Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 287/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2006-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor sądowy Mirella Łent Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 08 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Elżbiety M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B. uznając Jerzego Ż., Jerzego B., Elżbietę M. i Ryszarda A. dłużnikami kwoty wynikającej z długu celnego w związku z nielegalnym wprowadzeniem samochodu marki F. na polski obszar celny, stwierdził powstanie długu celnego w wysokości 9.783,30 zł.

Organ I instancji podał, że w dniu [...] 2001 r. funkcjonariusze Policji ujawnili samochód osobowy marki F. Ustalono, że samochód został w dniu [..] 2000 r. wyrejestrowany z terenu Niemiec, a po wprowadzeniu nie został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym. Ponadto ustalono, że pojazd w styczniu 2001 r. nabył Jerzy Ż., któremu w postępowaniu karnym skarbowym postawiono zarzut popełnienia czynu określonego w art. 91 § 3 ustawy z dnia 10 września 1999 r. kodeks karny skarbowy (Dz. U. Nr 83, poz. 930 ze zm.). Ten sam zarzut postawiono również Jerzemu B., który wymieniony samochód przechowywał w garażu. Organ I instancji ustalił, że pojazd sprzedała Elżbieta M., córka Jerzego B. Mając na uwadze powyższe, Elżbiecie M postawiono również zarzut popełnienia przestępstwa z art. 91 § 3 kodeksu karnego skarbowego. Or.gan I instancji stwierdził, że Jerzy B.i i Elżbieta M. pomogli w zbyciu tego pojazdu w związku z tym, skierowano do sądu akt oskarżenia przeciwko tym osobom. W dniu [...] 2002 r. Sąd Rejonowy w T.i wyrokiem sygn. akt [...] uznał oskarżonych Jerzego B. i Elżbietę M. winnymi zarzucanych im czynów. Ponadto postanowieniem z dnia [...] 2002r. sygn. akt [...] Sąd umorzył postępowanie wobec Jerzego Ż. z uwagi na brak znamion czynu zabronionego.

Od decyzji organu I instancji Elżbieta M. złożyła odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Ponadto podniosła, iż sprawa uległa przedawnieniu na podstawie art. 230 § 4 ustawy z dnia 09 stycznia 1997 r. kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.).

Decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...], [...] Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 230 § 4 kodeksu celnego powiadomienie dłużnika o kwocie długu celnego, nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia jego powstania. Jednak w myśl art. 230 § 5 tej ustawy bieg terminu, o którym mowa w § 4, ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Wszczęcie postępowania w sprawie przestępstwa skarbowego nastąpiło w dniu [...] 2001 r. i zostało zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu w dniu [...] 2002 r. W sprawie toczyło się także postępowanie odwoławcze, które objęło okres 3 miesięcy. Mając to na uwadze, uwzględniając okres zawieszenia biegu terminu przewidzianego na powiadomienie dłużnika o kwocie zarejestrowanego długu celnego, nie może być mowy o naruszeniu art. 244 pkt 3 kodeksu celnego.

Odnosząc się do kwestii niezachowania terminu przewidzianego na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie w oparciu o termin zakończenia postępowania karnego prowadzonego przeciwko Elżbiecie M., organ wskazał, iż rzeczywiście postępowanie to zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu w dniu [...] 2002 r., ale w dalszym ciągu trwało postępowanie karne prowadzone przeciwko Jerzemu Ż., zakończone w dniu [...] 2002 r. Postępowanie karne skarbowe prowadzone w stosunku do Jerzego Ż. było postępowaniem w sprawie o przestępstwo skarbowe, o którym mowa w przepisie art. 230 § 5 kodeksu celnego, jego rozstrzygnięcie mogło mieć istotny wpływ na ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego oraz dłużników kwoty długu celnego.

Ze względu na powyższe, organ za chybiony uznał zarzut naruszenia przepisu art. 244 pkt 3 kodeksu celnego, na podstawie którego dług celny wygasa w wyniku przedawnienia.

Ustosunkowując się do podniesionego zarzutu, że przygotowując zaskarżone rozstrzygnięcie organ I instancji nie wziął pod uwagę nowych okoliczności dotyczących informacji otrzymanej od Ryszarda A. o sprzedaży auta w Polsce dokonanej przez jego syna w styczniu 2001 r., organ podniósł, iż strona jest przekonana, że zbycie pojazdu przez syna osoby, która dokonała jego nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny zwalnia ją i jej ojca Jerzego B. od odpowiedzialności w sprawie dotyczącej ustalenia dłużników długu celnego. W swoim oświadczeniu z dnia [...] 2005 r. Ryszard A. poinformował, że przedmiotowe auto sprzedał w Polsce jego syn "jakiemuś Polakowi". Nie można jednak wykluczyć, że nabywcą był Jerzy B. Nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje wyrok Sądu Rejonowego w T. sygn. akt [...] z dnia [...] 2002 r., w którym Elżbietę M. i Jerzego B. uznano za winnych zarzucanych im czynów, w tym posiadania i uczestniczenia w sprzedaży wymienionego pojazdu. Zdaniem organu ustalenia Sądu okazały się pomocne w udowodnieniu Elżbiecie M. i Jerzemu B. faktu posiadania auta.

W ocenie organu odwoławczego, Naczelnik Urzędu Celnego w B. wyczerpująco wykazał, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że Jerzy Ż., Jerzy B. i Elżbieta M, posiadali powyższy samochód i przy zachowaniu należytej staranności, mogli się dowiedzieć, iż w chwili wejścia w jego posiadanie był on towarem wprowadzonym nielegalnie na polski obszar celny. Żaden z istotnych dla sprawy dowodów nie został pominięty w treści uzasadnienia faktycznego zaskarżonego rozstrzygnięcia, także fakt sprzedaży pojazdu w Polsce przez syna Ryszarda A. Zatem organ uznał za dłużników w sprawie Ryszarda A, który dokonał nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny pojazdu oraz Jerzego Ż., Jerzego B. i Elżbietę M., którzy weszli w posiadanie po jego wprowadzeniu.

Na decyzję organu II instancji Elżbieta M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Podniosła, że w trakcie prowadzonego postępowania celnego wyszły na jaw nowe okoliczności, które zmieniły stan rzeczy ustalony w postępowaniu karnym. Jak wynika bowiem z akt sprawy, sporny samochód wprowadził na polski obszar celny Ryszard A. w dniu [...] 2000 r., zaś transakcji sprzedaży dokonał w styczniu 2001 r. jego syn. Organ celny dowodów tych nie uwzględnił, uznając skarżącą i jej ojca w dalszym ciągu za strony postępowania. Uzasadnienie decyzji w tym zakresie opiera się na ustaleniach poczynionych w postępowaniu karnym, których jednakże nie można uznawać za prawidłowe i wiążące.

Ponadto organ odwoławczy w swoim uzasadnieniu, bez przeprowadzenia postępowania, bez jakichkolwiek dowodów stwierdził, że osobą której sprzedał samochód syn Ryszarda A. był Jerzy B.

Załatwienie sprawy przez wydanie decyzji opartej na błędnie ustalonym stanie faktycznym, jest sprzeczne z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą prawdy obiektywnej, a tak wydana decyzja winna być usunięta z obrotu prawnego.

Ponadto "z ostrożności procesowej" skarżąca wskazała, że w stosunku do niej oraz jej ojca sprawa uległa przedawnieniu. Zgodnie bowiem z treścią art. 230 § 4 kodeksu celnego, powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Jak wynika z akt sprawy, sporny pojazd sprowadzony został do Polski w dniu [...] 2000 r., zaś decyzję strona otrzymała w dniu [...] 2005 r. Odliczając okres zawieszenia spowodowany postępowaniem karnym, gdzie Urząd Celny w G. wszczął postępowanie karne w dniu [...] 2001 r., zaś wyrok uprawomocnił się w stosunku do niej i jej ojca w dniu [...] 2002 r. oraz okres zawieszenia spowodowany jej odwołaniem od pierwszej decyzji, czyli od dnia [...] 2004 r. do wydania decyzji dnia [...] 2004 r., to okres przedawnienia już upłynął.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza prawo, w związku z tym nie może pozostać w obrocie prawnym.

Zauważyć należy, że w postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada, iż Sąd nie jest związany granicami skargi. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 ww. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd jest uprawniony dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Niemniej jednak Sąd zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna była być przedmiotem postępowania przed organami administracji i wydawanych w nim aktów (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001r., sygn. akt I SA 863/00).

Podkreślić należy, iż zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały skierowane do Jerzego Ż., Jerzego B., Elżbiety M. i Ryszarda A. Organ uznał wszystkie ww. osoby za dłużników solidarnych w zakresie kwoty wynikającej z długu celnego powstałego w związku z nielegalnym wprowadzeniem samochodu osobowego marki F. na polski obszar celny.

Nie budzi zatem wątpliwości, że wszystkie wymienione osoby posiadały status strony w postępowaniu administracyjnym, w związku z tym każdej z tych osób należało zapewnić czynny udział w prowadzonym postępowaniu.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wszelka korespondencja w tym decyzje skierowane do Ryszarda A. były wywieszane na tablicy ogłoszeń organu celnego. W końcowej części decyzji organu I instancji wskazano, iż doręczenie decyzji Ryszardowi A. nastąpi na podstawie art. 83 w związku z art. 84 ustawy – Prawo celne, poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń.

Na podstawie art. 83 Prawa celnego "Pisma skierowane do osób nieznanych z miejsca pobytu lub adresu oraz decyzje, o których mowa w art. 82, wywiesza się na okres 14 dni w siedzibie organu celnego prowadzącego postępowanie. Pisma oraz decyzje uważa się za doręczone po upływie tego terminu." Stosownie do art. 84 "Osoba, która nie posiada miejsca zamieszkania lub siedziby na terytorium kraju, jest obowiązana, na żądanie organu celnego i w terminie przez niego wskazanym, do ustanowienia w kraju pełnomocnika do spraw doręczeń. Ustanowienie pełnomocnika jest skuteczne także w postępowaniu, o którym mowa w art. 31 ust. 2"(art. 84 ust. 1). W przypadku niedopełnienia powyższego obowiązku stosuje się odpowiednio art. 83, czyli pismo wywiesza się na tablicy ogłoszeń (art. 84 ust. 2). Organ celny poucza osobę, o której mowa wyżej, o skutkach nieustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń, sporządzając z tej czynności pisemny protokół (art. 84 ust. 3).

Z przywołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ustawodawca dopuścił możliwość skorzystania z domniemania doręczenia pisma w postaci wywieszenia go na okres 14 dni w siedzibie organu celnego, jednakże przy zaistnieniu określonych przesłanek. Dotyczy to m. in. osoby, która nie posiada miejsca zamieszkania lub siedziby na terytorium Polski (art. 83 Prawa celnego). Nie budzi wątpliwości, że taką osobą jest Ryszard A. Jest to bowiem osoba, która nie posiada miejsca zamieszkania w Polsce, ale jednocześnie jest znany jej adres zamieszkania za granicą (k. 43 i 51 akt administracyjnych).

Zauważyć jednak należy, że osoba ta jest obowiązana ustanowić w kraju pełnomocnika do spraw doręczeń, na żądanie organu. Przy czym organ obowiązany jest pouczyć tę osobę o skutkach zaniedbania tego obowiązku, tj. że nieustanowienie pełnomocnika spowoduje wywieszenie pism na tablicy ogłoszeń.

Nie było zatem dopuszczalne skorzystanie z domniemania doręczenia korespondencji poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń bez uprzedniego zażądania od Ryszarda A. ustanowienia pełnomocnika do odbioru korespondencji z podaniem rygoru niedopełnienia tego obowiązku.

Z nadesłanych akt administracyjnych nie wynika, aby organ celny dopełnił obowiązkom wynikającym z przywołanych przepisów Prawa celnego. W związku z tym należy stwierdzić, że doszło do naruszenia przepisów art. 83 w związku z art. 84 ustawy Prawo celne. W konsekwencji organ naruszył również zasadę czynnego udziału strony wynikającej z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym "Organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań".

Sąd nie podziela również stanowiska organu w zakresie obliczania terminu zawieszenia postępowania. Otóż organ celny przyjął, że bieg 3-letniego terminu z art. 230 § 4 kodeksu celnego ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe i biegnie dalej z dniem prawomocnego zakończenia postępowania wobec Jerzego Ż. Zauważyć należy, iż w zakresie biegu terminu przedawnienia prawomocne zakończenie postępowania karnego skarbowego należy liczyć od zakończenia tego postępowania (prawomocnie) odrębnie w stosunku do każdego z dłużników. W przypadku zatem, gdy postępowanie w sprawie karnej skarbowej wobec skarżącej zakończyło się prawomocnie w dacie wcześniejszej niż postępowanie wobec innego dłużnika, to przy obliczaniu terminu przedawnienia w stosunku do skarżącej należy mieć na uwadze datę zakończenia postępowania wobec niej, a nie innego dłużnika. Przesłanki odpowiedzialności danego dłużnika oraz badanie, czy nastąpiło przedawnienie należy odnosić odrębnie w stosunku do każdego z nich. Połączenie spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia nie może stanowić podstawy do odmiennego kształtowania sytuacji prawnej dłużnika w stosunku do stanu, jaki zaistniałby, gdyby postępowania były prowadzone odrębnie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.