Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1409/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną uchwałę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2006 r. sprawy ze skargi R. B. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie na rzecz R. B. kwotę 310 (trzysta dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie, utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w G. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], odmawiającą R. B. wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Do wydania powyższych uchwał doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 12 grudnia 2005 r. na podstawie Protokołu z przebiegu egzaminu konkursowego na aplikacje radcowską w 2005 r. Komisja Konkursowa, powołana do przeprowadzenia egzaminu konkursowego w dniu [...] grudnia 2005 r., podjęła uchwałę nr [...], w której stwierdziła, iż R. B. uzyskał z testu wyboru 182 punkty, co oznacza, że zgodnie z art. 339 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 1059 z póź. zm.), cytowanej dalej jako u.r.pr., wynik konkursu jest negatywny.

W wyniku przeprowadzonej weryfikacji wyników przedmiotowego egzaminu, w/w Komisja Konkursowa podjęła w dniu [...] stycznia 2006 r. uchwałę Nr [...], w której orzekła, iż prostuje uchwałę Nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r., w ten sposób, że w miejsce uzyskanych punktów: "182" i w miejsce ilości pytań, na które udzielono prawidłowej odpowiedzi: "182" wpisuje: "187".

Pismem z dnia 17 stycznia 2006 r. R. B. złożył do Okręgowej Izby Radców Prawnych w G. odwołanie od wyniku powyższego egzaminu wnosząc o zmianę uchwały Komisji Konkursowej w G. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. w ten sposób, że wynik zdawanego przez niego egzaminu ustali jako pozytywny, albo ewentualnie o powtórzenie egzaminu.

W ślad za powyższym odwołaniem R. B. pismem z dnia 25 stycznia 2006 r. złożył do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w G. wniosek o wpisanie na listę aplikantów radcowskich.

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w G. uchwałą z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 33 ust. 2, 3 oraz art. 339 u. r. pr., odmówiła dokonania wnioskowanego wpisu podnosząc, że wnioskodawca przystąpił do egzaminu konkursowego w formie testu na aplikację radcowską w dniu [...] grudnia 2005 r. Test podlegał sprawdzeniu przez komisję egzaminacyjną, która ustaliła, że R. B. otrzymał z testu 187 punktów, a tym samym nie uzyskał wymaganego minimum punktów z egzaminu konkursowego, w związku z czym odmowa wpisu na listę aplikantów radcowskich, w ocenie organu jest uzasadniona.

W odwołaniu z dnia 7 marca 2006 r. skierowanym do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie R. B. wniósł o zmianę powyższej uchwały poprzez wpisanie go na listę aplikantów radcowskich lub ewentualnie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W treści powyższego odwołania zarzucił uchwale: 1) błąd w ustaleniach faktycznych wyrażający się w mylnym przyjęciu, że w egzaminie konkursowym na aplikację radcowską nie uzyskał wymaganej liczby punktów podczas gdy analiza odpowiedzi, udzielonych przez niego na pytania nr 211, 88, 233, 248, 24 uznanych wadliwie przez komisję egzaminacyjną za błędne, wskazuje na to, że odpowiedzi te winny być punktowane, dając wynik 192 pkt, 2) pominięcie konsekwencji uchybienia obowiązkowi jednakowego traktowania w postępowaniu konkursowym wszystkich kandydatów, polegające na pozbawieniu go punktu przyznanego za odpowiedź na pytanie nr 211 (gdy w wyniku prac korygujących Zespołu ds. opracowań pytań na aplikację radcowską zasadne stało się wskazanie jako prawidłowej odpowiedzi innej od pierwotnej) przy jednoczesnym pozostawieniu bez tej korekty prac kandydatów, którzy uzyskali, co najmniej 190 punktów, 3) pominięcie konsekwencji uchybienia obowiązkowi zapewnienia wszystkim kandydatom jednakowych warunków udziału w konkursie, polegające na udostępnieniu im ok. 30 zestawów testów, noszących ślady usunięcia zabezpieczeń, lub może dopuszczeniu do ich usunięcia przez samych kandydatów przed egzaminem.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych podjęło w dniu [...] maja 2006 r., na podstawie art. 33 ust. 1-3, art. 31 ust. 2 i 3 w zw. z art. 33 ust. 5 u.r.pr., art. 138 § 1 k.p.a. i art. 145 k.p.a., uchwałę Nr [...], którą utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w G. z dnia [...] lutego 2006r. [...]. Organ II instancji, co podniósł w uzasadnieniu powyższej uchwały, uznał, iż brak jest podstaw do jej zmiany bowiem R. B. nie zgłosił w odwołaniu zarzutów co do prawidłowości postępowania kwalifikacyjnego, mogących mieć wpływ na jego ocenę.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji przez wpisanie go na listę aplikantów, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo. Skarżący podtrzymał zarzuty podniesione w sprawie wskazując przy tym, iż jego zdaniem wynik egzaminu konkursowego przeprowadzonego przez OIRA w G. ustalony być winien, w stosunku do jego pracy, na 192 punkty. Przy czym wskazał, iż wyniku tego nie osiągnął ze względu na niewłaściwe punktowanie udzielonych przez skarżącego odpowiedzi na pytania nr 211, 248, 88, 24, 233.

Krajowa Rada Radców Prawnych w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, uznając zarzuty podniesione w skardze za bezzasadne i wskazując jednocześnie, że organ I instancji przeprowadził konkurs zgodnie z przepisami ustawy o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonuje oceny zaskarżonych aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona uchwała narusza bowiem prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W/w uchwała została wydana przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wskutek odwołania skarżącego od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w G..

Organ odwoławczy orzeka w granicach zakreślonych przepisem art. 138 k.p.a. stosując przy tym odpowiednio, z mocy art. 140 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych tym przepisem i przepisami art. 136, 137 i 139 k.p.a. przepisy o postępowaniu przez organami I instancji.

Prawną konsekwencją statuowanej przepisem art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania jest zatem obowiązek dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy w pełnym zakresie. Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej z jednoczesnym odniesieniem się do przedstawionych przez stronę w odwołaniu zarzutów. Organ odwoławczy zobligowany jest przy tym do rozpatrzenia żądań strony i podniesionych zarzutów i rozpoznania sprawy w jej całokształcie w sposób określony przepisami procedury administracyjnej. Taki też kierunek wykładni obowiązujących w tym względzie przepisów prawa prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. IV SA 501/99, wyrok NSA z dnia 15 października 1999 r. sygn. IV SA 1654/97, wyrok NSA z dnia 19 lipca 2001 r. sygn. V SA 3872/00).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika jednak, iż Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych rozpoznając odwołanie R. B. uchybiło powyższym zasadom. Organ odwoławczy będąc związany rygorami procedury administracyjnej winien rozpatrzyć sprawę zgodnie z wyrażoną w art. 6 i 7 k.p.a. zasadą praworządności i prawdy obiektywnej, z których wynika dla organu obowiązek ustalenia stanu faktycznego, a ustalenia te i ocena prawna winny stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. znaleźć swój pełny wyraz w uzasadnieniu uchwały. Tylko uzasadnienie odpowiadające tym wymogom jest źródłem informacji dotyczącej toku rozumowania organu, jak również przyjętych przez niego założeń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji tym wymogom w pełni również nie odpowiada czyniąc zasadny zarzut naruszenia powołanego przepisu.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się jednak tylko do jednozdaniowego stwierdzenia, iż konkurs został przeprowadzony zgodnie z obowiązującym prawem i bezkrytycznego odwołania się do ustaleń organu I instancji co do uzyskania przez skarżącego 187 pkt, a więc poza limitem ustalonym na 190 punktów podczas, gdy skarżący ustalenia wyniku w odwołaniu podważa przedstawiając w sposób jednoznaczny swoje stanowisko w tym względzie i wskazując przyczyny błędnej, jego zdaniem, oceny przeprowadzonego testu. W świetle zarzutów odwołania nie może być wątpliwości co do tego, iż w istocie skarżący, w złożonym odwołaniu kwestionuje prawidłowość postępowania kwalifikacyjnego, którego egzamin konkursowy jest jednym z istotnych elementów. Jeżeli zatem Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych mimo tego rodzaju zarzutów w ogóle nie odniosło się do nich i w uzasadnieniu decyzji stwierdziło, że nie podniesiono zarzutów mogących mieć wpływ na ocenę kandydata skutkującą wpisaniem na listę aplikantów radcowskich to winno takie stanowisko stosownie do wymogu z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnić.

Należy przy tym podkreślić, iż wynik egzaminu jest elementem stanu faktycznego a skarżący ustalenia organu I instancji w tym zakresie kwestionuje. Zarzut poczynienia błędnych ustaleń, wbrew przekonaniu Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych jest zarzutem istotnym rzutującym na prawidłowość dokonanej oceny kandydata z punktu widzenia art. 33 ust. 2 powołanej ustawy.

Zgodnie bowiem z tym przepisem aplikantem radcowskim może być tylko osoba, która spełnia warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-5 cyt. ustawy i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego. Prawidłowość przeprowadzonego egzaminu w tym zobiektywizowana ocena poprawności udzielonej przez kandydata odpowiedzi na pytania testu jest istotnym elementem oceny kandydata w powyższym zakresie i ten aspekt sprawy winien być przez organ odwoławczy rozpoznający odwołanie od uchwały odmawiającej wpisu na listę aplikantów radcowskich uwzględniony. W takim zakresie Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, sprawy nie rozpoznało nie wdając się w ogóle w ocenę zarzutów skarżącego co do błędnej oceny jego odpowiedzi na wskazane w odwołaniu pytania. Tym samym doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej tj. w szczególności art. 6-8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c wadliwością zaskarżonej decyzji.

Rzeczą organu II instancji będzie zatem ponowne rozpoznanie odwołania zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego w tym odniesienie się do podniesionych w odwołaniu zarzutów co do wadliwego ustalenia wyniku egzaminu.

Przeszkody w odniesieniu się do powyższych zarzutów nie może bowiem stanowić okoliczność, iż ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) nie przewiduje trybu odwoławczego od wyników konkursu na aplikację w 2005 r.

Taki stan rzeczy oznacza tylko, iż uchwała Komisji Konkursowej w przedmiocie ustalenia wyniku nie podlega odrębnemu zaskarżeniu. Stronie przysługuje jednak, zdaniem Sądu, prawo kwestionowania ustaleń w tym zakresie w postępowaniu odwoławczym od uchwały odmawiającej wpisu na listę aplikantów radcowskich z uwagi na negatywny wynik egzaminu. Brak możliwości kwestionowania w tym postępowaniu wyniku egzaminu przeprowadzonego w 2005 r. stawiałby w gorszej sytuacji kandydatów przystępujących w 2005 r. do egzaminu niż kandydatów z lat ubiegłych i późniejszych (począwszy od 2006 r.) i skutkowałby ograniczeniem zasady dwuinstancyjności postępowania przez zawężenie granic kontroli instancyjnej.

Z uwagi na uchybienia przepisom prawa procesowego przez organ II instancji, Sąd nie wdając się w ocenę merytoryczną zarzutów skarżącego co do błędnego ustalenia wyniku uznał, iż zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego i w konsekwencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji, w pkt 2 stosownie do art. 152 p.p.s.a. zaś o kosztach orzeczono po myśli art. 200 p.p.s.a.