Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 716/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83, art. 86, art. 88, art. 89
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 209, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi L.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz adwokata R.G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2010 r., znak: [...], na podstawie art.

88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm., dalej zwanej ustawą) w zw. z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229), w zw. z obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 23 października 2009 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na

rok 2010 r. (M.P. Nr 69, poz. 894), w zw. z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) działający z upoważnienia Burmistrza, zastępca Burmistrza wymierzył L.W. administracyjną karę pieniężną w wysokości 40.615.72 zł za usunięcie 2 sztuk drzew z gatunku modrzew, bez wymaganego zezwolenia, z terenu nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] i stanowiącej współwłasność L.W. i S.B. w udziale 5/8 i 3/8.

W decyzji organ wykazał sposób naliczenia kary, odrębnie obliczonej dla obydwu drzew oraz określił tryb i termin wniesienia w/w kary. Uzasadniając decyzję organ wskazał, iż postępowanie w sprawie wszczęto na skutek zawiadomienia telefonicznego dokonanego w dniu [...] marca 2010 r., że L.W. usunął w dniu [...] marca 2010 r. dwa drzewa z gatunku modrzew. W trakcie oględzin drzew na przedmiotowej nieruchomości przeprowadzonych przez organ w dniu [...] marca 2010

r. potwierdzono fakt wycięcia na w/w nieruchomości dwóch drzew, ustalając przy tym precyzyjnie miejsce rośnięcia drzew. Organ podał, iż w toku postępowania dokonał przesłuchania w charakterze świadka J.W. i S.B. oraz strony: L.W.. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ ustalił, iż przedmiotowe drzewa nie kwalifikowały się do zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia na ich usunięcie na podstawie art. 83 ust. 6 ustawy, a żadna ze stron nie składała wniosku o usuniecie tych drzew. Jednocześnie organ ustalił, iż przedmiotowe drzewa, tj. 2 sztuki drzew z gatunku modrzew wyciął w dniu [...] marca 2010 r. L.W. na własną odpowiedzialność i bez udziału osób trzecich. W dalszym toku postępowania, celem dokonania pomiaru promienia pozostałych po wycince drzew pni organ ponownie w dniu [...] marca 2010 r. przeprowadził oględziny nieruchomości, na której rosły w/w drzewa. Na jej podstawie uznano, że w sprawie będzie konieczne określenie promieni pozostałych po drzewach pni, w oparciu o sposób przewidziany w art. 89 ust. 3 ustawy w związku z czym organ zwrócił się o pomoc do Straży Leśnej Nadleśnictwa. Jak podał organ udział w tejże czynności pracowników Służby Leśnej, ze względu na specyfikę ich pracy i duże doświadczenie zawodowe miał na celu uniknięcie błędów technicznych przy dokonywaniu tego pomiaru. Na podstawie przeprowadzonych w trakcie oględzin w dniu [...] kwietnia 2010 r. pomiarów pni wyciętych drzew organ ustalił, iż najmniejszy promień pierwszego z drzew wynosi 13,5 cm a drugiego 16,5 cm.

Następnie organ wskazał, iż zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy usunięcie drzew

lub krzewów z terenów nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrz albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia burmistrz, obowiązany jest nałożyć administracyjną karę pieniężną, a wysokość tej kary ustalana jest według trzykrotnej stawki opłaty za usunięcie takiego drzewa. W przypadku zaś gdy, zgodnie z art. 89 ust. 3 ustawy ustalenie obwodu zniszczonego drzewa nie jest możliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając go o 10%. Zdaniem organu skoro w przedmiotowej sprawie każdy ze współwłaścicieli nieruchomości, na której w/w drzewa rosły (L.W. i S.B.) mógł być za zgodą drugiego lub obydwaj łącznie, wnioskodawcą o wydanie zezwolenia na usunięcie tych drzew, to stronami postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia są obydwaj współwłaściciele. Jednakże w sytuacji, gdy bezspornie ustalono, iż to L.W. ponosi zindywidualizowaną, osobistą odpowiedzialność za dokonanie usunięcia przedmiotowych drzew karę za usunięcie tych drzew bez zezwolenia i wbrew woli drugiego współwłaściciela, wymierzono tylko współwłaścicielowi nieruchomości – L.W..

Od w/w decyzji odwołanie złożył L.W. z żądaniem uchylenia jej w całości. W odwołaniu tym wskazał, że decyzją tą został pokrzywdzony. Drzewa, które rosły na jego posesji zagrażały jego życiu i innych osób oraz mieniu. Zagrożenie to wynikało stąd, że drzewa pochylone były w kierunku zabudowań i przy silnym wietrze mogły uszkodzić altanę i zagrażać ludzkiemu życiu. Odwołujący dodał, iż jest osobą samotną i schorowaną oraz że do chwili obecnej nie spotkał się z żadną informacją dotyczącą wymagania zezwolenia na usuniecie drzew a informacja taka powinna być powszechnie dostępna. Odwołujący sądził, że nie musi nikogo pytać o zgodę na wycięcie drzew, które sam posadził na swojej nieruchomości. Zdaniem odwołującego wymierzona kara jest stanowczo za wysoka i doprowadzi go do niezwykle trudnej sytuacji życiowej, prawie całą emeryturę przeznacza na leczenie i kary tej nie będzie

w stanie spłacić. Odwołujący wskazał dodatkowo na istotne uchybienie organu w toku postępowania polegające na nieuwzględnieniu w zaskarżonej decyzji wieku drzew.

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy na wstępie wskazał na podstawę prawną wydanej decyzji (cytując przepisy art. 83 ust. 1, ust. 6, art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy). Następnie podał, iż za bezsporne w przedmiotowej sprawie uznać należy, że L.W. usunął i wyciął z nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], dwa drzewa z gatunku modrzew. Nieruchomość z której w/w drzewa zostały usunięte jest w posiadaniu strony jako współwłaściciela i w związku z tym na usuniecie tych drzew powinien uzyskać odpowiednie zezwolenie, do uzyskania którego był uprawniony. SKO podkreśliło, iż fakt usunięcia wymienionych drzew ustalony został w toku przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji w sposób bezsporny przez odpowiednie dokonanie oględzin miejsca rośnięcia drzew i przesłuchanie skarżącego oraz drugiego ze współwłaścicieli nieruchomości, na której w/w drzewa rosły, a także osoby postronnej. Organ zwrócił uwagę, iż sam skarżący w odwołaniu potwierdził zarówno fakt usunięcia drzew jak i okoliczności tego zdarzenia. W ocenie SKO zatem właściwy organ tj. Burmistrz obowiązany był mocą art. 88 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy wymierzyć skarżącemu administracyjną karę pieniężną za usuniecie przedmiotowych drzew bez wymaganego zezwolenia, także wysokość tej kary zdaniem organu ustalona została prawidłowo, a podstawa do jej wyliczenia została wyczerpująco wyjaśniona w zaskarżonej decyzji. Na podstawie prawidłowo ustalonych wymiarów obwodu pni ustalono wysokość opłaty, która byłaby naliczona

w przypadku wydania zezwolenia na usunięcie tych drzew i następnie powiększono opłatę trzykrotnie (art. 89 ust. 1 ustawy). Stawkę opłaty ustalono przy prawidłowym zastosowaniu stawek opłat wynikających z załącznika do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew z uwzględnieniem zmiany dokonanej Obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 23 października 2009r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2010.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w uzasadnieniu wniesionego odwołania Kolegium wyjaśniło, że zarówno brak świadomości skarżącego co do konieczności uzyskania odpowiedniego zezwolenia, na usunięcie przedmiotowych drzew jak i zagrożenie jakie w/w drzewa niosły dla osób i mienia nie mogą uzasadniać odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Przepis prawa przewidujący obowiązek uzyskiwania zezwolenia na usunięcie drzew ustalony został

w ustawie i od dnia wprowadzenia tego przepisu do obiegu prawnego tj. od dnia wejścia w życie (1 maja 2004r.) stał się przepisem prawa powszechnie obowiązującym jego adresatów i nieświadomość skarżącego, co do obowiązywania tego przepisu nie może uzasadniać jego postępowania wbrew wymogom prawem określonych. Organ dodał, iż fakt stanu drzew zagrażających bezpieczeństwu ludzi

lub mienia stanowiłby z pewnością uzasadnienie do wydania zezwolenia na ich

usunięcie i odstąpienie od pobierania opłat za usunięcie tych drzew. Ponadto SKO

nie uwzględniło zarzutu skarżącego co do braku ustalenia przez organ l instancji wieku przedmiotowych drzew. Organ podał, iż zgodnie z art. 83 ust. 6 pkt 4 ustawy zezwolenie na usunięcie drzew, których wiek nie przekracza 5 lat nie jest wymagane. Nie może jednak budzić żadnej wątpliwości to, iż przedmiotowe drzewa były w wieku znacząco przekraczającym 5 lat, a za takim stwierdzeniem, bez potrzeby odwoływania się do wiedzy specjalnej z zakresu leśnictwa czy dendrologii, przemawia zdaniem organu odwoławczego ustalony bezspornie promień pni w wymiarze odpowiednio 13,5 cm i 16,5 cm, co obrazuje drzewa o średnicy 27 cm i 30 cm. Drzewa o takich średnicach, rosnące nawet w warunkach niekorzystnych musiały by mieć zdaniem organu na pewno więcej jak 5 lat i za uprawnione uznał stwierdzenie, że były to drzewa przynajmniej kilkunastoletnie. Organ dodał ponadto,

iż wskazana przez skarżącego w uzasadnieniu odwołania konieczność stosowania prawa oparta o zasadę ,,nie wyrządzania krzywdy przez stosowanie prawa" oraz jego sytuacje osobistą, mogły by być w przedmiotowej sprawie uwzględnione, gdyby sprawa ta była rozpatrywana w ramach tzw. uznania administracyjnego. Jednakże w świetle przepisów ustawy organ jest obowiązany do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, gdy spełnione zostaną ustawowe przesłanki. Uwzględniając sytuację osobistą skarżącego Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art.

88 ust. 6 ustawy skarżący może wystąpić z wnioskiem do Burmistrza, w ciągu 14 dni od dnia doręczenia mu niniejszej decyzji o rozłożenie kary na raty.

L.W. od powyższej decyzji złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę. Skarżący podkreślił, iż wymierzona kara jest dla niego stanowczo za wysoka, wskazując przede wszystkim na swoją trudną sytuację osobistą i majątkową. Nie zaprzeczając dokonanemu wycięciu przedmiotowych drzew skarżący zwrócił się do Sądu o rozpoznanie skargi i choćby zmniejszenie kary na niego nałożonej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Poza tym, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), a także innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli

mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Dokonując pod tym kątem oceny stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego.

Przedmiot skargi w niniejszym postępowaniu stanowiła decyzja nakładająca

na skarżącego karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia. Według stanu prawnego na dzień wydania przez organ zaskarżonej decyzji tj. [...] lipca 2010 r. podstawę prawną wymierzenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia stanowią przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92 poz. 880 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z

art. 88 ust. 1 pkt 2 wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Przepis art. 83 ust. 1 ustawy stanowi, iż usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Z art. 83 ust. 6 pkt 4 ustawy wynika, iż przepisu ust. 1 nie stosuje się do drzew, których wiek

nie przekracza 5 lat.

Sąd zwraca uwagę, iż z dniem 20 lipca 2010 r., a zatem po dacie wydania zaskarżonej decyzji, przepis art. 83 ust. 6 pkt 4 ustawy został zmieniony przez art. 5

pkt 4 lit. d ustawy z dnia 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji

o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 119, poz. 804), w zakresie wieku drzew do których przepis ust. 1 nie ma zastosowania, a jest obecnie lat 10. Ustalenie wieku wyciętych drzew jest zatem istotną przesłanką wymierzenia kary za ich wycięcie bez zezwolenia.

Z przepisów ustawy o ochronie przyrody oraz przepisów wykonawczych do niej wynika, że ustalenia jednostkowej stawki kary za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, dokonuje się w szczególności z uwzględnieniem szerokości obwodu pnia i gatunku drzewa mierzonego na wysokości 130 cm (art. 85 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody). Dla wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia niezbędne było więc jednoznaczne ustalenie wieku usuniętych drzew, ich gatunku oraz wyliczenie obwodu pnia drzewa na wysokości 130 cm.

Organ odwoławczy dokonując ustalenia, iż wiek drzew przekraczał pięć lat naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z art. 7, 77 i 80 k.p.a. wynika, iż organ administracji winien podjąć wszelkie kroki w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz dokonać oceny udowodnienia danej okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

O ile ustalenie gatunku drzewa oraz obliczenie jego obwodu nie jest zabiegiem skomplikowanym, to nie ulega wątpliwości, że zbadanie wieku drzewa wymaga wiadomości specjalnych. Pomiarem wieku, wysokości oraz przyrostu drzew i drzewostanów zajmuje się dziedzina dendrologii - dendrometria. Tymczasem w protokołach oględzin brak jest jakichkolwiek informacji odnośnie wieku drzew. Podkreślić należy, że strona, która tak jak skarżący nie posiada wiedzy specjalistycznej ma prawo żądać weryfikacji ustaleń organu w zakresie wieku drzew

z uwagi na możliwość zastosowania dolegliwej sankcji.

Skarżący w odwołaniu zakwestionował stanowisko, iż wiek drzew, za których wycięcie wymierzono karę przekraczał pięć lat. Organ odwoławczy zaniechał przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów na okoliczność wieku drzew, przesądzając arbitralnie, że "przedmiotowe drzewa były w wieku znacząco przekraczającym 5 lat.

Za takim stwierdzeniem, bez potrzeby odwoływania się do wiedzy specjalnej z zakresu leśnictwa czy dendrologii, przemawia ustalony (bezspornie) promień pni w wymiarze odpowiednio 13,5 cm i 16,5 cm, co obrazuje drzewa o średnicy 27 cm i 30 cm. Drzewa o takich średnicach, rosnące nawet w warunkach niekorzystnych musiałyby mieć na pewno więcej jak 5 lat". Organ odwoławczy dokonując takiej swobodnej, nie popartej żadnymi obliczeniami konstatacji, nie odwołał się w jakimkolwiek miejscu do powszechnie uznanych i stosowanych w dendrometrii metod obliczania wieku drzew, tj. na podstawie słojów-przyrostów rocznych, wzorów matematycznych do szacowania wieku drzew, a przede wszystkim do określenia wieku drzew na podstawie pierśnicy i obwodów opracowanych przez prof. Longina Majdeckiego. Należy także mieć na uwadze również fakt, iż mogą zdarzyć się przypadki, że w ciągu jednego roku będzie przyrost np. dwóch "okółków" lub w ciągu dwóch lat jednego "okółka". Uzależnione jest to między innymi od żyzności gleby, warunków panujących w poszczególnych latach wzrostu drzew tj. temperatury, opadów, nasłonecznienia, zaś w skrajnie niekorzystnych warunkach zdarza się, że drzewa nie przyrastają w ogóle (por. Jerzy Grochowski "Dendrometria" Państw. Wyd.

Roi. i Leś., Warszawa 1973 r.)

Z akt sprawy nie wynika, aby organy obu instancji ustaliły ilość słojów -przyrostów rocznych poszczególnych wymienionych w protokole oględzin drzew, a jedynie ich obwody. Na podstawie znajdujących się w aktach sprawy zdjęć trudno w sposób pewny i stanowczy określić ilość słoi - przyrostów rocznych wyciętych drzew. Brak określenia tych danych uniemożliwia jakąkolwiek weryfikację poprawności oceny organu II instancji, że przedmiotowe wycięte drzewa przekraczały 5 lat. Organ odwoławczy nie przedstawił żadnej metody, wzorów matematycznych do szacowania wieku drzew. Nie została także przedstawiona i wyjaśniona metoda określenia wieku drzew na podstawie pierśnicy i obwodów, która mogła znaleźć w sprawie zastosowanie wobec dysponowania informacjami o obwodach pni poszczególnych drzew. Metoda ta nie jest powszechnie znana, brak jest informacji, w jaki sposób obwód drzew wyciętych gatunków - modrzewi, określa ich wiek, oraz jaka jest precyzyjność tej metody. Z art. 84 § 1 k.p.a. wynika, iż w sytuacji gdy w sprawie są wymagane wiadomości specjalne, organ administracji może zwrócić się do biegłego

o wydanie opinii. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych wtedy, gdy przy jej rozpoznaniu wyłoni się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, którego wyjaśnienie przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne i nie jest możliwe bez posiadania wiadomości specjalnych w określonej dziedzinie nauki, z którą wiąże się rozpatrywane zagadnienie (vide: E. Wengerek "Komentarz do k.p.c." 1989, s. 458). Ustalenie wieku drzew na podstawie ich obwodu wymaga wiedzy specjalnej. Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie nie ma potrzeby odwoływania się do wiedzy specjalnej. Organ odwoławczy ma obowiązek rozpatrzeć sprawę ponownie i dokonać oceny podniesionych przez stronę zarzutów. Organ ten

nie wskazał, na jakiej podstawie dokonał ustalenia, iż wiek drzew przekraczał 5 lat. Organ ten miał możliwości dokonania powyższego ustalenia, jedynie na podstawie opinii biegłego. Brak przedstawienia szczegółowego sposobu obliczenia wieku poszczególnych drzew przez organ l instancji, powodował konieczność uzyskania przez organ II instancji wiadomości specjalnych. Opinia sporządzana przez biegłego pozwoliłaby na wyjaśnienie okoliczności podlegających na ustaleniu i uzasadnienie przyjętego sposobu rozumowania, podlega ona bowiem ocenie organu odnośnie prawidłowości jej sporządzenia.

W ocenie Sądu za niedopuszczalne należy uznać oparcie się organu II instancji na własnych przekonaniach nie popartych żadnymi obliczeniami i metodami ustalenia wieku drzew. Organ ten miał obowiązek przedstawić w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zastosowaną przez siebie metodę obliczenia wieku drzew oraz źródło informacji na temat tej metody i umożliwić ustosunkowanie się do niej. Wydanie decyzji, bez jakiegokolwiek odwołania się na fachowe publikacje w dziedzinie dendrologii, bez możliwości weryfikacji prawidłowości wyciągniętych przez nich wniosków, powoduje, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa. W sytuacji, gdy strona w odwołaniu podniosła zarzut braku jakichkolwiek ustaleń w zakresie wieku wyciętych drzew, wymagających wiedzy specjalnej, organ winien w pierwszej kolejności rozważyć potrzebę przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Podkreślić należy, iż w niniejszej sprawie organ administracji stosuje przepis prawa mający charakter represyjny. Na stronę ma być nałożona sankcja administracyjna w postaci kary pieniężnej w znacznej wysokości. Stronie, wobec której sankcja ta jest stosowana, należy zapewnić prawo do obrony i możliwość udowodnienia wskazywanych przez nią okoliczności, mających z punktu widzenia nałożenia kary zasadnicze znaczenie. Strona, która sama nie posiada wiedzy specjalistycznej, ma prawo do żądania weryfikacji ustaleń organu wymagających wiadomości specjalnych przez biegłego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie

art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji winien uwzględnić wskazania Sądu oraz dokonaną w wyroku ocenę prawną. Uchyleniu podlegała jedynie decyzja organu odwoławczego. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., sprawa jest ponownie rozpoznawana przez organ l instancji w sytuacji, gdy rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę winien rozpatrzyć wszelkie podniesione w odwołaniu zarzuty oraz przedstawić metodę określenia wieku drzew na podstawie pierśnicy i obwodów opracowanych przez prof. Longina Majdeckiego. O ile istnieje zasada, iż drzewa wyciętych gatunków o obwodach powyżej 13 cm są starsze niż 5 lat organ winien wskazać źródło takich ustaleń specjalnych. W związku z faktem, iż obwód drzew nie był przez stronę kwestionowany, takie ustalenie oparte na wiarygodnym materiale źródłowym może wyłączyć konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Podkreślić jednak należy, iż w przypadku kwestionowania przez stronę takiej metody, należy

dać jej prawo do weryfikacji ustaleń odnośnie wieku drzew przez osobę mającą wiedzę specjalistyczną w tej dziedzinie.

Rozpoznając sprawę ponownie organ powinien rozważyć zagadnienie dotyczące zmiany przepisu art. 83 ust. 6 pkt ustawy dokonaną przez art. 5 pkt 4 lit. d ustawy z dnia 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 119, poz. 804). Powszechnie przyjmuje się, że co do zasady stosuje się przepisy materialne obowiązujące w dacie wydania decyzji, o ile oczywiście ustawodawca nie stanowi inaczej. Wynika to z ustanowionej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak również w art. 6 kpa zasady praworządności, zgodnie z która organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Działanie na podstawie prawa

to działanie na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Zasada praworządności nakłada zatem na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu prawa w dniu wydania decyzji. Po ustaleniu mocy obowiązującej przepisu prawa, organy powinny podjąć czynności w celu ustalenia stanu faktycznego w sprawie, do którego zastosowany zostanie przepis obowiązujący w dniu orzekania. Od tej reguły mogą zostać wprowadzone odstępstwa przepisami przejściowymi (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2007r., l OSK 1080/06, Lex nr 342503 i z dnia 21 czerwca 2006r, l OSK 942/05, Lex nr 265749).

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że w przypadku braku w akcie prawnym przepisów międzyczasowych w grę może wchodzić zastosowanie jednej z trzech zasad: po pierwsze - zasady bezpośredniego działania prawa (nowe prawo od momentu wejścia w życie reguluje wtedy także wszelkie zdarzenia z przeszłości); po drugie - zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to mimo wejścia w życie nowych regulacji ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości; po trzecie - zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom (J. Mikołajewicz, Prawo intertemporalne. Zagadnienia teoretycznoprawne, Poznań 2000, s. 62 oraz m.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2005 r. P 9/04 OTK-A 2005/1/9 i uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r, l OPS 1/06, ONSAiWSA 2006/3/71).

Wskazana wyżej ustawa nie określiła w sposób jednoznaczny, jakie przepisy będą obowiązywały przy wymierzanych kar za nielegalną wycinkę drzew w wieku od 5 do 10 lat wyciętych w okresie do dnia 20 lipca 2010 r, czy karę za wycinkę drzew starszych niż 10 lat należy stosować do drzew wyciętych tylko po wejściu w życie ustawy z dnia 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko i niektórych innych ustaw, czy też można ją stosować także do zdarzeń dokonanych przed wejściu w życie ww. ustawy.

W tym miejscu należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. l OPS 1/06 (ONSAiWSA 2006/3/71) ustosunkował się do problematyki ewentualności stosowania nowego prawa, przedstawiając dorobek orzecznictwa odnoszącego się do omawianych zagadnień. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażone tam poglądy.

Zatem, jeżeli decyzja organu administracji publicznej jest wydawana po wejściu w życie zmiany odpowiedniego przepisu, trzeba wziąć pod uwagę podstawową zasadę współczesnego prawa intertemporalnego, podkreślaną także w orzecznictwie (zob. np. wyrok SN z dnia 26 lipca 2001 r. PRN 34/91, Lex nr 10905) regułę tempus regit actum, oznaczającą, że zdarzenie prawne należy oceniać wedle stanu prawnego obowiązującego w dacie, gdy miało miejsce, a bezpośrednie działanie nowego prawa uzależnione jest od wykazania ważnego interesu publicznego (por. wyrok TK z dnia 2 marca 1993 r., sygn. akt K 9/92, OTK 1993). Zasada niedziałania prawa wstecz nie ma więc charakteru absolutnego. Odstępstwo

od niej jest w wyjątkowych sytuacjach dopuszczalne, gdy jest to konieczne dla realizacji wartości konstytucyjnej, ocenianej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji ( vide: wyrok TK z dnia 3 października 2001 roku, K 27/01).

Zagadnienia intertemporalne należy badać na gruncie zasad konstytucyjnych,

a zwłaszcza zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, zasady ochrony praw nabytych, równości obywateli wobec prawa oraz zasady sprawiedliwości, a w szczególności zakazu retroakcji. Zgodnie z tą ostatnią zasadą nie można ustanawiać przepisów prawa, które wiązałyby skutki prawne ze zdarzeniami prawnymi mającymi miejsce w przeszłości, a w razie wątpliwości co do czasu obowiązywania ustawy należy przyjmować, co wielokrotnie było wyrażane w orzecznictwie, że każdy przepis normuje przyszłość a nie przeszłość (por. uchwałę

NSA z dnia 20 października 1997 r. sygn. akt FPK 11/97, ONSA 1998, nr 1, poz. 10;

uchwałę NSA z dnia 21 lutego 2000 r. sygn. akt OPS 6/99, ONSA 2000, nr 3, poz.

89; uchwałę NSA z dnia 12 marca 2001 r. sygn. akt OPS 14/00, ONSA 2001, nr 3,

poz. 101; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 1991 r. sygn. akt l PRN 34/31,

LEX 10905).

Kierując się przedstawionymi wyżej poglądami, organ odwoławczy rozstrzygnie, jakie przepisy prawne, czy te sprzed wejścia w życie ustawy z dnia ustawy z dnia 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko i niektórych innych ustaw, czy też przepisy tej ustawy - w zakresie dotyczącym wieku wyciętych drzew - będą miały zastosowanie w sprawie.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach należnych pełnomocnikowi z tytułu udzielonej pomocy prawnej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z art. 209 p.p.s.a.