Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 530/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 530/05 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 stycznia 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr), Sędziowie: WSA Ewa Michna, Asesor WSA Beata Cieloch, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2007r., sprawy ze skargi L. J., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 10 lutego 2005r nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997r, skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia zaległości podatkowej L. J. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy podniósł, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia zaległości następuje w ramach uznania administracyjnego. Przy wydawaniu decyzji ważna jest ocena okoliczności które spowodowały powstanie zaległości podatkowych oraz ocena czy rezygnacja Skarbu Państwa z należności jest uzasadniona. Organ podatkowy wskazał, że sytuacja podatnika nie uzasadnia zastosowania ulgi, wobec faktu, iż nie ma ona charakteru szczególnego i nadzwyczajnego. Przy ocenie zasadności tego rodzaju wniosku organ podatkowy powinien uwzględniać zarówno aktualną sytuację podatnika jak również przyczyny powstania zaległości oraz postawę podatnika w dążeniu do jej uregulowania. Organ pierwszej instancji zauważył, iż powstanie zaległości nastąpiło w wyniku świadomego podejmowania decyzji odnośnie przeznaczenia dochodu wypracowanego w danym roku podatkowym a nie w wyniku szczególnych okoliczności. Podkreślono, iż pozytywne rozpatrzenie wniosku stawiałoby podatnika w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych podmiotów gospodarczych płacących, pomimo trudności, należne podatki w terminie.

W odwołaniu od wskazanej decyzji L. J. podniósł, iż nie miał żadnego wpływu na decyzje podejmowane w firmie "P." s.c. w 1997 r. Udziałami w spółce, w wysokości 20%, został obdarowany przez mamę, podczas gdy on sam przebywał w H. Udziały chciał zbyć, gdyż nie znał się na prowadzonej przez firmę działalności produkcyjnej. Jednakże za namową brata pomagał w pilnowaniu pracowników i zajął się marketingiem. Firmę w rzeczywistości prowadził brat - K. J. a podatnik nie miał żadnego wpływu na jej funkcjonowanie. Z racji podjęcia współpracy z nieuczciwymi kontrahentami firma wpadła w problemy finansowe zakończone zgłoszeniem wniosku o otwarcie postępowania układowego. W dniu [...] grudnia 2001 r. L. J. przekazał swoje udziały na rzecz firmy M. sp. z o.o. w K. Bankructwo firmy "P." s.c. nie wynikało z winy wspólników a spowodowane było nie otrzymaniem zapłaty za dostarczone towary dla kontrahenta holenderskiego. Odwołujący podniósł, iż jest osobą bezrobotną i nie posiada żadnego majątku co wielokrotnie stwierdzał komornik.

Decyzją z dnia 10 lutego 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż niepowodzenia inwestycyjne firmy "P." w której podatnik miał udziały nie stanowią okoliczności nadzwyczajnych, przemawiających za umorzeniem zaległości podatkowych. To odwołujący powinien sobie wypracować taką pozycję w firmie umożliwiającą mu wpływ na jej funkcjonowanie oraz bieżącą kontrolę dokumentów księgowych. Sam fakt złej sytuacji finansowej podatnika nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek umorzenia zaległości podatkowej, gdyż sytuacja ta może ulec zmianie. Dlatego też umorzenie zaległości byłoby przedwczesne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. J. podkreślił, iż udziałami w firmie "P." został obdarowany przez matkę, nie mając świadomości o ciążących na nim z tego tytułu obowiązkach. On sam nie prowadził firmy i nie partycypował w zyskach. Dopiero po powrocie z pracy za granicą zaczął pomagać bratu w prowadzeniu przedsiębiorstwa. Został wprowadzony w błąd przez brata co do prawidłowości funkcjonowania firmy i istniejących zaległości oraz swojej ewentualnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów organ powtórzył, iż skarżący powinien wypracować sobie pozycję umożliwiającą mu kontrolowanie funkcjonowania firmy i powstawania określonego rodzaju zobowiązań. Nieznajomość przepisów prawa nie może stanowić przesłanki przemawiającej za umorzeniem zaległości podatkowych. Identycznie rzecz się ma z chybionymi lub błędnymi posunięciami w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, związanych z ryzykiem gospodarczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Analiza akt prowadzonego postępowania oraz zarzutów podniesionych w skardze doprowadziły Sąd do przekonania, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów procedury uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji.

Podkreślenia wymaga fakt, iż decyzja wydana w niniejszej sprawie posiada charakter uznaniowy. Sąd kontroluje w takiej sytuacji poprawność postępowania poprzedzającego jej wydanie (por. R. Mastalski w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz., Wrocław 2005, s. 308). Jednakże również w takiej sytuacji ma obowiązek ocenić czy spełnione zostały przesłanki umorzenia zaległości podatkowych tzn. istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2005 r., III SA/Wa 1980/04, niepublikowany).

Postępowanie dowodowe organów podatkowych w niniejszej sprawie nie budzi zastrzeżeń Sądu. Podatnik miał zapewniony pełny udział w postępowaniu i mógł składać wszelkie dowody. Wszechstronne przeprowadzenie postępowania dowodowego zarówno przez organ pierwszej jak i drugiej instancji powoduje, że zaskarżona decyzja nie ma charakteru dowolnego (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 lipca 2005 r., I SA/Bk 134/05, niepublikowany). W niniejszej sprawie organy podatkowe słusznie i prawidłowo przeanalizowały wszystkie okoliczności faktyczne sprawy uwzględniając, iż nawet rozstrzygnięcia zależne od uznania organu administracji nie mogą nosić znamion decyzji o charakterze dowolnym i arbitralnym. Zaskarżone decyzje wydane zostały w oparciu o wnikliwe i kompleksowe rozważenie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu przesłanek normatywnych, stanowiących wskazówki co do właściwego kierunku wydanego rozstrzygnięcia.

W świetle art. 67 § 1 ordynacji podatkowej, w brzmieniu przed jego uchyleniem w dniu 1 września 2005 r., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, mógł umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W niniejszej sprawie L. J. zwrócił się do organu podatkowego pierwszej instancji o umorzenie zaległości podatkowej na tej właśnie podstawie.

Sąd stwierdził, po rozpatrzeniu całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie, iż organ podatkowy I instancji oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy wypowiedział się w sposób prawidłowy co do braku zarówno przesłanki ważnego interesu podatnika jak i przesłanki szczególnego interesu publicznego, uzasadniających odmowę umorzenia zaległości podatkowych. Wystąpienie każdej ze wskazanych wyżej przesłanek winno być rozważane samodzielnie. Przy analizie zasadności zastosowania nadzwyczajnego umorzenia zaległości podatkowych organ powinien obie wskazane przesłanki rozważyć, co w przedmiotowej sprawie uczynił w sposób prawidłowy i trafny. Jednoznaczne ustalenie i stwierdzenie przez organ podatkowy braku ważnego interesu podatnika oraz braku interesu publicznego powoduje, że nie ma podstaw do umorzenia zaległości podatkowej (tak wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2005 r., FSK 2093/04, niepublikowany).

Przy wydawaniu decyzji w przedmiotowej sprawie organ podatkowy powinien w pierwszym rzędzie uwzględniać słuszny interes strony przed interesem publicznym. Analizując stan faktyczny przed wydaniem decyzji organ podatkowy w sposób kompleksowy ocenić całokształt okoliczności sprawy, w tym ważny interes podatnika, przy zastrzeżeniu iż konieczne jest aby interes ten posiadał charakter obiektywny. Organy zwróciły uwagę na fakt, że co prawda stan finansowy i majątkowy dłużnika może ale nie musi stanowić samoistnej przesłanki umorzenia zaległości podatkowej, jednakże istnienie okoliczności uzasadniających umorzenie powinno być dokonane według stanu z chwili rozstrzygnięcia, przy uwzględnieniu, że zdarzenia wcześniejsze mają znaczenie drugorzędne (tak wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2006 r., I FSK 570/05, niepublikowany; por. również B. Dauter w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz., Warszawa 2006, s. 297). Ustalenia dokonane w tym zakresie nie mogą mieć jednak charakteru dowolnego (tak B. Dauter, Ordynacja..., jw., s. 296). Pomimo tego, że zdarzenia wcześniejsze mają znaczenie drugorzędne, nie jest dopuszczalne ich pominięcie przy wydawaniu rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie słusznie organy podniosły, iż podatnik prowadził jako odpowiedzialny przedsiębiorca działalność gospodarczą w ramach firmy "P.". W tym zakresie uczestniczył w kosztach i zyskach związanych z prowadzoną działalnością. Nie sposób pominąć faktu, iż L. J. za swoje działania i zaniechania - jako osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych - powinien ponosić konsekwencje zarówno na gruncie prawa cywilnego jak i administracyjnego, w tym prawa podatkowego. Uzasadnianie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych faktem braku dostatecznego rozeznania w materii związanej z prowadzoną działalnością organy miały prawo potraktować jako nie wypełniające przesłanki szczególnego interesu strony uzasadniającego umorzenie. Nie sposób pominąć słuszności twierdzenia organów podatkowych, że osoba prowadząca działalność gospodarczą musi ponosić skutki z niej wynikające. Odnosząc się do sytuacji skarżącego należy podkreślić, iż brak jest podstaw do uznania za szczególny interes podatnika sytuacji w której z powodu braku aktywności w kontrolowaniu funkcjonowania firmy nie czerpał on przysługujących mu korzyści z wypracowanych dochodów, z których miałby możliwość pokrycia zobowiązań podatkowych. W tym zakresie nieporadność podatnika nie może stanowić obiektywnej podstawy do umorzenia zobowiązania podatkowego.

Nie stanowi obiektywnej, niezawinionej przesłanki umorzenia zaległości podatkowych również okoliczność podjętych błędnych posunięć w prowadzeniu firmy. Fakt ten wpisany jest w ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej i nie może stanowić przesłanki uzasadniającej szczególne umorzenie daniny publicznej. Przyjęcie odmiennego stanowiska, zgodnie z tokiem rozumowania skarżącego, uzasadniałoby umorzenie zobowiązań podatkowych każdorazowo w sytuacji gdy przedsiębiorca, z racji podjęcia chybionych decyzji gospodarczych, znalazł się w trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej uiszczenie należnych kwot.

Podkreślić należy również, iż zły stan majątkowy podatnika może stanowić przesłankę stwierdzenia bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego a nie bezpośredniego definitywnego umorzenia należności podatkowych. W tym zakresie organ słusznie odwołał się również do potencjalnych możliwości zarobkowych i osobistych podatnika. L. J. jest osobą w młodym wieku, posiadającym określone wykształcenie, cieszącym się dobrym zdrowiem a pomimo tego od kilku lat nie pracuje. Podatnik również w tym zakresie nie wykazał nadzwyczajnej ani szczególnej przyczyny niemożności znalezienia zatrudnienia a tym samym uzyskania odpowiednich środków pieniężnych na uiszczenie zaległości.

Organy słusznie zauważyły brak jakiejkolwiek przesłanki interesu publicznego, uzasadniającej zastosowanie tego rodzaju zwolnienia.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Sądu należy również podkreślić, iż instytucja ulg w postaci umorzenia zaległości podatkowych posiada charakter szczególny i dlatego powinna, nawet przy przyjęciu wydawania jej w ramach uznania administracyjnego, być stosowana wyjątkowo. Nie sposób uznać, iż każdorazowa zła sytuacja majątkowa poszczególnego podatnika uzasadnia jej zastosowanie. Odmienna interpretacja wypaczałaby system ściągania danin publicznych i znacznie ułatwiała unikanie płacenia podatków uzasadniane szczególnie złą sytuacją majątkową podatnika.

Oceniając całokształt postępowania podatkowego oraz zarzuty zgłoszone w skardze przez L. J. Sąd uznał, iż postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy a w jego toku nie zostały naruszone żadne przepisy procedury. Tym samym, biorąc pod uwagę uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej, Sąd stwierdził, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania zasadności i prawidłowości wydanych decyzji.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270) orzekł o oddaleniu skargi.