Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1141/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 284 poz 1 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE)  nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 1 art. 2 pkt 15, art. 68 ust. 1 lit. a, ust. 2, ust. 3
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia  społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego i odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...]


UZASADNIENIE

II SA/RZ 1141/19

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E.M. (dalej: "skarżąca"; "wnioskodawczyni") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "Kolegium", "SKO") z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] wydana w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.

W podstawie prawnej organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Z uzasadnienia i akt administracyjnych wynika, że decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Marszałek Województwa przyznał E.M. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko G.M. ur. [...].09.2007 r., w wysokości 500 zł miesięcznie w okresie od [...] stycznia 2017 r. do [...] września 2017 r. Ustalił wówczas, że wnioskodawczyni jest ubezpieczona w KRUS od 2009 r., a od 2012 r. pobiera emeryturę po zmarłym mężu z Francji.

W dalszej kolejności Wojewoda, działając z urzędu, postanowieniem z [...] maja 2019 r. nr [...] wznowił postępowanie w wyżej opisanej sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w pkt I) uchylił decyzję Marszałka Województwa z [...] maja 2017 r. w prawie świadczenia wychowawczego, zaś w pkt II) odmówił przyznania E.M. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko G. M. ur. [...].09.2007 r. w okresie od [...] stycznia 2017 r. do [...] września 2017 r.

Organ wyjaśnił, że dnia [...] maja 2019 r. otrzymał z KRUS-Placówka Terenowa w [...] pismo informujące, że skarżąca nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS od [...] listopada 2011 r. oraz nie figuruje w ewidencji osób pobierających świadczenie. Zatem od [...] stycznia 2017 r. do [...] września 2017 r. to Francja jest krajem właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych na zasadzie pierwszeństwa. Wobec tego, że miesięczna wysokość świadczeń rodzinnych przysługujących za granicą przekracza wysokość świadczeń możliwych do przyznania w Polsce, prawo do świadczenia wychowawczego zostało zawieszone w całości i nie występuje też dodatek dyferencyjny.

W odwołaniu wnioskodawczyni wskazała, że od 2009 r. mieszka w Polsce

i z instytucji francuskiej nie pobiera żadnych świadczeń. Jedynym świadczeniem jakie wraz z dziećmi pobiera to renta po zmarłym mężu.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Kolegium utrzymało

w mocy zaskarżoną decyzję.

Wyjaśniło, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają pierwszeństwo przez wewnętrznymi przepisami państw członkowskich Unii. Zgodnie ze sformułowaną w art. 11 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE.L Nr 166, str. 1 ze zm.) ogólną zasadą podlegania ustawodawstwu tylko jednego państwa Członkowskiego oraz stosownie do art. 68 tego rozporządzenia świadczenia rodzinne (w tym wychowawcze) udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo. Kolegium zaznaczyło, że podstawowe znaczenie ma miejsce wykonywania pracy (motyw 17 rozporządzenia nr 883/2004). Natomiast w przypadkach, w których na podstawie ustawodawstw więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym czasie i dla tych samych członków rodziny zastosowanie znajdują zasady pierwszeństwa, a mianowicie: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty, zaś w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania.

SKO wyjaśniło, że E.M składając dnia [...] sierpnia 2017 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oświadczyła, że pobiera rentę

z Francji oraz, że podlega ubezpieczeniu społecznemu z KRUS. Powyższe stanowiło podstawę do przyznania świadczenia (decyzja Marszałka Województwa z [...] października 2017 r.). Jednakże Prezes KRUS decyzją z [...] czerwca 2018 r. ([...]) stwierdził nieważność decyzji z [...] lutego 2012 r. ([...]) w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników E.M. od [...] listopada 2011 r.

W tak ustalonych okolicznościach Kolegium jako prawidłowe oceniło stanowisko Wojewody, że w przypadku rodziny wnioskodawczyni zastosowanie znajdują przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Pierwszeństwo w wypłacie wszystkich świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia wychowawczego, z uwagi na pobierane świadczenia po zmarłym mężu, ma ustawodawstwo francuskie. Natomiast kwestia pobierania czy też nie pobierania świadczenia w danym kraju nie wpływa na ustalenie, które z ustawodawstw ma pierwszeństwo (decyduje o tym art. 68 rozporządzenia nr 883/2004).

Końcowo wskazało, że wobec przekroczenia kryterium dochodowego nie przysługiwałby dodatek dyferencyjny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie E.M zawnioskowała o uchylenie decyzji i przyznanie świadczenia wychowawczego na rzecz G.M.

Wyjaśniła, że wraz z mężem K.M. i dwójką dzieci (syn G. i córka E.) mieszkali we Francji. Po śmierci męża wróciła do Polski, gdzie mieszka od 2009 r. W związku z faktem, że zmarły mąż służył w Legii Cudzoziemskiej pobiera ona rentę (nie zaś emeryturę). Od czasu powrotu do Polski nie pobiera żadnych świadczeń (zasiłku) z kraju poprzedniego zamieszkania. Jedynym świadczeniem jakie otrzymuje z Francji jest renta po zmarłym mężu.

W dalszej części skarżąca powołując się na art. 1, art. 2 pkt 2 lit. a, art. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci podkreśliła, że spełnia niezbędne przesłanki do otrzymania tego świadczenia. Zarzuciła brak dokładnego zbadania przez organ źródła pochodzenia świadczeń z Francji, a tym samym brak wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazała, że samo ustalenie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie jest równoznaczne z tym, że osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie. Wojewoda winien wyjaśnić z jakich świadczeń może ona skorzystać we Francji .

Skarżąca stwierdziła, że wobec tego, że z Państwa Członkowskiego od 10 lat nie jest pobierane świadczenie ukierunkowane na pokrycie wydatków związanych

z wychowaniem dziecka oraz, że jej miejscem zamieszkania od 2009 r. jest Polska, zatem za w pełni zasadne uznała przyznanie świadczenia wychowawczego na rzecz syna.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie:

Sądy administracyjne, jak stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się zatem kryterium legalności dokonują oceny zgodności zaskarżonego aktu oraz postępowania poprzedzającego jego wydanie z normami prawnymi – proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a. i zgodnie

z nim sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od żądań i wniosków zawartych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych treścią zaskarżonego aktu.

Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 P.p.s.a.). W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna. W ocenie Sądu decyzje zostały wydane przedwcześnie, bez wyjaśnienia stanu faktycznego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy, pominęły konieczność dokonania istotnych czynności wyjaśniających.

Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja SKO z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody z [...] czerwca 2019 r., którą po wznowieniu z urzędu postępowania w pkt I) uchylono decyzję Marszałka Województwa z [...] maja 2017 r. w sprawie świadczenia wychowawczego, zaś w pkt II) odmówiono E.M. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko G.M. w okresie od [...] stycznia 2017 r. do [...] września 2017 r.

W omawianej sprawie skarżąca wnioskiem z [...] stycznia 2017 r. zwróciła się

o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na syna G.M. Oświadczyła, że od 2012 r. pobiera rentę z Francji po zmarłym mężu, a od 2009 r. jest ubezpieczona w KRUS. Marszałek Województwa decyzją z [...] maja 2017 r. przyznał wnioskowane prawo na okres od [...] stycznia 2017 r. do [...] września 2017 r. Wskazano, że E.M od 2012 r. pobiera emeryturę (uwaga Sądu: rentę) z Francji po zmarłym mężu, nadto podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od 2009 r. do nadal (osoba wykonująca pracę w gospodarstwie rolnym), wraz z dziećmi zamieszkuje w Polsce. Zatem ustawodawstwo polskie ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa.

Następnie Wojewoda po uzyskaniu informacji z KRUS Oddział Regionalny w [...] Placówka Terenowa w [...], że wnioskodawczyni nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia [...] listopada 2011 r. i nie figuruje w ewidencji osób pobierających świadczenie, postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, zaś decyzją z [...] czerwca 2019 r. uchylił decyzję z [...] maja 2017 r. i odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego od [...] stycznia 2017 r. do [...] września 2017 r. uznając, że w tym okresie to Francja jest krajem właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych na zasadzie pierwszeństwa (art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004). Wskazano także na brak przysługiwania dodatku dyferencyjnego. Organ odwoławczy powyższe stanowisko uznał za słuszne wskazując, że Prezes KRUS decyzją z [...] czerwca 2018 r. ([...]) stwierdził nieważność decyzji z [...] lutego 2012 r. ([...]) w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników E.M. od [...] listopada 2011 r. Kolegium wyjaśniło, że w przypadku rodziny wnioskodawczyni zastosowanie znajdują przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a pierwszeństwo w wypłacie wszystkich świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia wychowawczego, z uwagi na pobierane świadczenia po zmarłym mężu, ma ustawodawstwo francuskie.

Skarżąca twierdzi tymczasem, że stanowisko orzekających organów jest przedwczesne. Od 2009 r. mieszka w Polsce, a jedynym świadczeniem jakie pobiera wraz z dziećmi z Francji jest renta po zmarłym mężu. W jej ocenie organy nie mogą poprzestać jedynie na ustaleniu, że w sprawie mają zastosowanie przepisy

o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, winny wyjaśnić z jakich świadczeń może korzystać we Francji i uwzględnić, że od 10 lat nie jest pobierane

z Francji żadne świadczenie ukierunkowane na pokrycie wydatków związanych

z wychowaniem dziecka, a miejscem zamieszkania od 2009 r. jest Polska. jej zdaniem te okoliczności przemawiają za przyznaniem świadczenia wychowawczego na rzecz syna.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że Wojewoda uznał się za organ I instancji z uwagi na obowiązujące od dnia 1 stycznia 2018 r. brzmienie art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 - zwanej dalej "ustawą"), zgodnie z którym to wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej oraz wydaje rozstrzygnięcia, w tym decyzje w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna G. M. dnia [...] stycznia 2017 r.,

a Wójt Gminy [...] przekazał go do organu właściwego, tj. Marszałkowi Województwa [...] (zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni pobiera ona wraz z dziećmi z Francji rentę po zmarłym mężu).

Stosownie do art. 2 pkt 15 ustawy przez przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego należy rozumieć rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str.1 , ze zm. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72, ze zm.) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1 ze zm.). Zauważyć należy, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają na celu wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw. Kolizja taka może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy dochodzi do przyznania świadczeń

w ramach różnych systemów zabezpieczenia społecznego.

Wspomniane rozporządzenia zawierają normy ustanawiające pierwszeństwo organów państwa rodzica i zamieszkiwania dziecka, jak również normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terytorium różnych państw Wspólnoty będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi przepisów prawnych tych państw.

Zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Wspomniane akty prawne stanowiąc element porządku prawnego obowiązującego w Polsce, wprowadzają regulacje przeciwdziałające kumulacji świadczeń, tj. pobierania ich na tego samego członka rodziny w tym samym czasie w różnych krajach, poprzez ustalenie zasad pierwszeństwa ustawodawstwa właściwego przy ich przyznawaniu i zasad zawieszania już ustalonych świadczeń.

Zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004 w przypadkach,

w których na podstawie więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny - zastosowanie mają zasady pierwszeństwa, które przewidują, że w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów w pierwszej kolejności bierze się pod uwagę prawa udzielone z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskane na podstawie miejsca zamieszkania. Zgodnie zaś z art. 68 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 w przypadku zbiegu uprawnień świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/2004. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw zawieszane są do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę.

W rozpoznawanej sprawie orzekające organy uznały, że skoro skarżąca na siebie i dzieci pobiera we Francji rentę po mężu i jest to jedyny kraj, w którym dla tej rodziny wypłacane są jakiekolwiek świadczenia z systemu zabezpieczenia społecznego (skarżąca nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników – decyzją Prezesa KRUS z [...] czerwca 2018 stwierdzono nieważność decyzji z [...] lutego

2012 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników) – to zastosowanie znajdzie, art. 68 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 odwołujący się do art. 68 ust. 1 lit. a - określającego jako właściwe w drugiej kolejności (po kraju zatrudnienia) ustawodawstwo tego kraju, w którym pobierana jest emerytura lub renta.

Sąd podziela wyrażone w orzecznictwie poglądy, że do momentu powstania uprawnienia do świadczenia na terenie innego państwa członkowskiego zastosowanie ma wyłącznie ustawodawstwo polskie (por. wyroki NSA z 21 lipca 2010 r. I OSK 556/10; z 22 listopada 2017 r. I OSK 243/16 i I OSK 245/16, publ. baza orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do tego momentu działa domniemanie, że osoba zamieszkująca w RP korzysta ze świadczeń przyznanych ostateczną decyzją wójta w kraju, do końca okresu świadczeniowego. Organy natomiast mają obowiązek dokonania pełnych i wnikliwych ustaleń w zakresie znamion pojęcia "podleganie ustawodawstwu innego państwa", które decyduje o zastosowaniu przepisów

o koordynacji, a następnie przejść do badania kwestii zbiegu prawa do świadczeń. Słusznie wskazuje skarżąca, powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 17 stycznia 2018 r. sygn. I OSK 972/16, a które to Skład orzekający w niniejszym postępowaniu popiera, że samo ustalenie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie jest równoznaczne z tym, że osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie. "Podleganie ustawodawstwu innego państwa" należy rozumieć w taki sposób, że marszałek województwa (obecnie wojewoda) w celu ustalenia faktu

i okresu podlegania temu ustawodawstwu przez osobę uprawnioną lub członka jej rodziny, musi zbadać sam te okoliczności. W szczególności zaś powinien wyjaśnić,

z jakich świadczeń dana osoba może skorzystać lub korzysta w państwie obcym.

W praktyce zatem organ powinien wskazać przepis uprawniający obywatela polskiego pobierającego rentę z państwa, w którym mają zastosowanie przepisy

o koordynacji, do pobierania świadczenia rodzinnego (świadczenia wychowawczego) w tym państwie, albo akt (rozstrzygnięcie, czynność) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie rodzinne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu (por. też wyrok NSA z 21 lipca 2010 r., I OSK 556/10).

W konsekwencji, marszałek województwa (obecnie wojewoda) nie może ustalić faktu podlegania obcemu ustawodawstwu jedynie na podstawie informacji o pobieraniu renty. Takie okoliczności pozwalają wojewodzie jedynie na ustalenie, że w danej sytuacji mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W dalszej kolejności organ winien przystąpić do zbadania, które unijne przepisy dotyczące ustawodawstwa mają zastosowanie, zgodnie z ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 11–16 rozporządzenia nr 883/2004 i szczególnymi normami dotyczącymi świadczeń rodzinnych, między innymi na podstawie art. 67-69 tego rozporządzenia.

Istotne jest zatem ustalenie, że doszło do zbiegu uprawnień, od tego bowiem zależą dalsze działania organu, w tym ewentualne przekazanie wniosku skarżącej do właściwej instytucji, zgodnie z przepisami rozporządzenia podstawowego

i wykonawczego. Zbieg uprawnień będzie miał miejsce tylko wówczas, jeżeli zostanie ustalone, że zarówno skarżącej w miejscu zamieszkania jej oraz dzieci, jak również w państwie z którego pobiera ona rentę po zmarłym mężu przysługiwały świadczenia, zgodnie z art. 68 rozporządzenia nr 883/2004. Innymi słowy, zbieg świadczeń nie wystąpi, jeżeli okaże się, że ze względu na przepisy obowiązujące we Francji skarżącej nie przysługiwałoby prawo do świadczeń na dzieci zamieszkujące obecnie w Polsce. Ma to istotne znaczenie w szczególności wobec twierdzeń skarżącej, że warunkiem nabycia we Francji tego rodzaju świadczeń przeznaczonych na pokryciem wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, jest zamieszkiwanie na terytorium Francji. Tymczasem skarżąca wraz z dziećmi od 2009 r. mieszka

w Polsce.

Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznej mają pierwszeństwo przed wewnętrznymi przepisami państw członkowskich Unii, gdyż służą właśnie usuwaniu ewentualnych kolizji, jakie mogą zachodzić pomiędzy wewnętrznymi ustawodawstwami państw członkowskich. Przepisy te nie mają jednak na celu pozbawienia obywatela państwa członkowskiego uprawnień do określonych świadczeń.

W ocenie Sądu, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły przepisy postępowania, stąd też merytoryczna ocena wydanych w sprawie niniejszej decyzji nie jest możliwa. Należy tu podkreślić, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jest warunkiem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.

W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły jedynie, że wnioskodawczyni pobiera z Republiki Francuskiej rentę po zmarłym mężu, a niepodleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników uzasadnia zastosowanie przepisów

o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zaś Francja na zasadzie pierwszeństwa jest krajem do wypłaty świadczeń rodzinnych. Lakonicznie też stwierdziły, że nie przysługuje dodatek dyferencyjny.

Zarówno Wojewoda, jak i Kolegium w mechaniczny sposób stwierdziły, że to Francja jest krajem właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych na zasadzie pierwszeństwa. Nie wyjaśniły, ani nie wskazały czy w systemie francuskim istnieje świadczenie o podobnym charakterze. Rolą organów było ustalenie, czy wnioskodawczyni w systemie francuskim przysługują świadczenia, z różnych lub takich samych tytułów, jak świadczenie, o które ubiega się w Polsce.

Ustalenia organów (w szczególności na etapie postępowania przed organem

I instancji) powinny opierać się na współpracy krajowych instytucji państw członkowskich i polegać na wymianie danych niezbędnych do ustalenia praw i obowiązków ubezpieczonych oraz świadczeniobiorców.

W kontrolowanej sprawie, z uwagi na złożenie przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego w organie polskim, zastosowanie znajduje art. 68 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2004, zgodnie z którym instytucja polska zobowiązana była niezwłocznie przekazać ten wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa, poinformować skarżącą o tym fakcie i w razie konieczności zapewnić dodatek dyferencyjny. Rozpoznanie wniosku skarżącej należało do instytucji właściwej Państwa Członkowskiego – tu organu Republiki Francuskiej – tak jakby został on złożony do niej bezpośrednio. W kompetencji polskich organów pozostało podjęcie rozstrzygnięcia co do przysługiwania dodatku dyferencyjnego (art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004), który jest przyznawany w kwocie stanowiącej różnicę w wysokości świadczenia przyznanego w oparciu o przepisy Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma pierwszeństwo, względem świadczenia, jakie przysługiwałoby uprawnionemu na gruncie przepisów, które miałyby zastosowanie, gdyby nie wchodziła w grę koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego.

Wyrażona w art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Stosownie natomiast do przepisów art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Wspomnieć też tu należy, wprawdzie organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona z obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy, powinna złożyć wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, jak też dowody, w jej ocenie mające znaczenie w sprawie.

Ocena dowodów powinna być, zgodnie z powołanym wyżej art. 80 K.p.a., oparta o wszechstronną analizę całokształtu materiału dowodowego. Dokonane na tej podstawie ustalenia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym warunkom określonym w art. 107 § 3 K.p.a.

Lektura akt administracyjnych i uzasadnienie zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organy obu instancji nie respektowały w pełni obowiązków wynikających ze wspomnianych wyżej przepisów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Otóż formularz F002 (akta organu I instancji – brak numeracji kart) stanowi odpowiedź na wniosek o ustalenie właściwości, jednakże jego treść nie daje podstaw do uznania, że dotyczy on świadczenia wychowawczego. Skąpy materiał dowodowy powoduje wątpliwości, czy wniosek skarżącej został wysłany do właściwej instytucji we Francji, a tego faktu nie potwierdza uzasadnienie decyzji wydanej

w I instancji, którą odmówiono skarżącej przyznania na syna prawa do świadczenia wychowawczego za okres od [...] stycznia 2017 r. do [...] września 2017 r. Nie wyjaśniono które z obowiązujących na terenie Francji świadczeń jest odpowiednikiem świadczenia wychowawczego w Polsce. Również przeanalizowania będzie wymagała kwestia ewentualnego zastosowania art. 68 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 883/2004 regulującego zbieg świadczeń z tego samego tytułu, a który dopuszcza właściwość organu ze względu na miejsce zamieszkania dzieci.

Sąd stoi też na stanowisku, że brak realizacji uprawnienia w przedmiocie świadczenia wychowawczego w ramach systemu koordynacji w państwie zatrudnienia (w państwie z którego pobierana jest renta) nie może automatycznie prowadzić do negatywnych skutków w postaci odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia w państwie zamieszkania dziecka w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek warunkujących jego przyznanie.

Z tego co wyżej naprowadzono wynika jednoznacznie konieczność ponowienia postępowania z uwzględnieniem uwag wynikających z niniejszych wywodów. Zaniechanie powyższych czynności oznaczało z jednej strony naruszenie przepisów postępowania – zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organy nie ustaliły kluczowych w sprawie okoliczności rozstrzygających o tym, czy w ogóle w sprawie wystąpił zbieg prawa do świadczeń. Konsekwencją tego uchybienia było również wadliwe zastosowanie przepisów o koordynacji, w szczególności art. 67 i 68 rozporządzenia nr 883/2004 oraz art. 60 rozporządzenia nr 987/2009.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ uwzględni uwagi Sądu, nadto wskaże czy wniosek skarżącej został przekazany instytucji właściwej i czy ona go rozstrzygnęła, a następnie wyda decyzję odpowiadającą wymaganiom art. 107 § 3 K.p.a.

Z tych więc względów i na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.