Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 588/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2008-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 134 par. 1 i art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 par. 2, art. 13 par. 4, art. 20 par. 1 i 2,
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Jarmasz,, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Asystent sędziego Emilia Kundera, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 stycznia 2008r. spraw ze skarg Spółki A w K. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] z dnia [...] nr [...] z dnia [...] nr [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenie kwoty długu celnego oddala skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] nr [...], z dnia [...] nr [...], z dnia [...] nr [...] i z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy odpowiednio:

* decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...], nr [...], wydaną dla Spółki "A" z o.o. w K., uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia 9 lipca 2003r. za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowania stawki celnej oraz kwoty długu celnego, określającą kwotę długu celnego w wysokości [...] zł., który ciąży na towarze celnym objętym zgłoszeniem oraz zmieniającą wymienione w niej elementy w/w zgłoszenia celnego;

* decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...], nr [...], wydaną dla Spółki "A" z o.o. w K, uznającą zgłoszenie celne nr [...[ z dnia 9 lipca 2003r. za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej oraz kwoty długu celnego, określającą kwotę długu celnego w wysokości [...] zł., który ciąży na towarze objętym zgłoszeniem oraz zmieniającą wymienione w niej elementy w/w zgłoszenia celnego;

* decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...], nr [...], wydaną dla Spółki "A" z o.o. w K, uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia 5 czerwca 2003r. za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowania stawki celnej oraz

kwoty długu celnego, określającą kwotę długu celnego w wysokości [...] zł., który ciąży na towarze celnym objętym zgłoszeniem oraz zmieniającą wymienione w niej elementy w/w zgłoszenia celnego;

- decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...], nr [...], wydaną dla Spółki "A" z o.o. w K, uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia 9 lipca 2003r. za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowania stawki celnej oraz

kwoty długu celnego, określającą kwotę długu celnego w wysokości [...] zł., który ciąży na towarze celnym objętym zgłoszeniem oraz zmieniającą wymienione w niej elementy w/w zgłoszenia celnego.

W uzasadnieniach decyzji organ odwoławczy wskazał, że Spółka "A" zgłosiła w Oddziale Celnym w K. do procedury dopuszczenia do obrotu zakupioną odzież używaną według faktur nr 010.093 z dnia 18 czerwca 2003r., nr 010.091 z dnia 13 czerwca 2003r., nr 010.12 z dnia 16 maja 2003r. i nr 010.088 z dnia 3 czerwca 2003r. zawierających deklarację eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru, do których dołączono certyfikat pochodzenia DWC, świadectwa dezynfekcji oraz oświadczenie o poniesionych kosztach transportu.

Organ odwoławczy ustalił nadto, iż w związku z uzasadnionymi wątpliwościami co do uznania preferencyjnego pochodzenia w/w towarów i zastosowania obniżonej stawki celnej w dokumencie SAD Naczelnik Urzędu Celnego w K. uznał za zasadne przekazanie do weryfikacji deklaracji eksportera zamieszczonych na w/w fakturach holenderskim organom celnym. Z tej przyczyny organ celny wszczął postępowania w sprawie towarów zgłoszonych do odprawy celnej według powyższych dokumentów SAD. W związku z brakiem odpowiedzi w ciągu 10 miesięcy na wniosek o dokonanie weryfikacji faktur zawieszone wcześniej w tym celu postępowanie zostało podjęte.

Z tych przyczyn Dyrektor Izby Celnej zważył, iż zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli powstał on przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Oznacza to, że w sprawie zastosowanie maja przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75 poz. 802 ze zm.). Zgodnie z art. 13 §1 Kodeksu celnego cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Stawki celne obniżone stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary do których to się odnosi spełniają warunki do ich zastosowania (art. 13 §4 Kodeksu celnego). Podstawowym kryterium do wyboru prawidłowej stawki celnej jest pochodzenie towaru, które według przepisów tytułu II działu II Kodeksu celnego można podzielić na dwie kategorie: preferencyjne i niepreferencyjne. W imporcie towarów podział taki dokonywany jest w zależności od tego, jakie środki taryfowe zostaną zastosowane. Gdy zastosowana jest stawka obniżona wówczas dokumentowanie pochodzenia towaru zalicza się do kategorii pochodzenia preferencyjnego i następuje w ramach odpowiedniej umowy o wolnym handlu (art. 20 Kodeksu celnego).

W niniejszej sprawie kwotę długu celnego Spółka "A" określiła z zastosowaniem stawki celnej obniżonej - 0%, przedkładając dowody pochodzenia w postaci deklaracji eksportera na fakturach. W takim przypadku zastosowanie mają postanowienia Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, zawartego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991r. (Dz. U. z 1994r., Nr 11, poz. 38 ze zm.). W świetle postanowień tego Protokołu, eksporter wystawiający dowód pochodzenia powinien być w posiadaniu odpowiednich dokumentów potwierdzających nabycie statusu pochodzenia preferencyjnego już w momencie podpisania deklaracji na fakturze. Nierozłącznym zaś elementem systemu stosowania stawek obniżonych dla towarów pochodzących ze Wspólnoty w oparciu o przedłożony dowód preferencyjnego pochodzenia jest możliwość weryfikacji takiego dowodu pochodzenia. Weryfikacja taka wykonywana jest wyłącznie przez władze celne kraju eksportu a jej wynik jest wiążący dla polskich organów celnych (art. 32 Protokołu Nr 4).

Organ odwoławczy podkreślił, że podatnik stosując w zgłoszeniu celnym stawkę celną preferencyjną zgodził się z postanowieniami Protokołu Nr 4, m.in. normującymi zasady współpracy administracyjnej. Art. 31 tego Protokołu wyraźnie mówi, że Wspólnota i Polska udzielają sobie wzajemnie pomocy za pośrednictwem kompetentnych władz celnych w zakresie weryfikacji autentyczności świadectw EUR.1 lub deklaracji na fakturze oraz poprawności informacji podanych w tych dokumentach. Zatem pomimo tego, że to eksporter wystawia dowód pochodzenia i na nim ciąży odpowiedzialność udowodnienia statusu pochodzenia produktu, zgłaszający musi liczyć się z ewentualnością negatywnego sprawdzenia. W ramach takiej współpracy administracyjnej Dyrektor Izby Celnej w K. wystąpił do holenderskich władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji dowodów pochodzenia dołączonych do przedmiotowych zgłoszeń celnych. Urząd Celny w Nijmegen (Holandia) potwierdził, iż otrzymał wnioski o przeprowadzenie weryfikacji dowodów pochodzenia oraz zapewnił, że o wynikach przeprowadzonego dochodzenia poinformuje wnioskodawcę. Jednak do dnia wydania decyzji przez organ celny pierwszej instancji, holenderskie władze celne nie udzieliły odpowiedzi na wnioski Dyrektora Izby Celnej w K.

W myśl art. 32 ust. 5 w/w Protokołu, władze celne występujące z wnioskiem o weryfikację będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej, jak to możliwe. Wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Polski lub z innego kraju wymienionego w art. 4 i czy spełniają inne wymogi niniejszego Protokołu. Natomiast art. 32 ust. 6 Protokołu stanowi - jeżeli w przypadkach uzasadnionej wątpliwości brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące o weryfikację odmawiają, jeśli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji. Ponieważ holenderskie władze celne nie udzieliły odpowiedzi na wnioski o dokonanie weryfikacji dowodu pochodzenia, Naczelnik Urzędu Celnego w K. odmówił preferencji celnych dla towaru objętego w/w zgłoszeniami celnymi.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż brak możliwości przyjęcia stawek preferencyjnych do określenia kwoty wynikającej z długu celnego dla importowanych towarów skutkuje tym, że w celu wyboru odpowiedniej stawki celnej należy zastosować metody niepreferencyjne. Metody te określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. nr 130, poz.851 ze .zm.) Natomiast załącznik nr 49 zatytułowany "Dokumenty potwierdzające pochodzenie towaru" do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych podaje kolejne zasady dokumentowania pochodzenia. Zgodnie z pkt 5 cyt. załącznika - w celu zastosowania stawek celnych autonomicznych lub konwencyjnych można nie żądać przedstawienia dokumentu potwierdzającego pochodzenie, gdy na towarach zamieszczono w sposób trwały oznaczenie kraju pochodzenia, a z innych przepisów nie wynika wymóg przedłożenia świadectwa pochodzenia. Za trwałe oznaczenie można uznać wytłoczenie lub nadrukowanie napisu na towarze lub na bezpośrednim opakowaniu, tabliczki znamionowe, etykiety itp., jeżeli zawierają informacje o towarze, a w tym o kraju pochodzenia, i których proste usunięcie pozostawia widoczny ślad na towarze lub opakowaniu.

W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, ustalenie pochodzenia towaru na podstawie trwałego oznaczenia zamieszczonego na towarze nie daje podstaw do preferencyjnego traktowania, czyli zastosowania obniżonej stawki celnej. Uprawnia jedynie do zastosowania stawki celnej autonomicznej albo stawki celnej konwencyjnej. W przedmiotowej sprawie istniała możliwość ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia w oparciu o certyfikaty pochodzenia nr T 064357, T 064355, T 064337 i T 064352.

Wobec tego, organ drugiej instancji uznał, iż zgodnie z zasadami stosowania stawek celnych do określenia kwoty wynikającej z długu celnego organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował stawkę celną konwencyjną 18% dla odzieży używanej.

Na powyższe rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Celnej Spółka "A" z o.o. w K złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji wraz z poprzedzającymi je decyzjami organu pierwszej instancji, Spółka zarzuciła: po pierwsze naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 187 § 1 oraz 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 poz. 60 za 2005r. ze zm.) w zw. z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75 poz. 802 z 2001 r. ze zm.) - poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego sprawy, nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, sprzeczność ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału oraz niezachowanie podstawowych reguł postępowania administracyjnego.

Po drugie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 13 § 1 i 3 pkt 2 i 4, § 4, art. 83 § 3 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz. U. Nr 226 poz. 1885 ze zm.) i w związku z art. 32 protokołu Nr 4 dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, sporządzonego w Brukseli 16 grudnia 1991r.(Dz. U. Nr 11 poz. 38 z 1994 ze zm.) - poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkującą nieuzasadnionym wszczęciem postępowania weryfikacyjnego pomimo przedłożonych przez stronę dowodów pochodzenia towarów w postaci deklaracji na fakturze, odmową preferencji polegających na zastosowaniu stawki celnej obniżonej oraz określeniem kwoty długu celnego w nieprawidłowej – zawyżonej wysokości.

Po trzecie zarzuciła też naruszenie przepisów art. 220 ust. 2 pkt b rozporządzenia Rady EWG/Nr 29113/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks celny w zw. z art. 68 i art. 69 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli w dniu 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. z 1994r. Nr 11 poz. 38 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie i pominięcie kryterium dobrej wiary importera skutkujące błędnym zaksięgowaniem wyższej kwoty należności celnej w sytuacji nie wystąpienia w przedmiotowej sprawie okoliczności świadczących o jakichkolwiek zaniedbaniach strony w kwestii kontroli pochodzenia towarów.

Na uzasadnienie tak sformułowanych zarzutów skarżąca Spółka wskazała, iż organy podatkowe w niniejszych sprawach nie wskazały, jakie wątpliwości związane z przedłożonymi przez stronę deklaracjami pochodzenia importowanego towaru implikowały wystąpienie o dokonanie weryfikacji. Organy podatkowe nie wskazały bowiem we wnioskach skierowanych do władz celnych państwa eksportera jakichkolwiek uzasadnionych wątpliwości odnoszących się do danych towarów, o jakich mowa w art. 35 ust. 6 Protokołu nr 4. Naczelnik Urzędu Celnego nie wyjaśnił, na czym miałaby polegać niezgodność statusu pochodzenia importowanych towarów, podczas gdy nie została podważona poprawność dowodów pochodzenia tych towarów. Jednocześnie zaś wykluczone jest posługiwanie się w procesie wykładni prawa podatkowego regułą interpretacyjną, w myśl której wszelkie wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść Skarbu Państwa.

Autor skargi podkreślił, iż w przypadku braku odpowiedzi weryfikacyjnej, polskie organy celne winny kierować się zasadą prawdy obiektywnej i stosownie do treści art. 122 Ordynacji podatkowej podejmować wszelkie działania niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W przypadku udzielenia odpowiedzi przez holenderskie organy celne, zdaniem skarżącego, prawdopodobnie wskazałyby one na brak możliwości prowadzenia procedury weryfikacyjnej z uwagi na termin 3 lat, jaki upłynął od dnia wystawienia weryfikowanej faktury.

Kolejnym zarzutem skargi było pominięcie przez polskie organy celne kryterium dobrej wiary importera. W świetle twierdzeń skargi Spółka działała bowiem w dobrej wierze, przedstawiając organom wymagane dokumenty, w tym także świadectwo pochodzenia towaru wystawione przez zagranicznego kontrahenta. Skarżąca powołała art. 220 ust. 2 pkt b rozporządzenia Rady /EWG/ Nr 29113/92 z 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny. Zgodnie z tym przepisem nie dokonuje się księgowania wyższej kwoty należności celnej, gdy prawidłowa kwota nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać odpowiednio zauważony przez płatnika działającego w dobrej wierze i przestrzegającego przepisów obowiązujących w zakresie postępowania celnego. Mając na uwadze fakt, iż, jak podkreślił to Sąd Najwyższy w jednym z orzeczeń, zasady państwa prawa wymagają, aby nieuchronne ryzyko pomyłek, błędów lub nawet celowych, lecz niewykorzystanych dla jednostki działań administracji nie było przerzucane na jednostkę wówczas, gdy po jej stronie nie można dopatrzyć się pomyłek, w przedmiotowej sprawie zaktualizowały się przesłanki zastosowania powołanego art. 220 ust. 2 pkt b Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Skutki wadliwego postępowania celnego nie mogą bowiem obciążać importera.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o ich oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Na odparcie zarzutów zgłoszonych przez autora skargi organ odwoławczy dodatkowo wyjaśnił, iż strona dokonała zgłoszenia celnego w dniu 9 lipca 2003r., tj. w czasie kiedy obowiązywała ustawa z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny. Natomiast art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. z 2004r. nr 68, poz. 623, ze zm.) stanowi, iż przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny, obowiązuje w Polsce od dnia 1 maja 2004r. W związku z powyższym w przedmiotowym przypadku nie ma zastosowania art. 220 ust. 2 w/w Kodeksu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższy zakres kognicji Sądu wyznacza przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a.

Oceniając zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Celnej w K., należy stwierdzić, iż odpowiadają one prawu.

Istotą sporu między stronami jest odpowiedź na pytanie, czy Spółka mogła korzystać z obniżonych stawek celnych, a w rezultacie, czy właściwie organy celne określiły jej kwotę długu celnego.

Na wstępie wskazać należy, jak też zauważył organ odwoławczy, że do rozstrzygnięcia sprawy zastosowanie znajdzie ustawa z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75 poz. 802 ze zm.) - z mocy art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623). Art. 13 § 4 Kodeksu celnego stanowił, że stawki celne obniżone i preferencyjne są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, co do których się to odnosi spełniają warunki do ich zastosowania. Obniżone stawki celne stosuje się do niektórych towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej na mocy Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. Również w Brukseli dnia 24 czerwca 1997r. podpisano Porozumienie w sprawie zmiany Protokołu Nr 4 do wymienionego wyżej Układu Europejskiego w przedmiocie definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej.

Istotnym jest, iż Układ Europejski wraz ze stanowiącym jego integralną część Protokołem ma pierwszeństwo w stosowaniu przed regulacjami Kodeksu celnego. Wynika to bezpośrednio z dyspozycji przepisu art. 2 § 2 Kodeksu celnego, stanowiącej, że obowiązki i uprawnienia przewidziane w prawie celnym, a związane z wprowadzeniem towarów na polski obszar celny bądź ich wyprowadzaniem z tego obszaru, powstają z mocy prawa, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Oznacza to zatem, że w razie zbiegu unormowań kodeksowych z regulacjami zawartymi w innych aktach prawnych, w tym w umowach międzynarodowych, pierwszeństwo mają te ostatnie.

W myśl zapisu art. 20 § 1 i 2 Kodeksu celnego warunki uzyskiwania pochodzenia, jakie powinny spełniać towary, aby korzystać z obniżonych stawek celnych oraz sposoby dokumentowania tego pochodzenia określane są według reguł preferencyjnego pochodzenia towarów sformułowanych w umowach międzynarodowych. Taką właśnie umową jest Protokół Nr 4 UE dotyczący definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej.

Stosownie do treści art. 16 w/w Protokołu, jednym ze sposobów dokumentowania pochodzenia towaru jest deklaracja eksportera złożona na fakturze czy innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do jego identyfikacji. Wnioski Spółki "A" o zastosowanie preferencji poparte był takimi właśnie deklaracjami eksportera o pochodzeniu towaru ze Wspólnoty.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, nierozłącznym elementem systemu stosowania stawek obniżonych dla towarów pochodzących ze Wspólnoty w oparciu o przedłożony dowód ich preferencyjnego pochodzenia jest możliwość weryfikacji takiego dowodu pochodzenia. Stosownie do treści art. 32 Protokołu dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia przeprowadzana jest wyrywkowo lub gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu Nr 4. Do przeprowadzenia takiej kontroli uprawnione są wyłącznie władze celne kraju eksportu. Przeprowadzić mogą ją tak z urzędu, jak i na wniosek władz celnych kraju importera, a w jej ramach zażądać każdego dowodu. Z postanowień art. 32 Protokołu wynika nadto, że rola władz celnych kraju importu jest w procesie weryfikacji dowodów pochodzenia ograniczona. Mogą one jedynie w razie uzyskania uzasadnionych wątpliwości co do pochodzenia towarów zwrócić się do kraju eksportu o ich weryfikację

Takie właśnie uzasadnione wątpliwości w przedmiotowej sprawie wystąpiły, bowiem jak wynika z decyzji organu pierwszej instancji, w trakcie kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych w siedzibie Spółki "A" ujawniono regularne płatności na rzecz holenderskiej Spółki Majac B.V., z czego mógłby płynąć wniosek, że zadeklarowane w zgłoszeniach wartości celne odzieży używanej nie są cenami faktycznie zapłaconymi lub należnymi za towar. Ponadto Urząd Celny w K. otrzymał od zagranicznych władz celnych informację, że wystąpiły przypadki, iż towary wymienione na fakturach wystawionych przez firmy: Majac, Marketex, Efiba, Hotex, Profitex, Zinn dla Spółki "A" z o.o. w K nie są towarami pochodzącymi w myśl Umowy zawartej między Wspólnotą Europejską, a Polską (Protokół Nr 4).

W związku ze wskazaniem przez Naczelnika Urzędu Celnego w K. powyższych okoliczności, za bezpodstawne należy uznać zarzuty skargi, a dotyczące braku podstaw do zakwestionowania preferencyjnego pochodzenia towarów i niewyjaśnienia na czym polegały uzasadnione wątpliwości implikujące wniosek o weryfikację.

Nadto wskazać należy, że stronami postępowania weryfikacyjnego są, jak w tym przypadku, jedynie władze celne holenderskie i eksporter towaru. Oznacza to, że importer staje się czynną stroną takiego postępowania dopiero od momentu uzyskania negatywnego wyniku weryfikacji, czy jak w sprawie niniejszej od momentu upływu terminu do nadesłania wyniku weryfikacji. Wskazany wyżej Protokół Nr 4 nie nakłada na władze celne państwa importu obowiązku uzasadnienia przyczyny wnioskowania o weryfikację, albowiem, co wynika wprost z art. 32 ust. 1 Protokołu, weryfikacja może też być przeprowadzona wyrywkowo.

Należy w tym miejscu podkreślić, że jedynym celem postępowania weryfikacyjnego jest sprawdzenie deklaracji. Oznacza to, że zadaniem organów państwa eksportera jest udzielenie pozytywnej lub negatywnej odpowiedzi w zakresie pochodzenia towaru z Unii Europejskiej. Polskie organy celne zwracając się o weryfikację, nie mają zatem podstawy prawnej do nakazywania władzom kraju eksportu określonego typu i sposobu przeprowadzenia weryfikacji. Wynik przeprowadzonej weryfikacji jest wiążący dla polskich władz celnych, skoro nie mogą one w tym zakresie prowadzić własnego postępowania sprawdzającego. Stanowisko takie kilkakrotnie zajmował Naczelny Sąd Administracyjny na przykład w orzeczeniach: z dnia 21 kwietnia 2004r., sygn. GSK 56/04, Wokanda 2004/10/34, z dnia 19 grudnia 2002r., sygn. I SA/Łd 2250/01, niepublikowane, czy z dnia 8 września 1998r., sygn. I SA/Łd 777/97, Prawo Gospodarcze 1999 nr 1 str. 40.

Fakt, iż polskie organy celne nie przeprowadzają postępowania weryfikacyjnego i są związane jego wynikami oznacza, że niezasadne są zarzuty skargi dotyczące nie przeprowadzenia oceny dowodów zgromadzonych w sprawie w tym zakresie.

Nie jest w sprawie spornym, że holenderskie władze celne mimo upływu 10 miesięcy od dnia złożenia wniosku o przeprowadzenie weryfikacji, nie udzieliły polskim organom celnym odpowiedzi w tym zakresie. Zgodnie zatem z dyspozycją art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 UE wnioskujące o weryfikację polskie organy celne miały obowiązek odmówić preferencji pod warunkiem, że wniosek o weryfikację poprzedzony był uzasadnionymi wątpliwościami i nie zaszły wyjątkowe okoliczności.

Uregulowanie to oznacza, że istotą sporu jest ustalenie czy w sprawie zaszły uzasadnione wątpliwości implikujące odmowę uprawnienia do skorzystania z preferencji w wypadku braku odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny oraz czy nie zaistniały okoliczności wyjątkowe.

Jak wskazano wyżej, organ I instancji wskazał na fakty znane mu z urzędu – tj. wyniki kontroli dokumentów Spółki "A" oraz informację holenderskich władz, z których wynikało, że miał uzasadnione wątpliwości, kierując do organów państwa eksportu wniosek o weryfikację. Fakty znane z urzędu, czyli te zgromadzone w toku wykonywanych funkcji nie wymagają dowodu, choć muszą być stronie zakomunikowane (art. 187 §3 Ordynacji podatkowej). Organ I instancji informował skarżącą Spółkę o powyższych dowodach po raz pierwszy w postanowieniach o wszczęciu postępowań. Nadto organy obu instancji wyznaczały skarżącej siedmiodniowy termin do zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie w trybie art. 200 §1 Ordynacji podatkowej. Działania te spowodowały, że strona była prawidłowo zapoznana ze znanymi organowi z urzędu materiałami.

W tym miejscu wytknąć organom należy, że część korespondencji z zagranicznym organem celnym złożona została do akt w języku angielskim bez stosownych tłumaczeń. Z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90 poz. 999 ze zm.) wynika, że organy administracji publicznej dokonują wszelkich czynności urzędowych w języku polskim. Przedłożone na żądanie Sądu tłumaczenia powyższych dokumentów potwierdziły jednak ich treść wskazaną w zaskarżonych decyzjach, a strona powyższych okoliczności nie kwestionowała. Oznacza to zatem, że stwierdzone uchybienie nie miało wpływu na treść rozstrzygnięć.

Reasumując, stwierdzić należy, że prawidłowo organy celne wskazały, iż istniały w sprawie uzasadnione wątpliwości odnośnie preferencyjnego pochodzenia towaru, a wyciągnięte z materiału dowodowego wnioski mieściły się w ramach swobodnej oceny dowodów, o jakiej mowa w art. 191 Ordynacji podatkowej. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów art. 121 § 1, 122, 123 ,187 §1 Ordynacji podatkowej.

Odnośnie drugiej z przesłanek implikującej możliwość odmowy zastosowania preferencji tj zaistnienia w sprawie wyjątkowych okoliczności, to wskazać należy, że choć nie jest to pojęcie ostre, to orzecznictwo administracyjne wypracowało ramy, w jakich pojęcie to może funkcjonować. W wyroku z dnia 2 listopada 2006r. (sygn. I GSK 3106/2005, LEX Nr 301741) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pojęcie wyjątkowych okoliczności należy odnosić do przeszkód wynikających ze zjawisk o charakterze nadzwyczajnym leżących poza sferą związaną z sytuacją eksportera. Jako przykład wskazano wojnę, stan wyjątkowy w kraju eksportu czy zaprzestanie działania służb celnych np. w związku z długotrwałym strajkiem. Skarżący nie wykazał, aby taka sytuacja w sprawie wystąpiła. Powoływanie się przez Spółkę "A" na okoliczność, że w innych sprawach władze holenderskie informowały o braku możliwości weryfikacji faktur wystawionych w 2003r. jako mających powyżej trzech lat, w sprawie nie mogło odnieść skutku. Po pierwsze dlatego, że przy braku odpowiedzi niedopuszczalne jest prognozowanie jej ewentualnej treści, a nadto przy stanowczym brzmieniu przepisu art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 UE, gdzie przesłanką zastosowania przepisu jest właśnie brak odpowiedzi. Nadto wskazać należy, że strona polska wniosek o weryfikację faktur z 2003r. przesłała w 2005r., co czyniło weryfikację możliwą wobec nałożonego art. 28 ust. 2 Protokołu obowiązku 3 - letniego przechowywania dokumentów.

Skoro zatem ziściła się przesłanka pozytywna (uzasadnione wątpliwości) i nie zaszła przesłanka negatywna (wyjątkowe okoliczności), to organy celne prawidłowo zastosowały przepis art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 UE i w konsekwencji nie doszło do naruszenia żadnego z wymienionych w skardze przepisów ustawy - Kodeks celny (Dz. U. Nr 75 poz. 802 z 2001r. ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz. U. Nr 226 poz.1885 ze zm.).

Ostatnim zarzutem skarżącej Spółki było to, iż organy odmówiły zastosowania wobec niej art. 220 ust. 2 pkt b Wspólnotowego Kodeksu Celnego w związku z art. 68 i 69 Układu Europejskiego.

Jak wskazano w początkowej fazie rozważań do rozstrzygnięcia sprawy zastosowanie miała ustawa z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny. Zdaniem skarżącej Spółki przywołującej w tym zakresie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygnaturze akt GSK 303/2004, zastosowanie przepisów wiążących dane państwo od przystąpienia do Wspólnoty do zdarzeń i stosunków zaistniałych przed ta datą mogłoby być rozważane w sytuacji, gdyby działanie organów państwa naruszało postanowienia układu stowarzyszeniowego lub podstawowe powszechnie obowiązujące zasady. Oznacza to zdaniem skarżącej, iż za zastosowaniem przepisu Wspólnotowego Kodeksu Celnego przemawia treść art. 68 i 69 UE oraz zasada państwa prawa.

W powołanym przez Spółkę cyt. wyżej orzeczeniu (LEX 158243) NSA wyjaśnił, co umknęło uwadze skarżącej, że w przepisach 68 i 69 UE wskazano, iż istotnym warunkiem wstępnym integracji jest zbliżanie ustawodawstwa Polski do ustawodawstwa Wspólnoty. Oznacza to zatem, że adresatem tej normy nie są organy czy sądy, ale ustawodawca. Obowiązujący w Polsce do dnia akcesji Kodeks celny (ustawa z dnia 09.01.1997r.) uwzględniał właśnie w swoich przepisach zasadę zbliżania do przepisów wspólnotowych i był aktem prawnym wiążącym zarówno polskie organy celne jak i sądy. Z tych względów argument skarżącej Spółki nie jest trafny. Również drugi z argumentów nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem skarżąca nie wykazała, jakie to swobody traktatowe zostały przez organy naruszone. Organy prawidłowo stosując przepisy prawa również te wynikające z umowy międzynarodowej, nie naruszyły zasady państwa prawa.

Z istoty unormowań Protokołu Nr 4 UE wynika, że wykazanie dobrej wiary importera nie ma znaczenia dla objęcia towarów obniżoną stawką celną albowiem, jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygnaturze V SA/Wa 2581/2005 (LEX Nr 283621), wina lub jej brak w zakresie podania nieprawdziwych danych odnośnie pochodzenia towaru nie zmienia faktu, że towar w rzeczywistości nie pochodzi z Unii Europejskiej. W innym orzeczeniu o sygnaturze I GSK 3106/2005 (LEX Nr 301741) NSA postawił tezę, że importera obciąża zawsze ryzyko związane z sytuacją eksportera tj. w zakresie obowiązku przedstawienia przez niego dokumentów i danych niezbędnych dla uzyskania pozytywnego wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia. Przywołane przez skarżącą orzeczenia o sygnaturach III ARN 56/93 i V SA/Wa 724/2006 dotyczą innych stanów faktycznych i prawnych, w związku z tym zaprezentowane tam tezy nie mogą być pomocne w sprawie niniejszej.

Powyższe rozważania wskazują, że organy celne prawidłowo odmówiły zastosowania przepisu prawa (art. 220 ust. 2 pkt b WKC) obowiązującego od dnia przystąpienia do Wspólnoty albowiem przywołane przepisy Układu Europejskiego nie zawierały zakazu podejmowania rozstrzygnięć w oparciu o ustawodawstwo krajowe, lecz jedynie obowiązek zbliżania tego ustawodawstwa do ustawodawstwa wspólnotowego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.