Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3615/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: arpar 6 ust 1, par 8  ust 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 321/19 w sprawie ze skarg B Sp. z o.o. z siedzibą w [...] i A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną. S i r o n a I 3


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 321/19, oddalił skargi B Sp. z o.o. z siedzibą w [...] i A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji ww. decyzją orzeczono o stwierdzeniu u B. S. choroby zawodowej: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367).

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny – dalej: "PPIS" w [...] prowadził postępowanie dotyczące ww. choroby zawodowej u B. S. PPIS w toku postępowania uzyskał orzeczenie lekarskie z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] – dalej: "WOMP" o rozpoznaniu choroby zawodowej, w którym stwierdzono, że pierwsze objawy w postaci cierpnięcia i mrowienia palców pojawiły się w 2012 r. początkowo w ręce prawej, potem w lewej. B. S. poddała się operacjom odbarczenia nerwu pośrodkowego w 2012 r. i 2015 r. Ustalono, że rozpoznana choroba jest związana z narażeniem zawodowym na ruchy monotypowe i obciążeniem w stawach nadgarstkowych. W tych okolicznościach PPIS w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] orzekł o stwierdzeniu choroby zawodowej u B. S.: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych.

Od powyższej decyzji B Sp. z o.o. złożyła odwołanie. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 77 K.p.a. w zw. z § 5, § 6 i § 8 rozporządzenia poprzez niewyjaśnienie wszechstronnie i dokładnie okoliczności sprawy w zakresie historii leczenia i diagnozowania, w tym w szczególności niezebranie pełnej informacji o okresach pracy B. S. przy poszczególnych czynnościach, brak zebrania pełnej dokumentacji medycznej, w tym z badań profilaktycznych, brak wyjaśnienia sprzeczności i spójności opinii WOMP w zakresie faktu rozpoczęcia leczenia stwierdzonej choroby w 2012 r. tuż po rozpoczęciu pracy w Spółce [...] z faktem jej ustalenia dopiero w 2017 r. Zarzucono także naruszenie § 8 ust. 2 rozporządzenie poprzez zaniechanie skierowania sprawy do opiniowania przez orzecznika II instancji.

W uzasadnieniu strona odwołująca poddała w wątpliwość tło zawodowe schorzenia. Nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że podczas całej zmiany roboczej B. S. wykonywała ruchy monotypowe, które to mogły przyczynić się do powstania schorzenia nadgarstka.

W związku z podniesionym zarzutami, w toku postępowanie odwoławczego PPWIS w [...] uzyskał od WOMP w [...] orzeczenie uzupełniające z dnia [...] lipca 2017 r. podtrzymujące wcześniej wydaną opinię o rozpoznaniu choroby zawodowej. Następnie Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] wydał orzeczenie z dnia [...] listopada 2018 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej u B. S.

Po rozpoznaniu odwołania [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ zauważył, że w rozpoznawanej sprawie powołani biegli stwierdzili chorobę o etiologii zawodowej. Wzięli pod uwagę wszystkie zarzuty zakładu pracy oraz przeanalizowali ocenę narażenia zawodowego oraz całość dokumentacji lekarskiej. Wobec tego, że zostały spełnione wszystkie przesłanki organ orzekł o stwierdzeniu choroby zawodowej. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niewłaściwego określenia stron postępowania organ stwierdził, że wszystkie dokumenty w sprawie odbierane były przez A Sp. z o.o. ul. [...] (o czym świadczą zwrotne potwierdzenia odbioru pism zalegające w aktach). Nie można zatem uznać, że strona ta nie brała udziału w postępowaniu.

B Sp. z o.o. z/s w [...] oraz A Sp. z o.o. z/s w [...] zaskarżyły (odrębnymi skargami), opisaną wyżej decyzję PPWIS w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

W odpowiedzi na skargi PPWIS w [...] wniósł o ich oddalenie.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesione skargi za niezasadne. Jak wskazano w kontrolowanej sprawie, prowadzone przez organy inspekcji sanitarnej postępowanie dotyczyło stwierdzenia choroby zawodowej z poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych - Przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka. WOMP w [...] po przeprowadzeniu postępowania diagnostycznego według otrzymanego zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, wydał orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej z poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych u B. S. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że w postępowaniu uwzględniono całość obrazu klinicznego choroby potwierdzonej wykonanymi badaniami obrazowymi i czynnościowymi, przeprowadzono również konsultacje z lekarzami specjalistami – neurologiem i ortopedą, zaś dane o narażeniu zawodowym opiniowanej uzyskano od PPIS w [...] wraz z rejestrem czasu pracy na płycie CD. Stwierdzono niewątpliwie występujący związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rodzajem narażenia zawodowego (powtarzające się monotypowe ruchy nadgarstka) a wystąpieniem ucisku na nerwy pośrodkowe w obydwu kanałach nadgarstka. Sąd meriti zwrócił przy tym uwagę, że orzeczenie lekarskie (w tym również wydane przez podmioty specjalistyczne) podlega ocenie sądowej, jak każdy dowód. Jednocześnie, ze względu na brak odpowiedniej wiedzy, nie może być to orzeczenie kontrolowane pod względem medycznym.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, w kontrolowanej sprawie orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej II stopnia jest ostateczne w toku postępowania administracyjnego (rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. nie przewiduje od niego odwołania), jest konkretne oraz zawiera logiczne i przekonujące wnioski, odnoszące się do istotnych okoliczności sprawy. Mając to wszystko na uwadze Sąd Wojewódzki uznał, że postępowanie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u B. S. – wbrew zarzutom obu skarg – przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami i procedurą dotyczącą rozpoznawania oraz stwierdzenia chorób zawodowych. Sąd nie znalazł też podstaw do podważenia wniosków zawartych w orzeczeniach lekarskich jednostek orzeczniczych I i II stopnia, przyjmujących zawodową etiologię schorzenia występującego u B. S. W tej sytuacji stanowisko organów inspekcji sanitarnej orzekających o stwierdzeniu choroby zawodowej jest zdaniem Sądu meriti prawidłowe i odpowiada prawu, zaś zarzuty skargi nie uzasadniają zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji i jej wzruszenia.

Za chybione uznał Sąd Wojewódzki podniesione w skardze B Sp. z o.o. zarzuty naruszenia szeregu przepisów procesowych, tj. art. 77, art. 104, art. 107 w zw. z art. 80 i art. 84 K.p.a., w szczególności poprzez niesporządzenie pełnej oceny ryzyka zawodowego wnioskodawczyni w miejscach zatrudnienia poprzedzających jej zatrudnienie w A Sp. z o.o. a później B Sp. z o.o., skoro organy orzekające w sprawie ustaliły, że podczas zatrudnienia w tym wcześniejszym okresie, tj. od września 1988 r. do stycznia 2011 r. nie była narażona na czynniki wywołujące jednostkę chorobową. Przebieg leczenia B. S. przed 2011 r., wbrew zarzutom skarżącego, znany był jednostkom orzeczniczym I i II stopnia, (co wynika chociażby z orzeczeń tych jednostek).

Zdaniem Sądu pierwszej instancji dla ostatecznego wyniku sprawy nie ma również znaczenia okoliczność podnoszona w obu skargach, że decyzja organu pierwszej instancji została skierowana do podmiotu niebędącego stroną postępowania, nieistniejącego w chwili jego wszczęcia i wydania decyzji, tj. do K. K. A Sp. z o.o. poprzez pominięcie jej udziału przed organem pierwszej instancji i uwzględnienie jej udziału w postępowaniu odwoławczym, czym naruszono art. 145 § 1 K.p.a. Sąd Wojewódzki podkreślił, że pełnomocnik skarżącej B Sp. z o.o., wnosząc pismem z dnia [...] maja 2017 r., o uchylenie w/w decyzji wyjaśnił, że uszło jego uwadze, iż postępowanie organu pierwszej instancji dotknięte jest poważną wadą prawną – w postępowaniu tym za stronę uznano osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą A K. K., który w 2012 r. zaprzestał działalności gospodarczej, a wszelkie jego prawa i obowiązki związane z przedsiębiorstwem A przeniesione zostały w drodze przekształcenia przedsiębiorcy jednoosobowego na A Sp. z o.o., która nie jest reprezentowana. Zmiana, o której mowa wyżej nie była znana organowi pierwszej instancji, który zawiadomienie o wszczęciu postępowania, kolejne pisma w sprawie oraz wydaną decyzję wprawdzie skierował do podmiotu A K. K., jednakże ich odbiór (w tym tez decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r.) potwierdzony był każdorazowo przez A Sp. z o.o., co wynika z pieczęci znajdującej się na zwrotnych potwierdzeniach opatrzonych podpisem i znajdujących się w aktach sprawy. Decyzja organu odwoławczego, a także jego pisma w sprawie - po otrzymaniu informacji – pisma z [...] maja 2017 r. kierowane były do A Sp. z o.o. W tej sytuacji Sąd meriti nie podzielił zasadności tych zarzutów i stwierdził, że nie dają podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, Spółka zarzuciła

I. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na:

- nie zebraniu w toku postępowania przed PPWIS w [...] (oraz wcześniej PPIS w [...]) pełnej informacji o schorzeniach B. S. w roku 2011 i w latach wcześniejszych, a w szczególności pominięciem:

- dokumentacji ze Szpitala Wojewódzkiego w [...] i przychodni przyszpitalnych za okres wcześniejszy niż 2012 r.,

- dokumentacji z ośrodka [...] (k. 32, 33)

- dokumentacji z leczenia sanatoryjnego z sierpnia 2012 roku

- dokumentacji NFZ dotyczącej skierowania na leczenie sanatoryjne,

- dokumentacji lekarza rodzinnego B. S.,

- informacji ZUS i poprzednich pracodawców, z okresu od roku 2005

- dokumentacji z ustalenia niepełnosprawności dotyczącej decyzji za lata 2009, 2012,

co spowodowało niewyjaśnienie daty ujawnienia choroby: zespól cieśni nadgarstka u B. S., a w szczególności czy nie ujawniła się ona przez rozpoczęciem zatrudnienia w Spółce A w miesiącu lutym 2011 r., mimo istnienia obowiązku prawnego zebrania pełnej dokumentacji medycznej dla celów postępowania o stwierdzenie choroby zawodowej nałożonego na organy właściwego inspektora sanitarnego, a które to ustalenie w wypadku ujawnienia jeszcze wcześniejszej daty zachorowania, a tym bardziej jeżeliby data ta zaistniała przez podjęciem zatrudnienia w warunkach narażenia (według ustaleń Inspekcji Sanitarnej wcześniejsze przed datą - luty 2011 r. zatrudnienie nie było wykonywane w takich warunkach) wykluczyłaby stwierdzenie choroby zawodowej i jej związek z zatrudnieniem, tj. naruszenie przepisów art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a w zw. z art. 1 § 1 i 2 prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c i pkt 3, art. 151, art. 133 § 1, art. 134 § 1 P.p.s.a - w związku z art. 7, 6, 75 § 1, 77 § 1 i i 3, 78 § 1 i 2, 80, i w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. oraz w związku z art. 145 § 2 P.p.s.a. i art. 237 § 1 pkt 1, 5, 6 kodeksu pracy i w związku z przepisami § 6 ust. 1 i ust. 5 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych;

- niewyjaśnienie czy pomiędzy ujawnionym zatrudnieniem w warunkach narażenia na ryzyko choroby zawodowej od miesiąca lutego 2011 roku a zdiagnozowaną chorobą zespołu cieśni nadgarstka występuje co najmniej wysokie prawdopodobieństwo (art. 235[1] kodeksu pracy), że zachorowanie wynikło z powodu działania czynników szkodliwych w miejscu pracy, gdy tymczasem opinia Instytutu Medycyny Pracy w [...] nie zawiera takiej oceny, a jedynie stwierdzenie, że zachorowanie ewentualnie mogło wynikać ze szczególnej wrażliwości osobniczej, oraz nie spowodowanie wydania pełnej i jednoznacznej opinii IMP [...] lub innej jednostki stwierdzającej jednoznacznie przynajmniej wysokie prawdopodobieństwo takiego związku przyczynowego, a także nie uzupełnienie tej opinii w tym zakresie pomimo, że autor w treści opinii nie zawarł uzasadnienia swojej tezy o szczególnej wrażliwości pacjentki B. S., ani nie uzasadniał przesłanek związku przyczynowo-skutkowego, a co w sposób bezpośredni wpływa na ustalenie czy ujawnioną chorobę należy uważać za chorobę zawodową, tj. naruszenie przepisów art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a w zw. z art. 1 § 1 i 2 prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c i pkt 3, art. 151, art. 133 § 1, art. 134 § 1 P.p.s.a - w związku z art. 7, art. 6, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 3 i art. 80 K.p.a. oraz w związku z art. 145 § 2 P.p.s.a i art. 235[1] i 237 § 1 pkt 1, 5, 6 kodeksu pracy i w związku z przepisami § 6 ust. 1 oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych;

- nie zebranie samodzielnie przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] pełnego orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] i instytutu Medycyny Pracy w [...] do akt sprawy (to jest prócz samych orzeczeń brak jest wyników badań i dokumentacji medycznej, jaką jednostki te pozyskały w procesie opiniowania) oraz nieudostępnienie dokumentacji medycznej skarżącemu przez WOMP w [...] pomimo zwrócenia się o to, co powoduje niemożność bezpośredniej weryfikacji materiału dowodowego przez organ administracji PPWIS w [...] oraz weryfikacji przez strony postępowania, a zatem niemożność pełnej i wszechstronnej oceny orzeczeń lekarskich WOMP [...] i IMP [...] i pozbawia organ możliwości poprawnej oceny opinii oraz strony możności działania i udziału w postępowaniu, tj. naruszenie art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a w zw. z art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych i art. 183 § 2 pkt 5 i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. ewentualnie naruszenie art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 90 § 1 art. 151, art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c i art. 3 i § 2 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 6, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. oraz art. 73 § 1 i 1a i art. 74 § 2 K.p.a.;

- naruszenie przepisów postępowania poprzez nieodniesienie się do wyżej powołanych zarzutów w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku to jest poprzez naruszenie przepisów art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a w zw. z art. 1 § 1 i 2 prawa o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 141 § 1 P.p.s.a. i w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 3 i § 2 P.p.s.a mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

- nieważność postępowania przed Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w [...] zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. i wezwanie – bez wydania formalnego postanowienia – Spółki A do postępowania dopiero w drugiej instancji, co narusza prawo Spółki do czynnego udziału w postępowaniu oraz zachowania środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji, a decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. skierowana została do podmiotu nieistniejącego, tj. naruszenie przepisów art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 oraz art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i w związku z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.

II. naruszenie prawa materialnego poprzez wadliwą wykładnię art. 235[1] kodeksu pracy polegającą na przyjęciu, że możliwość szczególnej wrażliwości pracownika na szkodliwe czynniki zatrudnienia pozwala (po zajściu dalszych okoliczności) na stwierdzenie choroby zawodowej, gdy tymczasem możliwość i stan takiej wrażliwości musi zachodzić nie tylko jako potencjalny i realny, ale również wysoce prawdopodobny, tj. naruszenie przepisu art. art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a w zw. z art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 3 i § 2 oraz 151 P.p.s.a oraz w związku z art. 235[1] kodeksu pracy.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania (opłata sądowa, opłata od uzasadnienia, opłata skarbowa od pełnomocnictwa) oraz kosztów adwokackich w stawce minimalnej plus podatek VAT. Pełnomocnik skarżącej Spółki zrzekł się w jej imieniu przeprowadzenia rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyżej wymienione zarzuty szerzej umotywowano.

W odpowiedz na skargę kasacyjną [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do przepisu art. 183 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie ziściły się warunki odstępstwa od zasady jawności i bezpośredniości postępowania, bowiem pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie zrzekł się w jej imieniu rozprawy, a strona przeciwna w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądała przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 P.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu, a mianowicie zarzutu nieważności postępowania sądowoadministracyjnego o jakim mowa w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Stosowanie do treści tego przepisu nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw. Wyjaśnić należy, że pozbawienie strony możności obrony swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy i nie wolno go łączyć tylko i wyłącznie z sytuacją, kiedy strona w ogóle nie brał udziału w postępowaniu. Strona pozbawiona jest możliwości obrony swych praw, jeżeli wskutek uchybień procesowych nie może brać udziału w istotnej części postępowania i nie ma możliwości usunięcia skutków tych uchybień na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku.

Jak prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, gdyż tożsamy zarzut był już podnoszony przez skarżącą Spółkę w postępowaniu przed tym Sądem, w postępowaniu przed organem pierwszej instancji za stronę uznano osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą A K. K., który w 2012 r. zaprzestał działalności gospodarczej, a wszelkie jego prawa i obowiązki związane z przedsiębiorstwem A przeniesione zostały w drodze przekształcenia przedsiębiorcy jednoosobowego na Spółkę z o.o. A Sp. z o.o., która nie była reprezentowana. Zmiana, o której mowa wyżej nie była znana organowi pierwszej instancji, który zawiadomienie o wszczęciu postępowania, kolejne pisma w sprawie oraz wydaną decyzję wprawdzie skierował do podmiotu A K. K., jednakże ich odbiór (w tym też decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r.) potwierdzony był każdorazowo przez A Sp. z o.o., co wynika z pieczęci znajdującej się na zwrotnych potwierdzeniach opatrzonych podpisem i znajdujących się w aktach sprawy. Decyzja organu odwoławczego, a także jego pisma w sprawie - po otrzymaniu informacji – pisma z [...] maja 2017 r. kierowane były do A Sp. z o.o.

Przedstawione rozważania w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie pozwalają zatem uznać, że skarżąca kasacyjnie Spółka została w tej sprawie pozbawiona możliwości obrony swych praw, o czym mowa w art. 183 § 2 pkt. 5 P.p.s.a. Tym samym nie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania w opisanym wyżej zakresie. Nie ujawniono również w pozostałym zakresie innych przesłanek nieważności, a to pozwalało na rozpoznanie wniesionej skargi kasacyjnej zgodnie z treścią podniesionych weń zarzutów.

Zasadniczo wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej zostały sformułowane w związku ze stanowiskiem skarżącej Spółki, zgodnie z którym w niniejszej sprawie nie ustalono w jakich warunkach i w jakim dokładnie okresie, pojawiła się u B. S., choroba zawodowa – zespół cieśni nadgarstka. Skarżąca kasacyjnie Spółka kwestionuje również zakres i rodzaj zebranego w sprawie przez organy administracji materiału dowodowego, z którego to diagnoza ww. choroby zawodowej wynika.

Stanowisko skarżącej Spółki w tym zakresie nie uwzględnia jednakże istoty choroby zawodowej, na co zwracał już uwagę Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, która to jest kategorią prawną (art. 235[1] Kodeksu pracy); a więc wymaga spełnienia przesłanek prawnie określonych. Nie ma w tym zakresie dowolności. Należy uwzględnić, że podstawę do stwierdzenia przez organ administracyjny choroby zawodowej stanowi orzeczenie lekarskie. Jest to dowód wiążący. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji państwowej są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. II OSK 739/18, LEX nr 2715627). W tej zaś sprawie nie podważono skutecznie oceny zawartej w orzeczeniu lekarskim, tj., aby istniały takie dowody, które mogłyby stanowić podstawę do kwestionowania legalności wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego. Orzeczenie to zaś potwierdza, że zachodziły podstawy do stwierdzenia u B. S. choroby zawodowej w rozumieniu art. 235[1] Kodeksu pracy, albowiem stwierdzona u ww. choroba znajduje się w wykazie chorób zawodowych, a jej zaistnienie powiązano ze sposobem wykonywanej pracy w zakładzie skarżącej Spółki, która wymagała wykonywania powtarzalnych ruchów. Jeżeli określony sposób wykonywania pracy lub konkretny czynnik mógł być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, tak jak w niniejszej sprawie, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy dawało podstawę, aby domniemywać, że doprowadził on do powstania u. ww. choroby zawodowej. Argumentacja skargi kasacyjnej pomija, że zgodnie z "wykazem chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym", stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, w odniesieniu do choroby zawodowej, jaką jest zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wynosi 1 rok. Oznacza to, że co do zasady po upływie 1 roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, brak jest możliwości stwierdzenia choroby zawodowej. Wynika to z tego, że zgodnie z art. 235[2] Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. W tej zaś sprawie określone dolegliwości związane z wykonywaną u skarżącej Spółki pracą wystąpiły u B. S. w trakcie pracy w tejże Spółce i jej poprzedniczce prawnej. Jak bowiem wynika z akt sprawy wyżej wymieniona pracowała:

- od [...] lutego 2011 r. do [...] maja 2013 r. w A K. K. w [...];

- od [...] czerwca 2013 r. do [...] kwietnia 2016 r. w B Sp. z o.o. w [...] na stanowisku cukiernik - pakowacz.

W okresie od [...]-[...] lutego 2016 r. wyżej wymieniona oddelegowana była do Zakładu Produkcyjnego [...] w [...] na stanowisku cukiernik-pakowacz. W obu zakładach brała udział w produkcji precli i innych ciastek, składała kartony, pakowała produkty do kartonów oraz zwijała lizaki. Podczas tych czynności pracowała w wymuszonej pozycji ciała wykonując powtarzające się ruchy zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych. PPIS w toku postępowania uzyskał orzeczenie lekarskie z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] WOMP o rozpoznaniu choroby zawodowej, w którym stwierdzono, że pierwsze objawy w postaci cierpnięcia i mrowienia palców pojawiły się w 2012 r., czyli w trakcie pracy dla poprzedniczki prawnej skarżącej Spółki, początkowo w ręce prawej, potem w lewej. B. S. poddała się operacjom odbarczenia nerwu pośrodkowego w 2012 r. i 2015 r. Ustalono również, że rozpoznana choroba jest związana z narażeniem zawodowym na ruchy monotypowe i obciążeniem w stawach nadgarstkowych. W tych warunkach prawnych i faktycznych nie było zatem podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, czy wyżej wymieniona osoba wykonywała pracę w warunkach narażenia zawodowego także u innych pracodawców i czy nabawiła się choroby przed datą wskazaną w orzeczeniu lekarskim. Wskazywana, więc w skardze kasacyjnej okoliczność braku rozpoznania wniosków dowodowych skarżącej Spółki dotyczących stanu zdrowia skarżącej przed rozpoczęciem pracy w przedmiotowej Spółce oraz wykonywania przez wyżej wymienioną pracy u innych pracodawców, jako wada procesowa, nie mogła mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Nie są również zasadne zarzuty skargi kasacyjnej skupiające się na odmiennej, niż dokonały tego organy administracji, ocenie treści orzeczeń lekarskich, na których w rozpoznawanej sprawie oparły się organy inspekcji sanitarnej obu instancji. Podkreślić należy, że organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku podstaw do tego rozpoznania są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1872/13, LEX nr 1775445; z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1567/13, LEX nr 1769909). Organ inspekcji sanitarnej nie powinien zatem wypowiadać się na temat diagnozy wynikającej z orzeczenia lekarskiego, weryfikować zawartych tam konkluzji, np. poprzez własną interpretację wyników badań czy zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej. Wkraczałby przez to w dziedzinę wiedzy specjalistycznej i w istocie podważał fachowość lekarza, którego rola procesowa polega właśnie na pomocy w dokonaniu ustaleń faktycznych, jakie tej wiedzy wymagają. Brak jest np. podstaw, by podawać w wątpliwość konstatację orzeczenia lekarskiego odwołującego się ogólnie do wiedzy medycznej, skoro posiadanie wiadomości specjalnych zaliczających się do tej dziedziny jest oczywistą i konstytutywną cechą lekarza właściwego do orzekania w zakresie chorób zawodowych, który zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia musi spełniać specjalistyczne wymagania kwalifikacyjne. Zgodnie z § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia, rolą orzeczenia lekarskiego jest rozpoznanie choroby zawodowej, jego podstawą są wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacja medyczna pracownika lub byłego pracownika, dokumentacja przebiegu zatrudnienia oraz ocena narażenia zawodowego. Niewątpliwie orzeczenia lekarskie wobec B. S. zostały wydane na takiej podstawie, w szczególności w oparciu o dokumentację przebiegu zatrudnienia i oceny narażenia zawodowego oraz dokumentację medyczną skarżącej i jej badania lekarskie wykonane w jednostkach orzeczniczych.

Jak już zaznaczono wyżej w art. 235[1] Kodeksu pracy wskazano na dwie niezależne przesłanki konstytuujące chorobę zawodową, które muszą zachodzić łącznie: ujęcie choroby w wykazie chorób zawodowych oraz przyczyna choroby w postaci narażenia zawodowego. W efekcie orzeczenie, o którym mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia, tj. rozpoznające chorobę zawodową, może być wydane, jeżeli jednostka orzecznicza ustali po pierwsze, że pracownik zapadł na chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, po drugie - bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem - że choroba ta powstała wskutek narażenia zawodowego. Obie te przesłanki jednostki orzecznicze obu stopni uznały za występujące w przedmiotowej sprawie. Wykraczało natomiast poza ich zadania i kompetencje poszukiwanie odpowiedzi na kolejne, bezprzedmiotowe z punktu widzenia powyższych przesłanek, pytania o to, jakie pozazawodowe, czyli niestanowiące narażenia zawodowego, okoliczności spowodowały ewentualne zmiany w stanie zdrowia B. S.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenia lekarskie, na których oparły swoje rozstrzygnięcie organy sanitarne, nie budzą zastrzeżeń, zwłaszcza, jeżeli chodzi o kompletność materiału dowodowego i dokładność badań przeprowadzonych przez jednostki orzecznicze, jakie doprowadziły do wydania przez nie orzeczeń lekarskich. Nadto podkreślenia wymaga, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12, LEX nr 1216762). Na gruncie art. 235[1] Kodeksu pracy nie jest zatem wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym"), a stwierdzonym schorzeniem. Zaznaczenia wymaga, iż w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej ustala się, w których zakładach pracy występowało narażenie zawodowe, lecz nie ustala się, czy narażenie zawodowe w określonym zakładzie pracy było przyczyną powstania danej choroby zawodowej. Jak podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcie kwestii, który pracodawca ponosi wyłączną (bądź wspólnie z innymi) odpowiedzialność odszkodowawczą za skutki związane z rozpoznaną chorobą, pozostaje poza właściwością inspektora sanitarnego. Do rozpoznawania tego rodzaju spraw, w razie powstania sporu w tym zakresie, powołane są sądy powszechne - sądy pracy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 września 1999 r., sygn. II SA/Ka 2111/97, "Prawo Pracy" 2000 r., nr 11, s. 37, z dnia 8 czerwca 2001 r., sygn. I SA 1780/00, LEX nr 77662, z dnia 18 sierpnia 1998, sygn. I SA 823/98, LEX nr 45821).

Przechodząc do wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów natury procesowej podnieść należy, że również one nie mają usprawiedliwionych podstaw. Jak stanowi art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kryterium zaś kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz.2107), który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. W świetle tych przepisów wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 P.p.s.a. są zarówno akta sądowe, jak i przedstawione sądowi administracyjnemu akta administracyjne. Podstawą orzekania przez ten sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Skoro Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego. I tak też w niniejszej sprawie postąpił Sąd pierwszej instancji. Do kompetencji Sądu administracyjnego nie należy, bowiem rozstrzyganie sprawy administracyjnej, co do jej meritum. Zadaniem Sądu administracyjnego jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu i przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w tym ocena, czy organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Sąd pierwszej instancji nie ustalał stanu faktycznego sprawy, a oceniał prawidłowość jego wyjaśnienia i ustalenia przez organy administracji publicznej. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sądowi pierwszej instancji w tym zakresie nie można skutecznie zarzucić wadliwości i twierdzić, że Sąd winien uwzględnić skargę, gdyż organy ustaliły stan faktyczny niezgodnie ze stanem rzeczywistym. Stan faktyczny sprawy odzwierciedla przeprowadzone przez organy postępowanie w zakresie narażenia na powstanie choroby zawodowej i jej rozpoznania przez właściwe jednostki medyczne. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że zostały zgromadzone i dołączone do akt sprawy dokumenty niezbędne do rozpoznania niniejszej sprawy. Sąd pierwszej instancji dokonał oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy w oparciu o całość akt administracyjnych przekazanych przy skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i doszedł do prawidłowego wniosku, że organy administracji publicznej wyjaśniły należycie okoliczności istotne dla rozpatrzenia tej sprawy.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji dokonał wnikliwej oceny legalności postępowania przeprowadzonego przed organami obu instancji i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wypowiedział się, co do argumentów podniesionych przez stronę skarżącą. Przypomnieć należy, iż przedstawienie w uzasadnieniu wyroku Sądu administracyjnego podstawy prawnej wyroku oraz jej wyjaśnienie polega zarówno na wskazaniu przepisów regulujących rozpatrywany stan faktyczny jak i wyjaśnieniu, dlaczego w konkretnej sytuacji prawnej mają zastosowanie powołane przepisy. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, LEX nr 552012). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji oceniając legalność zaskarżonej decyzji wyjaśnił motywy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia i ustosunkował się do istotnych zarzutów i argumentacji skarżącej oraz argumentów podniesionych przez organ. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd jest odmienne od prezentowanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej.

Z uwagi na powyższe należy uznać, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

S i r o n a I 3