Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1424/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6h, 6o, 6q
journal: Dz.U. 2020 poz 1439
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Burmistrz B. (dalej: Burmistrz, Organ I instancji) pismem z 19 czerwca 2020 r. wezwał H. K. (dalej: Strona, Skarżąca) do złożenia deklaracji w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wytworzonymi na nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, położonej w B., ul. [...], za okres od stycznia do grudnia 2020 r.

W związku z brakiem odpowiedzi na ww. wezwanie, Organ I instancji postanowieniem z dnia 16 lipca 2020 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Na postawie informacji z W. M. B. sp. z o.o. Burmistrz ustalił, że zużycie wody na ww. nieruchomości w okresie od 1 grudnia 2018 r. do 31 listopada 2019 r. wyniosło 284 m3.

Decyzją z 1 października 2020 r. Burmistrz określił Stronie wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z ww. nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, za okres od stycznia do grudnia 2020 r., w kwocie 158,59 zł miesięcznie.

Wysokość opłaty ustalono w oparciu o miesięczne zużycie wody (284 m3, a więc 23,67 m3 miesięcznie). Zgodnie zaś z obowiązującą w dacie wydania decyzji uchwałą Rady Miejskiej w B. z 25 maja 2016 r. nr [...] w sprawie metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i stawki tej opłaty (Dz.Urz. Woj. Pom. Z 2019 r. poz. 5901) stawka za 1 m3 zużytej wody wynosiła 6,70 zł (wysokość ta ustalona została mocą uchwał) Rady Miejskiej w B. z 27 listopada 2019 r. nr [...] o zmianie uchwały w sprawie metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i stawki tej opłaty (Dz.Urz. Woj. Pom. Z 2019 r. poz. 5901)). W związku z powyższym wysokość opłaty, stanowiąc iloczyn średniego miesięcznego zużycia wody i ww. stawki wyniosła 158,59 zł miesięcznie (23,67 m3 x 6,70 zł).

Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że decyzja narusza prawo, a Organ I instancji powinien na podstawie zapisów księgi wieczystej ustalić, kto jest właścicielem nieruchomości, a więc zobowiązanym do ponoszenia przedmiotowej opłaty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (dalej: SKO) decyzją z 11 grudnia 2020 r. utrzymało w mocy ww. rozstrzygnięcie Organu I instancji.

W ocenie SKO, Burmistrz zastosował prawidłową metodę określania opłaty w oparciu o stawkę opłaty oraz średnie zużycie wody w gospodarstwie domowym strony w przedmiotowym okresie. Natomiast przedział czasowy uwzględniony do wyliczenia opłaty wynika z wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, określonego w uchwale Rady Miejskiej. Rzeczywiste zużycie wody zostało ustalone na podstawie danych przekazanych przez W. M. B. sp. z o.o., w oparciu o które dokonano oszacowania zużycia wody stosownie do art. 6o ust. 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminie (tj.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1439 ze zm.) dalej jako "u.c.p.g.".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów I i II instancji i uwzględnienie skargi.

W uzasadnieniu Strona wskazała, że Burmistrz bezpodstawnie wszczął postępowanie w niniejszej sprawie i obciążył ją opłatami za nieruchomość. SKO natomiast nie wyjaśniło sprawy i powieliło stanowisko Organu I instancji. Zdaniem Skarżącej organy nie ustaliły kto figuruje w księdze wieczystej nieruchomości i na kim ciąży obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu nakazującym jej uchylenie.

Istota sporu dotyczy prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy, w konsekwencji zbadania, czy istniały podstawy prawne do nałożenia na Stronę obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w aktach sprawy brak jest oświadczenia Skarżącej, z którego wynikałoby, że zbiera odpady w sposób selektywny, a na które to oświadczenie powołał się Organ I instancji w swojej decyzji. Tym samym w powyższym zakresie Burmistrz błędnie ustalił stan faktyczny sprawy. Należy jednak wskazać, że w art. 234 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.) dalej jako "O.p", ustanowiono zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nie narusza rażąco prawa lub interesu publicznego. Wprawdzie SKO nie dostrzegło powyższego uchybienia, niemniej jednak Sąd uznał, że powyższe uchybienie nie stanowi istotnego naruszenia prawa, albowiem organy przyjęły z korzyścią dla Skarżącej, że odpady zbierane są w sposób selektywny i w efekcie zastosowały niższą stawkę w wysokości 6,70 zł za 1 m3 zużytej wody, zamiast stawki 13,40 za 1m3 zużytej wody za odpady zbierane w sposób zmieszany. Z uwagi na powyższe należało przyjąć, że SKO prawidłowo utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji.

W pozostałym zakresie organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny.

Odnosząc się do pozostałych kwestii należy zauważyć, że obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynika z ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

W myśl art. 6c ww. ustawy gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Stosownie do art. 6h właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W myśl art. 6i pkt 1 u.c.p.g. obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec.

Ponadto, zgodnie z art. 6j ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. w przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn ilości zużytej wody z danej nieruchomości.

W myśl art. 6k ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. rada gminy, w drodze uchwały: dokona wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust. 1 i 2 oraz ustali stawkę takiej opłaty; dopuszcza się stosowanie więcej niż jednej metody ustalenia opłat na obszarze gminy.

Istotny z punktu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest art. 6o u.c.p.g. z którego wynika, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Jak wskazano wyżej, to na właścicielu nieruchomości spoczywa obowiązek złożenia do właściwego organu deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że Skarżąca pomimo przewidzianego przepisami prawa wymogu oraz wezwania do złożenia deklaracji nie dopełniła tego obowiązku. Termin do złożenia deklaracji stosownie do § 2 uchwały Rady Miejskiej w B. z 25 maja 2016 r. nr [...] w sprawie określenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz.Urz. Woj. Pom. Z 2018 r. poz. 4495) składnej przez właściciela nieruchomości, upłynął 31 stycznia 2019 r. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, w dniu 19 czerwca 2020 r. Organ I instancji bezskutecznie wezwał Skarżącą do złożenia deklaracji.

Tymczasem Skarżąca uznała, że nie ma obowiązku uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, bowiem w księdze wieczystej nie widnieje jako właściciel tej nieruchomości. Właścicielem nieruchomości, w której zamieszkuje Skarżąca jest bowiem Gmina B.

Odnosząc się do tych argumentów wypada zauważyć, że definicja "właściciela nieruchomości" wynika z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., zgodnie z którym przez właścicieli nieruchomości - rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Zaś z art. 4 ust. 2a u.c.p.g. wynika, że jeżeli obowiązki wskazane w ustawie mogą jednocześnie dotyczyć kilku podmiotów spośród wskazanych w ust. 1 pkt 4, obowiązany do ich wykonania jest podmiot lub podmioty faktycznie władające nieruchomością. W takim przypadku podmioty, o których mowa w ust. 1 pkt 4, mogą w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, wskazać podmiot obowiązany do wykonania obowiązków wynikających z ustawy.

Podnieść należy, że w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g określono szeroki krąg podmiotów, które są (mogą być) adresatami obowiązków nałożonych przepisami ustawy. Powyższe podyktowane jest potrzebą zapewnienia prawidłowej i powszechnej realizacji celów i funkcji ustawy, wskazanych już w samej nazwie. Utrzymywanie czystości i porządku wymaga dokonywania czynności faktycznych i prawnych przez gminy i ich związki oraz wszystkie podmioty władające nieruchomościami.

Sąd podkreśla, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. K 17/12 (publ. OTK-A 2013/8/125) stwierdził, że art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. są zgodne z zasadą poprawnej legislacji. Zdaniem Trybunału, z przepisów tych jednoznacznie wynika, że podmiotami zobowiązanymi do ponoszenia opłaty oraz do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są w pierwszej kolejności właściciele nieruchomości, przez których rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomość w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością (zob. też wyrok TK z 5 listopada 1997 r., sygn. K 22/97, OTK ZU nr 3-4/1997, poz. 41). Trybunał potwierdził, że w ww. ustawie prawodawca przyjął szerszą definicję właściciela niż wynika to z art. 140 in. ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Zarazem jednak prawodawca odwołał się do zastanych pojęć prawa administracyjnego i cywilnego w szczególności takich jak: współwłasność (art. 195 in. k.c.), prawo użytkowania (art. 252 in. k.c.), użytkowanie wieczyste (art. 232 in. k.c.), posiadanie samoistne, jak i zależne (art. 336 k.c.).

Pojęcie władania nieruchomością oznacza posiadanie nieruchomości. Dlatego też osobą władającą nieruchomością jest zarówno posiadacz samoistny nieruchomości, jak i posiadacz zależny (użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą). Do kategorii osób władających nieruchomością należy zaliczyć również dzierżyciela, ponieważ osoba ta faktycznie włada rzeczą "za kogo innego" (art. 338 k.c.).

W świetle powyższego, Skarżąca jest bezsprzecznie podmiotem władającym nieruchomością. Wobec powyższego należy przyjąć, że Strona nie wykazała skutecznie, że nie jest właścicielem nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust.1 pkt 4 u.c.p.g.

Podkreślenia wymaga, że z powyższych przepisów wynika, że nie tylko właściciel jest obowiązany do uiszczania tej opłaty, ale również podmiot władający nieruchomością, zarządzający lub użytkujący daną nieruchomość. Tym samym należało przyjąć, że prawidłowo organy wskazały Skarżącą jako podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, tym samym ujęcie Gminy jako właściciela w księdze wieczystej nie miało wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia.

Skoro więc Skarżąca nie złożyła deklaracji, a jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., to w pełni uzasadnionym było wydanie przez Burmistrza decyzji określającej wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia do grudnia 2020 r.

Należy podkreślić, że obowiązek złożenia deklaracji wynika z art. 6m ust. 1 u.c.p.g., w którym wskazano, że właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Z ust. 2 ww. artykułu wynika zaś, że w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia nastąpienia zmiany. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że z akt sprawy nie wynika by ww. nieruchomością władał inny podmiot lub że obowiązek uiszczenia opłaty ciążył również na innym podmiocie. W powyższym zakresie organ nie posiadał tego typu informacji, zaś Skarżąca w toku postępowania nie wykazała, że w rzeczywistości doszło do jakichkolwiek zmian, które miałyby wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Skarżąca nie złożyła deklaracji, nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów, czy wyjaśnień, które wskazywałyby, że stan faktyczny sprawy w powyższym zakresie jest nieprawidłowy. Tym samym należało uznać, że Skarżąca jako właściciel ww. nieruchomości była zobowiązana do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i jest właścicielem, na którym ciąży obowiązek uiszczenia stosownej opłaty.

Zdaniem Sądu, zasadnie SKO uznało, że sposób dokonania przez Organ I instancji ustalania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi mieści się w granicach wynikających z treści art. 6o ww. ustawy, ponieważ Burmistrz posłużył się danymi uzyskanymi od W. M. B. sp. z o.o., dotyczącymi zużycia wody na nieruchomości, które są wiarygodne i aktualne. Przy ustaleniu opłaty organ wziął pod uwagę stawkę w wysokości 6,70 zł za 1 m3 zużytej wody, tj. tak jak za odpady zbierane w sposób selektywny. Zatem, przyjmując miesięczne zużycie wody w ilości 23,67 m3 i stawkę opłaty w wysokości 6,70 zł za 1 m3, Burmistrz określił opłatę miesięczną za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 158,59 zł, gdyż zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w B., opłatę z nieruchomości zamieszkałej ustala się jako iloczyn ilości zużytej wody z danej nieruchomości oraz stawki opłaty. Zatem ustalona wysokość opłaty jest prawidłowa.

Należy zaakcentować, że zgodnie z treścią art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 listopada 2013 r., jest świadczeniem pieniężnym, przymusowym, bezzwrotnym, jednostronnym, publicznoprawnym, odpłatnym i mającym realizować różne cele wynikające z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Dlatego obowiązkiem Skarżącej, jako właściciela - w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. - zamieszkanej przez nią nieruchomości, jest uiszczać opłatę. Jeśli nie złożyła deklaracji, to obowiązkiem organu było określenie wysokości tej opłaty w drodze decyzji.

Podsumowując, z uwagi na stosowaną na obszarze Gminy B. metodę ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od ilości wody zużytej na nieruchomości, ustalenie Skarżącej w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie informacji, dotyczącej zużycia wody na nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], jest zgodne z obowiązującymi przepisami.

Sąd uznał, że organy zgromadziły materiał dowodowy wystarczający do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji Organ odwoławczy wskazał podstawy prawne i faktyczne poczynionych ustaleń. Prawidłowo organ ustalił, że ww. nieruchomość jest zamieszkiwana przez Skarżącą, co wynika chociażby z informacji o zużyciu wody, jak również z tego, że ww. adres został wskazany jako adres korespondencyjny.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), skargę oddalił, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.