Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1788/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant starszy asystent sędziego Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 514/18 w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 514/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. W., uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2018 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej.

Przedstawiając stan sprawy, Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., Prezes NFZ utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] stycznia 2016 r. ustalającą obowiązek poniesienia przez Z. W. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonej jej w dniach: [...]-[...] lipca 2013 r., [...] lutego 2014 r., [...] stycznia 2015 r., [...]-[...] lutego 2015 r. przez WSS im. [...] w Ł., w dniach: [...] lutego 2014 r., [...] marca 2014 r., [...] marca 2014 r., [...] marca 2014 r., [...] maja 2014 r., [...] czerwca 2014 r. przez SP ZOZ [...] w Ł., w dniach: [...] lutego 2015 r., [...] - [...] lutego 2015 r., [...] marca 2015 r., [...] marca 2015 r., [...] marca 2015 r., [...]-[...]marca 2015 r., [...] marca 2015 r., [...] marca 2015 r., [...] marca 2015 r. przez A. w Ł., jak również obowiązek poniesienia kosztów recept podlegających refundacji wystawionych w dniach: [...] lutego 2013 r., [...]maja 2014 r., [...] kwietnia 2014 r., [...] maja 2014 r., [...] marca 2015 r., w łącznej wysokości 6 609,20 zł.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 102 ust. 5 pkt 24a w zw. z art. 50 ust. 16 i 18 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1938; dalej: ustawa o świadczeniach).

W zaskarżonej decyzji Prezes NFZ wyjaśnił, że działając na skutek wniesionego przez Z. W. odwołania od decyzji organu I instancji, poinformował stronę - pismem z dnia 25 stycznia 2017 r. - o możliwości dokonania wstecznie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w związku z nowelizacją ustawy o świadczeniach – ustawą z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 2173; dalej: ustawa zmieniająca) - przy czym zaznaczył, że warunkiem nieobciążania kosztami leczenia jest dokonanie przez płatnika składek, np. w wypadku pracownika poprzez pracodawcę, zleceniodawcę w wypadku zleceniobiorcy, organ emerytalno-rentowy w przypadku emeryta-rencisty, "wstecznego" (prawidłowego) zgłoszenia członka rodziny. Poinformował także, że "wstecznego zgłoszenia" do ubezpieczenia zdrowotnego należy dokonać – w terminie do 90 dni od wejścia życie ustawy zmieniającej, tj. do dnia 12 kwietnia 2017 r., zaś zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego powinno obejmować okres, kiedy zostało udzielone świadczenie będące przedmiotem decyzji dyrektora OW NFZ. W przypadku dokonania powyższej czynności, nie będzie wszczynane lub będzie umorzone już wszczęte postępowanie administracyjne ustalające obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. Zgodnie z informacją Prezesa NFZ, "wsteczne zgłoszenie" będzie uwzględniane do ubezpieczenia zdrowotnego dokonanego przed dniem wejścia w życie ww. ustawy.

Organ, pismem z dnia 25 września 2017 r., poinformował stronę o jej uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., jednocześnie zwracając się o przesłanie dokumentu potwierdzającego wsteczne zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego przed 12 kwietnia 2017 r., jeżeli takie zgłoszenie zostało dokonane.

W odpowiedzi strona przesłała do Prezesa NFZ zaświadczenie z dnia 9 października 2017 r. potwierdzające fakt opłacenia za nią składki na ubezpieczenie zdrowotne z emerytury K. W. (męża strony). Strona została zgłoszona przez męża do ubezpieczenia w okresach: od [...] kwietnia 2003 r. do [...] listopada 2007 r. oraz od [...] stycznia 2013 r. do [...] maja 2015 r.

Prezes NFZ, korzystając z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych ustalił, że strona została zgłoszona od [...] stycznia 2013 r. do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny K. W. w dacie [...] października 2017 r., a zatem nastąpiło to po ustawowym terminie, tzn. po dniu 12 kwietnia 2017 r.

Organ wskazał, że w myśl art. 50 ust. 15 pkt 2 ustawy o świadczeniach, wobec złożenia dokumentu, o którym mowa w art. 50 ust. 6 ustawy o świadczeniach, nie było możliwości odmowy udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniodawcy, z którym łączyła organ umowa o udzieleniu tych świadczeń. Jednakże, w opisanej sytuacji, na podstawie wydanej decyzji ustalającej obowiązek poniesienia kosztów, podlegają one ściągnięciu od strony w trybie postępowania egzekucyjnego.

Strona wniosła od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi Z. W. wskazała, że jej mąż w dniu [...] lutego 2017 r. złożył w zakładzie Emerytalno-Rentowym MSWiA w Ł. pismo, w którym dokonał wstecznego zarejestrowania jej do ubezpieczenia zdrowotnego od [...] lutego 2008 r. Skarżąca załączyła do skargi ww. pismo z prezentatą przyjęcia go przez organ rentowy. Następnie skarżąca podała, że w celu rozwiania wątpliwości co do terminu wstecznego zgłoszenia jej do ubezpieczenia zdrowotnego przez męża, organ rentowy potwierdził zaświadczeniem z [...] lutego 2018 r., że zgłoszenie nastąpiło [...] lutego 2017 r. Z. W. załączyła do skargi to zaświadczenie w związku z dokonaniem wstecznego zgłoszenia skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego w ustawowym terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: p.p.s.a.), wyjaśnił, że, po pierwsze, Prezes NFZ zaniechał poddania ocenie prawnej przesłanki, o której mowa w art. 1 ust. 2 lit. b) ustawy zmieniającej, czym uchybił przepisom k.p.a. naruszającym zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) oraz odzwierciedlenie wyników relewantnego postępowania w ramach uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). WSA wskazał, że organ nie dostrzegł, iż ocenie podlega nie jedynie fakt niezgłoszenia, w określonych przedziałach czasowych, strony do ubezpieczenia zdrowotnego - w tym wypadku jako członka rodziny męża - lecz także okoliczności towarzyszące składaniu przez stronę oświadczenia o objęciu jej ubezpieczeniem w momencie udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej. Na mocy wyżej przywołanego przepisu ustawy zmieniającej, obowiązku uiszczenia kosztów świadczenia nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń albo złożenia pisemnego oświadczenia o przysługującym jej prawie o świadczeniu opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.

Sąd I instancji podkreślił, że ani organ I ani II instancji nie poczynił żadnych ustaleń w powyższym aspekcie, a co za tym idzie, nie podjął analizy dopuszczalności wydania decyzji w przedmiocie obowiązku poniesienia przez skarżącą kosztów udzielonych jej świadczeń opieki zdrowotnej w określonych terminach.

WSA wskazał, że obowiązkiem organu będzie ustalenie przyczyn, dla których brak było "bieżącego" zgłoszenia skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego w podanych w decyzjach okresach, a przede wszystkim jej stanu świadomości co do podlegania temu ubezpieczeniu na skutek zgłoszenia przez męża w momencie składania oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń. Sąd zaznaczył, że na rozprawie skarżąca podała, iż od 2003 r. pozostawała na utrzymaniu męża, a jedynie w 2007 r. przez okres 3 miesięcy pracowała. Chorowała na chorobę nowotworową, która rozpoczęła się w 2013 r. Skarżąca pozostawała w przekonaniu, że jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym przez męża. Zdaniem WSA powyższe twierdzenia powinny zostać zweryfikowane w postępowaniu dowodowym przez organ administracyjny, który następnie podda je ocenie pod kątem przesłanki "usprawiedliwionego, błędnego przekonania, że (skarżąca) posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej".

Jak wskazał WSA, drugą przyczyną uchylenia obydwu wydanych w sprawie decyzji, była konieczność dokonania merytorycznej oceny załączonego do skargi dokumentu zgłoszenia skarżącej do ubezpieczenia przez męża w dniu [...] lutego 2017 r. z mocą wsteczną oraz wyciągnięcia z niego stosownych skutków prawnych.

Jak wynika bowiem z przepisu art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej, "umarza się postępowania, o których mowa w art. 50 ust. 18 ustawy zmienianej w art. 1, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, wobec osób, które dopełniły obowiązku określonego w art. 67 ust. 1 i 3 ustawy zmienianej w art. 1, najpóźniej w terminie 90 dni od dnia wejścia w życie ustawy".

Sąd I instancji podkreślił, że osobą dokonującą zgłoszenia do ubezpieczenia skarżącej był jej małżonek, a więc z jednej strony osoba, do której mogła ona mieć zaufanie, a z drugiej strony mogła nie mieć pełnego wglądu do dokonywanych przez niego czynności prawnych.

Zdaniem Sądu, ocena załączonego do skargi dokumentu powinna obejmować jego wpływ na zaistnienie przesłanki umorzenia postępowania, z uwagi na treść przepisu art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej. Zgodnie z normą w nim zawartą, ustawową przesłankę umorzenia postępowania stanowi sam fakt złożenia wniosku o objęcie małżonki ubezpieczeniem zdrowotnym z mocą wsteczną.

Ustawa zaistnienia skutku w postaci obligatoryjnego umorzenia postępowania w przedmiocie poniesienia przez stronę kosztów udzielonych jej świadczeń opieki zdrowotnej nie uzależnia w szczególności ani od terminowości działań płatnika (w tym wypadku Emerytalno - Rentowego MSW) ani też od stopnia sprecyzowania przez męża wniosku o "wsteczne" objęcie beneficjentki tym ubezpieczeniem. Za wystarczający, według Sądu I instancji, należy uznać sam fakt złożenia niebudzącego wątpliwości co do jego treści oraz intencji składającego - wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 4 ustawy zmieniającej, w terminie, o którym mowa w tym przepisie, czyli do dnia 12 kwietnia 2017 r.

W każdym razie, w ocenie Sądu, załączony do skargi dokument z dnia [...] lutego 2017 r. należy włączyć do materiału dowodowego sprawy i poddać ocenie w kontekście przywołanej wyżej regulacji prawnej.

Przedstawienie tego dokumentu, nieznanego wcześniej organowi II instancji, stanowi według WSA niezależną od istotnego naruszenia przepisów o postępowaniu dowodowym, przesłankę (wznowieniową) uzasadniającą uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes NFZ, zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na:

- uznaniu, że w sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 1 ust. 2 lit. b) i art. 5 ustawy zmieniającej w zw. z art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach, co w ocenie Sądu powinno było skutkować zbadaniem zarówno przez organ I jak i II instancji okoliczności towarzyszących składaniu przez skarżącą oświadczenia o objęciu jej ubezpieczeniem w momencie udzielania świadczeń opieki zdrowotnej oraz przyjęciem, że skarżąca w chwili składania oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że prawo to posiada, podczas gdy przesłanki z przywołanych przez Sąd przepisów wzajemnie się wykluczają, ponieważ w datach udzielanych skarżącej świadczeń opieki zdrowotnej w latach 2013 - 2015 nie mogła ona pozostawać w uzasadnionym błędnym przekonaniu, że została ubezpieczona przez męża, jako członek rodziny, ponieważ zgłoszenie skarżącej do ubezpieczenia, jako członka rodziny nastąpiło dopiero w 2017 r.;

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na:

- naruszeniu art. 138 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., przez nieprawidłowe sformułowanie rozstrzygnięcia zawartego w sentencji skarżonego wyroku, które jest niespójne z brzmieniem jego uzasadnienia, co uniemożliwia wykonanie wyroku, sentencja stanowi jedynie o uchyleniu decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] stycznia 2018 r., podczas gdy w treści uzasadnienia znajdują się postanowienia, zgodnie z którymi: "przyczyną uchylenia obydwu wydanych w sprawie decyzji jest konieczność dokonania merytorycznej oceny załączonego do skargi dokumentu zgłoszenia skarżącej do ww. ubezpieczenia przez męża w dniu [...] lutego 2017 r. z mocą wsteczną oraz wyciągnięcia z niego stosownych skutków prawnych".

Wskazując na powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej organ podniósł, że całokształt okoliczności sprawy spowodował, że Prezes NFZ prowadząc postępowanie dowodowe nie mógł wywieść innych wniosków niż tylko te, które przyjął za podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Na etapie postępowania prowadzonego przez organ II instancji skarżąca nie przedstawiła bowiem dokumentu potwierdzającego, że została "wstecznie" zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego przed dniem 12 kwietnia 2017 r., a przedłożyła jedynie zaświadczenie dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wystawione [...] października 2017 r., wskazując, że jest to dokument potwierdzający fakt zgłoszenia skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego przez męża. Autor skargi kasacyjnej nie zgodził się zatem z tym, że organ, zarówno I jak i II instancji, nie zbadał całokształtu okoliczności sprawy.

Poza tym, Prezes NFZ wskazał, że fakt pozostawania w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada się prawo do świadczeń opieki zdrowotnej jest samodzielną przesłanką do ewentualnego umorzenia postępowania, o której stanowi przepis art. 1 ust. 2 lit. b) ustawy zmieniającej (art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach). Jest ona niezależna od przesłanki wskazanej w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej w związku z przepisem art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach.

W związku z powyższym, zdaniem autora skargi kasacyjnej, Sąd wydając zaskarżony wyrok nieprawidłowo zastosował przywołane przepisy. Normy zawarte we wskazanych regulacjach stanowią odrębne podstawy prawne do ewentualnego umorzenia postępowania w przedmiocie konieczności poniesienia kosztów udzielonych świadczeń zdrowotnych i nie powinny być łącznie stosowane. Podstawy te wzajemnie się bowiem wykluczają.

Poza tym, według skarżącego kasacyjnie organu, skoro sentencja wyroku nie jest skorelowana z uzasadnieniem, to organy obu instancji nie są w stanie odnieść się do wytycznych Sądu I instancji. W przypadku uprawomocnienia się wyroku nie można jednoznacznie określić, w jakim zakresie wiąże on stronę, inne sądy i organy, i w jakim zakresie jest on objęty powagą rzeczy osądzonej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną – sporządzoną osobiście przez skarżącą – wniosła ona o oddalenie skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu pisma wskazała, że istotne jest, że dopełniła obowiązku wstecznego zgłoszenia jej do ubezpieczenia społecznego zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej i wykazała to dokumentami. Skarżąca nie miała wpływu na opóźnione działanie organu rentowego. W ocenie skarżącej, fakt poinformowania Prezesa NFZ pismem z dnia [...] października 2017 r. o dokonanym w ustawowym terminie wstecznym zarejestrowaniu do ubezpieczenia, powinien skłonić organ II instancji do zweryfikowania tej informacji w Zakładzie Emerytalno Rentowym MSWiA, zamiast oprzeć się wyłącznie na danych z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Zdaniem składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 pkt 1-6 powołanej ustawy. Skoro zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, to kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku sprowadza się do oceny, czy uchybia on przepisom, naruszenie których zarzucono Sądowi I instancji.

Rozpoznając sprawę w tych granicach, skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że podstawy kasacyjne nie usprawiedliwiają wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Przede wszystkim za nietrafny uznać należało zarzut naruszenia art. 138 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.

Według pierwszego z powołanych przepisów (art. 138 p.p.s.a.), sentencja wyroku powinna zawierać: oznaczenie sądu, imiona i nazwiska sędziów, protokolanta oraz prokuratora, jeżeli brał udział w sprawie, datę i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, imię i nazwisko lub nazwę skarżącego, przedmiot zaskarżenia oraz rozstrzygnięcie sądu.

Rozstrzygnięcie Sądu I instancji - "uchyla zaskarżoną decyzję" - jest jednoznaczne, nie daje możliwości różnych interpretacji, odpowiada nadto regulacji zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zarzut nieprawidłowego sformułowania rozstrzygnięcia zawartego w sentencji skarżonego wyroku jest więc niezasadny.

Odrębną kwestią jest "spójność" rozstrzygnięcia z jego uzasadnieniem (art. 141 § 4 p.p.s.a.). Istotnie, w pisemnych motywach wyroku Sąd I instancji poczynił uwagi co do decyzji organu I i II instancji, nadto wskazał na przyczyny "uchylenia obydwu wydanych w sprawie decyzji".

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego tego typu rozbieżność nie jest wadą dyskwalifikująca wyrok wydany w sprawie. Skład orzekający podziela mianowicie pogląd, że w sytuacji, w której zachodzi sprzeczność między sentencją a uzasadnieniem rozstrzygnięcia, znaczenie ma sentencja, bo to jej treść określa sposób rozstrzygnięcia. Nie można zaś wyprowadzać rozstrzygnięcia z treści uzasadnienia (por. wyrok SN z dnia 7 września 2017 r. III UK 199/16 oraz wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2011 r. I OSK 811/10, a także wyroki NSA: z dnia 2 lipca 2018 r. I OSK 873/18, z dnia 20 września 2016 r. I OSK 1065/16 - na tle art. 107 § 1 k.p.a.).

Wywody, co do braku możliwości odniesienia się do wytycznych Sądu i co do braku możliwości określenia, w jakim zakresie wyrok wiąże stronę, sąd i organy oraz w jakim zakresie objęty jest powagą rzeczy osądzonej, są zatem chybione.

Ocenę kolejnego zarzutu sformułowanego w skardze kasacyjnej (pkt 1 jej petitum) trzeba poprzedzić uwagą, że Sąd I instancji uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji z dwóch powodów - po pierwsze: wobec zaniechania przez organy oceny prawnej przesłanki, o której mowa w art. 1 ust. 2 lit. b ustawy zmieniającej, z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., po drugie: z uwagi na konieczność dokonania oceny przesłanki umorzenia postępowania - przewidzianej art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej. Sąd uznał przy tym, że wobec załączenia do skargi zgłoszenia skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego przez jej męża - pismem z dnia [...] lutego 2017 r. - zastosowanie znajdował art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. (w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).

Sposób sformułowania zarzutu wskazanego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej oraz jego uzasadnienie świadczy o tym, że zmierza on do podważenia tylko pierwszego z powodów uchylenia zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu art. 1 ust. 2 lit. b) i art. 5 powołanej ustawy zmieniającej w zw. z art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach zdrowotnych trzeba wskazać, że zgodnie z art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej (zmienionym powołanym w zarzutach art. 1 ust. 2 li. b ustawy zmieniającej) "Obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia pisemnego oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej".

Art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej - powołany w zacytowanym wyżej przepisie - stanowi przy tym (w zakresie istotnym dla rozpoznawanej sprawy) o obowiązku uiszczenia kosztów świadczenia przez osobę, której świadczenia udzielono, w przypadku gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone, pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej (w wyniku okoliczności przepisem tym określonych).

W istocie Sąd I instancji wskazał zatem na brak rozważenia w postępowaniu administracyjnym - wynikającej z art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych - przesłanki działania w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o posiadaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, której świadczenia udzielono, mimo braku ku temu uprawnienia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z treści zmienionego art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, nie wynika, aby wprowadzona tym przepisem przesłanka nie dotyczyła świadczeń udzielonych przed wprowadzeniem powyższych zmian. Uznać należy, że ocena przesłanki wyłączającej obowiązek uiszczenia kosztów świadczenia opieki zdrowotnej przez osobę, której mimo braku uprawnień świadczeń udzielono, winna odnosić się do przekonania tej osoby o prawie do świadczeń w dacie ich udzielania.

Wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej, Sąd I instancji nie wskazał na konieczność oceny okoliczności towarzyszących składaniu przez stronę oświadczeń o objęciu jej ubezpieczeniem w odniesieniu do faktu zgłoszenia skarżącej, jako członka rodziny w 2017 r. Z pisemnych motywów rozstrzygnięcia WSA, opartych na wyjaśnieniach strony złożonych na rozprawie przez tym Sądem, wynika bowiem jedynie, że skarżąca twierdziła, że "Pozostawała w przekonaniu, iż jest objęta ubezpieczeniem męża".

W tym stanie rzeczy niezasadny jest zarzut wadliwego zastosowania art. 1 ust. 2 lit. b) ustawy zmieniającej, z tych względów - jak wskazano w skardze kasacyjnej - że skarżąca "w datach udzielanych skarżącej świadczeń opieki zdrowotnej w latach 2013 - 2015 nie mogła /.../ pozostawać w uzasadnionym błędnym przekonaniu, że została ubezpieczona przez męża, jako członek rodziny, ponieważ zgłoszenie skarżącej do ubezpieczenia, jako członka rodziny nastąpiło dopiero w 2017 r.".

Dodatkowo podkreślić trzeba, że w skardze kasacyjnej Sądowi I instancji nie postawiono zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że Sąd I instancji stwierdził braki w postępowaniu dowodowym i uzasadnieniu decyzji - z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów k.p.a. - właśnie wobec konieczności uwzględnienia zmian w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych - wprowadzonych na mocy art. 1 ust. 2 lit. b) ustawy zmieniającej.

Wprawdzie zgodzić należy się z wywodami skargi kasacyjnej, że przesłanka wskazana w art. 1 ust. 2 lit. b) ustawy zmieniającej (a prawidłowo mówiąc: w znowelizowanym art. 50 ust. 17 ustawy zmienianej) "jest niezależna od przesłanki wskazanej w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej".

Nie zmienia to jednak faktu, że sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut sformułowany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej nie mógł być uznany za usprawiedliwiony.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi bowiem do wniosku, że Sąd I instancji - wskazując na dwie odrębne przyczyny uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji - nie utożsamiał przesłanek z art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach zdrowotnych z art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej, umarza się postępowania, o których mowa w art. 50 ust. 18 ustawy zmienianej w art. 1, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, wobec osób, które dopełniły obowiązku określonego w art. 67 ust. 1 i 3 ustawy zmienianej w art. 1 najpóźniej w terminie 90 dni od dnia wejścia w życie ustawy.

W podstawach skargi kasacyjnej Sądowi I instancji nie zarzucono naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. – w związku z ujawnieniem na etapie postępowania okoliczności istotnych z punktu widzenia powołanego art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej. Kwestia ta - w świetle zasady związania NSA granicami skargi kasacyjnej - pozostaje zatem poza kontrolą kasacyjną.

Podkreślenia wymaga jednak, że - jak wynika z akt sprawy - skarżąca, poinformowana o treści art. 10 § 1 k.p.a. i zasadności wykazania zgłoszenia do ubezpieczenia, złożyła dopuszczone w poczet dowodów zaświadczenie z [...] października 2017 r., z treści którego wynika fakt zgłoszenia skarżącej przez jej męża do ubezpieczenia zdrowotnego we wskazanych tam okresach. Pismo to nie wskazuje jednak daty zgłoszenia. Ustalenia faktyczne - co do daty zgłoszenia w dniu [...] października 2013 r. - poczyniono zaś na podstawie danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych, nie informując skarżącej o uzupełnionym materiale dowodowym (art. 10 § 1 k.p.a.), czy o faktach znanych organowi z urzędu (art. 77 § 4 k.p.a.), pozbawiając ją tym możliwości podważenia dokonanych na tej podstawie ustaleń przed wydaniem decyzji.

Mając na uwadze całokształt poczynionych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, podlega zatem oddaleniu.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.