Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 1405/98
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 1999-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 14a-15
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: Przepisy ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ są bardzo restrykcyjne, zaś przewidziane sankcje np. w art. 27 nie operują pojęciem "winy" czy też "nieuczciwości", ale pojęciem "nierzetelności".

Tak więc, w prowadzonej ewidencji sprzedaży dla potrzeb podatku VAT wystarczy zwykła nieumyślna pomyłka czy przeoczenie, aby rygor sankcji, z mocy ustawy, został nałożony.

TEZY

Przepisy ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ są bardzo restrykcyjne, zaś przewidziane sankcje np. w art. 27 nie operują pojęciem "winy" czy też "nieuczciwości", ale pojęciem "nierzetelności".

Tak więc, w prowadzonej ewidencji sprzedaży dla potrzeb podatku VAT wystarczy zwykła nieumyślna pomyłka czy przeoczenie, aby rygor sankcji, z mocy ustawy, został nałożony.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy decyzją z dnia 31 marca 1998 r. utrzymaną w mocy decyzją Izby Skarbowej z dnia 20 lipca 1998 r. określił Wioletcie S. prowadzącej PU "D." za poszczególne miesiące 1994 r.:

- wartość niezaewidencjonowanej sprzedaży,

- nadwyżkę podatku należnego nad naliczonym,

- nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym,

- wysokość zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę.

Ustalił:

- zobowiązanie podatkowe wynikające z art. 27 ust. 5 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług,

- dodatkowe zobowiązanie podatkowe wynikające z art. 27 ust. 6 ww. ustawy.

Przy uwzględnieniu wpłaconego przez podatniczkę podatku VAT, zobowiązano ją do odprowadzenia na konto Urzędu Skarbowego kwot: 563,70 zł - za kwiecień 1994 r.; 1.086,10 zł - za październik 1994 r.; 696,40 zł - za grudzień 1994 r.; oraz łączną kwotę odsetek - 4.415,10 zł liczonych na dzień 31 marca 1998 r., a także w ramach dodatkowego zobowiązania podatkowego kwotę 2.573 zł.

Jako podstawę prawną obu decyzji wskazano:

- art. 207 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./,

- art. 2, art. 4-5, art. 10 ust. 2, art. 18 ust. 1, art. 27 ust. 4 i ust. 5 pkt 1 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./,

- art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym i o zmianie ustawy karnej skarbowej /Dz.U. nr 137 poz. 640/.

W wyniku kontroli dokonanej przez Urząd Kontroli Skarbowej a następnie postępowania podatkowego przeprowadzonego przez Urząd Skarbowy w dniach 10-12 lutego 1998 r. ustalono, iż Wioletta S., prowadząca Przedsiębiorstwo Uniwersalne "D." Import - Export, nieprawidłowo prowadziła ewidencję VAT w 1994 r. co, za poszczególne miesiące, doprowadziło do wykazania błędnych kwot w deklaracjach podatkowych.

Stwierdzone uchybienia dotyczyły:

I. Nie opodatkowanie importu usług zgodnie z art. 4 ust. 5 ustawy o podatku od towarów i usług (...) P.U. "D." zawarło w dniu 10 lutego 1993 r. umowę o współpracy z Przedsiębiorstwem "A." w U. na Litwie, gdzie w par. 6 umowy postanowiono, iż koszty transportu do granicy Polski towarów eksportowanych będą opłacane przez P.U. "D." w całości do miejsca ostatecznej odprawy celnej po stronie litewskiej. W przypadku importu towarów, koszty transportu na terytorium RP miały być rozliczane odrębnie i opłacane przez PU "D.". Podatniczka nie posiadała 1994 r. środków transportu umożliwiających przewóz towarów. W związku z tym przewozu towaru dokonywano w oparciu o zlecenie litewskiemu kontrahentowi wykonania usług transportowych. Urząd Skarbowy wyliczył wartość usług transportowych i zaniżenie ich sprzedaży o należny podatek VAT za miesiące: I, VII, VIII, X i XI 1994 r.

II. Nie zaewidencjonowanie sprzedaży dokonanej na rzecz Zakładów "H." według faktury (...) z dnia 18 sierpnia 1994 r. o wartości 20.359.000 st. zł, czym zaniżono podatek należny o 4.479.000 st. zł w sierpniu 1994 r.

III. Nie opodatkowano przekazania przez podatniczkę towarów na potrzeby reprezentacji i reklamy. Dotyczyło to kilkunastu sztuk sprzętu wyposażenia pokoju gościnnego, urządzonego przez podatniczkę w celu przyjmowania kontrahentów zagranicznych.

Organy skarbowe, powołując się na art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (...) wyliczyły kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego w sposób korzystniejszy dla podatnika, za poszczególne miesiące 1994 r.

Wioletta S., w odwołaniu do Izby Skarbowej od decyzji organu I instancji zarzuciła:

I. Bezpodstawne naliczenie kosztów transportu na terenie RP uważając, że usługi transportowe związane z eksportem są objęte stawką VAT "0", natomiast koszty transportu związane z importem były zawarte w cenie importowanych towarów objęte podatkiem 22 procent i zapłacone Urzędowi Celnemu według dokumentu SAD - Import.

II. Przyjęcie nie zaewidencjonowania sprzedaży na kwotę 20.359.000 st. zł na rzecz Z.M. H. według faktury Nr 28/94 jako bezpodstawne, gdyż P.U. "D." nie dokonało sprzedaży ale zwrotu kosztów napraw gwarancyjnych. W "żądaniu" skierowania sprawy na drogę postępowania podatkowego z dnia 9 kwietnia 1996 r. podatniczka wyjaśniła, że z faktury Nr 28/94 została faktycznie nie opisana kwota 7.267.000 st. zł, zaś pozostała kwota 13.092.000 st. zł została objęta fakturą VAT Nr 20/94 i zaksięgowana pod poz. 134 księgi podatkowej. Podatniczka twierdziła, iż zapis kwoty 20.359.000 st. zł. w fakturze Nr 28/94 był pomyłką.

IV. Kwestionowanie przez organy zakupu sprzętu i wyposażenia pokoju gościnnego nie jest logiczne, skoro koszty zakwaterowania kontrahentów litewskich w hotelu byłyby o wiele wyższe.

Izba Skarbowa, w uzasadnieniu decyzji z dnia 20 lipca 1998 r. potwierdziła stanowisko Urzędu Skarbowego, zaś w odpowiedzi na skargę, wnosiła o jej oddalenie przystając argumentację tożsamą, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżąca, wnosząc o uchylenie decyzji Izby Skarbowej, powołała się na wszystkie zarzuty, jakie zawarła w odwołaniu do Izby Skarbowej, które nie zostały rozpatrzone oraz zarzuciła organom nie przestrzeganie zasady domniemania uczciwości podatnika. Odwołała się do sprawy SA/Bk 744/98 dotyczącej podatku dochodowego za 1994 r., gdzie argumentowała niesłuszność decyzji organów podatkowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Trudno podzielić zarzut skarżącej, iż organy podatkowe naruszyły "zasadę domniemania uczciwości podatnika" poprzez, jak sugeruje podatniczka, przypisanie "winy" i nałożenie sankcji podatkowych. Przepisy ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym są bardzo restrykcyjne, zaś przewidziane sankcje np. w art. 27 nie operują pojęciem "winy" czy też "nieuczciwości", ale pojęciem "nierzetelności". Tak więc, w prowadzonej ewidencji sprzedaży dla potrzeb podatku VAT wystarczy zwykła nieumyślna pomyłka czy przeoczenie, aby rygor sankcji, z mocy ustawy, został nałożony.

Uchylenie zaskarżonej decyzji wynikało, przede wszystkim, z następujących przyczyn:

I. Wyrokiem NSA w sprawie SA/Bk 744/98 została uchylona decyzja Izby Skarbowej w Ł. (...) w przedmiocie wymiaru podatku dochodowego od osób fizycznych za 1994 r. Jedną z pozycji nie uznanych za koszty uzyskania przychodu była kwota 6.329.789 st. zł wynikająca z nabycia przedmiotów wyposażenia pokoju gościnnego: stół, taborety itp. Decyzja dotycząca rozliczenia podatku VAT za 1994 r. ujmuje te same przedmioty jako "nie opodatkowane przekazanie przez podatnika towarów na potrzeby reprezentacji i reklamy". Wydatki na reprezentację i reklamę stanowią kwotę uzyskania przychodu, o ile zostaną za takowy uznane i o ile mieszczą się w limicie, o którym stanowi art. 23 ust. 1 pkt 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Organy skarbowe winny, zatem, rozważyć, czy po wykreśleniu przez organ kontrolujący ww. wydatków z kosztów uzyskania przychodu /co może ulec zmianie po uchyleniu decyzji dot. podatku dochodowego/ będzie, w ogóle, zasadne zastosowanie art. 2 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług (...)

II. Drugorzędną przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji, był brak wnikliwego ustosunkowania się do zarzutów podatniczki w zakresie zastosowania stawki VAT 22 procent za usługi transportowe. Abstrahując od ustaleń par. 6 pkt 1, 2, 3 ramowej umowy o współpracy z dnia 10 lutego 1993 r. /która nie musiała być przestrzegana/, organy skarbowe nie wykazały, czy firma "D." przekazała należność firmie litewskiej każdorazowo za import usług, o których mówi art. 4 pkt 5 ustawy o podatku od towarów i usług. Izba Skarbowa nie ustosunkowała się też do wyjaśnień podatniczki w zakresie kwoty z faktury Nr 28/94, a kwoty z faktury Nr 20/94, co było szeroko omówione przez skarżącą już w piśmie z dnia 9 kwietnia 1996 r. Uzasadnienie decyzji Izby Skarbowej z dnia 20 lipca 1998 r. sprowadziło się do skrótowego powtórzenia argumentów z decyzji organu I instancji, bez własnej oceny, z naruszeniami art. 122, art. 210 par. 4 i art. 187 par. 1 Ordynacji podatkowej.

Mając na względzie powyższe i na zasadzie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzeczono jak w sentencji.