Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1388/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2012 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za szkody powstałe na skutek przeprowadzenia gazociągu oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Stan faktyczny

1. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania S. K. oraz Spółki Akcyjnej S. w W. od decyzji Starosty C. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] wydanej w sprawie ustalenia odszkodowania za szkody powstałe na skutek przeprowadzenia gazociągu tranzytowego [...] na części działki nr [...] we wsi Z., stanowiącej własność S. K. - (I) uchylił decyzję Starosty C. z dnia [...] lutego 2011 r. w części obejmującej punkt 2 oraz punkt 3 decyzji wobec braku podstawy prawnej do ich ustanowienia, a (II) w pozostałym zakresie określonym w punkcie 1, utrzymał decyzję w mocy.

2. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że decyzja Starosty Powiatowego w C. z dnia [...] lutego 2011 r. wydana została w postępowaniu administracyjnym wszczętym pismem z dnia 29 października 1999 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za poniesione szkody powstałe na skutek przeprowadzenia gazociągu tranzytowego [...], na części działki nr [...], szczegółowo opisanej w osnowie zaskarżonej decyzji, stanowiącej własność S. K.. Realizacja gazociągu stanowiła wykonanie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. zezwalającej na przeprowadzenie urządzeń gazociągu tranzytowego. Do faktycznego zajęcia nieruchomości dla potrzeb realizacji inwestycji doszło w dniu 25 czerwca 1999 r. w postępowaniu egzekucyjnym, z powodu uchylania się strony od wykonania obowiązku określonego ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa z dnia [...] maja 1999 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. zezwalającą Spółce Akcyjnej [...] w W. na założenie i przeprowadzenie gazociągu tranzytowego [...] wraz ze światłowodem oraz niezbędnymi urządzeniami.

W wyniku realizacji wniosku S. K. z dnia 15 października 1999 r. w sprawie ustalenia odszkodowania za szkody powstałe w wyniku zajęcia gruntu dla realizacji inwestycji, Starosta C. decyzją z dnia [...] marca 2000 r. ustalił odszkodowanie na rzecz właściciela gruntów od inwestora tj. S.A. [...] w W., na kwotę [...] zł. Po rozpatrzeniu odwołania S. K., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty C.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi S. K. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty C., wskazując w uzasadnieniu wyroku, że w przeprowadzonym postępowaniu nie została należycie wyjaśniona kwestia wysokości odszkodowania, wskazując również uchybienia i konieczność ich wyeliminowania w dalszym postępowaniu.

Starosta C. decyzją z dnia [...] maja 2002 r. ustalił odszkodowanie na kwotę [...] zł, wskazując, że odszkodowanie podlega pomniejszeniu o kwotę wypłaconą stronie na podstawie uchylonej przez NSA decyzji Starosty C. z dnia [...] marca 2000 r.

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania S. K., decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. uchylił decyzję Starosty C. z dnia [...] maja 2002 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Następnie, Starosta C. decyzją z dnia [...] września 2004 r. określił odszkodowanie na kwotę [...] zł, pomniejszając odszkodowanie o kwotę [...] zł pobraną wcześniej przez stronę na podstawie uchylonej przez NSA decyzji Starosty C. z dnia [...] marca 2000 r.

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania S. K., decyzją z dnia [...] marca 2005 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2004 r., twierdząc w uzasadnieniu, że podniesione w odwołaniu zagadnienia są nieudokumentowane, i kolejny raz powtórzone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 lutego 2006 r., po rozpoznaniu skargi S. K. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005 r., a Wojewoda [...] rozpoznając ponownie odwołanie S. K. od decyzji z dnia [...] września 2004 r., decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. uchylił w całości decyzję Starosty C. z dnia [...] września 2004 r., i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S. S.A. w W., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 483/09 skargę tę oddalił.

Uwzględniając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 483/09, Starosta C. wydał decyzję w dniu [...] lutego 2011 r., od której odwołanie wnieśli S. K. oraz [...] S.A. w W.

3. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że problematyka dotycząca meritum sprawy - ograniczania korzystania z nieruchomości oraz odszkodowania za szkody powstałe na skutek zdarzeń związanych z udzieleniem zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, została szczegółowo uregulowana w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zawarty w rozdziale 5 ustawy - "Odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości" - art. 128 ust. 4 stanowi, iż odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód, jego ustalenie możliwe jest po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego w tym zakresie.

Wojewoda [...] wskazał, że dla potrzeb wydania przez Starostę C. decyzji z dnia [...] lutego 2011 r., na zlecenie Starosty C. sporządzony został przez rzeczoznawcę majątkowego W. W. operat szacunkowy pod nazwą "Ekspertyza" w dniu [...] marca 2010 r., który określił wartość odszkodowania na kwotę [...] zł, oraz aneks do tego operatu w dniu [...] grudnia 2010 r. korygujący wartość odszkodowania na kwotę [...] zł. Aneksem tym uwzględniono wzrost cen materiału szkółkarskiego z wiosny i jesieni 2010 r., przez co uzyskano aktualną wartość odszkodowania. Opracowanie rzeczoznawcy W. W. zostało uznane przez organ jako dowód w sprawie, w oparciu o który ustalono wartość odszkodowania dla S. K. w wysokości [...] zł należnego od Spółki Akcyjnej [...] w W.

W czasie trwania postępowania administracyjnego S. K. złożył dwa operaty szacunkowe, jeden wykonany przez inż. B. M., określający wartość odszkodowania na kwotę [...] zł oraz drugi - wykonany przez Zespół: inż. B. M. rzeczoznawca [...] oraz mgr inż. S. P. rzeczoznawca majątkowy. Wartość odszkodowania określona została przez Zespół na kwotę [...] zł. Operat ten jest datowany na dzień [...] marca 2010 r. Analiza tego operatu wykazała, zdaniem organu, iż jest on od punktu 7 częścią operatu szacunkowego sporządzonego przez B. M.. W odpowiedzi na pytania organu skierowane do rzeczoznawcy S. P. celem ustalenia, czy operat Zespołu jest operatem sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego w rozumieniu art. 174 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czy też operat ogranicza się do określenia "wartości rynkowej ograniczonego prawa wartości gruntu", a pozostała część sporządzona przez członków Zespołu bez uprawnień rzeczoznawcy, nie wchodzi w skład operatu szacunkowego, oraz z jakich względów operat szacunkowy nie został sporządzony dla realizacji celu postępowania czyli ustalenia odszkodowania za szkody powstałe na skutek przeprowadzenia gazociągu, wszak cel powinien odpowiadać przedmiotowi postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na powyższe rzeczoznawca pismem z dnia 12 sierpnia 2010 r. poinformował, m. in., że ze względu na charakter zamówionej wyceny na życzenie S. K. w zespole opracowującym operat szacunkowy znalazła się inż. B. M., posiadająca kwalifikacje nadane przez [...] jako rzeczoznawca w specjalności sadownictwo gruntowe i szklarniane. Odnosząc się do udziału pozostałych osób w składzie, rzeczoznawca majątkowy wskazał stronę pierwszą i inne, co jest, zdaniem organu, informacją niewystarczającą. Strona pierwsza oraz pozostałe strony, zdaniem organu, nie dają możliwości ustalenia zasadności udziału w Zespole wymienionych na stronie pierwszej dwóch osób, tj. mgr M. D. oraz inż. J. J.. Organ wskazał, że za wyjątkiem ujawnienia nazwisk na stronie 1 operatu, brak jest w odniesieniu do tych osób informacji o posiadaniu uprawnień w zakresie, który prezentują. W pozostałym zakresie w treści informacji odnoszącej się do wątpliwości organu rzeczoznawca majątkowy stwierdził, że Zespół w składzie wymienionym na stronie pierwszej i innych, wspólnie z nim wykonał operat szacunkowy, przy którym uczestniczył na każdym jego etapie wykonania. Składając podpis w treści operatu szacunkowego, jako rzeczoznawca majątkowy legitymujący się zaświadczeniem nr [...] brał pod uwagę fakt współwykonawstwa czynności i dokonanych prac merytorycznego nadzoru sprawowanego przez cały okres prowadzonych czynności i opracowania operatu szacunkowego; uzasadniając w piśmie podpis również B. M. stwierdzono, iż w ten sposób osoba ta wzięła odpowiedzialność za samodzielne wykonanie części zakresu prac wchodzących w skład operatu szacunkowego.

W dniu 14 lipca 2010 r. odbyła się rozprawa administracyjna, w czasie której poinformowano strony o istniejących dowodach w sprawie oraz aktualnym zaawansowaniu postępowania administracyjnego. W czasie rozprawy pełnomocnik [...] zgłosił wniosek o: (1) przekazanie operatów szacunkowych wykonanych w 2010 r. na potrzeby ustalenia odszkodowania do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej celem dokonania ich oceny, (2) podjęcie czynności wyjaśniających, czy były właściciel działki [...] – S. K. nie działał z jednoznacznym zamiarem uzyskania nadmiernych korzyści majątkowych zakładając plantację wieloletnią w pasie przeznaczonym pod budowę gazociągu, po uprzednim ustaleniu trasy przez stosowne organy, (3) zwaloryzowanie kwoty odszkodowania wypłaconego S. K. w 2000 r. przy obecnym ustaleniu rekompensaty za szkody majątkowe, (4) zawieszenie postępowania do czasu weryfikacji operatów. Pełnomocnik [...] w W. wniósł w czasie rozprawy o wyłączenie z postępowania operatu szacunkowego B. M. i przyjęcie operatu S. P. i B. M. jako dowodu w sprawie, na co S. K. nie wyraził zgody, twierdząc w czasie rozprawy, że oba operaty mają pozostać dowodami w sprawie. Stwierdził również, że w jego ocenie do ustalenia wartości sadzonek rzeczoznawca winien posiadać uprawnienia z dziedziny sadownictwa i szkółkarstwa, które posiada B. M., a których nie posiadali rzeczoznawcy majątkowi wykonujący operaty szacunkowe na zlecenie Starosty C.

Następnie, na zlecenie Starosty C. rzeczoznawca majątkowy W. W. dokonał aktualizacji własnej Ekspertyzy z dnia [...] marca 2010 r. na dzień [...] grudnia 2010 r. z uwagi na możliwe zmiany w cenach materiału szkółkarskiego z wiosny i jesieni 2010 r. Z Aneksu do Ekspertyzy z dnia [...] marca 2010 r. wynika, że wartość skorygowanego odszkodowania wyniosła [...] zł i została uznana przez organ za aktualną wartość odszkodowania należnego dla S. K., stanowiąc jako "Ekspertyza z [...] .03.2010 r." po zaktualizowaniu na dzień [...] grudnia 2010 r. dowód w sprawie.

Dostarczone organowi przez S. K. w ostatnim etapie postępowania administracyjnego dwa operaty szacunkowe sporządzone przez B. M., rzeczoznawcę [...] datowana na marzec 2010 r. na kwotę [...] zł, oraz przez Zespół w składzie [...] operat szacunkowy określający wartość odszkodowania na dzień [...] marca 2010 r. na kwotę [...] zł - nie dają przekonującej propozycji do negocjacji odszkodowania z inwestorem. Operat Zespołu określający wartość odszkodowania na dzień [...] marca 2010 r. na kwotę [...] zł stanowi akceptację działań rachunkowych stanowiących obliczenia wartości odszkodowania z operatu pierwszego sporządzonego przez B. M., bez wnikania w treść merytoryczną bazując na identycznych danych w zakresie powierzchni pasa zajętego pod gazociąg jak też w zakresie ilości nasadzeń.

Zdaniem organu, przyjęta wysokość odszkodowania określona przez rzeczoznawcę majątkowego W. W. wypełnia niezbędne kryteria ustawowe, jako sporządzona przez osobę uprawnioną - numer uprawnienia [...] - do wyceny wszystkich rodzajów nieruchomości i określania wysokości odszkodowań. Ponadto W. W. posiada dyplom Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w S., stopień naukowy doktora nauk rolniczych w zakresie ogrodnictwa nadany uchwałą Rady Naukowej Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w S. w dniu [...] czerwca 1991 r., zaświadczenie Stowarzyszenia Naukowo-Technicznego Inżynierów i Techników Ogrodnictwa - Zarządu Głównego w W. dokumentujące wiedzę w dziedzinie warzywnictwa, sadownictwa i kwiaciarstwa. Organ wskazał, że S. K. podważał kwalifikacje zawodowe rzeczoznawcy majątkowego W. W., uznając jedynie uprawnienia B. M. rzeczoznawcy [...] w zakresie sadownictwa.

Zdaniem organu, istotne znaczenie ma w sprawie ilość materiału nasadzeniowego podlegająca wycenie, który został zniszczony podczas realizacji inwestycji w dniu [...] czerwca 1999 r., a którego ilość odtworzono w postępowaniu administracyjnym na podstawie danych z operatów szacunkowych zgromadzonych w aktach sprawy. Podobna sytuacja ma miejsce w odniesieniu do poszczególnych upraw sadowniczych w zakresie ich powierzchni i ilości nasadzeń na poszczególnych poletkach w pasie przebiegu gazociągu. Pogląd w tym zakresie daje inwentaryzacyjny szkic pomiarowy rzeczoznawcy majątkowego [...] w C. Prowadzone z właścicielem nieruchomości rokowania dotyczące wejścia na teren inwestycji udokumentowane zostały protokółami stanu upraw z dnia 15 grudnia 1997 r. oraz z dnia 3 listopada 1998 r., a także notatką służbową z dnia 9 marca 1998 r. Dokumenty te jako podpisane przez właściciela nieruchomości i przedstawiciela inwestora [...] S.A. oznaczają akceptację w zakresie dokonanych ustaleń, w tym ilości i rodzaju nasadzeń. Zakres ustaleń z przedstawionego zakresu był potwierdzany również na rozprawach administracyjnych w dniu 11 kwietnia 2002 r. i w dniu 2 września 2004 r.

W świetle powyższego, zdaniem organu, stan nasadzeń określony w dniu 28 maja 1999 r. przez B. M. nie może być zaakceptowany, tym bardziej, że określono go tylko przy udziale jednej zainteresowanej strony, tj. S. K., bez udziału drugiej strony reprezentującej przedstawiciela inwestora.

Wojewoda [...] stwierdził, że w kwestii ustalenia odszkodowania należnego za szkody powstałe przy realizacji inwestycji, przyjęto słusznie obowiązujące przepisy art. 124, 125 oraz 132 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odszkodowanie objęło zatem stwierdzone szkody powstałe w wyniku zdarzeń określonych w przepisach oraz zmniejszenie wartości nieruchomości - pkt 1 decyzji Starosty C. z dnia [...] lutego 2011 r. Równocześnie zawarte w sentencji decyzji Starosty C. punkty 2 i 3 stanowiące orzeczenie o potrąceniu kwoty wypłaconej wcześniej od wartości aktualnie ustalonego odszkodowania, pozostają w sprzeczności z art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiącym, że "jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność osoba, której wypłacono odszkodowanie lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu." Z tych względów punkty 2 i 3 decyzji Starosty C. zostały uchylone. W tej sytuacji przestaje być aktualny zarzut odwołania [...] S.A. w W., dotyczący zapisu w decyzji Starosty C. o konieczności pomniejszenia ustalonego odszkodowania w wysokości [...] zł o kwotę w wysokości [...] zł wypłaconą S. K. w dniu [...] lipca 2000 r.

4. Stan faktyczny ustalony w sprawie przez organ nie budzi wątpliwości.

II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu

1. Obszerną skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył S. K.; zarzucając naruszenie przepisów procedury mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7 kpa poprzez bezkrytyczną akceptację przez Wojewodę [...] wybiórczego przeprowadzenia czynności potrzebnych do właściwego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji, co odbiło się na braku merytorycznego odniesienia się do problemu wysokości należnego odszkodowania i skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy;

2. art. 77 § 1 kpa poprzez niewyczerpujące zgromadzenie i rozpatrzenie materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na operacie szacunkowym autorstwa W. W., choć ów rzeczoznawca majątkowy nie ma odpowiednich uprawnień, które uprawniałyby go do oszacowania szkody powstałej na nieruchomości odwołującego się. Wojewoda [...] powielił stanowisko Starosty C., który operując uprzednimi zaleceniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w dalszym ciągu posiłkuje się "ekspertyzą" W. W., choć wieloletnie postępowanie i ujawniający się w nim wymieniony rzeczoznawca jednoznacznie dowiódł, iż nie posiada wiadomości specjalnych koniecznych do ustalenia wartości przedmiotowej szkody, co winno prowadzić do konkluzji, iż to operat inż. B. M. oraz mgr inż. S. P. winien stanowić kanwę ustaleń w sprawie;

3. naruszenie art. 80 kpa poprzez niewłaściwą ocenę kwestii ustalenia wysokości odszkodowania, poprzez przyjęcie operatu szacunkowego W. W. wraz z aneksem jako wykładnika ustalenia wysokości odszkodowania, choć owa ekspertyza powiela uprzednie błędy rzeczoznawcy A. N., którego operat został zdyskwalifikowany przez NSA w wyroku I SA 2222/00 z dnia 14 lutego 2001 r. jako sporządzony przez osobę nie mającą uprawnień w przedmiocie sprawy;

4. naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez ograniczenie uzasadnienia decyzji do opisu stanu faktycznego i zaniechaniu wskazania jakimi podstawami kierował się Wojewoda przy ocenie dowodów, w szczególności, co było powodem oparcia decyzji na operacie szacunkowym W. W., choć już sam fakt posiłkowania się wymienionego P. S. przy sporządzaniu opinii wskazuje brak fachowości w zakresie sadownictwa i szkółkarstwa. Nadto organ w sposób zdawkowy, niewyczerpujący uzasadnił, co było przyczyną zdyskwalifikowania operatu inż. [...], wskazując jedynie personalne zastrzeżenia co do zakresu i charakteru poszczególnych osób wchodzących w skład zespołu pod kierunkiem inż. S. P., bez merytorycznej oceny samego operatu;

5. naruszenie art. 153 p.p.s.a. przez organy pierwszej i drugiej instancji poprzez nie zastosowanie się do wskazań co do dalszego postępowania zakreślonych przez poprzednie orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Tak Starosta C., jak i Wojewoda [...] dokonali swoistego rodzaju manipulacji, odstępując od oparcia ustaleń na innej opinii biegłego - choćby inż. M. (takie były zalecenia WSA), argumentując powyższe uzupełnieniem wykształcenia przez biegłego W., choć jego umiejętności z całą pewnością nie pozwalają mu na szacowanie szkód w zakresie szkółkarstwa i sadownictwa. Istotą problemu jest jednak wadliwość uprzednio sporządzonej ekspertyzy i sugerowanie przez Starostę nadania dodatkowych umiejętności przez biegłego (nie pozwalające jednak do szacowania szkód w przedmiotowej sprawie) - nie może sanować wadliwego operatu i nie zostało w żaden sposób udowodnione -

- wniósł o uchylenie decyzji zaskarżonej oraz decyzji poprzedzającej.

2. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

III. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

2. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty C. z dnia [...] lutego 2011 r., która (w pkt 1.) ustalała odszkodowanie na rzecz S. K. w wysokości [...] zł, (w pkt 2.) pomniejszała ustalone odszkodowanie o kwotę [...] zł już wypłaconą S. K., (w pkt 3.) zobowiązała Spółkę Akcyjną S. w W. do wypłaty S. K. ustalonego odszkodowania - w pkt 2 oraz pkt 3 decyzji wobec braku podstawy prawnej do ich ustanowienia, a w pozostałym zakresie określonym w punkcie 1, utrzymał tę decyzję w mocy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

3. Niewątpliwie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) przewiduje szczególny przypadek ograniczenia wykonywania prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego, polegający na znoszeniu przez właściciela lub użytkownika wieczystego przedsięwzięć podejmowanych na jego nieruchomości, a polegających między innymi na zakładaniu i przeprowadzaniu przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej. Ograniczenie to następuje na skutek zezwolenia udzielanego przez właściwego starostę. Za szkody powstałe wskutek przeprowadzenia gazociągu przysługuje właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu odszkodowanie, które powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Wydanie zezwolenia winno zostać poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym gruntu w celu uzyskania zgody na wykonanie określonych prac. W razie braku zgody właściciela nieruchomości, starosta może wydać decyzję ograniczającą możliwość korzystania z nieruchomości przez właściciela lub użytkownika wieczystego. Z ustalenie odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającego wartość poniesionych szkód (art. 128 ust. 4, 124 ust. 2 i ust. 3, 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami).

Zgodnie z art. 174 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, rzeczoznawcą majątkowym jest osoba fizyczna posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości, nadane w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z dniem wpisu do centralnego rejestru rzeczoznawców majątkowych osoba, o której mowa w ust. 2, nabywa prawo wykonywania zawodu oraz używania tytułu zawodowego "rzeczoznawca majątkowy". Tytuł zawodowy "rzeczoznawca majątkowy" podlega ochronie prawnej (art. 174 ust. 3b tej ustawy). Z ust. 3 tego artykułu wynika, że rzeczoznawca majątkowy dokonuje określania wartości nieruchomości, a także maszyn i urządzeń trwale związanych z nieruchomością.

Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania (art. 46 § 1, art. 48 ustawy Kodeks cywilny). Wynika z tego, że rzeczoznawca majątkowy, będąc uprawnionym do określania wartości nieruchomości, ma obowiązek w takiej ocenie uwzględniać również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.

4. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem S. K. z dnia 29 października 1999 r. o ustalenie odszkodowania za szkody powstałe wskutek przeporowadzenia gazociągu tranzytowego [...] stanowiącej jego własność. Decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r. Wojewoda C. wydał decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji polegającej na założeniu i przeprowadzeniu gazociągu tranzytowego [...] wraz ze światłowodem i niezbędnymi urządzeniami, natomiast decyzją z dnia [...] sierpnia 1997 r. organ wydał pozwolenie na budowę. Decyzją z dnia [...] grudnia 1998 r. organ ograniczył dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości stanowiącej własność S. K. i zezwolił na przeprowadzenie przez tę nieruchomość gazociągu tranzytowego wraz ze światłowodem i niezbędnymi urządzeniami, zajęciu na czas budowy miała podlegać powierzchnia [...] ha. Do faktycznego zajęcia nieruchomości dla potrzeb realizacji inwestycji doszło w dniu [...] czerwca 1999 r. w postępowaniu egzekucyjnym, z powodu uchylania się S. K. od wykonania obowiązku określonego ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa z dnia [...] maja 1999 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody C. z dnia [...] grudnia 1998 r. zezwalającą Spółce [...] w W. na założenie i przeprowadzenie gazociągu tranzytowego [...] wraz ze światłowodem oraz niezbędnymi urządzeniami. Z właścicielem nieruchomości prowadzone były rokowania w sprawie wejścia na teren przedmiotowej nieruchomości, w celu realizacji inwestycji o czym świadczą protokóły dotyczące stanu upraw z dnia 15 grudnia 1997 r., notatka służbowa z dnia 9 marca 1998 r. i protokół z dnia 3 listopada 1998 r. W dokumentach tych spisano stan nasadzeń istniejący w pasie budowy gazociągu, który był aktualizowany po ustaleniu i rozmowie z właścicielem działki, i zostały podpisane zarówno przez S. K. jak i przedstawiciela Spółki Akcyjnej [...] S.A, co oznacza, że strony zgadzały się z ustalonym stanem i ilością nasadzeń w pasie budowy gazociągu. Na rozprawach administracyjnych w dniu 11 kwietnia 2002 r. i 2 września 2004 r. S. K. oświadczył, że liczba tych nasadzeń jest adekwatna do faktycznej liczby nasadzeń w pasie zajętym przez gazociąg, z którą się zgadza. Starosta C. uznał więc, że tak ustaloną ilość materiału nasadzeniowego występującego w pasie montażowym gazociągu należało przyjąć jako podstawę ustalenia odszkodowania, natomiast odrzucono ustalony stan nasadzeń określony przez B. M. w dniu [...] maja 1999 r., ponieważ przy jego ustaleniu brała udział tylko jedna strona postępowania; ilość nasadzeń jest wyższa na każdym poletku, zwłaszcza ilość sztuk czarnej porzeczki o 5773 szt. od ustalonej liczby nasadzeń przez M. Ł., z którą się zgodził i potwierdził S. K.

5. Ustalając odszkodowanie za szkody powstałe przy realizacji inwestycji założenia i przeprowadzania gazociągu tranzytowego [...] organ uwzględnił szkody powstałe w wyniku realizacji inwestycji oraz zmniejszenie wartości nieruchomości. Odszkodowanie to organ określił w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego W. W. w dniu [....] marca 2010 r., który określił wartość odszkodowania dla S. K. w wysokości [...] zł, oraz aneks z dnia [...] grudnia 2010 r. do operatu szacunkowego z dnia [...] marca 2010 r., korygujący wartość odszkodowania do wysokości [...] zł, z uwagi na to, że ceny materiału szkółkarskiego z jesieni 2010 r. wzrosły w stosunku do cen ustalonych na wiosnę 2010 r.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się kilka operatów szacunkowych i ekspertyz sporządzonych na zlecenie zarówno strony jak i organu. Organ przed ustaleniem odszkodowania dokonał analizy tych dokumentów, w pierwszej kolejności badając, czy osoba sporządzająca ekspertyzę czy operat szacunkowy posiadała stosowne uprawnienia wymagane przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, a następnie, czy dokument ten spełnia stosowne wymogi wynikające z przepisów tej ustawy. Organ wskazał, że rzeczoznawca majątkowy W. W. posiadający uprawnienia państwowe uprawniające go do wyceny wszystkich rodzajów nieruchomości i odszkodowań, który na zlecenie organu - Starosty C. sporządził operat z dnia [...] marca 2010 r. w zakresie wartości naniesień roślinnych i strat poniesionych przez właściciela nieruchomości z tytułu lokalizacji i realizacji gazociągu i światłowodu dla udokumentowania, ma również kwalifikacje specjalistyczne w zakresie sadownictwa, wynikające z dyplomu Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w S. gdzie na podstawie rozprawy doktorskiej uzyskał stopień naukowy doktora nauk rolniczych w zakresie ogrodnictwa nadany uchwałą Rady naukowej Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w S. w dniu [...] czerwca 1991 r., i zaświadczenie Stowarzyszenia Naukowo-Technicznego Inżynierów i Techników Ogrodnictwa - Zarząd Główny w W., z którego wynika, że w zakres ogrodnictwa wchodzą działy: warzywnictwo, sadownictwo i kwiaciarstwo; zawód ogrodnika obejmuje wiedzę działów: warzywnictwo, sadownictwo i kwiaciarstwo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 873/07 (LEX nr 355047) stwierdził, że pozycja prawna rzeczoznawcy majątkowego, jest w istocie rzeczy zbliżona do statusu osoby zaufania publicznego; rzeczą sądu administracyjnego zaś jest zbadanie, czy ustalenie odszkodowania nastąpiło w oparciu o operat szacunkowy spełniający odpowiednie wymogi i sprawdzenie, czy sporządziła go osoba kompetentna, mająca ku temu odpowiednie uprawnienia.

Niniejszy skład orzekający pogląd ten podziela w zupełności. Analizując zaś materiał dowody zgromadzony w sprawie Sąd uznał, że operat szacunkowy, w oparciu o który nastąpiło ustalenie odszkodowania w dacie wydawania decyzji był ważny, został sporządzony przez osobę kompetentną, mająca ku temu odpowiednie uprawnienia, organ w uzasadnieniu decyzji bardzo szczegółowo wskazał i omówił właściwe przepisy prawa, na podstawie których sporządzono operat, a oceniając go pod tym kątem, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości. Zdaniem Sądu, rzeczoznawca majątkowy W. W. nie tylko był rzeczoznawcą majątkowym posiadającym uprawnienia państwowe nr [...], ale również posiadał szczególną specjalistyczną wiedzę wynikającą z posiadanego stopnia naukowego doktora nauk rolniczych w zakresie warzywnictwa, sadownictwa i kwiaciarstwa, a zatem najlepsze kwalifikacje do określenia odszkodowania w niniejszej sprawie.

Dodać w tym miejscu należy, że organ administracji nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, gdyż nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Powinien jednak dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, tj. czy został on sporządzony przez uprawnioną osobę, zawiera wymagane przepisami prawa elementy, nie zawiera niejasności, pomyłek lub braków, które powinny zostać sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową, co w niniejszej sprawie nastąpiło.

6. Podkreślić należy, że Wojewoda [...] słusznie uchylił pkt 2 i 3 decyzji Starosty C., jeśli bowiem decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu, zgodnie z art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami.

7. Oba organy orzekające w sprawie, zarówno Starosta C. w decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. jak również Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] maja 2011 r., miały na uwadze wydane w niniejszej sprawie wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2001 I SA 222/00 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1120/05 oraz z dnia 18 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 483/09, i są zgodne z zawartym tam stanowiskiem sądów.

8. Zgodnie z art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. W szczególności, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko winien uzasadnić w sposób przewidziany w przepisach kpa. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy administracji publicznej wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, który pozwolił na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością.

9. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

10. Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie operatu szacunkowego, w oparciu o który ustalono odszkodowanie stwierdzić dodatkowo należy, że subiektywne przekonanie strony o wadliwości tego operatu nie świadczy o jego wadliwości. Organ, nie mając wiadomości specjalistycznych ocenia operat pod względem formalnym, natomiast oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych zgodnie z art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami; sporządzenie przez innego rzeczoznawcę majątkowego wyceny tej samej nieruchomości w formie operatu szacunkowego nie może stanowić podstawy oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, o którym mowa w ust. 1 (ust. 2).

11. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.