Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 963/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7; art. 10; art. 77 § 1; art. 78 § 1 i 2; art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c; art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 35
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Michał Białowski, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje radcy prawnemu A. H. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę [...] zł , w tym [...] zł podatku VAT.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania M., utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu M. z pobytu stałego z domu nr [...] przy ul. [...] w miejscowości [...].

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.

Prokurator Rejonowy w [...] złożył wniosek o wymeldowanie M. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości [...], ul. [...]. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że M. wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 2013 r. został skazany na karę 5 lat pozbawienia wolności i rozpoczął wykonywanie kary. Według wnioskodawcy zachodziły przesłanki wymeldowania strony z pobytu stałego, ponieważ samo odbywanie kary pozbawienia wolności wiążące się z opuszczeniem miejsca pobytu stałego potwierdza istnienie przesłanki wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.).

Orzekając po raz pierwszy w sprawie, Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. odmówił wymeldowania M., ustalając, że nie opuścił on dobrowolnie miejsca pobytu stałego, pozostawił swoje rzeczy w domu, do którego ma tytuł prawny i ma zamiar powrócić do dotychczasowego miejsca pobytu stałego po odbyciu kary pozbawienia wolności.

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania Prokuratora Rejonowego w [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. ponownie odmówił wymeldowania M. . Organ pierwszej instancji ustalił, że skarżący stale zamieszkiwał przy ulicy [...] w [...] w budynku znajdującym się na nieruchomości należącej do majątku wspólnego jego oraz żony I.. M. został aresztowany i zabrany przez funkcjonariuszy Policji z miejsca zamieszkania. Według ustaleń organu pierwszej instancji, M. po odbyciu kary pozbawienia wolności wróci do swojego dotychczasowego miejsca zamieszkania ze względu na posiadanie tytułu prawnego do budynku oraz ze względu na pozostawienie rzeczy osobistych w mieszkaniu. Organ wskazał, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić tylko wtedy, gdy ma ono charakter trwały i jest dobrowolne. W ocenie organu pierwszej instancji z zebranego w sprawie materiału wynika, że M. opuścił dom nie z własnej woli, a ponadto stwierdził, że po odbyciu kary wróci do swojego dotychczasowego miejsca zamieszkania. W konsekwencji organ stwierdził brak podstaw do wymeldowania skarżącego z pobytu stałego.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o wymeldowaniu M. z pobytu stałego z domu nr [...] przy ul. [...] w miejscowości [...]. Organ odwoławczy podniósł, że jedyną przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu jest ustalenie faktu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Z akt sprawy wynika, że skarżący w marcu 2012 r. został aresztowany i osadzony w zakładzie karnym, gdzie odbywa karę 5 lat pozbawienia wolności. W związku z tym w ocenie organu zostały spełnione przesłanki wymeldowania M. z pobytu stałego, ponieważ opuścił on miejsce pobytu stałego i jednocześnie nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wprawdzie opuszczenie domu nastąpiło wbrew woli skarżącego, to jednak przymus wynikał ze zgodnego z prawem działania organów państwa związanego z aresztowaniem skarżącego i późniejszym skazaniem na karę 5 lat pozbawienia wolności. Według organu odwoławczego M. opuścił miejsce stałego zameldowania w sposób trwały, bowiem centrum jego spraw życiowych skoncentrowane jest w innym miejscu, to jest w zakładzie karnym.

M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Lublinie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 stycznia 2015 r., zarzucając błędne ustalenie, że opuścił miejsce swojego pobytu stałego, gdyż wykonuje czynności dotyczące swojej nieruchomości, np. zlecił wywóz azbestu z nieruchomości, zamierza korzystając z pomocy innej osoby wymienić poszycie dachowe na budynku gospodarczym oraz rozebrać płot.

Na skutek skargi M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 239/15, uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że wola opuszczenia miejsca zamieszkania przez osobę zameldowaną nie ma znaczenia w przypadku skazania tej osoby na karę pozbawienia wolności i wykonywanie wobec niej tego orzeczenia. W tym przypadku wolę opuszczenia miejsca zameldowania zastępuje podlegający wykonaniu wyrok sądu. Natomiast sam fakt przebywania w zakładzie karnym w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności – inaczej niż przyjął to organ drugiej instancji - sam w sobie nie musi przesądzać o tym, że osoba pozbawiona wolności opuściła swoje dotychczasowe miejsce pobytu trwale z zamiarem nieprzebywania już w tym miejscu i ze skoncentrowaniem spraw życiowych wyłącznie w innym miejscu, to jest zakładzie karnym. Należy w takim przypadku ocenić, czy okoliczności zmieniające się w związku z upływem czasu przemawiają za ustaleniem, że przebywający w zakładzie karnym trwale opuścił swoje dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Na przykład długotrwały, wieloletni pobyt w zakładzie karnym, któremu towarzyszą zmiany w sytuacji osobistej osadzonego, a także zmiany w stanie faktycznym związanym ze statusem czy nawet istnieniem danego mieszkania, może uzasadniać dokonanie wymeldowania, gdy powrót do miejsca zameldowania w świetle zasad doświadczenia życiowego i przepisów prawa budzi wątpliwości. Taką sytuację będzie tworzyć również zaszła w czasie odbywania kary pozbawienia wolności zmiana stosunków osobistych i rodzinnych, która uniemożliwia zamieszkanie skazanego z osobami pozostałymi w lokalu. Wprawdzie trwałość opuszczenia miejsca pobytu stałego zwykle nie zależy wyłącznie od długości kary pozbawienia wolności, jednak przyjmuje się w orzecznictwie, że najwyższy wymiar kary pozbawienia wolności, a nawet kara niższa, lecz długotrwała, w zasadzie przesądza o definitywności opuszczenia miejsca pobytu. Zawsze jednak o tym przesądzają konkretne okoliczności sprawy. Nie można w związku z tym poprzestać na ustaleniu, że strona przebywa w zakładzie karnym, w szczególności jeżeli nie została skazana na najwyższą lub długotrwałą, to jest kilkunastoletnią lub niewiele mniejszą karę pozbawienia wolności. Okolicznością, która może dawać podstawę do oceny charakteru opuszczenia miejsca pobytu jako nietrwałego jest utrzymywanie w lokalu centrum życiowego przez zachowanie więzi z lokalem i z osobami tam zamieszkującymi, na przykład przez powroty do lokalu w czasie przepustek i ewentualnych przerw w odbywaniu kary. Okolicznością, która może przemawiać przeciwko ocenie charakteru opuszczenia miejsca pobytu jako nietrwałego może być takie ułożenie się stosunków osobistych między małżonkami, które wskazują na całkowite zerwanie więzi małżeńskich, wynikające na przykład z charakteru przestępstwa popełnionego na szkodę małżonka, faktycznego założenia przez małżonka nowej rodziny i zamieszkanie z członkami tej rodziny w domu, z którego ma nastąpić wymeldowanie strony. Oznakami świadczącymi o zachowaniu więzi z miejscem pobytu stałego i braku trwałości jego opuszczenia może być także dbanie o nieruchomość, wykonywanie bądź zlecanie remontów i bieżącej konserwacji budynków, o ile nie są to czynności pozorne deklarowane jedynie na użytek sprawy o wymeldowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że organ odwoławczy nie rozważył wymienionych wyżej okoliczności i nie dokonał ustaleń faktycznych, które pozwoliłyby na takie rozważenie, bowiem skoncentrował się na samym fakcie skazania skarżącego i jego pobytu w zakładzie karnym. W postępowaniu przed sądem organ i skarżący wskazywali na niemające odbicia w dokonanych w postępowaniu administracyjnym ustaleniach dwie mające różne znaczenia okoliczności; z jednej strony na zamieszkiwanie w miejscu stałego zameldowania skarżącego oprócz jego nieletniej córki i żony także konkubenta żony i ich dziecka, a z drugiej strony na informację sekretarza Gminy, że obecnie nieruchomość jest niezamieszkała. Decyzja została zatem wydana z pominięciem wyjaśnienia wszystkich okoliczności, a więc z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Rozstrzygnięcie sprawy powinno uwzględniać przedstawioną ocenę prawną dotyczącą możliwości wymeldowania z pobytu stałego osoby osadzonej w zakładzie karnym. W związku z tym organy powinny dokonać odpowiednich ustaleń faktycznych, nie poprzestając jedynie na ustaleniu, że skarżący przebywa w zakładzie karnym.

W dalszym toku postępowania administracyjnego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. uchylił w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Wójt Gminy [...] orzekł o wymeldowaniu M. z pobytu stałego z domu nr [...] przy ul. [...] w miejscowości [...].

Po rozpatrzeniu odwołania M., Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z ustaleniami organu pierwszej instancji obecnie w domu nr [...] przy ul. [...] w [...] nikt nie zamieszkuje. Żona M. wraz z dziećmi i konkubentem wyprowadziła się z domu i zamieszkała w [...]. Fakt ten potwierdzają świadkowie oraz oględziny nieruchomości. Organ pierwszej instancji w prowadzonym postępowaniu dowodowym starał się ustalić ponadto, co podnosił Sąd w uzasadnieniu wyroku, czy w dalszym ciągu i w jaki sposób M. interesuje się nieruchomością, na której jest zameldowany na pobyt stały, czy aktualnie zleca lub są prowadzone w tym domu jakieś prace remontowe. Organ wezwał M. do udzielenia na piśmie tej informacji oraz innych dotyczących sprawy, jednakże pisemna odpowiedź udzielona przez skarżącego zawierała jedynie wulgaryzmy pod adresem pracowników gminy. Oznacza to, że okoliczność wcześniejszego dbania przez skarżącego o nieruchomość, na co zwrócił uwagę Sąd uchylając decyzję Wojewody [...], stanowiła czynność pozorną deklarowaną jedynie na użytek sprawy o wymeldowanie. Obecnie, co wykazały oględziny, w domu przy ul. [...] nie są prowadzone żadne remonty, a przedmiotową nieruchomością interesuje się i dba o nią tylko I.– żona M..

Powołując się na powyższe okoliczności organ stwierdził, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka określona w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r. poz. 388) uzasadniająca wymeldowanie M. z pobytu stałego. Skarżący opuścił bowiem miejsce stałego pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Mimo, że opuszczenie domu nastąpiło wbrew woli skarżącego, przymus w tym zakresie wynikał ze zgodnego z prawem działania organów państwa związanego z faktem aresztowania oraz późniejszego skazania skarżącego na karę 5 lat pozbawienia wolności. Tym samym utrzymywanie stałego zameldowania skarżącego w domu nr [...] przy ul. [...] w [...] byłoby w świetle obowiązujących przepisów meldunkowych fikcją. Nie zachodzą przy tym przeszkody, aby po odbyciu kary pozbawienia wolności i zamieszkaniu w przedmiotowym budynku skarżący zameldował się w nim na pobyt stały.

M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego, w tym zaniechanie wezwania zgłoszonych przez skarżącego świadków, pominięcie wezwania na oględziny I., która dysponowała kluczami umożliwiającymi wejście na przedmiotową nieruchomość, nienależyte wykonywanie zadań przez organ pierwszej instancji, a także niezgodność kwestionowanych decyzji z przepisami prawa materialnego, a w konsekwencji naruszenie zasady praworządności oraz interesu skarżącego. Skarżący ponownie powołał się na okoliczność zlecania remontu i bieżącej konserwacji budynku mieszkalnego oraz wywozu azbestu z przedmiotowej nieruchomości, dołączając do skargi dokumenty na potwierdzenie tych okoliczności.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W dniu 10 marca 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęła informacja z Urzędu Gminy [...] o zgłoszeniu się skarżącego do tego Urzędu w dniu 7 marca 2017 r. z żądaniem zameldowania pod adresem [...] ul. [...]. Do informacji dołączono pisemne oświadczenie, w którym M. poinformował, iż opuścił zakład karny i będzie mieszkał pod wyżej wymienionym adresem.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący popierając skargę oświadczył, że z dniem 7 marca 2017 r. został zameldowany pod adresem [...] ul. [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Po przeprowadzeniu według wskazanych reguł kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. rozstrzygającą o wymeldowaniu M. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości [...], ul. [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma okoliczność, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. została wydana w postępowaniu prowadzonym po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wydanym w dniu 8 października 2015 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 239/15, którym to wyrokiem uchylono wydaną wcześniej w tej samej sprawie decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i wymeldowaniu M. z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w [...].

W związku z tym trzeba wskazać, że w myśl art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r., II GSK 2101/11, LEX nr 1277944). Związanie oceną prawną oznacza zaś, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., II FSK 1328/10, LEX nr 1104099). Ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym (wcześniejszym) orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999, z. 5, poz. 101). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., II FSK 1296/10, LEX nr 1107582).

W niniejszej sprawie wprawdzie nastąpiła zmiana w zakresie podstawy prawnej decyzji o wymeldowaniu, gdyż z dniem 1 marca 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2010 r. Nr 217, poz. 1427 z późn. zm.), jednakże, jak podkreślił już Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku w sprawie III SA/Lu 239/15, pozostaje to bez wpływu dla przedstawionej w tym wyroku oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania. Trzeba bowiem zauważyć, że przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. stanowiący, iż organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, zawiera w zakresie przesłanek wymeldowania normę w istocie zbieżną z przepisem art. 15 ust. 2 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), wedle którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Z powyższego wynika, że rozstrzygając ponownie w sprawie organy administracji były związane oceną wyrażoną w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 239/15 i były zobowiązane do wykonania wynikających z uzasadnienia wyroku wskazań co do dalszego postępowania.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 8 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na braki w zakresie ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz powinność dokonania przez organy odpowiednich ustaleń faktycznych, wykraczających poza ustalenie, że skarżący przebywa w zakładzie karnym. Wśród okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, które mogą być oznakami świadczącymi o zachowaniu więzi z miejscem pobytu stałego i braku trwałości jego opuszczenia, Sąd wymienił utrzymywanie w lokalu centrum życiowego przez zachowanie więzi z lokalem i z osobami tam zamieszkującymi, a także dbanie o nieruchomość, wykonywanie bądź zlecanie remontów i bieżącej konserwacji budynków, o ile nie są to czynności pozorne deklarowane jedynie na użytek sprawy o wymeldowanie. Z drugiej zaś strony Sąd wskazał, że okolicznością, która może przemawiać przeciwko ocenie charakteru opuszczenia miejsca pobytu jako nietrwałego może być takie ułożenie się stosunków osobistych między małżonkami, które wskazują na całkowite zerwanie więzi małżeńskich, wynikające na przykład z charakteru przestępstwa popełnionego na szkodę małżonka, faktycznego założenia przez małżonka nowej rodziny i zamieszkanie z członkami tej rodziny w domu, z którego ma nastąpić wymeldowanie strony. Sąd zwrócił także uwagę, że w postępowaniu przed sądem organ i skarżący wskazywali z jednej strony na zamieszkiwanie w miejscu stałego zameldowania skarżącego oprócz jego nieletniej córki i żony także konkubenta żony i ich dziecka, a z drugiej strony na informację, iż aktualnie przedmiotowa nieruchomość jest niezamieszkała.

Wynikającym z art. 153 p.p.s.a. obowiązkiem organów było zatem poczynienie ustaleń w zakresie wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny istotnych okoliczności sprawy.

Prowadząc postępowanie dowodowe organy winny były przy tym przestrzegać zasad określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 7 k.p.a. wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Zgodnie zaś z przepisami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego. Na naruszenie w poprzednim postępowaniu przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. wskazywał wojewódzki sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku w sprawie III SA/Lu 239/15.

Analiza zaskarżonej obecnie decyzji oraz akt postępowania administracyjnego prowadzi natomiast do wniosku, że ponownie rozpatrując sprawę organy nie sprostały powyższym obowiązkom. W szczególności jeśli chodzi o kwestię podejmowania przez skarżącego czynności i działań w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, co zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku w sprawie III SA/Lu 239/15 mogło mieć znaczenie dla oceny braku trwałości opuszczenia miejsca zameldowania, organy nie powinny były poprzestać na braku w tym zakresie odpowiedzi skarżącego. Organy dysponowały bowiem środkami dowodowymi w celu ustalenia tych okoliczności, a także rzetelnej oceny czy działania, na które wcześniej powoływał się skarżący, nie miały charakteru czynności pozornych, deklarowanych jedynie na użytek sprawy o wymeldowanie. Jednakże w treści zeznań przesłuchanej w charakterze świadka I. brak wypowiedzi świadka odnośnie twierdzeń skarżącego co do podejmowanych czy planowanych przez niego działań w stosunku do nieruchomości. Przesłuchanie nie objęło zatem tych wszystkich okoliczności, które były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Ponadto trzeba zauważyć, że w skierowanym do Wójta Gminy [...] piśmie z dnia 2 marca 2016 r. M. wniósł między innymi o wezwanie na oględziny w charakterze świadków I. oraz T. – matki skarżącego. W sytuacji, gdy pismo skarżącego nie precyzowało okoliczności, na które dowody zostały zgłoszone, należało wezwać skarżącego do sprecyzowania wniosku dowodowego. Jak wynika przy tym z treści skargi, wnosząc o wezwanie na oględziny I. skarżący miał między innymi na względzie możliwość otwarcia wejścia na nieruchomość. Zgodnie z protokołem oględzin z dnia 10 marca 2016 r. brama i furtka wiodące na nieruchomość pozostawały wówczas zamknięte. W tej zaś sytuacji faktycznie poza stwierdzeniem powyższego faktu nie było możliwe dokonanie w toku oględzin innych istotnych w sprawie ustaleń. Na żadne inne ustalenia nie wskazują zapisy w protokole kontroli.

Wymaga podkreślenia, że w postępowaniu administracyjnym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy tylko wówczas, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 i 2 k.p.a.). Z kolei bezpodstawna odmowa uwzględnienia żądania strony przeprowadzenia określonego dowodu stanowi naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażonej w art. 10 k.p.a. W taki też sposób należy ocenić zaniechanie wezwania strony do sprecyzowania zgłoszonego wniosku dowodowego i pominięcie takiego wniosku przez organ.

Trzeba przy tym zauważyć, że zarzut pominięcia zgłoszonych przez skarżącego wniosków dowodowych był już podnoszony w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a utrzymując tę decyzję w mocy organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do powyższego zarzutu.

W konsekwencji uznać należy, że postępowanie administracyjne w sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem reguł przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności w: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 10 k.p.a.,jak również sprzecznie z art. 153 p.p.s.a., a dotychczasowe postępowanie dowodowe jest niepełne i nie pozwala na ocenę całokształtu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.

Powyższe uchybienia skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozpoznając sprawę ponownie organy, z urzędu lub na wniosek strony, winny poczynić wszystkie ustalenia faktyczne niezbędne z punktu widzenia wymogu dokładnego wyjaśnienia sprawy.

W tym zakresie trzeba także zauważyć, że na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym M. wskazał na dokonanie w 2016 r. przez matkę i brata skarżącego wymiany zamków na przedmiotowej nieruchomości. Ustalenie tej okoliczności oraz ewentualnie momentu jej dokonania może zaś mieć również znaczenie dla rozstrzygnięcia z punktu widzenia kwestii trwałości czy nietrwałości opuszczenia miejsca zamieszkania przez skarżącego, o ile czynność została podjęta na jego zlecenie.

Wreszcie, przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz w oświadczeniu z dnia 7 marca 2017 r. złożonym w Urzędzie Gminy [...] skarżący powołał się na okoliczność opuszczenia zakładu karnego po odbyciu kary, powrotu do poprzedniego miejsca zamieszkania i dokonania zameldowania na pobyt stały pod adresem [...] ul. [...].

Organy winny zatem ustalić całokształt okoliczności aktualnego stanu sprawy i podjąć stosowne do tego stanu rozstrzygnięcie.

Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I wyroku.

Orzeczenie z punktu II wyroku uzasadniają przepisy § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 roku poz. 1805) w związku z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715).