Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1918/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie: WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Asesor WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2005r. sprawy ze skargi "P." Sp. z o.o. w D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2004r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że powyższa decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego "P." Sp. z o.o. w D. kwotę 100,- (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r., Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez firmę P. Sp. z o.o. z siedzibą w D. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...].11.2003 r. Nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1750zł - zmienił decyzję w zakresie wysokości kary z 550 złotych na 750 złotych z tytułu naruszenia w postaci skrócenia dziennego czasu odpoczynku, zmienił decyzję w zakresie wysokości kary z 600 złotych na 800 złotych z tytułu naruszenia w postaci przekroczenia maksymalnego dziennego okresu prowadzenia, a w pozostałym zakresie decyzję utrzymał w mocy.

Jako podstawę prawną wskazał art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 87 ust 1, art. 92 ust. 1 pkt 2, 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zmianami) oraz lp. 1.11.1, lp. 1.11.5, lp. 1.11.11 ust. 1 lit. b załącznika do ustawy o transporcie drogowym, art. 6 ust. 1, art. 8 rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985r., NR 3820/85 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (OJ.L.85.370.1), art. 15 ust. 7 oraz rozdz. II załącznika 1 rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985r., Nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (OJ.L.85.370.8), art. 31 ustawy z dnia 17 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. Nr 92 poz. 879)

Jako podstawę faktyczną wskazał ustalenia [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego i okoliczności przeprowadzonej w dniu [...].11.2004 r. kontroli w miejscowości [...] u prowadzącego pojazd marki [...] o nr rej. [...] Z. P., który nie okazał trzech wykresówek za dni [...],[...] i [...] listopada 2003r. jak również zaświadczenia potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdów (kara 600zł), skrócił dzienny czas odpoczynku (kara 550 zł), przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia (kara 600zł). W rezultacie organ I instancji nałożył na P. Sp. z o.o. karę pieniężną w łącznej wysokości 1750 złotych, a decyzję strona otrzymała w dniu [...] listopada 2003r.

W odwołaniu złożonym dnia [...] grudnia 2003r. strona nie kwestionowała ustaleń faktycznych. Podnosiła, że kierowca pojazdu zapomniał zabrać z firmy zaświadczenia potwierdzającego fakt nie prowadzenia pojazdów, natomiast odnośnie czasu pracy - skrócenia dziennego okresu odpoczynku oraz przekroczenia maksymalnego dziennego okresu prowadzenia – przyznała, że został przekroczony z uwagi na pilne zamówienie kontrahenta.

Główny Inspektor Transportu Drogowego odnosząc się do faktu, że kierowca zapomniał zabrać ze sobą zaświadczenia potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdów, stwierdził, że okoliczność ta nie może wpłynąć ani na wysokość kary ani na kwestię zastosowania sankcji, albowiem kierowca powinien mieć wyżej wskazaną dokumentację w pojeździe, zgodnie z powołanymi przepisami.

Wprawdzie organ pierwszej instancji stwierdził przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia: o 3 godziny - na podstawie wykresówki z dnia [...].10.03r. i o 4 godziny - na podstawie wykresówki z dnia [...].ll.03r., to organ odwoławczy badając przedmiotowe tarcze tachografu stwierdził, że w dniu [...] października 2003r. przekroczenie nastąpiło o 3 godziny i 45 minut /jazda dzienna wynosiła 12 godzin i 45 minut/, natomiast w dniu [...] listopada 2003r. - o 4 godziny i 40 minut /jazda dzienna wynosiła 13 godzin i 40 minut/. Uznał zatem, że należało karę pieniężną w wysokości 600 złotych uchylić i nałożyć karę pieniężną w wysokości 800 złotych.

Ponadto stwierdził na wykresówkach kierowcy skrócenie odpoczynku dziennego, przy wykonywaniu transportu drogowego - dnia [...].10.2003r. nastąpiło naruszenie w postaci skrócenia odpoczynku dziennego, przy wykonywaniu transportu drogowego o 8 godzin i 30 minut; zaś dnia [...].11.2003r. nastąpiło naruszenie w postaci skrócenia odpoczynku dziennego, przy wykonywaniu transportu drogowego o 6 godzin.

Organ odwoławczy w tym przypadku stwierdził, że organ pierwszej instancji błędnie nałożył na przedsiębiorcę karę (źle obliczył wysokość kary) w wysokości 550 złotych, w związku uznał, że należało ją uchylić i nałożył sankcję w wysokości 750 złotych – cytując stosowny przepis lp. 1.11.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym karze podlega skrócenie dziennego czasu odpoczynku, przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne: do jednej godziny -50 złotych, a za każdą kolejną rozpoczętą godzinę - 50 złotych. .

W skardze do WSA P. Sp. z o.o. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia organowi, ewentualnie o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty spraw przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego.

Zarzuciła:

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez brak wskazania zakresu decyzji Wojewódzkiego Inspektor Transportu Drogowego, która została uchylona zaskarżona decyzją, Zaskarżona decyzja nie wskazuje w jakiej części została uchylona decyzji organu I instancji, art. 138 § 1 pkt 2) kpa wyraźnie wskazuje, że organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji;

- naruszenie art. 139 kpa poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony skarżącej, braku wskazania podstawy prawnej orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej a także nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji podstaw faktycznych uzasadniających wydanie orzeczenia na niekorzyść strony.

Wywodziła, że błędne naliczenie kary przez organ I instancji (pomyłka rachunkowa) nie stanowi rażącego naruszenia prawa uzasadniającego zmianę na niekorzyść strony skarżącej decyzję I instancji przytaczając pogląd orzecznictwa sądów administracyjnych oraz doktryny, przy czym organ II Instancji nie wskazał podstaw prawnych i do zmiany decyzji I instancyjnej na niekorzyść spółki.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego w [...] wnosił o jej oddalenie. Odnosząc się do zakresu zmiany decyzji stwierdził, że jednoznacznie określa, że uchylenie następuje w zakresie dwóch precyzyjnie wskazanych kar pieniężnych, a w pozostałej części, również określonej precyzyjnie, została utrzymana w mocy.

Odnośnie zarzutu pominięcia zakazu reformationis in peius, to nie zasługuje na uwzględnienie wobec bezspornego stanu faktycznego, którego ocena wymagała zastosowania obowiązujących przepisów w sposób wyłączający możliwość pozostawienia w obrocie prawnym decyzji naruszającej prawo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

W niniejszej sprawie rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było skontrolowanie, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też zarzuty skarżącego są uzasadnione, mając na względzie zasadę wynikającą z art. 134 p.p.s.a. stanowiącą, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż zarzucane przez skarżącego.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że z akt administracyjnych wynika jednoznacznie, że decyzję strona otrzymała w dniu [...] listopada 2003r., zaś odwołanie złożone zostało dnia [...] grudnia 2003r.

Na fakt złożenia odwołania 1 dzień po terminie zwrócił uwagę Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] jako organ I instancji w piśmie z dnia [...] lutego 2004r. przesyłając odwołanie wraz z aktami sprawy organowi II instancji. Badanie przesłanek skutecznego wniesienia odwołania w postępowaniu administracyjnym zastrzeżone jest dla organu odwoławczego. (wyrok NSA w Lublinie z dnia 1996.12.11 sygn. akt I SA/Lu 398/96 LEX nr 27421)

Pomijając obowiązek wynikający z art. 134 kpa Główny Inspektor Transportu Drogowego w [...] jako organ II instancji rozpatrzył odwołanie merytorycznie.

Pominął zasadę, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 kpa. ( vide: wyrok NSA w Łodzi z dnia 1997.03.21, sygn. akt SA/Łd 2990/95, LEX nr 29079). Zgodnie z cytowanym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie temu obowiązkowi i merytoryczne rozpoznanie odwołania, czego bezpodstawnie domaga się skarżący, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § l pkt 2 kpa) i taki pogląd wyraził NSA w Warszawie w wyroku z 1998.12.30, sygn. akt IV SA 2294/96 LEX nr 45698)

Z kolei w wyroku z dnia 1998.02.16 sygn. akt IV SA 727/96 (LEX nr 43307) NSA w Warszawie stwierdził, że zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy w drodze postanowienia stwierdza uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Warunkiem bowiem skuteczności wniesienia przez stronę odwołania jest zachowanie czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania od dnia doręczenia decyzji stronie, określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy jest zatem zobowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie od kwestionowanej przez stronę decyzji zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, a w przypadku uchybienia terminu - do stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Rozpoznanie bowiem odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony na wniosek strony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.).

W okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że merytoryczne rozpatrzenie odwołania i wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa - w myśl powołanego wyżej art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jako nieważna decyzja podlega usunięciu z obiegu prawnego, bez względu na prawidłowość merytorycznego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej p.p.s.a.). O niewykonywaniu decyzji orzekł po myśli art. 152 p.p.s.a, zaś o kosztach postępowania na zasadzie art. 200 w/w ustawy.

Ubocznie należy jednak podnieść, że merytoryczne rozstrzygnięcie nastąpiło z naruszeniem zasady reformationis in peius określonej w art. 139 kpa – zakazu orzekania przez organ odwoławczy na niekorzyść strony odwołującej się. Naruszono także art. 107§ 4 kpa poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji podstaw faktycznych uzasadniających wydanie orzeczenia na niekorzyść strony. Za nietrafny należy uznać argument organu – bezsporny stan faktyczny, którego ocena wymagała zastosowania obowiązujących przepisów. Z treści przepisu wynika, że zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się nie dotyczy ponownego orzekania przez organ I instancji w razie przekazania przez organ odwoławczy sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania.