Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 339/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 42  ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
article: art. 77  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędziowie – Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk - Sędzia NSA Józef Kremis Protokolant – Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego A sp. jawna w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 23 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2005 r. (Nr [...]) Naczelnik Urzędu Celnego w L. wszczął postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej wynikającej z naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, informując o tym przedsiębiorstwo A Sp. jawna. Następnie, po zakreśleniu stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego i wyjaśnieniach spółki, decyzją z dnia z dnia 9 lutego 2006 r. (Nr [...]), Naczelnika Urzędu Celnego w L. wymierzył Przedsiębiorstwu Wielobranżowemu A Sp. jawna w L. karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za brak opłaty za przejazd po drogach krajowych.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że funkcjonariusze celni w dniu 29 listopada 2005 r. dokonali kontroli dokumentów samochodu ciężarowego marki Mercedes o numerze rejestracyjnym [...], o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton. W wyniku podjętych czynności kontrolnych ustalono, iż kierujący pojazdem – właścicielem którego jest Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A Sp. jawna - wykonywał transport drogowy na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Kierowca przedstawił do kontroli miesięczną kartę opłaty o nr [...], bez zapisu w rubryce dotyczącej nr rejestracyjnego samochodu. Zdaniem organu taka karta, niewypełniona w sposób zgodny z § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz.1684 ze zm.), nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.

W odwołaniu strona reprezentowana przez Pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, zarzucając decyzji;

1/ obrazę art. 8 Kpa w związku z art. 76 § 2 Kpa przez ich nie zastosowanie w niniejszym postępowaniu,

2/ obrazę przepisu § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, przez jego błędną interpretację, w szczególności przez:

- nieprawidłową interpretację, że błąd organu administracji lub osoby, którą organ ten posłużył się, może skutkować odpowiedzialnością obywatela lub przedsiębiorcy, co spowodowało, że zastosowano wobec przedsiębiorcy karę pieniężna, zamiast zastosowania art. 91 ustawy o transporcie, tj. wezwania jednostki przyjmującej opłaty do niezwłocznego usunięcia uchybień,

- nieprawidłowe wnioskowanie, że karta opłaty niewłaściwie wypełniona jest tożsama z brakiem takiej opłaty, podczas gdy, stosownie do powołanego przepisu, nieprawidłowo wypełniona karta nie stanowi tylko dowodu wniesienia opłaty (opłata została wniesiona i tego faktu nie można kwestionować), co spowodowało zastosowanie kary pieniężnej w kwocie 3000 zł z ustępu 1.4.1. zamiast, co najwyżej 500 zł z ustępu 1.4.4 załącznika do ustawy.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że stosownie do § 5 powołanego wyżej rozporządzenia, kartę ponad siedmiodniowej opłaty drogowej wypełnia jednostka określona w art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. A więc przedsiębiorca nie może wypełnić sam karty wystawionej na okres 1 miesiąca. Przedsiębiorca nie ma zatem obowiązku kontroli czy uprawnione organy władzy wystawiły dokument w sposób prawidłowy czy też wadliwie. Błąd organu władzy lub osób, którymi ten organ posługuje się, nie może w żadnym razie obciążać odpowiedzialnością inne osoby. Ustawa o transporcie drogowym nie posiada przepisu czyniącego przedsiębiorcę współodpowiedzialnym za nieprawidłowo wystawioną kartę opłaty drogowej.

Organ kontrolujący, zdaniem odwołującej się strony, w opisanej wyżej sytuacji winien, stosownie do art. 91 ustawy o transporcie drogowym, wezwać jednostkę wystawiającą kartę do usunięcia stwierdzonych uchybień. Załącznik do ustawy w poz. 1.4.4. "wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej" należy odnosić do takich sytuacji, w których ustawa zezwala przedsiębiorcy na samodzielne wypełnianie karty opłaty drogowej.

Dyrektor Izby Celnej we W., po uprzednim poinformowaniu strony o zakończeniu postępowania i o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału, decyzją z dnia 23 marca 2006 r. Nr ([...]), wydaną na podstawie art.138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z 2000r ze zm. ), art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 , art. 92 ust. 1 i ust. 4, art. 93 ust. 1a, ust. 3 - 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. z 2004 . Dz. U. Nr 204. poz. 2088), pkt. 1.4.1. załącznika do ustawy oraz §3-5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia 9 lutego 2006 r., którą wymierzono Przedsiębiorstwu Wielobranżowemu A Sp. jawna w L. karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.

Rozpatrując sprawę Dyrektor Izby Celnej we W. stwierdził, że zgodnie z art. 42 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Natomiast zgodnie z art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m. in. dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych.

Dalej Dyrektor wywodził, że uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, m. in. przez wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu. Stosownie do postanowień rozporządzenia niewypełniona w ten sposób karta nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Natomiast strona przedstawiła w trakcie kontroli miesięczną kartę opłaty drogowej nie wypełnioną w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu.

Jest faktem, że kartę opłaty drogowej wypełnia nie strona ale podmiot, o którym mowa w ustawie o transporcie drogowym, niemniej, zdaniem organu drugiej instancji, nie dopełnienie tego obowiązku nie zwalnia strony od odpowiedzialności względem organu kontrolującego, daje natomiast podstawę do ubiegania się, na drodze cywilnoprawnej, o stosowne zadośćuczynienie od podmiotu, który sprzedał ww. kartę i który miał obowiązek prawidłowo ją wypełnić. Natomiast powołany przez stronę w odwołaniu art. 91 ustawy o transporcie drogowym, dotyczy kontroli sposobu egzaminowania i wydawania certyfikatów kompetencji zawodowych oraz gospodarki finansowej jednostki certyfikującej, nie ma więc w rozpatrywanej sprawie zastosowania. W ocenie organu odwoławczego, zastosowania takiego nie ma również powołana przez stronę zasadą zaufania do organów państwa, gdyż Poczta Polska, gdzie nabyto kartę opłaty, nie jest organem państwa, tylko przedsiębiorstwem, które zajmuje się m.in. sprzedawaniem i wypełnianiem winiet.

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A Sp. jawna w L., reprezentowane przez Pełnomocnika, wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zastosowanie wysokości kary określonej w poz. 1.4.4. załącznika do ustawy oraz o zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Decyzji, podobnie jak w odwołaniu, zarzucono:

1/ obrazę art. 8 Kpa w związku z art. 76 § 2 Kpa przez ich nie zastosowanie w niniejszym postępowaniu,

2/ obrazę art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 204 poz. 2088) w związku z poz. 1.4.4. załącznika do przywołanej ustawy, polegającą na jego niezastosowaniu,

3/ obrazę przepisu § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, przez jego błędną interpretację, w szczególności przez:

- nieprawidłową interpretację, że błąd organu administracji lub osoby, którą organ ten posłużył się (art. 76 § 2 Kpa), może skutkować odpowiedzialnością obywatela lub przedsiębiorcy, co spowodowało, że zastosowano wobec przedsiębiorcy karę pieniężna, zamiast zastosowania art. 91 ustawy o transporcie drogowym, wezwania jednostki przyjmującej opłaty do niezwłocznego usunięcia uchybienia,

- nieprawidłowe wnioskowanie, że karta opłaty niewłaściwie wypełniona jest tożsama z brakiem takiej opłaty, podczas gdy, stosownie do treści powołanego przepisu, nieprawidłowo wypełniona karta nie stanowi dowodu potwierdzającego wniesienia opłaty i co najwyżej uznać można, że kierowca nie posiada przy sobie, potwierdzenia uiszczenia opłaty drogowej a nie, że w ogóle jej nie uiścił (opłata została wniesiona i tego faktu nie można kwestionować), - co spowodowało zastosowanie kary pieniężnej w kwocie 3.000 zł - z 1.4.1. zamiast co najwyżej 500 zł z 1.4.4. załącznika do ustawy.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że nie kwestionuje ustaleń stanu faktycznego, kwestionuje natomiast nieprawidłowe zastosowanie przez organy administracyjne przepisów prawnych. Wskazano, że stosownie do § 5 powołanego wyżej rozporządzenia, kartę ponad siedmiodniowej opłaty drogowej wypełnia jednostka określona w art. 42 ust. 3 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Przedsiębiorca nie może więc wypełnić sam karty wystawionej na okres 1 miesiąca. Nie może na niej czynić żadnych wpisów czy uzupełnień. Zgodnie z przepisami Kpa (art. 76 § 2) dokumenty urzędowe stanowią dowód tego co nim poświadczono. Przedsiębiorca nie ma zatem obowiązku kontroli czy uprawnione organy władzy wystawiły dokument w sposób prawidłowy czy też wadliwie. Potwierdza to ogólna zasada postępowania administracyjnego - zaufania obywateli do organów państwa - wyrażona w art. 8 Kpa. Błąd organu władzy lub osób, którymi ten organ posługuje się, nie może w żadnym razie powodować odpowiedzialność innej osoby.

Zdaniem strony skarżącej organ kontrolujący, w opisanej wyżej sytuacji, winien stosownie do art. 91 ustawy o transporcie wezwać jednostkę wystawiającą kartę do usunięcia stwierdzonych uchybień. Ustawa o transporcie drogowym nie posiada bowiem przepisu czyniącego przedsiębiorcę współodpowiedzialnym za nieprawidłowo wystawioną kartę opłaty drogowej. Z tych też powodów, załącznik do ustawy w poz. 1.4.4. "wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej" należy odnosić do takich sytuacji, w których ustawa zezwala przedsiębiorcy na samodzielne wypełnianie karty opłaty drogowej.

W skardze wskazano, że organ nieprawidłowo interpretuje § 5 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Przepis te zezwala kontrolującemu, co najwyżej na stwierdzenie, że kierujący pojazdem nie posiada przy sobie potwierdzenia wniesienia opłaty. Za czyn ten natomiast ustawodawca w poz. 1.4.2. załącznika wprowadził odpowiedzialności w wysokości 200 zł. Natomiast za "źle wypełnioną kartę opłaty" – w pojęciu którym mieści się nie wskazanie nr rejestracyjnego samochodu - opłata wynosi 500 zł. Strona skarżąca podniosła także wątpliwości co do tego, czy unormowanie zawarte w § 5 pkt 6 rozporządzenia zostało wydane w ramach ustawowego upoważnienia art. 42 pkt 7 ustawy o transporcie drogowym.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko. Karta opłaty nie wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu m. in. numeru rejestracyjnego pojazdu, stosownie do treści § 5 ust. 6 wskazanego rozporządzenia nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Natomiast strona w trakcie kontroli przedstawiła kartę opłaty drogowej nie wypełniona w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu. Fakt, że kartę wypełnia wskazana w ustawie jednostka organizacyjna a nie przedsiębiorca, nie zwalnia strony naruszającej przepisy ustawy o transporcie drogowym od odpowiedzialności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wyjaśnić na wstępie trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy te sprawują kontrole działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 145 § 1 p.p.s.a. podstawę do uchylenia decyzji stanowią stwierdzenia przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną.

W ocenie Sądu wydana w sprawie przez organ odwoławczy decyzja nie chybia obecnie obowiązującemu prawu w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu.

Zgodnie art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowych (Dz. U. z 2004 r. nr 204 , poz. 2088 ze zm., w wersji obowiązującej w dacie orzekania), przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Idzie o przewozy pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowych). Stosownie natomiast do art. 87 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego oraz podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne, kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych.

Naruszenie przedstawionych wyżej obowiązków skutkuje – zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym - nałożeniem kary pieniężnej (w wysokości od 50 zł do 15.000 zł), przy czym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków (...) oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym. Stosownie do punktu 1.4.1. tego załącznika, wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze w wysokości 3.000 zł.

Na podstawie art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, Minister Infrastruktury, jako minister właściwy do spraw transportu, wydał rozporządzenie z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazdy po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). Określił tam między innymi rodzaje i stawki opłat za przejazd po drogach krajowych, zgodnie z zasadami ujętymi w ust. 2, oraz tryb wnoszenia tychże opłat. Przedsiębiorca prowadzący transport drogowy oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne, uiszcza opłatę roczną, półroczną, miesięczną, siedmiodniową albo dobową (§ 3). Według § 4 ust. 1 rozporządzenia, uiszczenie opłaty następuje przez nabycie karty opłaty, która następnie musi być wypełniona odpowiednio do zasad ustalonych w § 5. Bezpodstawne jest więc twierdzenie skarżącego, że samo nabycie karty opłaty przez przedsiębiorcę jest równoznaczne z uiszczeniem opłaty. Stosownie do obowiązujących przepisów, dopiero prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty (§ 4 ust. 2). Kartę opłaty wypełnia się natomiast przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty (§ 5 ust. 3). Zgodnie z § 5 ust. 6 rozporządzenia, karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, czy zawierająca poprawki, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.

Z ustaleń poczynionych przez organy celne wynika, że w dniu 29 listopada 2005 r. samochodem ciężarowym marki Mercedes o numerze rejestracyjnym [...], o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, należącym do Przedsiębiorstwa Wielobranżowego A Sp. jawna w L. – wykonywany była transport drogowy na potrzeby własne z miesięczną kartą opłaty drogowej, bez wskazania w niej numeru rejestracyjnego pojazdu.

W niniejszej sprawie strona skarżąca nie kwestionuje tych ustaleń faktycznych, neguje stanowisko organów celnych, że karta opłaty niewłaściwie wypełniona jest tożsama z brakiem takiej opłaty.

W tym stanie rzeczy kontrola legalności decyzji wymierzającej karę pieniężną sprowadza się do ceny czy prawidłowo organy administracyjne ustaliły, że skarżący uchybił wymogowi uiszczenia opłaty, poprzez nie posiadanie dowodu uiszczenia należnej opłaty drogowej. W ocenie Sądu ustalenia poczynione w tym zakresie przez organy administracyjne obu instancji znajdują oparcie w materiale dowodowym sprawy i nie można im skutecznie zarzucić wadliwości. Akta sprawy wskazują, że organy administracyjne podjęły wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy (w myśl wymogu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego), zgromadziły dowody w zakresie koniecznym w sprawie (art. 77 § 1 Kpa) a skarżący po zapoznaniu się z nimi (art.10 Kpa) nie zgłaszał dalej idących wniosków dowodowych. Materiał dowodowy uznać należy zatem za kompletny a skoro tak to materiał ten podlegał w sprawie ocenie przez organy celne na zasadzie uregulowanej art. 80 Kpa tj. na zasadzie swobodnej oceny dowodów. Sąd nie podziela wątpliwości strony skarżącej co do tego, czy obowiązujące w dniu orzekania przez organy celne rozporządzenie z dnia 14 grudnia 2001 r. zostało wydane w całości w ramach ustawowego upoważnienia.

Istota sporu między obu stronami postępowania sądowoadministracyjnego w rozpoznawanej sprawie, polega na odmiennym kwalifikowaniu skutków uchybienia, stwierdzonego w czasie kontroli pojazdu prowadzonego w dniu 29 listopada 2005 r. a polegającego na przedłożeniu miesięcznej karty opłaty drogowej, w której pole "Nr rejestracyjny" nie było wypełnione. Organy celne przyjęły, że chodzi w tym wypadku o "wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych", w rozumieniu pkt. 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Natomiast skarżący uznał, iż właściwe było zakwalifikowanie owego uchybienia do pkt. 1.4.4. wspomnianego załącznika, w którym mowa o "wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej".

W tak zarysowanych granicach sporu należało podzielić stanowisko prezentowane przez organy celne.

Źródłem kontrowersji między stronami jest bez wątpienia używanie przez prawodawcę różnorodnych, z pozoru wykluczających się, określeń. W § 5 ust. 6 obowiązującego w czasie załatwiania sprawy przez organy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r., którego brzmienie miało dla organów celnych decydujące znaczenie, przesądzono o tym, że "Karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki (podkreślenia Sądu) nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty". Z kolei w cytowanym już pkt. 1.4.4. załącznika do ustawy transportowej mowa o karcie "nieprawidłowo wypełnionej". Zakładając – co niezbędne – racjonalizm prawodawcy, wielość wymienionych określeń wcale nie prowadzi do stwierdzenia między nimi sprzeczności, i to zarówno w efekcie dokonania samej tylko wykładni językowej, jak i po wykorzystaniu innych, uzupełniających metod, zwłaszcza interpretacji celowościowej i systemowej.

Przechodząc do wykładni językowej należy zwrócić uwagę strony skarżącej, iż u podłoża zapisu przyjętego w pkt. 1.4.4. załącznika, traktującego o karcie "nieprawidłowo wypełnionej", leży założenie, iż karta ta została w ogóle wypełniona. Dopiero po "wypełnieniu" karty można bowiem stwierdzić prawidłowość dokonania tej czynności. Tymczasem karta przedłożona przez skarżącego do kontroli w dniu 29 listopada 2005 r. nie może być uznana za "wypełnioną", skoro pominięto tak istotną, rubrykę jak pole służące do wpisania numeru rejestracyjnego pojazdu służącego do przewozu. W tej sytuacji, uwzględniając nadal wzorzec racjonalnego prawodawcy, należało przyjąć, iż opisane uchybienie stanowi w istocie "niewypełnienie" karty opłaty drogowej w rozumieniu § 5 ust. 6 rozporządzenia wykonawczego, a nie – jak to sugerował skarżący – jedynie jej "nieprawidłowe wypełnienie", o którym mowa w pkt. 1.4.4. załącznika. Za nieprawidłowo wypełnioną kartę drogową można byłoby uznać kartę co prawda w pełni wypełnioną, ale zawierającą błędy (np. w wypadku przestawienia liter bądź cyfr w numerze rejestracyjnym pojazdu), przy tym bez dokonywania w niej poprawek, co dyskwalifikowałoby ją w świetle § 5 ust. 6 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001 r.

Przedstawiony kierunek wykładni gramatycznej zyskuje dodatkowe wsparcie w interpretacji systemowej i celowościowej. Łatwo zauważyć, iż w wypadku "nieprawidłowego wypełnienia" karty opłaty drogowej zdecydowanie zmniejszono wymierzaną wówczas karę pieniężną. Liberalizowanie dolegliwości jest zaś uzasadnione tylko w odniesieniu do przypadków mniejszej rangi (mniejszej wagi, mniej istotnych), tak jak to przedstawiono w toku dotychczasowego wywodu. Za uchybienia tego typu nie mogą być natomiast absolutnie uznane pozostałe sytuacje, o których mowa w § 5 ust. 6 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001 r. Karta niewypełniona, choćby tylko w części, stwarza przecież duże możliwości do nadużyć. Zaniechania wpisania numeru rejestracyjnego, podstawowej danej, nie pozwala na ustalenie, czy opłacony został rzeczywiście przejazd tym środkiem transportu, który podlega kontroli. Także dla uniknięcia takich negatywnych konsekwencji legislator zrównał skutki niewypełnienia karty, z jej wypełnieniem w sposób inny niż określony w ust. 1 oraz 3-5 paragrafu 5 rozporządzenia (gdzie dokładnie precyzuje też obowiązki samego przedsiębiorcy związane z wypełnianiem karty drogowej, akcentując wpisy dotyczące właśnie numeru rejestracyjnego), a także karty zawierającej poprawki, bo to ewidentnie wpływać musi na jej moc dowodową.

Nie można oczywiście podawać w wątpliwość twierdzenia strony skarżącej, że uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, skoro tej treści zapis znalazł się w § 4 ust. 1 in principio rozporządzenia. Chodzi jednak o znaczenie tej okoliczności dla penalizacji przewidzianej w pkt 1.4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Nie można w tej sytuacji podzielić zapatrywania pełnomocnika skarżącego, że karta nieprawidłowo wypełniona nie może być uznana za brak dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty, a jedynie może być uznana za brak potwierdzenia wniesienia opłaty. Nie można zgodzić się z poglądem strony skarżącej, że w pojęciu "źle wypełniona karta opłaty" mieści się również nie wskazanie w tym dokumencie numeru rejestracyjnego. Sam fakt nabycia karty, bez wpisania numeru identyfikacyjnego, nie może bowiem przesądzać o tym, za jaki konkretnie transport drogowy lub przejazd na potrzeby własne i przy użyciu jakiego pojazdu opłata została uiszczona. Właśnie dlatego, w tym samym § 4 w ust. 1 (in fine) i w ust. 2. sformułowano – na co trafnie zwróciły uwagę organy celne – dodatkową powinność wypełnienia karty, jeszcze przed rozpoczęciem przejazdu, stwierdzając, iż jedynie tak wypełniona karta stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty, który to dokument przedsiębiorca zobowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli (art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym). Uregulowano też odwrotną zależność. Karta niewypełniona, wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5 paragrafu 5, a także zawierająca poprawki, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.

Odnosząc te wywody do niniejszej sprawy trzeba skonstatować, że dokonując przejazdu z kartą, w której nie został wpisany numer rejestracyjny pojazdu, kierowca nie posiadał dokumentu (dowodu) potwierdzającego fakt uiszczenia opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych tym właśnie pojazdem, który prowadził w momencie kontroli. Wobec przedstawionego, istotnego sformalizowania procesu dowodowego w tego typu sprawach, jak rozpoznawana, dowodu tego nie można zastąpić innym. Podobne stanowisko, podzielane w całości przez skład Sądu orzekający w tej sprawie, zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 3 czerwca 2004 r. (II SA 737/03), przyjmując, iż "Skutek prawny uiszczenia opłaty wywołuje tylko i wyłącznie posiadanie karty opłaty prawidłowej pod każdym względem, a więc odpowiedniej do wykonywanego przejazdu oraz wypełnionej w całości i bez poprawek".

Biorąc zatem pod uwagę powyższe ustalenia, Sąd stwierdza, że bezzasadne są zarzuty skarżącego dotyczące nieprawidłowej oceny przez organy orzekające stanu faktycznego oraz argument, iż nie ponosi winy za omyłkę jednostki przyjmującej opłatę. W konsekwencji nie można mówić o naruszeniu art. 8 i 76 § 2 Kpa. Sąd zwraca uwagę na to, że obowiązujące w rozważanym zakresie regulacje nie wiążą odpowiedzialności za omawiane naruszenie prawa z winą czy też jej brakiem po stronie osoby odpowiedzialnej za dokonane naruszenie. Trafnie więc zauważył organ drugiej instancji, że to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek weryfikacji prawidłowości wypełnienia karty zarówno co do prawdziwości, jak i kompletności danych podlegających wpisowi (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2004 r., II SA 680/03, LEX Nr 159005 oraz z dnia 18 maja 2004 r., II SA 4139/02, LEX Nr 148921). Jeżeli doszło do uchybień na tym tle, przedsiębiorca powinien bądź odmówić przyjęcia karty, bądź też zwrócić kartę wydającej ten dokument jednostce z żądaniem usunięcia wadliwości (w tym także uzupełnienia karty o brakujące elementy) lub wydania nowej karty. Fakt ten nie wyklucza jednakże – na co wskazał także organ odwoławczy – podniesienia przez skarżącego ewentualnych roszczeń odszkodowawczych względem sprzedającej kartę jednostki, której pracownik dopuścił się zaniedbań powodujących wadliwość dokumentu.

Zważywszy powyższe, należy uznać, że wobec braku dowodu uiszczenia należnej opłaty organy słusznie zakwalifikowały opisane uchybienia jako "wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych", w rozumieniu pkt. 1.4.1. załącznika do ustawy transportowej i zgodnie z tym punktem wymierzyły skarżącemu karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.

Brak naruszeń prawa zarzucanych organom celnym przez stronę obligował Sąd do oddalenia skargi, zgodnie z dyspozycja zawartą w art. 151 p.p.s.a.