Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1766/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 273 par.2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 26 października 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) sędzia del. WSA Małgorzata Miron Protokolant Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. K. i Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Wr 377/09 w sprawie ze skargi Z. L., H. K., Z. K. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 43/06 oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 18 lutego 2010 r., II SA/Wr 377/09, oddalił skargi Z. L., H. K. i Z. K. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 43/06. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Górze decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń strychu (pierwsze piętro) na lokal mieszkalny Nr 4a w budynku Nr 43 położonym w miejscowości O. na działce nr 265/2. Powyższa decyzja utrzymana została w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. (Nr [...]) Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu.

Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 1 marca 1999 r. została zawarta pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa a Grzegorzem Bortnowskim umowa ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego oraz umowa sprzedaży (akt notarialny repert. A nr [...]) lokalu mieszkalnego Nr 4a, położonego w O. w budynku nr 43 na I piętrze składającego się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki i korytarza o łącznej powierzchni użytkowej 46,80 m². Jak wynika z dalszych zapisów tego aktu notarialnego, przy zawieraniu wymienionej umowy powołano się na zaświadczenie Urzędu Rejonowego w Górze Oddziału Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 1998 r. stwierdzające, że lokal mieszkalny Nr 4a w budynku położonym w O. nr 43 – stanowi samodzielny lokal mieszkalny (odrębną nieruchomość) w myśl art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. Nr 85, poz. 388). Do umowy przedłożono oświadczenie o skorzystaniu z prawa pierwszeństwa w nabyciu przez G. B. zajmowanego dotychczas mieszkania na zasadach preferencyjnych. Ponadto z zawiadomienia Sądu Rejonowego w Rawiczu Wydziału Ksiąg Wieczystych wynika, że lokal mieszkalny nr 4a posiada założoną księgę wieczystą nr 40522, w której dokonano następujących wpisów w dziale I "lokal nr 4a położony na pierwszym piętrze, lokal mieszkalny składający się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki i korytarza – o pow. 46,80 m2".

Zdaniem organu powyższe dokumenty urzędowe, w myśl art. 76 § 1 k.p.a., stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dodatkowo organ zwrócił uwagę, że w myśl art. 3 i art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, wpisy w księdze wieczystej korzystają z rękojmi publicznej wiary ksiąg wieczystych.

Okoliczności powyższe oznaczają, że organ nadzoru budowlanego nie jest uprawniony do weryfikacji dokumentów urzędowych sporządzonych w przepisanej formie (aktu notarialnego) i do czasu przeprowadzenia przeciwdowodu przez podmioty do tego uprawnione – dokumentom tym należy przyznać "zwiększoną" moc dowodową.

Rozpoznając skargę Z. L., H. i Z. K. na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 43/06, oddalił skargę. W motywach uzasadnienia Sąd wskazał, że oceny organu nadzoru budowlanego były prawidłowe, a mianowicie organ nie dopatrzył się dokonania zmiany przeznaczenia pomieszczeń znajdujących się obecnie w lokalu mieszkalnym nr 4a, polegających na tym, że uprzednio były to niemieszkalne pomieszczenia strychowe, gdyż przeznaczenie tych pomieszczeń na cele mieszkalne wynikało z udokumentowanych czynności prowadzących do wyodrębnienia własności tego mieszkania (czynności przetargowe, zaświadczenie właściwego organu, umowa notarialna i wpis do księgi wieczystej). W dalszej części wyroku Sąd stwierdził, że z umów ustanawiających odrębną własność lokalu mieszkalnego nr 4a nie wynikało, aby przed jego powstaniem jako lokalu samodzielnego (art. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali) należało najpierw dokonać określonej przebudowy budynku, przeciwnie, z zaświadczenia właściwego organu już wynikało istnienie tego lokalu jako samodzielnego lokalu mieszkalnego. Odrębna własność tego lokalu powstała z chwilą wpisu tego prawa do księgi wieczystej (art. 7 ust. 2 ustawy o własności lokali, odnośnie daty). Jak stwierdził Sąd, organ nie miał zatem żadnych podstaw do samodzielnego podważania jednoznacznego stanu faktycznego i prawnego lokalu, w szczególności przez poszukiwanie okoliczności jego powstania w sensie fizycznym. Nie było również podstawy do zawieszania postępowania sądowego z uwagi jedynie na możliwość powstania w przyszłości podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego.

Z. L., H. i Z. K. w osobiście sporządzonej skardze o wznowienie postępowania domagali się uchylenia w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2006 r. i decyzji DWINB oraz decyzji PINB nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. i rozpoznanie sprawy od początku. Jako podstawę skargi podali art. 145 § 1 pkt 1.4,5 i § 2 k.p.a. oraz art. 145 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi zarzucili, że "przy wydawaniu orzeczenia Sąd bezkrytycznie oparł się na fałszywych dowodach – fikcyjnych aktach notarialnych kupna-sprzedaży na nieistniejący lokal 4a w parterowym budynku nr 43 w m. O. dla G. B. Nr [...] z dnia 01.03.19999, a następnie odsprzedany aktem notarialnym nr [...] z dnia [...].02.2004r. K.A. S." Sprawa o unieważnienie aktów notarialnych jest w trakcie postępowania sądowego, o czym skarżący nie mieli możliwości poinformowania DWINB i przedłożenia przeciwdowodów. Skarżący bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu przed I i II instancją. Sąd nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania, a "w wyroku dał wskazanie możliwości powstania w przyszłości podstawy do wznowienia postępowania".

Nowym dowodem, który nie był brany pod uwagę przez Sąd jest postanowienie PINB w Górze z dnia 16 marca 2005 r. o odrzuceniu wniosku złożonego przez A. S. o przyłącza wodociągowe "co jest dowodem świadomego zatajenia przez PINB w Górze samowoli budowlanej" i wcześniejsze w tym przedmiocie postanowienie Burmistrza Góry nr [...] z dnia 25 listopada 2003 r. "Dowody te są ukryte w kopercie o nr k-40 w aktach Sądu."

Kolejnym nowym dowodem nie istniejącym w dniu wydania decyzji przez PINB jest opinia Biegłego Sądu Okręgowego w Legnicy z zakresu budownictwa – mgr inż. J. B. w sprawie określenia stanu technicznego budynku w O. nr 43 – na okoliczność istnienia określonych związków przyczynowych prowadzonej samowoli budowlanej – w braku infrastruktury technicznej na strychu. Opinia ta była wydana w postępowaniu karnym. Z opinii tej wynika, że "podłączenie się przez A. S. do jednego kanału dymowego pionu kominowego należącego do skarżących, które jest niezgodne z normą prawną i powoduje nieprawidłową pracę komina stanowi zagrożenie wydobywania się do mieszkania Z. L. tlenku węgla co jest to niebezpieczne dla życia i zdrowia właścicieli mieszkań nr 1a i 3a." Z kolei stan "prowizorki instalacji elektrycznej na strychu wykonany przez A. S. może doprowadzić do pożaru budynku co również jest zagrożeniem dla życia i zdrowia mieszkańców."

W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania sądowego Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, co następuje:

Pismem z dnia 3 marca 2009 r., które zostało przekazane do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji DWINB z dnia [...] listopada 2005 r. i poprzedzającej ją decyzji organu i instancji.

Decyzją z dnia 20 sierpnia 2009 r. GINB odmówił stwierdzenia nieważności decyzji DWINB z dnia [...] listopada 2005 (nr [...]).

Niezależnie od powyższego pismem z dnia 17 lipca 2009r. Z. L., H. i Z. K. wnieśli o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z uwagi na wniesioną skargę o wznowienie postępowania do WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 377/09. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2009 r. odmówił zawieszenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji DWINB.

Postanowieniem z dnia 9 października 2008r. przyznane zostało skarżącym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.

W dniu 25 stycznia 2010 r. wpłynęło do Sądu pismo pełnomocnika skarżących, w którym podtrzymuje w całości wnioski, zarzuty i twierdzenia skarżących zawarte w skardze o wznowienie. Jednocześnie – w uzupełnieniu skargi o wznowienie postępowania – na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. wniósł o dopuszczenie jako istotnego dowodu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, a z którego strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, tj. dokumentu w postaci pisma Prezydium Rady Zakładowej Państwowego Gospodarstwa Rolnego w K. z dnia 18 września 1981 r. skierowanego do R. L., na okoliczność tego, iż we wrześniu 1981 r. budynek wielorodzinny w O. nr 43 był trzyrodzinny i oprócz lokali mieszkalnych budynek składał się z 4 pomieszczeń gospodarczych i strychu do wspólnego użytku.

Ponadto pełnomocnik wniósł o dopuszczenie, jako dowodów w sprawie: pisma PGR w K. z dnia 29 kwietnia 1976 r., zaświadczenia PGR O. z dnia 22 marca 1967 r., zdjęcia budynku wielorodzinnego położonego w O. nr 43, pisma Starostwa Powiatowego w Górze z dnia 25 października 2004 r., pisma ENEA S.A. z dnia 13 lipca 2006 r., zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy w Górze poświadczające zameldowanie z dnia 7 listopada 2005 r. – na okoliczność tego że w budynku wielorodzinnym w O. nr 43 lokale mieszkalne znajdowały się wyłącznie na parterze, natomiast na poddaszu czy też I piętrze znajdowały się wyłącznie pomieszczenia gospodarcze typu strych i suszarnia.

Pismo Prezydium Rady Zakładowej Państwowego Gospodarstwa Rolnego w K. z dnia 18 września 1981 r. skierowane do R. L. zostało znalezione przez H. K. w mieszkaniu matki Z. L., która z uwagi na swój wiek nie pamięta, że takowy posiada. Po jego wykryciu skarżący niezwłocznie złożyli wniosek o wznowienie postępowania, bacząc by termin 3-miesięczny nie został przekroczony.

Z przedstawionego dokumentu, a także z pozostałych powołanych dokumentów, które stronie skarżącej były wcześniej znane, jednak nie były brane przez Sąd pod uwagę w poprzednim postępowaniu jak również w postępowaniach przed organami administracji, wynika, iż w skład przedmiotowego budynku wchodził strych. Dokumenty potwierdzają także fakt, iż budynek był trzyrodzinny, a rodziny te mieszkały na parterze budynku, na obecnym pierwszym piętrze znajdował się strych i suszarnia.

Z zaświadczenia PGR-u O. z dnia 22 marca 1967 r. wynika, że mieszkanie Z. L. składa się między innymi "ze strychu należącego w całości do trzech rodzin zamieszkałych na parterze". Natomiast z pisma PGR-u w K. z dnia 29 kwietnia 1976 r. wynika, iż Dyrekcja PGR-u w K. poleciła R. L., mężowi skarżącej Z. L. wstawienie okna oraz naprawę podłoża strychu podłogi drewnianej.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 43/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny, powołując się na twierdzenia organów administracji, podał, iż zarządca budynku przekazał dokumentację wraz z "pismem wyjaśniającym, że budynek był od samego początku wyposażony w mieszkanie położone na strychu, o czym świadczy konstrukcja i zamontowanie okna, uprzednio w latach 1966–1986 mieszkanie to zajmowali lokatorzy K. Trudno sobie wyobrazić, że można w cudzym mieszkaniu wstawić okna.

Z treści pisma ENEA S.A. wynika także, iż przed 2004 r. do mieszkania nr 4a położonego w O. 43 nie była dostarczana energia elektryczna.

Skarżący w licznych pismach kierowanych do organów administracji, a także do Sądu wnosili o przywrócenie strychu i suszarni, z których korzystali aż do czasu zajęcia tego pomieszczenia przez A. S.. W żadnym postępowaniu dotychczas przeprowadzonym nie ustalono, jakie pomieszczenia stanowią części wspólne tego budynku (w sensie faktycznym a nie prawnym).

Skoro w budynku tym był strych i suszarnia, a obecnie, jak podają skarżący, nie ma takich pomieszczeń, to może należałoby ustalić, czy ów strych nie został zajęty przez właścicieli lokalu znajdującego się na I piętrze budynku. Organy nie zbadały tej kwestii i nie wykluczyły takiej możliwości, jaką faktycznie powierzchnię zajmują A. S..

Pełnomocnik skarżących podniósł, że samo powoływanie się na akt notarialny, zaświadczenie o samodzielności lokali, a także wpisy w księgach wieczystych, nie wystarczy aby wskazać jakie pomieszczenia stanowią części wspólne budynku. Te dokumenty dotyczą jedynie konkretnych lokali mieszkalnych a nie budynku jako całości.

Na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. skarżąca H. K. oświadczyła, że nie jest zakończone postępowanie sądowe w sprawie o unieważnienie aktów notarialnych dotyczących lokalu mieszkalnego nr 4a, prowadzone przez Sąd Rejonowy w Głogowie o sygn. akt I [...].

Z kolei pełnomocnik skarżących, na pytanie Sądu dotyczące wskazania podstaw skargi o wznowienie postępowania z dnia 14 lipca 2009 r., oświadczył, że podtrzymując w całości wnioski, twierdzenia i zarzuty skargi wnosi o ich uwzględnienie w oparciu o art. 273 § 2 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 stycznia 2010 r., II SA/Wr 377/09, wskazał, że powołana przez skarżących w treści skargi okoliczność, tj. fakt zawisłości przed Sądem Rejonowym Wydziałem Cywilnym w Głogowie sprawy o unieważnienie umów sprzedaży lokalu mieszkalnego nr 4a w budynku nr 43 w O., nie stanowi nowej okoliczności faktycznej ani tym bardziej nie jest to środek dowodowy, w rozumieniu przepisu art. 273 § 2 p.p.s.a.

Ponadto, powołane przez skarżących dalsze zarzuty dotyczące nie wzięcia przez Sąd orzekający w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 43/06 pod uwagę postanowienia PINB w Górze z dnia 16 marca 2005 r. "o odrzuceniu wniosku złożonego przez A. S. o przyłącza wodociągowe" oraz "opinii biegłego Sądu Okręgowego w Legnicy z zakresu budownictwa – mgr inż. J. B. w sprawie określenia stanu technicznego budynku w O. nr 43" (k. 40 akt sądowych o sygn. II SA/Wr 43/06), nie stanowią również nowego dowodu w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a. Po pierwsze, Sąd orzekający w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 43/06 w chwili orzekania dysponował tymi dokumentami, a po drugie dotyczą one innej materii (stanu technicznego budynku nr 43 w O. oraz zgłoszenia wykonania przez A. S. przyłącza wodociągowego) niż przedmiot niniejszego postępowania, tj. umorzenia postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania strychu na lokal mieszkalny 4a w budynku nr 43 w O..

Sąd I instancji podniósł, że znane są z urzędu i inne sprawy jakie toczyły się przed tym Sądem ze skarg Z. L., H. i Z. K., jak np. sprawa zakazu użytkowania budynku mieszkalnego w zakresie instalacji elektrycznej doprowadzającej prąd do mieszkania na strychu, kominów oraz przewodów dymowych (sygn. akt II SA/Wr 312/08), sprawa stanu technicznego budynku mieszkalnego w O. nr 43 w zakresie ścian parteru i stropu nad parterem (sygn. akt II SA/Wr 443/09), a także sygnalizowane przez organy administracyjne i inne sprawy przed organami administracyjnymi dotyczące ww. budynku mieszkalnego w O.. Wielość tych postępowań sprawia, że skarżący próbują w każdym toczącym się postępowaniu podnosić często te same okoliczności, które w istocie dotyczą odrębnych spraw administracyjnych. W konsekwencji żądania skarżących sprowadzają się do roszczeń związanych z usunięciem aktualnych właścicieli lokalu mieszkalnego nr 4a (p. S.) położonego na I piętrze (zdaniem skarżących na strychu) z budynku w O. nr 43, gdyż jak twierdzą w skardze akty notarialne, na podstawie których nabyli przedmiotowy lokal mieszkalny były "fikcyjne". Zdaniem skarżących, strych jako całość winien stanowić część wspólną właścicieli lokali mieszkalnych położonych na parterze budynku.

Zasadą jest, iż wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadniają tylko te przesłanki wznowienia postępowania, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie sprawę już rozstrzygnięto. Z tego względu treść pisma Prezydium Rady Zakładowej Państwowego Gospodarstwa Rolnego w K. z dnia 18 września 1981 r. mogłaby co najwyżej dotyczyć postępowania administracyjnego, a nie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2006r sygn. akt II SA/Wr 43/06. W związku z tym fakt "odnalezienia" przez skarżącą H. K. ww. pisma w dniu 26 maja 2009 r. nie mógł stanowić przesłanki wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu I instancji gdyby nawet przyjąć, że pismo to mogłoby stanowić przesłankę wznowienia postępowania, to i tak ma ono charakter zaświadczenia, potwierdzającego pewien stan faktyczny, czy też stan prawny istniejący w dacie wydania wskazanego pisma. Z treści pisma wynika bowiem jedynie, że w dniu 18 września 1981 r. R. L. był najemcą mieszkania nr 5 w budynku nr 43 trzyrodzinnym w miejscowości O., które składało się z 5 izb, o pow. 60 m, oraz 4-ch pomieszczeń gospodarczych i strychu do wspólnego użytku. Poddając analizie treść pisma z 18 września 1981 r., zbliżonego charakterem do zaświadczenia, Sąd wskazał, że ma ono moc dowodową o tyle o ile jest zgodne z prawdą. Jego moc dowodowa trwa tak długo, dopóki nie zmieni się stan faktyczny czy też prawny danej sprawy. Pismo to mające charakter zaświadczenia nie jest aktem administracyjnym (np. decyzją) lecz stanowi faktyczną czynność administracyjną, stanowiącą oświadczenie wiedzy, a nie oświadczenie woli. Treść tego pisma jako pochodna istniejących faktów lub stanu prawnego mogła stanowić dowód tego co zostało w nim napisane jedynie do czasu zmiany tych faktów lub zmiany stanu prawnego.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie, dowodami niepodważalnymi co do stanu faktycznego i prawnego lokalu nr 4a, w dniu wydania wyroku z dnia 4 października 2006 r. ( sygn. akt II SA/Wr 43/06) były umowy z dnia 1 marca 1999 r. o ustanowieniu odrębnej własności lokalu mieszkalnego 4a i umowa o sprzedaży tego lokalu G. B., a następnie umowa z dnia 13 lutego 2004 r. sprzedaży lokalu mieszkalnego nr 4a przez G. B. A. S.

Z analizy treści pisma z dnia 18 września 1981 r. Prezydium Rady Zakładowej P.G.R. potwierdzającego jedynie stan faktyczny istniejący w dacie jego wydania co do budynku nr 43 w O., wynikają wnioski, które nie pozwalają na skuteczne podważenie umowy ustanawiającej odrębną własność lokalu mieszkalnego 4a i umów sprzedaży ww. lokalu z przyczyn wyżej podanych. Istnienie tego lokalu jako samodzielnego lokalu mieszkalnego stwierdzone było przed zawarciem umowy z dnia 1 marca 1999 r. stosownym zaświadczeniem Urzędu Rejonowego w Górze z dnia [...] listopada 1998 r.

Oceniając pozostałe dokumenty załączone do pisma pełnomocnika skarżących z dnia 20 stycznia 2010 r., tj. pisma PGR z dnia 29 kwietnia 1976 r., zaświadczenia PGR O. z dnia 22 marca 1967 r., zdjęcia budynku nr 43 w O., pisma Starostwa Powiatowego w Górze z dnia 25 października 2004 r., pisma ENEA S.A. Zakład Obsługi Klienta Poznań z dnia 13 lipca 2006 r., zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy w Górze poświadczające zameldowanie z dnia 7 listopada 2005 r. – Sąd I instancji stwierdził, że nie mogą one stanowić podstawy wznowienia postępowania, albowiem znane były skarżącym w okresie wcześniejszym niż 3 miesięcznym przed złożeniem skargi o wznowienie postępowania, a ponadto pismo Starostwa Powiatowego w Górze z dnia 25 października 2004 r. znajduje się w aktach sądowych (k. 40) w sprawie zakończonej wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 4 października 2006 r. (sygn. II SA/Wr 43/06)., a więc znane było Sądowi orzekającemu w sprawie.

Zdaniem Sądu I instancji skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie spełniła przesłanek, na które skarżący się powołują, a przedłożone dowody nie mogły mieć wpływu na wynik zakończonej prawomocnie sprawy.

Z. L., H. i Z. K. w skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, które nie zostały zapłacone w całości, według norm przypisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

– art. 273 § 2 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazali, iż nowy dowód przedstawiony w postępowaniu sądowoadministracyjnym mógł mieć istotny wpływ na wynik zakończonej prawomocnie sprawy;

– art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 106 § 5 p.p.s.a w zw. z art. 233 k.p.c., przejawiające się w tym, że Sąd nie odniósł się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów zawartych w skardze i nie przedstawił ich oceny oraz oparł orzeczenie na okolicznościach faktycznych, których Sąd nie był w stanie stwierdzić nie posiadając kompletnych akt sprawy, tj. rzutów kondygnacji budynku, oględzin budynku, które pozwoliłyby ustalić co stanowi tzw. współwłasność przymusową należącą do wszystkich właścicieli lokali mieszkalnych wchodzących w skład budynku i czy doszło do zajęcia strychu o powierzchni ponad 117 m2 przez osoby trzecie, a tym samym samowolnej zmiany sposobu użytkowania strychu, w sytuacji, gdy z dokumentów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia Sądu wynikało, iż znajdujący się na pierwszej kondygnacji budynku jedyny lokal mieszkalny ma powierzchnię wynoszącą zaledwie 46,80 m2.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w trakcie postępowania administracyjnego i sądowego nie został przeprowadzony dowód z oględzin przedmiotowego budynku, z rzutów kondygnacji budynku, które to dowody w jednoznaczny sposób pozwoliłyby ustalić jakie części budynku należą do nieruchomości wspólnej. W konsekwencji Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 października 2006 r. stwierdził, iż zarówno organ administracyjny jak i Sąd nie dopatrzył się dokonania zmiany przeznaczenia pomieszczeń znajdujących się obecnie w lokalu mieszkalnym nr 4a, gdyż przeznaczenie tych pomieszczeń na cele mieszkalne wynikało z udokumentowanych czynności prowadzących do wyodrębnienia własności tego mieszkania.

W uzasadnieniu natomiast wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 lutego 2010 r., Sąd wskazał, iż nowe dowody przedstawione w skardze o wznowienie postępowania nie mogły mieć wpływu na wynik zakończonej sprawy. Z przedstawionego pisma z dnia 18 września 1981 r. Prezydium Rady Zakładowej P.G.R. wynikają jedynie wnioski, które nie pozwalają na skuteczne podważenie umowy ustanawiającej odrębną własność lokalu mieszkalnego nr 4a i umów sprzedaży ww. lokalu. Skarżący nie zgadzają się ze stanowiskiem Sądu, że powołany nowy dowód nie może mieć istotnego wpływu ma wynik postępowania sądowego.

Dokumenty urzędowe, tj. zaświadczenie o samodzielności lokalu, jak również umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego nr 4a wskazują na to, iż lokal ten znajduje się na pierwszej kondygnacji budynku położonego w O. nr 43, jego łączna powierzchnia użytkowa wynosi 46,80 m2, tymczasem cała powierzchnia pierwszej kondygnacji budynku wynosi ponad 117 m2 i według skarżących zdjęcia kondygnacji nie wskazują na to, aby można ją było nazwać piętrem budynku, gdyż konstrukcja budynku na to nie pozwala. Z twierdzeń skarżących wynika, iż lokatorzy zajmują całą powierzchnię strychu. Powołane przez Sąd dokumenty nie odpowiadają stanowi faktycznemu i nie uprawniają do zajęcia i przebudowy strychu, gdyż wymagają chociażby zgody wspólnoty mieszkaniowej, w tym zgody skarżących, którzy zamieszkują niniejszy budynek od marca 1960 r., natomiast członkami wspólnoty są od 1997 r. W przeprowadzonym postępowaniu skarżący próbowali wykazać, że osoby trzecie samowolnie zmieniły sposób użytkowania pomieszczeń strychu. Jednak organ i Sąd nie ustaliły, co jest częścią wspólną budynku i czy rzeczywiście w przedmiotowym budynku znajduje się, czy też powinien znajdować się strych, a w konsekwencji, czy doszło do samowolnej zmiany użytkowania pomieszczeń strychu.

Z treści pisma Prezydium Rady Zakładowej Państwowego Gospodarstwa Rolnego w K. z dnia 18 września 1981 r. skierowanego do R. L., który wcześniej nie był brany pod uwagę przez organy administracyjne przy wydawaniu skarżonych decyzji jak również Sąd w poprzednim postępowaniu sądowym, z uwagi na to, iż sami skarżący nie wiedzieli w tamtym czasie o jego istnieniu wynika, iż nad lokalami mieszkalnymi położonymi na parterze budynku znajdowały się pomieszczenia gospodarcze typu strych i suszarnia.

W skardze o wznowienie postępowania i dalszych pismach uzupełniających skarżący podnosili, iż w budynku tym był strych i suszarnia, a obecnie takich pomieszczeń nie ma. W tej sytuacji należało ustalić, czy ów strych nad ich mieszkaniami nie został zajęty przez osoby trzecie. Organy nie zbadały tej kwestii i nie wykluczyły takiej możliwości, czy faktycznie zajmowana przez p. S. powierzchnia odpowiada granicom wyznaczonym przez ściany lokalu, który ma powierzchnie taką jaka wskazana jest w księdze wieczystej tej nieruchomości lokalowej. Niezbędnym wydawało się przedstawienie rzutów kondygnacji tego budynku oraz ewentualnej zgody wspólnoty mieszkaniowej na zajęcie powierzchni strychu.

W ocenie skarżących samo powoływanie się na akty notarialne, zaświadczenie o samodzielności lokali, a także wpisy w księgach wieczystych, które oczywiście korzystają z domniemania ich prawdziwości, nie wystarczy aby wskazać co tzn. jakie pomieszczenia stanowią części wspólne budynku. Te dokumenty dotyczą jedynie konkretnych lokali mieszkalnych a nie budynku jako całości.

Powołany przez skarżących nowy dokument mógł w istotny sposób wpłynąć na wynik postępowania, gdyby Sąd ustosunkował się do zarzutów skarżących. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie odniósł się do zarzutu dotyczącego braku ustalenia jakie części wspólne budynku stanowią współwłasność przymusową tego budynku i czy zostały zajęte na lokal mieszkalny niezgodnie z przepisami prawa. Miało to istotne znaczenie przy ustaleniu stanu faktycznego i prawnego będącego podstawą skarżonego rozstrzygnięcia Sądu. Dokument wskazuje na fakt, iż strych i suszarnia istniały w tym budynku, z pomieszczeń tych korzystali mieszkańcy tego budynku, był częścią wspólną budynku, która nie może być zajęta samowolnie przez osoby trzecie. Powołane przez Sąd dowody stanowiące podstawę rozstrzygnięcia wskazują tylko na fakt, iż na pierwszej kondygnacji znajduje się lokal mieszkalny o powierzchni 46,80 m2 natomiast nie przeczą temu, iż powinien znajdować się tam również strych. Sąd nie ustalił jaka jest powierzchnia użytkowa pierwszej kondygnacji budynku i czy powinien znajdować się tam również strych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw dotyczących naruszenia przepisów postępowania.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd Wojewódzki badając merytorycznie zasadność skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem WSA z 4 października 2006 r. wyjaśnił w sposób wyczerpujący przesłanki podstawy wznowienia z art. 273 § 2 p.p.s.a. oraz przyczyny, które sprawiły, że w rzeczywistości w rozpoznawanej sprawie wskazana podstawa wznowienia nie wystąpiła. Sąd Wojewódzki odniósł się szczegółowo do powołanych w skardze i pismach procesowych dowodów i okoliczności, które według skarżących miały stanowić przesłankę z art. 273 § 2 p.p.s.a.

Analizując wnikliwie i rzeczowo przedstawione przez skarżących dowody, Sąd skonfrontował je z materiałem dowodowym stanowiącym podstawę wyroku z dnia 4 października 2006 r. i w sposób przekonujący wykazał, że nie mogły stanowić podstawy wnioskowanego wznowienia postępowania sądowego.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 273 § 2 p.p.s.a. zaznaczyć należy, że podstawą wznowienia może być wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mają wpływ na wynik sprawy, nieujawnionych w poprzednim postępowaniu i wówczas nieujawnialnych z tego powodu, że nie były znane stronie. Strona więc nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu, gdyż nie były one jej znane. Wskazane przesłanki muszą występować łącznie. Wymieniony przepis nie dotyczy okoliczności i dowodów ujawnionych, wynikających z materiału poprzedniego postępowania, a tylko nie dostrzeżonych przez stronę czy też nawet orzekający w sprawie sąd (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 895 i powołane tam orzecznictwo).

Uwzględniając powyższe uwagi zgodzić się należało z oceną Sądu Wojewódzkiego co do tego, że powołane w skardze o wznowienie postępowania dokumenty nie stanowią nowych dowodów w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazane zostało, które ze złożonych przez stronę dokumentów były w dyspozycji Sądu orzekającego w sprawie sygn. akt II SA/Wr 43/06, przy czym część z nich nie dotyczyła materii stanowiącej przedmiot postępowania. Ponadto Sąd stwierdził nieprzydatność określonych dowodów jako podstawy wznowienia, z tej przyczyny, że znane były skarżącym w okresie wcześniejszym niż 3-miesięcznym przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania.

W konkluzji Sąd trafnie stwierdził, że skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie spełnia przesłanek, na które skarżący się powołali, gdyż przedłożone dowody nie mogły mieć wpływu na wynik zakończonej prawomocnie sprawy.

Uzupełniając argumentację Sądu Wojewódzkiego wskazać należy, że przedstawione przez skarżących dowody nie mogły warunkować wznowienia postępowania zasadniczo z tego powodu, że nie dotyczyły okoliczności istotnych w sprawie rozstrzygniętej wyrokiem z dnia 4 października 2006 r.

Z treści skargi, jak też skargi kasacyjnej wynika, że skarżący oczekiwali, iż organy administracji w pierwszym postępowaniu oraz Sąd w ramach wznowienia postępowania będzie dokonywał ustaleń co do części wspólnych przedmiotowego budynku i sposobu korzystania z nich przez właścicieli poszczególnych lokali stanowiących przedmiot odrębnej własności.

W szczególności zdaniem skarżących w postępowaniu w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania strychu wymagane było ustalenie, czy w przedmiotowym budynku znajduje się bądź powinien znajdować się strych przynależny właścicielom wszystkich lokali, czy też powierzchnia strychu zajęta została przez właścicieli lokalu położonego na piętrze budynku.

W intencji skarżących powołane przez nich dowody miały służyć wykazaniu istnienia pomieszczeń gospodarczych, z których wcześniej korzystali właściciele lokali położonych na parterze budynku oraz ustaleniu jaki w tym zakresie powinien być aktualny sposób korzystania z części wspólnych budynku. Tymczasem zauważyć należy, że w sytuacji sporu co do tego jaka część górnej kondygnacji budynku stanowi wydzielony lokal mieszkalny, a jaka część przynależy wspólnie wszystkim właścicielom poszczególnych lokali – właściwym do rozstrzygania jest sąd powszechny. Niewątpliwie kwestia korzystania z budynku przez właścicieli lokali w zakresie części stanowiących współwłasność jest sprawą cywilną, a roszczenia związane z posiadaniem, czy wydaniem określonych części budynku muszą być dochodzone przed sądem cywilnym.

Dopiero ustalenie przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym jaki jest stan w zakresie własności i posiadania spornych części budynku – byłoby podstawą do ewentualnego badania, czy doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania określonych pomieszczeń. W postępowaniu administracyjnym organ mógłby tylko rozstrzygać, czy w zakresie powierzchni przekraczającej wyodrębniony lokal doszło do nielegalnej zmiany użytkowania. Jednak kwestia korzystania z części wspólnych budynku musi być rozstrzygnięta przez sąd cywilny w sprawie o przywrócenie posiadania, wydanie oznaczonej jego części, bądź w innym stosownym trybie. Reasumując należy stwierdzić, że kwestia legalności zmiany sposobu użytkowania części budynku jest wtórna wobec zagadnienia cywilnego w zakresie wydzielenia powierzchni poszczególnych lokali mieszkalnych oraz części wspólnych przynależnych wszystkim współwłaścicielom oraz spornego ich posiadania.

Wobec powyższego słusznie Sąd Wojewódzki uznał, że bezprzedmiotowe było badanie w niniejszej sprawie stanu faktycznego i prawnego co do charakteru poszczególnych pomieszczeń i ich wykorzystania przed datą ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego nr 4a położonego na piętrze budynku.

Nie stanowił też nowej okoliczności w rozumieniu przepisu art. 273 § 2 p.p.s.a. fakt zawisłości sprawy cywilnej w przedmiocie unieważnienia umów ustanowienia i sprzedaży lokalu mieszkalnego nr 4a. Niewątpliwie do czasu ewentualnego unieważnienia aktów notarialnych, stanowią one dowód legalnego ustanowienia i sprzedaży spornego lokalu mieszkalnego. Odrębnym natomiast zagadnieniem jest kwestia wyodrębnienia i wykorzystania części wspólnych budynku przez jego współwłaścicieli. Jak wykazane zostało wyżej, roszczenia w tym zakresie muszą być dochodzone na drodze cywilnej.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.