Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 124/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk, Sędzia NSA Małgorzata Miron, Sędzia del. WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1168/12 w sprawie ze skargi K.C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz H.T. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz K.C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania przed sądem I instancji.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 września 2013 r. – wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1168/12 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K.C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym :

Wojewoda Podlaski decyzją z dnia [...] września 2002 r. nr [...] – wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późn. zm. – określany dalej jako dekret PKWN) oraz § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 z póź. zm. – r.w.d.PKWN) – stwierdził, że nieruchomość ziemska stanowiąca własność Ko.C. o pow. 59,6351 ha zgodnie z rejestrem pomiarowym z 1932 r., położona na terenie wsi K. gm. R. i o pow. 3,8760 ha zgodnie z rejestrem pomiarowym z 1934 r., położona na terenie wsi K. gm. R., podpada pod działanie przepisów tego dekretu. Wnioskiem z dnia 6 lutego 2004 r. skarżąca wystąpiła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powyższą decyzją, wskazując przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.) i powołała na tę okoliczność ujawnienie nowych dowodów nieznanych organowi w chwili wydania decyzji, odnalezionych już po jej wydaniu dokumentów potwierdzających sprzedaż części wskazanej na wstępie nieruchomości ziemskiej o łącznej pow. 6,5784 ha. Chodziło tu o cztery decyzje Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dat [...] lipca 1967 r. (dwie decyzje), z dnia [...] czerwca 1969 r. i z dnia [...] marca 1967 r. Decyzje te w ocenie skarżącej potwierdzały fakt sprzedaży części nieruchomości objętej działaniem dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, co w konsekwencji spowodowało zmniejszenie jej powierzchni do stanu poniżej progu granicznego, przewidzianego w dekrecie. Wojewoda Podlaski postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] wznowił postępowanie w powyższej sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] marca 2004 r., opatrzoną tym samym numerem sprawy, odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] września 2002 r., stwierdzając, że przedstawione dowody w postaci wymienionych wyżej czterech decyzji potwierdzają tylko, że Ko.C. sprzedał w 1934 r. część gruntów wchodzących w skład majątku ziemskiego bez zachowania formy aktu notarialnego. Fakt zbycia gruntów przez wymienionego skarżąca potwierdziła już wcześniej przed wydaniem decyzji z dnia [...] września 2002 r., tj. w protokole z dnia 13 września 2002 r., oznajmiając, że już w 1933 r. Ko.C. sprzedał 6,5784 ha ziemi ornej, jednakże zbycie tych gruntów nie było dokonane w formie aktu notarialnego. W związku z powyższym przedłożone dowody nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2002 r., ponieważ w dniu przejęcia z mocy prawa nieruchomości na własność Skarbu Państwa, tj. w dniu 13 września 1944 r., nie zostały one skutecznie zbyte przez Ko.C. i tym samym powierzchnia nieruchomości nie uległa zmianie. Przedstawione decyzje mające posłużyć jako dowód w sprawie przemawiający za uchyleniem decyzji z dnia [...] września 2002 r. stanowią nadanie bezpłatnie nieruchomości sprzedanych przez Ko.C. bez zachowania przewidzianej prawem formy aktu notarialnego i nie mogą wpływać na skuteczność czynności z lat 1933-1934. Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 2 dekretu PKWN nieważne są wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich dokonane po dniu 1 września 1939 r. Z odwołaniem od powyższej decyzji wystąpiła K.C. podnosząc, że przedłożone decyzje są potwierdzeniem fizycznego podziału nieruchomości ziemskiej dokonanego przed 1 września 1939 r., ponieważ zostały wydane na podstawie art. 6 i art. 9 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwa rolnego. Zdaniem skarżącej dekret PKWN dopuszczał równoważność formy prawnej i fizycznej działu nieruchomości wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e tego dekretu dokonanych przed 1 września 1939 r. Skarżąca wskazała również na nieścisłości w protokole przejęcia, wykazując różnicę 9,8847 ha i braku wyszczególnienia w nim 7,25 ha lasu. Zdaniem skarżącej przejęcia dokonano na podstawie dokumentów opartych na pomiarach z 1930 r., a nie na podstawie stanu na dzień 1 września 1939 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając po raz kolejny powyższe odwołanie, decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] marca 2004 r. Sprawa była bowiem kilkakrotnie rozpatrywana zarówno przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak również przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i przez Naczelny Sąd Administracyjny. W ostatnim z wydanych wyroków z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 2003/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Ministra do merytorycznego rozpoznania odwołania K.C. działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik innych uczestników od decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] marca 2004 r., biorąc pod uwagę wydane w sprawie orzeczenia:

1) Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 973/07, w którym Sąd stwierdził, że stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo ustalony,

2) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1285/08, w uzasadnieniu którego Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie dla ustalenia ogólnej faktycznej powierzchni użytków rolnych nieruchomości należących do Ko.C. znaczenie może mieć kwestia prawidłowości sporządzenia protokołu przejęcia. Kwestia ta została pominięta przez organ i zdaniem Sądu należało ją dokładnie wyjaśnić,

3) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1826/09, w którym Sąd stwierdził, że organ nie przeprowadził postępowania mającego na celu wyjaśnienie wątpliwości co do prawidłowości sporządzonego w sprawie protokołu przejęcia. Stosując się do wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w powołanych wyżej wyrokach, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. podał, że zgodnie z protokołem z dnia 13 września 2002 r. sporządzonym na okoliczność związaną z podjęciem postępowania w sprawie ustalenia czy majątek ziemski stanowiący własność Ko.C. podlegał przejęciu na cele reformy rolnej, okazano stronom postępowania K.C. i E.B. rejestr pomiarowy sporządzony w 1932 r., z którego wynikało, że Ko.C. był właścicielem nieruchomości o pow. 59,6321 ha położonych we wsi K., w tym: grunty orne – 33,8692 ha, łąki – 5,0254 ha, pastwiska – 16,2567 ha, las – 0,7849 ha, torfowisko – 2,3150 ha, wody – 0,05 ha, drogi – 1,3244 ha. Z przedłożonego stronie rejestru pomiarowego z 1934 r. wynikało, że Ko.C. był właścicielem nieruchomości o pow. 3,8760 ha, w tym: łąk – 3,7795 ha, rowów – 0,0339 ha, dróg – 0,0626 ha, położonych we wsi K. Z rejestru parcelacji wynikało, że obszar gruntów leśnych wynosił 7,55 ha, nieużytków 0,13 ha, dróg 1,87 ha. Ponadto do protokołu strony oświadczyły, że oprócz lasu wymienionego w rejestrze z 1932 r. we wsi K. były jeszcze grunty leśne o pow.7,25 ha na działce nr 113 w części oznaczonej jako pastwiska w obrębie nazwy K. o czym miał świadczyć protokół z dnia 31 maja 1952 r. przekazujący grunty o pow. 59,6351 ha w użytkowanie PGR. Strony również oświadczyły, że w skład majątku wchodziły także tereny zabudowane – 0,30 ha (budynek mieszkalny, stodoła, budynki inwentarskie i podwórze) oraz drogi polne dojazdowe o pow. 0,1140 ha. Z powyższego protokołu wynika, że ustalona w obecności stron postępowania na podstawie rejestrów pomiarowych z lat 1932 i 1934 powierzchnia użytków rolnych podlegających przejęciu wynosiła 58,9308 ha gruntów ornych, łąk i pastwisk w K. oraz łąki w K. Po odliczeniu powierzchni lasów, zabudowań i dróg wewnętrznych według oświadczeń stron 7,664 ha, powierzchnia użytków rolnych nadal więc przekraczała 50 ha, czyli spełniona została norma obszarowa w rozumieniu przepisów dekretu PKWN . Protokół z dnia 7 stycznia 1949 r. w sprawie przejęcia na mocy powołanego dekretu na cele reformy rolnej majątku K. Gm. R. pow. G., stanowiącego własność Ko.C. wskazuje, że "przejęcie powyższego majątku [następowało] wg stanu poniżej ustalonego". Protokół ma charakter drukowanego formularza i został wypełniony pismem odręcznym, częściowo nieczytelnym. Punkt pierwszy formularza protokołu "Opisanie granic w/g działów" zawiera ogólny opis położenia działek N113, N57, N79 oraz N69 względem gruntów należących do określonych właścicieli lub sąsiadujących z nimi wsi. Nie stanowi on pełnego opisu wszystkich nieruchomości należących do Ko.C. Dopiero w punkcie trzecim formularza (w punkcie drugim "Ogólny obszar w ha" został zawarty, z braku miejsca w formularzu, zapis z punktu pierwszego) "Rodzaj i ilość poszczególnych użytków – wyszczególnienie" znajduje się podpunkt "Obszar ogólny", gdzie wpisano powierzchnię wszystkich nieruchomości należących do Ko.C. Protokół ten nie obejmuje nieruchomości należących do Ko.C. położonych w K. Organ odwoławczy podał, że skarżąca kwestionuje rozbieżności w różnicy powierzchni nieruchomości w pkt 1 i 3 protokołu przejęcia na cele reformy rolnej majątku Ko.C. z dnia 7 stycznia 1949 r. Jednakże organ zauważył, że punkt pierwszy stanowi jedynie opisanie granic nieruchomości majątku położonego na różnych działkach, a dopiero punkt trzeci zawiera wyszczególnienie powierzchni nieruchomości. Ewentualna rozbieżność pomiędzy opisem granic działek w punkcie pierwszym, a ich powierzchnią podaną w innym punkcie nie może, zdaniem organu odwoławczego, stanowić o wadliwości całego protokołu. Protokół potwierdzał jedynie przejęcie z mocy prawa nieruchomości na własność Skarbu Państwa z dniem wejścia w życie dekretu PKWN tj. z dniem 13 września 1944 r. i odnosił się jedynie do nieruchomości w K., a nie całej nieruchomości należącej do Ko.C. Ponadto Minister podniósł, że zgodnie z przepisami dekretu PKWN nieruchomości ziemskie przechodziły na rzecz Państwa niezależnie od tego w czyim władaniu pozostawały. W dniu 13 września 1944 r. brak było dokumentów sporządzonych w przewidzianej prawem formie stwierdzających przeniesienie przez Ko.C. własności określonych działek na rzecz nabywców. Niezachowanie formy aktu notarialnego przy sprzedaży nieruchomości w ówczesnym czasie powodowało, że przeniesienie własności było nieskuteczne i nie wywierało skutków w sferze prawa rzeczowego. Odnosząc powyższą analizę do ustalonego stanu faktycznego w niniejszej sprawie organ stwierdził, że nabywcy nieruchomości sprzedanych w formie tzw. "umowy domowej" nie nabyli ich skutecznie w dacie zawarcia tych umów. Dopiero decyzje Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z lat 1967-1969 sprawiły, że stali się właścicielami nieruchomości. Minister wyjaśnił również, że dokonany przed wojną podział fizyczny spornej nieruchomości w wyniku nieformalnej umowy sprzedaży nie ma znaczenia dla oceny, czy nieruchomość ta podpadała pod działanie dekretu PKWN, bowiem podziały fizyczne nieruchomości nie miały znaczenia, ponieważ przejmowano nieruchomość według kryterium własności. Ustawodawca, wprowadzając normę szczególną w dekrecie PKWN, wyrażając bezpośrednio wolę ograniczenia podziałów, wskazał, że nieważne są podziały zarówno prawne, jak i fizyczne dokonane po dniu 1 września 1939 r., natomiast działy dokonane przed tą datą były ważne, jeżeli zostały dokonane w przewidzianej prawem formie. Dlatego też, w ocenie Ministra, organ pierwszej instancji zasadnie przyjął, że przedłożone przez K.C. nowe dowody w sprawie w postaci czterech decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji Wojewody podlaskiego z dnia [...] września 2002 r., gdyż w dacie przejścia przedmiotowej nieruchomości brak było dokumentów stwierdzających przeniesienie własności nieruchomości, sporządzonych w formie aktu notarialnego, a tylko zachowanie przepisanej prawem formy przenosiłoby ze skutkiem prawnym własność wymienionych działek na rzecz nabywców. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K.C., nie zgadzając się ze stanowiskiem organu i zarzucając rażące naruszenie art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] marca 2004 r. W uzasadnieniu wskazanego na wstępie wyroku Sąd I instancji zwrócił w pierwszej kolejności uwagę, iż był związany – zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z póź. zm. – określanej dalej jako p.p.s.a.) - oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt. IV SA/Wa 2003/10, w którym zobowiązano organ do merytorycznego rozpatrzenia odwołania mając na uwadze treść wydanych uprzednio w sprawie orzeczeń: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 973/07 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie : z dnia 13 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1285/08 i z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1826/09. Zasadniczą zatem kwestią było – w ocenie Sądu - czy zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r. została wydana zgodnie ze wskazaniami wyrażonymi w powyższym wyroku z dnia 28 czerwca 2011 r. Związanie zarówno sądu, jak i organu w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie mogą oni formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem i zobowiązani są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu I instancji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadząc ponownie postępowanie odwoławcze dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, poddając wnikliwej i szczegółowej analizie protokół przejęcia z dnia 7 stycznia 1949 r. na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, jak również rejestry pomiarowe powierzchni użytków rolnych podlegających przejęciu z lat 1932 i 1934 oraz protokół przesłuchania K.C. i E.B. z dnia 13 września 2002 r. sporządzony na okoliczność ustalenia czy majątek ziemski stanowiący własność Ko.C. podlegał przejęciu na cele reformy rolnej. Organ odwoławczy, po zweryfikowaniu przedstawionych przez skarżącą czterech decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dat: dwóch z dnia [...] lipca 1967 r., z dnia [...] czerwca 1969 r. oraz z dnia [...] marca 1967 r. mających posłużyć za nowy dowód w sprawie nieznany organowi w chwili wydania decyzji, prawidłowo ocenił, że nie mogą one stanowić podstawy do zmiany ostatecznej decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2002 r. Przytoczona przesłanka wznowieniowa mogłaby prowadzić do zmiany decyzji ostatecznej, gdyby okazało się, że sprzedaż części gruntów wchodzących w skład ówczesnego majątku została przeprowadzona w formie prawem przewidzianej, co mogłoby prowadzić do stwierdzenia, że majątek ziemski nie podlegał przejęciu z powodu mniejszego areału użytków rolnych niż 50 hektarów. Skarżąca do protokołu z dnia 13 września 2002 r. oświadczyła, że sprzedaż części nieruchomości o łącznej powierzchni 6,5784 ha została przeprowadzona bez dopełnienia obowiązującej formy prawnej lecz jedynie, jak określiła, w formie "umowy domowej". W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że przeniesienie własności części nieruchomości było prawnie skuteczne. W ocenie Sądu, Minister słusznie przyjął, że w momencie przejmowania na rzecz Państwa nieruchomość ziemska położona na terenie wsi K. i wsi K., gmina R., powiat G. miała obszar, jak wynika z akt sprawy, ponad 50 ha i na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN podlegała przejęciu na cele reformy rolnej. Zgodnie bowiem z powołanym art. 2 ust 1 lit. e dekretu PKWN na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego, śląskiego, jeśli ich rozmiar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Nieruchomości te przechodziły bezzwłocznie na własność Skarbu Państwa i przewłaszczenie ich następowało z mocy samego prawa, automatycznie z chwilą wejścia w życie tego dekretu, tj. z dniem 13 września 1944 r., zaś wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich dokonane po dniu 1 września 1939 r. były nieważne. Natomiast w świetle § 4 r.w.d.PKWN za użytki rolne uważa się grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe. Z protokołu z dnia 13 września 2002 r., podpisanego przez strony postępowania obecne przy jego sporządzaniu na okoliczność ustalenia czy majątek podlegał przejęciu na cele reformy rolnej, wynika, że ustalona w ich obecności na podstawie rejestrów pomiarowych z lat 1932 i 1934 powierzchnia użytków rolnych spornej nieruchomości była większa niż 50 ha, bowiem wynosiła 58,9308 ha, a skoro tak, to nieruchomość podpadała pod działanie tego dekretu. Nawet przyjmując zgodnie z niekwestionowanym oświadczeniem stron postępowania złożonym do protokołu w dniu 13 września 2002 r., że w skład majątku ziemskiego wchodził las o pow. 7,25 ha, który nie stanowił użytku rolnego, znajdujący się na działce nr [...] we wsi K., o czym świadczy protokół z dnia 31 maja 1952 r. o przekazaniu tego majątku na rzecz PGR oraz po odliczeniu, według oświadczeń stron złożonych do protokołu w dniu 13 września 2002 r., powierzchni zabudowań 0,30 ha i dróg wewnętrznych 0,114 ha, to powierzchnia użytków rolnych wynosi 51,2668 ha, a więc nadal przekracza 50 ha, czyli spełniona została norma obszarowa w rozumieniu przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Nawet późniejsze kwestionowanie przez stronę postępowania dowodu, jakim jest rejestr pomiarowy z 1934 r., nie zmienia faktu, że oba rejestry pomiarowe powierzchni użytków rolnych z lat 1932 i 1934 mogły stanowić podstawę do obliczenia powierzchni użytków rolnych podpadających pod działanie przepisów dekretu PKWN ze względu na to, że brak jest dokumentów późniejszych, które kwestionowały dane zawarte w tych rejestrach, a ponadto zawierają dane nieruchomości będących przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie i nie są sprzeczne z innymi ustaleniami jakie poczyniono w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Powierzchnia użytków rolnych wynikająca z powyższych rejestrów pomiarowych jest analogiczna, jak powierzchnia po uwzględnieniu odliczeń wskazywanych przez strony postępowania, bowiem nawet po odliczeniu łącznej powierzchni lasów, zabudowań i dróg wewnętrznych stanowiącej 7,664 ha, powierzchnia użytków rolnych nadal przekracza 50 ha, co oznacza, że podpada pod działanie przepisów dekretu. Ponadto Sąd I instancji podkreślił, iż do dnia 13 września 1944 r. sprzedaż części przedmiotowej nieruchomości nie została dokonana w formie prawem przewidzianej, zatem przeniesienie własności nie było dokonane skutecznie i nie wywierało skutków w sferze prawa rzeczowego. Formę zachowania aktu notarialnego przy sprzedaży nieruchomości w ówczesnym czasie nakazywało rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. Prawo o notarjacie (Dz. U. Nr 84, poz. 609 z póź. zm.), które w art. 82 § 1 stanowiło, że "umowy o przejście, ograniczenie lub obciążenie prawa własności do nieruchomości powinny być pod nieważnością samej umowy sporządzane w formie aktu notarialnego". Tak więc nabywcy nieruchomości sprzedanych - jak podnosi skarżąca - w formie tzw. "umowy domowej" nie nabyli ich skutecznie w owym czasie. Stali się ich właścicielami z mocy prawa dopiero na podstawie wymienionych wcześniej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z lat 1967 -1969 . Stąd powierzchnia nieruchomości, z której wyodrębniono działkę będącą przedmiotem nieskutecznej czynności prawnej, pozostała bez zmian. Prawidłowa była zatem – zdaniem Sądu I instancji - ocena organu odwoławczego, przedstawiona w zaskarżonej decyzji, że w dacie przejęcia na własność Państwa majątku ziemskiego będącego przedmiotem niniejszego postępowania (tj. na dzień 13 września 1944 r.), jego powierzchnia użytków rolnych kwalifikowała go do przejęcia na cele reformy rolnej. Sąd podzielił stwierdzenie organów administracji, że w dacie przejęcia nie było dokumentów prawem przewidzianych, określających, że przedmiotowa nieruchomość ziemska wyłączona była spod działania dekretu. Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i merytorycznego załatwienia sprawy, dokonując przy tym prawidłowej wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, w sposób wyczerpujący zebrał i dokonał prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy. Sąd wyjaśnił również, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącej. Nie zwalnia to skarżącej z obowiązku dostarczania takich materiałów, z których chce ona wyciągać korzystne dla siebie skutki. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła uczestniczka Hanna Topyła, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie : 1. przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi: a) naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 i 11 k.p.a., wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że zaskarżona decyzja była trzecią decyzją organu odwoławczego poprzedzoną wcześniejszymi dwoma - takimi samymi co do treści i ustaleń faktycznych - decyzjami - jednakże uchylonymi przez WSA w wyniku uchylenia przez NSA wcześniejszego wyroku; stałość poglądów prawnych tego samego organu, przy takim samym stanie faktycznym i prawnym, który to stan faktyczny NSA i WSA w poprzednich wyrokach sygn. akt I OSK 973/07, WSA z 13 października 2008 r. sygn. IV SA/Wa 1285/08 i z 26 stycznia 2010 r. sygn. IV SA/Wa 1826/09 zakwestionował, jest nie do zaakceptowania w państwie prawa i narusza zasadę zaufania oraz przekonywania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy; tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. nakazując organowi zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a. ustalenie stanu faktycznego w sprawie, b) naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły wyjaśnić istotne z punktu widzenia niniejszego postępowania wątpliwości; Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o niepełny materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącego, nie dostrzegając, że materiał ten mógłby zostać uzupełniony o inne dokumenty, które dowodzą, że powierzchnia użytków rolnych należących do Ko.C. nie przekraczała 50 ha, w konsekwencji nie podlegała pod dekret PKWN,

c) naruszenie art. 153 i 190 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji nie zastosował oceny prawnej i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w prawomocnym orzeczeniu Sądu o sygn. akt IV SA/Wa 1285/08 z dnia 13 października 2008 r., IV SA/Wa 1826/09 z 26 stycznia 2010 r. i sygn. akt I OSK 973/07, która wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. 2. prawa materialnego poprzez niewłaściwie jego zastosowanie do błędnie ustalonego stanu faktycznego, powyższe bowiem naruszenie przepisów postępowania w zakresie nieustalenia stanu faktycznego doprowadziło do naruszenia przez Sąd art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust 1 lit. e dekretu PKWN oraz § 5 i § 6 r.w.d.PKWN poprzez stwierdzenie, że nieruchomość ziemska stanowiąca własność Ko.C. o pow. 59,6351ha zgodnie z rejestrem pomiarowym z 1932 r., położona na terenie wsi K. gm. R. i o pow. 3,8760 ha zgodnie z rejestrem pomiarowym z 1934 r., położona na terenie wsi K. gm. R., podpada pod działanie przepisów tego dekretu. W oparciu o tak sformułowane podstawy skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca kasacyjnie podniosła, iż Minister nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego ani nie ustalono żadnych nowych okoliczności w zakresie rzetelności sporządzenia protokołu przejęcia z dnia 7 stycznia 1949 r. mimo, iż ze wskazówek w wyrokach z dnia 13 października 2008 r. i dnia 26 stycznia 2010 r. wynikało, że kwestia prawidłowości sporządzenia protokołu przejęcia może mieć znaczenie dla ustalenia ogólnej faktycznej powierzchni użytków rolnych nieruchomości należących do Ko.C.

Wojewoda Podlaski jako niepodważalny dowód własności przyjął zapisy w rejestrach pomiarowych z 1932 i 1934 roku. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując skargę nie odniósł się do zarzutu skarżącej K.C., że rejestry dowodzą, że wymienione w nich osoby są zgodnie z zapisem w nagłówku kol. 4 "właścicielami, względnie posiadaczami" wyszczególnionych nieruchomości. Posiadanie może się wiązać, ale nie musi, z przysługującym posiadaczowi tytułem prawnym do rzeczy. Z całego gospodarstwa Ko.C. księgami wieczystymi objęte były nieruchomości o obszarze zaledwie 15,7528 ha. Pozostałe nieruchomości to grunty niehipotekowane. Na podstawie samych zapisów w rejestrach pomiarowych nie można więc jednoznacznie stwierdzić, że Ko.C. był właścicielem wszystkich przypisanych mu nieruchomości lub czy były podstawy do twierdzenia, że nabył on prawo do rozporządzania nieruchomościami z wyłączeniem innych osób w dacie wejścia w życie dekretu PKWN. Zdaniem skarżącej kasacyjnej Ko.C. nie był właścicielem nieruchomości gruntowej położonej we wsi K. i oznaczonej w rejestrze gruntów z 1934 r. jako działka nr 675 o pow. 3,8760 ha, co najwyżej mógł być jej posiadaczem, tego jednak nie wiadomo bowiem sam Ko.C. nigdy nie wspominał o tej nieruchomości, że ją posiada. Starostwo Powiatowe w G. nie posiada wiedzy na temat władania działką nr [...] w latach 1934 - 1962, co potwierdziło w piśmie WG. 7430-4-3/08 z dnia 07 kwietnia 2010 r. Również zachowane dokumenty w archiwum domowym przedłożone w toku postępowania administracyjnego nie wskazują, aby Ko.C. był właścicielem nieruchomości w K. Również w znajdujących się w aktach sprawy oryginałach pism Ko.C. i jego syna W.C. o zwrot przejętych nieruchomości, adresowanych do: Ministerstwa Rolnictwa z dnia 28 grudnia 1956 r., Pierwszego Sekretarza PZPR Władysława Gomułki z dnia 14 grudnia 1956 r. r oraz do Ministra Rolnictwa Edwarda Ochaba z dnia 28 czerwca 1958 r., a zwłaszcza w odpowiedziach na te pisma, brak jakiejkolwiek wzmianki o nieruchomości we wsi K. Ponadto skarżąca kasacyjnie podkreśliła, iż brak jest protokołu przejęcia tej nieruchomości. Gdyby się okazało, że Ko.C. nie był właścicielem co najmniej nieruchomości położonej we wsi K., to powierzchnia użytków rolnych wynosiłaby 55,1513 ha, a po uwzględnieniu odliczeń wskazanych przez strony postępowania o powierzchni stanowiącej 7,664 ha, powierzchnia użytków rolnych wyniosłaby 47,4873 ha, co oznacza, że nieruchomości K.C. nie podpadałaby pod działanie przepisów dekretu PKWN.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów wymaga podkreślenia, iż Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że kontrolowane postępowanie administracyjne toczyło się w jednym z trybów nadzwyczajnych, a mianowicie wznowienia postępowania, uregulowanego przepisami art. 145 i nast. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r., poz. 267 – określanej jako k.p.a.) , którego celem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie spraw wg określonych w prawie kryteriów, ale zbadanie prawidłowości ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu administracyjnym w sytuacji zaistnienia szczególnych okoliczności enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1, 145 a i art. 145 b k.p.a. (por. A. Adamiak, Koncepcja nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, AUWr 1985, Prawo CXII, s 92). W niniejszej sprawie przesądzono już w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2008 r. , sygn. akt IV SA/Wa 1285/08, iż wskazane we wniosku o wznowienie cztery decyzje Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dat: dwóch z dnia [...] lipca 1967 r. oraz z dnia [...] czerwca 1969 r. i z dnia [...] marca 1967 r. mające posłużyć za nowy dowód w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie mają istotnego znaczenia w sprawie, nie mogły bowiem doprowadzić do zmiany decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2002 r. Potwierdzały one bowiem fakt powoływany już wcześniej przez strony (a zatem znany organowi w chwili wydawania powyższej decyzji) dokonania sprzedaży części nieruchomości przez K.C. przed 1 września 1939 r. bez zachowania formy aktu notarialnego, co powodowało nieważność takich umów zgodnie z art. 82 § 1 Prawa o notarjacie z 1933 r. W konsekwencji takie umowy nie prowadziły do wyzbycia się przez wyżej wymienionego tych nieruchomości. Ponadto dokonana przez Sąd I instancji trafna wykładnia art. 2 ust. 2 dekretu PKWN wskazywała, iż nie można z jego brzmienia wywodzić, iż poza ukształtowaniem stanu prawnego odnośnie skutków podziałów nieruchomości ziemskich od wybuchu wojny, modyfikuje ona również skutki czynności czy stanów faktycznych przed wybuchem wojny, jak próbuje to wywodzić skarżąca. Mimo to Sąd I instancji w uzasadnieniu powyższego wyroku – powołując się na art. 149 § 2 k.p.a., bez analizy treści art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - wskazał, iż rolą organów administracji było w tej sytuacji ponowne rozpatrzenie sprawy odnośnie jej całokształtu, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, w tym podnoszonych przez stronę, również w postępowaniu wcześniej zakończonym ostateczną decyzją. Sąd formułując to stanowisko kierował się wskazaniami zawartymi w wyroku NSA z dnia 19 czerwca 2008 r. , sygn .akt I OSK 973/07 uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2007 r. , sygn. akt IV SA/Wa 1121/06 , w którym stwierdzając jedynie naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., uznał konieczność szczegółowego ustosunkowania się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skarżącej, zawartych w skardze oraz dokonania także całościowej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, do czego obliguje przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. , zwłaszcza chodziło o ocenę prawidłowości i kompletności ustaleń faktycznych organu I instancji z punktu widzenia przesłanek materialnoprawnych, które w sprawie winny mieć zastosowanie. W związku z tym sąd administracyjny oraz organy w toku dalszego postępowania związane były – zgodnie z art. 153 p.p.s.a. - powyższą oceną i dalszymi wskazaniami co do zakresu prowadzonego postępowania , a mianowicie obowiązane były rozpoznać sprawę nie tylko w kontekście wskazanej podstawy wznowienia, ale rozpatrzyć ją ponownie merytorycznie odnośnie jej całokształtu, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, w tym podnoszonych przez stronę, również w postępowaniu wcześniej zakończonym ostateczną decyzją. Pierwszoplanowe znaczenie dla oceny zasadności zarzutów kasacyjnych ma protokół w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej nieruchomości stanowiących własność Ko.C. w miejscowości K., sporządzony przez Komisarza Ziemskiego w dniu 7 stycznia 1949 r., co do którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w kolejnych wyrokach wydawanych w niniejszej sprawie wskazywał na konieczność oceny jego wiarygodności w konfrontacji z innym materiałem dowodowym. Podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sposób prawidłowy dokonał oceny wiarygodności powyższego protokołu i jego znaczenia prawnego w zderzeniu z innymi dokumentami w niniejszej sprawie. Zasadnie organ administracji przyjął, iż opis granic zawarty pkt 1 nie obejmuje wszystkich nieruchomości objętych przejęciem, a położonych w miejscowości K. Wskazano w nim bowiem jedynie działki o nr [...],[...],[...] i [...], których powierzchnia nie pokrywa się z powierzchnią gruntów wymienionych w pkt 3. W tym punkcie mowa jest bowiem o powierzchni 59,6351 ha, która w pełni koresponduje zarówno co do obszaru, jak i szczegółowego przeznaczenia z działkami wymienionymi w rejestrze pomiarowym sporządzonym przez mierniczego F.T. w 1932 r. , jak i dokumentem przedłożonym przez strony tj. wykresem gospodarstwa rolnego nr 10 Ko.C., wykonanym przez mierniczego J.J. w 1938 r. W tych dwóch ostatnich dokumentach wymienione są oprócz działek nr [...],[...],[...] i [...], również działki [...],[...],[...], 1[...]. Stąd prawidłowo organ ustalił, iż powierzchnia gruntów, obejmująca wszystkie nieruchomości położone w miejscowości K. należące do Ko.C., została wskazana w pkt 3 protokołu z dnia 7 stycznia 1949 r. i wynosiła 59,6351 ha. Treść skargi kasacyjnej stwarza problem w odtworzeniu w jakim zakresie w istocie skarżąca kasacyjnie kwestionuje powyższy protokół. Z dotychczasowego stanowiska stron wynikało bowiem, iż w istocie spadkobiercy Ko.C. nie kwestionowali powierzchni przejętych działek ( por. wniosek z dnia 15 stycznia 2002 r., s. 8 skargi K.C.j z dnia 24 maja 2012 r., pismo skarżącej kasacyjnie z dnia 18 listopada 2013 r.), lecz jedynie częściowo sposób ich wykorzystywania, który uległ zmianie po 1932 r., a który nie uzasadniał zakwalifikowania ich do użytków rolnych, czemu jednak organ nie zaprzecza dokonując umniejszeń, choć nie do końca konsekwentnie, o czym w dalszej części uzasadnienia. Dlatego też w tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej co do naruszenia art. 7, 8, 11, 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt lit c p.p.s.a i art. 3 § 1 p.p.s.a, jak również naruszenia przepisów art. 153 i art. 190 p.p.s.a. nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Natomiast organ w sposób niedostateczny rozważył - czego nie dostrzegł Sąd I instancji - kwestii związanych z nieruchomością położoną w K. o powierzchni 3.87.60 ha , której własność również została przypisana Ko.C. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2010 r. , sygn. akt IV SA /Wa 1826/09 wyraźnie wskazano, iż organ nie wyjaśnił kwestii dokumentów potwierdzających, iż Ko.C. posiadał tytuł prawny do nieruchomości o powierzchni 3,8760 ha położonej na terenie wsi K., stąd w tym zakresie sprawa wymaga ponownej szczególnie wnikliwej analizy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ nadal nie sprostał temu zadaniu. Za niewystarczające należy uznać odwołanie się przez organ do protokołu z dnia 13 września 2002 r. spisanego z udziałem K.C. i E.B., gdyż po pierwsze wcale z niego nie wynika, iż wyżej wymienione osoby przyznały, że Ko.C. był właścicielem nieruchomości w miejscowości K., a jedynie, że okazano im rejestr pomiarowy z 1934 r. zawierający takie dane, po drugie nie zwalniało to organu od oceny wartości dowodowej tego dokumentu, a tego organ nie uczynił. Organ przede wszystkim nie rozważył, czy dokument ten od strony formalnej zawiera wszelkie niezbędne elementy pozwalające uznać go za dokument urzędowy. Zważyć ponadto należy, iż – jak trafnie podnosi skarżąca kasacyjnie – znajdujący się w aktach rejestr pomiarowy z 1934 r. sporządzony przez mierniczego F.T. z 1934 r. wprawdzie wymienia Ko.C. w rubryce 4, w odniesieniu do działki nr [...], położonej w K., jednakże w rubryce tej zgodnie z jej tytułem wpisywano nie tylko właścicieli, ale również posiadaczy gruntów. Natomiast przejęciu na cele reformy rolnej zgodnie z art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN podlegały nieruchomości pozostające we własności lub współwłasności. Ponadto w aktach sprawy brak jest protokołu przejęcia tej nieruchomości na cele reformy rolnej, a organ przyznał, iż powyżej opisany protokół przejęcia z dnia 7 stycznia 1949 r. niewątpliwie obejmował jedynie grunty w miejscowości K. Wątpliwości co do przysługiwania Ko.C. prawa własności do tej nieruchomości dodatkowo wzmacnia fakt, iż w aktach sprawy znajdują się pisma Ko.C. i W.Ch. kierowane do różnych organ administracji zawierające wniosek o zwrot przejętych nieruchomości na cele reformy rolnej oraz odpowiedzi na nie, pochodzące z lat 50 ubiegłego wieku, w których nie pojawia się działka położona w K. Również wyrys gospodarstwa rolnego Ko.C. z 1938 r. nie obejmuje powyższej nieruchomości. Przy czym przypisanie własności tej działki Ko.C. może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie , gdyż działka ta ma decydujące znaczenie dla spełnienia bądź niespełnienia norm obszarowych, od których uzależnione jest przejęcie nieruchomości ziemskiej na podstawie art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN na cele reformy rolnej. Zważyć bowiem należy, iż łączna powierzchnia nieruchomości ziemskiej, położonej w K. wynosiła - jak wskazano powyżej 59,6351 ha - przy czym już z samego opisu tej nieruchomości znajdującego się w protokole przyjęcia z dnia 7 stycznia 1949 r. wynika, iż użytki rolne obejmowały – po odliczeniu dróg 1,3244 ha, wód 0,0500 ha, lasu 0,7944 ha - 57,4663 ha. Dodatkowo więc jeśli odliczy się podnoszone przez spadkobierców Ko.C. działki na których powstały zabudowania już po komasacji gruntów w 1934 r. o powierzchni 0,30 ha i drogi dojazdowe do tych zabudowań o powierzchni 0,1140 ha ( czego w istocie organy nigdy nie zweryfikowały ) oraz wynikający bezspornie z protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 31 maja 1952 r. las w wieku 16 - 20 lat znajdujący się na powierzchni 7,2500 ha dawnych pastwisk na działce nr 113 , powierzchnia użytków rolnych obniża się do 49,8023 ha. Stąd też okoliczność, czy Ko.C. przysługiwało prawo własności do nieruchomości w K. o powierzchni 3,8760 ha ( w tym łąki o powierzchni 3,7795 ha ) ma decydujące znaczenie dla ustalenia, czy istotnie nieruchomości wyżej wymienionego podpadały pod dekret PWKN . W tym zakresie niewątpliwie organ II instancji z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., statuującym związanie organu oceną prawną sądu i wskazaniami, co do dalszego postępowania, nie przeprowadził wszelkich niezbędnych czynności mających na celu ustalenie stanu faktycznego i rozstrzygnięcie sprawy (art. 7 k.p.a.) , w sposób wyczerpujący nie zgromadził i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, zgodnie z zasadami określonymi (art. 77 § 1 k.p.a.), mając na względzie, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1 k.p.a.), a ocena dowodów nie została przeprowadzona na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Takie działania organu są ponadto sprzeczne z zasadą budowania zaufania uczestników postępowania do organów administracji publicznej oraz zasadą przekonywania wyrażonymi w art. 8 i 11 k.p.a. Sąd I instancji nie dostrzegając powyższych uchybień i oddalając skargę, mimo , iż istniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji naruszył tym samym art. 145 § 1 pkt 1 lit c. p.p.s.a. Sąd I instancji nie dopuścił się natomiast naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Jest to przepis o charakterze ustrojowym. Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę, uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, względnie stosuje środki nieprzewidziane przez ustawę, a z takim przypadkiem nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przepis ten nie określa ponadto wzorca, według którego kontrola ta ma być wykonana. Okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej nie oznacza naruszenia tego przepisu ( por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r. , sygn. akt I OSK 1636/11 ) . Przedwczesne byłoby natomiast wypowiadanie się do co zasadności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa materialnego. Ocena bowiem prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego może być oparta jedynie na prawidłowo pod względem proceduralnym zbudowanej podstawie faktycznej rozstrzygnięcia. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a. - w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2015 r., poz. 658 ) – uchylił zaskarżony wyrok, uznając jednocześnie, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona na obecnym etapie postępowania z punktu widzenia zakresu kontroli przeprowadzanej przez sąd administracyjny, co uzasadniało również uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną i wskazania zwarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności wyjaśni kwestię związaną z tym, czy istotnie Ko.C. był właścicielem nieruchomości w K. oraz które działki albo części działek położonych w miejscowości K. nie można zakwalifikować do użytków rolnych. Jednocześnie organ będzie miał na uwadze regulację zawartą w art. 146 § 1 k.p.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 i 2 i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490). Natomiast rozstrzygnięcie o kosztach postępowania poniesionych przez K.C. przed Sądem I instancji, znajduje uzasadnienie w treści art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.