Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 948/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-09-28 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie - art.260 par.1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 260
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, , , po rozpoznaniu w dniu 28 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. (G.) na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych w kwestii sprzeciwu skarżącego z dnia 4 września 2017 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 17 sierpnia 2017 r.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2017 r. starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającą kwotę 100 zł oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazał, że wnioskodawca nie posiada żadnych zasobów finansowych ani majątku, który mógłby zostać łatwo i szybko spieniężony, zaś uzyskiwany przezeń dochód - zważywszy rozmiar obciążających go wydatków, w tym kar, grzywien, kosztów innych postępowań sądowych, jak również uwzględniwszy fakt, iż prowadzona jest wobec niego egzekucja - nie umożliwia poniesienia pełnych kosztów postępowań sądowych w sprawie niniejszej oraz w drugiej sprawie, zarejestrowanej w tutejszym Sądzie pod sygn. akt IV SA/Gl 947/16 (gdzie złożył on równoległy wniosek), w tym wpisów od skarg, w kwocie ogółem 400 zł (2 razy po 200 zł), bez uszczerbku w jego koniecznych potrzebach. Jednocześnie podkreślił, że sytuacja materialna, w jakiej znajduje się wnioskujący nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazał, że wnioskodawca osiąga stały dochód w kwocie netto ponad 2.500 zł, a z jego wywodów oraz z przedłożonych dokumentów źródłowych nie wynika, aby zachodziły w jego przypadku szczególne okoliczności (jak np. ciężka choroba, niepełnosprawność w stopniu znacznym, bezdomność itp.), mogące świadczyć o wyjątkowo trudnym położeniu życiowym czy też skutkujące koniecznością ponoszenia ponadprzeciętnie wysokich, a równocześnie niezbędnych kosztów utrzymania. Podniósł, że wśród deklarowanych miesięcznych wydatków na utrzymanie wnioskodawca wymienił między innymi kwoty: 544 zł - jaką ma przeznaczać na utrzymanie domu i nieruchomości w odpowiednim stanie technicznym oraz 500 zł - jaką ma wydatkować na utrzymanie gruntów "w dobrej kulturze rolnej (koszenie i pielęgnacja). Wydatki te nie mogły jednak zostać uwzględnione w toku rozpoznania wniosku, albowiem skarżący nie potwierdził ich jakimikolwiek dokumentami, a w takiej sytuacji trudno uznać za przekonujące jego oświadczenia o wydatkowaniu tak wysokich kwot na wspomniane cele. Nadto zaakcentował, iż za całkowitym uwzględnieniem wniosku skarżącego nie może również przemawiać fakt, że udziela on pomocy materialnej swoim dzieciom i wnukom. Ogólnikowe twierdzenia dotyczące dochodów tych osób niepozwalających na godne utrzymanie nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia tezy, iż tego rodzaju wsparcie powinno mieć pierwszeństwo przed daniną publicznoprawną jaką są koszty sądowe. Wskazał również, że oceny sytuacji materialnej strony nie zmienia okoliczność utraty części dobytku w pożarze, jako że po pierwsze - wnioskodawca nie wykazał bezpośredniego wpływu tego zdarzenia na jego bieżące wydatki związane z utrzymaniem się, a po drugie - z przedłożonych przezeń dokumentów wynika, że pożarowi uległa jedynie stodoła (vide: informacja Straży Pożarnej - karta nr 78 akt sprawy).

Po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego od wskazanego powyżej postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny, postanowieniem wydanym z dnia 21 lutego 2017r. utrzymał w mocy postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2017 r.

W dniu 4 lipca 2017 r., odpowiadając na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie wydanego w sprawie wyroku, skarżący złożył kolejny urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zażądał zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W treści tego formularza powołał się zasadniczo na te same okoliczności, które podnosił we wcześniejszym wniosku oraz w sprzeciwie od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2017 r. i jedynie wymieniając koszty ponoszone na wyżywienie oraz na utrzymanie domu w odpowiednim stanie technicznym i na utrzymanie gruntów "w dobrej kulturze rolnej", wymienił kwoty niższe niż poprzednio, a mianowicie odpowiednio 436 zł, 344 zł i 300 zł wobec wcześniejszych 516,78 zł, 544 zł i 500 zł.

Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2017 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zmianę postanowienia z dnia 12 stycznia 2017 r. Zdaniem referendarza skarżący nie wykazał, aby sytuacja materialna i życiowa skarżącego uległy na tyle istotnemu pogorszeniu, aby nawet częściowa partycypacja w kosztach postępowania (oraz w drugiej sprawie o sygn. IV SA/Gl 947/16, gdzie równolegle zgłosił takie żądanie) mogłaby go narazić na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Porównując treść aktualnego wniosku z danymi, na które skarżący powoływał się we wniosku wcześniejszym oraz w sprzeciwie od postanowienia z dnia 12 stycznia 2017r. podnieść należy, że uzyskuje on nadal dochód w kwocie identycznej jak poprzednio. Po drugie, w nowym wniosku skarżący powołał się zasadniczo na taką samą argumentację jak wcześniej, zaś jedyna istotna różnica sprowadza się do obniżenia niektórych wydatków w stosunku do stanu poprzedniego (wydatki na wyżywienie, utrzymanie domu i posiadanych gruntów, w kwotach odpowiednio 436 zł, 344 zł i 300 zł wobec wcześniejszych 516,78 zł, 544 zł i 500 zł). Wskazał także wprawdzie dodatkowo na koszty związane z utrzymaniem samochodu, jednak o nich wspominał już wcześniej w sprzeciwie.

Pismem z dnia 4 września 2017 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza z dnia 17 sierpnia 2017 r. W sprzeciwie stwierdził, że referendarz bezpodstawnie uznał, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją zawartą w art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., FZ 463/04, niepubl.).

Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie skarżący zaakcentować należy, że prawomocnym postanowieniem z dnia 12 stycznia 2017 r. częściowo uwzględniono wniosek M. G. o przyznanie prawa pomocy zwalniając go od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającą kwotę 100 zł i oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy przez tutejszy Sąd. Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 164 p.p.s.a., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, zaś stosownie do treści art. 165 tej ustawy, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Ewentualne uwzględnienie kolejnego wniosku skarżącego, w którym domaga się on całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych stanowiłoby zatem odstąpienie od oceny sformułowanej w powyższym postanowieniu, a to byłoby możliwe tylko w przypadku zmiany okoliczności stanowiących przesłankę rozstrzygnięcia podjętego w pkt 2 tego aktu, co oznaczać musi pogorszenie położenia wnioskodawcy w tych aspektach, które mają znaczenie z punktu widzenia treści art. 246 § 1 p.p.s.a.

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, skarżący nie wykazał bowiem w sposób dostateczny, aby jego sytuacja materialna zmieniła się tak, by uzasadniało to przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie.

Referendarz sądowy słusznie przyjął, że nie zmieniły się zasadnicze motywy odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący bowiem w dalszym ciągu osiąga dochód w wysokości 2 540 zł, zaś część ponoszonych przez skarżącego wydatków takich jak wydatki na wyżywienie, utrzymanie domu i posiadanych gruntów się obniżyła, aktualnie są to kwoty odpowiednio 436 zł, 344 zł i 300 zł wobec wcześniejszych 516,78 zł, 544 zł i 500 zł. W aktualnym wniosku skarżący wskazał dodatkowo na ponoszenie kosztów związanych z utrzymaniem samochodu, jednakże nie jest to nowa okoliczność albowiem wspominał już o tych kosztach w sprzeciwie.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a w związku z art. 165 p.p.s.a.