Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 781/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6159 Inne o symbolu podstawowym 615
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 18 lutego 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Asesor sądowy Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi T. H. na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę. -


UZASADNIENIE

Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] przystąpiono do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów budownictwa mieszkaniowego, obejmujących obszar ograniczony ulicami: A, B, C, D i granicami miasta. O fakcie przystąpienia do sporządzania planu zostali powiadomieni wszyscy zainteresowani w sposób określony w art. 18 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.).

Po uzyskaniu niezbędnych pozytywnych opinii i uzgodnień od instytucji i organów do tego upoważnionych przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami szczególnymi, przedmiotowy projekt został wyłożony do publicznego wglądu w dniach od 23.czerwca 2003 r. do 14.lipca 2003 r. O fakcie tym zostali pisemnie zawiadomieni właściciele i władający nieruchomościami z terenu objętego projektem planu oraz przez ogłoszenie w prasie, na tablicy ogłoszeń i na oficjalnej stronie internetowej Urzędu Miasta B. pozostałe osoby zainteresowane tym projektem. Również T. H. został zawiadomiony o powyższym wyłożeniu. Przez 14 dni po upływie terminu wyłożenia osoby, mające uwagi do wyłożonego projektu, mogły je zgłaszać na piśmie do Prezydenta Miasta B..

Jednym z zarzutów złożonych do rozwiązań przyjętych w ustaleniach projektu przedmiotowego planu, był zarzut złożony przez T. H.. Podnosił on, iż nie zgadza się na projektowany podział działki nr [...] od strony działek nr [...] i nr [...] oraz przeznaczenie części jego działki, leżącej po jej południowej stronie na poszerzenie ulicy E. Zgadza się jedynie na podział od strony działki nr [...] i przeznaczenie części jego działki po wschodniej jej stronie na poszerzenie ulicy E, po uprzednim dokonaniu wyceny tego terenu oraz wypłaceniu odszkodowania za rosnące tam drzewa i krzewy oraz istniejące ogrodzenie.

Rada Miejska w B., uchwałą z dnia [...], Nr [...] odrzuciła zarzuty T. H.. W uzasadnieniu do powyższej uchwały organ podał, iż w projekcie przedmiotowego planu miejscowego ulicą E na odcinku południowej granicy działki nr [...] przebiega projektowana droga oznaczona symbolem [...], stanowiąca ulicę lokalną, o szerokościach w liniach rozgraniczających 22,0 - 25,0 m i najwyższej randze wewnątrz obszaru objętego planem miejscowym. Główną funkcją tej ulicy będzie zbieranie ruchu pojazdów i pieszych z ulic lokalnych dojazdowych i wyprowadzanie go do miejskiej sieci komunikacyjnej w B i C (w obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta), łączącej ulicę D z B. W korytarzu komunikacyjnym ulicy, oznaczonej symbolem [...] poprowadzone będą łowne kolektory sieci uzbrojenia technicznego (sieć wodociągowa, kanalizacja sanitarna i deszczowa, sieć elektroenergetyczna i ciepłociągowa) - przez kolektory te i sieci niższego rzędu w ulicach dojazdowych obsługiwany będzie obszar, objęty przedmiotowym projektem planu. W liniach rozgraniczających ulicy [...], przewidywana jest możliwość poprowadzenia ścieżki rowerowej, obsługującej potencjalnych mieszkańców przyszłej zabudowy mieszkaniowej obszaru, objętego planem miejscowym. Przed rozpoczęciem budowy budynku mieszkalnego i gospodarczego T. H. uzyskał informację o terenie (wydaną przez Wydział Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miasta B.) na załącznikach graficznych, do której zostały wyznaczone linie regulacyjne ulicy E - zarówno w południowej jak i wschodniej części przedmiotowej działki. Linie regulacyjne, o których mowa powyżej, zostały wykreślone na rysunkach projektów realizacyjnych zagospodarowania przestrzennego terenu działki nr [...], złożonych przez jej właściciela w celu uzyskania decyzji w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę zarówno budynku gospodarczego (decyzja z dnia [...]), jak i budynku mieszkalnego (decyzja uzyskana w dniu [...]). Przebieg przedmiotowych linii regulacyjnych został przeniesiony do projektu przedmiotowego planu miejscowego - jako linie rozgraniczające ulicy [...] w części południowej działki i ulicy [...] w jej części wschodniej. Zarzut dotyczący wyrażenia zgody na podział od strony działki nr [...] i przeznaczenie części jego działki po wschodniej jej stronie na poszerzenie ulicy E., po uprzednim wycenieniu tego terenu i wypłaceniu odszkodowania za rosnące tam drzewa i krzewy oraz istniejące ogrodzenie, nie dotyczy natomiast ustaleń przedmiotowego planu miejscowego lecz warunków zbycia części działki wnoszącego zarzut, co regulują przepisy art. 36 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, mające zastosowanie po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a nie na etapie rozstrzygania zarzutów do projektu planu.

Po rozpoznaniu skargi T. H. na powyższe rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, prawomocnym wyrokiem z dnia 2.kwietnia 2004r., wydanym w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 1761/03, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały oraz ustalił , że nie podlega ona wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że prawo własności nie jest prawem absolutnym, a więc prawem niczym w swojej treści nieograniczonym. W systemie prawa polskiego najpełniejszą definicję prawa własności zawiera art. 140 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, wyznacznikami granic własności są ustawy i zasady współżycia społecznego, a wyznacznikiem sposobu korzystania przez właściciela z przysługującego mu prawa jest społeczno – gospodarcze jego przeznaczenie. Większość ograniczeń prawa własności ma charakter publicznoprawny i wynika z prawa administracyjnego.

Także Trybunał Konstytucyjny, jak wynika z poglądów wyrażanych w jego orzecznictwie, stoi na stanowisku, że pojmowanie prawa własności jako absolutnego prawa do rzeczy prowadziłoby w wielu wypadkach do naruszenia praw innych podmiotów, a nawet mogłoby obrócić się przeciwko samym właścicielom rzeczy (przykładowo orzeczenia TK: z dnia 20 kwietnia 1993 r., P6/92; OTK z 1993 r., cz. I str. 89 i nast. oraz z dnia 25 maja 1999 r., SK 9/98; OTK ZU z 1999 r., Nr 4, poz. 78, str. 410 – 411 ).

Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują wraz z innymi przepisami prawa sposób wykonywania prawa własności (art. 33 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym).

Powyższe oznacza, zdaniem Sądu, że samo zakwestionowanie ograniczenia prawa własności, ale wynikające z wykonywania obowiązujących ustaw, nie może prowadzić do uwzględnienia żądań właściciela nieruchomości .

Stosownie bowiem do przyjętej przez ustawodawcę zasady władztwa planistycznego gminy, wyrażającej się w tym, że ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu należy do zadań własnych gminy, gmina samodzielnie gospodaruje przestrzenią; oczywiście nie może tego czynić dowolnie, gdyż przysługujące jej władztwo doznaje ograniczeń wynikających z konstytucyjnie chronionego prawa własności ( art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ).

Spełnienie przez radę gminy wymogów, wynikających z przepisu art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym następuje wówczas, gdy uzasadniono w sposób niebudzący żadnych wątpliwości brak możliwości uwzględnienia zgłoszonego przez stronę skarżącą żądania, w zakresie przeznaczenia określonego obszaru, w świetle prowadzonej przez organy gminy polityki zagospodarowania przestrzennego. Oznacza to, że naruszenie obowiązku uzasadnienia faktycznego i prawnego uchwały o odrzuceniu zarzutu (obowiązku wynikającego z art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym), nie pozostaje bez wpływu na ocenę legalności uchwały rady gminy w tej sprawie i może stanowić przesłankę do stwierdzenia jej nieważności.

Skoro zaś, celem instytucji "zarzutu" jest ochrona interesu indywidualnych obywateli w procesie planowania przestrzennego, to obowiązkiem każdej rady gminy jest rozpatrzenie zarzutów zgłoszonych do projektu planu miejscowego pod kątem możliwości ochrony interesu prawnego osoby zgłaszającej zarzut, co jednocześnie oznacza obowiązek wnikliwego i wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy i to zarówno przez składających zarzuty jak i wynikających z obiektywnej oceny zasadności podejmowanych rozstrzygnięć planistycznych.

W rozpoznawanej przez Sąd sprawie, zaskarżona uchwała odrzucająca wniesiony zarzut umotywowana została natomiast w sposób niezwykle lakoniczny. Takie uzasadnienie uchwały, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nastąpiło bez wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych, mających znaczenie dla stwierdzenia zaistnienia przesłanek do odmowy uwzględnienia zarzutu. Motywy uchwały nie zawierają wszechstronnej i wyczerpującej argumentacji, odnoszącej się do zastrzeżeń zgłoszonych przez skarżącego co do podziału jego działki.

Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut do projektu planu jest indywidualnym środkiem prawnym opartym na indywidualnym interesie prawnym wnoszącego. Dlatego odpowiedź na ten zarzut (zwłaszcza odpowiedź negatywna) powinna dotyczyć właśnie jego indywidualnej i konkretnej sytuacji i powinna ona znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały (vide: wyrok NSA z dnia 10 lipca 2002 r., sygn. akt IISA/Kr 472/2002 ).

Kwestionowana skargą uchwała konkretnych ustaleń w tym zakresie nie zawierała, stąd też uprawniony był, zdaniem Sądu, zarzut dowolności oraz uwzględnienia jedynie interesu publicznego ze szkodą dla interesu strony skarżącej, co jest niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa (art. 2 Konstytucji RP).

Wymóg należytego rozpatrzenia zarzutów nie jest spełniony, gdy mimo zgłoszenia ich radzie a priori zakłada się brak możliwości dokonania jakichkolwiek zmian w projekcie planu, a sesja służy uzasadnieniu proponowanego, jako jedynie możliwego rozwiązania projektu planu miejscowego, a nie rozpatrzeniu zarzutów (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 1997 r., IISA/Łd 1514/97; ONSA 1998 r. Z – 4, poz. 124 ).

Ponadto, w ocenie Sądu, rada gminy, rozpatrując zgłoszony zarzut, nie może powoływać się na interes ogólny jako jedyne kryterium zasadności podejmowanych rozstrzygnięć planistycznych.

Ponieważ zaś zaskarżona uchwała nie posiadała należytego uzasadnienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazanym wyrokiem stwierdził jej nieważność.

Uchwałą Nr [...] z dnia [...], Rada Miejska w B. ponownie rozpatrując złożony przez T. H. zarzut do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego orzekła o jego odrzuceniu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż zarzut T. H. odnosi się do terenu działki nr [...], obręb [...] m. B., której pozostaje właścicielem, przy czym dotyczył po pierwsze: zgody na podział nieruchomości od strony działki nr [...] i przeznaczenie jej części po wschodniej stronie na poszerzenie ulicy E po uprzednim wycenieniu tego terenu i wypłaceniu odszkodowania za rosnące tam drzewa i krzewy oraz istniejące ogrodzenie, po wtóre: braku zgody się na projektowany podział od strony działek nr [...] i nr [...] i przeznaczenie części nieruchomości, leżącej po jej południowej stronie na poszerzenie korytarza ulicy E.

Pierwsza część zarzutu nie dotyczy zatem, zdaniem organu, ustaleń przedmiotowego projektu planu miejscowego, a jedynie warunków otrzymania zadośćuczynienia za wskazaną w zarzucie część działki, co regulują przepisy art.36 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Odrzucenie tej części zarzutu nie zmienia natomiast sytuacji T. H., ponieważ nie pozbawia go ustawowo gwarantowanych możliwości uzyskania zadośćuczynienia za tę część działki, o ile straci ona na wartości, w związku z ustaleniami planu miejscowego. Będzie to wszakże możliwe dopiero po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a nie na etapie rozstrzygania zarzutów do projektu planu.

Rozważając natomiast zarzut właściciela nieruchomości dotyczący braku zgody na projektowany podział działki nr [...], od strony działek nr [...] i nr [...] oraz przeznaczenie części działki leżącej po południowej stronie na poszerzenie korytarza ulicy E, Rada Miejska dokonała analizy szeregu rozwiązań i związanych z nimi konsekwencji.

Wersja określana umownie jako "O" zakładała, iż przy rozwiązywaniu systemu obsługi komunikacyjnej terenu projektowanego osiedla zabudowy jednorodzinnej z terenami usług i zieleni publicznej obejmującego powierzchnię ok. 140 ha, obsługa komunikacyjna terenu objętego projektem zapewniona zostanie poprzez sieć dróg klasy D - drogi dojazdowe, o minimalnej szerokości korytarza 10 m (§ 7 ust. l rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2.marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie – Dz.U. Nr 43 poz. 430). Jest to najbardziej oszczędne rozwiązanie ze względu na zużycie terenu prywatnych właścicieli na cele komunikacji. Taka szerokość dróg, poza zapewnieniem możliwości dojazdu do działek przy niej położonych, nie daje możliwości sytuowania przy niej miejsc parkingowych, poprowadzenia ścieżki rowerowej ani wprowadzenia zieleni oraz poprowadzenia głównych kolektorów sieci infrastruktury technicznej.

Teren projektowanego osiedla wymaga opracowania systemu obsługi w infrastrukturę techniczną - na taki system składają się sieci kolektorów głównych oraz sieci rozdzielcze do poszczególnych obiektów na działkach. Tak dużego terenu jak objęty projektem planu miejscowego nie można obsłużyć jedynie poprzez sieci rozdzielcze. Natomiast gestorzy sieci zaopatrzenia w wodę, energię elektryczną, gaz, ciepło, odprowadzenia ścieków sanitarnych i deszczowych w swoich pismach, nadesłanych na etapie składania wniosków do planu, jako wymóg pierwszoplanowy stawiają prowadzenie tych sieci w terenach publicznych. Jest to wymóg słuszny nie tylko ze względów technicznych ale również praktycznych - wszelkie prace prowadzone w związku z przebudową, konserwacją, naprawą sieci w sytuacjach awaryjnych nie powodują zniszczeń wcześniej zagospodarowanego terenu działek prywatnych oraz nie rodzą potrzeby wypłaty odszkodowań z tytułu zaistniałych zniszczeń.

Wersja, określona umownie jako " l", zakłada natomiast poprowadzenie ulicy lokalnej wewnątrz opracowywanego obszaru od ulicy A - śladem istniejącej ulicy F i dalej ulicy G - do Alei B. Ulice niższego rzędu doprowadzałyby ruch pieszy i kołowy z działek osiedla do tej właśnie ulicy lokalnej, którą byłby on wyprowadzany do układu komunikacyjnego miasta. Przyjęcie takiego rozwiązania wiązałoby się wszakże:

a) z brakiem zgody na takie rozwiązanie zarządcy drogi - ulicy A, będącej w ciągu drogi krajowej nr [...] relacji W. – W., którym to zarządcą jest Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych i Autostrad Oddział w Ł.. W opinii tejże Dyrekcji, której pozytywne uzgodnienie projektu planu jest konieczne z uwagi na brzmienie art.18 ust.2 pkt g ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym, włączenie ulicy F (w projekcie o parametrach ulicy lokalnej) do ulicy A (klasa G w uchwalonym "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta B.") jest niemożliwe, ponieważ nie spełnia warunku zachowania odległości min. 600 m między skrzyżowaniami dla takiej klasy drogi, jaką jest ulica A (wg. klasyfikacji Dyrekcji jest to droga GP -droga główna ruchu przyspieszonego) już nie tylko w układzie miejskim, ale krajowym (warunki te są zawarte w § 9 ust l pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2.marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie oraz powtórzone w uzgodnieniu otrzymanym do projektu planu; połączenie układu komunikacyjnego projektowanego osiedla z układem miejskim winno zatem odbywać się poprzez włączenia do B, ulicy C i ulicy D;

b) umieszczeniem głównych kolektorów sieci infrastruktury technicznej w

omawianej ulicy lokalnej, a sieci rozdzielczych w pozostałych ulicach dojazdowych; główne kolektory znajdowałyby się wtedy w takich odległościach od najdalej położonych działek, że w drogach dojazdowych reszty osiedla musiałyby się znaleźć sieci infrastruktury technicznej o większych przekrojach, co z kolei wymuszałoby szersze korytarze tych ulic, nie wynikające z ich funkcji komunikacyjnej; w rezultacie na tereny komunikacji dla całego obszaru objętego planem przypadałaby procentowo większa część terenu;

Wersja nr "2" zakładała poprowadzenie ulicy lokalnej wewnątrz opracowywanego obszaru, od ulicy A - poprzez skrzyżowanie w połowie odległości między ulicą H a F, do ulicy G i E, śladem ulicy I - do ulicy D. Ulice niższego rzędu doprowadzałyby ruch pieszy i kołowy z działek osiedla do tej właśnie ulicy lokalnej, którą byłby on wprowadzany do układu komunikacyjnego miasta. Przyjęcie takiego rozwiązania wiązałoby się z niespełnieniem warunku zachowania odległości min. 600 m między skrzyżowaniami dla takiej klasy drogi, jaką jest ulica A (klasa G w uchwalonym "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta B.") już nie tylko w układzie miejskim, ale krajowym - wg klasyfikacji Dyrekcji jest to droga GP - droga główna ruchu przyspieszonego - (warunki te są zawarte w § 9 ust l pkt 3 i 4 "Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2.marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie" -Dz.U. z 1999r. Nr 43 poz 430).

Biorąc pod uwagę powyższe, połączenie układu komunikacyjnego projektowanego osiedla z układem miejskim winno odbywać się poprzez włączenia do B, ulicy C i ulicy D.

Wersja nr "3" zakłada poprowadzenie drogi lokalnej wewnątrz opracowywanego obszaru od skrzyżowania Alei B i ulicy H dalej na zachód, przecinając ulicę G za obszarem leśnym, na południe wzdłuż granic działek do ulicy E i śladem ulicy J do skrzyżowania z ulicą D. Przyjęcie takiego rozwiązania skutkowałoby umieszczeniem głównych kolektorów sieci infrastruktury technicznej w omawianej ulicy lokalnej, a sieci rozdzielczych w pozostałych ulicach dojazdowych; główne kolektory znajdowałyby się wtedy w takich odległościach od najdalej położonych działek (np. przy ulicy K, L), że w drogach dojazdowych reszty osiedla musiałyby się znaleźć sieci infrastruktury technicznej o większych przekrojach, co z kolei wymuszałoby szersze korytarze tych ulic, nie wynikające z ich funkcji komunikacyjnej; w rezultacie na tereny komunikacji dla całego obszaru objętego planem, przypadałaby procentowo większa niż w wyłożonej do publicznego wglądu część terenu.

Wersje określone umownie jako "4 a, b.c." zakładały poprowadzenie drogi lokalnej wewnątrz opracowywanego obszaru, od skrzyżowania Alei B i ulicy H i dalej na zachód, przecinając ulicę G za obszarem leśnym, na południe wzdłuż granic działek, następnie na wschód do ulicy C. Przy takim rozwiązaniu odległości najdalej położonych od tej drogi działek budowlanych nie przekraczałyby 500 m. Ze względu na rozmieszczenie sieci infrastruktury technicznej w układzie: główne kolektory w drodze lokalnej, a sieci rozdzielcze w drogach dojazdowych, jest to rozwiązanie optymalne. Problemem jest włączenie tak projektowanej drogi lokalnej do sieci miejskiej od strony ulicy C.

Włączenie takie musi mieć miejsce w odległości min. 150 m od innych węzłów (jest to wymóg wynikający z ustaleń § 9 ust l "Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2.marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie" - Dz.U. z 1999r. Nr 43 poz. 430), którymi w tym wypadku są: skrzyżowanie ulicy C w ulicę D oraz skrzyżowanie ulicy C z Aleją B.

Wersja "4a" , przy zakładanym 22-metrowym korytarzu komunikacyjnym ulicy lokalnej wiąże się z koniecznością pozyskania terenu składającego się z 4-5 działek budowlanych z zabudowaniami mieszkalnymi (o powierzchniach od ok. 600 do 900 m2 każda) w całości lub części w zamian za odszkodowania, wykupienie lub zamianę nieruchomości na inną.

Wersja "4b", przy zakładanym 22-metrowym korytarzu komunikacyjnym ulicy lokalnej wiąże się z koniecznością pozyskania terenu l działki budowlanej wraz z zabudowaniami mieszkalnymi, części terenu drugiej działki, na której znajduje się budynek mieszkalny oraz spowoduje poszerzenie korytarza ulicy Ł do parametrów ulicy lokalnej, w konsekwencji czego z 6 działek zabudowanych będzie należało pozyskać pasy terenu po około 6 metrów. Odszkodowania będą dotyczyły ogrodzeń i nasadzeń, a jedna z nich, dotąd niezabudowana (południowo-wschodnia część skrzyżowania Ł i E) straci charakter działki budowlanej ze względu na zbyt małe wymiary.

Wersja "4c" zakłada, iż pod korytarz komunikacyjny ulicy lokalnej zostanie wykorzystany 100 - metrowy pas terenu między ulicą E a ulicą C o szerokości 25 m będący własnością Gminy Miejskiej B., a spowoduje konieczność pozyskania:

- ok. 6 - metrowego niezabudowanego pasa z działki nr [...], stanowiącego wraz z działkami [...],[...],[...] jedną nieruchomość zabudowaną, odszkodowanie będzie dotyczyło ogrodzenia i nasadzeń, od 8 do 13-metrowego pasa terenu z frontu działki nr [...] - budynek mieszkalny znajduje się w znacznym oddaleniu od ulicy E, a więc odszkodowanie będzie dotyczyło ogrodzenia i nasadzeń, od 6 do 8-metrowego pasa terenu z działki wnoszącego zarzut - odszkodowanie będzie dotyczyło ogrodzenia i nasadzeń.

W tej wersji poszerzenie pasa komunikacyjnego ulicy E na wysokości działki [...] nastąpi symetrycznie w obie strony w stosunku do osi istniejącej ulicy E. Jest to, zdaniem organu, rozwiązanie optymalne a zarazem jednakowo traktujące właścicieli działek położonych przy istniejących ulicach.

Biorąc pod uwagę powyżej wymienione skutki przyjęcia rozważanych rozwiązań, wersjami umożliwiającymi uwzględnienie zarzutu T. H. są wersje l, 2, 3, 4a i 4b. Po przeanalizowaniu wymienionych wad i zalet każdego z rozwiązań, w sytuacji, gdy większość terenu objętego planem miejscowym stanowią tereny prywatne stwierdzono, że najbardziej korzystne jest przyjęcie wersji 4c, której opracowanie szczegółowe było wyłożone do publicznego wglądu i do której wniesiono przedmiotowy zarzut. Jest to bowiem koncepcja stanowiąca pewien kompromis, uwzględniający interesy tak społeczne jak i ekonomiczne zamieszkujących ten rejon miasta mieszkańców.

W wersji 4c przyjmuje się opcję poszerzenia korytarza komunikacyjnego ulicy E kosztem południowej części działki nr 39/1, ponieważ fragmentem ulicy E na odcinku południowej granicy działki nr 39/1 poprowadzono drogę oznaczoną symbolem [...]. Jest to ulica lokalna o zakładanych szerokościach w liniach rozgraniczających 22,0 - 25,0 m i najwyższej randze wewnątrz obszaru objętego planem miejscowym. Główną funkcją tej ulicy będzie zbieranie ruchu pojazdów i pieszych z ulic lokalnych i dojazdowych i wyprowadzanie go do miejskiej sieci komunikacyjnej w Alei B i C (wyznaczonej w obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta), łączącej ulicę D z Aleją B. W korytarzu komunikacyjnym ulicy oznaczonej symbolem [...] poprowadzone będą główne kolektory sieci uzbrojenia technicznego (sieć wodociągowa, kanalizacja sanitarna i deszczowa, sieć elektroenergetyczna i ciepłociągowa). Przez kolektory te i sieci niższego rzędu w ulicach dojazdowych obsługiwany będzie obszar objęty przedmiotowym projektem planu. W liniach rozgraniczających ulicy [...] przewidywana jest możliwość poprowadzenia ścieżki rowerowej, obsługującej mieszkańców istniejącej i przyszłej zabudowy mieszkaniowej obszaru, objętego planem miejscowym.

Parametry ulicy, o której mowa powyżej, wynikają z przepisów § 7 ust. l rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2.marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 43 poz 430), które to warunki techniczne, przy zachowaniu przepisów Prawa budowlanego, przepisów o drogach publicznych, przepisów odrębnych, a także ustaleń Polskich Norm zapewniają, w szczególności, odpowiednie warunki użytkowe, zgodne z przeznaczeniem drogi i niezbędne warunki do korzystania z drogi przez osoby niepełnosprawne, nadto zaś spełnienie wymagań podstawowych dotyczących: bezpieczeństwa użytkowania, nośności i stateczności konstrukcji, bezpieczeństwa, z uwagi na możliwość wystąpienia pożaru lub innego miejscowego zagrożenia, ochrony środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem ochrony przed nadmiernym hałasem, wibracjami, zanieczyszczeniem powietrza, wody i gleb. Ponadto, zgodnie z brzmieniem § 140 cytowanego rozporządzenia, nowa infrastruktura podziemna nie powinna być realizowana pod jezdnią istniejącą i docelową.

Parametry przedmiotowej ulicy, mieszczącej w swojej szerokości wymienione powyżej sieci infrastruktury technicznej, wynikają z norm branżowych, warunków technicznych oraz wymogów narzucanych przez gestorów sieci, dotyczących dopuszczalnych odległości między poszczególnymi sieciami. Wśród warunków narzucanych we wnioskach do projektów planów miejscowych, zbieranych na etapie zawiadomienia do przystąpienia do sporządzania planu miejscowego (art.18 ust.2 pkt l ustawy z dnia 7.lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym), których spełnienie jest sprawdzane przez organy i instytucje składające wnioski na etapie opiniowania i uzgadniania projektu planu (art.18 ust.2 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 7.lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym), jest wymóg prowadzenia sieci infrastruktury technicznej przez tereny projektowane jako publiczne (są to m.in. tereny dróg).

Zważywszy, że projektowana droga lokalna ma najwyższą rangę na terenie objętym projektem planu miejscowego, jej przebieg nie służy jedynie realizacji interesu publicznego, ale również realizacji interesów indywidualnych właścicieli działek położonych w głębi terenu objętego planem. Działka wnoszącego zarzut położona jest na fragmencie obszaru planowanego, który jest najintensywniej zainwestowany zabudową jednorodzinną. Warunkiem umożliwienia dalszego inwestowania na obszarach położonych na zachód w kierunku granic miasta jest przeprowadzenie przedmiotowej ulicy lokalnej przez obszary już zainwestowane. Oceniając omawiane powyżej wersje ta, która narusza interes prawny T. H. jest najbardziej uzasadniona ekonomicznie (nie powoduje likwidacji żadnego budynku mieszkalnego, przyszłe odszkodowania będą dotyczyły ogrodzeń i nasadzeń zieleni, zostanie wykorzystany teren już będący własnością Gminy Miejskiej B.), technicznie (z uwagi na rozmieszczenie pozostałej sieci komunikacyjnej oraz pozostałej infrastruktury technicznej) i społecznie (o wyłożeniu projektu planu miejscowego zostało zawiadomionych blisko 700 właścicieli lub władających nieruchomościami z terenu objętego planem, zarzuty dotyczące przebiegu przedmiotowej drogi zostały złożone przez 3 osoby, z czego dwie złożyły skargę na poprzednie uchwały, zawierające odrzucenie ich zarzutów - na ok.40 działek, przez których teren biegnie).

Składający zarzut w swoim piśmie nadmienił, że już wcześniej nie zgadzał się na podział swojej działki od strony działki nr [...]. Miało to miejsce podczas innego postępowania administracyjnego. W 2000r. Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta B. prowadził postępowanie administracyjne w sprawie podziału nieruchomości w obrębie [...] miasta B., mające na celu wydzielenie terenu pod poszerzenie ulicy E i K wraz z uzbrojeniem. W trakcie powyższego postępowania T. H. nie wyraził zgody na podział działki nr [...] od strony działek [...] i [...]. Postępowanie to zakończyło się wydaniem decyzji na podział części działek wzdłuż ulicy E jedynie na jej odcinku przebiegającym po wschodniej stronie działki wnoszącego zarzut. Do poszerzenia od tej strony właściciel przedmiotowej działki nie wnosił sprzeciwów.

Ponadto o zamiarze poszerzenia korytarza ulicy E składający zarzut był informowany podczas ubiegania się o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego i gospodarczego. Otrzymał wtedy decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu zawierającą planowane linie rozgraniczające ulicy E. Od ustaleń zawartych w powyższej decyzji się nie odwołał, a na rysunkach projektów realizacyjnych zagospodarowania przestrzennego terenu działki nr [...], złożonych przez jej właściciela w celu uzyskania decyzji w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę zarówno budynku gospodarczego (decyzja uzyskana dnia [...]) jak i budynku mieszkalnego (decyzja uzyskana dnia [...]) widnieją linie regulacyjne ulicy E których przebieg jest zgodny z liniami rozgraniczającymi ulicy [...] w części południowej działki i ulicy [...] w jej części wschodniej, przyjętymi przez ustalenia przedmiotowego projektu planu miejscowego.

Celem sporządzania planów miejscowych jest pogodzenie interesu publicznego rozumianego jako dobro mieszkańców całego miasta i dobro mieszkańców obszaru objętego planem - z interesem prywatnym każdego z tych mieszkańców. W wybranej wersji projektu planu, interes prywatny właścicieli działek jest honorowany poprzez: zapewnienie każdemu dostępu do drogi publicznej, poprzez dostęp bezpośredni lub drogę wewnętrzną (z wyłączeniem konieczności stanowienia służebności gruntowej), zapewnienie możliwości dostępu do wszystkich sieci infrastruktury technicznej, umieszczonych na terenach publicznych, a nie na terenach prywatnych, wskazanie przeznaczenia terenów, objętych planem, jedynie na cele mieszkalnictwa zabudowy jednorodzinnej, zieleni, usług publicznych i komercyjnych - na potrzeby mieszkańców.

Na podstawie upoważnień ustawowych, gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego, obowiązujących na obszarze gminy (art.40 ust. l ustawy z dnia 8.marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity Dz.U. Nr 142 z 2001r., poz.1591 ze zm.). Stosownie do treści "art.7 ustawy z dnia 7.lipca. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U.Nr 15, poz 139 ze zmianami)", miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest przepisem gminnym, a jego ustalenia mają moc przepisów powszechnie obowiązujących.

Zgodnie z brzmieniem art.4 ust. l ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym, ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu należy do zadań własnych gminy. Podstawę dla wyznaczania w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenów pod ulice i drogi publiczne w taki sposób, by tworzyły prawidłową sieć komunikacji, stanowi natomiast art. 10 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy. Parametry dróg obsługi komunikacyjnej spełniają warunki zawarte w przepisach rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2.marca I999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999r. Nr 43 poz. 430). Przedmiotowy projekt planu miejscowego nie pozostaje w sprzeczności z jakimikolwiek przepisami prawa - uzyskał wszelkie wymagane art.l8.ust.2 pkt 3 i pkt 4 ustawy z dnia 7.lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym pozytywne opinie i uzgodnienia, nadto nie został zakwestionowany przez organy uzgadniające projekt planu.

Ze wskazanych powodów zarzut T. H. został przez Radę Miejską w B. odrzucony.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył T. H. podnosząc w uzasadnieniu, iż nie zgadza się z podziałem jego własności. Wskazał, iż Rada Miejska w B. podejmując zaskarżoną uchwałę " nie uwzględnia ani prawa do własności (...) ani wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2.kwietnia 2004r.". Sąd bowiem stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały, natomiast "Urząd Miasta w B>" zwołał posiedzenie w dniu 24.czerwca 2004r., na którym przedstawił tę samą uchwałę z wybranym przez siebie tym samym wariantem podziału (...) własności", na który skarżący nie wyraził zgody. Dodatkowo podniósł, iż w zaskarżonej uchwale podana została fałszywa informacja, gdyż otrzymując pozwolenie na budowę budynków mieszkalnego i gospodarczego, nie było mowy o żadnych planach poszerzenia ulicy E. Przez cały okres projektowania planu zagospodarowania przestrzennego nie skontaktowano się z nim również, "jako osobą zainteresowaną, planując podział (przysługującej mu) własności."

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do szczegółowej argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Zgodnie natomiast z treścią art. 147 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.s.a. sąd administracyjny, uwzględniając skargę na uchwałę, stwierdza jej nieważność w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia wskazanych wyżej aktów administracyjnych Sąd nie stwierdził, by zaskarżona uchwała narusza prawo w stopniu skutkującym stwierdzenie jej nieważności.

Podkreślić bowiem należy, iż zgodnie z treścią art. 153 p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego rozstrzygnięcie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, iż zarówno Rada Miejska w B., jak i Wojewódzki Sad Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę pozostawał związany poglądami prawnymi oraz wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2.kwietnia 2004r., wydanym w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 1761/03. Związanie oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci wskazań co do dalszego postępowania, zawartymi w orzeczeniu sądowym, może być wyłączone tylko w razie istotnej zmiany (po wydaniu wyroku) stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w trybie nadzwyczajnym (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1.października 2001r., w sprawie o sygn.akt SA/Rz 434/00, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Palestra 2002/9-10/199).

Po myśli art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7.lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz. U. Nr 15 z 1999r., poz. 139 ze zm.) w zw. z art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 27.marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz.717 ze zm.), zarzut do projektu planu może wnieść ten, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przez ustalenia przyjęte w tym projekcie. Stąd też rozpatrując skargę dotyczącą uchwały odrzucającej wniesiony przez stronę zarzut Sąd zobowiązany jest zbadać, czy doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącego, a także czy miało miejsce naruszenie prawa. W przedmiotowej sprawie kwestia wspomniana została przesądzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi poprzednio rozpoznający sprawę, ponieważ naruszenie wspomnianego interesu stanowiło przesłankę uwzględnienia skargi w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 1761/03.

Rada gminy rozpoznając zarzut do projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest obowiązana ocenić nie tylko zgodność tego projektu z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, lecz także ustalić, czy projektowana zmiana nie stanowi zarazem naruszenia interesu prawnego wnoszącego zarzut. Podjęcie przez radę gminy uchwały o odrzuceniu zarzutów w trybie art. 24 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym bez wszechstronnego wyjaśnienia i oceny okoliczności faktycznych sprawy uzasadnia bowiem stwierdzenie nieważności tej uchwały (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17.października 1997r., w sprawie o sygn.akt IV S.A. 687/97, niepubl. w zbiorze urzędowym oraz w wyroku z dnia 17.czerwca 1996r. w sprawie o sygn.akt IV SA 578/96, Palestra 1997/3-4/str.236).

Cytowany przepis zobowiązuje radę gminy do uzasadnienia faktycznego i prawnego uchwały o uwzględnieniu, a zwłaszcza o odrzuceniu zarzutu. Zaniechanie w tej materii nie pozostaje bez wpływu na ocenę legalności uchwały i stanowi przesłankę stwierdzenia jej nieważności (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18.stycznia 2002r., w sprawie o sygn.akt III RN 192/00, OSNAPU 2002/15/346 i w wyroku z dnia 23.stycznia 2003r. w sprawie o sygn.akt III RN 26/02, niepubl. w zbiorze urzędowym).

W rozpoznawanej sprawie, Rada Miejska w B., odrzucając zarzut T. H. do projektu planu zagospodarowania przestrzennego, w sposób szczegółowy, przyjęte stanowisko uzasadniła, analizując szereg wariantów, możliwych do przyjęcia, przy projektowaniu poszerzenia ulicy E wraz z ich skutkami ekonomicznymi, prawnymi i społecznymi. Z tego też powodu nie można podzielić zarzutu skargi, dotyczącego przedstawienia na sesji Rady "tej samej uchwały z wybranym (...) tym samym wariantem podziału" działki skarżącego. Protokół z sesji Rady z dnia 24.czerwca 2004r., o której terminie T. H. został powiadomiony dowodzi bowiem, iż podczas omawiania projektu uchwały zaprezentowanych zostało 7 wariantów rozwiązań systemu obsługi komunikacyjnej terenu projektowanego osiedla zabudowy jednorodzinnej. Wszystkie one przedstawione zostały wraz z uzasadnieniem przez dyrektora Biura Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta B.. Pozytywną opinię co do przyjętej ostatecznie wersji projektu planu przedstawili Przewodniczący Komisji Gospodarki Komunalnej oraz Komisji Prawa i Porządku Publicznego, zaś uchwała została przyjęta 12 głosami za, przy 6 głosach wstrzymujących się.

Jak wyżej wskazano, obowiązek uwzględniania zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego zarzut jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego). Obowiązku takiego rada gminy nie ma wówczas, gdy dzieje się to zgodnie z uprawnieniami rady, określonymi w ustawie, po wyczerpaniu właściwego trybu postępowania. Do uznania zasadności zarzutu lub skargi nie jest więc wystarczające samo naruszenie uprawnień właścicielskich. Rada gminy ma prawo, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przyjmować rozwiązania, w granicach przysługującego jej uznania, o ile uznania tego nie nadużywa.

Musi kierować się interesem ogółu mieszkańców gminy, względnie celowościowymi i racjonalnymi oraz innymi zasadami określonymi w powołanej wyżej ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym. (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7.maja 1999r., w sprawie o sygn.akt IV SA 1590/98, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex nr 48215).

Uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawiera wszechstronną i wyczerpującą argumentację, odnoszącą się do wszystkich zastrzeżeń zgłoszonych przez skarżącego do projektu planu zagospodarowania przestrzennego rejonu ulic A, B, C i D. Zostały należycie uzasadnione zarówno potrzeby obsługi komunikacyjnej, jak i najmniej społecznie uciążliwy sposób wykorzystania na ten cel terenu przez wykazanie, iż ominięcie nieruchomości będącej we władaniu skarżącego wiązałoby się z koniecznością z jednej strony np. pozbawienia niektórych dziełek charakteru budowlanych czy też wyburzenia niektórych budynków, z drugiej brakiem możliwości zapewnienia mieszkańcom Gminy wyposażenia ich nieruchomości w niezbędną infrastrukturę techniczną. Są to zaś argumenty wskazujące na usiłowanie pogodzenia przez organ planistyczny interesu publicznego i prywatnego.

Odnosząc się natomiast do zarzutu nieinformowania skarżącego o planowanym poszerzeniu ulicy i nieprowadzenia z nim rozmów w tym przedmiocie podnieść należy, iż że złożonych przez T. H. kserokopii planów realizacyjnych zagospodarowania przestrzennego terenu działki nr [...] wynika, iż przebieg linii regulacyjnych ulicy E odpowiada liniom rozgraniczającym ulicy [...], przyjętymi w projekcie. Okoliczność wspomniana nie uzasadnia wszakże tezy, iż skarżący starając się o uzyskanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego oraz budynku gospodarczego był przez organy informowany o zamierzonym poszerzeniu ulicy E. Tym niemniej w badanej sprawie ocenie podlega zgodność z prawem zaskarżonej uchwały, nie zaś zdolności negocjacyjne i umiejętność zażegnywania konfliktów społecznych przez władze gmin.

Jeżeli zaś chodzi o kwestię ustalenia satysfakcjonującego skarżącego odszkodowania za cześć nieruchomości, która zostanie wykorzystana pod poszerzenie drogi podnieść należy, iż jego wysokość nie podlega określeniu w postępowaniu planistycznym (w przypadku przystąpienia do realizacji inwestycji związanej z poszerzeniem drogi nabycie części działki od skarżącego nastąpi bądź na podstawie umowy, bądź też w trybie stosownych przepisów – aktualnie problematyka wspomniana regulowana jest w art. 112 i następnych ustawy z dnia 21.sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity Dz.U. Nr 261,poz. 2603 ze zm.). Podzielić należy też stanowisko organu, iż ewentualne odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, na skutek ograniczenia lub też uniemożliwienia korzystania z nieruchomości w dotychczasowy sposób lub też w sposób zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem, możliwe będzie dopiero po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 7.lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym).

Uwzględniając powyższe, ponieważ uchwała Rady Miejskiej w B. z dnia [...], obowiązującego prawa nie narusza, na podstawie art. 151 p.s.a. oddalono skargę, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.