Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1082/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 194 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Wojciech Organiściak (spr.), Sędzia WSA Bożena Suleja, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2014 r. sprawy ze skargi Z. M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 110 zł (sto dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej SKO lub Kolegium) działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 21 § 1 pkt 1, art. 91, art. 92 i art. 2O7 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz.749 ze zm.) w związku z art. 1, art. 2 ust. 1 pkt. 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt. 1 i ust. 4, art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 95 poz. 613 ze zm., dalej u.p.o.l.) decyzją z dnia [...] (Nr [...]) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. (nr [...]) z dnia [...]w przedmiocie określenia współwłaścicielom nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2012 w kwocie [...]zł.

Prezentując stan faktyczny sprawy organ odwoławczy wskazał, że organ podatkowy I instancji określił współwłaścicielom: B. A., A, Z. L., J. L., K. L., H. N., L. O., D. Z. i M. Z. podatek od nieruchomości za rok 2012 w wysokości [...]zł. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] organ I instancji wskazał, że "z akt zgromadzonych w trakcie postępowań podatkowych za lata ubiegłe wynika, że żaden z podmiotów figurujących w ewidencji gruntów nie dysponuje bezspornym tytułem własności do działek, których dotyczy postępowanie podatkowe. Strony przedłożyły liczne dokumenty, w tym wypisy z ksiąg wieczystych, akty notarialne i orzeczenia sądów odnośnie do ujawnienia prawa w księgach wieczystych, z których wynika, że pomiędzy stronami istnieją spory co do własności." Organ podkreślił, że w tych okolicznościach decyzja podatkowa zostaje wydana zgodnie ze stanem jaki jest zawarty w ewidencji gruntów i budynków oraz że do stron należy doprowadzenie jej zapisów do stanu zgodnego ze stanem prawnym i faktycznym.

W odwołaniu od tej decyzji pierwszoinstancyjnej współwłaścicielka Z. L. (dalej zwana stroną lub odwołującą) wskazała na nieprawidłowości w ewidencji gruntów i budynków. Podała, że w załączonych przez nią wypisach rep. [...] i [...] jako właściciel nie figuruje żaden podmiot ani osoba prawna, a jedynie osoby fizyczne. Odwołująca podkreślała, że nie jest prawdą twierdzenie organu I instancji, że żaden podmiot figurujący w ewidencji gruntów nie dysponuje bezspornym tytułem własności do działek, bo takim dokumentem są załączone przez nią wypisy z ksiąg wieczystych z roku 2012. W dalszej części odwołania strona zakwestionowała sposób opodatkowania przedmiotowej nieruchomości wskazując, że decyzja nie podaje terminu zapłaty podatku jak również i to, że organ bezprawnie wystawił upomnienie.

SKO decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na wstępie swoich rozważań Kolegium odwołało się do postanowień art. 2 ust. 1 pkt. 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt. 1, art. 3 ust. 4, art. 4 ust. 1 pkt. 1 i pkt. 2 oraz art. 5 ust. 1 u.p.o.l. Kolegium podkreśliło, że nieruchomość, która stanowi współwłasność, stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy obciąża solidarnie wszystkich współwłaścicieli, a istota solidarnego obowiązku podatkowego polega na tym, że wszyscy współwłaściciele są zobowiązani do płacenia podatku od nieruchomości wspólnej, przy czym zapłacenie całego podatku przez jednego lub kilku z nich powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w stosunku do wszystkich. SKO akcentowało, że powyższe stanowisko znajduje powszechną akceptację w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym organ opodatkowując współwłaścicieli wydaje jedną decyzję dotyczącą całej nieruchomości bez wyszczególniania udziałów współwłaścicieli (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Ke 467/08, LEX nr 481573).

Kolegium wskazało także, iż odmiennie, niż w stosunku do współwłaścicieli będącymi osobami fizycznymi, w przypadku gdy jednym z współwłaścicieli nieruchomości jest osoba prawna - co ma miejsce w niniejszej sprawie – jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej lub spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową, osoby fizyczne składają deklarację na podatek od nieruchomości oraz opłacają podatek na zasadach obowiązujących osoby prawne (art. 6 ust. 11 u.p.o.l.). Zdaniem SKO takie rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę przesądza o tym, że w tym przypadku podatek od nieruchomości na rok podatkowy nie jest ustalany w drodze decyzji przez organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Zgodnie natomiast z art. 11 w zw. z art. 9 ustawy o podatku od nieruchomości i podatkach lokalnych, osoba fizyczna, będąca wraz z osobą prawną współwłaścicielem nieruchomości, obowiązana jest składać (w terminie do dnia 15 stycznia) organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku. Ponadto osoba fizyczna obowiązana jest odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia zdarzenia wskazanego w przepisach ustawy o podatku od nieruchomości i opłatach lokalnych (w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia), a także wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości (bez wezwania) na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium odwołało się do postanowień art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej i wskazało, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż współwłaściciele nieruchomości będący osobami fizycznymi nie złożyli deklaracji na podatek od nieruchomości za rok 2012, a organ podatkowy I instancji postanowieniem z dnia [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2012. Wskazano, że w toku prowadzonego postępowania podatkowego Z. L. przy piśmie z dnia 18 czerwca 2012 r. przesłała organowi I instancji kserokopie odpisów z ksiąg wieczystych, a organ po przeprowadzeniu postępowania dowodowego decyzją z dnia [...] określił wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2012 w kwocie [...]zł. SKO wskazało, że ustalając przedmiot opodatkowania organ podatkowy oparł się na danych z ewidencji gruntów i budynków.

W dalszej części swojego uzasadnienia Kolegium podkreśliło, że w jego ocenie decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem, gdyż nieruchomość stanowi współwłasność, a zatem stanowi odrębny przedmiot opodatkowania i obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Istota zaś solidarnego obowiązku podatkowego sprowadza się do tego, że wszyscy współwłaściciele są zobowiązani do płacenia podatku od nieruchomości wspólnej, a zapłacenie całego podatku przez jednego lub kilku z nich powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w stosunku do wszystkich. Organ podatkowy określa podatek w kwocie ogólnej w jednej decyzji, gdyż nie jest upoważniony do dzielenia zobowiązania między współwłaścicieli. Decyzja ta powinna być doręczona wszystkim współwłaścicielom (zob. L. Etel, S. Presnarowicz, Podatki i opłaty samorządowe. Komentarz, s. 136). W takim przypadku każdego ze współwłaścicieli nieruchomości jako podatnika należy uznać za stronę postępowania podatkowego, co oznacza, że wszyscy współwłaściciele powinni być wymienieni w decyzji określającej wysokość podatku od nieruchomości i wszystkim taka decyzja powinna być doręczona. Organ I instancji powinien określić zobowiązanie podatkowe w pełnej wysokości od każdego ze współwłaścicieli lub posiadaczy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2003 r. III RN 22/02 - OSNP 2004/6/92 oraz wyrok NSA z dnia 18 maja 2001 r. sygn. akt I SA/Kr 1487/00 - POP 2002/3/101).

Zdaniem SKO odwołująca błędnie upatruje naruszenia prawa w tym, że organ I instancji ustalając wymiar podatku od nieruchomości, oparł swoje rozstrzygnięcie na danych zawartych w ewidencji gruntów, w której wpisów dokonano naruszając szereg przepisów prawa. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z treścią art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. nr 193, póz. 1287 ze zm., dalej też p.g.k.), podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Oznacza to, że organ podatkowy w zakresie danych zawartych w tej ewidencji, jest nimi związany. Jeżeli więc w 2012 roku z danych ewidencji gruntów i budynków wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność ośmiu osób fizycznych i A, to w myśl art. 6 pkt 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych osoby fizyczne opłacają podatek na zasadach przewidzianych dla osób prawnych.

SKO akcentowało również, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd co do tego, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym również w postępowaniach podatkowych, tym samym dane w niej zawarte mają decydujące znaczenie i wiążą organ podatkowy. Kolegium wywiodło, że skoro z przepisu art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wynika, iż podstawą wymiaru podatku od nieruchomości powinny być dane zawarte w ewidencji gruntów, to organ podatkowy jest tymi danymi związany. W tej sytuacji ewidencja gruntów i budynków musi być i została uznana przez organ I instancji za dokument urzędowy, o którym mowa w art. 194 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Kolegium zwróciło przy tym uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 23 stycznia 2009 r. (sygn. akt II FSK 1850/07), w którym Sąd wyraził pogląd, że to podatnik powinien doprowadzić do zgodności zapisów w ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem władanych przez niego nieruchomości, o ile takie różnice zachodzą, ponieważ taki obowiązek nie spoczywa na organach podatkowych, które są związane danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków. W tej sytuacji, skoro podatnik kwestionuje dokument urzędowy (dane z ewidencji gruntów i budynków), to powinien wszcząć procedurę w celu jego zmiany. Dopóki jednak nie nastąpi zmiana zapisów w ewidencji gruntów, dopóty nie można skutecznie zarzucić organom podatkowym błędnych ustaleń co do podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku Jeżeli istnieją rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym a danymi ewidencji gruntów, to na podatniku ciąży obowiązek doprowadzenia do zgodności ze stanem faktycznym (wyrok NSA z dnia 20 marca 1992 r., sygn. akt SA/Kr 139/92).

Odnośnie terminu zapłaty podatku Kolegium wyjaśniło, że w przypadku nieruchomości stanowiącej współwłasność osób fizycznych i osoby prawnej, osoby te zgodnie z art. 16 pkt 11 u.p.o.l. opłacają podatek na zasadach przewidzianych dla osób prawnych tj. składają deklaracje na podatek i wpłacają go bez wezwania organu w miesięcznych ratach do 15 dnia każdego miesiąca, a w styczniu do 31 stycznia. W rozpatrywanej sprawie podatnicy nie zapłacili należnego podatku, zatem organ podatkowy wydał decyzję w trybie art.21 § 3 Ordynacji podatkowej, w której określił wysokość zobowiązania podatkowego. Tak ustalony podatek podlega zapłacie jednorazowo po uprawomocnieniu się decyzji. W sytuacji złożenia odwołania decyzja staje się ostateczna po wydaniu i doręczeniu decyzji organu odwoławczego.

W skardze na decyzję SKO z dnia [...] Z. L. (dalej zwana skarżącą) wskazała na brak zgodności z prawem i stanem faktycznym zapisów ewidencji gruntów dotyczących nieruchomości położonej przy ul. [...] i [...] oraz domagała się ich zmiany, odwołując się przy tym do wyroków Sądów: Rejonowego, Okręgowego i Apelacyjnego oraz wskazując na wadliwość aktów notarialnych stanowiących podstawy wpisu do ewidencji. Skarżąca podkreślała również, iż nie jest dla niej zrozumiała sytuacja, w której podmioty nie mające prawa własności udokumentowanego w księgach wieczystych składają deklaracje podatkowe i są przez organ traktowane jak właściciele. Strona podkreślał również, iż deklaracje zostały złożone z wieloma niedopuszczalnymi błędami, co w konsekwencji oznacza, że podatek został naliczony nieprawidłowo, a ona jako współwłaścicielka ponosi tego konsekwencje. Skarżąca podkreślała, że nie jest na czas informowana o terminie i wysokości podatku, gdyż "wydział finansowo-księgowy" traktuje nieruchomość jako współwłasność podmiotu gospodarczego, a nie wyłącznie osób fizycznych, jak wynika to z zapisów ksiąg wieczystych, a co w konsekwencji prowadzi do sytuacji, że jest ona informowana o zaległościach podatkowych, które występują bez jej i innych współwłaścicieli winy.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 6 maja 2014 r. pełnomocnik skarżącej wnosił i wywodził jak w skardze oraz podkreślał, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są nieprawidłowe, a mimo składania w tym przedmiocie wniosków organ do dnia rozprawy nie wydał w tym zakresie stosownej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej również p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zaś do art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji - w zakresie i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami, zdaniem Sądu - stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Stan faktyczny sprawy jest po części sporny i został zaprezentowany przy okazji opisywania stanowisk skarżącej jak i organów podatkowych. W ocenie Sądu brak jest zatem konieczności jego ponownego prezentowania.

Przyjdzie jednak wskazać, że skarżąca kwestionuje prawdziwość danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, zarówno co do części przedmiotu, jak i przede wszystkim kręgu podmiotów, na których winien ciążyć obowiązek podatkowy, które dodatkowo w jej ocenie są wyłącznie osobami fizycznymi, a nie prawnymi, a co jej zdaniem ma wpływ na stosowaną w sprawie procedurę podatkową. W ocenie organów żaden z podmiotów figurujących w ewidencji gruntów nie dysponuje bezspornym tytułem własności do działek, których dotyczy postępowanie podatkowe, a sam obowiązek podatkowy dotyczy tych podmiotów, które zostały wyszczególnione w ewidencji gruntów i budynków.

Organy podatkowe obu instancji odwołały się przy tym do art. 21 p.g.k., zgodnie z którym, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, argumentując, że dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej, zaś podważenie zapisów w niej zawartych, bądź też ich zmiana może nastąpić wyłącznie w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji i dopóki dane w ewidencji gruntów i budynków nie zostaną zmienione w stosownym postępowaniu (odrębnym od postępowania podatkowego) przez Prezydenta Miasta (przed tym organem), dopóty zarówno w odniesieniu do gruntów jak i budynku należy uwzględniać je przy ustalaniu wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za sporny rok podatkowy.

Co do zasady, skład orzekający w sprawie pogląd ten podziela. Przyjdzie jednak wskazać, że kategoryczny charakter normy prawnej zawartej w przepisie art. 21 p.g.k. i nakaz respektowania jej przez organy podatkowe budzi pewne wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych (patrz wyrok WSA w Lublinie z dnia 18 października 2013 r. sygn. akt 560/13; wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Kr 846/12; wyrok WSA w Kielcach z dnia 10 października 2012 r. sygn. akt 342/12. Por. też Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2013 r. sygn. akt II FPS 2/13).

Generalnie jednak przyjmuje się, że dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej, a podważenie tych zapisów bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji. W orzecznictwie dominuje pogląd, że w postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe. Podkreśla się, że przepis art. 21 ust. 1 p.g.k. nie wymaga dalszej wykładni stanowiąc wprost o tym, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią m. in. podstawę wymiaru podatku. Przez podstawę wymiaru podatku należy rozumieć zarówno określenie przedmiotu opodatkowania, zaliczenie do właściwej stawki podatkowej jak i objęcie określonych gruntów zwolnieniem od opodatkowania (por. wyroki NSA z dnia: 15 kwietnia 2008 r., II FSK 372/07, 14 września 2010 r., II FSK 1014/10, II FSK 690/09, z 28 października 2011 r., II FSK 1628/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem składu orzekającego dane z ewidencji gruntów i budynku mogą być jednak w uzasadnionych przypadkach zastąpione danymi wynikającymi z innego dokumentu, który także musi mieć charakter dokumentu urzędowego oraz zawierać aktualne informacje dotyczące przedmiotu opodatkowania (lub podatnika). Dokument urzędowy, o jakim stanowi art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, nie jest przecież dowodem w stosunku, do którego została wyłączona możliwość przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania jego zgodności z prawdą lub prawdziwości (art. 194 § 3 O.p.). Przepisy Ordynacji podatkowej nie wprowadzają żadnych ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentów urzędowych. Wzruszenie domniemania wynikającego z art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej oznacza, że dokument urzędowy nie może być potraktowany jako dowód w sprawie lub co najwyżej jest odtąd traktowany tak jak dokument prywatny, a zatem jego treść podlega swobodnej ocenie. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt: I FSK 563/05 (LEX nr 250355).

Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy, w tym akt przesłanych Sądowi wskazać przyjdzie, że co najmniej od 2007 roku (pismo B. A. z dnia 18 kwietnia 2007 r. – włączone do akt sprawy bez załączników), a następnie w 2011 roku (pismo Urzędu Miasta do Z. L. z dnia 19 kwietnia 2011 r.) organ I instancji prowadził postępowanie podatkowe i badał sprawę pod kątem ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości, przy czym z ww. pism wynika, że w dniu 22 lutego 2011 r., jak i w dniu 21 lipca 2011 r. były składane wnioski o dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków, a co m. in. oznacza, że strona podjęła formalne starania o zmianę zapisów ewidencji jeszcze w 2011 roku. Tym samym twierdzenie organu I instancji (zaakceptowane przez SKO), że w interesie strony jest doprowadzenie stanu przedstawionego w ewidencji do stanu zgodnego z prawem i stanem faktycznym połączone z przyznaniem przez organ, że żaden z podmiotów nie dysponuje bezspornym prawem do działek, wskazuje zdaniem składu orzekające na zasadnicze wątpliwości co do tego czy organ zadośćuczynił swoim obowiązkom w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym czy prawidłowo ustalił krąg podmiotów, do których winna być skierowana sporne decyzja podatkowa dotycząca nieruchomości położonej przy ul. [...]. Powyższe ma niewątpliwie istotne znaczenie dla sprawy, a z uwagi nie można tracić w takim przypadku zapisów art. 247 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej. Wskazać przyjdzie, że skarżąca na skutek postanowień o wszczęciu postępowania z dnia [...] przy piśmie z dnia 18 czerwca 2012 r. przedłożyła kserokopie wypisów z Rep. [...] Nr [...] z dnia 17 stycznia 2012 r.i Nr [...] z dnia 19 stycznia 2012 r.(załączono także kserokopię z KW [...] – karta 22 akt administracyjnych), przy czym zapisy działu II Właściciel różniły się od załączonych do akt sprawy wypisów z rejestru gruntów (karty 6 i 7 akt administracyjnych) sporządzonych co należy podkreślić według stanu na dzień 31 marca 2011 r., a więc wcześniej niż załączone przez stronę wypisy z ksiąg wieczystych, które jako dokument urzędowy, podobnie jak i ewidencja gruntów i budynków stanowią nie tylko dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone, ale korzystają z domniemania prawdziwości i dają rękojmie wiary publicznej, a więc korzystają ze szczególnej (zwiększonej) mocy dowodowej. Zgodnie z art. 194 § 1 dokumenty urzędowe, takie jak ewidencja gruntów i budynków, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Sprowadza się ona do przyjęcia dwóch domniemań: prawdziwości (autentyczności) oraz wiarygodności - zgodności z prawdą twierdzeń zawartych w dokumencie urzędowym. Domniemanie wiarygodności nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością. W konsekwencji organ podatkowy nie może odrzucić - bez przeprowadzenia przeciwdowodu - istnienia faktu stwierdzonego w innym dokumencie urzędowym, tym bardziej gdy korzysta on jak wypis z księgi wieczystej z rękojmi wiary publicznej, a ponadto ma datę późniejszą niż wypis z rejestru gruntów stanowiący podstawę orzekania przez organ podatkowy. Nie zrozumiały dla Sądu jest fakt dołączenia do akt sprawy (karta 43 i 42 akt administracyjnych) wykazu właścicieli i władających gruntów oraz skorowidzu budynków z dnia 14 czerwca 2013 r., przesłanych w formie faksów nadanych w tym samym dniu, jak należy sądzić do Kolegium przez organ I instancji. Podkreślenia wymaga przy tym, że zaskarżoną decyzję wydano w dniu 11 czerwca 2013 r., w więc wcześniej niż ten ostatni wykaz został wytworzony i przesłany do organu, a co w konsekwencji nie pozwala na przyjęcie, że był on dowodem w sprawie. Z uwagi na powyższe podkreślić należy ponownie, że domniemanie zgodności z prawdą dowodu, jaki stanowi wypis z ewidencji gruntów i budynków, jest domniemaniem wzruszalnym. Przeciwko treści takiego dokumentu mogą być przeprowadzone dowody przeciwne, zgodnie z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej (tożsamy pogląd został już wyrażony w doktrynie - por. np. s. L. Etel, Dane z ewidencji gruntów i budynków jako podstawa opodatkowania gruntów i budynków, "Finanse Komunalne" 2008, nr 6, s. 26 i 28). W ocenie Sądu, organ odwoławczy kwestii tej nie rozważył, zwłaszcza w kontekście ustaleń i ocen prawnych wynikających z ww. odpisów z ksiąg hipotecznych, a opierając się na przepisie art. 21 p.g.k. zupełnie pominął ww. rozbieżności w zakresie współwłaścicieli figurujących w ewidencji i księdze wieczystej. W ocenie Sądu już tylko brak aktualnych i jednoznacznych ustaleń w tym przedmiocie opartych na ewidencji z datą późniejszą niż przedłożone przez stronę odpisy, ale i brak w skomplikowanych okolicznościach przedmiotowej sprawy przeprowadzenia dowodów przeciwnych, pozwalał na przyjęcie, że zaskarżona decyzja narusza prawa w stopniu, który uzasadnia jej uchylenie.

Zauważyć także przyjdzie, że podatnik uprawdopodobnił, iż w przewidzianej prawem procedurze zainicjował uzgodnienie powyższych rozbieżności w ewidencji gruntów ze stanem rzeczywistym. Powyższe, w ocenie składu orzekającego, obligowało organy podatkowe do krytycznej oceny danych z ewidencji gruntów i budynków, aby uczynić zadość naczelnej zasadzie postępowania podatkowego, tj. zasadzie prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej. SKO nie przeprowadziło bowiem oceny tych dokumentów, a jedynie ograniczyło się do uwagi o tym, że w toku postępowania strona przy piśmie z dnia 18 czerwca 2012 r. przesłała organowi I instancji kserokopie odpisów z ksiąg wieczystych.

Zauważyć także przyjdzie, że organ podatkowy I instancji, który oparł się na danych z ewidencji gruntów i budynków, był jednocześnie organem ewidencyjnym, przed którym skarżąca próbowała skorygować dane ewidencyjne (art. 7d pkt 1 p.g.k. w zw. z 91 art. i 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, Dz. U. z 2000 r. Nr 142, poz. 1592 z późn. zm.). Zdaniem składu orzekającego kwestia ta nie została należycie oceniona, co prowadzi do konkluzji, że doszło do naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. W wyroku z dnia 11 lipca 2012 r. (sygn. II FSK 2632/10, LEX nr 1225422), Naczelny Sądu Administracyjny stwierdził, że "w świetle art. 21 p.g.k. oraz art. 122 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe, co do zasady, są zobowiązane do uwzględnienia w postępowaniu podatkowym danych zawartych w ewidencji gruntów (nawet jeżeli ustawa podatkowa nie odsyła explicite do p.g.k.) i nie są uprawione do weryfikowania klasyfikacji wskazanej w tej ewidencji. Jednakże w sytuacji, gdy podatnik wykaże w postępowaniu podatkowym w trybie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, że wbrew wskazanym w stosownej procedurze administracyjnej przesłankom do zmiany klasyfikacji w ewidencji, tak aby była ona zgodna ze stanem rzeczywistym, organy ewidencyjne nie dokonały właściwej zmiany, organy podatkowe muszą taką okoliczność zweryfikować, aby podjąć swoje rozstrzygnięcie w oparciu o prawdę obiektywną (art. 122 Ordynacji podatkowej). Przeciwna wykładnia systemowa ww. przepisów prawa prowadziłaby do zbytniego formalizmu, który godziłby nie tylko w zasadę prawdy obiektywnej, ale także w zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie można bowiem przyjąć, że ze względu na silnie formalistyczną wykładnię art. 21 p.g.k. ograniczenia może doznać fundamentalna dla postępowania podatkowego zasada prawdy obiektywnej. Wniosek ten potwierdza możliwość przeprowadzenia na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej przeciwdowodu względem dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Ponadto, wyrażona powyżej wykładnia jest zgodna z zasadą ekonomii procesowej, bowiem w takim przypadku, organy podatkowe nie muszą czekać na wyczerpanie środków prawnych przez podatników w postępowaniu przed organami ewidencyjnymi".

Wskazać również należy, iż stosownie do art. 20 w związku z 22 ust. 1 p.g.k. oraz § 44 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 454) w sprawie ewidencji gruntów i budynków, starosta (prezydent miasta) jest organem administracji publicznej, który prowadzi ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów. Obowiązkiem starosty (prezydenta miasta) jest prowadzenie oraz utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Może być wywołana wnioskiem lub działaniem organu z urzędu. Przepis § 45 ust. 2 tego rozporządzenia określa, że źródłami danych ewidencyjnych są m. in.: materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym; wyniki pomiarów fotogrametrycznych; wyniki terenowych pomiarów geodezyjnych; dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne; wyniki oględzin. Dodatkowo § 46 ust. 2 ww. rozporządzenia stanowi, że z urzędu wprowadza się zmiany wynikające m. in. z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych. Zdaniem składu orzekającego w świetle powyższych regulacji, organy podatkowe powinny były ocenić skutki prawne działań skarżącej, zmierzające do uzgodnienia rozbieżności w zakresie współwłaścicieli w ewidencji gruntów i budynków ze stanem jaki wynika z ksiąg wieczystych, których zapisy korzystają przecież z rękojmi wiary publicznej. Nie bez znaczenia jest i to, że w sprawie istotnym elementem stanu faktycznego jest okoliczność, że na etapie postępowania przed organem administracyjnym zachodziła tożsamość organu podatkowego I instancji i organu ewidencyjnego I instancji (co reguluje ww. art. 22 ust. 1 p.g.k. w związku z § 44 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków) - był to Prezydent Miasta C..

Dokonując z urzędu oraz w aspekcie wniosków i zarzutów skargi kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że w ustalaniu jednej z zasadniczych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii (współwłaścicieli nieruchomości) naruszono podstawowe zasady regulujące postępowaniem podatkowym. Przede wszystkim naruszono zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej, która nakazuje organom podatkowym podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.

Podkreślić należy, że przepis art. 21 ust. 1 p.g.k. nie stanowi o braku potrzeby przeprowadzenia postępowania podatkowego i dokonania przez organ podatkowy własnych ustaleń co do treści zapisów, zamieszczonych w ewidencji, zwłaszcza w sytuacji, gdy istnieją podstawy do ich negowania. Takie zaś w sprawie niniejszej - zdaniem składu orzekającego - miały miejsce. Wyjaśnienia wymaga zatem przede wszystkim krąg współwłaścicieli nieruchomości. Organ podatkowy, by w pełni zrealizować zasadę prawdy obiektywnej i wykonać obowiązek ustalenia stanu faktycznego, zwłaszcza w kontekście art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, w jej warstwie faktycznej i prawnej, nie może ograniczać postępowania dowodowego jedynie do zapisów zawartych w ewidencji. Winien mieć przy tym na uwadze, że swoją oceną powinien objąć także inne dokumenty, w tym i te dołączone przez skarżącą w toku postępowania oraz wyjaśnić kwestię starań o dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków, skoro powyższym obarcza w zaskarżonej decyzji stronę.

Należy wskazać, że aby ustalić podmioty odpowiedzialne za zobowiązanie podatkowe, należy uprzednio w sposób prawidłowy ustalić krąg osób będących podatnikami i dopiero później skierować do nich decyzję w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości.

Zdaniem składu orzekającego w demokratycznym państwie prawa nie może być tak, że formalistyczne zastosowanie przepisu art. 21 ust. 1 p.g.k. miałoby doprowadzić do akceptacji stanu rzeczy niezgodnego z dokumentami korzystającymi z domniemania rękojmi wiary publicznej, a wiec daleko dalej idącego niż domniemanie z jakiego korzysta jako dokument urzędowy ewidencja gruntów i budynków. Ze względu na ten przepis, podatnik w sensie podatkowym nie może czuć się bezsilny, w sytuacji, gdy właściwy organ ewidencyjny nie przejawia zainteresowania w kierunku doprowadzenia zapisów ewidencji do stanu odpowiadającego zapisom zawartym w księgach wieczystych, a wręcz konstatuje jak uczynił to organ I instancji, a co zaakceptowało SKO, że z "akt zgromadzonych w trakcie prowadzonych postępowań podatkowych (czego jednak nie analizuje, ani tych akt nie ujawnia – uwaga Sądu) wynika, że żaden z podmiotów figurujących w ewidencji gruntów nie dysponuje bezspornym tytułem własności do działek, których dotyczy postępowanie podatkowe."

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w punkcie 2 wyroku ma swoje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a, natomiast rozstrzygnięcie o kosztach w przepisach art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.