Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1922/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant referent stażysta Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. zdanie odrębne - zgłosiła sędzia WSA Iwona Maciejuk


UZASADNIENIE

I. Stan faktyczny

1. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Wojewoda [...] odmówił W. G. (dalej powoływany jako skarżący) w trybie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa zabużańska", potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez W. G. w [...]. W ocenie Wojewody, w niniejszej sprawie nie spełniono przesłanki pozostawienia nieruchomości na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ W. G. opuszczając [...] w 1945 r. nie dysponowała prawem własności nieruchomości pozostawionych w [...], znacjonalizowanych przez władze [...] w 1940 r. Przedstawione dowody, m.in. Akt Obywatelski Nr [...] z dnia [...] maja 1946 r., wskazują, że W. G. była właścicielką nieruchomości położonych w [...], które zostały znacjonalizowane w 1940 r., i że ww. powróciła do Polski w 1945 r. - na podstawie układu z dnia [...] września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem [...] dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium [...] i ludności [...] z terytorium Polski.

Wojewoda zauważył, że dekret Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 listopada 1939 r. o nieważności aktów prawnych władz okupacyjnych (Dz.U. z 1939 r. Nr 102, poz.1006), przestał obowiązywać na byłym terytorium Polski wraz z zawarciem umowy pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich z dnia 27 lipca 1944 r. o polsko-radzieckiej granicy państwowej, w związku z czym, w przypadku repatriantów, którzy powrócili do Polski w 1945 r. nie można skutecznie powoływać się na nieważność aktów nacjonalizacyjnych dokonanych na terenach polskich włączonych w skład ZSRR, gdyż stwierdzający nieważność tych aktów dekret z dnia 30 listopada 1939 r. przestał obowiązywać na Kresach w momencie zawarcia polsko-radzieckiej umowy z dnia 27 lipca 1944 r.

4. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 2 ustawy zabużańskiej, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli był on w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 i posiada obywatelstwo polskie. W odniesieniu do treści ww. przepisu podkreślić należy, że w celu uzyskania potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, niezbędne jest ustalenie tytułu własności tego mienia na czas jego pozostawienia.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że W. G. powróciła do Polski w 1945 r. i że była właścicielką nieruchomości położonych w [...], przy czym prawo to zostało jej odebrane na skutek nacjonalizacji mienia, przeprowadzonej przez władze [...] w 1940 r. Organ powołał się przy tym na dwa orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wydane w sprawach analogicznych do rozpatrywanej - wyrok z dnia 29 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1620/11 oraz wyrok z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1331/11.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, organ odwoławczy stanął na stanowisku, że dokonane na byłym terytorium Polski akty nacjonalizacyjne z 1940 r. nie wywoływały skutków prawnych do daty zawarcia polsko-radzieckiej umowy granicznej z 27 lipca 1944 r. Po tej dacie przestał obowiązywać na Kresach Wschodnich dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 listopada 1939 r., który w art. 2 uznawał dokonywane przez władze okupacyjne ograniczenia prawa własności osób fizycznych zamieszkujących Kresy Wschodnie za nieważne i niebyłe. Na tej podstawie, repatrianci których majątki objęła nacjonalizacja z 1940 r., powracający do Polski po dacie zawarcia ww. umowy granicznej, nie mogą być uznani za osoby dysponujące prawem własności mienia zabużańskiego. W związku z tym, przyznanie prawa do rekompensaty następcom prawnym takich osób nie jest możliwe.

3. Skarżący na powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

a) przepisów postępowania:

- art. 77, art. 7 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez wydanie decyzji przez organy obu instancji bez dokonania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wydanie przez organy decyzji bez uzasadnienia prawnego i niewyjaśnienie podstawy prawnej, w tym w szczególności poprzez bezpodstawne uznanie, że na skutek nacjonalizacji w [...] w 1940 r. nastąpiła utrata własności nieruchomości uniemożliwiająca uzyskanie rekompensaty na podstawie obecnie obowiązujących przepisów prawa, jednak bez wskazania tych przepisów, niewykazanie w uzasadnieniu decyzji podstaw prawnych i faktycznych do zastosowania w decyzji "umowy pomiędzy PKWN a ZSRR z dnia 27 lipca 1944 r. "o polsko-radzieckiej granicy państwowej", a nie wskazanie na zarzuty odwołania podstaw prawnych do niezastosowania "umowy z dnia 16 sierpnia 1945 r. zawartej pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a ZSRR o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz.U. z 1947 r. nr 35, poz. 167 oraz 168)", jak również niewskazanie podstaw prawnych na zarzut odwołania do niezastosowania art. 2 dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 listopada 1939 r. o nieważności aktów prawnych władz okupujących, tj. nacjonalizacji uchwalonej przez [..] w 1940 r.;

- art. 6 K.p.a. i art. 8 K.p.a. poprzez wydanie decyzji przez organy obu instancji w sposób rażąco sprzeczny z aktualnie obowiązującym prawem;

- art. 9 K.p.a. poprzez brak wykonania przez organ administracji publicznej obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, w szczególności przez wysyłanie w pismach z dnia [...] października 2010 r. oraz [...] grudnia 2011 r. niejasnych dla strony wyjaśnień i wskazówek, wprowadzających ją w błąd oraz zawierających zmieniające się stanowisko prawne;

- art. 10 K.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie przez organ administracji publicznej czynnego udziału w każdym stadium postępowania;

- art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o materiał dowodowy nie w pełni rozpatrzony, podjecie dowolnych ustaleń nie popartych w całokształcie materiału dowodowego zgromadzonym i rozpatrzonym w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.

b) naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy zabużańskiej poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż prawo do rekompensaty nie przysługuje osobom repatriowanym, które na skutek decyzji politycznych podjętych w związku z działaniami wojennymi, tj. nacjonalizację w [...] w 1940 r., utraciły prawo własności do majątku nieruchomego pozostawionego na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa Polskiego oraz poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż koniecznym warunkiem dla uzyskania rekompensaty była własność nieruchomości w dacie opuszczania byłego terytorium Polski, tj. na przełomie 1945 i 1946 r., podczas gdy przepis ustawy - w związku z nacjonalizacją - takiego wymogu nie przewiduje.

- art. 2 ust. 1 dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 listopada 1939 r. o nieważności aktów prawnych władz okupujących, uznającego wszystkie akty prawne i zarządzenia władz okupujących terytorium Państwa Polskiego, dotyczące pozbawienia prawa własności osób fizycznych na rzecz obcych państw za nieważne i niebyłe, wydanego na podstawie postanowień IV Konwencji Haskiej z 1907 r. o prawach i zwyczajach wojny lądowej - poprzez jego niezastosowanie do nacjonalizacji nieruchomości dokonanej w 1940 r., w sytuacji gdy skutkował on nieważnością wszystkich aktów prawnych i zarządzeń władz okupujących wydanych w okresie od dnia jego ogłoszenia w dniu [...] grudnia 1939 r. do dnia [...] maja 1946 r., tym samym uznanie, iż na skutek nacjonalizacji uchwalonej przez zależny od okupanta sowieckiego [...] w 1940 r. doszło do utraty własności nieruchomości, pozbawiającej ją przymiotu "mienia pozostawionego" w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy zabużańskiej.

- traktatu pokoju między Polską a Rosją i [..] z dnia [...] marca 1921 r. ([...]), poprzez jego niezastosowanie oraz błędne uznanie, iż jego postanowienia zostały uchylone "umową pomiędzy PKWN a ZSRR z dnia 27 lipca 1944 r. "o polsko-radzieckiej granicy państwowej" z dniem wydania oświadczenia przez PKWN, które to wystąpienie w rzeczywistości nie posiadało żadnego elementu normatywnego oraz prawnej mocy wiążącej, w sytuacji gdy w rzeczywistości zgodnie z prawem międzynarodowym traktat ryski z dnia [...] marca 1921 r. przestał obowiązywać z dniem [...] lutego 1946 r., tj. w dniu ratyfikacji "umowy z dnia [...] sierpnia 1945 r. zawartej pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a ZSRR o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz.U. z 1947 r. nr 35, poz. 167 oraz 168)." Tym samym błędne uznanie przez organ, iż z chwilą opuszczenia nieruchomości w dniu [...] grudnia 1945 r. spadkodawcy strony nie byli jej właścicielami oraz przypuszczalnie, co nie zostało wyrażone wprost w uzasadnieniu decyzji, iż w dniu jej opuszczenia znajdowała się ona poza terytorium Państwa Polskiego.

- art. 1 Protokołu Nr 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego w Paryżu 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175) poprzez niewłaściwą rozszerzającą interpretację pojęcia "mienia pozostawionego" w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy zabużańskiej, sprzeczną z podstawowymi zasadami ochrony prawa własności;

- art. 52 ust. 1 Konstytucji z dnia 23 kwietnia 1935 r. (Dz.U. z 1935 r. Nr 30, poz. 227), art. 49 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 marca 1921 r. (Dz.U. z 1921 r. Nr 44, poz. 267), ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych (Dz.U. z 2000 r. Nr 39, poz. 443) poprzez zastosowanie "oświadczenia PKWN o zrzeczeniu się Kresów Wschodnich z dnia 27 lipca 1944 r." wydanego bez kompetencji ustrojowej, tj. bez zgody władzy ustawodawczej, legitymacji społecznej ani uznania międzynarodowego, nieratyfikowanego, nieogłoszonego w Dzienniku Ustaw, tym samym zastosowanie aktu nie stanowiącego źródła prawa;

- art. 2, art. 7 ustawy zabużańskiej poprzez świadome stosowanie przez organy niewłaściwej interpretacji art. 1 ust. 1 tej ustawy, uniemożliwiającej słuszne i zgodne z prawem roszczenia o uzyskanie prawa do rekompensaty, tym samym naruszającej zasady sprawiedliwości społecznej, jak również art. 87 ust. 1 oraz art. 91 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) określające hierarchię tych aktów normatywnych, jak również poprzez zastosowanie na potrzeby spraw dotyczących pozbawienia praw do rekompensat zabużańskich z powodu nacjonalizacji mienia zabużańskiego na [...] w 1940 r. "umowy pomiędzy PKWN a ZSRR z dnia 27 lipca 1944 r. "o polsko-radzieckiej granicy państwowej" nie mającej żadnego waloru normatywnego;

- art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP nakazującego jej bezpośrednie stosowanie, poprzez naruszenie zasady równości wobec prawa polegające na dostosowywaniu przez organy administracji publicznej niekorzystnej, uniemożliwiającej dochodzenie roszczeń interpretacji przepisów art. 1 ust. 1 ustawy zabużańskiej do aktualnej sytuacji ekonomicznej i możliwości finansowych Skarbu Państwa, w stosunku do tych wcześniejszych korzystnych dla innych uprawnionych do rekompensaty interpretacji stosowanych w sprawach o identycznych stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

2. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

II. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Powyższa regulacja określa podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania prowadzącego do oceny, czy zaskarżone akty lub czynności z zakresu administracji publicznej odpowiadają prawu i czy postępowanie poprzedzające ich wydanie nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. .Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

2. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy zabużańskiej z dnia 8 lipca 2005 r. Zgodnie z art. 2 tej ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: (1) był dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na terytorium RP oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1; (2) posiada obywatelstwo polskie. W przepisie tym zawarte są zatem trzy przesłanki, których jedynie łączne spełnienie umożliwia przyznanie rekompensaty. Pierwsza przesłanka, która nie została wymieniona ani w pkt 1 ani w pkt 2 art. 2 wynika z początkowego fragmentu tego przepisu: "Prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi ..., jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) ..., 2) ...". Takie sformułowanie przepisu oznacza, że przesłanki wskazane w pkt 1 i 2 odnoszą się tylko do właściciela nieruchomości, czyli osoby będącej właścicielem w chwili opuszczania terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Taką interpretację tego przepisu potwierdza również tytuł ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. "... z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej".

3. Kluczowe pytanie jakie należy zadać w przedmiotowej sprawie, to czy w dacie repatriacji w lutym 1945 r. W. G. była wciąż właścicielem nieruchomości. Nieruchomości te zostały znacjonalizowane na mocy uchwały [...] z lipca 1940 r. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę powołany w skardze dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 listopada 1939 r. o nieważności aktów prawnych władz okupujących i twierdzenie, że dekret ten uznawał wszystkie akty prawne i zarządzenia władz okupujących za nieważne i niebyłe, wskazać należy, iż uznanie nacjonalizacji za nieważną wymagałoby potwierdzenia tej okoliczności orzeczeniem sądu. W żadnym razie powołany dekret nie może być obecnie stosowany bezpośrednio przez organy administracji publicznej. Zresztą nie może on obecnie mieć bezpośredniego zastosowania również do mienia zagarniętego przez okupanta hitlerowskiego. Regulacji stanów prawnych po 1945 r. na obecnych ziemiach polskich służyły i nadal służą stosowne ustawy i dekrety (np. dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U.z 1946 r. Nr 13, poz. 87 ze zm.) itd.) i orzeczenia sądowe o usuwaniu takich wpisów z ksiąg wieczystych.

Przede wszystkim jednak w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, kiedy nieruchomość stała się własnością państwową obcego państwa. Zdaniem Sądu w świetle przyjętego porządku prawa międzynarodowego, nie jest dopuszczalne ocenianie przez polskie organy administracji publicznej i sądy legalności przejęcia nieruchomości przez władze [...] w 1940 r. czy też samodzielne ustalanie prawa własności do nieruchomości według stanu na moment repatriacji tj. luty 1945 r. Brak jurysdykcji sądu polskiego, a tym bardziej organów administracji publicznej wynika z faktu, że kwestię jurysdykcji krajowej, odnośnie do stosunków prawnych dotyczących nieruchomości, reguluje umowa między Rzeczpospolitą Polską a [...] o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach [...] ([...]), której stanowi, że do stosunków tych właściwe są prawo i organy wymiaru sprawiedliwości tej umawiającej się strony, na której terytorium nieruchomość jest położona. Umowa nie przyznaje sądom polskim w sprawach dotyczących nieruchomości jurysdykcji przemiennej. Ponadto zgodnie z art. 22 pkt 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych, w sprawach, w których przedmiotem są prawa rzeczowe na nieruchomościach, wyłączną jurysdykcję mają sądy państwa członkowskiego, w którym nieruchomość jest położona (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2005 r. sygn. akt III CZP 72/2004; Lex Polonica nr 373835). Nie można jednakże a priori wykluczyć, że właściwy sąd [...] uznałby za nieważną nacjonalizację dokonaną w 1940 r., czy też potwierdził z jaką datą nieruchomość przeszła na rzecz ZSRR.

W przedmiotowej sprawie strona nie przedstawiła jednak takiego dowodu, wskazującego na nieważność nacjonalizacji w 1940 r. i tego, że poprzedniczka prawna skarżącego była właścicielem nieruchomości w dacie opuszczenia, tj. w lutym 1945 r. Trudno zarzucić organom w przedmiotowej sprawie, że nie zastosowały dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 listopada 1939 r. skoro nie były do tego uprawnione.

4. Sąd tylko dodatkowo zaznacza, że od powołanej przez organy obu instancji daty 27 lipca 1944 r., ZSRR nie mógł być w świetle prawa międzynarodowego traktowany jako okupant w rozumieniu IV Konwencji Haskiej z 1907 r. o prawach i zwyczajach wojny lądowej. Tym samym wykonywanie w odniesieniu do znacjonalizowanych nieruchomości uprawnień właścicielskich od dnia [...] lipca 1944 r. nie może być w świetle publicznego prawa międzynarodowego uznane za działanie okupanta. Fakt, że z punktu widzenia prawa międzynarodowego, zmiany wschodniej granicy Polski, ustalonej Traktatem Ryskim z dnia 18 marca 1921 r., dokonano dopiero w umowie między Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej a rządem ZSRR z dnia 16 sierpnia 1945 r., która weszła w życie w dacie wymiany dokumentów ratyfikacyjnych, to jest w dniu 5 lutego 1946 r. (Dz.U. R.P. 1947 r. Nr 35, poz. 167 i 168), nie ma większego znaczenia dla przedmiotowej sprawy.

5. Wyjaśnić należy, że prawo do rekompensaty jest przyznawane z tytułu pozostawienia nieruchomości, taki jest cel tej ustawy. Taka jest główna idea tzw. mienia zabużańskiego, która co do zasady odnosi się do osób repatriowanych na podstawie umów republikańskich:

- układu z dnia [...] września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a [...] dotyczący ewakuacji obywateli polskich z terytorium [...] i ludności białoruskiej z terytorium Polski (niepublikowany);

- układu z dnia [...] września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a [...] dotyczący ewakuacji obywateli polskich z terytorium [...] i ludności ukraińskiej z terytorium Polski (niepublikowany);

- układu z dnia [...] września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a [...] dotyczący ewakuacji obywateli polskich z terytorium [...] ludności litewskiej z terytorium Polski.

Skarżąca repatriowała się na warunkach umowy z dnia [...] września 1944 r. Kluczowe znaczenie ma art. 3 ust. 6 tego układu mówiący, że "wartość mienia ruchomego i nieruchomego, które pozostało po przesiedleniu się, podlegała zwrotowi przesiedlonym na podstawie oszacowania ubezpieczeniowego zgodnie z ustawami obowiązującymi w [...] i Polsce, przy czym przy braku oszacowania ubezpieczeniowego, majątek oceniać mieli pełnomocnicy i przedstawiciele stron". Umowy republikańskie uznawały zobowiązanie do wypłaty równowartości pozostawionego mienia nieruchomego, a to oznaczało zgodę na przejście własności na państwo na skutek skorzystania przez zainteresowaną osobę z prawa opcji (w chwili przesiedlenia), oraz wartości mienia ruchomego, które nie mogło być wywiezione (a przez to także stawało się własnością państwa). Wskazuje na to również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 15 grudnia 2004 r. sygn. akt K 2/04 (opubl. OTK 2004 w 11/A, poz. 117), wyjaśniając, że układy republikańskie kreowały zobowiązanie władz państwa polskiego do uregulowania w prawie wewnętrznym Rzeczypospolitej Polskiej rozliczeń z obywatelami polskimi, którzy utracili mienie nieruchome w związku ze zmianą granic na skutek wojny rozpoczętej w 1939 r. Tak więc zobowiązania, które powstały na mocy umów republikańskich były wprowadzone do wewnętrznego porządku prawnego kolejnymi regulacjami. Należy podkreślić, że od początku tych regulacji akcentowane było zobowiązanie Państwa Polskiego do rozliczeń z obywatelami polskimi, ale w związku ze zmianą granic na skutek wojny rozpoczętej w 1939 r.

Na ten cel wskazuje również obecna treść art. 1 ustawy zabużańskiej odwołująca się do umów, na podstawie których osoby pozostawiające nieruchomości były repatriowane do Polski. Ustawa ta nie ma jakiegokolwiek związku z naprawianiem szkód wywołanych nacjonalizacją mienia przez władze [...]. Państwo polskie nie może być obarczone odpowiedzialnością za działania funkcjonariuszy obcych państw. Omawiana ustawa nie jest ustawą o rekompensacie z tytułu utraty mienia w trakcie wojny. Tym celom służą ustawy reprywatyzacyjne poszczególnych państw, [...] taką ustawę przyjęła w [...] r. i jej celem był zwrot mienia przejętego w 1940 r. w ramach nacjonalizacji. Zresztą żadna z regulacji dotyczących mienia zabużańskiego w okresie od 1945 r. do 2005 r. nie przyznawała prawa do rekompensaty, czy też prawa do zaliczenia wartości mienia osobom, które w dniu opuszczenia byłego terytorium RP nie były już właścicielami nieruchomości.

6. W przedmiotowej sprawie z uwagi na niepodważenie przez skarżących nacjonalizacji nieruchomości nie można uznać, że ona nie miała miejsca. Tym samym nie została spełniona, określona w art. 2 ustawy zabużańskiej, materialnoprawna przesłanka przyznania prawa do rekompensaty, z uwagi na niewykaznie przysługiwania prawa własności w dacie opuszczenia [...]. Przesądza to o prawidłowości rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji. Wprawdzie uzasadnienie obu decyzji nie jest do końca właściwe, ale nie miało to żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, które jest prawidłowe. Nie można zatem w ogóle mówić o naruszeniu powołanych w skardze przepisów ustawy zabużańskiej z dnia 8 lipca 2005 r. Również nie doszło do naruszenia Traktatu Ryskiego, którego postanowienia w sprawie w ogóle nie mają znaczenia.

7. Sąd nie doszukał się też naruszenia powołanych w skardze przepisów Konstytucji RP. Skoro organy w sposób prawidłowy odczytały treść art. 1 i 2 ustawy zabużańskiej to nie mogły naruszyć norm konstytucyjnych. Ponadto stwierdzić należy, że dokonanie wykładni umowy z dnia [...] lipca 1944 r. nie naruszało prawa w stopniu wpływającym na rozstrzygnięcie, ponieważ z uwagi na treść powołanej Konwencji Haskiej odpadła podstawa do traktowania ZSRR jako okupanta. Inna interpretacja prowadziłaby do uznania, że ZSRR był okupantem na terytorium Polski aż do dnia 6 lutego 1946 r. tj. ratyfikacji układu granicznego.

8. Sąd nie dostrzegł też, aby zgodna z prawem interpretacja stanowiła naruszenie art. 1 Pierwszego Protokołu do Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Państwo Polskie nigdy nie przyznało uprawnienia do zaliczenia mienia osobom, które nie były właścicielami nieruchomości w dniu repatriacji, ponieważ w wyniku nacjonalizacji utraciły nieruchomości na [...] do 1940 r. Skoro takie uprawnienie nie istniało w dniu [...] października 1994 r., tj. w dacie ratyfikacji przez Polskę Protokołu 1 to nie ma żadnych podstaw do jego ochrony.

9. W przedmiotowej sprawie stan faktyczny został ustalony prawidłowo i jakiekolwiek naruszenia procedury nie miałyby wpływu na wynik postępowania i nie uzasadniałyby zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Nie można bowiem mówić o błędach w ustaleniu stanu faktycznego. Zaskarżona decyzja w sposób wystarczający uzasadnia też podjęte rozstrzygnięcie. Zarzuty naruszenia art. 6, art. 8, art. 9 i 10 K.p.a. są również nieuzasadnione. Żadna z zasad postępowania administracyjnego nie została zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzją naruszona. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym uznać należy, że podniesione w skardze zarzuty nie pozwalają na uznanie, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, które w świetle art. 145 P.p.s.a. obligowałoby sąd administracyjny do ich uchylenia.

Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.