Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 593/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: § 3 pkt 3 a tiret pierwsze, § 6 ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 17 poz 142
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora K. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 26 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 52/09 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora K. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B.; 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Dyrektora K. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 52/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. uwzględnił skargę S. K. i uchylił decyzję Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (OR ARiMR) w T. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr[...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (BP ARiMR) w B. z dnia [...] października 2008 r., nr[...], w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujący stan faktyczny sprawy.

W dniu 28 czerwca 2005 r. S. K., w związku z przejęciem od ojca w drodze darowizny gospodarstwa rolnego - złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. W biurze ARiMR poinformowano stronę, iż jego wniosek zastąpi wniosek ojca E. K. z dnia 25 lutego 2005 r. pod warunkiem, że wniosek ojca zostanie wycofany. Zgodnie z powyższym ojciec skarżącego w tym samym dniu wycofał swój wniosek.

Kierownik BP ARiMR w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...], umorzył postępowanie administracyjne o przyznanie E. K. pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej.

S. K. w dniu 31 sierpnia 2006 r. przełożył do swojego wniosku plan dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE, kopię aktu notarialnego umowy darowizny z dnia 15 czerwca 2005 r., Repertorium A Nr [...], oraz oświadczenie o chęci kontynuacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania opracowanym przez poprzedniego posiadacza.

W tym samym dniu, E. K., otrzymał informację z ARiMR o możliwości przejęcia płatności przez następcę prawnego, w sytuacji gdy przeniesienie posiadania nastąpiło w okresie pomiędzy złożeniem wniosku a wydaniem decyzji. Ta możliwość wynikła z nowelizacji przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17 , poz. 142 ze zm., dalej rozporządzenie z dnia 18 stycznia 2005 r.). W związku z czym skarżący ponowił swoje żądanie składając w tym samym dniu stosowny wniosek.

Decyzją z dnia [...] marca 2007 r., nr [...], Kierownik BP ARiMR w B. odmówił S. K. przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. W uzasadnieniu decyzji organ powołał przepis § 7a ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r., zgodnie z którym w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności - nastąpi przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, albo innej umowy, płatność przysługuje temu podmiotowi, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego podmiot ten złoży wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek poprzedniego posiadacza. Organ stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy powyższy przepis prawa nie może znaleźć zastosowania, biorąc pod uwagę fakt, że postępowanie w sprawie wniosku poprzednika wskutek jego wycofania zostało w dniu 9 stycznia 2006 r. umorzone.

W wyniku rozpatrzenia odwołania S. K. Dyrektor OR ARiMR w T. decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 25 października 2007 r., I SA/Bd 604/07, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika BP ARiMR w B. z dnia [...] marca 2007 r., nr [...], oraz decyzję Kierownika BP ARiMR w B. z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie wniosku poprzednika skarżącego. Od w/w wyroku została wniesiona przez organ skarga kasacyjna, która wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 273/08, została oddalona.

Kierownik BP ARiMR w B. ponownie rozpatrując wniosek skarżącego decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr[...], odmówił S. K. przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej z uwagi na naruszenie przepisu § 6 ust. 3 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r., stwierdzając upływ terminu dla realizacji przedsięwzięcia.

Pismem z dnia 29 października 2008 r. S. K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr[...], Dyrektor OR ARiMR w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał § 6 ust. 3 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r., zgodnie z którym przedsięwzięcia, o których mowa w § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze, niewykonane w terminie określonym w ust. 2 pkt 2 lit. a, realizuje się nie później niż do dnia 31 lipca 2008 r. Producent winien wykonać zatem zadeklarowane przedsięwzięcie do końca lipca 2008 r., a ponadto złożyć stosowne oświadczenie najpóźniej 14 sierpnia 2008 r. Zgodnie bowiem z § 9 ust. 3 pkt 1 i 2 powyższego rozporządzenia druga rata płatności wypłacana jest jeżeli producent: zrealizował w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania oraz nie później niż w dniu, w którym upłynął termin zakończenia realizacji tego przedsięwzięcia, osiągnął wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego co najmniej 4 EJW (ESU) w rozumieniu decyzji Komisji (EWG) nr 85/377 z dnia 7 czerwca 1985 roku ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE Nr L 220 z 18.08.1985 r., ze zm.) oraz złożył Kierownikowi BP ARiMR, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie o zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia oraz o tym, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 EJW (ESU). Organ wskazał, iż § 10 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. stanowi z kolei, iż pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia o zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia. Natomiast z treści § 9 ust. 3 w/w rozporządzenia wynika a contrario, że w takiej sytuacji nie podlega wypłacie druga rata płatności.

W związku z powyższym organ uznał, że wnioskodawca nie miałby możliwości zrealizowania deklarowanego w planie dostosowania przedsięwzięcia. Wydanie decyzji o przyznaniu wnioskodawcy pomocy wiązałoby się z koniecznością jej zwrotu.

Skargę na decyzję Dyrektora OR ARiMR w T. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr BDSŚ [...], wniósł S. K. do WSA w B. Strona skarżąca zakwestionowała powyższą decyzję w całości, zarzucając naruszenie § 7a rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18 stycznia 2005 r. oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. uwzględniając powyższą skargę wskazał, iż udzielaniu płatności - jako pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, w ramach wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarantowanej EFOGR - przypisać należy charakter nie tylko podmiotowy, (odnoszący się do występującego z wnioskiem producenta rolnego), ale i przedmiotowy (jako że dotyczy konkretnego gospodarstwa rolnego i konkretnego przedsięwzięcia, realizowanego w tym gospodarstwie). Związek przyznawanych płatności z konkretnym gospodarstwem rolnym wynika też z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.), w myśl którego w ewidencji wniosków zamieszcza się m.in. dane dotyczące działek rolnych objętych wnioskiem, co oznacza, że dotacja jest przyznawana na dostosowanie konkretnego gospodarstwa do wymogów UE. Udzielanie płatności następuje z uwzględnieniem zasad określonych w § 2 rozporządzenia 18 stycznia 2005 r. tzn. tylko do limitu tam określonego i – co, zdaniem Sądu, jest niezmiernie istotne z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy – według kolejności otrzymania przez ARiMR wniosków o przyznanie płatności. W ocenie Sądu oznacza to, że w razie skutecznego przejęcia gospodarstwa rolnego o przyznaniu płatności decyduje data złożenia wniosku przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego.

Sąd I instancji stwierdził, iż producent powinien wykonać zobowiązanie, które podjął, w sposób odpowiadający celowi zobowiązania i w terminie wynikającym z jego natury. Zdaniem Sądu, skoro producent rolny zobowiązuje się do realizacji określonego przedsięwzięcia celem uzyskania płatności, oczywistym jest, że wykonanie zobowiązania powinno nastąpić po wypłacie pierwszej raty płatności - na co wskazuje § 9 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. Po stronie organu brak jednak uprawnienia do żądania wykonania zobowiązania. W razie niezrealizowania zobowiązania w tym czasie organ może domagać się zwrotu udzielonego (wypłaconego) wsparcia.

Sąd stwierdził, iż oczywiste jest, że wsparcie podlegać może zwrotowi tylko, gdy zostanie przyznane i wypłacone. Nie podważa to trafności przedstawionego wyżej wywodu, że przed wydaniem decyzji, jak i przed wypłatą pierwszej raty płatności zobowiązanie podjęte przez producenta musi być ważne.

Zdaniem Sądu I instancji rzeczą organu było zabezpieczenie środków na wypadek uwzględnienia skargi. Nie można bowiem przerzucać skutków nieprawidłowego działania organu na rolnika i ponownie mu odmawiać pomocy. W przeciwnym razie sens traci wszczynanie całej procedury sądowoadministracyjnej. Nie jest rzeczą Sądu rozstrzyganie o źródłach finansowania pomocy, której bezzasadnie odmówiono. W tym zakresie Sąd nie może zastępować organu. Rzeczą Sądu jest kontrola nad legalnością wydanych przez organy decyzji.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w B. z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 52/09, wniósł Dyrektor OR ARiMR w T. Strona wnosząca skargę kasacyjną zaskarżyła powyższy wyrok w całości, żądając jego uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania według norm przypisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, to jest:

1. § 6 ust. 3 w związku z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. poprzez przyjęcie, że organ dnia 17 października 2008 r. winien wydać decyzję niewykonalną tj. wydać decyzję przyznającą pomoc finansową S. K. pomimo braku możliwości wywiązania się beneficjenta z materialno - prawnego terminu (do 31 lipca 2008 r.) na realizację inwestycji, co skutkowałoby obowiązkiem zwrotu uzyskanej pomocy w dniu jej uzyskania z odsetkami;

2. § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w związku z Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006 (M. P. Nr 56, poz. 958) i art. 33a Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L z 26.06.1999 r. Nr 160, str. 80 z późn. zm.) poprzez przyjęcie przez Sąd, że w sprawie nie ma znaczenia kwestia wyczerpania środków na powyższy program, jak również zakończenie jego realizacji do 31 grudnia 2008 r. i w związku z tym organ nie miał prawa powoływać się na powyższe jako dalszą podstawę odmowy przyznania pomocy.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd, że postępowanie organu naruszyło art. 153 i art. 190 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż organ wydając decyzję odmawiającą płatności błędnie uznał, iż nie jest związany wykładnią dokonaną przez NSA zawartą w wyroku z dnia 17 lipca 2008r., II GSK 273/08, i nie wiążą go wskazania co do dalszego postępowania określone przez ten Sąd, podczas gdy w rzeczywistości organ przyjął wskazaną przez NSA wykładnię i sposób postępowania i uznał za stronę postępowania S. K. jako następcę E. K., odmawiając jednak w dniu [...] października 2008 r. przyznania pomocy finansowej z uwagi na brak możliwości zachowania przez S. K. terminu materialnoprawnego do wykonania inwestycji tj. do dnia 31 lipca 2008 r., co w konsekwencji obligowałoby organ do wydania decyzji o zwrocie przyznanej pomocy. Powyższe wady postępowania Sądu w konsekwencji doprowadziły do błędnego rozstrzygnięcia przez WSA, stąd też naruszenie przez Sąd w/w przepisów postępowania stanowi okoliczności mające istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji pozytywnej S. K., gdyż nie spełnia on podstawowego warunku przyznania pomocy, pomimo złożenia deklaracji w tym zakresie tj. przeprowadzenia modernizacji najpóźniej do 31 lipca 2008 r. Przepis § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. wskazuje jednoznacznie na obowiązek wykonania przedsięwzięcia w terminie określonym w planie dostosowania załączonym do wniosku, jednak nie później niż do 31 lipca 2008 r., a zgodnie z § 10 ust. 1 wypłacona pierwsza rata, w przypadku niezrealizowania planu w terminie, podlega zwrotowi. Organ przy tym nie ma możliwości zwolnienia z obowiązku zwrotu tej kwoty, jeżeli nie zaszła jedna z przesłanek określonych w ust. 2 tegoż paragrafu, co w tym przypadku nie miało miejsca. Tak więc o ile słusznie stwierdził WSA, że pierwszą ratę płatności przyznaje się w terminie 60 dni od dnia, gdy decyzja stała się ostateczna, i to niezależnie czy w tym czasie plan został zrealizowany, to stosownie do § 10 ust. 1 tegoż rozporządzenia niezależnie od woli organu kwota ta musi zostać przez beneficjenta zwrócona. Organ uznał, że nie może wydać decyzji niewykonalnej tj. obciążonej wadą prawną powodującą jej nieważność.

W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji co do braku możliwości odmowy przyznania pomocy przez organ ze względu na upływ terminu, z uwagi na fakt, że w przypadku odmowy zbędnym byłaby cała procedura sądowoadministracyjna. Organy nie mają bowiem wpływu na długość toczącego się postępowania kontrolnego sprawowanego przez Sądy i muszą działać na zasadach praworządności w oparciu o obowiązujące przepisy niezależnie od długości ścieżki sądowoadministracyjnej. Rozwiązania systemowe nie przewidziały możliwości uwzględniania przy rozstrzygnięciach organu okresu poddawania sprawy kontroli sądowej jako okresu wstrzymującego czy zawieszającego materialnoprawne rozwiązania prawne konkretnej sprawy. Brak takich rozwiązań przy jednoczesnym zakazie wydawania decyzji niewykonalnych, których niewykonalność ma charakter trwały, powoduje wadliwość rozumowania Sądu dopuszczającego wydanie przez organ decyzji niewykonalnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pismem z dnia 23 czerwca 2009 r., S. K. wniósł o jej oddalenie, utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku WSA oraz obciążenie organu administracyjnego kosztami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

Przechodząc do oceny zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej opisanej w treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy stwierdzić, że strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, iż w toku postępowania organ administracji publicznej dopuścił się naruszenia przepisów art. 153 i art. 190 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

Jak wynika z akt sprawy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 26 marca 2009 roku, poddany ocenie przez Naczelny Sąd Administracyjny na skutek wniesionej przez Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. skargi kasacyjnej, został wydany po uprzednim oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z 25 października 2007 roku. Stwierdzić należy, że rozpatrując skargę złożoną od rozstrzygnięć odmawiających przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów UE, wyrokiem z 25 października 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z [...] stycznia 2006 roku, którą to decyzją umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem E. K.

W wyroku z dnia 17 lipca 2008 roku, wydanym w sprawie sygnatura akt II GSK 273/08, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy, ocenie należy poddać to, czy "zachodziła tożsamość sprawy administracyjnej wszczętej wnioskiem E. K. jak i sprawy, w której orzeczono zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją w przedmiocie uprawnień S. K., odmawiającą przyznania mu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów UE". Poza sporem winna pozostawać okoliczność, że Naczelny Sąd Administracyjny po przedstawieniu wykładni przepisów odnoszących się do regulacji zagadnień związanych z wsparciem rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFORG), a w szczególności art. 36 akapit 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. Urz. UE L z 2004 r. Nr 153, s. 30 ze zm.), art. 5 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz przepisów § 7a pkt 1, § 7b pkt 1, § 7 c pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 2006 roku – zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2006 r. Nr 142, poz. 1016), stanął na stanowisku, że w okolicznościach tej sprawy S. K. stał się stroną postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego – E. K. (ojca) i wszedł "w miejsce" dotychczasowej strony. Ponadto NSA stwierdził, że sprawy z wniosków E. K. i S. K. w istocie stanowią jedną sprawę administracyjną w materialnoprawnym znaczeniu. W konsekwencji NSA uznał, że wadliwe było umorzenie postępowania wszczętego wnioskiem E. K., a także, że wadliwe było przyjęcie, iż wniosek S. K. wszczął nowe postępowanie.

Organ administracji publicznej rozpoznając ponownie sprawę uznał S. K. za stronę postępowania administracyjnego toczącego się na skutek wniosku o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej uznając, iż wstąpił on do postępowania w miejsce poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego E. K. Tym samym organ poddał ponownej ocenie złożony wniosek. Jednak przyczyny z powodu których organ uznał wniosek o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej za niezasadny były inne niż te, które stanowiły podstawę do odmowy przyznania pomocy finansowej w decyzjach uchylonych wyrokiem WSA w B. z dnia 25 października 2007 roku. W tym miejscu należy podkreślić, że w wyroku z dnia 17 lipca 2008 roku NSA wyraźnie wskazał, że podjęte przez producenta rolnego zobowiązanie (rozumiane jako jednostronne oświadczenie woli) jest warunkiem przyznania wsparcia, a więc musi istnieć w toku procesu decyzyjnego. W przeciwnym przypadku nie byłaby spełniona przesłanka do udzielenia pomocy finansowej. Zobowiązanie producenta rolnego jest niczym innym jak realizacją przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, który jest opracowany według reguł określonych w § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 stycznia 2005 roku. W treści § 6 ust. 3 tegoż rozporządzenia został określony przez ustawodawcę termin końcowy do realizacji przedsięwzięć, o których mowa w § 3 pkt 3 a tiret pierwsze. Z treści tegoż przepisu wynika, że przedsięwzięcia wymienione w/w przepisie prawa mogą być realizowane najpóźniej do dnia 31 lipca 2008 roku. Jest to więc ostateczny termin realizacji wszystkich przedsięwzięć określonych w § 3 pkt 3 a tiret pierwsze. Jednocześnie organ administracji publicznej wskazał na treść § 10 ust. 1 w/w rozporządzenia podkreślając, że pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania. Natomiast poza sporem pozostaje okoliczność, że obie zaskarżone decyzje zapadły po upływie terminu określonego w § 6 ust. 3 rozporządzenia.

W tym stanie rzeczy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zasadne stanowisko Sądu I instancji wskazujące na naruszenie przez organy administracji publicznej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 152 i art. 190 p.p.s.a. Niewątpliwie naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zachodzi wówczas, gdy sąd administracyjny stwierdzi takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że naruszenie wymienionego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom procedury sądowoadministracyjnej. Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Należy podkreślić, że z przepisu tego wynika związanie wykładnią prawa tylko przy ponownym rozpoznawaniu sprawy przez sąd administracyjny. Odnosi się więc do ponownego postępowania toczącego się przed tym sądem. Natomiast z treści art. 153 p.p.s.a. wynika, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd i organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że zawsze gdy dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. W tym miejscu przypomnieć także należy, że przez ocenę prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa lub możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wyrażone przez sąd mają moc wiążącą. Poza tym, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. (vide: wyrok NSA z 3.09.2008 r., I OSK 1311/07, niepublikowany; wyrok NSA z 25.03.2009 r., II GSK 830/08, niepublikowany).

Uwzględniając powyższe uwagi oraz te, które zostały poczynione we wstępnej części uzasadnienia, należy stwierdzić, że brak było podstaw do uznania, iż w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów art. 153 i art. 190 p.p.s.a. W tym miejscu podkreślić także należy, że w wyroku z dnia 17 lipca 2008 roku Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądził o zasadności wniosku o przyznanie pomocy finansowej, a jedynie rozstrzygnął kwestię o charakterze procesowym, dotyczącą tożsamości sprawy administracyjnej i określenia strony postępowania.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi kasacyjnej opartej na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że skuteczny zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, wywołuje ten skutek, iż jest co najmniej przedwczesne ustosunkowanie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego (vide: wyrok NSA z 10.07.2008 r., II OSK 816/07, niepublikowany; wyrok NSA z 26.06.2008 r., I FSK 799/07, niepublikowany).

Ponadto należy podkreślić, że w sytuacji, gdy strona w żaden sposób nie przyczyniła się do podjęcia orzeczenia przez Sąd I instancji należało uznać, że mamy do czynienia z "przypadkiem szczególnie uzasadnionym" skutkującym odstąpieniem od zasądzania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 207 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.