Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 160/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 66 ust.1 pkt 3 oraz ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 4 pkt 2, art. 19 ust. 1 oraz art. 20, art. 8 ust. 1,2 i 3
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2086
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] października 2009r. (znak: [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nakazał Zarządowi Powiatu, w terminie 18 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, usunięcie opisanych szczegółowo w tej decyzji nieprawidłowości, występujących w wiadukcie drogowym zlokalizowanym w 243,594 km linii kolejowej Nr [...], na terenie działki nr [...].

Uzasadniając decyzję organ powołał się na ustalenia dokonane podczas kontroli obiektu przeprowadzonej w dniu [...] września 2009 r. Według jego ustaleń opisany wiadukt jest częścią drogi powiatowej usytuowanej na działce nr [...]. Obiekt ten jest w złym stanie technicznym i obowiązuje na nim zakaz ruchu pojazdów mechanicznych. Zdaniem organu ustalenia kontroli potwierdziły stan faktyczny opisany w znajdującym się w aktach sprawy "Przeglądzie szczegółowym" sporządzonym w styczniu 2008 r.

W ocenie organu przedmiotowy wiadukt, jako drogowy obiekt inżynierski, zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2004r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.), jest elementem drogi publicznej powiatowej, której zarządcą jest Zarząd Powiatu. Natomiast zgodnie z art. 20 tej ustawy do obowiązków zarządcy należy m. in. remont i utrzymanie drogowych urządzeń inżynierskich. W świetle art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o drogach publicznych do zarządu kolei należy natomiast konserwacja znajdującej się na skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów kolejowych, łącznie z urządzeniami zabezpieczającymi.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 2 prawa budowlanego obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa użytkowania oraz w zakresie możliwości utrzymania właściwego stanu technicznego. Skoro aktualny stan tego obiektu prowadzi do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, na podstawie art. 66 prawa budowlanego nałożył na zarządcę drogi obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

W odwołaniu od powyższej decyzji Zarząd Powiatu wniósł o jej zweryfikowanie poprzez nałożenie określonych w niej obowiązków na Skarb Państwa - Starostę. W uzasadnieniu podniesiono, że droga usytuowana na działce nr [...], która dochodzi do działki nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, na której znajduje się przedmiotowy wiadukt drogowy zlokalizowany w 243,549 km linii kolejowej nr [...], przed dniem 1 stycznia 1999r. stanowiła fragment drogi wojewódzkiej nr [...]. Droga nr [...] nie została wprawdzie wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz.U. Nr 160, poz. 1071), jednakże na mocy decyzji Wojewody z dnia [...] grudnia 2004r. nr [...] stała się własnością Województwa, lecz bez fragmentu drogi oznaczonej działką nr [...] i wiaduktu.

Strona skarżąca wskazała, że wiadukt usytuowany w pasie kolejowym oznaczonym działką nr [...], do której dochodzi droga oznaczona działką nr [...], nie stanowi połączenia z drogą użyteczności publicznej, a zatem nie spełnia kryteriów określonych w art. 6a ustawy o drogach publicznych i nie może stanowić drogi kategorii powiatowej. Strona podała, iż droga na działce nr [...] nie ma połączenia z wiaduktem, zatem jest on elementem traktu kolejowego zlokalizowanego na działce nr [...], będącej w zarządzie P S.A.

Ponadto w odwołaniu wskazano, że działka nr [...] jest własnością Skarbu Państwa, zaś zgodnie z zapisami księgi wieczystej nr KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy, pozostaje w gospodarowaniu Starosty. W ocenie strony skarżącej stan władania przedmiotowym wiaduktem winien zostać ustalony na podstawie zapisów właściwej księgi wieczystej.

2. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. ([...])Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wyznaczenia terminu wykonania określonego w decyzji obowiązku i orzekł w tym zakresie o wyznaczeniu terminu wykonania obowiązku na 18 miesięcy od daty otrzymania niniejszej decyzji, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego słusznie uznał, że stan techniczny spornego wiaduktu drogowego zlokalizowanego, na terenie działki nr [...] jest nieodpowiedni i stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi oraz mienia. W ocenie WINB, dokonanej na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, zakres nałożonych przez organ I instancji robót budowlanych jest uzasadniony zakresem ustalonych nieprawidłowości naruszających wymagania przepisów techniczno - budowlanych obowiązujących w odniesieniu do drogowych obiektów inżynierskich. Organ odwoławczy wskazał, iż w odniesieniu do przedmiotowego obiektu budowlanego, z uwagi na jego funkcję, zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz. U. z 2000r. Nr 63, poz. 735).

W ocenie WINB z dokumentów zgromadzonych w całym postępowaniu dotyczącym nieprawidłowości w stanie technicznym wiaduktu drogowego zlokalizowanego w 243,594 km linii kolejowej Nr [...], na terenie działki nr [...], w sposób niebudzący wątpliwości wynika, iż podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie przedmiotowego obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym jest Zarząd Powiatu. Adresatem decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego, w świetle art. 61 prawa budowlanego, może być bowiem wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu, a w przypadku, gdy obiekt stanowi współwłasność, adresatem takiej decyzji organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest uczynić wszystkich współwłaścicieli.

Organ powołał się również na art. 19 ust. 1 oraz art. 20 ustawy o drogach publicznych, które stanowią, że podmiotem zobowiązanym do utrzymania drogi jest jej zarządca, którym w zależności od kategorii drogi jest odpowiedni organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego oraz wskazują na zakres obowiązków zarządcy.

W opinii organu odwoławczego z dokumentów sprawy wynika, że odcinek drogi usytuowanej na działce nr [...], w ciągu którego znajduje się wiadukt stanowiący przedmiot orzeczenia badanej decyzji PINB, z dniem 1 stycznia 1999r. otrzymał status drogi powiatowej. WINB podał, iż z treści pisma z dnia [...] czerwca 2005r. ([...]) Dyrektora Departamentu Dróg Publicznych Ministerstwa Infrastruktury wynika, że droga usytuowana na działce nr [...] przed dniem 1 stycznia 1999 r. stanowiła fragment drogi wojewódzkiej nr [...]. Droga nr [...] nie została natomiast wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz.U. Nr 160, poz. 1071), zatem na mocy art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), z dniem 1 stycznia 1999r. stała się drogą powiatową.

Organ drugiej instancji wskazał, iż zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 3 ustawy o drogach publicznych zarządcą drogi powiatowej jest zarząd powiatu, zatem z mocy powyższego przepisu podmiotem zobowiązanym do utrzymania budowli - drogi usytuowanej na działce nr [...] wraz ze wszystkimi jej elementami, w tym drogowym obiektem inżynierskim w postaci wiaduktu nad linią kolejową, znajdującego się w ciągu tej drogi, jest Zarząd Powiatu.

3. Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2010 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Go 115/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2009 r. nr [...], którą na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 prawa budowlanego nakazano Zarządowi Powiatu, w terminie 18 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości występujących w wiadukcie drogowym zlokalizowanym w 243,594 km linii kolejowej Nr [...], na terenie działki nr [...], poprzez wykonanie określonych decyzją robót budowlanych. Ponadto organ zakazał użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że obie uchylone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a co w konsekwencji musiało skutkować wyeliminowaniem wadliwych decyzji z obrotu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego daje podstawę do wydania decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości, zaś wiadukt drogowy zlokalizowany w 243,594 km linii kolejowej nr [...], na terenie działki nr [...] jest w bardzo złym stanie technicznym wymagającym wykonania prac remontowych. Jednak w ocenie składu orzekającego w sprawie brak było właściwego oznaczenia adresata nakazów zawartych w rozstrzygnięciu organu. Zdaniem sądu w sytuacji gdy obiekt budowlany, którego stan techniczny obliguje organ nadzoru do podjęcia działań określonych w art. 66 prawa budowlanego, stanowi część składową drogi, wówczas podmiot(y) obowiązane do jego utrzymania we właściwym stanie technicznym i doprowadzenia do takiego stanu należy ustalać między innymi z uwzględnieniem przepisów ustawy o drogach publicznych.

Tymczasem organy ustaliły, że działka nr [...], na której jest zlokalizowany sporny wiadukt, jest własnością Skarbu Państwa i pozostaje w trwałym zarządzie lub zarządzie P S.A.. Natomiast organy nie dokonały ustaleń z jakimi nieruchomościami drogowymi łączy się działka nr [...], co było niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności dotyczyło to ustalenia stanu prawnego działek przylegających bezpośrednio do działki nr [...], na której usytuowany jest sporny wiadukt oraz określenia nieruchomości i ewentualnie urządzonych na nich dróg, przylegających do wiaduktu po jego obu stronach, a także ustalenia przeznaczenia tego wiaduktu, w tym wyjaśnienia czy nie znajduje się on w ciągu duktów leśnych, a więc czy nie znajduje się w ciągu drogi wewnętrznej – drogi leśnej.

4. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], powołując się na przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 prawa budowlanego nakazał Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu – Lasy Państwowe Nadleśnictwo, w terminie do dnia 31 grudnia 2012 r. usunięcie nieprawidłowości występujących w wiadukcie drogowym zlokalizowanym w 243,594 km linii kolejowej Nr [...], na terenie działki nr [...], polegających na:

– zdegradowanej konstrukcji nośnej wiaduktu, objawiającej się: odpadającą od spodu otuliną betonową o niskiej wytrzymałości; korozją zbrojenia nośnego; korozją, degradacją betonu, płyty i belek od spodu wiaduktu; zarysowaniem i spękaniami betonowych podparć, łuków oraz gzymsów; licznymi wyciekami stalaktytów w miejscach zarysowania i spękań konstrukcji żelbetowej; nieszczelną izolacją wiaduktu,

– zniszczonych balustradach stalowych,

– braku schodów, ścieków skarpowych, dylatacji oraz płyt przejściowych,

– zapadnięciach nawierzchni w rejonie dojazdów,

– licznych ubytkach betonu na gzymsach wiaduktu,

poprzez:

– uzupełnienie braków w otulinie betonowej zaprawami naprawczymi,

– oczyszczenie i zabezpieczenie antykorozyjne zbrojenia nośnego,

– zabezpieczenie antykorozyjne wszystkich powierzchni betonowych,

– iniekcję wysokociśnieniową zarysowania i spękań,

– oczyszczenie powierzchni betonowych ze stalaktytów,

– odtworzenie izolacji wiaduktu,

– naprawę istniejących balustrad lub wykonanie nowych,

– wykonanie schodów i ścieków skarpowych oraz dylatacji i płyt przejściowych,

– wykonanie podbudowy drogowej i nawierzchni w bezpośredniej bliskości wiaduktu,

– oczyszczenie i uzupełnienie ubytków betonu w rejonie gzymsów.

Ponadto organ zakazał użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Organ wyjaśnił, że świetle przepisów art. 4 pkt 2 w związku z art. 4 pkt 12 i 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2007 r., nr 19, poz. 115 ze zm.) wiadukt stanowi część składową drogi, w związku z czym podmiot zobowiązany do jego naprawienia należy ustalać z uwzględnieniem przepisów tej ustawy. Natomiast z ortofotomapy uzyskanej z Wydziału Geodezji i Kartografii Starostwa Powiatowego oraz ustaleń kontrolnych w terenie dokonanych dnia [...] lutego 2011 r. (protokół kontroli Nr [...]) wynika, że sporny wiadukt nie leży w ciągu drogi usytuowanej na terenie działki nr [...], ponieważ droga na nieruchomości o nr [...] kończy się przed spornym wiaduktem i nie łączy się z nim. Sporny wiadukt położony jest w całości na terenie działki nr [...] położonej w [...]. Działka ta, należąca do Skarbu Państwa użytkowana jest przez P Spółka Akcyjna. Z obu stron prowadzą do niego drogi gruntowe - dukty leśne, usytuowane na terenie działek nr [...] należących do Skarbu Państwa, pozostającym w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo.

Organ wskazał, że w trakcie kontroli przeprowadzonej dnia [...] marca 2011 r. (protokół kontroli Nr [...]) stwierdzono, że dostęp do wiaduktu od strony terenu leśnego został zamknięty trwałą przegrodą, co potwierdzono także w ustaleniach z kontroli przeprowadzonej dnia [...] września 2011 r. (protokół kontroli Nr [...]). W ocenie organu okoliczność ta jednakże nie ma wpływu na fakt, że omawiany wiadukt jako leżący w ciągu drogi leśnej znajdującej się na gruntach leśnych należących do Skarbu Państwa pozostających w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa podlega także zarządowi właściciela drogi wewnętrznej w ciągu której leży. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o drogach publicznych budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu. Finansowanie tych zadań należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu.

Z kolei w myśl art. 61 ust. 1 prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 prawa budowlanego, a więc w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej w szczególności w zakresie bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa użytkowania oraz w zakresie możliwości utrzymania właściwego stanu technicznego.

PINB podkreślił, że przedmiotowy wiadukt nie jest utrzymywany w należytym stanie technicznym, a obecny stan prowadzi do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Powyższe stanowi podstawę do uznania, że stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 prawa budowlanego obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym i może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, co obliguje właściwy organ do nakazania, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

5. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa wniosło odwołanie od powyższej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zarzucając jej naruszenie art. 61 ust. 1 prawa budowlanego, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa jest właścicielem obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 5 ust. 2 tej ustawy i którego dotyczy zaskarżona decyzja, podczas gdy faktycznie nie jest on ani jego właścicielem ani zarządcą i nie korzysta z tego obiektu dla celów prowadzenia gospodarki leśnej ani dla żadnych innych celów jako ciągu komunikacyjnego.

Nadto naruszenie art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o drogach publicznych, poprzez bezzasadne przyjęcie, że zarządcą drogi wewnętrznej, na której znajduje się obiekt budowlany wymagający remontu jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa, podczas gdy jest to niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym dlatego, że omawiany wiadukt nie leży w ciągu drogi leśnej znajdujących się na gruntach leśnych należących do Skarbu Państwa pozostających w zarządzenie Nadleśnictwa.

Wreszcie naruszenie art. 77 ust. 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący wszystkich dowodów i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęcie błędnych wniosków. Na tej podstawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej odwołaniem decyzji w całości.

6. Po rozpoznaniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2011 r. W jej uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku. Natomiast obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym wówczas, gdy ujawniony stan obiektu narusza określoną normę prawną. W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz zobligowany do wydania decyzji nakazującej właścicielowi lub zarządcy obiektu, jeżeli taki został ustanowiony przez właściciela, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

Zdaniem organu odwoławczego w świetle zgromadzonego materiału dowodowego należało uznać, że stan techniczny wiaduktu drogowego zlokalizowanego w 243,594 km linii kolejowej Nr [...], na terenie działki nr [...] jest nieodpowiedni. Okoliczność tą potwierdzają bezspornie ustalenia oględzin przeprowadzonych w dniu [...] stycznia 2004 r., oraz w dniu [...] lipca 2005 r. a także znajdujący się w katach przegląd szczegółowy przedmiotowego wiaduktu w styczniu 2008 r., w którym stwierdzono, że zły stan techniczny obiektu spowodowany jest degradacją ustroju nośnego (betonowego sklepienia dwóch dźwigarów łukowych) w postaci znacznych ubytków i odspojeń betonu, zacieków, stalaktytów oraz korozji zbrojenia płyty i poprzecznych belek, licznych rys i spękań na wspornikach chodnikowych i bocznych ścianach sklepienia, co kwalifikuje obiekt do kapitalnego remontu. Brak jest stabilnego posadowienia na palach (zapadnięcia w strefie dojazdów), nastąpiła degradacja betonu płyty nośnej i przyczółków, obiekt nie posiada normatywnej szerokości jezdni i chodników, brak jest podstawowych elementów wyposażenia (dylatacje, schody, ścieki, bariery), uszkodzona jest izolacja. Beton posiada liczne zarysowania i spękania, odznacza się bardzo niską wytrzymałością, a także poddany jest postępującej korozji chlorkowej.

W konsekwencji organ uznał, że w świetle powyższych ustaleń stan techniczny przedmiotowego wiaduktu narusza powszechnie obowiązujące przepisy techniczno – budowlane, w tym § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz. U. z 2000r. nr 63, poz. 735), zgodnie z którym mosty, w zależności od ich przeznaczenia i od przeszkody terenowej, powinny zapewniać w szczególności bezpieczny ruch pojazdów kołowych i szynowych (pkt 3) oraz bezpieczny ruch pieszych (pkt 4).

Ponadto stan przedmiotowego wiaduktu powoduje naruszenie § 147 ust. 1 wsakzanego rozporządzenia, zgodnie z którym konstrukcja obiektu inżynierskiego powinna spełniać warunki zapewniające nieprzekroczenie stanów granicznych nośności i stanów granicznych użytkowania w każdym z jego elementów i w całej konstrukcji. Stany graniczne nośności uważa się za przekroczone m. in. w przypadku zniszczenia któregoś elementu takiego obiektu (ust. 2 pkt 3). Zaś o przekroczeniu stanów granicznych użytkowania stanowią m. in. nadmierne ugięcia - które mogą wpływać ujemnie na przydatność użytkową i wygląd konstrukcji obiektu, jego wyposażenia, a także ograniczać jego użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem (ust. 3 pkt 1), jak również zarysowania - które mogą wpływać ujemnie na przydatność użytkową, trwałość i wygląd konstrukcji obiektu (ust. 3 pkt 2).

Tym samym organ odwoławczy uznał, że stwierdzona w sprawie sytuacja obligowała PINB do wydania decyzji w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 prawa budowlanego nakazującej usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym przedmiotowego wiaduktu. Również określony przez PINB w zaskarżonej decyzji zakres robót budowlanych organ odwoławczy uznał za uzasadniony zakresem ustalonych nieprawidłowości naruszających wymagania wskazanych wyżej przepisów techniczno - budowlanych obowiązujących w odniesieniu do drogowych obiektów inżynierskich.

Odnosząc się do podmiotu zobowiązanego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że z dokumentów zgromadzonych w całym postępowaniu dotyczącym nieprawidłowości w stanie technicznym wiaduktu drogowego zlokalizowanego w 243,594 km linii kolejowej Nr [...], na terenie działki nr [...], wynika, że podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie przedmiotowego obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym jest Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo.

Jak podkreślił adresatem decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego, w świetle art. 61 prawa budowlanego może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu. Zgodnie z przepisami art. 4 pkt 2 w związku z art. 4 pkt 12 i 13 ustawy o drogach publicznych wiadukt stanowi część składową drogi, a w związku z tym podmiot obowiązany do jego utrzymania we właściwym stanie technicznym i doprowadzenia do takiego stanu należy ustalać m.in. z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

Natomiast w myśl art. 1 ustawy o drogach publicznych, drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub przepisach szczególnych. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, drogi niezliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami oraz pętle autobusowe, są drogami wewnętrznymi. Zgodnie z art. 8 ust. 2 i 3 budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu. Finansowanie tych zadań należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu.

W ocenie Inspektora ze zgromadzonego w przedmiotowym postępowaniu materiału dowodowego wynika, że działka nr [...], na terenie której zlokalizowany jest sporny wiadukt, stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w trwałym zarządzie lub zarządzie P S.A. Nieruchomość ta na wysokości wiaduktu łączy się z działkami nr [...] stanowiącymi własność Skarbu Państwa i pozostającymi w zarządzie PGL LP Nadleśnictwo (wypis z rejestru gruntów z dnia [...] października 2010r., ustalenia dokonane podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] lutego 2011 r.). Tym samym z dokonanych przez PINB ustaleń wynika, że przedmiotowy wiadukt leży w ciągu drogi wewnętrznej - drogi leśnej położonej na działce nr [...] pozostającej w zarządzie Nadleśnictwa, i umożliwia pokonanie przeszkody terenowej w postaci przejazdu kolejowego zapewniając komunikację z działką nr [...] (która również pozostaje w zarządzie Nadleśnictwa) stanowiącą obszar leśny (wyjaśnienia udzielone przez Nadleśnictwo w piśmie z dnia [...] stycznia 2011 r., ustalenia dokonane podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] lutego 2011 r.).

W związku z powyższym obowiązek utrzymania spornego wiaduktu ciąży na Nadleśnictwie, ponieważ zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o drogach publicznych utrzymanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga. Przepis art. 20 ustawy o drogach publicznych precyzuje obowiązki zarządcy drogi wskazując, że do jego obowiązków należy w szczególności między innymi utrzymanie nawierzchni dróg, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą (pkt 4). Powyższe koresponduje z art. 61 pkt 1 prawa budowlanego, zgodnie z którym obowiązek utrzymania w należytym stanie technicznym obiektu budowlanego obciąża właściciela tego obiektu lub jego zarządcę.

Organ II instancji wyjaśnił przy tym, że zgodnie z art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy o drogach publicznych konserwacja znajdującej się nad skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów drogowych należy do zarządcy kolei. Tymczasem prace nakazane do wykonania w drodze zaskarżonej decyzji nie mają charakteru robót konserwacyjnych, lecz remontowych. W konsekwencji organ wskazał, że za prawidłowe uznać należało skierowanie decyzji PINB z dnia [...] listopada 2011r. znak: [...] w całości do Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa.

Organ odwoławczy stwierdził także, że w jego ocenie termin określony dla wykonania nałożonych zaskarżoną decyzją obowiązków jest wystarczający mając na względzie zakres robót naprawczych określonych w tym rozstrzygnięciu i techniczny aspekt ich wykonania. Ustalenie takiego terminu, zdaniem organu uzasadnione jest także z uwagi na stan techniczny obiektu stwarzający zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia.

7. W skardze przeciwko decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa zarzuciło jej, podobnie jak w odwołaniu, naruszenie art. 61 ust. 1 prawa budowlanego poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa jest adresatem nałożonych w decyzji obowiązków dotyczących obiektu budowlanego i pominięcie faktycznego właściciela działki nr [...] jakim jest Skarb Państwa Starosta oraz zarządcy tego obiektu, którym jest P S.A.

Nadto w ocenie strony zaskarżona decyzja narusza art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o drogach publicznych poprzez bezzasadne przyjęcie, że zarządcą drogi wewnętrznej, na której znajduje się obiekt budowlany wymagający remontu jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa, podczas gdy jest to niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym dlatego, że omawiany wiadukt nie leży w ciągu drogi leśnej znajdującej się na gruntach leśnych należących do Skarbu Państwa pozostających w zarządzenie PGL LP Nadleśnictwa. Również naruszenie przez organ art. 7, art. 8 oraz art. 77 ust. 1 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący wszystkich dowodów i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęcie błędnych wniosków.

W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w całości.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8. Zgodnie z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tym organami a organami administracji rządowej. Kontrola administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi prowadzi do uchylenia zaskarżonego aktu lub czynności ewentualnie stwierdzenia jej nieważności, gdyż wymiar i konstrukcja sądowej kontroli stosowania prawa przez organy administracji wyklucza możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia o przedmiocie sprawy administracyjnej, zatem dokonania zmiany zaskarżonego aktu lub czynności.

Specyfiką niniejszego postępowania jest orzekanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w warunkach związania wynikającego z sądowego rozstrzygnięcia wydanego już uprzednio w sprawie. Zgodnie z treścią przepisu art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd oraz organ administracji publicznej, będą oni obowiązani podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa.

Istotą zasady "związania oceną prawną" jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zaś obowiązek podporządkowania się tak rozumianej ocenie prawnej, może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, czyli jest ona wiążąca o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. W takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana związany jest wskazaniem sądu co do uzupełnienia postępowania.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały żadne okoliczności zmieniające ustalenia przyjęte przy wyrażaniu przedstawionej oceny prawnej. Nie nastąpiła też zmiana przepisów prawa, która dozwalałaby na odstąpienie od zasady związania. Wręcz przeciwnie materiał zgromadzony w toku ponownego postępowania organów administracyjnych utwierdził niniejszy skład o słuszności wyrażonych uprzednio poglądów. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż niniejszy sąd, podzielając ocenę wyrażoną w poprzednim orzeczeniu nie stwierdził, by w całym kontrolowanym zakresie postępowania administracyjnego zostały naruszone w sposób mający wpływ na wynik sprawy przepisy prawa materialnego lub prawa procesowego.

9. W przedmiotowej sprawie należy wyodrębnić dwie kwestie. Pierwsza, dotycząca stanu technicznego obiektu i jego normatywnej kwalifikacji oraz zakresu prac koniecznych do usunięcia zagrożenia. Druga wiąże się z określeniem podmiotu zobowiązanego do podjęcia określonych działań zmierzających do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W gruncie rzeczy w toku całego postępowania sporna była i jest nadal tylko druga z nich. Rozważając, jednak z uwagi na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. prawidłowość decyzji w zakresie ustaleń faktycznych i prawnych dotyczących stanu obiektu oraz zakresu robót koniecznych do ich usunięciu należy w pełni podzielić zawarte w zaskarżonej decyzji stanowisko organu. Zostało on zresztą w pełni zaakceptowane przez poprzedni skład orzekający w tej sprawie, gdyż powodem uchylenia decyzji organu drugiej instancji stały się uchybienia dotyczące ustalenia podmiotu zobowiązanego do remontu obiektu.

W świetle jednoznacznych i popartych zgromadzonymi dowodami, w tym szczegółowymi oględzinami ustaleń organów wiadukt jest w złym stanie technicznym i obowiązuje na nim zakaz ruchu pojazdów mechanicznych. Aktualny stan tego obiektu prowadzi do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, określonych w § 15 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, w myśl którego mosty, w zależności od ich przeznaczenia i od przeszkody terenowej, powinny zapewniać w szczególności bezpieczny ruch pojazdów kołowych i szynowych (pkt 3) oraz bezpieczny ruch pieszych (pkt 4).

Trafnie organ zwrócił uwagę na wynikające z § 147 ust. 1 tego rozporządzenia warunki zapewniające nieprzekroczenie stanów granicznych nośności i stanów granicznych użytkowania w każdym z jego elementów i w całej konstrukcji, opisanych w przeglądzie wiaduktu i spowodowanych degradacją ustroju nośnego i przekroczeniem stanów granicznych użytkowania. Stwierdzono tu, nadmierne ugięcia - które mogą wpływać ujemnie na przydatność użytkową i wygląd konstrukcji obiektu, jego wyposażenia, a także ograniczać jego użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem oraz zarysowania, które mogą wpływać ujemnie na przydatność użytkową, trwałość i wygląd konstrukcji obiektu, ubytki otuliny prętów zbrojeniowych, ługowany beton na gzymsach, wycieki, zasiarczenia, korozję elementów stalowych, rysy i spękania oraz inne nieprawidłowości kwalifikujące obiekt do generalnego remontu.

Ze względu na te okoliczności i powołane w decyzji podstawy materialnoprawne, uzasadnione przede wszystkim względami bezpieczeństwa zachodziła potrzeba wprowadzenia zakazu użytkowania obiektu do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oraz ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie obiektu i zobowiązania go do podjęcia niezwłocznych i zarazem niezbędnych prac remontowych.

10. Jak wyżej podkreślono przedmiotem sporu pozostaje ustalenie podmiotu zobowiązanego na podstawie art. 61 prawa budowlanego, do utrzymywania i użytkowania spornego wiaduktu. Wedle tego artykułu właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:

- utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 prawa budowlanego,

- zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.

Natomiast na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku.

Jak wskazano to w zaskarżonej decyzji adresatem takiej decyzji może być zarówno właściciel jak i zarządca nieruchomości, bowiem na obu tych podmiotach spoczywa obowiązek utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 3 prawa budowlanego wiadukt to obiekt budowlany - budowla, z kolei w myśl art. 4 pkt 12 i 13 ustawy o drogach publicznych (wiadukt jest obiektem mostowym, czyli budowlą przeznaczoną do przeprowadzenia drogi, samodzielnego ciągu pieszego lub pieszo-rowerowego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji nad przeszkodą terenową. Obiekt mostowy stanowi drogowy obiekt inżynierski.

Z kolei droga to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowana w pasie drogowym (art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych).

Jak zaznaczono to w wyroku z dnia 22 kwietnia 2010 r. wydanym w sprawie organy obu instancji słusznie ustaliły, że zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego to, w kontrolowanych decyzjach doszło do niewłaściwego oznaczenia adresatów tych nakazów. W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie dawał bowiem podstawy do jednoznacznego stwierdzenia, że to właśnie skarżący Zarząd Powiatu winien być adresatem nałożonych obowiązków. Organy nadzoru budowlanego ustaliły bowiem wyłącznie, że działka nr [...], na której jest zlokalizowany sporny wiadukt, jest własnością Skarbu Państwa i pozostaje w trwałym zarządzie lub zarządzie P S.A.. Natomiast nie dokonano samodzielnych ustaleń, z jakimi nieruchomościami, drogami łączy się działka nr [...]. W treści decyzji brak było ustalenia usytuowania wiaduktu w ciągu konkretnie oznaczonej drogi, w szczególności drogi publicznej. Z tych względów w wyroku tym zawarto wiążące zgodnie z art. 153 p.p.s.a. dla organów wskazówki dotyczące przebiegu dalszego postępowania, w szczególności sprowadzające się do ustalenia w oparciu o dokumenty urzędowe, zapisy ksiąg wieczystych, ewidencji gruntów lub inne związane z nimi dokumenty źródłowe stanu faktycznego i prawnego dróg powiązanych z przedmiotowym wiaduktem.

W ocenie niniejszego składu wskazania te zostały zrealizowane. W decyzji organu zostało bowiem stwierdzone i wykazane wskazanymi w niej dokumentami i oględzinami, że sporny wiadukt nie leży w ciągu drogi usytuowanej na terenie działki nr [...], ponieważ droga na nieruchomości o nr [...] kończy się przed spornym wiaduktem i nie łączy się z nim. Sporny wiadukt położony jest w całości na terenie działki nr [...]. Działka ta, należąca do Skarbu Państwa użytkowana jest przez P Spółka Akcyjna. Z obu stron do wiaduktu prowadzą drogi gruntowe - dukty leśne, usytuowane na terenie działek nr [...] należących do Skarbu Państwa, pozostającym w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo.

Wprawdzie dostęp do wiaduktu od strony terenu leśnego został zamknięty trwałą przegrodą nie ma to jednak w ocenie organu wpływu na fakt, że omawiany wiadukt jako leżący w ciągu drogi leśnej znajdującej się na gruntach leśnych należących do Skarbu Państwa pozostających w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa podlega także zarządowi właściciela drogi wewnętrznej w ciągu której leży.

11. Rozwijając sporną w sprawie kwestię statusu drogi leśnej i jej powiązania z przedmiotowym wiaduktem należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy o drogach publicznych, drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub przepisach szczególnych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 2a tej ustawy, drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na następujące kategorie: 1) drogi krajowe- stanowiące własność Skarbu Państwa, 2) drogi wojewódzkie, 3) drogi powiatowe i 4) drogi gminne - stanowiące odpowiednio własność samorządu województwa, powiatu lub gminy. Kategorię dróg wojewódzkich, sposób zaliczania do niej dróg i ustalania ich przebiegu uregulowano w art. 6, dróg powiatowych w 6a, natomiast dróg gminnych w art. 7 tej ustawy.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi. Co do zasady zarządcami dla dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych są odpowiednio – zarząd województwa, zarząd powiatu oraz wójt (burmistrz, prezydent miasta). Do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą (art. 20 pkt 4 ustawy).

Z kolei na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy, drogi niezliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami oraz pętle autobusowe, są drogami wewnętrznymi.

Drogi leśne prowadzące do wiaduktu, w świetle ustawy o drogach publicznych uznać należy za drogi wewnętrzne. Jak trafnie wskazał to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 września 2009 r., (II OSK 1330/08), wydanym w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, skoro "drogi leśne", to drogi położone w lasach niebędące drogami publicznymi w rozumieniu przepisów o drogach publicznych (por. również wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2011 r., VII OSK 1957/11). Nie ma zatem przeszkód, by drogi te zaliczyć do dróg wewnętrznych na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych.

Zgodnie zaś z art. 8 ust. 2 ustawy o drogach publicznych utrzymanie dróg wewnętrznych należy do zarządcy terenu, na którym są one zlokalizowane. W związku z tym należy uznać, że leżący w ciągu drogi wewnętrznej obiekt inżynierski (wiadukt) stanowi część tej drogi, co oznacza, że podmiotem odpowiedzialnym za jego utrzymanie jest właściciel, zarządca tej drogi, co przy drogach wewnętrznych oznacza właściciela, zarządcę gruntu, na której taka droga się znajduje. Wskazuje na to również odniesienie wskazanego przepisu do norm wynikających z art. art. 4, 28 ust. 2 ustawy o drogach publicznych.

Za prawidłowe należy zatem uznać stanowisko organu, że "wiadukt" jako obiekt mostowy (pkt 13 art. 4 ustawy o drogach publicznych) jest drogowym obiektem inżynierskim (pkt 12), wobec czego stanowi część drogi (pkt 2). Wiadukt znajduje się bowiem nad linią kolejową, będącą w zarządzie P i leży on w ciągu drogi wewnętrznej pozostającej w zarządzie Nadleśnictwa. Nie zmienia to faktu, że część tego kompleksu leśnego wykorzystywana jest jako drogi leśne, które łączą obie działki, a w ich ciągu znajduje się przedmiotowy wiadukt. Przeznaczeniem takiej budowli jak wiadukt jest, zgodnie z pkt 13 art. 4 ustawy o drogach publicznych przeprowadzenie drogi, samodzielnego ciągu pieszego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji nad przeszkodą terenową.

Dla kwalifikacji podmiotu zobowiązanego nie ma przy tym znaczenia, czy obiekt ten jest faktycznie użytkowany i czy służy on zarządzającemu, gdyż przesądza o tym usytuowanie wiaduktu w ciągu dróg wewnętrznych, do których jest on funkcjonalnie przyporządkowany (por. uzasadnienie powołanego wyżej wyroku NSA z 16 września 2009 r.). Nie istotne są również pierwotne przyczyny jego wybudowania oraz poprzedni stan własności lub zarządu, być może rzutujące na aktualny stan obiektu. Decydujące znaczenie ma bowiem kwestia zapewnienia bezpieczeństwa, realnie zagrożonego aktualnym stanem obiektu.

Stąd organ zasadnie wywiódł, że utrzymanie przedmiotowego wiaduktu, leżącego w ciągu dróg leśnych, będących drogami wewnętrznymi, należy do zarządcy terenu, na którym jest ona zlokalizowana, czyli skarżącego Nadleśnictwa i ten podmiot na podstawie art. 61 i art. 62 prawa budowlanego jest zobowiązany do dokonania wskazanych w decyzji prac remontowych. Nie ma przy tym przeszkód, by skarżący- powołując się na zbędność obiektu, wdrożył we właściwym trybie postępowanie zmierzające do jego likwidacji. Kwestia ta jednak nie rzutuje na przedmiot niniejszego postępowania i aktualność stwierdzonych przez organy obowiązków.

12. Sąd nie podziela przy tym stanowiska skarżącego, że nałożenie przedmiotowych obowiązków w świetle art. 28 ust. 2 ustawy o drogach publicznych powinno być skierowane do Zarządu Powiatu, gdyż wiadukt nie jest usytuowany w ciągu dróg objętych zarządem tego podmiotu. Kwestia ta została szczegółowo omówiona w wyroku z dnia 22 kwietnia 2001 r.

W postępowaniu prowadzonym w jego następstwie, zgromadzonych materiałów oraz ich oceny dokonanej zgodnie z wymogami art. 7 i 77 § 1 k.p.a. został jednoznacznie ustalony związek funkcjonalny przedmiotowego wiaduktu z drogami zarządzanymi przez skarżące Nadleśnictwo.

Jeśli zaś chodzi o trzecią z możliwości to jest obarczenie obowiązkiem remontu wiaduktu P z uwagi na to, że wiadukt jest zlokalizowany na gruncie pozostającym w zarządzie tego podmiotu należy wskazać, że art. 28 ust. 2 ustawy o drogach publicznych nie wskazuje podmiotu uprawnionego do sprawowania zarządu wiaduktem drogowym usytuowanym nad linią kolejową. Zwrócić należy uwagę, że uregulowanie zawarte art. 20 pkt 11 ustawy o drogach publicznych nakłada obowiązek "wykonania robót interwencyjnych, robót utrzymaniowych i zabezpieczających" dróg na zarządcę drogi. Jednak w przypadku skrzyżowania dróg z liniami kolejowymi, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o drogach publicznych ich budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona "w poziomie szyn, wraz z zaporami, urządzeniami sygnalizacyjnymi, znakami kolejowymi, jak również nawierzchnią drogową w obszarze między rogatkami, a w przypadku ich braku -w odległości 4 m od skrajnych szyn, należy do zarządu kolei". Zgodnie jednak z ust. 2 art. 28 tej ustawy do zarządu kolei należy konserwacja znajdującej się nad skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów drogowych, łącznie z urządzeniami zabezpieczającymi.

Przepis ten, jako szczególny reguluje zatem wyłącznie konserwację dolnego odcinka wiaduktu w zakresie związanym z elementami wymienionymi w ust. 1 art. 28 ustawy o drogach publicznych. Skoro zaś, co nie jest kwestionowane i zostało przez organ wykazane, obowiązek dotyczy kapitalnego remontu obiektu służącego komunikowaniu się dróg biegnących nad linią kolejową, należy on do zarządcy tych dróg.

Z tych względów skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).