Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 890/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 05 października 2004 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego Z. K. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak JFS


UZASADNIENIE

Składając wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich Z.K. wskazał, że przedmiotowe uprawnienia przysługują mu z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w Łodzi, gdzie trafił wraz z rodzicami w grudniu 1939 r., po wysiedleniu z gospodarstwa w miejscowości W. gm. S., a przed wywiezieniem na tereny Generalnej Guberni. Bezpośrednich dowodów potwierdzających pobyt w obozie w Łodzi Z. K. do wniosku nie załączył, powołał się natomiast na znane mu dwa przypadki osób, które otrzymały uprawnienia kombatanckie, choć podobnie jak on nie mogły udokumentować swoich twierdzeń, a które to osoby zna osobiście, bowiem byli razem wysiedleni i razem przebywali w obozie w Łodzi.

Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwany dalej Kierownikiem Urzędu) działając na podstawie art.4 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371) odmówił przyznania Z. K. uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu przebywania w obozie przejściowym w Łodzi. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wyjaśnił, że strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów uzasadniających przyznanie uprawnień, jak również, że wskazane przez nią zaświadczenie z Archiwum Państwowego w Łodzi z dnia [...] grudnia 1998 r. potwierdza pobyt w obozie przesiedleńczym w S., zaś obóz ten nie został wymieniony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzane osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. z 2001 r. Nr 106 poz. 1154). Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. K. nie wystąpił, stąd wskazana decyzja jest decyzją ostateczną.

Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. K. wniósł o zmianę decyzji, przedkładając na potwierdzenie pobytu w obozie w Łodzi zeznania dwóch świadków - W. T. i J. M. oraz kserokopie otrzymanych przez te osoby pism z Archiwum Państwowego w Łodzi.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...]Kierownik Urzędu, działając na podstawie art. 154§1 k.p.a. i art. 22 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1 powołanej ustawy o kombatantach (...) odmówił uchylenia decyzji własnej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu w uzasadnieniu tej decyzji wyjaśnił, że strona powołała się na okoliczności podnoszone przez nią w postępowaniu weryfikacyjnym, nie powołała się natomiast na ustawowe podstawy wznowienia postępowania czy stwierdzenia nieważności wydanej decyzji, stąd kierując się dyrektywami wypływającymi z art. 235§1 k.p.a. wniosek strony zakwalifikowano jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 k.p.a. Zdaniem Kierownika Urzędu strona nie wykazała, zgodnie z tym przepisem, by za uchyleniem przedmiotowej decyzji przemawiał interes społeczny albo też jej słuszny interes. Kierownik Urzędu wyjaśnił ponadto, iż postępowanie zakończone wydaniem wskazanej decyzji nie było dotknięte wadą, a sama decyzja była zgodna z obowiązującym w dacie jej wydania stanem prawnym.

Od powyższej decyzji Z. K. odwołał się pismem z dnia [...] czerwca [...]podnosząc, że wskazał na ustawowe przesłanki wznowienia postępowania w sprawie, kwestionując także twierdzenie Kierownika Urzędu, iż za uchyleniem decyzji nie przemawia interes społeczny oraz słuszny interes strony.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...]Kierownik Urzędu utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2003 r. o odmowie przyznania Z. K. uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. Jako podstawę prawną tej decyzji organ wskazał przepisy art. 127§3 i art. 138 §1 pkt 1 k.p.a oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o kombatantach (...). W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Urzędu wyjaśnił, iż obóz w S. nie został wymieniony w powołanym wyżej rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów, stąd pobyt w tym obozie nie może zostać uznany za represję w rozumieniu powołanego przepisu ustawy o kombatantach (...). Co do pobytu w obozie przesiedleńczym w Łodzi organ wyjaśnił, że Z. K. nie udokumentował pobytu w tym obozie, dodatkowo zwracając uwagę, że obozy w Łodzi zaczęły sankcjonować się dopiero od stycznia 1940 r., stąd nie był możliwy pobyt w jednym z nich w grudniu 1939 r. Kierownik Urzędu wyjaśnił ponadto, że wskazane przez Z. K. osoby uprawnienia kombatanckie otrzymały w innym stanie prawnym, w oparciu o nieobowiązujące już przepisy na mocy których gdy obóz w S. uznawany był za miejsce odosobnienia, za pobyt w którym należą się uprawnienia kombatanckie.

W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, podtrzymując wniosek w zakresie przyznania uprawnień z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w Łodzi, dodatkowo wskazując na publikację "Dzieje S." P. 1972, w którym zawarto informację o wysiedleniu w dniach 12-13 grudnia 1939 r. 1031 osób z powiatu S., które przewieziono transportem kolejowym do Łodzi na krótkie obozowanie i wywóz do Generalnej Guberni. Pismem z dnia [...] września 2004 r. skarżący powołał się na publikację Informator encyklopedyczny PWN W-wa 1979 pod. Redakcją Czesława Pilichowskiego, w którym na str. 296 zamieszczona została informacja o funkcjonowaniu obozu w Łodzi ul. Ł. [...] w końcu grudnia 1939 r.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Kierownik Urzędu wyjaśnił, iż nie ma uprawnień do czynienia samodzielnych ustaleń, czy wskazane przez skarżącego obozy spełniają charakter obozu o jakim mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 li. c) ustawy o kombatantach (...).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu jest wadliwa, bowiem wydano ją z naruszeniem przepisu art. 138§ 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, przy czym przed wydaniem rozstrzygnięcia zobligowany jest do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, a więc usunięcia naruszenia prawa materialnego i procesowego, których dopuścił się organ I instancji. W niniejszej sprawie uszło uwadze Kierownika Urzędu, że jego pierwsza decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie decyzji Kierownika Urzędu wydanej w dniu [...] czerwca 2003 r. (decyzja wydana w I instancji) w istocie ograniczone zostało do wyjaśnienia, z jakich powodów uznano wniosek skarżącego za wniosek o zmianę decyzji w oparciu o przepis art. 154 k.p.a. oraz skupia się na rozważaniach, czy interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiają za uchyleniem lub zmianą decyzji. W decyzji tej natomiast nie rozważono, czy przedstawione przez skarżącego dowody mają znaczenie dla sprawy przyznania skarżącemu wnioskowanych uprawnień. Kwestią tą Kierownik Urzędu zajmuje się dopiero w swojej ponownej decyzji, badanej w niniejszym postępowaniu. W ocenie Sądu zarówno wybór trybu wzruszenia decyzji, jak i uzasadnienie podjętej w wyniku tego wyboru decyzji, należy uznać za wadliwe.

Wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2003 r. jest wnioskiem o ponowne rozpatrzenie dokumentacji sprawy. Skarżący wraz z tym wnioskiem przedłożył zeznania dwóch świadków na okoliczność pobytu w obozie przesiedleńczym w Łodzi, które złożone zostały w dniu [...]marca 2003 r., a więc po ponad trzech miesiącach od wydania decyzji, w której odmówiono skarżącemu przyznania uprawnień (decyzja z dnia [...] listopada 2002r.). Okoliczność ta nakazywała uznanie tego wniosku jako żądania wszczęcia postępowania w nowej sprawie (por. "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" B. Adamiak i J. Borkowski - Duże Komentarze BECKA wyd. 6 str. 641). Dopiero w ramach takiego postępowania Kierownik Urzędu zweryfikowałby treść przedłożonych zeznań, przeprowadzając w tym zakresie postępowanie dowodowe. Tymczasem Kierownik Urzędu rozpatrzył ten wniosek w oparciu o art. 154 k.p.a., a do wnioskowanych nowych dowodów ustosunkował się w swojej drugiej, zaskarżonej decyzji, naruszając w ten sposób także zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.).

Za chybioną uznać należy również argumentację przyjętą w uzasadnieniu pierwszej decyzji Kierownika Urzędu w sprawie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji własnej. Co prawda zasadnie w uzasadnieniu tym wskazano, że uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. jest możliwe, gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, nie sposób jednakże podzielić argumentacji organu, że zarówno interes społeczny jak i słuszny interes strony w niniejszej sprawie nie przemawiają za uchyleniem lub zmianą decyzji. Skarżący bowiem dochodzi przyznania mu uprawnień kombatanckich i już ta okoliczność nakazuje uznać, że w sprawie mamy do czynienia z jego słusznym interesem. Natomiast interes społeczny występuje w każdej sprawie, w której badana jest możliwość uzyskania przedmiotowych uprawnień przez osoby, na których dzieciństwie i życiu wojna oraz jej skutki odcisnęły swoje piętno, a ustawodawca polski postanowił choćby częściowo im to zrekompensować, przyjmując ustawę, na mocy której osoby takie mogą otrzymać określone w niej uprawnienia. W tej sytuacji twierdzenie Kierownika Urzędu, że w sprawie nie występuje interes społeczny, również należy uznać za chybione, co w konsekwencji nakazuje uznać to rozstrzygnięcie za wadliwe.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie określono również przedmiot rozstrzygnięcia. Pierwsza decyzja tego organu (decyzja z dnia [...]czerwca 2003r.) podjęta została w przedmiocie uchylenia decyzji własnej w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień, tym samym rozstrzygnięcie podjęte w II instancji, powinno ograniczać się do kontroli tego rozstrzygnięcia. Tymczasem zaskarżona decyzja wykracza poza ramy tego przedmiotu i rozstrzyga merytorycznie sprawę, z naruszeniem art. 15 k.p.a.

Rozpatrując ponownie sprawę Kierownik rozpatrzy wniosek skarżącego jako nowy wniosek o przyznanie uprawnień, a w ramach tego rozpoznania dokona weryfikacji przedłożonych i wnioskowanych nowych dowodów, w tym zeznań wskazanych przez skarżącego świadków.

Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w zw. z 135 oraz art.120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględnił skargę uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]czerwca 2003 r. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 tej ustawy. Przepisu art. 152 ustawy przy tym nie zastosowano, mając na uwadze charakter rozstrzygnięcia Kierownika Urzędu, na mocy którego strona nie nabyła żadnych praw oraz nie nałożono na nią żadnych obowiązków.

Na podstawie art. 119 pkt 2 ww. ustawy sprawa została rozpatrzona w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem Kierownika Urzędu z dnia [...] sierpnia 2004 r. oraz wobec nie zażądania przez skarżącego przeprowadzenia rozprawy w zakreślonym przez Sąd terminie, o którym to prawie skarżący został poinformowany pismem z dnia [...]08.2004 r.

/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak

JF