniejszego znaczenia charakter cywilnoprawny dokumentu ugody.

Dodatkowo skarżący podkreślił, że zgodnie ze wskazaniem Sądu podstawę do uchylenia decyzji stanowiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednakże Sąd nie wskazał, które konkretnie przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania zostały przez organ naruszone. Sąd również nie wyjaśnił, z jakich powodów naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy oraz nie wyjaśnił, na czym polegała istotność naruszenia przepisów postępowania.

W tym przypadku Sąd dokonał zatem błędnej kontroli działań organów administracji publicznej, błędnie przyjmując, że decyzja Wojewody Dolnośląskiego została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, co w konsekwencji skutkowało uwzględnieniem skargi i stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lit. c) p.p.s.a. uchyleniem decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Męcinka. Jak wynika zaś z przedstawionych argumentów, wobec prawidłowości tej decyzji, Sąd powinien na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalić.

Konsekwencją niewłaściwie ustalonego przez Sąd stanu faktycznego jest błędna wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez uznanie, że nie zaistniały przesłanki określone w tym przepisie, dające podstawę prawną do wymeldowania Skarżącego z miejsca pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości K.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Badając sprawę w takim zakresie należało uznać, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Zasadniczy zarzut skarżącego kasacyjnie dotyczy naruszenia przepisów prawa materialnego, a to błędnej wykładni art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, którego to naruszenia skarżący upatruje w wadliwym uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy opuszczenie przez skarżącego i jego rodzinę lokalu w Kondratowie nie wyczerpuje przesłanek do wymeldowania.

Zarzut ten jest w pełni uzasadniony.

Ustawodawca w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wprowadził ustawowej definicji opuszczenia miejsca pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to miało charakter trwały i jest dobrowolne. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny bądź dorozumiany – przez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby (tak m.in. wyrok NSA z 15 czerwca 2010 r., II OSK 1060/09, nie publ.).

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że A. K. wraz z rodziną nie zamieszkuje w lokalu nr [...] w K. Jak wynika z niewadliwych i niekwestionowanych ustaleń organów administracji wymeldowany od wielu lat zamieszkuje za granicą, tam pracuje, posiada mieszkanie, płaci podatki, korzysta ze służby zdrowia i ubezpieczeń. W konsekwencji prawidłowe jest stanowisko organu, iż centrum życiowe skarżącego jest skoncentrowane poza lokalem nr [...] w K.

Problem w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy opuszczenie lokalu miało charakter trwały.

Trafnie zarzuca skarżący kasacyjnie, iż wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, z całokształtu dokonanych przez organ ustaleń wynika, że opuszczenie to ma charakter trwały. Ustawodawca w art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazał, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. A zatem elementem niezbędnym do uznania, że dana osoba przebywa w lokalu, jest m.in. zamiar, wola w nim przebywania.

Ta przesłanka, wbrew stanowisku Sądu, nie została spełniona w niniejszej sprawie.

Prawidłowo skarżący organ wskazał, że okoliczności sprawy nie uzasadniają przyjęcia, iż skarżący planuje powrócić do mieszkania w K. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że twierdzenia Sądu o nietrwałym charakterze opuszczenia lokalu zostały oparte o wyjaśnienia skarżącego zawarte w piśmie z dnia 3 grudnia 2009 r. oraz jego wystąpienie do Wójta Gminy Męcinka o przydzielenie lokalu mieszkalnego. Nie kwestionując, że skarżący zamierza, w bliżej nieokreślonym czasie, powrócić do kraju, wskazać należy, że jego twierdzenia, że to w tym lokalu koncentruje się jego życie, są gołosłowne, nie poparte żadnymi dowodami. W szczególności Sąd niezasadnie przyjął za wiarygodne jego twierdzenia, że miejsce jego stałego zameldowania jest jego domem rodzinnym, do którego wraca i gdzie znajduje się jego rodzina i przyjaciele. Uszło uwadze Sądu, że w 2009 r. nieruchomość, na której posadowiony jest budynek objęty decyzją o wymeldowaniu, została sprzedana, rzeczy osobiste skarżącego zostały wyniesione do innego lokalu nowego właściciela budynku. Nieuprawnione jest zatem stanowisko Sądu, iż lokal ten jest miejscem, gdzie znajduje się rodzina skarżącego i jego przyjaciele. Co więcej, z zeznań świadka E. K. złożonych dnia 23 grudnia 2009 r. wynika, że podczas pobytu w Polsce w 2009 r. A. K. z rodziną "mieszkał w miejscowości S., u rodziców S.". Powyższe wskazuje, że brak jest podstaw do twierdzenia, iż przedmiotowy lokal stanowi centrum życiowe skarżącego, do którego powraca podczas pobytu w Polsce.

Opuszczenie lokalu przez skarżącego miało także charakter dobrowolny. Należy bowiem przypomnieć, że zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 30 listopada 2012 r. w sprawie II OSK 1369/11, LEX nr 1291933). Skarżący nie skorzystał z żadnych środków prawnych zmierzających do przywrócenia posiadania lokalu. Takim środkiem nie jest natomiast wystąpienie z żądaniami finansowymi, która to sprawa zakończyła się zawarciem między stronami ugody.

Konkludując: zasadny jest zarzut skarżącego, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Trafnie wszak wskazał organ, że ustalony przez organy i zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji stan faktyczny nie pozwalał na przyjęcie, że opuszczenie lokalu przez A. K. nie miało charakteru trwałego.

Natomiast jako nietrafne Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Ich analiza prowadzi do wniosku, że naruszenia tego skarżący kasacyjnie upatruje w błędnej kontroli zaskarżonej decyzji dokonanej przez Sąd wojewódzki i w konsekwencji błędne zastosowanie przepisu prawa materialnego. Tak sformułowany zarzut został oceniony jako naruszenie tych ostatnich przepisów. Tym samym stwierdzić należy, że Sąd nie podzielił zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie wyroku odpowiada warunkom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Stwierdzić także należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że wyprowadzenie wadliwych wniosków z przyjętego stanu faktycznego sprawy przez Sąd pierwszej instancji, a co miało miejsce w przedmiotowym postępowaniu, które skutkowało w efekcie odmiennym niż podjętym w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięciem, jest naruszeniem przepisów innym niż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 188 p.p.s.a. (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. sygn. akt OSK 81/04 OSP 2004 r., z. 11, poz. 135, oraz z dnia 16 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 193/08, niepubl.).

W związku z powyższym, wobec zaistnienia w niniejszej sprawie okoliczności, o których mowa w art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał także wniesioną skargę. W tym zakresie należało podzielić stanowisko organu odwoławczego, iż ustalony i niesporny stan faktyczny sprawy i wypływające z niego wnioski słusznie doprowadziły Wojewodę Dolnośląskiego do przyjęcia, iż opuszczenie przez skarżącego miejsca zameldowania nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały, a zatem należało orzec o jego wymeldowaniu. W tym miejscu podkreślić także należy, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko, że nie stanowi przesłanki wymeldowania czasowe opuszczenie miejsca pobytu w celu podjęcia pracy zarobkowej za granicą, lecz z zamiarem powrotu do lokalu (tak m. in. NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2013 r., II OSK 2499/11, LEX nr 1337379). Takie stanowisko nie może mieć jednak zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy, albowiem – co zostało wyżej wskazane - ustalony przez organ w sposób prawidłowy stan faktyczny nie pozwala na przyjęcie, że skarżący planuje powrócić do tego lokalu, skoro nieruchomość w chwili obecnej stanowi własność osób trzecich, a skarżący nie podejmował żadnych kroków prawnych celem przywrócenia praw do przebywania w nim.

Z tego też powodu kontrolowaną w niniejszej sprawie decyzję uznać trzeba za prawidłową, w konsekwencji czego skarga, w oparciu o art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a., podlegała oddaleniu.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i oddalił skargę wniesioną do Sądu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i 205 tej ustawy.