Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1605/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pieczę zastępczą oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania T. S. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] ustalającej odpłatność za pobyt córki W. S. w rodzinie zastępczej: w wysokości [...] zł miesięcznie od dnia 11 października 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r., oraz [...] zł miesięcznie od dnia 1 września 2013 r. do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, nie dłużej niż do osiągnięcia przez nie pełnoletności – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Zaskarżona decyzja Kolegium z dnia [...] marca 2014 r. została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] października 2013 r., sygn. akt [...] małoletnie dzieci W. S. i J. S. zostały umieszczone - w trybie zabezpieczenia na czas toczącego się postępowania - w rodzinie zastępczej, którą ustanowiono w osobie babki macierzystej A. W. Postanowienie powyższe jest prawomocne.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], przyznał A. W. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej w kwocie [...] zł miesięcznie od dnia 11 października 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r., oraz [...] zł miesięcznie od dnia 1 września 2013 r. do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, nie dłużej niż do osiągnięcia przez nie pełnoletności. Następnie, ww. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Prezydent [...] ustalił T. S. odpłatność za pobyt córki W. S. w rodzinie zastępczej w wysokości i za okres jak wyżej.

Odwołanie od decyzji Prezydenta [...] złożył T. S. podnosząc, że brak jest podstaw do obciążenia go przedmiotową opłatą bowiem świadczenia zostały przyznane jako rodzinie zastępczej A. W., która nie ma takiego statusu z uwagi na brak prawomocnego orzeczenia sądu. Ponadto stwierdził, że świadczenia ustalone zostały decyzją z dnia [...] października 2013 r. zaś obejmują okres od dnia 11 października 2012 r. - w sytuacji gdy zgodnie z art. 194 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej decyzja taka powinna być wydana przed umieszczeniem dziecka w rodzinie zastępczej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po rozpoznaniu ww. odwołania, decyzją z dnia [...]marca 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając ją za prawidłową. Organ wskazał, że art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887 ze zm.) stanowi, iż za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym – w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Ust. 2 tego przepisu precyzuje, że za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie. Stosownie natomiast do art. 194 ust.1 ww. ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Dalej, Kolegium wyjaśniło, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] października 2012 r., sygn. akt [...] małoletnie W. S. i J. S. zostały umieszczone, w trybie zabezpieczenia na czas toczącego się postępowania, w rodzinie zastępczej, którą na mocy tego postanowienia ustanowiono ich babkę macierzystą A. W. Jak stanowi art. 49 powołanej ustawy obowiązek sprawowania pieczy nad dzieckiem i jego wychowania rodzina zastępcza lub prowadzący rodzinny dom dziecka podejmuje z dniem faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka na mocy orzeczenia sądu, umowy, o której mowa w art. 35 ust. 2, oraz w sytuacjach określonych w art. 58 ust. 1 pkt 2 i 3. Organ odwoławczy podkreślił więc, że nie jest zasadny zarzut dotyczący nieposiadania statusu rodziny zastępczej przez A. W. Jej status wynika bowiem wyraźnie z ww. postanowienia Sądu Rejonowego [...]. Bez znaczenia jest przy tym, że ustanowienie A. W. rodziną zastępczą odbyło się na podstawie postanowienia sądu, w trybie zabezpieczenia. W art. 49 cyt. ustawy wskazano bowiem jedynie, iż umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej odbywa się na podstawie orzeczenia sądu. Kodeks postępowania cywilnego do orzeczeń zalicza zarówno wyroki, jak i postanowienia, które znajdują się w Dziale VI Tytule IV k.p.c. "Orzeczenia". Ustalenie odpłatności za pobyt dziecka powinno być poprzedzone wydaniem decyzji o przyznaniu świadczeń na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka. Z kolei, przyznanie świadczeń rodzinie zastępczej na pokrycie kosztów jego utrzymania nie może - zdaniem Kolegium - nastąpić przed ustanowieniem rodziny zastępczej w sposób przewidziany w art. 49 ustawy o wsparciu rodziny i pieczy zastępczej. Skoro zatem skierowanie dziecka do rodziny zastępczej nastąpiło w niniejszej sprawie z dniem wydania postanowienia przez Sąd Rejonowy, zatem od tej daty organ przyznał A. W. świadczenie na pokrycie kosztów. Wobec tego, stosownie do art. 193 ust. 1 ustawy, za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę od daty umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, tj. od dnia [...]października 2012 r. Inne rozumienie powyższego przepisu powodowałoby brak możliwości ustalenia opłaty dla rodzica za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej.

Od decyzji Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył T. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji.

Kwestionując prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia podniósł, iż wniósł o unieważnienie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] oraz nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] uchyliło ww. decyzję nr [...] i skierowało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Natomiast na podstawie tych samych przepisów i z takim samym uzasadnieniem Kolegium decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję nr [...]. Przy czym obie decyzje Prezydenta [...] dotyczyły tej samej sprawy, a mianowicie odpłatności za pobyt córki w rodzinie zastępczej, z tym że decyzja nr [...] dotyczyła J. S., a decyzja nr [...] dotyczyła W. S. Stąd wydanie decyzji odmiennej od decyzji wcześniejszej w tej samej sprawie co do podstaw prawnych, jak i uzasadnienia jest niezgodne z prawem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Przedmiotowe postępowanie dotyczyło oceny decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze [...] z dnia [...] marca 2014 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka – W. S. w pieczy zastępczej, tj. w rodzinie zastępczej spokrewnionej, ustanowionej w osobie babki dziecka – A. W.

Podstawę materialnoprawną decyzji organu I instancji stanowiły przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. nr 149, poz. 887 ze zm.) - dalej "ustawa".

Stosownie do treści art. 193 ust. 1 ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: 1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka; 2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Z kolei, ust. 2 art. 193 tej ustawy stanowi, że za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie.

Natomiast w myśl art. 194 ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (ust. 1). Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (ust. 2). Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (ust. 3).

Z przywołanych wyżej uregulowań prawnych wynika więc, że zasadą jest obowiązek rodziców (także tych pozbawionych władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona lub ograniczona) ponoszenia solidarnej odpowiedzialności za uiszczanie miesięcznych opłat związanych z pobytem dziecka w pieczy zastępczej. Wspomniana opłata winna zostać określona w drodze decyzji przez organ administracji publicznej, którego właściwość ustala się ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

W sprawie niniejsze bezsporne jest, że matka dzieci [...], tym samym decyzja wydana w trybie art. 193 ust. 1 pkt 1 i art. 194 ustawy została prawidłowo skierowana tylko do ojca dzieci – T. S.

Bezsporne jest także, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] października 2012 r., sygn. akt [...] małoletnie dzieci W. S. i J. S. zostały umieszczone, w trybie zabezpieczenia na czas toczącego się postępowania, w rodzinie zastępczej, którą na mocy tego postanowienia ustanowiono w osobie ich babki, tj. A. W. Postanowienie to jest prawomocne.

Niekwestionowane jest również to, że decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] Prezydent [...] przyznał A. W. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej w kwocie [...] zł miesięcznie od dnia 11 października 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r., oraz [...] zł miesięcznie od dnia 1 września 2013 r. do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, nie dłużej niż do osiągnięcia przez nie pełnoletności.

Skoro więc, zgodnie z przepisem art. 193 ust. 1 pkt 1 ustawy, ustalenie odpłatności za pobyt dziecka powinno być poprzedzone wydaniem decyzji o przyznaniu świadczeń na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka (i taka decyzja została wydana), prawidłowo w niniejszej sprawie Prezydent [...] wszczął następnie postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej zawiadamiając o tym T. S. - ojca W. S. Jednocześnie, organ poinformował stronę, iż ta (biorąc pod uwagę przepis art. 193 ust. 3 ustawy) może złożyć wniosek o umorzenie w całości lub w części łącznie z odsetkami tej opłaty, o odroczenie terminu jej płatności, rozłożenie na raty lub odstąpienie od jej ustalenia. Z uprawnień tych T. S. nie skorzystał.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że ustawą z dnia 25 lipca 2014 r. dokonano zmiany ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w tym zmieniono przepis art. 193, poprzez dodanie ust. 1a. Zgodnie z nim "Opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej." Zmiana ustawy została ogłoszona w Dz. U. z 2014 r., poz. 1188. Z uzasadnienia do projektu tej ustawy (druk sejmowy nr 2532) wynika, że zmiana ta ma charakter doprecyzowujący.

W konsekwencji, Sąd podzielił stanowisko organu, że skoro skierowanie dziecka do rodziny zastępczej nastąpiło w niniejszej sprawie z dniem wydania postanowienia przez Sąd Rejonowy, zatem od tej daty organ przyznał A. W. świadczenie na pokrycie kosztów, a wobec tego za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, tj. od dnia 11 października 2012 r.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi, że w analogicznym stanie faktycznym i prawnym Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] podjęło odmienne rozstrzygnięcie, tj. decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i skierowało sprawę do ponownego rozpatrzenia - Sąd wskazuje, iż przedmiotem jego kontroli nie była powoływana decyzja Kolegium nr [...], a jedynie nr [...]. Dokonywanie więc jej oceny byłoby przez Sąd nieuprawnione.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

5