Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1110/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spraw.) Sędziowie: WSA Halina Emilia Święcicka Asesor WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2005 r. sprawy ze skargi "A." Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2004r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] grudnia 2003r. Nr [...] o nałożeniu na "A." Sp. z o.o. z/s w P. kary pieniężnej w wysokości 100,- (stu) zł.

Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 87 ust.1, art.92 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) oraz lp. 1.11.11 lit. a załącznika do tej ustawy, art. 15, 35 ust.3 i 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. z 2001r. Nr 123, poz.1354 ze zm.) oraz § 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2002r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać tachografy samochodowe oraz wykresówki (Dz.U.Nr 230, poz.1929 ze zm.)

Podstawę faktyczną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiło okazanie w czasie kontroli w dniu [...] grudnia 2003r. przez prowadzącego pojazd o nr rej.[...] kierowcę Z. W. wykresówek z brakującym wpisem imienia kierowcy. Fakt zawarcia umowy cywilnoprawnej o świadczenie usług kierowania pojazdem z kierowcą – jednoosobowym podmiotem gospodarczym wynajmującym się do pracy kierowcy nie zmienił w ocenie organu administracyjnej odpowiedzialności przedsiębiorcy wykonującego na mocy licencji transport drogowy.

W odwołaniu "A." Sp. z o.o nie kwestionowała ustaleń faktycznych dokonanych przez inspektorów w trakcie kontroli, ani wysokości nałożonej kary, ale podważała zasadność przyjętej podstawy jej odpowiedzialności. Podnosiła, iż decyzja została skierowana do niewłaściwego podmiotu, ponieważ sprawcą naruszenia przepisów o czasie pracy kierowców - był kierowca pojazdu Z. W., którego łączyła z odwołującym się umowa cywilno-prawna o świadczenie usług prowadzenia pojazdu w ramach swojej działalności gospodarczej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego odnosząc się do zarzutu strony, iż sprawcą naruszenia przepisów był kierowca, wykonujący usługę prowadzenia pojazdu w ramach własnej działalności gospodarczej, organ II instancji stwierdził, że kierowca pojazdu nie jest stroną postępowania administracyjnego, jako że nie prowadzi on działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Przewoźnikiem w rozumieniu art. 4 pkt 15 ustawy o transporcie drogowym jest firma "A." Sp. z o.o, co m.in. wynika z wyjaśnień złożonych w toku postępowania jak i złożonej umowy o świadczenie usług kierowania pojazdem z dnia [...] kwietnia 2002r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "A." Sp. z o.o. z siedzibą w P. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania w dalszym ciągu kwestionując wyłącznie zasadę swojej odpowiedzialności za czyn zagrożony karą pieniężną popełniony przez innego przedsiębiorcę. Podnosił, że nie jest pracodawcą dla Z. W., a drugą stroną umowy cywilnej. Art. 35 ust. 3 ustawy o czasie pracy kierowców wyraźnie nałożył na kierowców obowiązek właściwego użytkowania przyrządu kontrolnego i dlatego wyraził pogląd, że art. 87 ustawy o transporcie drogowym adresowany jest wyłącznie do kierowcy. Ponadto zlecając kierowcy – przedsiębiorcy usługę kierowania pojazdem nie ma możliwości wymuszenia od niego określonych zachowań. Jego zdaniem nie jest adresatem normy z art. 92 ustawy o transporcie drogowym, która ma charakter przepisu karnego, skierowanej do sprawcy naruszenia. O takim charakterze świadczyć ma ust.4 pkt 1, 2 i 3 w zw. z pkt 4 tej ustawy, obejmujący w definicji każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorców posiadających i nie posiadających licencji na wykonywanie transportu, czyli przedsiębiorca wykonujący usługi kierowania pojazdami także wykonują transport drogowy.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego domagał się jej oddalenia popierając argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi – nie będąc związanym granicami skargi (art.134 p.p.s.a.).

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. Zarzuty sprowadzające się do odmiennej oceny odpowiedzialności administracyjnej strony są nieuzasadnione, a zatem skarga nie mogła być uwzględniona.

Uprawnienie administracyjne do wykonywania transportu drogowego jakim wylegitymował się kierowca podczas kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego – wypisem z licencji – jednoznacznie wskazuje na podmiot, który bezpośrednio korzysta z praw i podlega obowiązkom zawartym w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm).

W świetle norm tej ustawy Spółka "A." wykonywała kontrolowanym pojazdem samochodowym działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego – posługując się przy jej wykonywaniu innym podmiotem. Działalności tej podjęła się w ramach posiadanego uprawnienia administracyjnego - licencji w zakresie przewozu rzeczy.

Skoro okoliczność ta pozostaje poza sporem, to przemawia za przyjęciem odpowiedzialności administracyjnej wykonującego transport drogowy w przypadku naruszenia norm ustawy.

Podnieść należy, że ustawodawca jednoznacznie odniósł sankcje zawarte w przepisie art. 92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym do podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Osobami takimi nie mogą być zatem kierowcy przedsiębiorcy - przewoźnika, lecz sam przedsiębiorca, co wynika przede wszystkim z definicji transportu drogowego i przewozów na potrzeby własne zawartych w art. 4 pkt 1 - 3 i 4 ustawy. Potwierdzenie znajduje także w zasadach prawa cywilnego, jako że art. 774 kc stanowi, iż przez umowę przewozu przewoźnik zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy. Jeżeli przewoźnik przy wykonywaniu działalności przewozowej posługuje się inną osobą, to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą - zarówno na gruncie prawa cywilnego jak i administracyjnego - ponosi odpowiedzialność za ewentualne skutki działań osób, którymi się posługuje.

Kierowca pojazdu - nawet gdy kierował pojazdem jako podmiot gospodarczy – nie wykonywał transportu drogowego w rozumieniu ustawy i nie był przewoźnikiem w cywilistycznym pojęciu tego słowa. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy na mocy uprawnienia administracyjnego odpowiedzialność administracyjną ponosi - z podmiotowego punktu widzenia - przedsiębiorca i jego organy. Także za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje - niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą (także co do obowiązku wyposażenia kierowcy w dokumenty wymienione w art. 87 ust.1 ustawy o transporcie drogowym).

Zauważyć należy, że działalność gospodarcza polegająca na świadczeniu usług transportowych podlega ustawowej limitacji i poddana jest surowym rygorom. Wyrazem tego jest art. 5 ust 1 ustawy o transporcie drogowym, stanowiący, iż podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego i to przy spełnieniu określonych w pkt. 1- 5 wymogów: dobrej reputacji; legitymowania się certyfikatem kompetencji zawodowych przez przynajmniej jedną z osób zarządzających przedsiębiorstwem; posiadania sytuacji finansowej zapewniającej podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego potwierdzonej dostępnymi środkami finansowymi, majątkiem lub ostatnim bilansem rocznym przedsiębiorstwa w określonej ustawą wysokości, przedsiębiorca osobiście wykonujący przewozy i zatrudnieni przez przedsiębiorcę kierowcy, a także inne osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, lecz wykonujące osobiście przewozy na jego rzecz muszą spełniać wymagania określone w przepisach ustawy, przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz w innych przepisach określających wymagania w stosunku do kierowców, a także nie być skazani prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa umyślne przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, mieniu, wiarygodności dokumentów lub środowisku; posiadanie tytułu prawnego do dysponowania pojazdem lub pojazdami samochodowymi spełniającymi wymagania techniczne określone przepisami prawa o ruchu drogowym, którymi transport drogowy ma być wykonywany.

Stąd wykładnia językowa i celowościowa przepisów zmierza do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia dla życia, zdrowa i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które dyscyplinować będą osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem czy to na zasadzie stosunku pracy, czy umowy zlecenia. Taka też jest idea i prewencyjny cel sankcji zawartych w powołanych w zaskarżonej decyzji przepisach. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych |do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze, z przedsiębiorcy na jego kierowców. Ma zatem rację organ twierdząc, iż w istocie kierowca, w sytuacji wynikającej z bezspornego stanu faktycznego - nie jest przewoźnikiem, a wykonuje jedną z czynności składającą na sekwencję działań, których suma dopiero jest transportem drogowym, w rozumieniu ustawy transportowej.

W niniejszej sprawie nie można podzielić poglądu co do odpowiedzialności administracyjnej kierowcy - nawet jako przedsiębiorcy, skoro w ramach swojej działalności gospodarczej wykonywał on wyłącznie umowę cywilnoprawną - usługę kierowania pojazdem - na rzecz innego podmiotu gospodarczego posiadającego do wykonywania transportu drogowego stosowne uprawnienie administracyjne. Kierowca w ramach przedłożonej do akt administracyjnych umowy zlecenia zobowiązywał się do wykonania określonej pracy na rzecz zleceniodawcy i zakres jego obowiązków w ramach tego stosunku cywilnego znajduje odniesienie w ogólnych zasadach należytego wykonania umowy określonych w art. 471 i n. kodeksu cywilnego. Nie można podzielić poglądu skarżącego, że przewoźnik zlecając wykonanie usługi prowadzenia pojazdu nie ma możliwości wymuszenia od kierowcy zachowań dotyczących wykonania tej usługi, w szczególności przestrzegania przepisów o zasadach wypełniania wykresówek, bowiem ma możliwość zabezpieczenia swoich interesów w warunkach i należytym wykonania umowy zlecenia.

Z tych względów należy uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, a skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.,Nr 153, poz.1270).