Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1238/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 i 137
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi P. Spółka Akcyjna w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], decyzją z [...] maja 2012 r. nr [...], uchylił decyzję Starosty Powiatu w Z. z [...] grudnia 2011 r. nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że Naczelnik Gminy w R. decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 1980 r., działając na wniosek Centralnej Dyrekcji [...] w W., orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa części nieruchomości niezabudowanej, położonej we wsi S., gmina R. o powierzchni [...] m2, stanowiącej własność G.S., Za przedmiotową wywłaszczoną nieruchomość ustalono odszkodowania na rzecz ww. osoby w wysokości [...] zł. Zgodnie z uzasadnieniem ww. orzeczenia decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] wydaną dnia [...] maja 1975 r. przez Wydział Gospodarki Komunalnej, Geologii i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w W. przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod budowę II etapu Centrali Magistrali [...]. Na wniosek z dnia 14 października 2009 r. uzupełniony pismami z dnia 2 listopada 2009 r. oraz z dnia 27 listopada 2009 r. Starosta Powiatu w Z. wszczął postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości gruntowych stanowiących działki oznaczone Nr Nr [...], [...], [...], [...], [...] położonych w miejscowości S., gmina R..

Po przeprowadzeniu postępowania zwrotowego Starosta Powiatu w Z., decyzją z [...] grudnia 2011 r. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej decyzją z [...] listopada 1980 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że zebranego materiału w sprawie oraz w wyniku przeprowadzonych oględzin nieruchomości ustalono, że na przedmiotowych nieruchomościach zrealizowano cel wywłaszczenia, gdyż została wybudowana tam linia kolejowa, drogi, urządzenia sterujące ruchem, oświetlenie itp. Inwestycję tą zrealizowano jeszcze przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu. Tymczasem mimo bezspornego faktu wybudowania inwestycji, w przekazanych przez organ pierwszej instancji akt postępowania administracyjnego nie odnaleziono dowodów poświadczających o zrealizowaniu przedmiotowej inwestycji przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu. Wojewoda [...] zauważył, że jedynie w stosunku do działki ewidencyjnej Nr [...] wykazem inwentarzowym środków trwałych dołączonym do pisma Zakładu [...] w S. z dnia 28 lutego 2011 r., oraz do pisma [...] P. z dnia 19 kwietnia 2011 r., potwierdzono m.in. budowę w 1974 roku [...] Nr [...] i [...]. Wobec powyższego Starosta Powiatu w Z. mógł jedynie orzec o odmowie zwrotu tej działki ewidencyjnej.

Wojewoda [...] przypomniał, że zgodnie z art. 137 ust. 2 u.g.n. jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część - o ile spełnione zostały te same przesłanki umożliwiające uznanie tej części za zbędną na cel wywłaszczenia. Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. oznacza obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości niezależnie od tego, czy nieruchomość nadaje się do samodzielnego zagospodarowania w świetle ustaleń aktualnego planu miejscowego lub w świetle innych przepisów. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że fakt nie ustalenia zakończenia inwestycji na pozostałych działkach ewidencyjnych stanowi naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym, zasadnym jest uchylenie decyzji kończącej wadliwie przeprowadzone postępowanie organu pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze Wojewoda [...] zaznaczył, że Starosta Powiatu w Z. wydając decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r., naruszył art. 136 u.g.n. Organ pierwszej instancji winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w znacznej części, zmierzające w pierwszej kolejności do pozyskania akt wywłaszczeniowych, których nie odnaleziono w przekazanych przez Starostę Powiatu w Z. aktach administracyjnych. Na podstawie ww. dokumentów, np. elaboratu szacunkowego sporządzonego do określenia wysokości odszkodowania, czy też z protokołu inwentaryzacyjnego można pozyskać informację o stanie przedmiotowej nieruchomości w dniu wywłaszczenia. Powyższe dokumenty mogą rozstrzygnąć o zakończeniu przedmiotowej inwestycji również na pozostałych działkach. W przypadku gdyby z akt wywłaszczeniowych nie wynikała powyższa informacji, organ pierwszej instancji powinien pozyskać inne dokumenty, które pozwoliłyby na rozstrzygnięcie wymaganej kwestii.

Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, iż rozstrzygnięcie Starosty Powiatu w Z. z dnia [...] grudnia 2011 r., narusza art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązujące organ administracyjny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości. Wobec tego decyzję organu I instancji uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia (art. 138 § 2 k.p.a.). Rozstrzygnięcie jej zgodnie z prawem wymaga, w ocenie organu, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem przepisów procedury postępowania administracyjnego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W skardze na decyzję Wojewody [...] P. S.A. w W. wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zażądało kosztów postępowania według norm przypisanych. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie przepisów prawa materialnego art. 137 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tj. Dz.U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zm, dalej "u.g.n") poprzez uznanie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany jedynie na części wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji, gdy objęte przedmiotem wywłaszczenia nieruchomości stanowią linię kolejowa a tym samym cel wywłaszczenia został osiągnięty.

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co doprowadziło do naruszenia zasady praworządności i zasad postępowania dowodowego w sprawie;

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia skarżącej zakończeniu postępowania, a tym samym uniemożliwieniu przedstawienia stanowiska skarżącej przez wydaniem decyzji;

- art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów polegającym na uznaniu, iż na przedmiotowych działkach nie jest zlokalizowana linia kolejowa, w sytuacji gdy cała przedmiotowa nieruchomość stanowi teren kolejowy zamknięty i jest linia kolejową.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie

i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości reguluje przepis art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) – jest nią zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie do treści art. 137 ust. 1 powołanej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Tak więc przez pojęcie zbędności nieruchomości w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt. 2 ustawy należy rozumieć sytuację faktyczną, w której od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna upłynął 10 letni okres i w tym okresie cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona ostateczną decyzją z [...] listopada 1980 r. W uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej określono, że celem wywłaszczenia jest budowa II etapu Centralnej Magistrali [...]. Rzeczą organu rozstrzygającego wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest więc ustalenie czy cel wywłaszczenia został zrealizowany i czy nastąpiło to w terminach wskazanych w art. 37 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ I instancji stwierdził w uzasadnieniu swojej decyzji, że na podstawie zebranego materiału oraz w wyniku oględzin ustalono, że cel wywłaszczenia został zrealizowany jeszcze przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu i odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Ustalenie kiedy inwestycja dla realizacji, której wywłaszczono nieruchomość została zrealizowana ma to istotne znaczenie, że jeżeli nastąpiło to jeszcze przed wywłaszczeniem to w ogóle nie mają zastosowania przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące zwrotu (art. 136 ust. 1 i art. 137 ust. 1). Wówczas zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest możliwy. Prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że jedynie co do działki nr [...] zostało wykazane, że budowa na niej [...] Nr [...] i Nr [...] miała miejsce w 1974 r., a więc przed wywłaszczeniem. Tylko więc odnośnie tej działki możliwe jest orzeczenie o odmowie jej zwrotu. Natomiast co do pozostałych działek objętych decyzją wywłaszczeniową brak jest dowodów do uznania, że realizacja inwestycji nastąpiła przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu. Stan faktyczny stwierdzony na nieruchomości w trakcie oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji nie wskazuje kiedy zostały poczynione inwestycje na wywłaszczonej nieruchomości, a istniejące w dniu oględzin. Zasadnie więc organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji zalecając ustalenie kiedy inwestycja została zakończona na pozostałych działkach wchodzących w skład wywłaszczonej nieruchomości. Również zasadne są wskazania na podstawie jakich dowodów wiedzę w tym zakresie organ może pozyskać. Również organ I instancji nie rozważył czy realizacja inwestycji obejmuje całą powierzchnię wywłaszczonej nieruchomości i czy istniejące na gruncie urządzenia stanowią infrastrukturę związana z budową linii kolejowej. Ustalenie decyzją z [...] grudnia 2000 r. nr [...] Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie ustalenia terenów przez, które biegną linie kolejowe jako terenów zamkniętych, że cała wywłaszczona nieruchomość leży na trenach zamkniętych nie może mieć decydującego znaczenia dla oceny zasadności wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, gdyż odnosi się do sytuacji powstałej w 2000 r. a nie zostało w ogóle prze organ ustalone czy wybudowanie linii kolejowej stanowiło realizację celu wywłaszczenia.

Rozstrzygnięcie organu odwoławczego odpowiada dyspozycji przepisu art. 138 § 2 kpa. Niezasadnie więc skarżący zarzuca naruszenie wskazanych w skardze przepisów art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r., art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa jest niezasadny z tego względu, że skarżący nie wskazał, że naruszenie tego przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.