Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1297/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-12-17 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej "G" Sp. z o.o. w N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za listopad 2011 r. postanawia: wniosek oddalić.


UZASADNIENIE

Strona skarżąca – "G" Sp. z o.o. w N. zwróciła się do tutejszego Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 18 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za listopad 2011 r.

Skarżąca wskazała, że prowadzi działalność związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała, że kapitał zakładowy skarżącej spółki wynosi 2 500 000 zł. Wartość środków trwałych strony skarżącej według bilansu za ostatni rok wyniosła 4 128 811,19 zł. Ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 888 485 zł. Według bilansu na dzień 31 grudnia 2012 r. skarżąca na koniec roku posiadała w kasie i na rachunkach bankowych środki pieniężne w wysokości 439 346,46 zł, a jako inne środki pieniężne zaksięgowana była suma 1 651 115,77 zł. Stan kapitału zapasowego na koniec okresu wyniósł z kolei 1 196 194,89 zł. Strona skarżąca podała, że obecnie w jej kasie znajduje się kwota 250 zł, a jej dwa konta w Banku Śląskim S. A. są zajęte do kwoty 6 523 878,31 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, że nie posiada środków na opłacenie wpisu, gdyż jej przychody zmalały drastycznie w stosunku do roku 2009 i 2010 w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy o grach hazardowych, Podała, że drastyczna podwyżka podatku od gier z 180 euro na 2 000 zł od każdego eksploatowanego przez nią automatu spowodowała, że wpływające środki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Skarżąca eksploatuje obecnie około 200 automatów co stanowi 7 % stanu funkcjonujących w oparciu o przepisy obowiązujące do 31 grudnia 2009 r., czego konsekwencją jest brak środków na bieżącą działalność. Łączna miesięczna wysokość wydatków, do poniesienia których jest zobowiązana, znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Skarżąca podała, że środki trwałe to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć ani w Polsce (brak zapotrzebowania na automaty), ani za granicą (przystosowanie automatów do specyficznych polskich warunków).

Postanowieniem z dnia 4 listopada 2013 r., Referendarz sądowy tut. Sądu oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych.

W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. ) dalej "p.p.s.a." poprzez bezzasadne odmówienie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, w sytuacji gdy skarżąca nie dysponuje kwotą wymaganą do zapłaty wpisów sądowych w wielu sprawach i kwoty tej nie jest w stanie zgromadzić. Podała, że przywołane przez referendarza sądowego wielomilionowe obroty skarżącej w ostatnim okresie działalności, mają taki wymiar jedynie w ujęciu księgowym. Wskazana kwota stanowi bowiem sumę wszystkich wpłat do automatów do gier eksploatowanych przez skarżącą w całym kraju. Kwocie tej odpowiada - również wyłącznie księgowa, wielomilionowa wartość wygranych wypłaconych z tych automatów. Wysokie obroty są zatem wynikiem polityki rachunkowości, wymuszonej przez administrację podatkową. Ponadto wartość wpływów skarżącej musi zostać skorygowana od podatek od gier, który w omawianym okresie wyniósł 600 000 zł ( 2 000 zł x 300 urządzeń ) jak również winna uwzględniać koszty związane bezpośrednio z eksploatacją urządzeń do gier oraz bieżącą obsługą administracyjną. Pozostała po odliczeniach kwota podlega zajęciu związanemu z zabezpieczeniem dokonanym na rachunkach bankowych. Skarżąca nie jest zatem w stanie zgromadzić rezerw finansowych, gdyż uniemożliwia jej to istniejące zabezpieczenie rachunków bankowych. Tym samym nie jest w stanie gromadzić kwoty 300 000 zł tytułem wpisów sądowych w prawie 300 sprawach prowadzonych równolegle przed sądami administracyjnymi na terenie całego kraju. Wskazała, że odmowa zwolnienia od kosztów może pozbawiać ją prawa do sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek w postaci możliwości przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. Art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika, natomiast w zakresie częściowym – zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

We wniosku dołączonym do skargi, strona skarżąca zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości, natomiast w sprzeciwie sprecyzowała, że wnosi o zwolnienie od wpisu sądowego a zatem o częściowe zwolnienie.

Rozpatrując wniosek w tak skonkretyzowanych granicach, w pierwszej kolejności należy zauważyć, co niejednokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach, że regulacja zawarta w przytoczonych wyżej przepisach, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej zgodnie z art. 199 p.p.s.a., na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd kierował się właśnie tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanych przepisach. Jednocześnie Sąd miał na uwadze, że nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia ( por. postanowienie NSA z dnia 11 lipca 2012 r., II FZ 470/12 ).

W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez skarżącą okoliczności należy uznać, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą i brak informacji, aby rzeczywiście utraciła płynność finansową. Dokonanej oceny nie zmienia również wskazywana strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 888 485 zł. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Strata powstaje bowiem wskutek księgowo-podatkowego zapisu nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej (por. postanowienie NSA z 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13 ). O możliwościach płatniczych strony skarżącej świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08 ). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11 ). Należy przy tym podkreślić, że brak możliwości sprzedaży części majątku ruchomego spółki (np. automatów do gier) nie wystarczy dla przyjęcia, aby zachodziły podstawy do zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 923/12 ). Podobnie wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe.

W ocenie Sądu, bezspornym jest, że wchodzące w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. przepisy ustawy z dnia z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201 poz. 1540 ze zm.) zwiększyły obciążenia podatkowe strony skarżącej z tytułu podatku od gier. Jednakże od 2010 r. strona skarżąca prowadzi działalność, a jej przychody w porównaniu do roku 2011 rosną, a straty maleją, co pośrednio oznacza również, że strona skarżąca faktycznie musiała pozyskać źródła finansowania – typu dopłaty wspólników, zyski z lat poprzednich, pożyczki lub kredyty ( brak przedstawienia rachunku przepływów nie pozwolił Sądowi na dokładniejsze ustalenia w tym zakresie).

Ponadto, z analizy dostępnych danych wynika, że strona skarżąca dysponuje środkami trwałymi wycenianymi na sumę 4 128 811,19 zł., obejmującymi m.in. budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i morskiej o wartości 567 595,74 zł. Nawet jeżeliby przyjąć, że – jak twierdzi – automaty do gier stanowiące znaczną część jej majątku nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, to nie można tracić z pola widzenia, że strona skarżąca posiada również inne składniki majątku o znacznej wartości np. budynki, lokale, obiekty inżynierii lądowej i morskiej (por. postanowienie NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., II FZ 1100/13 wydane w niemal identycznym stanie faktycznym). Z przedstawionych danych nie wynika, aby środki te nie mogły być w części spieniężone lub nie mogły stanowić zabezpieczenia pod udzielone kredyty.

Tym samym na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.