Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 462/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Izabela Paluszyńska Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. spraw ze skarg W.S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2014 r.: nr [...], nr [...], nr [...], w przedmiocie dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone decyzje


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456) zwanej dalej jako "u.ś.r." odmówił W.R. (zwanej dalej również jako "skarżąca") dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od [...] lipca 2012 r. do [...] grudnia 2012 r. z tytułu opieki sprawowanej nad matką K.R.. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje – za okres od dnia [...] lipca 2012 r. do [...] czerwca 2012 r. – matce, ojcu lub opiekunowi faktycznemu dziecka mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ stwierdził jednak, że skoro skarżąca jest opiekunem prawnym K. R. to nie może zostać jej przyznany dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] lipca 2012 r. do [...] grudnia 2012 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 17 u.ś.r. odmówił skarżacej dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od [...] stycznia 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. z tytułu opieki sprawowanej nad matką K.R.. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. nr 1548) zwanej dalej jako "ustawa zmieniająca", dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje za okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. osobom o którym mowa w art. 11 tej ustawy jeżeli osoby te spełniają dotychczasowe warunki określone w art. 17 u.ś.r. Organ stwierdził jednak, że niepełnosprawność K.R. powstała od dnia [...] października 1993 r., a wiec od 42 roku życia. Tym samym organ uznał, że od dnia [...] stycznia 2013 r. K.R. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tym samym osobie sprawującej opiekę – W.R. nie przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 17 u.ś.r. oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne (Dz.U. z 2013 r. poz. 413) odmówi skarżącej ł dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od [...] stycznia 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. z tytułu opieki sprawowanej nad matką K.R. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje za okres od dnia [...] kwietnia 2013 r. do dnia [...] czerwca 2013 r. osobom mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z treścią art. 17 u.ś.r. Organ stwierdził jednak, że niepełnosprawność K.R. powstała od dnia [...] października 1993 r., a wiec od 42 roku życia. Tym samym organ uznał, że od dnia [...] stycznia 2013 r. K.R. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tym samym osobie sprawującej opiekę – W.R. nie przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego.

Odwołania jednakowej treści od ww. decyzji wniosła W.R. podnosząc, iż od 1996 r. sprawuje opiekę nad całkowicie ubezwłasnowolnioną , trwale niezdolną do pracy i trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji K.R.. Wskazała, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy w P. orzekł całkowicie ubezwłasnowolnienie K.R., a postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Sąd Rejonowy P. ustanowił skarżącą opiekunem prawnym K.R. Podniosła również, że gdyby celem ustawodawcy było wprowadzenie jakichkolwiek różnic w opiece, wychowaniu, utrzymaniu, reprezentowaniu małoletnich i całkowicie ubezwłasnowolnionych, bądź różnic dotyczących praw małoletnich i całkowicie ubezwłasnowolnionych, z pewnością zdefiniowałby je wyraźnie w ustawie. Skarżąca wskazała, że osobami uprawnionymi są rodzice naturalni , zastępczy, przysposabiający dziecko, wykonujący opiekę prawną i faktyczna. Do tego grona należy również opiekun prawny osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej. Zdaniem skarżącej jej uprawnienie do pomocy wynika z faktu sprawowania opieki w oparciu o przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o opiece nad małoletnim i władzy rodzicielskiej, a nie z obowiązku alimentacyjnego. W jej ocenie K.R. w świetle prawa jest małoletnią (dzieckiem niepełnosprawnym), a na skarżącej ciąży rodzicielski ciężar zaspokojenia jej potrzeb życiowych.

Po rozpatrzeniu odwołań, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P, decyzjami z dnia [...] lutego o nr [...],[...],[...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013 r. poz. 267) zwanej dalej jako "k.p.a." utrzymało zaskarżone decyzje w mocy. W uzasadnieniu podjętych decyzji SKO wskazało, że w świetle art. 17 u.ś.r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne (DzU. Z 2012 r. poz. 732) nie było możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej. Wbrew jej twierdzeniom nie mają tu zastosowania przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a przepisy art. 17 u.ś.r. i ww. rozporządzenia. Zdaniem SKO z przepisów tych wynika jednoznacznie, że skoro wnioskodawca jest opiekunem prawnym swojej matki, to nie może być jej przyznany dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium podzieliło również argumentację organu I instancji w zakresie dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] stycznia 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. SKO wskazał, że zastosowanie znajdują przepisy art. 12 ustawy zmieniającej oraz art. 17 u.ś.r. Z przepisów tych zdaniem Kolegium wynika, iż K.R., nad którą pieczę sprawuje jej córka, nie spełnia warunków do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i tym samym nie może zostać przyznany jej dodatek do tego świadczenia.

W rozstrzygnięciu dotyczącym odmowy przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] stycznia 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. Kolegium wyjaśniło, że z przepisów art. 17 u.ś.r. oraz § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 26 marca 2013 r. wynika, że K.R. nie spełnia wymogów do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i tym samym nie może zostać jej przyznany dodatek do tego świadczenia.

Skargi jednakowej treści na ww. decyzje do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu SKO wniosła W.R. wnosząc o uchylenie decyzji SKO. Wskazała, że Prezydent Miasta P. przyznał jej świadczenie pielęgnacyjne na okres od [...] czerwca 2011 r. na stałe. Podniosła również, że przepis uzależniający przyznanie przedmiotowych świadczeń od spełnienia warunku wieku w jakim powstała niepełnosprawność jest niezgodny z Konstytucją RP i został zaskarżony do Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 33/13 oraz P/38/12). Skarżąca wskazała, że jako na opiekunie prawnym K.R. ciąży na niej zobowiązanie o charakterze prawnorodzinnym, którego źródłem są przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 155 § 2 i art. 175). Podniosła również, że gdyby celem ustawodawcy było wprowadzenie jakichkolwiek różnic w opiece, wychowaniu, utrzymaniu, reprezentowaniu małoletnich i całkowicie ubezwłasnowolnionych, bądź różnic dotyczących praw małoletnich i całkowicie ubezwłasnowolnionych, z pewnością zdefiniowałby je jasno w wyraźnie w ustawie. Przepisy u.ś.r. odsyłają do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego , którego przepisy o opiece nad małoletnim i władzy rodzicielskiej są jednoznaczne. Do grona osób uprawnionych należy również opiekun prawny osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej. Zdaniem skarżącej ustawodawca traktuje na równi osoby ubezwłasnowolnione i dzieci, które nie ukończyły 13 roku życia. W świetle prawa K.R. jest osobą małoletnią. Skarżąca wskazała również na wyroki Trybunał Konstytucyjnego sygn. akt P 23/05, P27/07 i K 27/13, oraz że ustawodawca nie stosując się do tych wyroków ponownie zróżnicował te same podmioty i i odbiera im prawa słusznie nabyte. Trybunał Konstytucyjny we wcześniejszych orzeczeniach wskazywał, że niedopuszczalne jest różne traktowanie podmiotów charakteryzujących się taką samą cechą wspólną w oparciu o inne kryteria niż relewantność i proporcjonalność. Wykluczenie opiekuna prawnego nie będącego rodzicem prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady równości i solidarności społecznej. Wskazał, że poprzez niezgodne z prawem działanie prawodawcy skarżąca została pozbawiona środków do życia i leczenia.

Ww. skargi zostały zarejestrowane pod sygn. akt IV SA/Po 462/14, IV SA/Po 464/14 i IV SA/Po 465/14.

W odpowiedzi na skargi SKO wniosło o ich oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach.

Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 462/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowił zarządzić połączenie spraw o sygn. akt IV SA/Po 462/14, IV SA/Po 464/14 i IV SA/Po 465/14 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, a połączone sprawy prowadzić dalej pod sygn. akt IV SA/Po 462/14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie, przedmiotem kontroli sądu są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy decyzje Prezydenta Miasta P. o odmowie przyznania skarżącej dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania niektórych osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne.

Generalnie w ocenie organu w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś. r. ponieważ w przypadku matki skarżacej data powstania jej niepełnosprawności nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Wobec powyższego podstawą odmowy przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego było niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym miejscu wskazać należy, iż powyższy przepis był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł o niezgodności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Podstawy do wznowienia postępowania określone są w przepisach art. 145 § 1 oraz art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Pośród okoliczności w nich wymienionych zwrócić należy uwagę na art. 145a § 1 k.p.a., który stanowi, iż można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ wyżej wskazanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowił podstawę orzekania w niniejszej sprawie. Takie samo stanowisko zostało wyrażone w wyroku tutejszego sądu z dnia 23 października 2014 roku sygn, akt. IV SA/Po 355/14 dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego dla K.R..

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Rozpoznając sprawę ponownie organ winien, uwzględniając stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, rozważyć czy skarżącej przysługiwało wnioskowane świadczenie.