Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1024/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1, 2 i 4, art. 5 ust. 1 i art. 7 ust. 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1204
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 19 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2018 roku sprawy ze skargi A.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia (...), nr (...), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) w związku z art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 7 oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201) - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. - po rozpatrzeniu zażalenia A. M. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – B. z dnia (...) w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 lutego 2015r. nr (...) wystawionego przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej w dniu 9 lutego 2015r. wystawił na A. M. tytuł wykonawczy nr (...) obejmujący należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od kwietnia 2010r. do października 2013r., który przekazał do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – B. w celu dochodzenia objętych nim należności w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 17 kwietnia 2015r. nr EA/2/2938338/DW dokonał zajęcia prawa majątkowego A. M. stanowiącego wynagrodzenie za pracę. Przedmiotowe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej w dniu 5 maja 2015r. Natomiast dłużnik zajętej wierzytelności przedmiotowe zawiadomienie odebrał w dniu 23 kwietnia 2015r.

Pismem z dnia 11 maja 2015r. zatytułowanym "Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej" pełnomocnik A. M. wniósł do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanego zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W złożonym piśmie pełnomocnik zobowiązanej zarzucił naruszenie art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, niedoręczenie zobowiązanej upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że nie było podstaw do zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz ustanowienia zakazu wypłacania części wynagrodzenia. Na poparcie swojego stanowiska przywołał treść art. 15 § 1 ww. ustawy oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2009r., sygn. akt II FSK 617/2008. Pełnomocnik zobowiązanej zauważył, że celem instytucji upomnienia, uregulowanej w ww. przepisie, jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. Natomiast pominięcie wysłania upomnienia stanowi naruszenie zasady zagrożenia, która obliguje do uprzedzenia postępowania egzekucyjnego wezwaniem zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku. Poza tym, w sytuacji gdy ustawodawca chce, aby jakaś należność była uiszczona bez uprzedniego wezwania, to wyraźnie o tym stanowi w ustawie. Dlatego wierzyciel, przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, zgodnie z argumentacją pełnomocnika strony, powinien doręczyć zobowiązanej upomnienie, czego jednak nie uczynił, czym naruszył art. 15 § 1 i art. 33 pkt 7 ww. ustawy. Dodatkowo pełnomocnik A. M. poddał pod wątpliwość istnienie ustawowego obowiązku zobowiązanej do uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, ponieważ nie ustalono kiedy zobowiązana zarejestrowała odbiornik radiowy lub telewizyjny, ile takich rejestracji miało miejsce, na jaki adres i podmiot została dokonana rejestracja, a także nie poinformowano zobowiązanej o wysokości należnej opłaty. Na zakończenie pełnomocnik strony stwierdził również, że zasadne jest wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów.

W dniu 21 maja 2015r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. wydał - na podstawie art. 56 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowienie nr EA2/436697/ZAW/DW/15 w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. Powyższe postanowienie doręczono wierzycielowi w dniu 28 maja 2015r.

Następnie pismem z dnia 21 maja 2015r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. wystąpił do Poczty Polskiej S. A. o zajęcie stanowiska w sprawie złożonych zarzutów.

W dniu 30 marca 2016 r. Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej wydał postanowienie znak: COF-OUR/7403/215535/15 ŁD/JJ/P (...), którym postanowił uznać zarzut braku doręczenia upomnienia za nieuzasadniony.

Pismem z dnia 31 maja 2016r. wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że pełnomocnik A. M. złożył zażalenie na ww. postanowienie.

W dniu 25 maja 2017r. Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej wydał postanowienie znak: COF-OUR/7403/168252/16 ŁD/BK/ZZ (...), którym uchylił w całości postanowienie z dnia 30 marca 2016r. i uznał za nieuzasadnione zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia 9 lutego 2015r. nr (...) oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W powyższym postanowieniu Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej zauważył, że w zaskarżonym postanowieniu z dnia 30 marca 2016 r. nie został rozpatrzony zarzut nieistnienia obowiązku, co jest przyczyną uchylenia tego postanowienia w całości i ponowne orzeczenie co do istoty sprawy. Odnosząc się do wniesionych przez pełnomocnika strony zarzutów, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. zauważył, że przymus rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego wynika z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych. W dniu 23 września 2005r. na A. M. zgłoszona została rejestracja odbiorników RTV używanych pod adresem: (...) Ł., ul. Ax 10 i po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat RTV o numerze (...) stanowiąca dowód zarejestrowania używanych odbiorników. Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, nadano A. M. indywidualny numer identyfikacyjny abonenta (...). Zawiadomienie informujące o powyższym fakcie zostało wysłane w dniu 24 lipca 2008r. Na podstawie nowych przepisów nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a jedynie imienną książeczkę opłat (...) zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym (...). Wprowadzona zmiana nie wymagała ponownego zgłoszenia rejestracji używanych odbiorników RTV. Wierzyciel stwierdził również, że na podstawie powołanego powyżej rozporządzenia Ministra Transportu, Poczta Polska S.A. była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego poprzez przesłanie zawiadomienia. Poczta Polska S.A. nie odnotowała zwrotu przesyłki listowej zawierającej zawiadomienie, co pozwalało wierzycielowi zasadnie przyjąć, że zostało ono skutecznie zobowiązanej przesłane. Ewentualne nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników RTV od obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych i nie jest przeszkodą w dopełnieniu formalności związanych ze zgłoszeniem zmian na koncie abonenta, czy też uiszczenia opłaty.

W odniesieniu natomiast do zarzutu braku doręczenia upomnienia, wierzyciel zauważył, że upomnienie nr UP Z 47546/0801/2013 wzywające do zapłaty należności abonamentowych zostało doręczone A. M. w dniu 31 października 2013r. Organ wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010r., sygn. akt K 24/2008 stwierdził, że postępowanie egzekucyjne w sprawie opłat abonamentowych może być wszczęte bez jego uprzedniego doręczenia, ponieważ zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania.

Postanowieniem z dnia (...) nr (...) Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zgłoszone w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 lutego 2015r. nr (...). Organ egzekucyjny powołując się na postanowienie wierzyciela wskazał, że A. M. dokonała rejestracji odbiorników RTV używanych pod adresem: ul. Ax 10 w Ł.. Po zgłoszeniu rejestracji została wydana książeczka opłat RTV nr (...) stanowiąca dowód zarejestrowania odbiornika i po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych został zobowiązanej przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta (...), o czym zawiadomiono zobowiązaną pismem z dnia 24 lipca 2008r. Natomiast upomnienie zostało doręczone stronie w dniu 31 października 2013r.

Organ egzekucyjny wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Pismem z dnia 3 lipca 2017r. pełnomocnik zobowiązanej wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. z dnia (...), wnosząc o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wydanie postanowienia w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzut zgłoszony przez dłużnika na podstawie art. 33 § 1 pkt 7 ww. ustawy, w sytuacji gdy egzekucja prowadzona była z naruszeniem art. 15 § 1 ww. ustawy,

art. 124 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak w zaskarżonym postanowieniu prawidłowego i pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego,

art. 124 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie i niezamieszczenie w uzasadnieniu postanowienia uzasadnienia faktycznego postanowienia, jak również niewyjaśnienie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej,

art. 6 w związku z art. 8 ww. ustawy poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę praworządności i zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, z uwagi na zaniechanie ustosunkowania się do zgłaszanych przez skarżącego twierdzeń i wniosków,

art. 11 ww. ustawy poprzez niewyjaśnienie w sposób wystarczający przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy.

W ocenie pełnomocnika zobowiązanej organ egzekucyjny bezzasadnie przyjął, że upomnienie UP Z 47546/0801/2013 zostało doręczone zobowiązanej, mimo że w dokumentacji brakuje potwierdzeń jego wysłania do zobowiązanej. Potwierdzenie odbioru przesyłki poleconej nr (00) 759007731451356957 z dnia 31 października 2013r. nie świadczy o tym, że w przesyłce znajdowało się ww. upomnienie. Wierzyciel nie wykazał, że upomnienie zostało doręczone i dlatego w sprawie zaistniała przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto, zdaniem pełnomocnika zobowiązanej organ egzekucyjny nie podjął się polemiki z argumentami przedstawionymi w zarzutach z dnia 11 maja 2015r. Dlatego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. wydając postanowienie bez prawidłowej podstawy prawnej i faktycznej naruszył przepis art. 124 i art. 80 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Poprzez niepodjęcie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego organ egzekucyjny naruszył również art. 7 i art. 77 § 1 ww. ustawy. Zdaniem pełnomocnika, organ egzekucyjny nie może poprzestać na ogólnikowym wskazaniu, że egzekucja administracyjna wobec A.M. jest uzasadniona i brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Niepodjęcie przez organ egzekucyjny szczegółowych ustaleń faktycznych, stanowi o naruszeniu przepisów ww. ustawy. Pełnomocnik zobowiązanej stwierdził, że skoro wierzyciel nie wykazał, iż A. M. rzeczywiście została doręczona informacja o przydzieleniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta (...), i że nastąpiło to w terminie zastrzeżonym przez przepisy należało uznać, że podniesione zarzuty są zasadne z uwagi na fakt, że obowiązek zapłaty opłat abonamentowych w ogóle nie powstał i tym samym zachodziła druga podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia (...) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ II instancji powołał treść art. 33 § 1 oraz 34 § 1 i § 4 u.p.e.a. i wskazał, że z uwagi na fakt, że postanowienie wierzyciela z dnia 25 maja 2017r. stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. wydał w dniu (...) postanowienie, w którym powołując się na ww. postanowienie wierzyciela, uznał zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia, zgłoszone pismem z dnia 11 maja 2015r. za nieuzasadnione.

Organ podkreślił, że podstawę zarzutów złożonych przez pełnomocnika A. M. stanowił art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odniesieniu zaś do zarzutów zgłoszonych w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 - 5 i 7 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W związku z powyższym, uznać należy, iż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. - wydając rozstrzygnięcie w sprawie złożonych przez pełnomocnika A. M. zarzutów nieistnienia obowiązku zapłaty należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia - w sposób prawidłowy oparł się na wiążącym stanowisku wierzyciela, tj. Poczty Polskiej S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej wyrażonym w ostatecznym postanowieniu z dnia 25 maja 2017r. Mając na uwadze dyspozycję art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny nie był bowiem uprawniony do badania zasadności złożonych przez pełnomocnika zobowiązanej zarzutów nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Uprawnień do merytorycznego badania zasadności ww. zarzutów nie posiada również organ nadzoru. Tym samym podniesiona przez pełnomocnika strony w zażaleniu argumentacja, zmierzająca do wykazania nieistnienia obowiązku objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym oraz niedoręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie mogła wpłynąć na podjęte przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. rozstrzygnięcie w analizowanej sprawie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącej zarzucił:

1) naruszenie art. 124 § 1 k.p.a. poprzez brak w zaskarżonym postanowieniu prawidłowego i pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności brak odniesienia się do argumentacji faktycznej i prawnej podniesionej przez pełnomocnika A.M. w toku postępowania;

2) naruszenie przepisów postępowania art. 124 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niezamieszczenie w postanowieniu uzasadnienia faktycznego, jak również niewyjaśnienie podstawy prawnej wydanego postanowienia, oraz niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a w konsekwencji brak wyraźnego wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z jakich powodów organ uznał, iż istniały podstawy za zajęcia wynagrodzenia;

3) naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób naruszający zasadę praworządności i zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, z uwagi na zaniechanie ustosunkowania się do zgłaszanych przez skarżącego twierdzeń i wniosków, w tym przede wszystkim w zakresie niedoręczenia dłużnikowi pisemnego upomnienia zawierającego zobowiązanie do dobrowolnego spełnienia świadczenia;

4) naruszenie art. 11 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek przez organ administracji publicznej, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, w konsekwencji powołanie się przez organ na te przesłanki w sposób ogólny, w sytuacji gdy w myśl tej zasady właściwe uzasadnienie postanowienia w postępowaniu administracyjnym winno być tak zredagowane, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możności zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy;

5) naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędne niezastosowanie w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie zachodziła nie jedna, a dwie przesłanki umorzenia postępowania, bowiem po pierwsze obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej nie powstał, a nawet gdyby przyjąć że powstał, to zobowiązanemu nie doręczono wymaganego upomnienia;

6) naruszenie § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2001, nr 1541, poz. 137 ze zm) poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż tytuł wykonawczy może zostać wystawiony, a w konsekwencji postępowanie egzekucyjne w sprawie egzekucji należności abonamentowej RTV, może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia, bowiem na zobowiązanym ciąży ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania;

7) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie, w sytuacji gdy przy dokonaniu prawidłowej oceny wydanego w sprawie postanowienia organ II instancji powinien uchylić ww. postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi II instancji.

Pełnomocnik wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym go postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-B. i w konsekwencji przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji;

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia (...) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – B. z dnia (...) w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 lutego 2015r. nr (...) wystawionego przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie nie narusza prawa.

Spór dotyczy zasadności prowadzonej egzekucji z tytułu nieuiszczonych opłat abonamentowych RTV za okres od kwietnia 2010 r. do października 2013 r.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że opłaty abonamentowe są należnościami, które wynikają wprost z przepisów prawa. Wysokość należności z tytułu niezapłaconego abonamentu została określona w art. 3 ust. 1 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1204).

Zgodnie z art. 3 ust. 2 tej ustawy, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji do dnia 31 maja każdego roku ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" stawki kwotowe opłat abonamentowych na następny rok kalendarzowy.

Z kolei art. 2 ust. 1 i 3 ustawy o opłatach abonamentowych stanowi, że na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego.

W myśl art. 3 ust. 4 ww. ustawy, opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25 dnia miesiąca, za który opłata jest należna i może też być ona uiszczona z góry za cały rok albo za wybrane miesiące. Tym samym pierwsza wpłata staje się wymagalna z upływem 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika, a kolejne wpłaty stają się wymagalne z upływem 25 dnia kolejnych miesięcy.

Stąd w przypadku ustalenia, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, określenie w ustawie wysokości należności z tytułu opłaty abonamentowej oraz terminu płatności, pozwala na stwierdzenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek.

W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do treści art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym.

Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) - art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych.

Podkreślić więc należy, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności.

Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą opłaty abonamentowej pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

Istotne znaczenie ma także to, że obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z mocy samej ustawy i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą (por. wyrok NSA z 10 października 2015 r., sygn. akt: II GSK 1818/14).

Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, co wynika z art. 5 ust. 1 ustawy abonamentowej.

Natomiast szczegóły rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676).

Rozporządzenie określa warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (§ 1). Rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zwanych dalej "odbiornikami", dokonuje operator wyznaczony, w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), na podstawie zgłoszenia podmiotu posiadającego odbiorniki, zwanego dalej "użytkownikiem" (§ 2). Zgłoszenie składa się w terminie 14 dni od dnia wejścia w posiadanie odbiorników (§ 3). W przypadku złożenia zgłoszenia w sposób, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, upoważniony pracownik operatora wyznaczonego potwierdza przyjęcie zgłoszenia datownikiem i swoim podpisem oraz wpisuje datę i godzinę przyjęcia zgłoszenia. Operator wyznaczony zwraca użytkownikowi, opatrzony potwierdzeniem przyjęcia, oryginał zgłoszenia, zachowując jego kopię. Opatrzony potwierdzeniem przyjęcia oryginał złożonego zgłoszenia stanowi potwierdzenie złożenia zgłoszenia. Przyjmując zgłoszenie, operator wyznaczony nadaje użytkownikowi indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika i wydaje zawiadomienie o nadaniu tego numeru (§ 5 ust. 1 -3).

Wcześniej obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2005 r. nr 141, poz.1190). Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia rejestracji odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych dla celów pobierania opłat abonamentowych dokonuje się w placówkach operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, z wyłączeniem agentów pocztowych, właściwych ze względu na miejsce zamieszkania osoby fizycznej.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca wniosek o rejestrację odbiornika RTV złożyła w dniu 23 września 2005 r., podając adres zamieszkania: (...) Ł., ul. Ax 10. Powyższe skarżąca potwierdziła podpisem (k. 42 akta administracyjne – kserokopia wniosku przesłana do wiadomości adresata, k. 37 akta sądowe – kserokopia wniosku). Z akt wynika także, że zawiadomieniem z dnia 24 lipca 2008 r. (k. 36 akta sądowe) skarżącej został nadany indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika odbiornika RTV (duplikat wystawiono na podstawie danych przechowywanych w systemie).

Sąd stwierdza, że dla skutecznego zawiadomienia strony o nadaniu jej numeru indentyfikacyjnego nie było niezbędne dokonanie tego zawiadomienia w formie przesyłki ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Natomiast na zawiadomieniu znajduje się informacja: Data i miejsce nadania: r. w p.024072008/L1/S1.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – B. prowadzi wobec majątku skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela, tj. Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej nr (...) obejmującego należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od kwietnia 2010r. do października 2013r.

W dniu 5 czerwca 2015 r. wszczęto egzekucję administracyjną, doręczając stronie odpis tytułu wykonawczego. Z akt sprawy wynika, że wcześniej, tj. w dniu 31 października 2013 r. doręczono skarżącej upomnienie (k. 6 akta administracyjne – tytuł wykonawczy część E pkt 9, k. 38 akt sądowych – kserokopia potwierdzenia odbioru przez skarżącą upomnienia).

Wobec powyższego, wbrew zarzutom skargi, postępowanie to wszczęto z uwagi na brak reakcji skarżącej na doręczone w dniu 31 października 2013 r. upomnienie określające wysokość zadłużenia. W ocenie sądu brak jest zatem podstaw do uwzględnienia skargi, gdyż organy prawidłowo uznały, że zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Zauważyć trzeba, że zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Tytuł egzekucyjny z dnia 9 lutego 2015 r. obejmujący należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od kwietnia 2010 r. do października 2013 roku doręczony został dłużnikowi w dniu 5 maja 2015 r. Pismo z dnia 11 maja 2015 r. zatytułowane: "Zarzuty", zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, na podstawie wskazanego wyżej tytułu egzekucyjnego, nadane zostało w placówce pocztowej przez pełnomocnika zobowiązanej w dniu 11 maja 2015 r., a zatem w terminie wskazanym w powołanym wyżej przepisie.

Stosownie do treści art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze pieniężnym może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) (...);

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 (...).

Jak o tym zaś stanowi art. 34 § 1 powołanej wyżej ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. K 24/08 stwierdził, że pomimo iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych.

Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej jest tu wierzycielem.

Jak wynika z art. 34 u.p.e.a. zarzuty złożone przez stronę nie mogły być rozpatrzone bez wyrażenia stanowiska przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej - wierzyciela, który uznał zarzuty strony za nieuprawnione.

Skarżąca niewątpliwie zarejestrowała odbiornik RTV w dniu 23 września 2005 roku i otrzymała książeczkę opłat, potwierdziła to podpisem. W dniu 24 lipca 2008 r. został skarżącej nadany numeru identyfikacyjny, o którym została poinformowana, co wynika z akt sprawy. Skoro skarżąca nie opłacała opłaty abonamentowej, powstały zaległości. W sytuacji zaś, gdy miała jakiekolwiek wątpliwości co do uiszczania powyższej opłaty, mogła to wyjaśnić w każdej palcówce pocztowej. Skarżąca nie przedstawiła jednak żadnych dowodów potwierdzających fakt zgłoszenia np. wyrejestrowania odbiornika. Podkreślić także należy, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej przez użytkownika radioodbiornika jest informacją powszechnie dostępną, o czym świadczy to, że skarżąca złożyła wniosek o rejestrację odbiornika.

Skarżąca, jako zarzut podnosiła także brak doręczenia jej upomnienia. Tymczasem do akt została załączona kserokopia dowodu doręczenia upomnienia z dnia 28 października 2013 r., którego odbiór został potwierdzony podpisem skarżącej w dniu 31 października 2013 r. (k. 38 akta sądowe). Powyższa kserokopia została doręczona do wiadomości skarżącej przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej – wierzyciela (postanowienie z dnia 25 maja 2017 r. - załączniki do wiadomości adresata).

Powyższe oznacza, że zarzut nieistnienia obowiązku, jak i braku upomnienia jest zdaniem Sądu niezasadny. Brak uregulowania należności spowodował, iż wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy i przekazał go do realizacji Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – B.. Organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela o zarejestrowaniu odbiorników RTV i o istnieniu obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Organ egzekucyjny nie jest więc uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i badania w tym trybie stanowiska wierzyciela. Organ egzekucyjny nie może wnikać w merytoryczną zasadność stwierdzenia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji, skoro w tym zakresie sprawa może być przedmiotem analizy w odrębnym postępowaniu wskutek wniesionego zażalenia na stanowisko wierzyciela.

Prawomocne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wyklucza rozważanie zasadności zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. w sprawie dotyczącej postanowienia organu egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2016 r., II FSK 1659/14).

Zgodnie bowiem z treścią przytoczonego wyżej art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu nie mogą być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), którą m.in. nadano wskazaną treść powołanemu wyże przepisowi 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., podkreślono, że postanowienia te mają charakter incydentalny. Wskazano także, iż w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, to jest postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (zob. druki sejmowe nr 1633 i 2539, VII kadencja). Sąd administracyjny rozpoznający skargę na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne może zatem i powinien odnieść się również do treści rozstrzygnięcia wierzyciela dotyczącego jego stanowiska w sprawie zgłoszonego zarzutu. Wskazana wyżej zmiana p.p.s.a. weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r.

W rozpoznawanej sprawie Sąd dokonując tej kontroli stwierdził, że prawidłowo Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej, jako wierzyciel, uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej oraz braku doręczenia skarżącej upomnienia. Jeszcze raz wskazać trzeba, że ustawa o opłatach abonamentowych w art. 2 ust. 3 powstanie obowiązku uiszczania opłat wiąże z rejestracją odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Jeśli zatem dany podmiot zarejestrował odbiornik i nie dokonał jego wyrejestrowania, co w rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, to obowiązany jest do uiszczania, bez wezwania, opłaty abonamentowej.

Jak wyżej wskazano prawem materialnym regulującym obowiązki związane z posiadaniem odbiorników RTV jest aktualnie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 roku, sygn. akt K 24/08 wydanym na gruncie powyższej ustawy stwierdził, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, co wynika z art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych.

Trybunał Konstytucyjny w powyższym wyroku uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny (pkt 3.3.4. uzasadnienia wyroku).

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - bez jego późniejszego wyrejestrowania - stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Wobec powyższego zarzut nieistnienia obowiązku jest nieuzasadniony.

Dodać trzeba, że w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z kolei art. 15 § 5 u.p.e.a. upoważnia Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia, należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z nr 137, poz. 1541 ze zm.) wskazano, że w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

Powyższe rozporządzenie zostało uchylone z dniem 22 maja 2014r.

W rozpoznawanej sprawie upomnienie zostało jednak doręczone skarżącej w dniu 31 października 2013 r. Wobec powyższego stwierdzić należy, że zarzut skargi dotyczący naruszenia § 13 pkt 2 rozporządzenia jest niezasadny.

Reasumując wskazać należy, że skoro stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów jest prawidłowe, to organ egzekucyjny zasadnie uznał, iż jest umocowany do wydania w tej sprawie postanowienia o odmowie uwzględnienia zarzutów.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

B.K.