Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 210/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2008-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: sędzia WSA Ewa Janowska sędzia WSA Krzysztof Bogusz - spr. Protokolant : st. sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 października 2008 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz A. K. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A. K. jest decyzja Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 17 kwietnia 2008 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną tegoż organu z 6 lipca 2007 r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.

Wydanie tych aktów administracyjnych poprzedziło postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne o następującym przebiegu.

Decyzją z dnia 5 kwietnia 2000 r. Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (wówczas ogłoszonej w Dz. U. z 1997 r., Nr 142 poz. 950 ze zm.) na skutek postępowania weryfikacyjnego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, pozbawił A. K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBoWiD, uznając, że jego działalność w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej wyczerpuje przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy. Po wniesieniu skargi na to orzeczenie przez stronę Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z 4 września 2001 r. w sprawie II SA/Wr 1017/2000 oddalił skargę A. K. przyjmując, że pozbawienie uprawnień kombatanckich zainteresowanego w wyniku procedury weryfikacji uprawnień było prawidłowe.

Zainteresowany złożył kolejny wniosek o przyznanie mu uprawnień kombatanckich w dniu 5 marca 2007 r. podając, że ubiega się o status kombatanta na podstawie działalności w organizacji podziemnej od 5 kwietnia 1944 r. do 10 czerwca 1944 r. W szczególności zaznaczył, że należał do drugiego plutonu Leśnego, Okręgu [...] Armii Krajowej i podlegał dowództwu osoby o pseudonimie "P.". Zainteresowany przedłożył do wniosku dwa oświadczenia świadków, a to T. K. pseudonim "B." i S. D. pseudonim "G.", członków Armii Krajowej którzy potwierdzać mieli działalność podziemną wnioskodawcy wiosną 1944 r.

Decyzją z 6 lipca 2007 r. Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., działając na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( w brzmieniu nadanym w Dz. U. z 2002 r. , nr 42 poz. 371 ze zm.), odmówił A. K. przyznania uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu podnosząc, że z archiwalnych dokumentów i dostępnych źródeł historycznych wynika jednoznacznie, że Związek Walki Zbrojnej przekształcony w 1941 r. w Armię Krajową był częścią Polskich Sił Zbrojnych podległych Naczelnemu Dowództwu na emigracji. Według instrukcji obowiązujących Polskie Siły Zbrojne członkiem organizacji podziemnych mógł być każdy polak poczynając od ukończenia 17 lat. W toku wojny tą granice wieku obniżono do lat 16 . Tymczasem A. K. w czasie wnioskowanej działalności miał lat 14, zatem z uwagi na wiek nie mógł pełnić służby w armii krajowej a co najwyżej dorywczo wykonywać na jej rzecz czynności pomocnicze przy braku świadomości ich rzeczywistego znaczenia. Pomoc oddziałom partyzanckim była moralnym obowiązkiem wszystkich obywateli polskich mieszkających na okupowanych terenach. Zachowanie A. K., a mimo że chwalebne, nie stanowiło jednak podstawy do przyznania uprawnień w oparciu o art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach.

W wyniku odwołania strony organ decyzją z 10 września 2007 r. uchylił decyzję własną z 6 lipca 2007 r. i umorzył postępowanie prowadzone na podstawie wniosku strony z 5 marca 2007 r. Zdaniem organu wydanie decyzji w trybie zwyczajnym stanowiłoby rażące naruszenie prawa godząc w zasadę trwałości decyzji administracyjnej z art. 16 § 1 K.p.a. Kolejna decyzja Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. podjęta w trybie zwyczajnym obarczona byłaby wadą określona w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., konkludował w decyzji organ administracji publicznej.

W skardze sądowoadministracyjnej złożonej przez A. K. strona domagała się uchylenia decyzji II instancji zarzucając, że domaga się uprawnień kombatanckich z innego tytułu i w oparciu o inne podstawy faktyczne niż te które były wcześniej podstawą przyznania a następnie odebrania uprawnień kombatanckich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 17 stycznia 2008 r. w sprawie II SA/Op 527/07 uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z 10 września 2007 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich.

Przede wszystkim Sąd rozpoczął od przypomnienia, że przedmiotem skargi jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 10 września 2007 r., którą Kierownik tego Urzędu uchylił decyzję własną z dnia 6 lipca 2007 r. i umorzył postępowanie prowadzone na podstawie wniosku A. K. z dnia 5 marca 2007 r. Uchylona decyzja zastała wydana na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) i dotyczyła odmowy przyznania A. K. uprawnień kombatanckich. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyraził pogląd, że skoro A. K. zostały przyznane w dniu 29 września 1986 r. uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy państwowej, które następnie decyzją z dnia 6 stycznia 2000 r. odebrano mu w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), to niedopuszczalne jest prowadzenie nowego postępowania w przedmiocie uprawnień kombatanckich. W ocenie organu, kolejna decyzja podjęta w trybie zwyczajnym byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., polegającą na ponownym rozpoznaniu sprawy poprzednio już rozstrzygniętej decyzją ostateczną.

Odnosząc się do powyższego stanowiska Sąd stwierdził, iż jest ono błędne i w żadnej mierze nie zasługuje na uwzględnienie. Jego konsekwencją, jak słusznie zarzucił w skardze A. K., jest naruszenie powoływanego przez organ przepisu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., stanowiącego, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W doktrynie prawa oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że dla ustalenia, iż nastąpiło naruszenie rei iudicatae istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Musi więc wystąpić sytuacja, w której w obu sprawach występują te same podmioty (tożsamość w aspekcie podmiotowym) i sprawy te dotyczą jednocześnie tego samego przedmiotu, w tym samym stanie prawnym i w niezmienionym stanie faktycznym (tożsamość w aspekcie przedmiotowym). Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Innymi słowy, sprawa musi dotyczyć nie tylko tych samych podmiotów, ale również tego samego przedmiotu, tj. opierać się na tej samej podstawie prawnej, tej samej podstawie faktycznej i jednakowej treści żądania strony.

Zdaniem składu orzekającego w tamtej sprawie, w okolicznościach kontrolowanego postępowania administracyjnego niewątpliwie występuje tożsamość podmiotowa pomiędzy niniejszą sprawą, prowadzoną w sprawie przyznania A. K. uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej, a sprawą zakończoną decyzją z dnia 5 kwietnia 2000 r., którą Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję pozbawiającą A. K. uprawnień kombatanckich przyznanych orzeczeniem z dnia 29 września 1986 r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej. Oba postępowania dotyczą bowiem tej samej osoby. Nie można się jednak zgodzić ze stanowiskiem organu rozstrzygającego, iż w rozważanym przypadku zachodzi tożsamość przedmiotowa. Zauważyć bowiem należy, że na mocy decyzji z dnia 29 września 1986 r. A. K. otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, służąc w KBW od czerwca 1950 r. do czerwca 1952 r. Zgodnie z art. 1 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, poz. 122), który stanowił podstawę prawną przyznania w 1986 r. uprawnień kombatanckich A. K., uprawnienia te przysługiwały m.in. uczestnikom walk o utrwalenie władzy ludowej. Zresztą, właśnie z powodu przyznania uprawnień kombatanckich tylko z tytułu utrwalania władzy ludowej, uprawnienia te skarżący utracił, bowiem w dniu 1 stycznia 1991 r. weszła w życie cyt. wyżej ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a w jej art. 25 ust. 2 pkt 2 - zarówno w brzmieniu na dzień 5 kwietnia 2000 r., jak i w brzmieniu obowiązującym obecnie - postanowiono, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4 (brzmienie ostatnio wskazanych regulacji nie zostało zmienione od 31 lipca 1997 r.). W przepisie tym wskazano, że uprawnienia zachowują osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947r. Zgodnie z art. 1 ust. 1 omawianej ustawy, kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. W ust. 2 powołanego przepisu wymieniono enumeratywnie siedem rodzajów działalności w ramach formacji wojskowych, które zostały zaliczone do działalności kombatanckiej, a pośród nich - w pkt 3 - znalazło się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945.

Sąd poprzednio rozpoznający sprawę dalej akcentował, że postępowanie o pozbawienie uprawnień kombatanckich, które zakończyło się wydaniem przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzji z dnia 5 kwietnia 2000 r., było nowym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiot i zakres określają wskazane przepisy art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach. W postępowaniu tym organ orzekający nie jest uprawniony do kwestionowania zasadności decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich, a jego uprawnienia w tym postępowaniu sprowadzają się do wyjaśnienia, czy zachodzą okoliczności wymienione w ustawie, których skutkiem jest pozbawienie uprawnień kombatanckich (por. wyrok NSA w Warszawie z 3 marca 1999 r., V SA 1772/98, ONSA 2000/1/33).

Zaznaczono, że jakkolwiek z procedury prawnej weryfikacji uprawnień kombatanckich - art. 25 ustawy o kombatantach (...) oraz przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawiania i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116, poz. 745) - wyprowadzić można wniosek o tym, że organ dokonujący weryfikacji obowiązany jest do ustalenia, czy zachodzą przesłanki powodujące zachowanie posiadanych uprawnień także ze względu na uzyskanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie, to jednak nie jest wykluczona sytuacja, gdy osoba poddana weryfikacji i pozbawiona uprawnień przyznanych z określonego tytułu wykaże w nowym postępowaniu, że spełnia warunki konieczne do nabycia uprawnień kombatanckich na innej podstawie prawnej, wymienionej w art. 1 ust. 2 - art. 4 ustawy z 24 stycznia 1991 r. Procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza bowiem możliwości złożenia przez stronę odrębnego wniosku o przyznanie jej uprawnień kombatanckich na podstawie jednego z tytułów wskazanych w art. 1 ust. 2 - art. 4 ustawy o kombatantach (por. wyrok SN z 22 lutego 2001 r., III RN 77/00, OSNP 2001/15/475).

Dalej Sąd podniósł, że z akt sprawy w żadnej mierze nie wynika, aby A. K. w postępowaniu prowadzonym w celu pozbawienia go uprawnień kombatanckich zgłaszał, iż od 5 kwietnia 1944 r. do 10 czerwca 1944 r. służył w Armii Krajowej, walcząc z oddziałami UPA. Również z uzasadnień decyzji z dnia 6 stycznia 2000 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia 5 kwietnia 2000 r. nie można wyprowadzić wniosku, by organ badał możliwość przyznania A. K. uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o kombatantach (...), który stanowi o pełnieniu służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach organizacji partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Z uzasadnień wskazanych decyzji wynika natomiast, iż organ rozważał jedynie spełnienie przesłanki z art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy o kombatantach, tj. uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu, jednak stwierdził, iż skarżący nie udokumentował w sposób wystarczający twierdzeń w tym zakresie. Zauważyć także należy, że negatywne dla A. K. rozstrzygnięcie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2001 r. (sygn. akt II SA/Wr 1017/00), bo oddalające jego skargę na decyzję z dnia 5 kwietnia 2000 r., nie stoi na przeszkodzie w ponownym orzekaniu w przedmiocie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Już wówczas Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że bez wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy pozostały twierdzenia skarżącego odnośnie jego walki z oddziałami UPA jeszcze przed powołaniem do zasadniczej służby wojskowej, gdyż okoliczności te zostały podniesione dopiero w skardze do Sądu. Wskazówką dla Kierownika Urzędu winno być, iż Sąd zasygnalizował także, że skarżący - pomimo pozbawienia go uprawnień kombatanckich - ma prawo, w oparciu o inną podstawę niż "utrwalanie władzy państwowej", ubiegać się o nie ponownie, tj. ma prawo złożyć wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich, a wniosek ten spowoduje wszczęcie odrębnej sprawy administracyjnej.

Podsumowując wywody Sąd zważył, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi tożsamość z innymi sprawami administracyjnymi, zarówno w odniesieniu do podstawy prawnej, jak i w odniesieniu do podstawy faktycznej. Jak Sąd wykazał powyżej, w każdym z badanych postępowań administracyjnych, w faktycznej podstawie rozstrzygnięcia powoływany był inny rodzaj działalności kwalifikujący do przyznania uprawnień kombatanckich. Powyższe wyklucza w takim razie tożsamość podstawy faktycznej kolejnych decyzji.

W toku ponownego postępowania administracyjnego Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z 17 kwietnia 2008 r. utrzymał w mocy decyzję własną z 6 lipca 2007 r. o odmowie przyznania A. K. uprawnień kombatanckich. Po przedstawieniu zapisów ustawy o kombatantach w szczególności art. 22 ust. 1 i art. 1 ust. 2 pkt 3 organ zaznaczył, że zainteresowany na swoją działalność w Armii Krajowej powołał się dopiero we wniosku z 9 marca 2007 r. podczas gdy postępowanie weryfikacyjne przed organem toczyło się od 1999 r. O swojej działalności konspiracyjnej w organizacji podziemnej zainteresowany nie wspominał również w postępowaniu przed ZBoWiD. Dalej zaznaczono, że przepis art. 1 ust.2 pkt 3 ustawy o kombatantach nie posługuje się granicą wieku jako kryterium przesądzającym o możliwości przyznania uprawnień kombatanckich, jednak konieczne jest wykazanie, że osoba ubiegająca się o takie uprawnienia pełniła służbę w organizacji. Pojęcie pełnienia służby związane jest ściśle z osiągnięciem odpowiedniego wieku. Służba jest bowiem sformalizowanym stosunkiem łączącym uczestnika organizacji konspiracyjnej z tą organizacją. Wymagane jest złożenie przysięgi uzyskanie pseudonimu , stopnia wojskowego, stałego przydziału mobilizacyjnego i poddanie rozkazom oraz regułom odpowiedzialności dyscyplinarnej ukształtowanej na wzór wojskowy. Zasady doświadczenia życiowego nakazywały organowi przyjąć, że tylko osoba w określonym wieku ze względu na poziom rozwoju psychofizycznego jest zdolna pełnić służbę. Nie do przyjęcia jest, aby dzieci poniżej określonego instrukcjami Polski Podziemnej wieku – poza jakimiś wyjątkowymi przypadkami mogły pełnić służbę w formacjach wymieniony w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach.

Decyzja ta została zaskarżona przez A. K. ponownie do Sądu. W skardze z 14 maja 2008 r. skarżący zarzucił organowi niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy a to przez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie jaki zawarto w wytycznych WSA w Opolu zawartych w wyroku z 17 stycznia 2008 r. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz "przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania". Tak sformułowany wniosek procesowy należało zatem przyjmować jako żądanie uchylenia decyzji obu instancji administracyjnych, skoro zamiarem skarżącego był powrót sprawy do rozpoznania w I instancji. Organ w złożonej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i odwołał się do argumentów zawartych w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 13 sierpnia 2008 r. i na rozprawie skarżący podtrzymał żądanie skargi dodatkowo podnosząc, że w organizacji podziemnej jego dowódcą był mężczyzna o pseudonimie "P." w stopniu kapitana. Podał, że K. po przyjeździe po wojnie do powiatu [...], do wsi S. został aresztowany, a następnie skazano go na śmierć, a wyrok wykonano w S. Podniósł, że uciekł przed UPA z Ż. do oddziału do K., w którym mieszkały tylko 3 rodziny ukraińskie i tam pod ochroną oddziału partyzanckiego chroniła się polska też ludność cywilna. Byli tam też ludzie z W. uciekający przed bandami UPA. Jego pluton liczył około 25 osób. Był to Drugi Pluton pod dowództwem "P.". Dalej skarżący oświadczył, że "zaprzysiężono mnie w K. i miałem pseudonim " S.". Ten pseudonim wymyślił mi sołtys M., który już nie żyje. Z mojego rodzeństwa żyje tylko brat B. K. zam. w W. przy ul [...]. Gdy ja należałem do organizacji on wyjechał do T. na R. Ja potem do niego dojechałem. Front zbliżał się do Ż. latem 1944. Nasz oddział rozwiązano w późne żniwa, bo ludzie wyjechali na R.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Ponieważ strony nie były w sprawie reprezentowane przez adwokata lub radcę prawnego wypada rozpocząć od wskazania na przepisy regulujące zakres kognicji sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, sprowadza się zatem do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny, pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Dlatego od razu trzeba zaznaczyć, że nawet przy uwzględnieniu skargi Sąd nie wydaje rozstrzygnięć merytorycznie załatwiających postępowanie administracyjne.

Kontrola zaskarżonego orzeczenia dokonana przez Sąd, w tak zakreślonych granicach kognicji, po poddaniu ocenie przeprowadzonego przez organ administracji publicznej postępowania, dała podstawę do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd miał na uwadze przede wszystkim fakt, iż sprawa której dotyczy niniejsze postępowanie była już przedmiotem oceny sądowej. Jak już wyżej wskazano wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008r. Sąd uwzględnił poprzednią skargę A. K. i uchylił decyzję Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 10 września 2007 r.

W związku z powyższym wskazać należy, iż zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem postępowania. Sąd dokonuje tej oceny oraz wyznacza kierunki co do dalszego postępowania w uzasadnieniu swego orzeczenia, ma ono zatem moc wiążącą. Nie tylko więc sama treść wyroku, ale również wyjaśnienia Sądu zawarte w uzasadnieniu oddziałują na przyszłe postępowania zarówno administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Ponowne rozpatrywanie sprawy obliguje organ administracji i Sąd do ścisłego kierowania się wyrażoną już poprzednio oceną prawną oraz wskazówkami co do prowadzenia postępowania. Przez ocenę prawną rozumieć należy dokonaną przez Sąd interpretację przepisów prawnych oraz sposobu ich stosowania na tle konkretnej sprawy. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania, zazwyczaj stanowią kontynuację oceny prawnej. Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania samego Sądu oznacza natomiast, że sąd ma obowiązek podporządkowania się w pełnym zakresie wcześniej wyrażonemu w orzeczeniu poglądowi.

Ocena prawna przedstawiona w poprzednim wyroku Sądu administracyjnego dotyczyła przede wszystkim przepisu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., ponieważ w oparciu o jego treść organ administracji w sposób błędny uznał, iż gdyby wydał w sprawie kolejną decyzję zachodziłaby wskazana w nim podstawa do stwierdzenia jej nieważności. Sąd dokonując interpretacji przepisów wyjaśnił, iż rozpoznawanie wniosku A. K. przesłanego w dniu 9 marca 2007 r., nie stanowiło ponownego rozstrzygania tej samej sprawy co w postępowaniu z roku 2000, ponieważ pomimo tożsamości podmiotowej, podobieństwo przedmiotu sprawy jest jedynie pozorne. Sąd w poprzednim orzeczeniu wyjaśnił, iż sam fakt, że wnioskodawca z tytułu "utrwalania władzy ludowej" uzyskał uprawnienia kombatanckie, a następnie po zmianie ustroju z tej samej przyczyny uprawnienia te utracił, nie stoi na przeszkodzie ponownemu ubieganiu się o ich przyznanie w oparciu jednak o inną podstawę faktyczną, a tym samym i odmienną regulację prawną. Uchylając zatem w poprzedniej sprawie decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umarzającą postępowanie administracyjne, Sąd wskazał, iż organ ten przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien w oparciu o treść przepisu art. 77 § 1 K.p.a. w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy, ze szczególnym uwzględnieniem oświadczeń świadków S. D. oraz T. K., co z kolei powinno znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zgodnie z treścią art. 107 § 3 K.p.a.

Wbrew tak sformułowanym wytycznym co do dalszego sposobu procesowania Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, nie zastosował się do tych wskazówek, ponieważ nie podjął czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło organ do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.

Wskazany przepis art. 7 K.p.a. formułuje ogólną zasadę właściwą dla całego postępowania administracyjnego, zgodnie z którą organy przy rozpatrywaniu danej sprawy obowiązane są dążyć m.in. do ustalenia prawdy obiektywnej, poprzez wyczerpujące zbadanie i wyjaśnienie okoliczności faktycznych, stanowiącego następnie podstawę do zastosowania odpowiedniego przepisu. Realizacji tej zasady służyć mają przede wszystkim przepisy regulujące przebieg postępowania dowodowego prowadzonego przez organ administracji. W szczególności zaś przepis art. 77 § 1 K.p.a., który nakłada na organy obowiązek dokładnego i starannego zgromadzenia oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podkreślenia wymaga, iż tak sformułowany nakaz obarcza organ administracji koniecznością prowadzenia postępowania dowodowego z własnej inicjatywy i poszukiwania odpowiednich środków dla wykazania okoliczności istotnych dla rozpatrzenia sprawy. Nie ulega jednak wątpliwości, iż strona zawsze ma prawo uczestniczenia w postępowaniu dowodowym, poprzez składanie wyjaśnień oraz zgłaszanie odpowiednich wniosków dowodowych. Organ dysponując takim żądaniem strony powinien na mocy art. 78 § 1 K.p.a. wniosek taki uwzględnić, jeżeli tylko jego przedmiotem ma być okoliczność istotna dla sprawy. Dążeniu do urzeczywistniania zasady prawdy obiektywnej służyć ma również właściwa dla postępowania dowodowego także zasada swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wyrażona w przepisie art. 80 K.p.a. Zasada ta zapewnia organowi administracyjnemu nieskrępowanie w zakresie ustalania wartości poszczególnych rodzajów dowodów zebranych w sprawie, a co za tym idzie służy ona wydaniu rozstrzygnięcia w oparciu o własną ocenę wyników postępowania

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, dokonując ponownego rozpatrywania wniosku A. K., przy wydawaniu obecnie zaskarżonego rozstrzygnięcia uchybił wskazanym wyżej przepisom procedury.

W pierwszym rzędzie zauważyć wypada, iż organ utrzymując swoją decyzję z dnia 6 lipca 2007 r., powtórzył wyrażony już wcześniej pogląd, iż z uwagi na datę urodzenia wnioskodawcy, tj. [...], nie jest możliwym aby nie ukończywszy piętnastego roku życia, tj. w okresie od kwietnia do czerwca 1944 r. pełnił on służbę w Armii Krajowej, ponieważ minimalny cenzus wiekowy określony został w owym czasie przez tę organizację dla osób co najmniej szesnastoletnich.

W związku z takim stanowiskiem należy podkreślić, iż organ sam przyznał, że po pierwsze ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.), zwaną dalej ustawą o kombatantach, nie wyznacza granicy wieku, dla osoby ubiegającej się o uprawnienia z niej wynikające, po drugie zaś, iż w okresie działań wojennych zdarzały się wyjątki, w których osoby pomimo młodego wieku były wcielane do organizacji wojskowych. W ocenie Sądu, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pomimo poczynienia tych zastrzeżeń, sam nie podjął się wyjaśnienia, czy w przedmiotowej sprawie nie zachodzi właśnie tego rodzaju wyjątkowa sytuacja. A. K. do wniosku z dnia 13 marca 2007 r. dołączył dwa kwestionariusze oświadczeń świadków – członków Armii Krajowej w okresie od stycznia do lipca 1944 r. – którzy zgodnie podali, iż wnioskodawca mimo młodego wieku był w tym czasie członkiem wskazanej organizacji. Pomimo przedłożenia tych oświadczeń, organ nie przeprowadził dowodu z przesłuchania wskazanych świadków, nie podjął się również odebrania wyjaśnień od samego wnioskodawcy. Podczas rozprawy przed Sądem A. K. podał kilka szczegółów przedstawiających przebieg jego służby w Armii Krajowej, które powinny podlegać sprawdzeniu i udowodnieniu w toku postępowania administracyjnego. Zatem jego wysłuchanie przed organem było celowe. Jak już jednak wskazano Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaniechał przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, ograniczając się tylko do niczym nieuzasadnionego stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie nie mógł mieć miejsca wyjątek, polegający na przyjęciu czternastolatka do służby w organizacji podziemnej.

Mając powyższe na uwadze niewątpliwym było naruszenie przez organ administracji w szczególności przepisów art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., wobec nie dokonania wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego wszechstronnego rozpatrzenia, a poprzez to sprzeciwienie się zasadzie prawdy obiektywnej.

W ocenie Sądu nie można było również uznać za prawidłowe odwołanie się przez organ do treści przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 lit a) w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach i stwierdzenie, że skoro w sprawie zostało ustalone, że A. K., pełniąc służbę w KBW w latach 1950 – 1951, brał czynny udział w walkach z poakowskim podziemiem zbrojnym, na uzyskanie uprawnień kombatanckich nie może mieć wpływu fakt ewentualnego uczestnictwa wnioskodawcy w działalności konspiracyjnej Armii Krajowej, nawet jeśli taki byłby udowodniony.

Zaznaczyć należy, iż decyzją z dnia 6 stycznia 2000 r., nr [...] A. K. został pozbawiony dotychczasowych uprawnień kombatanckich, które otrzymał w ZBoWiD z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od czerwca 1950 r. do czerwca 1952 r., na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Już zatem tylko z tego względu przywołanie przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przepisów art. 25 ust. 2 pkt 1 lit a) w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach, musi być uznane za błędne.

Organ nie rozróżnił dwóch zupełnie odrębnych sytuacji, na które wskazał prawodawca w ustawie o kombatantach. Przepis art. 21 ust. 2 tej ustawy, wymienia w siedmiu punktach przypadki, w których osoba ubiegająca się o przyznanie uprawnień kombatanckich nie może ich otrzymać, m.in. z uwagi na wymienione w pkt 4 lit. c) zatrudnienie, służbę lub funkcję w latach 1944 – 1956 w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Regulacja ta odnosi się zatem do osób, które dotychczas nie korzystały z przyznanych przywilejów kombatanckich. Natomiast przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy określa sytuacje, w których osoby posiadające już uprawnienia kombatanckie zostają ich pozbawione z uwagi na to, że otrzymały je jako wyraz uznania za szeroko rozumianą służbę na rzecz państwa w poprzednim ustroju demokracji ludowej.

Przepis art. 25 ust. 2 ustawy w sposób wyraźny rozróżnia dwie odrębne przyczyny pozbawiania tych uprawnień. W punkcie pierwszym został powtórzony niemal w całości przepis art. 21 ust. 2 ustawy, a co za tym idzie opisane w nim okoliczności mogą stanowić zarówno podstawę pozbawienia przyznanych już uprawnień kombatanckich, jak i późniejszą przyczynę odmowy ich przyznania na podstawie obecnie obowiązujących przepisów. W punkcie drugim za podstawę pozbawienia praw kombatanckich uznano natomiast ich uzyskanie za działalność w latach 1944 – 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4 ustawy.

Mając powyższe na względzie podkreślić wypada, że skoro w decyzji z dnia 6 stycznia 2000 r., pełnienie przez A. K. służby w KBW w latach 1950 – 1951, zostało uznane za działalność w postaci "utrwalania władzy ludowej" na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, to nie ma podstaw do tego, aby w chwili obecnej służbę tę kwalifikować z przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4, lit. c) ustawy. Jeżeli bowiem ustawodawca wyraźnie rozróżnił te dwie podstawy pozbawienia uprawnień kombatanckich, nie można ich utożsamiać a tej samej sytuacji faktycznej oceniać według różnych przepisów.

Końcowo koniecznym jest także podkreślenie, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, bez przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego nie był uprawniony do stwierdzenia, iż nawet jeśli wnioskodawca udowodniłby okoliczność działalności konspiracyjnej w Armii Krajowej, to ze względu na służbę w KBW, jego wcześniejsze zasługi pozostaną bez znaczenia dla przyznania uprawnień kombatanckich. Przeczy temu poglądowi teza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2001 r., sygn. akt V SA 3875/00, w którym Sąd ten stwierdził, że "ewentualny udział w wojnie i walka o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej mogą mieć znaczenie dla zachowania uprawnień kombatanckich (...). Posiadanie bowiem prawa do uprawnień kombatanckich również z innych tytułów niż "utrwalanie władzy ludowej" powoduje zachowanie tych uprawnień pod warunkiem, że nie wchodzą okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 21 ust. 2 cyt. ustawy". Należy to odnieść jednak nie tylko do sytuacji zachowania uprawnień, ale też ponownego ubiegania się o ich przyznanie, na innej jednak podstawie niż "utrwalanie władzy ludowej", co ma miejsce w przedmiotowej sprawie.

Organ zatem błędnie z góry przesądził, że wnioskodawca nie jest w stanie uzyskać uprawnień kombatanckich, co w konsekwencji doprowadziło go do wytkniętego już naruszenia przepisów procedury administracyjnej.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia, że uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji oparto o art. 152 P.p.s.a. Koszty postępowania zasądzono na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań i sprowadzają się przede wszystkim do konieczności przeprowadzenia rzetelnego i wyczerpującego postępowania dowodowego na podstawie przepisu art. 7 i art. 77 K.p.a., oraz poddaniu tak zebranego materiału dowodowego wnikliwej ocenie w oparciu o treść art. 80 K.p.a.