Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 479/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6141 Państwowe szkoły wyższe
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 259 ust. 1 pkt 3, art. 141 ust 1a i 5
journal: Dz.U. 1990 nr 65 poz 385
law: Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym.
article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus as. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi D. Ł. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia o d d a l a s k a r g ę /-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ E. Makosz-Frymus


UZASADNIENIE

Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi D. Ł. na decyzję Rektora Akademii Medycznej w Poznaniu z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego I Akademii Medycznej im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu z dnia [...] r. Zdająca egzaminy wstępne na rok akademicki 2005-2006 i legitymująca się "starą" maturą Zainteresowana po przeprowadzeniu egzaminu wstępnego uzyskała łącznie 153 punkty, zaś minimalna liczba punktów wymagana do przyjęcia na pierwszy rok studiów na Wydziale Lekarskim I wynosiła 169,5 pkt.

Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu wyroku, powodami uchylenia decyzji były popełnione naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W toku postępowania naruszone zostały przepisy regulujące zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, zasadę dwuinstancyjności oraz zasadę prawdy obiektywnej. W wyroku wskazano także, że po otrzymaniu negatywnej decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Skarżąca złożyła odwołanie, w którym zawarła argumenty zarówno związane z jej sytuację osobistą, jak i odnoszące się do sposobu przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego. Pomimo zgłoszenia takiego zastrzeżenia, organ odwoławczy - Rektor Akademii Medycznej w uzasadnieniu decyzji zaznaczył, że "odwołująca się nie przedstawiła zarzutów merytorycznych dotyczących postępowania rekrutacyjnego a jedynie wnioskuje o przyjęcie na studia (...)". Sąd ocenił, że zawarcie w uzasadnieniu decyzji takiego stwierdzenia, w świetle brzmienia odwołania, sugeruje, iż organ odwoławczy nie rozważył całości sprawy, poprzestając na zatwierdzeniu decyzji pierwszoinstancyjnej.

Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego zostało ocenione przez Sąd jako lakoniczne, zabrakło odniesień do argumentów podniesionych w odwołaniu. Nie zostały spełnione kryteria określone w art. 107 § 3 kpa, zaś decyzja organu II instancji zawierała wadliwe pouczenie co do sposobu złożenia skargi. Sąd podkreślił również, że D. Ł. w odwołaniu wskazała na istotny aspekt konstytucyjny podjętych wobec niej rozstrzygnięć zarzucając, że sposób przeliczania punktów uzyskanych w toku postępowania kwalifikacyjnego zastosowany wobec osób, które legitymowały się "starą" maturą narusza konstytucyjną zasadę równości i równego dostępu do wykształcenia. W związku z tym Sąd uznał, że brak odniesienia się do zarzutu o takiej wadze przesądza o konieczności dyskwalifikacji i usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji wskazując, że z uwagi na wprowadzenie reformy w zakresie sposobu przeprowadzania egzaminów maturalnych, w procesie rekrutacyjnym brały udział osoby zarówno legitymujące się "starą", jak i "nową" maturą, zatem obowiązkiem uczelni stało się takie skonstruowania zasad naboru, by zagwarantowane zostały zasady konstytucyjne. Wobec zarzutu zawartego w odwołaniu, że przyjęty przez władze Uczelni system przeliczania punktów z egzaminów pisemnych, które zdawały osoby legitymujące się "starą" maturą prowadzi to do dyskryminacji, Rektor zobowiązany był wskazać, dlaczego argument taki uznaje za chybiony.

Sąd podkreślił stanowisko Zainteresowanej, która wskazała, że istniał limit osób przyjmowanych na Wydział Lekarski I a w ramach tego limitu nie dokonano podziału miejsc pomiędzy osoby zdające maturę według odmiennych systemów. Zainteresowana podniosła również, że osoby te zdawały egzaminy w krańcowo odmiennych warunkach, zaś dodatkowym wybitnie niekorzystnym rozwiązaniem dla osób legitymujących się "starą" maturą była skala trudności pytań na egzaminie na studia oraz mnożenie uzyskanego wyniku z testu razy dwa, co według Zainteresowanej spowodowało, że brak prawidłowej odpowiedzi w sposób bezprawny oddalał od wyniku koniecznego do przyjęcia na studia. Odnosząc się do wskazanego zarzutu Sąd przywołał również informacje zawarte w uchwale senatu UAM nr 88 z dnia 26 stycznia 2004 r. w sprawie warunków i trybów przyjęć na I rok studiów dziennych, wieczorowych i zaocznych w Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w roku akademickim 2005/2006 i zauważył dla porównania, że Uniwersytet przewidział możliwość odrębnego klasyfikowania maturzystów, i przeliczenia liczby miejsc dla kandydatów rekrutujących się w poszczególnych trybach procentowo w stosunku do ogółu kandydatów, którzy przystąpili do egzaminu wstępnego. Sąd zaznaczył, że dostrzec można potencjalną możliwość ewentualnego mniej korzystnego traktowania kandydatów legitymujących się "starą" maturą w trakcie rekrutacji na Akademii Medycznej i wskazał, że tym bardziej organ Uczelni winien precyzyjnie wyjaśnić przyczyny, dla których uznano wpisanie kandydatów na wspólną listę za właściwe.

Ponownie rozpoznając sprawę, Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna Wydziału Lekarskiego I Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu decyzją z dnia [...] r. nr [...] postanowiła nie przyjąć D. Ł. na I rok studiów na Wydziale Lekarskim I Uniwersytetu. W uzasadnieniu napisano, że rekrutacja na pierwszy rok studiów w roku akademickim 2005/2006 odbyła się zgodnie z przepisami ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 12 września 1990 r. a także z treścią uchwał senatu Akademii:

- nr 308/2004 z dnia 26 maja 2004 r.

- nr 334/2004 z dnia 22 czerwca 2004 r.

- nr 400/2004 z dnia 30 listopada 2004 r.

- nr 431/2005 z dnia 26 stycznia 2005 r.

- nr 478/2005 i nr 479/2005 z dnia 26 kwietnia 2005 r.

Statutem Akademii Medycznej oraz Regulaminem Centrum Egzaminów Medycznych.

Uzasadniając decyzję Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna przywołała wyniki egzaminu wstępnego wskazując, że w toku przeprowadzonego postępowania rekrutacyjnego Zainteresowana uzyskała łącznie 153 pkt (biologia 39 pkt., chemia 34 pkt., test kompetencji 14 pkt.) Zaznaczono w decyzji, że uzyskany wynik z egzaminu mnoży się przez dwa, zaś uzyskany wynik z testu dzieli się przez 2. Organ I instancji wskazał też, że wymagane minimum do przyjęcia na pierwszy rok studiów Wydziału Lekarskiego I wynosiło 169,5 punktu.

W odwołaniu pełnomocnik Strony wniósł o zmianę decyzji oraz przyjęcie Strony na pierwszy rok studiów na Wydziale Lekarskim I w roku akademickim 2005/2006 ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu napisano, że podstawą odwołania jest przede wszystkim fakt rażącego naruszenia wyroku, który zapadł dnia [...] r. Ponownie wydana decyzja jest w istocie przepisaniem decyzji z dnia [...] r., zaś organ I instancji całkowicie zlekceważył uwagi Sądu dotyczące wadliwości poprzedniej decyzji. Uzasadnienie nadal ma charakter lakoniczny i nie odpowiada kryteriom z art. 107 §3 kpa. Kandydaci legitymujący się "starą" maturą byli przygotowywani do specyfiki egzaminu maturalnego przez cały okres szkoły średniej i zdawali go w warunkach mniejszego stresu (w miejscu i wśród nauczycieli znanych egzaminowanym), w przeciwieństwie do kandydatów legitymujących się "starą" maturą. W ocenie pełnomocnika Strony, wybitnie niekorzystnym rozwiązaniem dla osób legitymujących się "starą" maturą było mnożenie uzyskanego wyniku razy dwa, bowiem brak poprawnej odpowiedzi wręcz oddalał od wyniku koniecznego do przyjęcia na studia. Pełnomocnik wskazał, że "zgodnie z treścią art. 286 §1 kpa organ administracji jest zobowiązany po otrzymaniu prawomocnego orzeczenia Sądu do ponownego rozpatrzenia sprawy". Nie można przyjąć, że załatwieniem sprawy będzie przepisanie pierwotnej decyzji i zupełne zignorowanie wskazówek Sądu. W ocenie pełnomocnika Strony dalsze tego typu działanie jest pogwałceniem praw człowieka wynikających z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W państwie prawa nie można oddzielić etapu wydawania orzeczenia od jego faktycznej (skutecznej) realizacji.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Rektor Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, działając na podstawie art. 169 ust. 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.), art. 138 §1 pkt 1 kpa, uchwał Senatu Uczelni z dnia 26 maja 2004 r. nr 308/2004, z dnia 22 czerwca 2004 r. nr 334/2004, z dnia 30 listopada 2004 r. nr 400/2004, z dnia 26 stycznia 2005 r. nr 431/2005, z dnia 26 kwietnia 2005 r. nr 478/2005 i 479/2005, rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 czerwca 2005 r. w sprawie limitów przyjęć na studia medyczne (Dz. U. nr 119 poz. 1014), uwzględniając wniosek Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu napisano, że zauważalne są naruszenia norm procesowych przez organ I instancji, lecz nie miały one żadnego wpływu na wynik sprawy. Organ I instancji rozpoznając sprawę "wydał zaskarżoną decyzję czyniąc uzasadnienie do tej decyzji częścią protokołu z posiedzenia Komisji a nie częścią samej decyzji". W ocenie organu odwoławczego był to niewątpliwie błąd formalny, jednak błąd ten nie miał wpływu na wynik sprawy.

Według organu II instancji, również ocena zaskarżonej decyzji z punktu jej zgodności z normami prawa materialnego nie daje podstaw do jej podważenia. Organ wskazał, że "w świetle postanowień art. 141 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, każda uczelnia we własnym zakresie ustala zasady i tryb rekrutacji. Tak też było w rozpatrywanym przypadku. Ani odwołująca się, ani Sąd nie kwestionowali zresztą uprawnień uczelni w tym zakresie. Przedmiotowe postępowanie rekrutacyjne było przeprowadzone zgodnie z tak ustalonymi zasadami przy czym tej okoliczności również Odwołująca się nie kwestionuje". Nieuzasadniony jest zarzut, że poprzez stworzenie jednej listy rankingowej dla kandydatów z "nową" i "starą" maturą doszło do naruszeń konstytucyjnej zasady równości i równego dostępu do wykształcenia oraz bezpośredniego naruszenia postanowień art. 141 ustawy o szkolnictwie wyższym. Uczelnia w ramach obowiązującego prawa uprawniona była do ustalenia warunków i trybu rekrutacji na studia oraz zakresu egzaminu wstępnego. W chwili podejmowania uchwał w tym przedmiocie nikt nie mógł mieć wiedzy na temat liczby przyszłych kandydatów więc nie mogło być mowy o świadomym preferowaniu którejkolwiek z grup. Organ odwoławczy podkreślił, że każdy zainteresowany przed podjęciem decyzji o wyborze uczelni miał, a w każdym razie winien mieć pełną świadomość co do warunków przyjęć i podejmując taką decyzję warunki te akceptował a w każdym razie winien akceptować. Ustalając warunki przyjęć należało uwzględnić zróżnicowanie kandydatów odnośnie posiadanej matury "starej", "nowej" i międzynarodowej. Kwestię można było rozwiązać tak, jak uczynił to UAM (przeliczanie liczby miejsc dla kandydatów rekrutujących się w poszczególnych trybach procentowo w stosunku do ogółu kandydatów, którzy przystąpili do egzaminu wstępnego) bądź przez stworzenie jednej listy rankingowej, jak uczyniła to Akademia. W ocenie organu II instancji trudno jednoznacznie wypowiedzieć się o wyższości jednego z tych rozwiązań. W odniesieniu do kandydatów legitymujących się "starą" maturą liczba punktów egzaminu testowego na uczelni była mnożona przez dwa, co dawało pełną równość z punktami z egzaminów maturalnych. Zatem wszyscy kandydaci mogli uzyskać maksymalnie tyle samo punktów, więc o kolejności umieszczenia na jednej liście rankingowej decydowała suma uzyskanych punktów. Testy na egzaminy wstępne przygotowane były przez Centrum Egzaminów Medycznych, co gwarantowało stopień trudności właściwy i adekwatny do poziomu wiedzy z nową maturą. W ocenie organu odwoławczego, jednolite zasady oceny testu i efektów "nowej" matury dawały pełne podstawy do utworzenia jednej, wspólnej listy rankingowej dla wszystkich kandydatów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pełnomocnik Skarżącej zarzucił zaskarżonej decyzji "naruszenie art. 141 ustawy o szkolnictwie wyższym w związku z art. 2, art. 32 i art. 70 Konstytucji RP i w związku z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie", naruszenie art. 5, art. 11 i art. 107 § 3 kpa polegające na niewyjaśnieniu w sposób wszechstronny i dokładny stanu faktycznego, przesłanek leżących u podstaw zaskarżonej decyzji oraz rażące naruszenie praw przysługujących Skarżącej jako stronie postępowania. Nadto zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie art. 286 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "poprzez ponowne nie rozpoznanie sprawy przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej (organy uczelni wyższej)". W uzasadnieniu powtórzono argumenty wcześniej podnoszone w sprawie

W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Rektora Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie mimo, że postępowanie przed organami uczelni nie było wolne od błędów proceduralnoprawnych; wad materialnoprawnych Sąd nie stwierdził. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej jako ppsa) Sąd, uwzględniając skargę uchyla zaskarżoną decyzję wtedy, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania.

W myśl art. 153 ppsa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II., str. 324). Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w przypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Ewentualne naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 ppsa w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu.

W związku z powyższym, w niniejszej sprawie Sąd jest obowiązany skontrolować, czy organy obu instancji uwzględniły ocenę prawną i wskazówki zawarte w wyroku WSA w Poznaniu z dnia [...] r. sygn. akt [...], jednakże wobec sporu między stronami odnośnie obu tych kwestii, a także wobec wskazania przez organ II instancji – jako podstawy orzekania – ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm., dalej jako "nowa" ustawa o szkolnictwie wyższym), skład orzekający za niezbędne uważa także odniesienie się do podstaw prawnych właściwych w sprawie jak również określenie granic rozpoznania (kognicji) sądu.

Materialnoprawną podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie jest ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385, z późn. zm., dalej jako "stara" ustawa o szkolnictwie wyższym) mimo, że od dnia 01 września 2005 r. obowiązuje "nowa" ustawa o szkolnictwie wyższym. Z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 259 ust. 1 pkt 3 "starej" ustawy, wszczęte i niezakończone postępowania w sprawach, co do których postępowanie zostało zakończone wydaniem nieprawomocnej decyzji, są rozpatrywane według przepisów dotychczasowych, a zatem zgodnie z unormowaniami zawartymi w "starej" ustawie o szkolnictwie wyższym. W tym miejscu należy stwierdzić, że wskazanie w rubrum decyzji organu II instancji niewłaściwej podstawy prawnej, wobec wymienienia w treści uzasadnienia decyzji i stosowania prawidłowej podstawy prawnej, nie stanowi – w myśl piśmiennictwa – braku podstawy prawnej, tylko wadę formalnoprawną. Jest to wada formy z racji naruszenia przepisu art. 107 § 1 kpa, bowiem podstawa prawna realnie istnieje, natomiast nie ma o niej prawidłowej informacji w decyzji administracyjnej (J. Borkowski [w:] B. Adamiak/ J. Borkowski KPA. Komentarz, 8. wyd., Warszawa 2006 art. 156 Nb 9).

Kontynuując ustalenia dotyczące stanu prawnego, należy wskazać, że w myśl art. 141 "starej" ustawy senat uczelni, na wniosek rady wydziału, uchwala warunki i tryb rekrutacji na studia oraz zakres egzaminu wstępnego z zastrzeżeniem ust. 1a. Uchwała senatu jest podawana do publicznej wiadomości w sposób określony w statucie uczelni nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy. Z kolei w myśl art. 141 ust. 1a, jeżeli warunki rekrutacji przewidują egzaminy wstępne z przedmiotów zdawanych przez kandydata na egzaminie maturalnym, podstawę przyjęcia na studia, w ramach miejsc dostępnych w danej uczelni, stanowią wyniki egzaminu maturalnego. W tym przypadku senat uczelni ustala, jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia. Zatem to uczelnia we własnym zakresie ustalała tryb i zasady rekrutacji, w drodze uchwały senatu uczelni; jedyną wytyczną dla senatu stanowiło ww. ograniczenie ustawowe, dotyczące kandydatów legitymujących się "nową" maturą.

Odnośnie kontroli tego typu uchwał organu uczelni ugruntowany jest następujący pogląd judykatury: jeżeli prawnymi podstawami wydania decyzji są akty organów uczelni wyższych, wydane na podstawie delegacji ustawowej, sąd ma prawo kontroli zgodności tych aktów z Konstytucją oraz formułowania ich oceny w odniesieniu do danej sprawy. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 08 listopada 2000 r. (sygn. Sk 18/99, OTK 2000/7/258) wskazał, że aktualizacja czy konkretyzacja przepisów ustawy w akcie tzw. wewnętrznego władztwa zakładowego – choćby z jej treścią wiązały się skutki prawne – nadaje takiemu aktowi cechy stosowania prawa. W ocenie Trybunału, uchwały Senatu uczelni, niezależnie od tego czy mają charakter normatywny czy nienormatywny, a w szczególności czy zawierają tzw. nowości normatywne, są aktami władztwa wewnętrznego. Trybunał uznał, że takie akty wyłączone są co prawda spod kognicji TK, lecz podlegają kontroli sądowoadministracyjnej. Kontrola sądów administracyjnych obejmuje również decyzje podejmowane przez organy uczelni (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 września 2007 r. sygn. I OSK 1037/07, dostępny na stronie internetowej NSA; przywołany wyrok dotyczył wprawdzie nowej ustawy o szkolnictwie wyższym, jednak zasada ta nie budziła wątpliwości również na gruncie "starej" ustawy). Łącząc obie przesłanki należy uznać, że sprawowana przez sądy administracyjne kontrola tych decyzji dotyczy przede wszystkim zgodności z prawem postępowania decyzyjnego uprawnionych organów (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 08 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1657/06, publ. Lex nr 320565), natomiast zarzuty dotyczące przyjętych przez uczelnię zasad naboru kandydatów na studia podlegają kognicji sądu wyłącznie pod kątem ich zgodności z Konstytucją i mającą zastosowanie ustawą o szkolnictwie wyższym ( w zależności do sprawy - "starą" bądź "nową"). Warto w tym miejscu dodać, że w "nowej" ustawie prawodawca jednoznacznie przesądził, że podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia, określonych zgodnie z art. 169 ust. 2 (art. 169 ust. 8).

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy powtórzyć, że "stara" ustawa o szkolnictwie wyższym nie formułowała (poza jednym wyżej wymienionym) ograniczeń dla senatu uczelni w związku z jego kompetencją do uchwalania zasad naboru kandydatów na studia. Zatem także dla niniejszego składu Sądu aktualne pozostają uwagi zawarte w wyroku WSA w Poznaniu z dnia [...] r. sygn. akt [...], mające na celu wyjaśnienie, czy przyjęte w uchwale Senatu Akademii Medycznej z dnia 26 maja 2004 r. nr 308/2004 zasady naboru nie naruszają zasad konstytucyjnych. Uwaga poprzednio orzekającego Sądu skoncentrowała się na kwestiach o charakterze merytorycznym i związanych z nimi kwestiach procesowoprawnych. I tak w kwestiach merytorycznych Sąd podniósł brak wykazania przez organy uczelni - w świetle zarzutu Skarżącej - że zastosowany sposób ustalania wyniku końcowego (mnożenie uzyskanych punktów razy dwa) nie prowadzi do dyskryminacji, nadto Sąd podniósł, że organy uczelni nie wskazały powodów uznania za właściwe tego, aby wszystkich kandydatów, tj. ze "starą" i "nową" maturą, wpisywać na wspólną listę. W kwestiach procesowoprawnych Sąd podniósł zignorowanie przez organy uczelni zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu i w związku z tym: nierozważenie przez organ odwoławczy całości sprawy, naruszenie przez organy uczelni zasady prawdy obiektywnej oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności, a także lakoniczność uzasadnienia.

Kontrolując zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą pod kątem uwzględnienia wskazówek merytorycznych zawartych w wyroku WSA z dnia [...] r. należy stwierdzić, że dopiero decyzja organu II instancji spełnia zalecenia Sądu. Ponownie wydana decyzja Wydziałowej Komisji Egzaminacyjnej stanowi praktycznie powtórzenie "pierwotnej" decyzji tego organu z dnia [...] r. Ma zatem rację Skarżąca, zarzucając organowi I instancji brak rozważenia sprawy w kontekście zapadłego wyroku, na co wskazuje też jej lakoniczność. Wady te zauważył i usunął dopiero organ II instancji równocześnie wskazując, że przesłanki podjęcia pierwszoinstancyjnej decyzji wskazane zostały i wyjaśnione w Protokole z posiedzenia Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego I Akademii Medycznej im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu odbytego w dniu [...] r. Oczywistym błędem organu I instancji, wytkniętym przez organ II instancji było "przerzucenie" większości uzasadnienia decyzji do protokołu z posiedzenia Wydziałowej Komisji. Należy dodać, że w tym to protokole (załączniku do punktu 1. protokołu) znajduje się krótkie wyjaśnienie dotyczące wprowadzonego mnożnika uzyskanych punktów za wynik egzaminu testowego: "ilość punktów kwalifikacyjnych dla kandydatów z tzw. `starą maturą` stanowi suma punktów uzyskanych za wynik egzaminu testowego z przedmiotów pomnożona przez 2 w celu wyrównania szans (`nowej matury`, `starej matury` i międzynarodowej matury IB)". Szersze odniesienia do kwestii merytorycznych podniesionych przez poprzednio orzekający Sąd, tak co do "mnożnika", jak i co do jednej listy kandydatów, znajdują się, jak wskazano, dopiero w decyzji organu II instancji.

W pierwszej kolejności Sąd rozważy argumenty podniesione przez organ II instancji dotyczące zasady "jednej listy rankingowej". Zasada "mnożnika punktów" jest bowiem konsekwencją przyjętego w uchwale senatu rozwiązania jednej listy (pkt I. ppkt 3. załącznika do uchwały nr 308/2004). Skład orzekający podziela zarówno pogląd wyrażony w uzasadnieniu decyzji II instancji jak i związane z tym wyjaśnienia, że trudno jest jednoznacznie wypowiedzieć się o wyższości jednego z dwóch analizowanych rozwiązań, tj. rozwiązania przyjętego przez Akademię Medyczną (jedna lista rankingowa) oraz rozwiązania przyjętego przez UAM w Poznaniu (odrębne klasyfikowanie kandydatów legitymujących się "starą" i "nową" maturą). Nie sposób jednak zarzucić braku logiki argumentowi o potencjalnym zagrożeniu, jakie niesie rozwiązanie przyjęte przez UAM; mianowicie w przypadku znacznej dysproporcji w wynikach pomiędzy obiema grupami, słabi kandydaci z miejsc z góry dla nich limitem przeznaczonych mogliby "wyprzeć" bardzo dobrych kandydatów z nielimitowanych miejsc w ich grupie. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że wybór którego dokonały organy (wówczas) Akademii Medycznej, tj. "jednej listy", mieści się w ramach nakreślonych przez ustawodawcę. Zrozumiały jest przy tym argument organu II instancji, że "w momencie podejmowania uchwał dotyczących rekrutacji nikt nie mógł mieć wiedzy na temat przyszłych kandydatów, w tym liczby kandydatów ze "starą" maturą". Powyższe zdaje się wykluczać możliwość świadomego preferowania, niejako "z wyprzedzeniem", którejkolwiek grupy na terenie uczelni a także na obszarze kraju. Ponadto testy na egzamin wstępny (dla kandydatów legitymujących się "starą maturą") oraz test oceniający predyspozycje intelektualne przygotowywany został przez CEM (Centrum Egzaminów Medycznych w Łodzi), a więc poza Akademią. Warto też dodać, że "system jednej listy" był preferowany przez Konferencję Rektorów Uczelni Medycznych z dnia 16 czerwca 2004 r. w uchwale nr 33/02-05 z dnia 16 czerwca 2004 r. dotyczącej rekrutacji na studia w roku 2005 w uczelniach medycznych. Przede wszystkim jednak rozwiązanie, zgodnie z którym na studia będą przyjęci ci kandydaci, którzy uzyskają najwyższą liczbę punktów kwalifikacyjnych i zmieszczą się w ramach limitu miejsc, zostało wyraźnie wskazane w załączniku do uchwały nr 308/2004 senatu Akademii Medycznej im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu z dnia 26 maja 2004 r. w sprawie określenia zasad i trybu rekrutacji oraz zakresów egzaminów wstępnych na studia w roku akademickim 2005/2006.

Rozważając wyjaśnienia organu II instancji co do zastosowania "mnożnika punktów" Sąd zauważa, że organ ten w swojej decyzji stwierdził wprost, iż mnożenie punktów, zdobytych na egzaminie testowym dawało "pełną równość z punktami z egzaminów maturalnych /maksymalna liczba z egzaminu testowego na uczelni była równa maksymalnej liczbie punktów za egzamin maturalny/". Dzięki zastosowanemu przelicznikowi, kandydaci ze "starą" maturą mogli uzyskać maksymalnie 200 punktów, a zatem tyle, ile kandydaci z "nową" maturą.

W związku z merytorycznymi wyjaśnieniami dotyczącymi zastosowania "mnożnika", które dla orzekającego składu są przekonujące, pozostają uwagi dotyczące jego podstaw, w związku z tym, że - jak wskazywano - ww. system stanowi konsekwencję przyjętego w uchwale senatu rozwiązania jednej listy rankingowej. Z cytowanego wyżej załącznika do punktu 1 protokołu Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego I Akademii Medycznej wynika, że zasady sporządzania listy rankingowej "zostały zawarte w piśmie Dziekana Wydziału Lekarskiego I z dnia 14 stycznia 2005 r. będącego nawiązaniem do pisma BR/420/05/06 z dnia 16 listopada 2004 r. Według przedstawionych w w/w piśmie zasad (...) ilość punktów kwalifikacyjnych dla kandydatów z tzw. "starą maturą" stanowi suma punktów uzyskanych za wynik egzaminu testowego z przedmiotów pomnożona przez dwa w celu wyrównania szans (`nowej matury`, `starej matury` i międzynarodowej matury IB), gdyż w ten sposób maksymalna liczba punktów uzyskanych przez kandydatów legitymujących się "nową maturą", "starą maturą" oraz maturą międzynarodową wynosi 200 punktów". Zdaniem orzekającego składu, poprawniej byłoby także i tę zasadę (choć ma ona charakter wykonawczy i porządkowy wobec reguły jednej listy) określić uchwałą senatu uczelni. Sąd dostrzega ten problem prawny, lecz jednocześnie ma świadomość, że podjęcie w sprawie kandydatów ze "starą" maturą decyzji na podstawie wyłącznie odnośnych uchwał senatu, pozbawiałoby możliwości przemnożenia osiągniętych przez Skarżącą punktów, co postawiłoby Ją w ewidentnie gorszej sytuacji. Maksymalnie mogłaby uzyskać 100 punktów, gdy tymczasem kandydaci z "nową" maturą mogli uzyskać 200 punktów. Dostrzegając zatem formę i tryb "doprecyzowania" materii zawartej w uchwale Akademii, Sąd ma świadomość, że rozstrzyganie pomijające pismo Dziekana byłoby niekorzystne dla Skarżącej.

W ramach oceny obu decyzji pod kątem uwag procesowoprawnych, zawartych w wyroku WSA z dnia [...] r. sygn. akt [...] , skład obecnie orzekający podkreśla, że uwagi te głównie miały związek z brakiem należytego rozpatrzenia odwołania Skarżącej i brakiem ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, nie zostały natomiast sformułowane żadne szczególne wskazówki co do trybu postępowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Przed oceną decyzji obu instancji z punktu widzenia formalnoprawnego, Sąd za właściwe uważa przedstawienie stanowiska co do procesowoprawnych wymogów decyzji podjętych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studenckich. Sąd podziela utrwalony w orzecznictwie i doktrynie na gruncie "starej" ustawy pogląd, że do decyzji podjętych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studenckich przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się tylko odpowiednio. Odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ma zapewnić minimum procedury, niezbędne dla załatwienia spraw i zachowania uprawnień strony, przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej (jej autonomii) i przyjętych w niej zasad komunikowania o rozstrzygnięciach organów uczelni. Odpowiednie stosowanie - chociaż zezwala na odstępstwa - nie pozbawia strony żądania, aby wymagania proceduralne zostały spełnione w pełnym zakresie, jeżeli to konieczne dla prawidłowej obrony (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. akt I SA 106/02, dostępny na stronie internetowej NSA). Należy dodać, że autonomia szkół wyższych stanowi wartość chronioną konstytucyjnie (art. 70 ust. 5 Konstytucji RP). W związku z powyższym, przytaczany jest w judykaturze także pogląd, że decyzje organów uczelni, w kontekście wyrażonej w Konstytucji zasady autonomii szkół wyższych, nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 08 listopada 2000 r. sygn. SK 19/99 OTK nr 7 poz. 258). Warto w tym miejscu dodać, że w "nowej" ustawie prawodawca wyraźnie złagodził stosowanie przepisów kpa wskazując, iż do decyzji w sprawach przyjęcia na studia przepisy kpa stosuje się odpowiednio (oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego – art. 207).

W świetle powyższego, a także uwzględniając swoisty związek aspektów procesowoprawnych i merytorycznych wskazówek zawartych w wyroku WSA z dnia [...] r. sygn. akt [...], skład orzekający jest zdania, że przy ponownym postępowaniu decyzja organu I instancji (bez nieuprawnionego "zaliczania" w jej skład załącznika do punktu 1 protokołu Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego I Akademii Medycznej) nie spełnia minimalnych wymogów stawianych przez prawo a wyliczonych prawomocnym wyroku z dnia [...] r. Dopiero organ II instancji zachował niezbędne standardy decyzji, naprawiając błędy organu I instancji. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że wyliczone przez Sąd orzekający w sprawie uchybienia procesowoprawne zostały usunięte dopiero przez organ II instancji, w związku z szerokim rozważeniem kwestii merytorycznych podniesionych w poprzednim wyroku. Sąd nie widzi zatem podstaw, by zaskarżonej decyzji przypisać wady: nierozważenia przez organ odwoławczy całości sprawy, naruszenia przez organy uczelni zasady prawdy obiektywnej czy też naruszenia zasady dwuinstancyjności, bądź lakoniczności uzasadnienia. Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie dopatrzył się zatem ani naruszenia przepisów postępowania ani naruszenia praw przysługujących Skarżącej, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zwrócić należy przy tym uwagę na zachowanie wymaganej ustawą procedury podejmowania decyzji przez organ odwoławczy. Zgodnie z art. 141 ust. 5 "starej" ustawy o szkolnictwie wyższym – decyzję w II instancji, zgodną z wnioskiem uczelnianej komisji rekrutacyjnej podjął Rektor Uniwersytetu Medycznego.

Niezbędne jest też ustosunkowanie się do stawianego przez Skarżącą zarzutu naruszenia art. 286 §1 ppsa "poprzez ponowne nie rozpoznanie sprawy przez orzekające w sprawie organy uczelni wyższej". Sąd nie podziela poglądu Skarżącej, iż doszło do naruszenia normy zawartej w tym przepisie, zgodnie z którym po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu I instancji akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd wskazuje, że wyrok z dnia [...] r. stał się prawomocny od dnia [...] r., zaś organ I instancji wydał ponowną decyzję w sprawie już trzy tygodnie później (w międzyczasie akta z odpisem orzeczenia doręczono organowi administracji). Z kontekstu można wnosić, iż być może pełnomocnik Skarżącej miał na myśli art. 153 ppsa, w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Powyższe nie oznacza jednak, że Sąd wydając orzeczenie kasacyjne przesądza zarazem, jakie będzie rozstrzygnięcie sprawy.

W nawiązaniu do powyższego warto podkreślić, że kryterium kontroli sądu administracyjnego jest zgodność z prawem decyzji, to jest zarówno postępowania prowadzącego do wydania decyzji jak i treści decyzji w odniesieniu do prawnych podstaw jej wydania. Sąd administracyjny na skutek zaskarżenia aktu lub czynności (bezczynności) organu administracji publicznej nie przyjmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować (ocenić) działalność tego organu. Z tego względu sąd administracyjny, co do zasady, nie może zastępować organu administracji publicznej i wydawać końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Orzeczenia sądu administracyjnego, w razie uwzględnienia skargi, rozstrzygają o uchyleniu (tak jak w wyroku WSA z dnia [...] r. sygn. akt [...]) lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu oraz zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowywania się w toku dalszego załatwiania sprawy. Odstępstwa od tego rodzaju rozstrzygnięć należą do wyjątków i mieszczą się zawsze w ogólnej formule sprawowania kontroli działalności administracji publicznej. Przejęcie przez sądy administracyjne kompetencji organu administracji publicznej do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wyjście poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (R. Hauser, A. Kabat, Właściwość sądów administracyjnych, RPEiS 2004, nr 2, s. 25 i n).

Biorąc powyższe pod uwagę, na mocy art. 151 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika organu administracji o zasądzenie od Skarżącej na rzecz organu II instancji kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych Sąd wyjaśnia, że nie jest możliwe zasądzanie kosztów postępowania na rzecz organu, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem skargi od skarżącego, gdy skarga zostanie oddalona. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie obowiązuje bowiem zasada odpowiedzialności za wynik postępowania, którą wprowadzono w postępowaniu przed NSA (art. 203 ppsa i 204 ppsa). W postępowaniu przed WSA obowiązują zasady unormowane w art.199 i w art.200 oraz następnych ppsa.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ E. Makosz-Frymus

JH