Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 521/96
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1997-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
article: art. 7, art. 9, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: W razie wadliwości dowodu księgowego podatnik może wykazać innymi dowodami, że poniósł określony wydatek.

Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji.

TEZY

W razie wadliwości dowodu księgowego podatnik może wykazać innymi dowodami, że poniósł określony wydatek.

Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu nakazującym jej uchylenie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. nr 80 poz. 350 ze zm./.

Ustawa ta, w rozdziale 4 traktującym o kosztach uzyskania przychodów, w przepisie art. 22 ust. 1 stanowi, iż kosztami uzyskania przychodów, z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowało się stanowisko, iż użyty przez ustawodawcę zwrot "(...) wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów (...)" oznacza, że podatnik ma możliwość odliczenia do celów podatkowych wszelkich kosztów, pod tym jednak warunkiem, że wykaże ich bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie ma lub może mieć bezpośredni wpływ na wielkość osiągniętego przychodu /por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 1992 r. SA/Po 1393/92 - ONSA 1993 nr 4 poz. 101/.

Zważywszy, że zagadnienie kosztów uzyskania przychodów ma dla funkcjonowania podatku dochodowego podstawowe znaczenie, jako że możliwość zaliczenia określonych wydatków i dyspozycji finansowych do kosztów uzyskania przychodów bezpośrednio wpływa na wysokość dochodu, będącego podstawą opodatkowania, a w konsekwencji na wysokość należnego zobowiązania, organy podatkowe są zobowiązane, stosownie do zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kpa, do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Mają więc obowiązek wszechstronnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy oraz obowiązek wszechstronnego rozważenia całego zebranego w sprawie materiału, mając przy tym na względzie przepisy art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80 Kpa.

Otóż w rozstrzyganej sprawie organy nie kwestionują, że prowadzona przez skarżącego firma poniosła koszty związane z używaniem samochodów do prowadzenia działalności gospodarczej. Kwestionują natomiast dowody z tego tytułu stanowiące zapis w księgach rachunkowych, uznając jednakże za koszty uzyskania przychodów szacunkowo wyliczone wydatki w kwocie (...).

Należy się zgodzić ze stanowiskiem organów, iż w roku podatkowym 1992 w sytuacji skarżącego brak było podstaw do stosowania przepisów Zarządzenia Ministra Transportu, Żeglugi i Łączności z dnia 9 maja 1989 r. w sprawie używania samochodów osobowych, motocykli i motorowerów do celów służbowych /M.P. nr 16 poz. 117 ze zm./. Należy również podzielić stanowisko organów, że podstawą zapisu w księgach rachunkowych mógł być jedynie dokument /dowód księgowy/, który musiał spełniać wymagania określone w par. 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości. Niemniej przy rozpatrywaniu skargi nie można pominąć tak istotnej, niespornej w sprawie okoliczności, iż firma, którą prowadził skarżący, używała w 1992 r. prywatnych samochodów do prowadzenia tejże działalności gospodarczej.

Przepisy zaś wymienionej ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., nie różnicują podatników na prowadzących podatkowe księgi przychodów i rozchodów i na prowadzących księgi rachunkowe. Przyjmując natomiast zasadę, że kosztem uzyskania przychodów są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów. Skoro tak, to kosztem uzyskania przychodów skarżącego /art. 22 ust. 1 ustawy/ były faktycznie poniesione koszty związane z używaniem prywatnych samochodów do prowadzenia działalności gospodarczej.

Należy przy tym podkreślić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, iż w razie wadliwości dowodu księgowego podatnik może wykazać innymi dowodami, że poniósł określony wydatek. Pozwala na to art. 75 par. 1 Kpa, w myśl którego dowodem może być wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem, a może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy /por. wyrok z dnia 14 grudnia 1994 r. III SA 571/94 - POP 1994 nr 4 poz. 69/. Jak wynika zaś z protokołu kontroli przeprowadzonej przez pracowników urzędu skarbowego, podatnicy na dowód poniesionych kosztów, związanych z używaniem samochodów, innych niż zakup benzyny przedłożyli kserokopie rachunków na zakup części samochodowych /str. 15  protokołu/.

Organy natomiast, wyliczając szacunkowo koszty z tytułu używania prywatnych samochodów do prowadzonej przez skarżącego działalności, uwzględniły jedynie w pewnej tylko części wydatki na zakup paliwa. Skoro powszechnie wiadomo, że koszty związane z użytkowaniem samochodu to nie tylko wydatki na paliwo, to rzeczą organu odwoławczego było, zgodnie z art. 7, art. 77 par. 1 Kpa w związku z art. 140 Kpa, wszechstronne rozpatrzenie sprawy, tym bardziej że skarżący w odwołaniu zarzucał pominięcie przez ten organ powyższych okoliczności. Stosownie bowiem do przepisu art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa podstawą niewadliwej decyzji administracyjnej w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego przez organ podatkowy pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie zgodnego bądź zbliżonego do rzeczywistości stanu faktycznego. Organ zaś dopuścił się nie tylko naruszenia wymienionych przepisów procedury administracyjnej, lecz także zasady informowania stron, określonej w art. 9 Kpa, który mówi nie tylko o obowiązku informowania stron o wszelkich okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, ale wręcz ustala pozytywny obowiązek czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa /por. wyrok SN z dnia 23 lipca 1992 r. III ARN 40/92 - POP 1993 nr 4 poz. 68 z glosą Bogumiła Brzezińskiego/.

W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.