Wyrok NSA, sygn. akt III SA 688/90
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1990-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 999
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Teza: Nie ma przeszkód prawnych, by dziecko pozostające pod władzą rodzicielską przebywało na stałe u innej osoby /np. u dziadków/ i u tej osoby miało miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./.

TEZY

Nie ma przeszkód prawnych, by dziecko pozostające pod władzą rodzicielską przebywało na stałe u innej osoby /np. u dziadków/ i u tej osoby miało miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Bożeny i Zygmunta małżonków K. na decyzję Wojewody W-skiego z dnia 7 czerwca 1990 r. w przedmiocie zameldowania na pobyt stały.


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Wydziału Społeczno-Administracyjnego Urzędu Miejskiego w L. z dnia 9 kwietnia 1990 r., utrzymaną w mocy przez decyzję nr SO-V-621/92/90 Wojewody W-skiego z dnia 7 czerwca 1990 r., orzeczono o zameldowaniu małoletnich Iwony i Agnieszki sióstr Na pobyt stały w lokalu nr 4 przy ul. Sz. nr 5 w L. W uzasadnieniu decyzji podano, że lokal ten stanowi współwłasność Bożeny i Zygmunta małżonków K., ale jest zajmowany na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale lokalu przez Barbarę R., z którą mieszka jej syn, a ojciec małoletnich, Dariusz R. Postanowieniem z dnia 23 września 1988 r. / III K. Nsm 210/87/ Sąd Rejonowy w N.D. ustalił, że miejscem pobytu małoletnich sióstr R. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania ojca dzieci Dariusza R. Stosownie do art. 365 par. 1 Kpc orzeczenie to wiąże także organy ewidencji ludności. Dysponent lokalu /babka dzieci/ ma prawo decydowania, że osoby bliskie /wnuczki/ mogą w jej lokalu zamieszkiwać. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 47 ust. 2 oraz art. 50 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/.

W skardze na decyzję organu II instancji Bożena i Zygmunt małżonkowie K. wnieśli o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o zawieszenie postępowania administracyjnego. Nie kwestionując motywów i wywodów prawnych decyzji, skarżący podnieśli, że decyzja narusza ich uzasadniony interes i pozostaje w sprzeczności z art. 5 Kc. Ponadto małoletnia Agnieszka przebywa u matki, a nie u ojca.

Wojewoda W-ski wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jeżeli skarżący nie kwestionują "wywodów prawnych uzasadniających prawomocną decyzję" /chodzi oczywiście o decyzję ostateczną, gdyż prawomocną stała się ona dopiero po wydaniu wyroku przez Sąd/, to wniesienie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest niezrozumiałe. Sąd ten bowiem bada decyzję administracyjną wyłącznie co do jej zgodności z prawem /art. 16 par. 2 i art. 196 par. 1 Kpa/. Poza zakresem kontroli sądowej pozostają kwestie celowości czy słuszności zaskarżonej decyzji. Wyjaśnić również należy, że nie mają w postępowaniu administracyjnym zastosowania przepisy kodeksu cywilnego, w tym i art. 5 tego kodeksu, na który powołano się w skardze. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy powołanej ustawy o ewidencji ludności, a formalnoprawną - przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

W postępowaniu dotyczącym realizacji obowiązku meldunkowego chodzi przede wszystkim o zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania się. Inne kwestie - w tym także związane z ochroną własności - powinny być rozstrzygane w postępowaniu dla nich właściwym, przede wszystkim przed sądem powszechnym.

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada ona prawu. Przy zameldowaniu na pobyt stały niezbędne jest spełnienie dwóch przesłanek: że osoba ubiegająca się o zameldowanie w danym lokalu faktycznie w nim przebywa z zamiarem stałego tam pobytu oraz że osoba ta ma uprawnienie do przebywania w tym lokalu.

Pierwsza z tych przesłanek nie została w toku postępowania administracyjnego dostatecznie wyjaśniona /uznano w tym zakresie za wystarczające orzeczenie sądu opiekuńczego/. Niemniej jednak z akt sprawy i zgodnych oświadczeń skarżących i zainteresowanych na rozprawie sądowej wynika, że małoletnia Iwona stale przebywa w lokalu babki, natomiast nieobecność małoletniej Agnieszki, zabranej przez matkę i wywiezionej w nieznanym kierunku, ma jedynie charakter przejściowy. Była zatem podstawa do przyjęcia, że miejscem pobytu stałego obu sióstr jest mieszkanie ich babki, w którym stale mieszka ojciec dziewczynek.

Jak to prawidłowo wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, babka dzieci, będąca najemcą lokalu na podstawie decyzji administracyjnej, ma uprawnienie do ich przyjęcia do swego mieszkania bez zgody właścicieli nieruchomości /por. art. 41 ust. 1 i 2 w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe - Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165/. Z mocy uprawnienia nadanego im przez babkę obie małoletnie siostry mają prawo do przebywania w lokalu.

W tej sytuacji organy ewidencji ludności nie miały podstaw do odmowy zameldowania sióstr Na pobyt stały we wskazanym lokalu, jak tego domagali się jego właściciele.

Ustosunkowania się wymaga jedynie częściowo nietrafne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w szczególności co do prejudycjalnego charakteru postanowienia sądu opiekuńczego, ustalającego miejsce zamieszkania dzieci przy ojcu.

W wyroku z dnia 2 marca 1990 r. III SA 149/90 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na różnice występujące pomiędzy treścią pojęcia "pobyt stały" w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ a "miejscem zamieszkania", o którym mowa w art. 25 Kc. Pierwsze pojęcie odnosi się do konkretnego adresu /dom, lokal/, drugie zaś jedynie do miejscowości. Miejsce zamieszkania to pojęcie prawne wchodzące w zakres prawa cywilnego, ukształtowane na potrzeby stosunków cywilnoprawnych. Z miejscem zamieszkania prawo cywilne wiąże określone skutki prawne, takie jak na przykład miejsce spełnienia świadczenia, właściwość miejscowa sądu w sprawach cywilnych, wybór właściwego prawa /art. 454 Kc, art. 27, art. 508, art. 569 i art. 628 Kpc, art. 2 k.r.o., art. 17 par. 3 i art. 18 prawa prywatnego międzynarodowego/. Zwrócić należy uwagę, że art. 21 par. 1 Kpa, ustalający właściwość miejscową organu administracji państwowej, odróżnia miejsce zamieszkania /w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego/ od miejsca pobytu.

Z reguły miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 Kc będzie się pokrywało z miejscem pobytu w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności, zwłaszcza gdy chodzi o osobę, która sama obiera miejsce zamieszkania /domicilium voluntarium/. Inaczej jednak może się przedstawiać sytuacja, gdy chodzi o określenie miejsca zamieszkania danej osoby według miejsca zamieszkania innej osoby /domicilium necessarium/. Dotyczyć to może dzieci pozostających pod władzą rodzicielską /art. 26 Kc/ lub osoby pozostającej pod opieką /art. 27 Kc/. W tych wypadkach miejscem zamieszkania tych osób jest miejsce zamieszkania /miejscowość/ rodziców /rodzica/ lub opiekuna, i to bez względu na to, czy dana osoba w tej miejscowości przebywała, przebywa czy będzie przebywać. Jest to zatem pewna fikcja prawna, wprowadzona do celów, o których była mowa wyżej. Nie jest ona przydatna do celów meldunkowych /przepisy meldunkowe nie zawierają odesłania do przepisów Kc/, jeśli się zważy, że zadaniem organów ewidencji ludności jest między innymi likwidacja fikcji polegającej na niezgodności zapisów ewidencji z rzeczywistym miejscem pobytu osób, których dotyczy obowiązek meldunkowy.

Nie ma żadnych przeszkód prawnych, by dziecko pozostające pod władzą rodzicielską przebywało na stałe u innej osoby /na przykład u dziadków/ i u tej osoby miało miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust. 1 cytowanej ustawy o ewidencji ludności. A zatem okoliczność, że sąd opiekuńczy ustalił na podstawie art. 26 par. 2 Kc miejsce zamieszkania małoletniego, nie zwalnia organu ewidencji ludności od obowiązku wyjaśnienia - w sprawie o zameldowanie na pobyt stały - czy małoletni rzeczywiście przebywa pod adresem, w którym ma nastąpić zameldowanie, a jeżeli tak, to czy jego zamieszkanie tam ma charakter pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust. 1 omawianej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa orzekł jak w sentencji.