Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1408/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 1, art. 103, art. 104
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
journal: Dz.U.UE.L 1998 nr 289 poz 28 art. 1 pkt a, art. 5, art. 11 ust. 1 lit. a
law: Dyrektywa 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów
Teza: Istnieje związek  pomiędzy art. 102 ust. 1 i art. 104 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), bowiem odwołanie się do definicji pojęcia indywidualnego charakteru, który wraz z elementem nowości stanowi wyznacznik wzoru przemysłowego, pozwala stwierdzić w sposób niepozostawiający wątpliwości, że cechą immanentną wzoru przemysłowego jest jego postrzegalność wzrokowa (również dotykowa) - tylko w ten sposób, a więc poprzez szczególne, właściwe dla danego wytworu cechy, może on oddziaływać na użytkownika, budząc w nim określone wrażenia.

TEZY

Istnieje związek  pomiędzy art. 102 ust. 1 i art. 104 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), bowiem odwołanie się do definicji pojęcia indywidualnego charakteru, który wraz z elementem nowości stanowi wyznacznik wzoru przemysłowego, pozwala stwierdzić w sposób niepozostawiający wątpliwości, że cechą immanentną wzoru przemysłowego jest jego postrzegalność wzrokowa (również dotykowa) - tylko w ten sposób, a więc poprzez szczególne, właściwe dla danego wytworu cechy, może on oddziaływać na użytkownika, budząc w nim określone wrażenia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 lutego 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 2171/11 w sprawie ze skargi T. Spółki z o.o. w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę T. Sp. z o.o. w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu [...] marca 2008 r. P.P.U.H. S. Sp. z o.o. w M. wystąpiła z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Płyta izolacyjna" nr [...] udzielonego w dniu [...] maja 2007 r. na rzecz T. Sp. z o.o. z pierwszeństwem od dnia 7 lutego 2007 r. Swój interes prawny wnioskodawca wywodził z faktu, że jest producentem płyt styropianowych, które zamierza produkować i wprowadzać do obrotu, a które mają cechy objęte spornym prawem z rejestracji. Sporne prawo prowadzi zatem do ograniczenia swobody działalności gospodarczej wnioskodawcy. Za podstawę żądania wskazał art. 102 w zw. z art. 103 i 104 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), dalej: p.w.p. W uzasadnieniu wniosku podniesiono m.in., że pojedyncza płyta jest częścią składową wytworu złożonego, w postaci systemu ocieplenia złożonego z wielu płyt izolacyjnych i warstw je pokrywających. Końcowy użytkownik płyty izolacyjnej, wkomponowanej w system ocieplenia budynku, nie ma możliwości wzrokowego postrzegania cech tej płyty w trakcie zwykłego używania systemu ocieplenia. Wnioskodawca postawił także zarzut braku nowości ewentualnie indywidualnego charakteru spornego wzoru.

Urząd Patentowy RP, unieważniając prawo z rejestracji spornego wzoru przemysłowego wskazał, że w wzór ten stosowany jest w części składowej (warstwie ocieplającej) wytworu złożonego (systemu ocieplenia), w rozumieniu art. 102 ust. 3 pkt 1 p.w.p. i zgodnie z treścią przepisu art. 102 ust. 4 p.w.p. Organ stwierdził, że jest zobowiązany do oceny nowości i indywidualnego charakteru spornego wzoru jedynie w zakresie cech widocznych całego wytworu złożonego, tj. w zakresie cech płyt izolacyjnych widocznych podczas zwykłego używania systemu ocieplenia, przez które rozumie się jego używanie przez użytkownika końcowego, z wyłączeniem konserwacji, obsługi lub naprawy /art. 3 ust. 4 dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 98/71/WE z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów (Dz. U. WE Nr L 289 z dnia 28 października 1998 r., s. 28)/, dalej: Dyrektywa 98/71.

Końcowy użytkownik płyty izolacyjnej, wkomponowanej w system ocieplenia budynku, tj. administrator lub właściciel, ewentualnie lokator tego budynku nie ma zdaniem organu możliwości wzrokowego postrzegania cech tej płyty w trakcie zwykłego używania systemu ocieplenia, tj. w trakcie zamieszkiwania danego budynku. Kolegium nie zgodziło się z tezą uprawnionej, że ocena możliwości wzrokowego postrzegania cech płyty w trakcie zwykłego używania powinna być dokonana z punktu widzenia doświadczonego pracownika sklepu z materiałami budowlanymi lub firmy remontowo budowlanej, uznając że osoba taka nie jest użytkownikiem końcowym.

Organ wskazał, że ponieważ żadna cecha przedmiotowej płyty izolacyjnej nie jest widoczna w ukończonym systemie ocieplającym podczas zwykłego jego używania, jako zakrytej kolejnymi warstwami budowlanymi (np. warstwą zbrojoną siatką z włókna szklanego, warstwą gruntującą i warstwą elewacyjną w postaci tynku), wskazana płyta izolacyjna nie może być przedmiotem wzoru przemysłowego określonego w art. 102 ust. 1 p.w.p. i zarzut wnioskodawcy oparty na tej podstawie jest zasadny. Wobec powyższego w ocenie Kolegium nie można dokonać oceny nowości i indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego.

Skargę na powyższą decyzję do WSA w W. wniosła T. Sp. z o.o.

Sąd I instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a.

Przywołując treść art. 102 p.w.p. Sąd stwierdził, że spór w sprawie dotyczy wzoru przemysłowego, obejmującego osiem odmian prostopadłościennej płyty izolacyjnej zasadniczo białej z plamkami o różnym kształcie i wielkości oraz kolorze odpowiadającym danej odmianie wzoru. Z treści opisu zgłoszeniowego wynika, że płyta izolacyjna objęta spornym wzorem ma zastosowanie głównie w budownictwie. Tytuł wskazuje na przeznaczenie płyty do izolacji.

WSA przywołał argumentację skarżącej w toku postępowania przed Urzędem Patentowym RP; w piśmie z dnia 25 maja 2011 r. skarżąca podniosła, iż "Fakt, że płyta izolacyjna jest elementem pewnej całości, jaką stanowi system ocieplenia (...)". Nadto stwierdziła "Tak jak zbrojenia stalowe do betonu, płyta styropianowa stanowi element wmontowywany w całość budynku, składnik systemu ocieplenia, który po profesjonalnym "zainstalowaniu" stanowi jednolitą całość" oraz "Podobnie w sytuacji płyt styropianowych, po instalacji w systemie ocieplania ściany stają się one niewidoczne dla końcowego użytkownika (...)" (v. k. 114-117 akt adm.). Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd I instancji uznał za bezzasadne zarzuty uprawnionej, że Urząd Patentowy jednostronnie przesądził, iż płyta styropianowa jest stosowana w systemie ocieplenia składającego się z podłoża, do którego przyklejono styropian, na który nałożono "warstwę zbrojną z włókna szklanego, warstwę gruntującą i warstwę elewacyjną w postaci tynku".

Sąd uznał ustalenia organu za prawidłowe. Zgodnie z nimi sporny wzór jest istotnym elementem systemu ocieplenia budynków na bazie styropianu. Płyta styropianowa stanowi warstwę izolacyjną układu ocieplania ściany i po profesjonalnym zainstalowaniu jest niewidoczna dla końcowego użytkownika, co było podstawą wniosku, że wskazana płyta izolacyjna nie może być przedmiotem wzoru przemysłowego określonego w art. 102 ust. 1 p.w.p.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, zasadnie uznając, że wobec stawianych zarzutów kluczową kwestią było ustalenie, czy sporny wzór przemysłowy ma postać wytworu. Przepisy p.w.p. nie zawierają definicji postaci wytworu, jednakże sformułowanie zawarte w art. 102 ust. 1 p.w.p. wskazuje, zdaniem WSA, że ową "postać wytworu" należy utożsamiać z jego wyglądem a więc we wzorze przemysłowym chroniony może być tylko aspekt zewnętrzny produktu. Jak zauważył Sąd ochronie podlega nie tylko cały wytwór, ale i jego części. Przy czym słowo "część" na gruncie ustawy można rozumieć trojako. Po pierwsze, częścią jest element wzoru stanowiący jego część składową, element konstrukcji, jeżeli po włączeniu do wytworu pozostaje widoczny w trakcie procesu zwyczajnego użytkowania. Po drugie, ochronie podlegają "części" tzw. wytworu złożonego. Wytworem złożonym jest wytwór składający się z wielu wymienialnych części, umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie. Po trzecie, częścią mogą być elementy stanowiące przedmiot samodzielnego obrotu.

W niniejszej sprawie, płyta izolacyjna styropianowa po zamontowaniu w warstwowym układzie ocieplenia ściany nie jest widoczna dla końcowego użytkownika. Sporna płyta może być przedmiotem samodzielnego obrotu, ale z tego faktu nie wynika, że jest to wzór przemysłowy, ponieważ akt sprzedaży jak i montaż płyty w systemie ocieplenia ściany nie stanowią zwykłego używania.

WSA podkreślił, że kryterium widoczności musi być spełnione na etapie użytkowania wytworu przez końcowego użytkownika (punkt 12 i 13, a także art. 3 ust. 4 i art. 5 ust. 1 Dyrektywy 98/71). Powoływany przez uprawnioną fakt wykorzystywania płyt przez artystów jako materiał do pracy twórczej nie podważa ustaleń Urzędu Patentowego. Każdy bowiem materiał (wyrób) może być wykorzystany przez artystów w ich pracy twórczej, co jednak nie stanowi o jego zwykłym przeznaczeniu i użytkowaniu.

W ocenie Sądu I instancji Urząd Patentowy zasadnie stwierdził, że omawiana płyta nie może być przedmiotem wzoru przemysłowego w rozumieniu art. 102 ust. 1 p.w.p. bowiem jest niewidoczna w trakcie jego użytkowania przez końcowego użytkownika, co przesądza o braku zdolności rejestracyjnej spornego wzoru. Ustalenie to wystarcza do unieważnienia spornego prawa, gdyż w takiej sytuacji nie można badać ani "nowości" ani "indywidualnego charakteru", ponieważ wartości te odnoszą się tylko i wyłącznie do istniejącej postaci wytworu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła T. Sp. z o.o. zaskarżając to orzeczenie w całości. Wyrokowi zarzuciła naruszenie:

1. na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - art. 102 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 1 lit. a) Dyrektywy 98/71 oraz art. 102 ust. 3 pkt 1 i 2 p.w.p. w zw. z art. 1 pkt c) oraz art. 3 ust. 3 lit. a) Dyrektywy 98/71, poprzez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że przesłanką uznania każdego wytworu lub jego części za wzór przemysłowy jest widoczność tego wytworu lub jego części dla końcowego użytkownika podczas normalnego używania wytworu, podczas gdy taka widoczność jest przesłanką uznania za wytwór oraz wzór przemysłowy wyłącznie części składowej wytworu złożonego;

2. na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), dalej: p.u.s.a., oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., poprzez zaniechanie dokonania kontroli naruszenia przepisów prawa wskazanych w skardze i dotyczących naruszenia przez Urząd Patentowy RP:

1) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 w zw. z art. 255 ust. 4 p.w.p., w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez:

- zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych w sprawie oraz

- dokonanie ustaleń w szczególności dotyczących sposobu wykorzystania płyty styropianowej oraz widoczności płyty styropianowej w trakcie zwykłego użytkowania poprzez końcowego użytkownika, pomimo braku dowodów na ich poparcie, względnie w sposób sprzeczny z posiadanym dowodem w postaci opisu zgłoszeniowego, co prowadziło do błędnego przyjęcia, iż płyta styropianowa jest niewidoczna w trakcie zwykłego użytkowania przez końcowego użytkownika systemu ocieplenia oraz że możliwe jest rozłożenie i ponowne złożenie systemu ocieplenia składającego się z podłoża, do którego przyklejono styropian, na który nałożono "warstwę zbrojoną z włókna szklanego, warstwę gruntując i warstwę elewacyjną w postaci tynku", a następnie do wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego;

2) art. 102 ust. 2 oraz art. 102 ust. 3 pkt 1 p.w.p. w zw. z art. 1 lit. b) i lit. c) Dyrektywy 98/71, przez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że wytwór złożony, o którym mowa w art. 102 ust. 3 pkt 1 p.w.p. nie musi być wytworem w rozumieniu art. 102 ust. 2 p.w.p., a następnie ich niewłaściwe zastosowane i uznanie "systemu ocieplenia, ściany, stropu dachu czy fundamentu" za wytwór złożony, a płyty styropianowej za jego część składową, pomimo, że nie zidentyfikowano wytworu, którego płyta styropianową jest częścią składową;

2) art. 102 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 1 p.w.p. w zw. z art. 1 lit. c) Dyrektywy 98/71, przez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że:

- wytworem złożonym może być przedmiot, którego elementy nie mają charakteru mechanicznego, podczas gdy wytwór może być uznany za wytwór złożony jedynie wówczas, gdy składa się połączeń przedmiotów mechanicznych,

- za wymienialną część składową wytworu złożonego może być uznany element ulegający zniszczeniu podczas rozkładania wytworu złożonego, podczas gdy część składowa wymienialna to taka, która, ze względu na mechaniczne połączenia z innymi częściami składowymi może zostać odłączona bez jej zniszczenia,

- wytworem złożonym może być przedmiot, którego elementy połączone są w sposób trwały, podczas gdy wytwór może być uznany za wytwór złożony jedynie wówczas gdy składa się z części połączonych w sposób umożliwiający rozłożenie i ponowne złożenie wytworu złożonego, a następnie ich niewłaściwe zastosowane i uznanie "systemu ocieplenia, ściany, stropu dachu czy fundamentu" za wytwór złożony, a płyty styropianowej za jego część składową, pomimo że elementy takiego systemu nie mają charakteru mechanicznego, połączone są w sposób trwały, w związku z czym nie można go rozłożyć i ponownie złożyć;

3. na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie art. 102 ust. 1 w zw. z art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p. w zw. z art. 3 ust. 4 Dyrektywy 98/71 (przy założeniu, iż podstawa kasacyjna sformułowana w pkt I.1 powyżej nie jest zasadna), poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że końcowym użytkownikiem wytworu złożonego obejmującego płytę styropianową jest wyłącznie administrator, właściciel lub lokator budynku, w którym zastosowano izolacyjną płytę styropianową, podczas gdy uzasadnione jest uznanie, iż zwykłe używanie izolacyjnej płyty styropianowej polega również na jej montowaniu w systemach ociepleń przez osoby specjalizujące się w wykonywaniu ociepleń, które również będą spełniały kryterium końcowego użytkownika.

Kasator wniósł o skierowanie przez Sąd w trybie art. 267 TFUE następującego pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej:

"Czy art. 3 ust. 1, ust. 3 lit. a) i ust. 4 dyrektywy 98/71AA/E Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prawnej ochrony wzorów z dnia 13 października 1998 roku (Dz.U.UE.L.98.289.28), powinny być rozumiane w ten sposób, że przesłanka udzielenia ochrony wzoru poprzez rejestrację dotycząca widoczności produktu dla końcowego użytkownika podczas normalnego stosowania produktu złożonego odnosi się wyłącznie do części składowych produktu złożonego, czy też w taki sposób, iż przesłanka ta odnosi się do wszystkich produktów, nawet jeżeli nie stanowią części składowej produktu złożonego?"

W piśmie procesowym z dnia 27 sierpnia 2012 r. skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o rozważenie podjęcia uchwały, o której mowa w art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w związku z poważnymi wątpliwościami natury prawnej występującymi w sprawie.

Wnosząca skargę kasacyjną wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła P.P.U.H. S. Sp. z o.o., wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezpodstawnej.

W pismach z dnia 27 sierpnia 2012 r. i 24 czerwca 2013 r. T. Sp. z o.o. przedstawiła dodatkowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie Urząd Patentowy unieważnił udzielone na sporny wzór prawo ochronne, uznając zarzut oparty na art. 102 ust. 1 p.w.p. za zasadny, ponieważ, jak stwierdził, żadna z cech płyty izolacyjnej według spornego wzoru nie jest widoczna w ukończonym systemie ocieplenia budynku podczas zwykłego używania.

Postawione przez autora skargi kasacyjnej zarzuty oparte zostały na obu wskazanych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. podstawach, z czego w pierwszym rzędzie podlega rozpatrzeniu zarzut błędnej wykładni art. 102 ust. 1 p.w.p. w związku ze wskazanym w kasacji przepisem Dyrektywy poprzez przyjęcie, że przesłanką uznania za wytwór jest jego widoczność lub widoczność jego części dla końcowego użytkownika podczas normalnego użytkowania wytworu. Zdaniem kasatora cecha widoczności jako przesłanka uznania za wytwór oraz za wzór przemysłowy odnosi się tylko do części składowej wytworu.

Powyższe stanowisko jest oczywiście nieprawidłowe, a pogląd Sądu I instancji, że we wzorze przemysłowym chroniony może być tylko jego aspekt zewnętrzny postrzegalny przez zorientowanego użytkownika zmysłowo nie budzi żadnych wątpliwości.

Stosownie do art. 102 ust. 1 p.w.p. wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Ze względu na późniejsze rozważania niezbędne jest podkreślenie, że wzorem przemysłowym jest postać wytworu, jego zewnętrzność lub inaczej mówiąc – forma, wygląd (tak samo: E Nowińska [w] E. Nowińska, U. Promińska, M. du Vall, Prawo własności przemysłowej, wyd. 5, LexisNexis str. 134, A. Kisielewicz Prawo własności przemysłowej w zarysie, Przemyśl 2008 r.). W pełni zgodzić się należy z jakże trafnie wyrażonym poglądem, że przedmiotem ochrony w przypadku wzoru przemysłowego jest jego zewnętrzna całość, a ochrona nie obejmuje tych części produktu, które są "niedostępne dla oka" (E. Nowińska [w] Prawo własności przemysłowej – wzory przemysłowe, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne, topografie układów scalonych t. II; Zakamycze 2005; str. 17).

Z kolei jak stanowi ust. 2 art. 102 p.w.p. wytworem jest każdy przedmiot wytworzony w sposób przemysłowy lub rzemieślniczy, obejmujący w szczególności opakowanie, symbole graficzne oraz kroje pisma typograficznego, z wyłączeniem programów komputerowych, przy czym za wytwór, zgodnie z ust. 3, uważa się także:

1) przedmiot składający się z wielu wymienialnych części składowych umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie (wytwór złożony);

2) część składową, jeżeli po jej włączeniu do wytworu złożonego pozostaje widoczna w trakcie jego zwykłego używania, przez które rozumie się każde używanie, z wyłączeniem konserwacji, obsługi lub naprawy;

3) część składową, jeżeli może być przedmiotem samodzielnego obrotu.

4. W przypadku wzoru stosowanego lub zawartego w części składowej wytworu złożonego, w rozumieniu ust. 3 pkt 1, ocena nowości i indywidualnego charakteru dotyczy tylko jego widocznych cech.

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że pojęcia wzoru przemysłowego nie można wykładać wyłącznie w oparciu o art. 102 ust. 1 oraz ust. 2 - 4 p.w.p., lecz należy w tej kwestii odwołać się do pozostałych przepisów tj. art. 103 i 104 cyt. ustawy, które to normy pozostają w ścisłym związku z definicją wzoru przemysłowego zawartą w art. 102 ust. 1 p.w.p., szczegółowo określając kryteria ochrony jakimi są nowość i indywidualny charakter.

W świetle przywołanej definicji wzoru przemysłowego (art. 102 ust. 1 p.w.p.), aby wzór przemysłowy mógł uzyskać ochronę prawną musi być nowy i mieć indywidualny charakter. Wzór jest nowy jeśli przed datą zgłoszenia do ochrony identyczny wzór nie został udostępniony publicznie (art. 103 ust. 1), zaś indywidualny charakter wzoru będzie mierzony ogólnym wrażeniem tzw. zorientowanego użytkownika, że wzór ten różni się od innych udostępnionych przed datą zgłoszenia (art. 104 ust. 1), przy czym przez zorientowanego użytkownika rozumieć należy osobę, która z jakichkolwiek poza profesjonalnymi względów interesuje się wytworami danego rodzaju czy charakteru i z tego powodu uważniej im się przygląda.

Szczególnie konieczne w niniejszej sprawie jest podkreślenie ścisłego normatywnego związku pomiędzy art. 102 ust. 1 i art. 104 p.w.p., bowiem odwołanie się do definicji pojęcia indywidualnego charakteru, który wraz z elementem nowości stanowi wyznacznik wzoru przemysłowego, pozwala stwierdzić w sposób niepozostawiający wątpliwości, że cechą immanentną wzoru przemysłowego jest jego postrzegalność wzrokowa (również dotykowa) - tylko w ten sposób, a więc poprzez szczególne, właściwe dla danego wytworu cechy, może on oddziaływać na użytkownika, budząc w nim określone wrażenia. Tak jak w doktrynie, o czym była mowa na wstępie, tak też w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że istota każdego wzoru przemysłowego zawiera się co do zasady w jego zewnętrznej, postrzegalnej postaci wyróżniającej się czy to specyficznym kształtem, liniami konturów, kolorystyką, czy ornamentacją lub wreszcie strukturą bądź materiałem (vide: wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II GSK 932/09, wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 20/10, wyrok NSA z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 724/10, wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 796/11).

Unormowanie krajowe w omawianej kwestii nie odbiega od przepisów unijnych, a jak przekonuje lektura pkt 11,12 i 13 Dyrektywy 98/71 cecha zmysłowej percepcji wzoru jest szczególnie eksponowana. Zgodnie z art. 1 pkt a), art. 5 oraz art. 11 ust. 1 lit. a) Dyrektywy, wzór wynika z postaci produktu wynikającej z elementów kształtujących ten wzór i postrzegalnych poprzez całościowe wrażenie jakie niesie; rejestracji odmawia się, a udzieloną unieważnia, gdy wzór nie jest wzorem, o którym mowa w art. 1 pkt a) Dyrektywy.

Podsumowując tę część rozważań, stwierdzić wypada, że istota każdego wzoru przemysłowego - niezależnie od tego czy stanowić będzie samodzielną postać wytworu, czy też część składową - zawiera się co do zasady w jego zewnętrznej, postrzegalnej postaci wyróżniającej się czy to specyficznym kształtem, liniami konturów, kolorystyką, czy ornamentacją lub wreszcie strukturą bądź szczególnymi, zewnętrznymi cechami materiału, z którego jest wytworzony. Wymienione wyżej cechy, właściwe tylko dla danego wzoru i "budujące" jego zewnętrzną postać, będą dla potrzeb udzielenia prawa z rejestracji, decydowały o tym, czy w ogóle mamy do czynienia ze wzorem przemysłowym jako wytworem swoistym, oryginalnym – lub inaczej – wytworem mającym indywidualny charakter (wtórną kwestią jest czy dany wzór spełnia przesłankę nowości). Trudno przy tym uniknąć refleksji, że wszystko, co składa się na postać wzoru przemysłowego, a więc na jego zewnętrzność, tylko wówczas będzie odgrywało jakąkolwiek rolę, jeśli to, co decyduje o postaci wzoru będzie mogło zostać przez użytkownika odebrane czy to wzrokowo, czy poprzez dotyk.

Autor skargi kasacyjnej pozostaje w błędzie, twierdząc że "widoczność jest przesłanką uznania za wytwór oraz wzór przemysłowy wyłącznie części składowej wytworu złożonego". Powyższe rozumowanie, wywiedzione z art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p., stanowi jedynie o niezrozumieniu nie tylko tego przepisu, ale całej konstrukcji i specyfiki wzoru przemysłowego. Analizując wskazany przepis, należy mieć na uwadze, że odnosi się on do wytworu jako części składowej włączanej następnie do wytworu złożonego, stąd zaistniała potrzeba zaakcentowania konieczności dalszego wizualnego (choćby w części) bytu części składowej, mimo włączenia go do wytworu złożonego. W odniesieniu do samodzielnego wytworu, o którym mowa w art. 102 ust. 2 p.w.p. nie ma potrzeby dodatkowo zastrzegać cechy widoczności, bowiem ta wynika z omówionej już istoty postaci samodzielnego wytworu z art. 102 ust. 2 p.w.p. Takie pojmowanie wzoru przemysłowego nie jest, jak twierdzi kasator, "historyczną praktyką, która nie powinna być kontynuowana", lecz wyrazem zrozumienia istoty wzoru tego rodzaju, w którym akcent kładzie się na element twórczy element zewnętrzny, estetyczny w szerokim rozumieniu tego pojęcia.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela również pogląd tego Sądu wyrażony w sprawach o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym (również styropianowe płyty izolacyjne według wzorów zastrzeżonych na rzecz skarżącej Spółki) w wyrokach z dnia 7 lipca 2011 r. (sygn. akt II GSK 724/10) i z dnia 7 września 2011 r. (sygn. akt II GSK 838/10), że określenie przez Urząd Patentowy spornej płyty jako części składowej systemu ocieplenia nie jest fortunne, bowiem chodziło wyłącznie o możliwość złożenia takiego systemu z udziałem płyty izolacyjnej według spornego wzoru, która zawsze będzie wewnątrz wykonanego ocieplenia. Powyższej konkluzji organu nie powtórzył wszakże Sąd I instancji, podkreślając konieczność zmysłowego postrzegania wzoru przemysłowego i nie dostrzegając tej możliwości na etapie końcowego użytkowania płyty izolacyjnej według zastrzeżonego wzoru.

Zważywszy na brak wątpliwości w przedstawionej kwestii, Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł potrzeby skierowania do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, pytania prejudycjalnego, czy w świetle art. 3 ust. 1, ust. 3 lit. a) i ust. 4 cyt. Dyrektywy 98/71 przesłanka widoczności wzoru przemysłowego dotyczy tylko części składowych produktu złożonego, czy odnosi się do wszystkich produktów, nawet jeśli nie stanowią części produktu złożonego.

Z omówionych powodów NSA nie dostrzegł również podstawy do przedstawienia składowi siedmiu sędziów tego sądu w trybie art. 187 § 1 w zw. z art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zagadnienia prawnego, które budzi poważne wątpliwości.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów tj. naruszenia prawa procesowego poprzez akceptację wadliwie poczynionych ustaleń faktycznych i powiązanego z tym zarzutem zarzutu niewłaściwego zastosowania wskazanych w kasacji przepisów Prawa własności przemysłowej, należy uznać je za chybione.

Stan faktyczny w sprawie został ustalony prawidłowo i taka ocena Sądu I instancji nie nasuwa wątpliwości. Jak potwierdza analiza załączonych do akt sprawy sądowoadministracyjnej akt rejestrowych spornego wzoru, prawo z rejestracji udzielone zostało na wzór pod nazwą "Płyta izolacyjna" w ośmiu odmianach do stosowania, jak zastrzeżono w podtytule, głównie w budownictwie. Argumentacja o innym możliwym zastosowaniu płyt według spornego wzoru o tyle nie może mieć znaczenia, że dla płyty styropianowej według zgłoszonych odmian wzoru, prawo ochronne przyznano zgodnie ze zgłoszeniem, tj. na cele izolacyjne, gdzie styropian stanowi wewnętrzną warstwę izolacji. Użycie płyty w każdym innym, poza zastrzeżonym, celu nie stanowi normalnego użytkowania płyty według zastrzeżonego wzoru i z tej przyczyny nie może brane być pod uwagę. Nie stanowi też argumentu na rzecz utrzymania ochrony oczywisty fakt możliwego samodzielnego obrotu płytami izolacyjnymi. Jak trafnie zważył WSA płyta według spornego wzoru może być przedmiotem umów sprzedaży, ale to nie obrót stanowi o zwykłym używaniu płyty.

Z przedstawionych powodów na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.