Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 694/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-11-19 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od uiszczenia wpisu
Powołane przepisy: article: art. 249 a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 19 listopada 2018 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej p o s t a n a w i a : 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie poprzez ustanowienie adwokata.


UZASADNIENIE

Z.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Dnia 10 października 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata wraz z pismem uzupełniającym zawierającym wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Skarżący podał, iż nie posiada majątku, z którego mógłby czerpać korzyści. Jego obecne dochody nie wystarczają nawet na konieczne utrzymanie, jedynym jego źródłem utrzymania jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Uzupełniająco podał, iż nie posiada czynnego rachunku bankowego, oszczędności, majątku większej wartości, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz nie jest w stanie ponosić kosztów leczenia i leków. Dodatkowo przedłożył miesięczne deklaracje podatkowe dla podatku od towarów i usług za okres od stycznia do września 2018 r.

Wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługiwał na częściowe uwzględnienie – a mianowicie w zakresie dotyczącym zwolnienia od wpisu od skargi, natomiast w zakresie dotyczącym ustanowienie adwokata – na obecnym etapie postępowania okazał się niezasadny.

Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Może ono zostać przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Jej celem jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ich ponieść. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

Analiza sytuacji materialnej Z.K. prowadzi do wniosku, że została spełniona ustawowa przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący uzyskuje niewielki dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Jak oświadczył, nie posiada żadnego czynnego rachunku bankowego. Z formularza PPF oraz uzupełniających wyjaśnień wynika, że nie posiada on również majątku czy oszczędności. Brak jest przy tym przesłanek do zakwestionowania wiarygodności twierdzeń skarżącego odnośnie jego sytuacji majątkowej. Powyższe okoliczności uzasadniają tezę, że skarżący nie ma możliwości poczynienia wydatków nie służących bieżącemu – koniecznemu utrzymaniu, w związku z czym wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi zasługiwał na uwzględnienie.

Natomiast w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata wniosek został uznany za niezasadny. Podstawowym celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie stronie prawa do sądu oraz czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednakże konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Prawo to stanowi bowiem formę dofinansowania z budżetu państwa, przez co jego udzielenie winno być rozważane również pod kątem celowości stosowania, z uwzględnieniem aspektu ochrony przed nadmiernym wydatkowaniem środków publicznych. Brak reprezentacji wnioskodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata czy radcy prawnego), w żaden sposób nie wpływa na dostęp do sądu administracyjnego rozpoznającego skargę w pierwszej instancji. W myśl bowiem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co gwarantuje stronie działającej bez profesjonalnego pełnomocnika wszechstronne rozpatrzenie jej sprawy. Obowiązek określony w cytowanym przepisie ciąży na sądzie niezależnie od stopnia skomplikowania sprawy. Skarga ma dla sądu przede wszystkim walor niewiążącego stanowiska strony postępowania co do wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu. Sąd bowiem z urzędu jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, jakie stwierdzi badając daną sprawę. Zatem na etapie postępowania pierwszej instancji strona działając bez profesjonalnego pełnomocnika, nie jest pozbawiona możliwości ochrony swoich praw. Tym bardziej, że jak wynika z treści art. 6 p.p.s.a., sąd ma obowiązek stronom działającym bez profesjonalnego pełnomocnika udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (postanowienia NSA z 1 marca 2011 r., II FZ 27/11 oraz z 25 maja 2011 r., II FZ 219/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dodatkowo odmowa przyznania profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie spowoduje wstrzymania biegu sprawy oraz nie pozbawi skarżącego możliwości wystąpienia z takim wnioskiem na dalszym jej etapie (w szczególności w razie zamiaru ewentualnego zaskarżenia wyroku kończącego postępowanie w pierwszej instancji). Gwarantowane konstytucyjnie prawo skarżącego do sądu nie dozna więc w ten sposób żadnego uszczerbku.

W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.