Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 858/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par. 1 i art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1128
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych -t.j.
article: art. 8 ust. 12
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] lipca 2021 r. znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...].06.2021r. znak: [...] odmawiającą przyznania I. M. (dalej: skarżąca) zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na A. i M. rodz. M. na okres zasiłkowy 2020/2021.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Należy zauważyć, że przedmiotowa sprawa rozpatrywana była przez SKO w R. po raz drugi. Decyzją z [...].04.2021 r. znak: [...].Kolegium uchyliło pierwotną decyzję organu I instancji z [...].02.2021r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, aby organ I instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie zmierzające do ustalenia dochodu z tytułu renty rodzinnej, ale dotyczące tylko roku 2019.

Kolegium wskazało, że Skarżąca złożyła [...] września 2020r. w organie I instancji wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego na syna A. M. (ur. [...].12.2003r., ucznia [...] klasy w [...] w S.) oraz na córkę M. M. (ur. [...].01.2011r.), dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2021/2022 na obydwoje dzieci, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka również na obydwoje dzieci, a także dodatku na pokrycie wydatków związanych z zapewnieniem dziecku dojazdu z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się szkoła syna. We wniosku podała, że rodzina składa się z 3 osób ( Skarżącej i dwojga dzieci).

Organ I instancji wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. o rozbicie dochodu osiągniętego z tytułu renty rodzinnej na dochód za rok 2019 oraz dochód za lata poprzednie. Z korespondencji z [...].05.2021r. wynika, że organ rentowy nie ma możliwości rozbicia dochodu osiągniętego z tytułu renty rodzinnej na dochód za rok 2019 i dochód za poprzednie lata wypłacony w 2019r., ponieważ renta rodzinna została przyznana wyrokiem sądu, zaś ZUS ma łącznie wypłaconą rentę wraz ze świadczeniem za grudzień 2019r.

Decyzją z [...].06.2021r. Nr [...] Wójt Gminy S. odmówił skarżącej przyznania ww. świadczeń na okres zasiłkowy 2020/2021. Z uwagi na fakt, że dochód rodziny skarżącej z 2019 r. przekracza kryterium dochodowe przewidziane w przepisach art. 4 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (674 zł na osobę). Dochód rodziny skarżącej w 2019 r. wynosił bowiem [...] zł na osobę. Obliczając wysokość dochodu skarżącej Wójt uwzględnił świadczenie rentowe należne dzieciom ([...]zł netto) wypłacone skarżącej w dniu [...].12.2019 r. W uzasadnieniu podano jednocześnie, że nie ma możliwości przyznania świadczeń na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych

W odwołaniu skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy zarzuciła, że pomimo wskazań i stanowiska SKO organ I instancji nadal błędnie zaliczył do jej dochodu za 2019r. wyrównanie renty rodzinnej. Skarżąca wskazała też, że w świetle stanowiska Kolegium nie można traktować dochodu z tego tytułu jako pochodzącego za 2019 r., a jedynie uwzględnić tę część z renty, która należna jest za ten rok, a którą organ powinien wyliczyć.

SKO w/w decyzją [...].07.2021r. utrzymało w mocy decyzję I instancji. Wskazało, że w okresie zasiłkowym 2020/2021 ustalając dochód rodziny należało uwzględnić przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w 2019 r, czyli w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Stosownie do art. 4 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu lub opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 674,00 zł.

Według danych z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów Skarżąca w 2019r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł. Spośród dochodów składających się na powyższy dochód, zasiłek dla bezrobotnych oraz 13-pensja w związku z zatrudnieniem w Urzędzie Gminy S. wypłacona w 2019r. są dochodami utraconymi w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. b,c ustawy i w myśl art. 5 ust. 4 ustawy nie podlegały uwzględnieniu. Natomiast dochód pochodzący z tytułu renty rodzinnej wypłaconej w [...].12.2019r. dzieciom Skarżącej a obejmującej okres od [...].10.2016r. do [...].12.2019r. podlegał uwzględnieniu. Wysokość renty za powyższy okres, wypłaconej w 2019r. wyniosła [...] zł brutto, zaś po odliczeniu składki zdrowotnej ([...]zł) i podatku ([...]) – [...]zł, natomiast pomniejszona o jednorazowe świadczenie pieniężne ([...]zł. netto) – [...]zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w poprzedniej decyzji własnej, uznało za wskazane ustalenie przez organ I instancji wysokości dochodu pochodzącego z renty rodzinnej dotyczącego tylko 2019r. Aktualnie uznało, że w sytuacji kiedy, organ rentowy, który jest jedynie właściwy do określenia renty należnej za rok 2019 oraz wysokości składki zdrowotnej i należnego podatku dotyczących tego okresu, nie ma możliwości rozbicia dochodu na dochód z 2019r. i poprzednich lat to należało dochód z tytułu renty rodzinnej uwzględnić jako dochód osiągnięty w 2019 r., gdyż wtedy świadczenie to zostało faktycznie wypłacone i rozliczone z Urzędem Skarbowym. Brak było również według SKO podstaw prawnych, aby wyrównanie emerytury traktować np. jako "dochód utracony", ponieważ tego typu wypłaty nie mieściły się w pojęciu dochodu utraconego. Dochodem rodziny w 2019r. była też ulga na dzieci ([...]zł) i stypendium szkolne ([...]zł). SKO ustaliło, że łączny dochód rodziny w 2019 r. wyniósł więc – [...]zł, miesięczny – [...]zł, zaś na osobę w rodzinie (3 osoby) – [...]zł. Zatem przekroczone zostało kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wskazane w art. 5 ust.1 ustawy, wynoszące 674 zł.

SKO podniosło, że w myśl art. 5 ust. 3 ustawy w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkiem przysługującym danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalone prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Natomiast w myśl art. 5 ust. 3a ustawy w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w art. 3a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny.

Stosownie do art. 5 ust. 3b ustawy łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o których mowa w ust. 3, stanowi suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalone prawo do tych zasiłków, dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 10, art. 11a, art.12a i art. 13 podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalone prawo do tych dodatków, dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 9, art. 14 i art. 15 podzielonych przez 12. Zasiłek rodzinny na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia w okresie zasiłkowym 2020/2021 wynosi 124,00 zł miesięcznie, natomiast określony w art. 11a ustawy dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka 193,00 zł miesięcznie na każde dziecko oraz dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wynosi 100 zł jednorazowo.

Z ustaleń SKO wynika, że dochód rodziny Skarżącej (miesięczny) wyniósł [...]zł, natomiast kryterium dochodowe dla tej rodziny wynosi 2022 zł (674 zł x 3 osoby). Dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe o kwotę [...]zł. Łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w przywołanym art. 5 ust.3 ustawy, wynosi [...]zł. Z powyższych obliczeń organu odwoławczego wynika, że kwota przekroczenia kryterium dochodowego wynosząca [...]zł jest wyższa od łącznej kwoty zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami a w takiej sytuacji nie została spełniona dyspozycja art.5 ust. 3a ustawy, który to przepis wymaga, aby łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami była wyższa od kwoty, o którą został przekroczony dochód.

W świetle powyższych ustaleń SKO uznało, że Skarżącej nie przysługuje prawo do wnioskowanych świadczeń.

W skardze na powyższą decyzję, wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła, że świadczenie po zmarłym mężu bez jej winy wypłacono z wyrównaniem dopiero w 2019 r. Podniosła, że w okresie gdy trwała sprawa o rentę zmuszona była brać kredyty, zapożyczać się, a wypłacona z wyrównaniem renta przeznaczona została głównie na spłatę długów. Uzupełniając skargę pismem z [...].12.2012 r. pełnomocnik skarżącej zarzucił:

naruszenie art. 5 ust.3, ust. 3a, ust. 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne obliczenie dochodu rodziny za 2019 rok co w rezultacie skutkowało odmową przyznania i wypłaty świadczeń rodzinnych;

niezastosowania art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej w sytuacji, gdy przepis jednoznacznie wskazuje sposób rozliczania uzyskanego jednorazowo dochodu należnego za dany okres.

Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości decyzji z [...].07.2021r., o ponowne rozpatrzenie wniosku z [...].09.2020r. oraz o obciążenie organu kosztami niniejszego postępowania w tym zakresie kosztów zastępstwa procesowego. Przytoczył szereg orzeczeń sądów administracyjnych na poparcie tezy, że dochód wypłacony skarżącej tytułem renty za lata 2016-2019 należy doliczyć w równych częściach za miesiące za które został wypłacony (IV SA/Gl 104/17, OSK 2071/16, II SA/Łd 324/10, II SA/Bd 920/08, OSK 484/17).

Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r., poz. 137 ), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz.2325 ), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analizując niniejszą sprawę, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] lipca 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] czerwca 2021 r., odmawiającą przyznania P. I. M. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci A. i M. rodz. M..

Spór w niniejszej sprawie w istocie rzeczy nie dotyczy faktów, lecz interpretacji zastosowanych w niej przepisów. Osią sporu jest to, czy organy odmawiając stronie przyznania wnioskowanego przez nią świadczenia , prawidłowo ustaliły dochód w rodzinie strony przyjmując, że wypłacona w 2019 roku kwota renty rodzinnej tytułem wyrównania za lata wcześniejsze (2016-2019) powinna być zaliczana do dochodów rodziny skarżącej. Kluczowym zatem zagadnieniem w sprawie jest udzielenie odpowiedzi na pytanie , czy otrzymana kwota renty rodzinnej powinna być zaliczona do dochodów rodziny skarżącej za rok, w którym ją wypłacono - jak uznały organy obu instancji , czy też powinna być uwzględniona jako dochód z okresu na który nominalnie ona przypada, a nie na okres, kiedy faktycznie osiągnięto dochód z tego tytułu jak wywodzi skarżąca.

W ocenie Sądu – wbrew wywodzonemu odmiennemu stanowisku skarżącej - orzekające w sprawie organy administracji właściwie obliczyły niezbędny do uznania jej uprawnienia do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego miesięczny dochód rodziny, uwzględniając wyrównanie z tytułu renty rodzinnej za okres od [...] października 2016 r. do [...] grudnia 2019 r. Otrzymanie przez nią tego wyrównania nie jest pozbawione skutków prawnych względem uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. W tym zakresie SKO prawidłowo stwierdziło, że wyrównanie to nie spełnia kryterium dochodu utraconego który nie podlegałby uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu.

W myśl art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodem są przychody podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne. Wyrównanie renty, co wynika z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wypłacone wnioskodawczyni w 2019r. stanowi jej przychód uzyskany w 2019r. Powyższy przepis stanowi bowiem, iż przychodem, z zastrzeżeniem sytuacji niemającej miejsca w rozpoznawanej sprawie, są pieniądze i wartości otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w danym roku kalendarzowym. Ustawodawca nie przewidział przy obliczaniu dochodu za dany rok, możliwości pominięcia dochodów z tytułu świadczenia rentowego wypłaconych jednorazowo, ale dotyczących innych (poprzednich) lat (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 964/17, dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przepisy te nie pozwalają zatem, by dochód wypłacony w danym roku kalendarzowym uznać za dochód w latach, za które przyznano to świadczenie. Brak jest zatem podstaw prawnych, aby jak oczekuje tego skarżąca, otrzymane przez nią wyrównanie zostało proporcjonalnie zaliczone za okresy, za które nastąpiła wypłata. Wyrównanie to jako nie spełniające kryterium dochodu uzyskanego lub utraconego podlega zatem uwzględnieniu w przypadku ustalania prawa do świadczeń, dla których podstawę wyliczenia kryterium dochodowego stanowiły dochody uzyskane w roku wypłaty tego wyrównania, tj. 2019r. Reasumując, stwierdzić należy ,że dochód z wyrównania renty rodzinnej stanowi dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W świetle powyższego, wynikająca z zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji odmowa przyznania skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na A. i M. rodz. M. na okres zasiłkowy 2020/2021 z powodu przekroczenia kryterium dochodowego jest zdaniem Sądu prawidłowa i zgodna z regulującymi tę materię przepisami.

Wypada zaznaczyć, że zaprezentowany przez skarżącą i uprzednio SKO w R. pogląd odzwierciedla wolę ustawodawcy wyrażoną w ustawie z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej, która w art. 8 ust. 12 nakazuje jednorazowy dochód należny za dany okres uwzględnić w tych okresach, za które dochód ten uzyskano. Przepisu o takiej treści nie zawarto jednak w mającej zastosowanie w przedmiotowej sprawie ustawie o świadczeniach rodzinnych. Brak zaś odpowiedniego odesłania do ustawy o pomocy społecznej uniemożliwia przyjęcie zaprezentowanej w skardze wykładni za słuszną. Zauważyć należy, że wskazane w uzupełnieniu skargi orzecznictwo dotyczy zasiłków okresowych, pomocy pieniężnej na dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej, pomocy państwa w zakresie dożywiania, a więc instytucji do których mają zastosowanie przepisy ustawy o pomocy społecznej, a nie ustawa o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie Sądu w sytuacji, gdy ustawodawca uzależnia prawo do określonej pomocy, czy też świadczeń od wysokości dochodu osoby ubiegającej się o nie, niedopuszczalne jest przy zastosowaniu reguł wykładni przepisu zmienianie sztywno określonego kryterium dochodowego.

Wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie ma też zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który łagodzi skutki wprowadzenia sztywnego kryterium dochodowego. Jak prawidłowo wyliczył bowiem organ II instancji, w stanie faktycznym sprawy niniejszej, brak jest możliwości przyznania wnioskowanych zasiłków wraz z dodatkami.

Brak stwierdzenia naruszeń prawa mających wpływ na wynikające z zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji rozstrzygnięcia obligował Sąd do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.