Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 715/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 193  ust. 1 - 3
journal: Dz.U. 2013 poz 135
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity
article: art. 8
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant specjalista Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce socjalizacyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] działającego z upoważnienia Starosty P., Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P.:

odmówiono J. M., dalej: skarżący, odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka D. M., dalej: dziecko, córka, w Placówce Socjalizacyjnej "[...]" w P., dalej: placówka socjalizacyjna, o którą ubiegał się wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2013 r. i podtrzymał stanowisko w oświadczeniu z dnia 20 stycznia 2014 r. oraz z dnia 7 maja 2014 r.

2. ustalono skarżącemu opłaty za pobyt dziecka w placówce socjalizacyjnej, w miesiącu:

- od 21 maja 2012 r. do 31 maja 2012 r. w wysokości 656,98 zł,

- czerwcu 2012 r. w wysokości 3.490,13 zł,

- lipcu 2012r. w wysokości 1.851,48 zł,

- sierpniu 2012 r. w wysokości 3.490,13 zł,

- wrześniu 2012 r. w wysokości 1.851,48 zł,

- październiku 2012 r. w wysokości 1.851,48 zł,

- listopadzie 2012 r. w wysokości 3.490,13 zł,

- grudniu 2012 r. w wysokości 1.851,48 zł,

- styczniu 2013 r. w wysokości 3.213,90 zł,

- lutym 2013 r. w wysokości 1.851,48 zł,

- marcu 2013 r. w wysokości 1.851,48 zł,

3. ustalono, że łączna kwota do zapłaty za pobyt małoletniego dziecka w placówce socjalizacyjnej w okresie od 21 maja 2012 r. do 31 marca 2013 r. wynosi 25.450,15 zł i powinna zostać wniesiona osobiście lub na konto Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji stwierdził, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w G. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...], sygn. akt [...], małoletnie dziecko w dniu 1 sierpnia 2008 r. zostało umieszczone w placówce socjalizacyjnej. Organ orzekający wskazał, powołując się na przepisy art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, że rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Organ I instancji podkreślił również, że zgodnie z ust. 6 powołanego przepisu, obowiązek ponoszenia opłaty dotyczy również rodziców pozbawionych władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona. Wskazał ponadto, że warunki umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej zostały określone w uchwale nr [...] Rady Powiatu P. z dnia [...] (obowiązującej od 21 maja 2012 r.). Zgodnie z powołaną uchwałą odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może nastąpić w przypadku, gdy: 1) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę zobowiązaną oraz osoby pozostającej na jej utrzymaniu niezbędnego dochodu w wysokości do 250% kryterium dochodowego; 2) osoba zobowiązana reguluje alimenty na rzecz dziecka lub osoby pełnoletniej przebywającej w pieczy zastępczej; 3) nieznane jest miejsce pobytu osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty; 4) osoba zobowiązana jest nieletnia - do czasu uzyskania przez nią pełnoletniości. Organ I instancji przedstawił również dochody uzyskane przez rodzinę w poszczególnych miesiącach, w okresie za który ustalona została opłata. Podkreślił, że ustalając dochód rodziny powołano się na przepisy art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Organ I instancji stwierdził, że dochód rodziny w poszczególnych miesiącach przekracza 250% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. kwotę 1.140 zł, wobec czego koniecznym stało się ustalenie opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, jako różnicy pomiędzy posiadanym dochodem, a niezbędną kwotą którą należy pozostawić rodzinie do prawidłowego funkcjonowania. Organ orzekający podkreślił, że w przywołanej uchwale Rady Powiatu P. z dnia [...] brak zapisu dotyczącego odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w przypadku jego urlopowania do rodziny biologicznej. Wobec powyższego nie znalazł przesłanek do przychylenia się do wniosku strony.

Organ I instancji stwierdził również, że nie podziela poglądu prawnego przedstawionego przez Kolegium w uzasadnieniu decyzji z dnia [...], nr [...]. Stwierdził, że w istniejącym stanie prawnym brak jest regulacji pozwalających na usprawiedliwione twierdzenie o zmniejszeniu wymiaru opłaty w sposób, w jaki przedstawia to Kolegium. Podkreślił, że organ I instancji nie jest związany poglądem prawnym wyrażonym przez organ II instancji i sprawę rozstrzyga samodzielnie, bez względu na prawne zapatrywania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący, podnosząc, że nie zgadza się z decyzją organu I instancji. Podkreślił, że zaskarżona decyzja nie różni się od wcześniejszych decyzji, uchylonych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. Skarżący wskazał, że ustalając opłatę za pobyt córki w placówce nie została uwzględniona okoliczność urlopowania dziecka. Nie zgodził się z ustaloną opłatą i zakwestionował zasadność ponoszenia opłaty za okresy, kiedy córka przebywała w domu i pozostawała na jego utrzymaniu, jak np. w sierpniu 2013 r., za który organ I instancji ustalił opłatę w wysokości 3.490,13 zł. Ponadto zakwestionował ustalenie dochodu rodziny na dwie osoby, skoro rodzina składa się z trzech osób: strony, jego żony i córki. Podniósł również, że w okresie pobytu córki w placówce wspierał ją pomocą rzeczową i finansową. Wskazał, że wykupił jej obiady w szkole, kupował środki czystości i odzież. Przekazywał również kieszonkowe. W ocenie strony świadczona pomoc na rzecz córki miała charakter alimentacyjny.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji z dnia [...] uchylono decyzję organu I instancji w pkt 2 i 3 rozstrzygnięcia, ustalono skarżącemu opłaty za pobyt dziecka w placówce socjalizacyjnej w miesiącu:

- od 21 maja 2012 r. do 31 maja 2012 r. w wysokości 656, 98 zł,

- czerwcu 2012 r. w wysokości 3.490, 13 zł,

- lipcu 2012 r. w wysokości 764, 88 zł,

- sierpniu 2012 r. w wysokości 0 zł,

- wrześniu 2012r. w wysokości 2.621,28 zł,

- październiku 2012r. w wysokości 2.624,20 zł,

- listopadzie 2012r. w wysokości 2.182,26 zł, -grudniu 2012r. w wysokości 1.137,15 zł,

- styczniu 2013r. w wysokości 2.365,60 zł,

- luty 2013r. w wysokości 1.355,83 zł,

- marcu 2013r. w wysokości 874,73 zł,

ustalono, że łączna kwota do zapłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej w okresie od 21 maja 2012 r. do 31 marca 2013 r. wynosi 18.073,04 zł, w pozostałym zakresie utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Pismem z dnia 19 grudnia 2012 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P., powołując się na art. 61 § 4 k.p.a. zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt małoletniego dziecka w placówce socjalizacyjnej.

Następnie decyzją z dnia [...], nr [...] organ I instancji odmówił skarżącemu odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce socjalizacyjnej, o które ubiegał się wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2013 r., ustalił skarżącemu opłatę za pobyt dziecka w placówce socjalizacyjnej w miesiącu:

od 21 maja 2012 r. do 31 maja 2012 r. w wysokości 656,98 zł,

czerwcu 2012 r. w wysokości 3.490,13 zł,

lipcu 2012 r. w wysokości 1.851,48 zł,

sierpniu 2012 r. w wysokości 3.490,13 zł,

wrześniu 2012 r. w wysokości 1.851,48 zł,

październiku 2012 r. w wysokości 1.851,48 zł,

listopadzie 2012 r. w wysokości 3.490,13 zł,

grudniu 2012 r. w wysokości 1.851,48 zł,

styczniu 2013 r. w wysokości 3.213,90 zł,

luty 2013 r. w wysokości 1.851,48 zł,

marcu 2013 r. w wysokości 1.851,48 zł, ustalił, że łączna kwota do zapłaty za pobyt małoletniego dziecka w placówce socjalizacyjnej w okresie od 21 maja 2012 r. do 31 marca 2013 r. wynosi 25.450,15 zł i powinna zostać wniesiona w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stała się ostateczna, na konto Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P.

W wyniku odwołania wniesionego przez skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją nr [...] z dnia [...] uchyliło w całości omówioną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium wskazało na potrzebę weryfikacji przez organ orzekający argumentów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu, w kwestii nie ustalania opłaty za okresy, kiedy dziecko przebywało w domu rodzinnym, na utrzymaniu rodziców, w związku z urlopowaniem oraz przyjęcia do składu rodziny, na potrzeby ustalenia kryterium dochodowego rodziny, dziecka przebywającego w pieczy zastępczej.

Efektem ponownego rozpatrzenia sprawy było wydanie przez organ I instancji decyzji z dnia [...], nr [...] odmawiającej skarżącemu odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce, o którą ubiegał się wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2013 r. i podtrzymał wniosek w oświadczeniu z dnia 20 stycznia 2014 r.; ustalającej skarżącemu opłatę za pobyt dziecka w placówce socjalizacyjnej w miesiącu:

od 21 maja 2012 r. do 31 maja 2012 r. w wysokości 656,98 zł,

czerwcu 2012 r. w wysokości 3.490,13 zł,

lipcu 2012 r. w wysokości 1.851,48 zł,

sierpniu 2012 r. w wysokości 3.490,13 zł,

wrześniu 2012 r. w wysokości 1.851,48 zł,

październiku 2012 r. w wysokości 1.851,48 zł,

listopadzie 2012 r. w wysokości 3.490,13 zł,

grudniu 2012 r. w wysokości 1.851,48 zł,

styczniu 2013 r. w wysokości 3.213,90 zł,

lutym 2013 r. w wysokości 1.851,48 zł,

marcu 2013 r. w wysokości 1.851,48 zł, ustalającej, że łączna kwota do zapłaty za pobyt małoletniego dziecka w placówce socjalizującej w okresie od 21 maja 2012 r. do 31 marca 2013 r. wynosi 25.450,15 zł i powinna zostać wniesiona w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stała się ostateczna, na konto Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P.

W wyniku odwołania wniesionego przez skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...], nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie Kolegium, niezbędne było ponowne ustalenie opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej z uwzględnieniem faktycznego pobytu w placówce i poniesionych z tego tytułu kosztów. Nieuzasadnione jest bowiem nakładanie na stronę obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania dziecka w pieczy zastępczej, gdy faktycznie przebywało ono za zgodą Sądu w domu rodzinnym, a zatem kosztów w podwójnej wysokości, zwłaszcza w trudnej sytuacji finansowej rodziny w związku z zajęciami komorniczymi.

Orzekając po raz kolejny w sprawie, wydano omówioną na wstępie decyzję organu I instancji z dnia [...].

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia w omawianej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 9 czerwca

2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 135 ze zm.), dalej: ustawa. Ustawa ta, zgodnie z art. 251 weszła w życie w dniu 1 stycznia 2012 r. Z tą też datą przepisem art. 218 pkt 16 ustawy, uchylony został art. 81 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. nr 115, poz. 728 ze zm.). Przepis, który regulował kwestie związane z ponoszeniem przez rodziców opłat za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Ponadto zgodnie z art. 226 ust. 4 pkt 3 ustawy, wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje w sprawie opłaty za pobyt w całodobowej placówce opiekuńczo - wychowawczej dziecka lub osoby pełnoletniej, przebywającej w całodobowej placówce opiekuńczo -wychowawczej do czasu ukończenia szkoły, w której rozpoczęła naukę przed osiągnięciem pełnoletniości - zachowują moc do dnia wygaśnięcia, nie dłużej jednak niż przez okres 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. do 31 marca

2012 r.

W aktualnym stanie prawnym, za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy, rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo- terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie (ust. 2 powołanego przepisu).

Zgodnie z art. 194 ust. 1 ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (ust. 2 powołanego przepisu). Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (ust. 3 powołanego przepisu).

Szczegółowo warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, zostały określone w uchwale nr [...] Rady Powiatu P. z dnia [...] w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Województwa D. z [...] Nr [...]). Zgodnie z § 5 ust. 1 uchwały, odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może nastąpić w przypadku, gdy: 1) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę zobowiązaną oraz osoby pozostające na jej utrzymaniu niezbędnego dochodu w wysokości do 250% kryterium dochodowego; 2) osoba zobowiązana reguluje alimenty na rzecz dziecka lub osoby pełnoletniej przebywającej w pieczy zastępczej; 3) nieznane jest miejsce pobytu osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty; 4) osoba zobowiązana jest nieletnia - do czasu uzyskania pełnoletniości. Przez dochód, zgodnie z § 1 pkt 2 uchwały, rozumie się dochód ustalony zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Za dochód, zgodnie z art. 8 ust. 4 powołanej ustawy, uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony ( ust. 11 powołanego przepisu). Natomiast przez kryterium dochodowe, zgodnie z § 1 pkt 3 uchwały, rozumie się kryterium dochodowe ustalone zgodnie z powołaną ustawą, które wynosi 456 zł w przypadku osoby w rodzinie.

Odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej następuje na wniosek osoby zobowiązanej lub dłużnika albo z urzędu (§ 6 ust. 1 uchwały). Wniosek powinien zawierać informacje uzasadniające wystąpienie okoliczności stanowiących podstawę złożenia wniosku, a także opis aktualnej sytuacji finansowej, zdrowotnej i rodzinnej wnioskodawcy (ust. 2 powołanego przepisu). Do wniosku powinny zostać dołączone dokumenty potwierdzające okoliczności w nim wymienione (ust. 3 powołanego przepisu).

Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji pismem z dnia 19 grudnia 2012 r., powołując się na art. 61 § 4 k.p.a. zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt małoletniego dziecka w placówce socjalizacyjnej. Postanowieniem Sądu Rejonowego w G. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...], sygn. akt [...], małoletnia córka w dniu 1 sierpnia 2008 r. została umieszczona w placówce socjalizacyjnej. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że skarżący i jego żona Z. M. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Z. M. jest osobą bierną zawodowo i pozostaje na utrzymaniu męża. Na podstawie zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia [...] ustalono, że skarżący pobiera świadczenie emerytalne, które w okresie od 1 maja 2012 r. do 28 lutego 2013r. wynosiło 5.058,77 zł miesięcznie, a od 1 marca 2013 r. 5.261,12 zł. Jednocześnie ZUS stwierdził, że od października 2012 r. realizowane są potrącenia na rzecz Urzędu Skarbowego w L. w ratach miesięcznych po 1.264,69 zł, a w marcu 2013 r. 1.315,28 zł. Na podstawie zaświadczenia A S.A. z dnia 2 maja 2013 r., byłego pracodawcy strony ustalono, że po przejściu na emeryturę skarżący uzyskał dodatkowe należności m.in. z tytułu świadczenia wypoczynkowego i dodatkowych nagród rocznych. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji ustalił, że strona uzyskała w kolejnych miesiącach dochód ustalony na zasadach określonych w art. 8 ustawy o pomocy społecznej w wysokości:

-maj 2012 r. - 4.131,48 zł z tytułu emerytury,

-czerwiec 2012 r. - 14.009,38 zł (4.131,48 z tytułu emerytury, 2.035 zł świadczenie wypoczynkowe i 7.842,90 zł dodatkowa nagroda roczna),

-lipiec 2012 r. - 4.261,02 zł (4.131,48 zł z tytułu emerytury, 129,54 zł wyrównanie

chorobowego),

sierpień 2012 r. - 6.610,88 zł (4.131,48 zł z tytułu emerytury, 2.479,40 zł dodatkowa nagroda roczna),

wrzesień 2012 r. - 4.131,48 zł z tytułu emerytury,

październik 2012 r. - 4.131,48 zł z tytułu emerytury,

listopad 2012 r. - 5.784,33 zł (4.131,48 zł z tytułu emerytury, 1.652,85 zł nagroda roczna z okazji Dnia [...]),

grudzień 2012 r. - 4.131,48 zł z tytułu emerytury,

styczeń 2013 r. - 5.493,90 zł (4.131,48 zł z tytułu emerytury, 1.362,42 zł 14-ta pensja),

luty 2013 r. - 4.131,48 zł z tytułu emerytury,

marzec 2013 r. - 4.131,48 zł z tytułu emerytury.

Średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce socjalizacyjnej w 2012 r., zgodnie z zarządzeniem Nr [...] Starosty P. z dnia [...] wynosiły 3.490,13 zł. Natomiast zarządzeniem nr [...] Starosty P. z dnia [...] powyższe wydatki zostały ustalone na kwotę 3.644,49 zł., na rok 2013 r.

Ustalono również, że skarżący i jego żona nie mają zasądzonych alimentów na rzecz córki. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że strona dobrowolnie przeznaczała na potrzeby córki określone kwoty, m.in. obiady w szkole w roku szkolnym 2011/2012 - 389,40 zł i w roku szkolnym 2012/2013 - 584,10 zł, obóz w Hiszpanii w 2012r. - 570 zł i obóz na Cyprze w 2013 r. - 570 zł. Ponadto skarżący przekazał kieszonkowe w wysokości 15 euro w dniu 10 lipca 2012 r., 30 zł w dniu 20 września 2012 r. i 10 zł w dniu 12 października 2012 r. Rodzice zakupili córce kozaki w dniu 26 października 2012 r. i niezbędną odzież na wyjazd wakacyjny.

W dniu 2 kwietnia 2013 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt córki w placówce socjalizacyjnej. Wniosek uzasadnił faktem przejścia od maja 2012 r. na emeryturę i zajęciem komorniczym pobieranego świadczenia. Stwierdził, że posiada zadłużenie na kwotę 91.693,63 zł, które z powodu narastających odsetek systematycznie wzrasta. Wnioskodawca wskazał ponadto, że w miesiącu marcu wystąpili z żoną z wnioskiem do Sądu o powrót córki do domu rodzinnego. Podkreślił, że w domu przeprowadzony został remont i zakupiono niezbędny sprzęt i meble, aby zapewnić córce właściwe warunki. Strona wskazała dodatkowo, że większość zajmowanego przez komornika świadczenia emerytalnego przekazywana jest dla PCPR, co skutkuje tym, że należności wobec banków nie są spłacane. Odstąpienie od ustalenia opłaty umożliwiłoby rozpoczęcie spłaty zadłużenia wobec banku i normalizację życia rodziny. Stan zadłużenia strony, zgodnie z zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. na dzień 26 marca 2013 r. wynosi 91.693,63 zł, w tym należność wobec Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P. 10.672,52 zł. Skarżący podtrzymał swoją prośbę o odstąpienie od ustalenia opłaty w oświadczeniu z dnia 20 stycznia 2014 r. i z dnia 7 maja 2014 r.

Ponownie orzekając w sprawie organ I instancji ustalił na podstawie zaświadczenia Dyrektora placówki socjalizacyjnej okresy urlopowania córki na czas pobytu u ojca biologicznego (skarżącego) w terminie od 21 maja 2012 r. do czasu skreślenia z listy wychowanków. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] córka 1 raz w miesiącu 1 godzinę przebywała w domu, tj. 31 maja 2012 r., 21 czerwca 2012 r., 5 lipca 2012 r., 8 października 2012 r., 15 października 2012 r., 19 listopada 2012 r., 10 stycznia 2013 r., 14 marca 2013 r., 26 kwietnia 2013 r., 24 maja 2013 r. Z zaświadczenia wynika również, że córka była urlopowana na dłuższe okresy, zgodnie z decyzją Sądu. Dwukrotnie w związku z uczestniczeniem w koloniach letnich opłaconych przez ojca i w pozostałych przypadkach do domu rodzinnego, tj.

10 lipca 2012 r. - 23 lipca 2012 r. kolonie w Hiszpanii

23 lipca 2012 r. - 1 września 2012 r. dom rodzinny

31 października 2012 r. - 4 listopada 2012 r. dom rodzinny

8 listopada 2012 r. - 11 listopada 2012 r. dom rodzinny

16 listopada 2012 r. - 18 listopada 2012 r. dom rodzinny

23 listopada 2012 r. - 25 listopada 2012 r. dom rodzinny

30 listopada 2012 r. - 2 grudnia 2012 r. dom rodzinny

7 grudnia 2012 r. - 9 grudnia 2012 r. dom rodzinny

14 grudnia 2012r. - 16 grudnia 2012r. dom rodzinny

22 grudnia 2012 r. - 1 stycznia 2013 r. dom rodzinny

4 stycznia 2013 r. - 6 stycznia 2013 r. dom rodzinny ,

11 stycznia 2013 r. - 13 stycznia 2013 r. dom rodzinny

18 stycznia 2013 r. - 20 stycznia 2013 r. dom rodzinny

25 stycznia 2013 r. - 27 stycznia 2013 r. dom rodzinny

3 lutego 2013 r. - 10 lutego 201 3r. dom rodzinny

15 lutego 2013 r. - 17 lutego 2013 r. dom rodzinny

22 lutego 2013 r. - 24 lutego 2013 r. dom rodzinny

1 marca 2013 r. - 3 marca 2013 r. dom rodzinny

8 marca 2013 r. - 10 marca 2013 r. dom rodzinny

10 marca 2013 r. - 13 marca 2013 r. dom rodzinny

15 marca 2013 r. - 17 marca 2013 r. dom rodzinny

22 marca 2013 r. - 24 marca 2013 r. dom rodzinny

27 marca 2013 r. - 2 kwietnia 2013 r. dom rodzinny

5 kwietnia 2013 r. - 7 kwietnia 2013 r. dom rodzinny

12 kwietnia 2013 r. - 13 kwietnia 2013 r. dom rodzinny

19 kwietnia 2013 r. - 21 kwietnia 2013 r. dom rodzinny

26 kwietnia 2013 r. - 28 kwietnia 2013 r. dom rodzinny

30 kwietnia 2013 r. - 5 maja 2013 r. dom rodzinny

10 maja 2013 r. - 12 maja 2013 r. dom rodzinny

17 maja 2013 r. - 19 maja 2013 r. dom rodzinny

24 maja 2013 r. - 26 maja 2013 r. dom rodzinny

29 maja 2013 r. - 2 czerwca 2013 r. dom rodzinny

7 czerwca 2013 r. - 9 czerwca 2013 r. dom rodzinny

14 czerwca 2013 r. - 16 czerwca 2013 r. dom rodzinny

21 czerwca 2013 r. - 23 czerwca 2013 r. dom rodzinny

28 czerwca 2013 r. - 29 lipca 2013 r. dom rodzinny

30 lipca 2013 r. - 13 sierpnia 2013 r. kolonie na Cyprze

-14 sierpnia 2013 r. do 5 września 2013 r. dom rodzinny (5 września 2013 r. skreślona z listy wychowanków).

Z powyższych ustaleń wynika, że w okresie za który organ I instancji ustalił opłatę, skarżąca przebywała w placówce w poszczególnych miesiącach:

maj 2012 r. - 11 dni

czerwiec 2012 r. - 30 dni

lipiec 2012 r. - 9 dni

sierpień 2012 r. - 0 dni

wrzesień 2012 r. - 29 dni

październik 2012 r. - 30 dni

listopad 2012 r. - 15 dni

grudzień 2012 r. - 13 dni

styczeń 2013 r.- 18 dni

luty 2013 r. - 14 dni

marzec 2013 r. - 10 dni.

Wskazano, że powyższe okoliczności stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji.

W ocenie składu orzekającego Kolegium, w omawianej sprawie zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji w pkt 2 i 3 rozstrzygnięcia i orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy.

Stwierdzono, że uzyskiwany przez rodzinę dochód w poszczególnych miesiącach przekroczył kryterium dochodowe określone m.in. w § 5 ust. 1 pkt 1 powołanej uchwały. Jak wynika z powołanego przepisu obowiązkiem organu jest zapewnienie rodzinie minimum środków finansowych, które zostało ustalone w wysokości 250% kryterium dochodowego osoby w rodzinie, określonego w ustawie o pomocy społecznej, tj. 1140,00 zł (456,00 zł x 250%). Skład orzekający Kolegium podzielił stanowisko organu I instancji, iż powyższe ustalenia, nie dają podstawy do odstąpienia w całości od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Wskazano, że decyzja w zakresie odstąpienia od ustalenia opłaty ma charakter uznaniowy.

Skład orzekający Kolegium zakwestionował wysokość opłaty ustalonej przez organ I instancji za poszczególne miesiące pobytu dziecka w placówce. Sposób ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej przyjęty przez organ I instancji nie odpowiada, zdaniem Kolegium, zasadom wynikającym z art. 193 ust. 1 ustawy. Powyższa opłata należna jest od rodziców za faktyczne przebywanie dziecka w konkretnej placówce instytucjonalnej pieczy zastępczej. To faktyczny pobyt dziecka w placówce pieczy zastępczej generuje określone wydatki na opiekę, wychowanie i inne potrzeby dziecka, które za rodziców ponosi placówka publiczna. W przypadku, gdy pobyt dziecka nie przekroczył 1 miesiąca opłata za pobyt wychowanka w pieczy zastępczej równa kwocie średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej winna ulec proporcjonalnemu zmniejszeniu do liczby dni faktycznego pobytu dziecka w tej placówce. Nie można bowiem utożsamiać pobytu dziecka w placówce z formalnym jego umieszczeniem. Przez pieczę zastępczą należy bowiem rozumieć całodobową formę wsparcia rodziny sprawowaną w przypadku niemożności zapewnienia przez rodziców opieki i wychowania dzieciom, organizowaną w formie rodzinnej lub instytucjonalnej, za którą ponoszona jest opłata. Ma to o tyle istotne znaczenie w omawianej sprawie, że za zgodą Sądu, dziecko przebywało poza pieczą zastępczą kilkanaście dni w miesiącu w roku szkolnym i przez okres całych wakacji, a koszty utrzymania dziecka w tym okresie ponosiła rodzina.

Zdaniem Kolegium, na gruncie przepisów art. 81 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej utrwaliło się orzecznictwo sądowoadministracyjne, że wydatek związany z utrzymaniem dziecka w okresie jego pobytu w domu rodzinnym wpływa w większym lub mniejszym stopniu na sytuację materialną rodziny. Przepis zaś art. 81 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z 2004 r. stanowił podstawę do ubiegania się o częściowe zwolnienie z opłaty o jakiej mowa w ust. 1 za okres pobytu dziecka w domu rodzinnym, urlopowanego przez sąd rodzinny.

Kierując się powyższymi ustaleniami przyjęto, iż opłata w poszczególnych miesiącach powinna kształtować z uwzględnieniem faktycznego pobytu dziecka w placówce. Ponadto wysokość dochodu rodziny powinna zostać ustalona zgodnie z art. 8 ust. 3 i ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, na co wskazuje § 1 pkt 2 uchwały nr [...] Rady Powiatu P. z dnia [...]. Z uwagi na powyższe dochód uzyskany przez skarżącego w miesiącu czerwcu 2012 r., w wysokości 7.842,90 zł - dodatkowa nagroda roczna i w sierpniu 2012 r. w wysokości 2.479,40 zł - dodatkowa nagroda roczna, został rozliczony zgodnie z art. 8 ust. 11 powołanej ustawy na okres 12 miesięcy. Skład orzekający Kolegium kierując się definicją rodziny określoną w art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej uznał, że w skład rodziny wchodzi skarżący i jego żona.

Zatem opłata skarżącego przy zapewnieniu rodzinie minimalnych środków finansowych, winna wynosić za poszczególne miesiące:

maj 2012 r. - 656,98 zł (4.131,48 zł dochód rodziny - 2.280 zł kryterium dochodowe rodziny = 1.851,48 zł: 31 dni x 11 dni pobytu dziecka w placówce),

czerwiec 2012 r. - 3.4490,13 zł (6.820,05 zł dochód rodziny - 2.280,00 zł kryterium dochodowe rodziny = 4.540,05 zł; pobyt dziecka 30 dni - pełny miesięczny koszt pobytu 3.490,13 zł),

lipiec 2012 r. - 764,88 zł (4.914,59 zł dochód rodziny - 2.280,00 zł kryterium dochodowe rodziny = 2.634,59 zł: 31 dni x 9 dni pobytu dziecka w placówce),

sierpień 2012 r. - 0 zł ( dziecko przez cały miesiąc przebywało poza placówką),

wrzesień 2012r. - 2.621,28 zł (4.991,67 zł dochód rodziny - 2.280 zł kryterium dochodowe rodziny = 2.711,67 zł: 30 dni x 29 dni pobytu dziecka w placówce)

październik 2012 r. - 2.624,20 zł (4.991,67 zł dochód rodziny - 2.280 zł kryterium dochodowe rodziny = 2.711,67 zł: 31 dni x 30 dni pobytu dziecka w placówce),

listopad 2012 r. - 2.182,26 zł (6.644,52 zł dochód rodziny - 2.280 kryterium dochodowe rodziny = 4.364,52 zł: 30 dni x 15 dni pobytu dziecka w placówce),

grudzień 2012 r. - 1.137,15 zł (4.991,67 zł dochód rodziny - 2.280 zł kryterium dochodowe rodziny = 2.711,67 zł: 31 dni x 13 dni pobytu dziecka w placówce),

styczeń 2013 r. - 2.365,60 zł (6354,09 zł dochód rodziny - 2.280 zł kryterium dochodowe rodziny = 4.074,09 zł: 31 dni x 18 dni pobytu dziecka w placówce),

luty 2013r. - 1.355,83 zł (4.991,67 zł dochód rodziny - 2.280,00 zł kryterium dochodowe rodziny = 2.711,67 zł: 28 dni x 14 dni pobytu dziecka w placówce),

marzec 2013r. - 874,73zł (4.991,67 zł dochód rodziny - 2.280,00 kryterium dochodowe rodziny : 31 dni x 10 dni pobytu dziecka w placówce).

Zatem opłata jaką skarżący winien uiścić za pobyt córki w placówce socjalizacyjnej za okres od 21 maja 2012 r. do 31 marca 2013 r. wynosi łącznie 18.073,04 zł.

Podniesiono końcowo, że treść uzasadnienia decyzji określa art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jak wynika z powołanego przepisu w uzasadnieniu decyzji nie ma miejsca na polemikę z organem II instancji w kwestii zgodności w interpretacji przepisów prawa będących podstawą rozstrzygnięcia. Podkreślono przy tym, że organ I instancji nie jest stroną postępowania i w swoich działaniach winien się ograniczyć do obowiązków wynikających z przepisów prawa.

W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego skarżący zwrócił się o całkowite umorzenie zadłużenia z tytułu pobytu córki w placówce socjalizacyjnej. Wniosek ten umotywował faktem, że córka od czerwca 2013 r. odkąd pojechała na wakacje, przebywa już w domu. Wprawdzie skarżący wyraził wdzięczność SKO w L., że przychylono się do jego prośby i "zdjęto" kilka tysięcy złotych ale wskazał jednocześnie na bardzo złą sytuację materialną rodziny wynikającą z zadłużenia i prowadzonej egzekucji komorniczej. Podkreślił, że znacząca część wyegzekwowanych środków finansowych jest przekazywana do PCPR na zaspokojenie zobowiązań z tytułu pobytu córki w placówce.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego, skarżący nie kwestionuje decyzji Kolegium z dnia [...], nr [...] choć wskazuje, że przy ustaleniu opłaty w dwóch miesiącach została ona ustalona w wyższej kwocie niż pierwotnie ustalił ją organ I instancji.

Nie zgodzono się z zarzutem skarżącego, że orzeczono na jego niekorzyść, gdyż w dwóch miesiącach opłata została ustalona w wyższej wysokości niż przez organ I instancji. Wskazano, że "niekorzyść" to obiektywne pogorszenie się sytuacji prawnej strony odwołującej się na skutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpiło przesądza zestawienie sentencji decyzji organu I instancji z sentencją decyzji organu odwoławczego. W rozważanej sprawie opłata ustalona przez organ I instancji wynosiła 25.450,15, zaś przez organ odwoławczy 14.183,86 zł. Zatem nie można zgodzić się, że rozstrzygnięcie było na niekorzyść skarżącego.

Organ odwoławczy wskazał, że wniosek skarżącego o morzenie kwoty ustalonej zaskarżoną decyzją winien zostać rozpatrzony w toku odrębnego postępowania, wszczętego na wniosek o umorzenie opłaty. Szczegółowo warunki umorzenia, w całości lub części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, zostały określone w uchwale Rady Powiatu P. z dnia [...], nr [...] w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Województwa D. z [...] Nr [...]).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Zatem Sąd nie jest władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony podjętym w sprawie rozstrzygnięciem, wówczas gdy wiąże się ono z negatywnymi dla niej skutkami. Związany jest jedynie normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa, a także dokonuje z urzędu kontroli legalności nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W wyniku kontroli zaskarżonej decyzji organu odwoławczego uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia prawa w wyżej opisanym zakresie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...], którą uchylono decyzję organu I instancji z dnia [...], nr [...] w zakresie ustalającym wysokość opłaty za pobyt córki skarżącego w placówce socjalizacyjnej (pkt 2 i 3 rozstrzygnięcia) i orzeczono w tym zakresie co do istoty. Kolegium biorąc pod uwagę m. in. faktyczny okres przebywania córki skarżącego w placówce socjalizacyjnej, ustaliło skarżącemu opłaty za pobyt córki w miesiącu:

- od 21 maja 2012 r. do 31 maja 2012 r. w wysokości 656,98 zł,

- czerwcu 2012 r. w wysokości 3.490,13 zł,

- lipcu 2012r. w wysokości 1.851,48 zł,

- sierpniu 2012 r. w wysokości 3.490,13 zł,

- wrześniu 2012 r. w wysokości 1.851,48 zł,

- październiku 2012 r. w wysokości 1.851,48 zł,

- listopadzie 2012 r. w wysokości 3.490,13 zł,

- grudniu 2012 r. w wysokości 1.851,48 zł,

- styczniu 2013 r. w wysokości 3.213,90 zł,

- luty 2013r. w wysokości 1.851,48 zł,

- marcu 2013r. w wysokości 1.851,48 zł,

Ustalono jednocześnie, że łączna kwota do zapłaty za pobyt dziecka w placówce socjalizacyjnej w okresie od 21 maja 2012 r. do 31 marca 2013 r. wynosi 18.073,04 zł. Kolegium jednocześnie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w części orzekającej o odmowie odstąpienia od opłaty za pobyt dziecka w placówce socjalizacyjnej.

Mając na względzie to rozstrzygnięcie oraz treść skargi Sąd doszedł do przekonania, że skarżący w istocie rzeczy nie kwestionuje decyzji Kolegium z dnia [...]. Wprawdzie w skardze podniósł, że opłata za dwa miesiące została ustalona w wyższej kwocie niż pierwotnie ustalił ją organ I instancji ale bez krytycznego tego argumentowania. Swoje żądanie określił jako żądanie umorzenia zadłużenia za pobyt córki w placówce socjalizacyjnej. W związku z tak sformułowanym żądaniem opisał trudną, wynikającą z zadłużenia, sytuację materialną swojej rodziny. Co więcej skarżący uznał, że organ odwoławczy działał na jego korzyść przychylając się do jego prośby i zmniejszając ustaloną do zapłaty kwotę.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy powołanej wyżej ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zwanej dalej ustawą, regulującą kwestie związane z pobytem dziecka w pieczy zastępczej i ponoszeniem odpłatności z tego tytułu przez jego rodziców.

Zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo- terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Za ponoszenie opłaty, o której mowa w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie (ust. 2 powołanego przepisu).

Zgodnie z art. 194 ust. 1 ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (ust. 2 powołanego przepisu). Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ( ust. 3 powołanego przepisu).

Szczegółowo warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, zostały określone w uchwale Rady Powiatu P. z dnia [...], nr [...] w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Województwa D. z [...] Nr [...]). Zgodnie z § 5 ust. 1 uchwały, odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może nastąpić w przypadku, gdy: 1) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę zobowiązaną oraz osoby pozostające na jej utrzymaniu niezbędnego dochodu w wysokości do 250% kryterium dochodowego; 2) osoba zobowiązana reguluje alimenty na rzecz dziecka lub osoby pełnoletniej przebywającej w pieczy zastępczej; 3) nieznane jest miejsce pobytu osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty; 4) osoba zobowiązana jest nieletnia - do czasu uzyskania pełnoletniości. Przez dochód, zgodnie z § 1 pkt 2 uchwały, rozumie się dochód ustalony zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Za dochód, zgodnie z art. 8 ust. 4 powołanej ustawy, uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony ( ust. 11 powołanego przepisu). Natomiast przez kryterium dochodowe, zgodnie z § 1 pkt 3 uchwały, rozumie się kryterium dochodowe ustalone zgodnie z powołaną ustawą, które wynosi 456 zł w przypadku osoby w rodzinie.

Odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej następuje na wniosek osoby zobowiązanej lub dłużnika albo z urzędu (§ 6 ust. 1 uchwały). Wniosek powinien zawierać informacje uzasadniające wystąpienie okoliczności stanowiących podstawę złożenia wniosku, a także opis aktualnej sytuacji finansowej, zdrowotnej i rodzinnej wnioskodawcy (ust. 2 powołanego przepisu). Do wniosku powinny zostać dołączone dokumenty potwierdzające okoliczności w nim wymienione (ust. 3 powołanego przepisu).

Z niespornego stanu faktycznego sprawy wynika, że córka skarżącego została skierowana i umieszczona w placówce socjalizacyjnej na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w G. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...], sygn. akt [...]. Powyższe uzasadniało obciążenie skarżącego opłatą za pobyt w tej placówce, o czym stanowi regulacja zawarta w art. 193 ust. 1 pkt 2 oraz art. 194 ust. 1 ustawy, przytoczona w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Zasadnie organy obu instancji przyjęły, że brak jest podstaw do odstąpienia od ustalenia skarżącemu opłaty za pobyt dziecka w placówce socjalizacyjnej. Organ odwoławczy utrzymał w tym zakresie decyzję organu I instancji w mocy.

Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący i jego żona Z. M. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Uzyskiwany przez rodzinę dochód w poszczególnych miesiącach przekroczył kryterium dochodowe określone m.in. w § 5 ust. 1 pkt 1 powołanej uchwały. Jak wynika z powołanego przepisu obowiązkiem organu jest zapewnienie rodzinie minimum środków finansowych, które zostało ustalone w wysokości 250% kryterium dochodowego osoby w rodzinie, określonego w ustawie o pomocy społecznej, tj. 1140 zł (456 zł x 250%).

Sąd w pełni podzielił stanowisko Kolegium dotyczące zakwestionowania wysokości opłaty ustalonej przez organ I instancji za poszczególne miesiące pobytu córki skarżącego w placówce socjalizacyjnej. Jak trafnie przyjęto, sposób ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej przez organ I instancji nie odpowiada zasadom wynikającym z art. 193 ust. 1 ustawy. Powyższa opłata należna jest od rodziców za faktyczne przebywanie dziecka w konkretnej placówce instytucjonalnej pieczy zastępczej. To faktyczny pobyt dziecka w placówce pieczy zastępczej powoduje określone wydatki na opiekę, wychowanie i inne potrzeby dziecka, które za rodziców ponosi placówka publiczna. W przypadku, gdy pobyt dziecka nie przekroczył 1 miesiąca opłata za pobyt wychowanka w pieczy zastępczej równa kwocie średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej winna ulec proporcjonalnemu zmniejszeniu do liczby dni faktycznego pobytu dziecka w tej placówce. Nie można utożsamiać pobytu dziecka w placówce z formalnym jego umieszczeniem. Przez pieczę zastępczą należy bowiem rozumieć całodobową formę wsparcia rodziny sprawowaną w przypadku niemożności zapewnienia przez rodziców opieki i wychowania dzieciom, organizowaną w formie rodzinnej lub instytucjonalnej, za którą ponoszona jest opłata. Ma to o tyle istotne znaczenie w omawianej sprawie, że za zgodą właściwego Sądu, dziecko przebywało poza pieczą zastępczą kilkanaście dni w miesiącu w roku szkolnym i przez okres całych wakacji, a koszty utrzymania dziecka w tym okresie ponosiła rodzina.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że wydatek związany z utrzymaniem dziecka w okresie jego pobytu w domu rodzinnym wpływa w większym lub mniejszym stopniu na sytuację materialną rodziny. Przepis zaś art. 81 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z 2004 r. stanowi podstawę do ubiegania się o częściowe zwolnienie z opłaty o jakiej mowa w ust. 1 za okres pobytu dziecka w domu rodzinnym.

Kierując się powyższymi ustaleniami zasadnie przyjęto, iż opłata w poszczególnych miesiącach powinna kształtować się z uwzględnieniem faktycznego pobytu dziecka w placówce. Ponadto wysokość dochodu rodziny powinna zostać ustalona zgodnie z art. 8 ust. 3 i ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, na co wskazuje § 1 pkt 2 uchwały Rady Powiatu P. z dnia [...]. Organ odwoławczy kierując się definicją rodziny określoną w art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej i uznając, że w skład rodziny wchodzi skarżący i jego żona dokonał prawidłowego obliczenia opłaty za poszczególne miesiące uwzględniając faktyczny pobyt dziecka w placówce i ustalił, że za okres od 21 maja 2012 r. do 31 marca 2013 r. opłata ta wynosi łącznie 18.073,04 zł. Jednocześnie trafnie uznał, że zachodzą podstawy do uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji w tym zakresie.

Zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyło zakazu reformationis in peius wynikającego z treści art. 139 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

Sąd podzielił tym samym stanowisko organu odwoławczego wyrażone w odpowiedzi na skargę odnośnie zarzutu skargi, dotyczącego orzeczenia na niekorzyść skarżącego, gdyż w dwóch miesiącach opłata została ustalona w wyżej wysokości niż przez organ I instancji. "Niekorzyść" to, jak stwierdzono, obiektywne pogorszenie się sytuacji prawnej strony odwołującej się na skutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpiło przesądza zestawienie sentencji decyzji organu I instancji z sentencją decyzji organu odwoławczego. W rozważanej sprawie opłata ustalona przez organ I instancji wynosiła 25.450,15, zaś przez organ odwoławczy 14.183,86 zł. Zatem nie można zgodzić się, że rozstrzygnięcie było na niekorzyść skarżącego.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o umorzenie kwoty ustalonej zaskarżoną decyzją wskazać natomiast należy, że wniosek ten może być rozpatrzony w toku odrębnego postępowania. Szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, zostały określone w powołanej wyżej uchwale Rady Powiatu P. z dnia [...], nr [...].

Reasumując, wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 k.p.a.), a ich ocena nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 107 § 3 k.p.a. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarto podstawowe jej elementy, w tym szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne.

W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznać zatem należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieprawidłowości w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym przez organ odwoławczy. Ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia, zostały bowiem dokonane na podstawie trafnej oceny dowodów oraz prawidłowego zastosowania obowiązujących przepisów prawa w odniesieniu do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego. W świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i wyżej wskazanych okoliczności, podjęte w sprawie rozstrzygnięcie uznać należało za prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.