Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1413/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art.199, art.246 par 2 pkt 2, art.184, art. 197 par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Przedsiębiorstwa G. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 515/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa G. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 27 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za czerwiec 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2014 r., I SA/Kr 515/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił Przedsiębiorstwu G. sp. z o.o. w K.(dalej: Spółka lub Skarżąca) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektoria Izby Celnej w K. (dalej: Dyrektor IC) z dnia 27 stycznia 2014 r., w przedmiocie podatku od gier za czerwiec 2011 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.).

W dniu 7 kwietnia 2014 r. Skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczeń zawartych we wniosku oraz dołączonych dokumentów wynikało, że Spółka zajmuje się głównie działalnością związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi, z wyłączeniem prowadzenia działalności w zakresie gier liczbowych, loterii pieniężnych, wideo loterii oraz gier telebingo. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 1.000.000 zł, a wartość jej środków trwałych 300.155,92 zł. W roku 2012 Spółka osiągnęła zysk w wysokości 713.731,90 zł, a na rachunku bankowym ma zgromadzone środki pieniężne w wysokości 180.334,29 zł.

Skarżąca podniosła, że obecnie zobowiązana jest do uiszczenia wpisów od skarg w wielu analogicznych sprawach w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier. Spółka prowadzi tych spraw kilkaset. Niektóre z nich zakończyły się już decyzjami ostatecznymi, co wiąże się - według niej - z koniecznością uiszczania wpisów stosunkowych, niejednokrotnie o znacznej wysokości.

Odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, Sąd I instancji stwierdził, że Spółka cały czas prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, uzyskuje z niej dochód wielokrotnie przewyższający koszty sądowe na obecnym etapie postępowania, posiada środki trwałe w wysokości ponad 300.000 zł i co najważniejsze: ma zgromadzone w banku środki finansowe o wartości 180.334,29 zł. Kwota ta jest o tyle istotna, że ponad pięciokrotnie przewyższa wysokość wszystkich wpisów od skarg w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 513-530/14, toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, których łączna suma wynosi 35.746 zł. Posiadane środki w zupełności wystarczają więc na pokrycie kosztów sądowych we wszystkich tych sprawach i to bez wdrażania jakichkolwiek procedur pozyskania funduszy na ten cel np. poprzez wniesienie dopłat przez wspólników.

Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie, Spółka zarzucała Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisu postępowania, tj.: art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przy ocenie sytuacji majątkowej Skarżącej takich okoliczności jak: (a) wielość prowadzonych w całym kraju postępowań, (b) brak możliwości zbycia aktywów Spółki, czy (c) konieczność zachowania środków na realizację bieżących zobowiązań, co skutkowało bezpodstawną odmową przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazując na powyższe naruszenie, Spółka wniosła o "zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych".

W uzasadnieniu Spółka podniosła, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił faktu, że działalność Skarżącej ze swej istoty wymaga posiadania - tylko z pozoru znacznych - zasobów obrotowych. W praktyce bowiem Skarżąca musi mieć możliwość regulowania na bieżąco i bez opóźnień zobowiązań względem wynajmujących lokale na punkty gier, wypłacania wygranych graczom, opłacania serwisu i obsługi urządzeń. Spółka musi również na bieżąco uiszczać zryczałtowany podatek od gier niezależnie od tego, czy działalność przynosi pozytywny wynik finansowy. Z tego też względu stan rachunku bankowego Spółki, przy uwzględnieniu specyfiki prowadzonej działalności i jej rozmiarów, nie jest wcale wysoki. Błędem jest wywodzenie wniosków o korzystnej sytuacji Spółki z rozmiarów prowadzonej przez nią działalności. Jakkolwiek przychody wydają się imponujące, to przy znacznych kosztach funkcjonowania na rynku czysty dochód Spółki nie jest wysoki, a dodatkowo pomniejsza go konieczność wypłaty dywidendy dla wspólników.

O sytuacji majątkowej Spółki nie świadczy również wartość bilansowa aktywów takich jak środki trwałe czy inwestycje. Wartość bilansowa nie odzwierciedla bowiem ich wartości rzeczywistej, a jedynie wartość księgową, która znacząco odbiega od wartości rzeczywistej inwestycji i wartości rynkowej środków trwałych. Ta rozbieżność jest szczególnie wyraźna przy środkach trwałych, którymi są zwłaszcza urządzenia - automaty o niskich wygranych. Z uwagi na obecną sytuację prawną automaty o niskich wygranych mają realnie wartość rynkową taką, jak materiały wtórne, które można z nich uzyskać po demontażu, albowiem na rynku brak potencjalnych nabywców tych urządzeń w celu ich dalszej eksploatacji zgodnej z przeznaczeniem. Wykorzystanie tych automatów jako automatów o niskich wygranych, zgodnie z ich konstrukcją i specyfiką, nie będzie możliwe najpóźniej z końcem roku 2015 w związku z wygaśnięciem posiadanych zezwoleń. Przedsiębiorcy już prowadzący działalność, posiadają niezbędny sprzęt, natomiast rozpoczęcie legalnej działalności przez nowe podmioty jest niemożliwe w myśl przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej: u.g.h.). Ewentualne przerobienie urządzeń do innych celów jest ekonomicznie nieopłacalne, albowiem z punktu widzenia potencjalnych użytkowników korzystniejszy jest zakup nowych urządzeń stworzonych z myślą o określonym rodzaju działalności. Z tego względu zbycie majątku lub jego obciążenie w celu pozyskania środków z zewnątrz na setki postępowań sądowoadministracyjnych jest niemożliwe. Ponadto, oznaczałoby brak możliwości dalszego prowadzenia działalności, a co za tym idzie konieczność jej zaprzestania.

W ocenie Spółki, Sąd I instancji powinien także mieć na względzie fakt, że przedmiotowe postępowanie nie stanowi typowego elementu działalności Skarżącej i innych spółek działających na rynku automatów o niskich wygranych, a jedynie próbę ochrony przed niedającą się przewidzieć zmianą u.g.h. i agresywną polityką państwa względem przedsiębiorców branży hazardowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a rozstrzygnięcie Sądu I instancji odpowiada prawu, w związku z tym zażalenie podlega oddaleniu. Wbrew twierdzeniom Spółki, które przedstawiła w zażaleniu, należy ocenić jako prawidłową konstatację Sądu, że nie wykazała ona, iż jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy.

Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowo w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zbadał zatem zasadność przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, zestawiając z sobą stan majątkowy Spółki i wysokość wpisów w sprawach, o których Spółka powiadomiła Sąd pierwszej instancji w sposób precyzyjny, umożliwiający obliczenie sumy należnych wpisów sądowych, których suma daje kwotę 35.746 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny, podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności - przedłożone oświadczenie świadczy bowiem o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Spółka dysponuje majątkiem trwałym o znacznej wartości (300.155,92 zł), co wynika ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym. Bezzasadny jest podnoszony w zażaleniu przez Spółkę argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, bowiem nie stanowią one jedynego majątku Skarżącej. W roku 2012 Spółka osiągnęła zysk w wysokości 713.731,90 zł, a na rachunku bankowym ma zgromadzone środki pieniężne w wysokości 180.334,29 zł.

W kontekście powyższych ustalonych okoliczności należy uwzględnić, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, że Spółka, która dysponuje środkami trwałymi o tak wysokiej wartości, a ponadto dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi na rachunku bieżącym nie jest w stanie wygospodarować kwoty 35.746 zł (wysokość wpisów we wszystkich sprawach prowadzonych przed WSA w Krakowie) na pokrycie wpisów sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych, a także innych kosztów, które ewentualnie w tym postępowaniu mogą wystąpić.

Podkreślenia wymaga, że z treści zażalenia nie wynikają żadne konkretne informacje o aktualnej sytuacji finansowej Spółki, a ponadto w zasadzie nie nawiązano w nim do ww. argumentacji Sądu pierwszej instancji, która stanęła u podstaw oddalenia wniosku. Spółka, pomimo wyraźniej uwagi Sądu pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, nie wskazała w ilu postępowaniach sądowoadministracyjnych w skali kraju jest stroną i z jakimi kosztami związane jest zainicjowanie tych postępowań. Zażalenie sprowadza się zatem do polemiki z Sądem I instancji co do braku możliwości wyzbycia się składników majątku oraz luźnych stwierdzeń o konieczności rozważenia przez Sąd bliżej nieskonkretyzowanych "kosztów funkcjonowania" i "agresywnej polityki państwa" (s. 3 zażalenia).

Nie można zaaprobować stanowiska Spółki, że o zasadności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie przemawia konieczność ponoszenia przez nią wydatków na bieżące zobowiązania (np. z tytułu najmu lokali) i wypłaty dywidendy wspólnikom. Odmienna ocena naruszyłaby zasadę sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Uwzględniając tę zasadę, nie można zaakceptować próby ochrony pokaźnego majątku własnego kosztem ogółu społeczeństwa w sytuacji, w której przepis prawa (art. 199 p.p.s.a.) wyraźnie wskazuje podmiot, który powinien ponieść wskazane tam koszty postępowania sądowego. Przepis prawa nie obarczył co do zasady kosztami postępowania sądowoadministracyjnego społeczeństwa, więc działanie w celu uniknięcia obowiązku partycypowania w ww. kosztach dla zabezpieczenia partykularnego interesu gospodarczego godzi w sprawiedliwość społeczną.

Reasumując należy stwierdzić, że w świetle oświadczenia Spółki we wniosku o przyznanie prawa pomocy na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu majątkowego przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji oraz konkluzja, że Spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.