Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1499/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 pkt 1 lit c; art. 11 ust. 1;
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
article: art. 9 ust. 1 pkt 1  lit c; art. 12 ust. 1;
journal: Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c; art. 69 ust. 1;
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 13 pkt 4;
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 14a ust. 1, 3 i 5; art. 2;
journal: Dz.U. 2007 nr 155 poz 1095
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ), działając w oparciu o art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ( Dz. U. z 2008 r. , Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.- dalej jako ustawa o świadczeniach) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania K. B. (skarżący) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] grudnia 2011 r., w sprawie stwierdzenia, że K. B. jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej

Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] przy piśmie z dnia [...] maja 2011 r. zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego ( dalej jako Dyrektor [...] OW NFZ) z wnioskiem o wydanie decyzji dotyczącej podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez Pana K. B. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Rozpatrując wniosek Dyrektor [...] OW NFZ decyzją z [...] grudnia 2011 r. stwierdził, iż skarżący K. B. jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej;

- zarejestrowanej pod nr wpisu [...] w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 3 sierpnia 1999 r. oraz od 30 sierpnia 1999 r. do nadal,

- zarejestrowanej pod nr wpisu [...] w okresie od dnia 27 września 2001 r. do dnia 20 kwietnia 2011 r.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał na następujące przepisy;

- art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008 r., Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.) obowiązującej od 1 października 2004 r.

- art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. 2003 r., Nr 45, poz. 391 z późn. zm.), obowiązującej do dnia 30 września 2004 r.,

- art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. 1997 r., Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r.,

Od tej decyzji K. B. wniósł do Prezesa NFZ odwołanie, w którym podniósł, iż prowadzi działalność rolniczą , jak też nigdy nie rozpoczął działalności po numerem wpisu [...].

Rozpoznając to odwołanie Prezes NFZ podzielił stanowisko organu pierwszej instancji.

Prezes NFZ wskazał , że na podstawie art. 66 ust. 1 pkt lit. c ustawy oświadczeniach obowiązującej od dnia1 października 2004 r., oraz zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniu w NFZ,a także art. 8 pkt 1 lit. c ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Z dniem 20 września 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888). Zgodnie z brzmieniem art. 66 ust. 1 lit c ustawy o świadczeniach obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą lub osoby z nimi współpracujące, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ i art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późno zm.), zwanej dalej "ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych", obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Definicję osoby prowadzącej pozarolniczą działalność określa art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązujący do dnia 20 września 2008 r. w brzmieniu: "osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności", a od dnia 20 września 2008 r., w brzmieniu: "osoby prowadzące pozarolniczą działalność – od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej". Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Prezes NFZ stwierdził, iż w przypadku skarżącego podjęcie przez niego działalności gospodarczej, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.), mogło nastąpić po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Według dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie przez [...] OW NFZ, w tym zaświadczenia wydanego przez Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. strona od 8 maja 1990 r. figuruje w rejestrze ewidencji działalności gospodarczej pod numerem ewidencyjnym [...]. Natomiast, jak wynika z decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. strona od 13 stycznia 1995 r. do 21 kwietnia 2011 r. posiadała wpis do rejestru ewidencji gospodarczej pod numerem ewidencyjnym [...]. Jednocześnie brak informacji o zgłaszaniu zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej objętej tymi wpisami.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] w pismach z dnia [...] maja 2011 r. i z dnia [...] czerwca 2011 r. poinformował, że skarżący jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od 1 stycznia 1999 r. do dnia 3 sierpnia 1999 r. oraz od 30 sierpnia 1999 r., zaś w okresie od 4 sierpnia 1999 r. do 29 sierpnia 1999 r. nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej i nie podlegał z tego tytułu ubezpieczeniom. Ponadto Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w [...] Placówka Terenowa w [...] pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. wyjaśniła, że skarżący nie podlega ubezpieczeniom społecznym w tamtejszym urzędzie.

Organ zaznaczył, iż mimo wezwania przez [...] OW NFZ pismem z [...] maja 2011 r. do zgłoszenia uwag, wniosków oraz wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów uzyskał od skarżącego informację , że prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą zarejestrowana pod nr ewidencyjnym [...] w okresie od dnia 28 maja 1990 r. oraz nigdy nie podjął prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zarejestrowanej pod nr [...]. Natomiast [...] OW NFZ [...] października 2011 r. zwrócił się do [...] Urzędu Skarbowego w [...] z wnioskiem o udzielenie informacji, w jakim okresie oraz na podstawie jakiego wpisu płatnik zgłosił obowiązek podatkowy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, czy zgłaszał przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej, czy w składanych zeznaniach podatkowych za lata 1999 - 2010 wykazywał przychody z prowadzonej działalności gospodarczej oraz na podstawie jakiego nr wpisu skarżący dokonywał rozliczeń z ww. tytułu. W odpowiedzi Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] poinformował, że w obecnym stanie prawnym nie ma możliwości przekazania powyższych informacji ze względu na tajemnicę skarbową.

Organ drugiej instancji wyjaśnił , że w okresie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej obowiązywały kolejno trzy ustawy zawierające podobne unormowania: w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.), w art. 7 ust. 2 ustawy prawo działalności i w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 z późn. zm.)- dopuszczono możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg pierwszej ustawy - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji). I tak zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy prawo działalności przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7 e ust. 1 pkt 1 ustawy prawo działalności, który jest odpowiednikiem uchylonego z dniem 1 stycznia 2004 r. art. 88 e ww. ustawy, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności, przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Jednocześnie w myśl art. 30 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o wykreślenie wpisu w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej.

Prezes NFZ wskazał, że zgodnie z orzecznictwem (np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06) zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne czyli na ubezpieczonym. Nie chodzi więc o niedopuszczalność korygowania czasu prowadzenia działalności gospodarczej wynikającego z wpisu do ewidencji, lecz o powiązanie takiej czynności z wynikami postępowania dowodowego. Uprawdopodobnienie przez stronę faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej wymaga przedstawienia dowodów przeciwnych dla nieuwzględnienia twierdzeń strony. Obowiązujący od 20 września 2008 r. przepis art. 14a o swobodzie działalności gospodarczej usankcjonował możliwość formalnego zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy przez przedsiębiorcę niezatrudniającego pracowników. Jednocześnie dodany i obowiązujący również od 20 września 2008 r. art. 7ba ww. ustawy stanowi, że wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej podlega informacja o zawieszeniu wykonywania działalności oraz o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej. Okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej rozpoczyna się od dnia złożenia wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej (art. 27 a ust. 2 i ust. 3 ww. ustawy o swobodzie działalności, a od dnia 31 marca 2009 r. art. 14 a ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w myśl którego okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywanej działalności, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku).

W okresie zawieszenia działalności gospodarczej, osoba która dokonała jej zawieszenia przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, określonemu w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach. Wobec powyższego na skutek zaistnienia domniemania faktycznego, jakim jest określenie w organie ewidencyjnym daty rozpoczęcia prowadzenia działalności, ciężar jego obalenia spoczywa na ubezpieczonym poprzez przedstawienie dowodów przeciwnych domniemaniu. Organ administracyjny ma obowiązek przeprowadzenia dowodów z twierdzeń i pism składanych przez ubezpieczonego oraz ma obowiązek dokonania całościowej oceny wiarygodności i mocy dowodowej materiału zgromadzonego w sprawie (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 marca 2006 r., I UK 220/05, publ. OSNP 2007/5-6/83, w postanowieniu z 17 lipca 2003 r. sygn. akt II UK 111/03) W orzeczeniach tych wskazano, że faktyczne niewykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienie lub w czasie ich poszukiwania, nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego.

Ustosunkowując się do twierdzeń skarżącego , że kwestionuje decyzję Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wyłączającą go z ubezpieczenia społecznego rolników oraz, że nigdy nie podjął prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zarejestrowanej pod nr [...] Prezes NFZ wyjaśnił, że nie przedstawiono dowodów na poparcie tego twierdzenia. Zdaniem organu działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu choroby przedsiębiorcy niemożności zastąpienia go w wykonywaniu czynności biznesowych przez współpracownika (pracownika firmy). Skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to należy domniemywać, że działalność ta jest prowadzona, a tym samym istnieje obowiązek zapłaty składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne.

Jednocześnie organ zaznaczył, iż Narodowy Fundusz Zdrowia nie zajmuje się wymierzaniem, pobieraniem i egzekucją składek na ubezpieczenie zdrowotne, zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach - sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję skarżący K. B. zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego:

1) art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżący podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu zarówno z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej zarejestrowanej pod nr wpisu [...], jak i zarejestrowanej pod nr wpisu [...], pomimo że skarżący nie podjął faktycznie działalności o nr [...];

2) art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego;

3) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, dokonanej w oparciu o niepełny materiał dowodowy.

Mając na uwadze powyższe, wniósł uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącego naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ponieważ niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego a przez to niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego doprowadziło do stwierdzenia przez organ, że skarżący faktycznie prowadzi działalność gospodarczą zarejestrowaną pod nr wpisu [...] jak i pod nr wpisu [...], pomimo że skarżący nie podjął działalności [...] która pozostaje de facto tożsama z działalnością o nr [...].

W uzasadnieniu podtrzymał swoje stanowisko zawarte w odwołaniu, iż nie wykonywał i nie wykonuje faktycznie działalności gospodarczej zarejestrowanej pod nr ewidencyjnym [...]. Świadczą o tym zarówno tożsamość przedmiotów ww. działalności z działalnością prowadzoną pod nr ew. [...] jak i okoliczność, że skarżący nie aktualizował jej przedmiotu działalności w chwili modyfikacji oznaczeń PKD, do czego zobowiązany byłby wyłącznie prowadząc ww. działalność gospodarczą. Wynika z powyższego niezbicie, że organ nie przeprowadził postępowania niezbędnego dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy koniecznych dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącego nie sposób pominąć sprzeczności zaskarżonej decyzji, w której z jednej strony organ sam wskazuje, że zawieszenie działalności wyłącza spod obowiązku przedmiotowego ubezpieczenia, z drugiej natomiast uznaje, że - pomimo faktycznego zawieszenia - ubezpieczony temu podlega.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej jako: p.p.s.a.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Analiza skargi pozwala na przyjęcie, iż jej zarzuty sprowadzają się do zakwestionowania ustalonego przez organ stanu faktycznego prowadzącego do naruszenia prawa materialnego, poprzez ustalenie, iż skarżący nie prowadził działalności gospodarczej w oparciu o wpis nr [...] w okresie od dnia 27 września 2001 r. do dnia 20 kwietnia 2011 r., mimo istnienia aktualnego wpisu w ewidencji działalności gospodarczej. Jednocześnie skarżący podnosi, że podlegał jedynie ubezpieczeniu rolniczemu.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skarżącego organy administracyjne obu instancji, a więc zarówno Dyrektor [...] OW NFZ, jak i Prezes NFZ, rozstrzygając niniejszą sprawę nie naruszyły prawa.

Powszechny obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego na przestrzeni ostatnich lat - obejmujący również okres, którego dotyczy rozpoznawana sprawa, wynikał z różnych aktów normatywnych, mianowicie:

1. do 31 marca 2003 r. z art. 8 pkt 1 lit c ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby prowadzące pozarolniczą działalność lub osoby z nimi współpracujące;

2. do 30 września 2004 r. z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników (...), które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi;

3. do 19 września 2008 r. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi;

4. z dniem 20 września 2008 r. zaczął obowiązywać przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu zmienionym przez art. 12 ustawy z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. 2008 r., nr 164, poz. 1027).

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w ww. przepisach powstaje i wygasa - w myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach - zarówno w brzmieniu sprzed, jak i po nowelizacji, w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Podobnie kwestię tę regulowały także ww. ustawy wcześniejsze, odpowiednio w art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1.

Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - obowiązującym do 19 września 2008 r., obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstawał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Po nowelizacji - dokonanej art. 7 ustawy o zmianie, tj. od 20 września 2008 r. przepis art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń stanowi, że obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2009, nr 205 poz. 1585 tekst jednolity).

Podobnie jak ww. ustawy: o świadczeniach oraz o systemie ubezpieczeń społecznych, także ustawa o swobodzie działalności gospodarczej została znowelizowana ustawą o zmianie. Art. 1 ustawy o zmianie wprowadził do ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej sprzed nowelizacji (Dz. U. 2007, nr 155, poz. 1095 tekst jednolity), dalej jako ustawa o swobodzie art. 14a ust. 1, w myśl którego przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Ust. 3 cytowanego przepisu stanowi, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Nadto ust. 5 wskazuje, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następuje na wniosek przedsiębiorcy i okres zawieszenia rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku, i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.

Z powyższych regulacji wynika więc, że dopiero z dniem 20 września 2008 r. ustawodawca wprowadził dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą możliwość wyłączenia się spod obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z prawem zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Na kanwie niniejszej sprawy należy także wskazać czym jest działalność gospodarcza. W myśl art. 2 ustawy o swobodzie działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Mając wszystkie powyższe regulacje ustawowe na uwadze Sąd zauważa, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia wyznaczone zostały, co do zasady, przez formalne, a nie faktyczne wykonywanie działalności, która stanowi tytuł ubezpieczenia.

Na przedsiębiorcy oprócz obowiązku zgłoszenia chęci podjęcia prowadzenia działalności gospodarczej, ciąży również obowiązek zgłaszania w niej wszelkich zmian - nie tylko prawnych, ale i faktycznych. Skoro tak, to faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności z różnych przyczyn powinno być do ewidencji zawsze zgłoszone i wpisane. Objęcie obowiązkiem ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą uzależnione jest bowiem – na co już wskazano, od jej rzeczywistego prowadzenia na podstawie wpisu do ewidencji.

Istotą działalności gospodarczej jest jej prowadzenie w sposób ciągły i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko. Jej prowadzenie występuje zarówno w okresach faktycznego wykonywania usług, jak też w czasie podejmowania innych czynności związanych z tą działalnością. Specyfika prowadzenia działalności gospodarczej sprawia, że przedsiębiorca sam dysponuje swoim czasem i może go przeznaczyć na jej bezpośrednie wykonywanie albo na sprawy prywatne, rodzinne, leczenie lub wypoczynek. Zatem o prowadzeniu działalności gospodarczej stanowią wszelkie działania podejmowane przez przedsiębiorcę w celu zaistnienia czynności dających przychód. Przesłanka wykonywania działalności gospodarczej w sposób ciągły nie może być zatem rozumiana jako konieczność jej wykonywania bez przerwy (przez cały rok, miesiąc, tydzień lub dzień), lecz jako zamiar powtarzalności określonych czynności w odróżnieniu od ich przypadkowości, jednorazowości, sporadyczności lub okazjonalności. Przyjmuje się więc, że działalność gospodarcza z założenia ma być działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany i nastawioną na nieokreślony z góry okres czasu, a ponadto związana jest z nią konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego.

Jak wskazano powyżej zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana (a więc także czy zaistniała przerwa w jej prowadzeniu) należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona i w związku z tym istniał obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 stycznia 2005 r., I UK 105/04, OSNP 2005 nr 13, poz. 198, z 25 listopada 2005 r., I UK 80/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 309 oraz z 30 listopada 2005 r., I UK 95/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 311). Domniemanie to może być obalone w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu, który obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania. Ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia. Nadto zaistnienie przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej musi być rzeczywiste, co oznacza, że ubezpieczonego obciąża obowiązek wykazania wystąpienia okoliczności niezwiązanych z warunkami wykonywania działalności gospodarczej. W rezultacie okoliczności takie, jak zły stan zdrowia, nie stanowią przesłanki uzasadniającej uznanie istnienia przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej. Oznacza to, że przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej, powodująca ustanie obowiązku ubezpieczenia musi być usprawiedliwiona i udokumentowana (wykazana), a nie uzależniona wyłącznie od woli ubezpieczonego, sprowadzającej się do zamiaru czasowego wyłączenia ciążącego na nim obowiązku ubezpieczenia.

Podsumowując analizę wyżej przedstawionego stanu prawnego, przywołanego prawidłowo przez organy obu instancji, zgodzić się należy z nimi, że dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Nie jest przy tym istotne czy uzyskuje się z niej przychody. Nie ma też żadnej zależności między obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i obowiązkiem podatkowym. Zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu. Natomiast organy ZUS dopiero na podstawie tych decyzji organów NFZ ustalają – również w drodze decyzji, podejmowanych na odrębnych podstawach prawnych – wymiar składki na ubezpieczenie zdrowotne i ustalają sposób jej pobierania.

Podnoszony przez skarżącego zarzut dotyczący mylnego wpisu pod numerem ewidencyjnym [...], pozostaje bez wpływu na końcowe rozstrzygnięcie sprawy. Sąd zauważa, że dokonany pod tym numerem wpis do ewidencji jako decyzja administracyjna podlegał doręczeniu skarżącemu będącemu stroną postępowania wpisowego. W tej sytuacji istniała możliwość ewentualnego zakwestionowania prawidłowości działania organu czyli Prezydenta Miasta [...]. Skoro skarżący nie zaskarżył decyzji organu o wpisie do ewidencji o nr [...] i decyzja ta stała się prawomocna, to w konsekwencji skarżący musi liczyć się z koniecznością podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu ww. dwóch wpisów do ewidencji działalności gospodarczej.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w wyroku.