Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1297/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153 , 197
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7 , 77 , 107
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 66
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie : WSA Aldona Gąsecka- Duda (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M.L. i J.B. na decyzję nr [....] [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 19 sierpnia 2016 r. znak: [....] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych skargę oddala


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 19 sierpnia 2016 r., nr [...], znak: [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 10 § 2 w zw. z art. 104 k.p.a., art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (Dz.U. z 2016r. poz. 290 ze zm. – dalej P.b.), po rozpatrzeniu odwołań Gminy Miejskiej K. oraz M.L. i J.B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki z dnia 11 marca 2015r. nr [...] znak: [...] - którą nakazano wyżej wymienionym, jako znanym z miejsca pobytu współwłaścicielom budynku przy ul. [...] w K. , realizację pod nadzorem osoby uprawnionej w specjalności konstrukcyjno – budowlanej, w budynku przy ul. [...] w K. koniecznych robót usuwających stan zagrożenia życia lub zdrowia użytkowników lokali mieszkalnych poprzez:

1. wykonanie pełnej wymiany pokrycia dachowego wraz z uszkodzonym deskowaniem i uszkodzonymi elementami więźby dachowej (z zachowaniem istniejącego kształtu i spadku i wysokości dachuj, wzmocnienie belek tramowych wraz z wykonaniem impregnacji odnowionej więźby dachowej preparatem przeciwgrzybowym i p. poż. nad całością budynku

2. wykonanie wymiany wszystkich obróbek blacharskich wraz z orynnowaniem i rurami spustowymi;

3. wykonanie robót naprawczych i zabezpieczających wszystkich uszkodzonych stropów nad użytkowanymi lokalami mieszkalnymi;

4. wykonanie odgrzybienia wszystkich zalanych i przemokniętych stropów oraz ścian w obrębie użytkowanych lokali mieszkalnych;

5. wymienienie uszkodzonych deskowań podestów galerii komunikacyjnych w obrębie dojść do użytkowanych lokali mieszkalnych wraz z oczyszczeniem ich wsporników stalowych zabezpieczeniem antykorozyjnym np. przez miniowanie;

6. uporządkowanie, udrożnienie i uszczelnienie istniejących przewodów kominowych dla zamieszkałych lokali w zakresie przewodów dymowych dla celów grzewczych oraz przewodów wentylacyjnych pomieszczeń kuchennych i łazienek;

7. przemurowanie kominów ponad dachem zgodnie z PN-89/B-10425 oraz wykonanie ław kominiarskich;

8. wykonanie naprawy instalacji elektrycznej w użytkowanych lokalach mieszkalnych i na klatce schodowej w sposób zapewniający bezpieczeństwo użytkowania wraz z odłączeniem instalacji elektrycznej we wszystkich pomieszczeniach nieużytkowanych budynku oraz ustalono termin wykonania nakazanych robót do dnia 31 grudnia 2015 r. - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 i art. 66 ust. 2 P.b. nakazał Gminie Miejskiej K. , M.L. oraz J.B. , jako znanym z miejsca pobytu współwłaścicielom budynku przy ul. [...] w K

- w punkcie I. realizację pod nadzorem osoby uprawnionej w specjalności konstrukcyjno – budowlanej, w budynku przy ul. [...] w K. koniecznych robót usuwających stan zagrożenia życia lub zdrowia użytkowników lokali mieszkalnych poprzez:

1. Wykonanie pełnej wymiany pokrycia dachowego wraz z uszkodzonym deskowaniem i uszkodzonymi elementami więźby dachowej (z zachowaniem istniejącego kształtu i spadku i wysokości dachu), wzmocnienie belek tramowych wraz z wykonaniem impregnacji odnowionej więźby dachowej preparatem przeciwgrzybowym i p. poż. nad całością budynku

2. Wykonanie wymiany wszystkich obróbek blacharskich wraz z orynnowaniem i rurami spustowymi

3. Wykonanie robót naprawczych i zabezpieczających wszystkich uszkodzonych stropów nad użytkowanymi lokalami mieszkalnymi

4. Wykonanie odgrzybienia wszystkich zalanych i przemokniętych stropów oraz ścian w obrębie użytkowanych lokali mieszkalnych

5. Wymienienie uszkodzonych deskowań podestów galerii komunikacyjnych w obrębie dojść do użytkowanych lokali mieszkalnych wraz z oczyszczeniem ich wsporników stalowych zabezpieczeniem antykorozyjnym np. przez miniowanie

6. Uporządkowanie, udrożnienie i uszczelnienie istniejących przewodów kominowych dla zamieszkałych lokali w zakresie przewodów dymowych dla celów grzewczych oraz przewodów wentylacyjnych pomieszczeń kuchennych i łazienek

7. Przemurowanie kominów ponad dachem zgodnie z PN-89/B-10425 oraz wykonanie ław kominiarskich

8. Wykonanie naprawy instalacji elektrycznej w użytkowanych lokalach mieszkalnych i na klatce schodowej w sposób zapewniający bezpieczeństwo użytkowania wraz z odłączeniem instalacji elektrycznej we wszystkich pomieszczeniach nieużytkowanych budynku

- w terminie do dnia 30 czerwca 2017r.

- w punkcie II. zakazał Gminie Miejskiej K. , M.L. oraz J.B. , jako znanym z miejsca pobytu współwłaścicielom budynku przy ul. [...] w K. , użytkowania tego budynku do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości mogących powodować zagrożenie bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia, z wyłączeniem: lokali nr [...] i [...] w budynku frontowym, wobec których na podstawie art. 68 P.b. wydana została decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki z dnia 20 stycznia 2014 r., nr [...] znak: [...] , nakazująca ich opróżnienie.

Orzekając w ten sposób organ drugiej instancji wskazał, że w dniu 29 października 2014 r. na dziennik PINB w K. Powiat Grodzki wpłynęło pismo, w którym M.L. wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie stanu technicznego budynku przy ul. [...] w K. oraz orzeczenie zakazu użytkowania tam znajdujących się lokali mieszkalnych w trybie art. 66 ust. 2 P.b., bądź o obowiązku opróżnienia lokali mieszkalnych w trybie art.68 pkt 1 P.b. Zawiadomieniem z 17 listopada 2014 r. organ pierwszej instancji poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego powyższego budynku. PINB w K. Powiat Grodzki dołączył do akt postępowania kserokopie wybranych dokumentów dotyczących tego obiektu budowlanego, zgromadzonych w ramach wcześniejszych postępowań administracyjnych.

W dniu 17 grudnia 2014 r. uprawnieni inspektorzy organu pierwszej instancji przeprowadzili oględziny, przy czym w protokole zapisano m.in. "Budynek położony w zabudowie zwartej, miejskiej, dwupiętrowy z poddaszem, podpiwniczony, posiadający dwa wewnętrzne podwórka. Składa się z budynku frontowego, oficyny tylnej, dwóch bocznych oraz oficyny w kształcie litery C (...) Wg ustaleń budynek posiada 1 6 zamieszkałych lokali, reszta stanowi pustostany (...) Budynek posiada ściany murowane z cegły pełnej , stropy nad lokalami w większości drewniane (...) Stwierdza się, że budynek ten znajduje się w ogólnym złym stanie technicznym (...) Stan techniczny budynku pogarsza się sukcesywnie od 2007 r. Pokrycie dachowe jest bardzo zdegradowane i uszkodzone nad całością strychu. Uszkodzone deskowanie, krokwie, płatwie, tramy. Woda deszczowa przesącza się przez strop drewniany podstrychowy czyniąc degradację na poniższych kondygnacjach. Generalnie budynek posiada uszkodzone stropy drewniane zarysowane, zamoknięte i zawilgocone. Występuje w budynku duże zagrzybienie, w tym lokali mieszkalnych. Dużym problemem jest nieprawidłowy stan techniczny przewodów kominowych, mieszkania nie posiadają sprawnych wentylacji, przewody dymowe są uszkodzone i nieszczelne (...) Większość lokatorów używa ogrzewania poprzez piecyki elektryczne jednakże również uszkodzona instalacja elektryczna nie, wytrzymuje obciążenia. Również ponad połacią dachu kominy uszkodzone (...)". Do protokołu dołączone zostały szkice sytuacyjne, na których zaznaczono użytkowane lokale mieszkalne w przedmiotowym obiekcie oraz dokumentację fotograficzną wykonaną podczas oględzin. Do akt zostały przedłożone dokumenty: "Protokół z okresowego rocznego przeglądu stanu sprawności technicznej kamienicy położonej w K. przy ul. [...] ", "Ekspertyza instalacji elektrycznej w budynku K. ul. [...] ", dokumenty dotyczące stanu urządzeń grzewczo -kominowych sporządzonych.

W dniu 13 lutego 2015r. organ przeprowadził dodatkowe czynności kontrolne w budynku.

Następnie, w dniu 11 marca 2015 r. PINB w K. Powiat Grodzki, powołując art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 P.b., wydał decyzję nr [...], znak: [...] ., od której odwołania wnieśli Gmina Miejska K. oraz M.L. i J.B.

Po rozpatrzeniu odwołań, WINB w K. decyzją z dnia 14 lipca 2015 r., nr [...], znak:[...] , utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Wskutek skargi M.L. i J.B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1192/15, uchylił zaskarżoną decyzję WINB w K. z dnia 14 lipca 2015r. nr [...] znak: [...] .

Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2016 r. nr [...] , znak: [...], WINB w K. na podstawie art. 136 k.p.a. zlecił organowi pierwszej instancji uzupełnienie materiału dowodowego o przeprowadzenie oględzin budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K. wraz ze sporządzeniem dokumentacji fotograficznej, w celu protokolarnego stwierdzenia aktualnego stanu obiektu i ustalenia, które lokale mieszkalne są użytkowane, w jakiej części obiektu może występować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bądź bezpieczeństwa mienia, oraz pozyskania od współwłaścicieli budynku kopii posiadanych aktualnych dokumentów, o których mowa w art. 62 ust. 1 P.b., lub innych dokumentów mogących mieć wpływ na określenie stanu technicznego przedmiotowego budynku mieszkalnego. Uzupełniony materiał dowodowy został przekazany za pismem 5 lipca 2016 r. , natomiast za pismem z 22 lipca 2016r. organ pierwszej instancji przekazał protokół z oględzin z dnia 12 lipca 2016r. wraz z pozyskanymi kopiami dokumentów dotyczących budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K. Ponadto za pismem z dnia 9 czerwca 2016r. przedłożono do akt sprawy kopie dokumentów dotyczących budynku.

Po przedstawieniu w powyższy sposób dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że jak wynika z akt sprawy sporny obiekt budowlany zlokalizowany jest na działce nr [...] obr.[...] w K . Zgodnie z treścią księgi wieczystej Nr [...] przedmiotowy budynek stanowi współwłasność Gminy Miejskiej K. , M.L. , J.B. oraz 23 osób fizycznych pochodzenia żydowskiego, nieznanych z miejsca pobytu. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w K. Wydział III Rodzinny, sygn. akt [...] z dnia 18 lutego 2004 r. ustanowiony został w osobie E.F. kurator dla 16 z wymienionych nieobecnych osób, celem ochrony praw majątkowych dotyczących nieruchomości.

Na podstawie materiału dowodowego, w tym protokołu oględzin przedmiotowego budynku przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji w dniu 17 grudnia 2014r., a także dokumentów utrzymania obiektu oraz dołączonych do akt niniejszego postępowania opracowań oceniających stan techniczny budynku ("Ekspertyza konstrukcyjna z zaleceniami naprawczymi" L.S. z grudnia 2005r., "Ekspertyza techniczna w zakresie branży konstrukcyjnej dot. stanu technicznego stropów istniejącego budynku frontowego zabudowy posesji przy [...] w K. " W.B. z 27 grudnia 2013 r.), PINB w K. Powiat Grodzki stwierdził, że budynek mieszkalny zlokalizowany przy ul. [...] w K. znajduje się w niewłaściwym stanie technicznym, mogącym zagrażać życiu lub zdrowiu jego użytkowników i w związku z tym w dniu 11 marca 2015 r. wydał zaskarżoną decyzję nr [...] , znak: [...] .

W dalszych rozważaniach [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego powołał treść art. 61 i art. 66 ust. 1 P.b. oraz wyjaśnił, że nałożenie na właściciela lub zarządcę obowiązków, o jakich stanowi art. 66 jest konsekwencją niezastosowania się do powinności utrzymania obiektu we właściwym stanie technicznym i estetycznym, wynikającej z art. 61 ust. 1 ustawy. Zakres tych obowiązków wskazuje art. 5 ust. 2 P.b., według którego obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 tego artykułu. Roboty budowlane objęte nakazem wydanym na tej podstawie nie wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Decyzje wydawane w trybie art. 66 P.b. mają charakter związany, odnoszą się do obiektów budowlanych znajdujących się w niewłaściwym stanie technicznym i służą usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości wynikających z niewłaściwego użytkowania tego obiektu, braku jego konserwacji lub jego naturalnego zużycia.

W tym kontekście [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż budynek mieszkalny zlokalizowany na działce nr [...] , obr. [...] , przy ul. [...] w K. znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, zagrażającym życiu i zdrowiu jego użytkowników i w związku z tym, mając na uwadze treść art. 66 Prawa budowlanego, PINB w K. Powiat Grodzki zobligowany był do podjęcia stosownych działań (wydania zaskarżonej decyzji), likwidujących istniejące zagrożenie, poprzez usunięcie nieprawidłowości stanu technicznego obiektu budowlanego.

W protokole oględzin zapisano m.in. "stwierdza się, że budynek ten znajduje się w ogólnym złym stanie technicznym (...) Stan techniczny budynku pogarsza się sukcesywnie od 2007r. Pokrycie dachowe jest bardzo zdegradowane i uszkodzone nad całością strychu. Uszkodzone deskowanie, krokwie, płatwie, tramy. Woda deszczowa przesącza się przez strop drewniany podstrychowy czyniąc degradację na poniższych kondygnacjach. Generalnie budynek posiada uszkodzone stropy drewniane zarysowane, zamoknięte i zawilgocone. Występuje w budynku duże zagrzybienie, w tym lokali mieszkalnych. Dużym problemem jest nieprawidłowy stan techniczny przewodów kominowych, mieszkania nie posiadają sprawnych wentylacji, przewody dymowe są uszkodzone i nieszczelne (...) Większość lokatorów używa ogrzewania poprzez piecyki elektryczne jednakże również uszkodzona instalacja elektryczna nie wytrzymuje obciążenia. Również ponad połacią dachu kominy uszkodzone (...)". Do protokołu dołączone zostały szkice sytuacyjne, na których zaznaczono użytkowane lokale mieszkalne w przedmiotowym obiekcie i opisano liczne nieprawidłowości występujące w przedmiotowych lokalach. Ponadto podczas oględzin sporządzona została dokumentacja fotograficzna, która również jednoznacznie potwierdza niewłaściwy stan techniczny kontrolowanego obiektu. Dodatkowo fakt występowania nieprawidłowości stanu technicznego w przedmiotowym budynku (powiększających się wraz z upływem czasu) potwierdzają również zapisy zawarte w dołączonych do akt niniejszego postępowania ekspertyzach, opiniach technicznych czy też dokumentach związanych z utrzymaniem obiektu:

1) "Konstrukcja dachu drewniana. Konstrukcja dachu w kilku miejscach została podparta i wzmocniona. Stwierdzono liczne ślady po przeciekach oraz zagrzybienie konstrukcji dachu i deskowania. Stan awaryjny (...) Pokrycie dachu z papy bitumicznej na deskowaniu pełnym. Zauważono liczne występujące: pęknięcia, pęcherze i odparzenia oraz ślady po doraźnych naprawach. Zawilgocone i zbutwiałe deskowanie. Stwierdzono także liczne przecieki i nieszczelności szczególnie przy trzonach kominowych i ścianach ogniowych. Stan awaryjny (...) Rynny, rury spustowe i obróbki blacharskie z blachy stalowej ocynkowanej. Stwierdzono zniszczone powłoki antykorozyjne oraz perforacje i nieszczelności rynien, rur spustowych oraz obróbek blacharskich dachu. Stwierdzono również brak obróbek blacharskich płyt balkonowych na elewacji frontowej i otworów rewizyjnych na rurach spustowych (...) Stwierdzono zawilgocenia, pęknięcia i ubytki konstrukcji murowanej oraz brak tynków i powłok malarskich na trzonach kominowych nad dachem budynku. Brak aktualnego protokołu z okresowego przeglądu stanu technicznego przewodów wentylacyjnych i spalinowych. Stan awaryjny (...) Galerie drewniane od strony podwórka - Konstrukcja drewniana oparta na belkach stalowych. Stwierdzono uszkodzenia powłok malarskich i korozję biologiczną oraz zagrzybienie balustrad i podestów drewnianych. Zniszczone powłoki malarskie i rdza na wspornikach stalowych. Galeria nad parterem oficyny frontowej została podparta. Stan zły (...)" (Protokół z okresowego rocznego przeglądu stanu sprawności technicznej kamienicy położonej w K. przy ul. [...] , sporządzony w dniu 10 lipca 2014 przez P.K. ;

2) "Na strychu widoczne bardzo liczne miejsca przecieków i nieszczelności pokrycia. Ustawione naczynia zbierające wody opadowe i rozłożona folia częściowo zabezpieczająca stropy przed przemakaniem. Widoczne ślady zacieków i korozji biologicznej elementów więźby. Widoczne również miejscowo całkowite zniszczenie elementów więźby. Ponadto belki tramowe nie spełniają warunków stanów granicznych nośności i użytkowania. Więźba w stanie złym, deskowanie i pokrycie z papy w katastrofalnym (...) Budynek w stanie ogólnym złym, zagrażającym bezpieczeństwu i zdrowiu ludzi. Należy niezwłocznie wykonać roboty zabezpieczające doraźnie konstrukcję obiektu po wykonaniu których możliwa będzie bezpieczna eksploatacja obiektu" (Ekspertyza konstrukcyjna z zaleceniami naprawczymi sporządzona L.S. w grudniu 2006r.);

3) "Instalacja elektryczna w mieszkaniach zasilanie jednofazowe 230V wykonana przewodem typu Adyt 2xl,5mm2. Zabezpieczenia instalacji bezpiecznikami topikowymi Bat umiejscowionymi na desce licznikowej. Na ścianach ślady zamoknięć wodnych co stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców (...) Instalacja elektryczna nie spełnia wymogów do ogrzewania mieszkań" (Ekspertyza instalacji elektrycznej w budynku K. ul. [...] sporządzona przez J.B. ).

Zdaniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ pierwszej instancji miał uzasadnione podstawy do władczego działania w oparciu o przepisy wynikające z art.66 ust. 1 P.b., którego celem było nakazanie realizacji robót budowlanych wskazanych w sentencji skarżonej decyzji. Co do prawidłowości powyższych ustaleń nie miał wątpliwości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku sygn. akt II SA/Kr 1192/15 wskazując, że w kontrolowanej sprawie, zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji prawidłowo ustaliły, w ramach poprawnie przeprowadzonego postępowania administracyjnego, że w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b.

Nakazane roboty swoim zakresem nie naruszają przepisu art. 66 ust. 1P.b. Nie mają one bowiem charakteru inwestycyjnego (nie nakazują wykonania nowej substancji budowlanej), a jedynie prowadzą do likwidacji stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku mieszkalnego, powstałych na skutek zużycia technicznego . Nakazane do wykonania prace nie prowadzą także do zmiany parametrów charakterystycznych budynku, a w ich wyniku zlikwidowane zostanie zagrożenie związane z użytkowaniem przedmiotowego obiektu. Do powyższego stanowiska przychylił się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku sygn. akt II SA/Kr 1192/15.

Nie zgadzając się z zarzutem niewystarczającego zbadania stanu faktycznego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, iż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że przed wydaniem przedmiotowej decyzji organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny budynku, podczas których szczegółowo opisał aktualny stan techniczny obiektu. Dodatkowe, uzupełniające czynności kontrolne zakresie przeprowadził także w dniu 13 lutego 2015 r. Ponadto do akt sprawy pozyskany został aktualny protokół z okresowego rocznego przeglądu stanu sprawności technicznej oraz ekspertyza instalacji elektrycznej istniejącej w przedmiotowym obiekcie. W dokumentach precyzyjnie opisany został aktualny stan techniczny poszczególnych elementów budynku i wynikające z niego zagrożenia. Za bezpodstawne zatem uznać należy zarzuty, że PINB w K. Powiat Grodzki wydając zaskarżoną decyzję oparł się jedynie na zapisach ekspertyzy sporządzonej w roku 2006. Organ odwoławczy zauważył też, że z uwagi na brak podjęcia przez współwłaścicieli budynku stosownych działań naprawczych (kompleksowego remontu obiektu) zapisy przedmiotowego-opracowania z roku 2006 (w tym zalecenia do wykonania) w chwili obecnej w dużej części są nadal aktualne.

Za bezzasadny organ odwoławczy uznał też zarzut dotyczący konieczności pozyskania dla całego budynku opinii mykologicznej. . Z akt sprawy jednoznacznie wynika bowiem, że PINB w K. Powiat Grodzki kontrolując budynek potwierdził wizualnie występowanie zagrzybienia w wielu jego miejscach, w tym także w użytkowanych lokalach mieszkalnych. Już samo stwierdzenie tego faktu, bez względu na wielkość stężenia przedmiotowego zagrzybienia, stanowi zagrożenie jeśli nie dla życia to przynajmniej dla zdrowia użytkowników tego budynku. To z kolei jest wystarczającą przesłanką do nakazania w ramach zaskarżonej decyzji osuszenia oraz odgrzybienia wszystkich zalanych i zawilgoconych miejsc występujących w obrębie przedmiotowego obiektu. Ponadto decyzja organu pierwszej instancji nie wyklucza wykonania przez zobowiązanych stosownej oceny mykologicznej jeśli uznają, że przedmiotowe opracowanie będzie dla nich pomocne przy realizacji nakazu.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił też uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku sygn. akt II SA/Kr 1192/15 nie podzielił zarzutu skarżących naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., dotyczącego nieprzeprowadzenia przez właściwe organy administracyjne wszystkich niezbędnych czynności dowodowych w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, a to konkretnie: niepowołania biegłego z zakresu mykologii dla ustalenia stanu zawilgocenia i zagrzybienia lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku przy ul. [...] w K. oraz niepowołania biegłego o specjalności konstrukcyjno-budowlanej dla ustalenia aktualnego stanu technicznego budynku przy ul. [...] w K. oraz zakresu robót, które muszą być wykonane w celu usunięcia stanu zagrożenia dla życia lub zdrowia mieszkańców tego budynku. W sprawie nie występuje zatem podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność poczynienia błędnych i niepełnych ustaleń faktycznych polegających na nieprawidłowym określeniu aktualnego stanu technicznego budynku przy ul. [...] w K. oraz nieprawidłowym określeniu zakresu robót niezbędnych do wykonania w celu usunięcia stanu zagrożenia dla życia i zdrowia osób użytkujących lokale mieszkalne znajdujące się w budynku przy ul. [...] .

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał też, że w związku z zagrożeniem jakie niesie nieprawidłowy stan techniczny budynku oraz jego niejasną sytuacją dotyczącą praw własności (bardzo czasochłonną do wyjaśnienia) skorzystano z prawa wynikającego z art. 10 § 2 k.p.a. i odstąpiono od ustalenia kompletnego, prawidłowego kręgu stron postępowania oraz zapewnienia im możliwości czynnego udziału w każdym jego stadium. Adresatem zaskarżonej decyzji uczyniono więc wyłącznie znanych z miejsca pobytu współwłaścicieli obiektu, co biorąc także pod uwagę kwestię skuteczności ewentualnej egzekucji nakazów likwidujących istniejące zagrożenie uznać należy za działanie zasadne. Jednocześnie nałożenie obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na znanych z miejsca pobytu współwłaścicieli obiektu nie przesądza jeszcze o tym, kogo będą obciążały koszty związane z wykonaniem nakazanych robót budowlanych. Niemniej jednak przy istniejącym zagrożeniu, które w niniejszym przypadku nie budzi żadnych wątpliwości (wynikające np. z użytkowania niesprawnych przewodów kominowych, czy też instalacji elektrycznej lub znajdującej się w stanie przed awaryjnym drewnianej konstrukcji dachu budynku) najistotniejsze jest efektywne działanie organu. Przejawia się ono m.in. w nałożeniu obowiązku na ten podmiot, czy podmioty, które najskuteczniej mogą wykonać nałożony obowiązek. Prawidłowo także organ pierwszej instancji pominął wśród adresatów zaskarżonej decyzji E.F. W postępowaniu administracyjnym kurator dla osób nieobecnych uprawniony jest jedynie do podejmowania czynności procesowych w imieniu i ze skutkami dla nieobecnego. Nie może zatem być zobowiązanym do wykonania konkretnych czynności wynikających z prawa materialnego (robót budowlanych nakazanych w skarżonej decyzji).

W związku z powyższym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że opisane powyżej działanie organów nadzoru budowlanego uznać należy za zgodne z prawem. Natomiast brak w aktach organu pierwszej instancji stosownej adnotacji urzędowej, o której mowa w art. 10 § 3 k.p.a. (w związku z zastosowaniem przepisu art. 10 § 2 k.p.a.) należy uznać za uchybienie, nie mające jednak wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Ponadto bezzasadny jest zarzut Gminy Miejskiej K. dotyczący braku ustalenia przez organ pierwszej instancji pełnego kręgu stron niniejszego postępowania (wszystkich współwłaścicieli budynku położonego przy ul. [...] w K. ), a także zarzut, że możliwość nałożenia obowiązku na właściciela/współwłaścicieli istnieje tylko w przypadku, gdy stan własności jest jednoznaczny, co w przedmiotowej sprawie nie zachodzi.

W odwołaniu zarzucono także naruszenie art. 68 P.b. Z analizy powyższego uregulowania wynika, iż niezbędnym warunkiem nakazu opróżnienia bądź wyłączenia całości lub części budynku z użytkowania, jest uprzednie stwierdzenie zagrożenia bezpośredniego zawalenia budynku przeznaczonego na pobyt ludzi. Wydanie decyzji nakazującej opróżnienie budynku powinno poprzedzać przeprowadzenie postępowania przez organ orzekający, wymaganego ze względu na skutki tej decyzji. Ocena stanu technicznego budynku i ustalenie zakresu prac zabezpieczających należą do organów nadzoru budowlanego, opartych na dokonanych wcześniej oględzinach obiektu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki dysponując wykwalifikowanymi pracownikami posiadającymi stosowną wiedzę i doświadczenie, po przeprowadzonych w dniu 17 grudnia 2014 r. oględzinach uznał, że takie okoliczności nie zachodzą. W protokole z oględzin z dnia 12 lipca 2016 r. wskazał natomiast, że "Odnosząc się do ewentualnego występowania zagrożenia zdrowia lub życia ludzi zamieszkujących budynek bądź bezpieczeństwa mienia, w kontekście ogólnego złego stanu technicznego budynku, zagrzybienia, zamoknięcia, uszkodzeń instalacji, w tym przewodów wentylacyjnych, stropów galerii komunikacyjnych, można uznać, że w każdym zamieszkałym lokalu może wystąpić takie zagrożenie." W ocenie organu odwoławczego zachodzą więc okoliczności o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b., natomiast nie są spełnione przesłanki do wydania decyzji w oparciu o art. 68 P.b.

Dalej organ odwoławczy zaznaczył, że w wyroku sygn. akt II SA/Kr 1192/15 wskazano, iż organy nie dokonały wszechstronnego i rzetelnego rozważenia zebranego materiału dowodowego i potrzeby ewentualnego uzupełnienia tego materiału pod kątem, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których stanowi art. 66 ust. 2 P.b, w tym także z ustaleniem, czy w sprawie nie mamy ewentualnie do czynienia także z użytkowaniem obiektu w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska (art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Tym samym organy dokonały naruszenia 7 w zw. z art. 77 k.p.a. w sposób mający bardzo istotne znaczenie dla kontrolowanej sprawy przez: pominięcie analizy dokonanych ustaleń stanu faktycznego i ewentualne ich poszerzenie włącznie z dodatkowym, nowym materiałem dowodowym wynikającym i norm k.p.a. - pod kątem zastosowania w sprawie treści art. 66 ust. 2 Prawa budowlanego Zadanie to jest o tyle względnie ułatwione, że przedmiotowy budynek jest zamieszkały jedynie w części w związku z tym organ drugiej instancji powinien skupić się na tym w sposób zindywidualizowany i skonkretyzowany, czy stan techniczny przedmiotowego budynku a nadto powinność przeprowadzenia nakazanych robót nie uzasadni skorzystanie z art. 66 ust.2 Prawa budowlanego. Z uwagi na okoliczności faktyczne i zarazem specyfikę kontrolowanej sprawy wymagającej działania w rozsądnym czasie. Sad uchylił jedynie decyzje organu drugiej instancji, aby jego ustalenia przyczyniły się do szybszego rozstrzygnięcia w czasie kwestii, o której stanowi art. 66 ust.2 Prawa budowlanego.

Z uwagi na powyższe oraz także upływ czasu od wydania zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał za konieczne protokolarne stwierdzenie aktualnego stanu obiektu i ustalenie, które lokale mieszkalne są użytkowane, w jakiej części obiektu może występować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bądź bezpieczeństwa mienia.

Z protokołu z dnia 3 lipca 2016 r. oraz z protokołu z oględzin z dnia 12 lipca 2016 r. wynika, że stan budynku przy ul. [...] w K. uległ pogorszeniu. Stwierdzono m.in. większe zalania i zawilgocenia, zawalenie się części stropu (zasypu gruzowego i polepy między belkami drewnianymi stropowymi) w obrębie budynku frontowego nad pustostanem nr [...] . Uszkodzona jest drewniana konstrukcja dachu, zalewane stropy wodami opadowymi, klatki schodowe, konstrukcja daszków nad galeriami komunikacyjnymi, rynny, rury spustowe. Padający deszcz cieknie na galerie w obrębie drugiego podwórka. Części wspólne jak klatki schodowe, sienie komunikacyjne zdewastowane, odrapany tynk, zamoknięte, zawilgocone, zagrzybiałe. Instalacje pouszkadzane. Szczególne niebezpieczne są uszkodzenia w zakresie niedrożności przewodów kominowych zarówno wentylacyjnych oraz dymowych. Instalacje elekryczne nie zostały naprawione". natomiast protokół z dnia 03.07.2016r. dotyczy czynności inspekcyjno-kontrolnych związanych ze zdarzeniem polegającym na zawaleniu stropu nad mieszkaniem nr [...] (pustostan), spowodowanym zalewaniem z nieszczelnego dachu. Zalany został także lokal nr [...] usytuowany bezpośrednio pod lokalem nr [...] . Również przedłożone w toku postępowania przez strony dowody wskazują na nieprawidłowy stan budynku, który może powodować .stań zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego oraz bezpieczeństwa mienia.

Z analizy szeroko opisanych w protokołach nieprawidłowości oraz zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że stan lokali w budynku może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi oraz bezpieczeństwu mienia. Wobec powyższego zasadne jest zakazanie użytkowania budynku przy ul. [...] w K. do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości mogących powodować zagrożenie bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. Mając na względzie powyższe oraz treść wyroku sygn. akt II SA/Kr 1192/15 organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 P.b. orzekł w przedmiocie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Nadto na podstawie art. 66 ust. 2 P.b. zakazał użytkowania przedmiotowego budynku z wyłączeniem: lokali nr [...] i [...] w budynku frontowym, wobec których na podstawie art. 68 P.b. wydana została decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki z dnia 20 stycznia 2014 r., nr [...] znak: [...] nakazująca jego opróżnienie. Przyjęcie odmiennego stanowiska przez organ drugiej instancji poprzez zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. prowadziłoby do prawnie niedopuszczalnej polemiki z wiążącym w niniejszej sprawie prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.

Odnośnie terminu nakazanych do wykonania prac budowlanych w sygn. akt II SA/Kr 1192/15 Sąd nie podzielił stanowiska, że mając na uwadze zagrożenie jakie w chwili obecnej niesie aktualny stan techniczny budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K. organy nadzoru budowlanego zobligowane do skutecznego i szybkiego działania mającego na celu likwidację przedmiotowego zagrożenia nie mogą w związku z tym wydłużać terminu wykonania nałożonych skarżoną decyzją obowiązków, wyłącznie z powodu trudności jakie współwłaściciele przedmiotowego obiektu mają z uzyskaniem lokali zastępczych dla jego aktualnych użytkowników. Mając na uwadze powyższe oraz upływ czasu od wydania zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, organ odwoławczy wyznaczył nowy termin wykonania nałożonych obowiązków.

M.L. i J.B. nie zgodzili się z powyższym rozstrzygnięciem, wnieśli w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zakwestionowali decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 19 sierpnia 2016 r., nr [...], znak: [...] w zakresie, w jakim określa zakres koniecznych robót w budynku przy ul. [...] w K. usuwających stan zagrożenia życia lub zdrowia użytkowników lokali znajdujących się w tym budynku oraz termin na wykonanie prac. Skarżący domagali uchylenia zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w K. , w celu ponownego rozpoznania niniejszej sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania.

M.L. i J.B. zarzucali naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich niezbędnych czynności dowodowych w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, a to wobec nieprzeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego o specjalności konstrukcyjno-budowlanej dla ustalenia aktualnego zakresu oraz czasokresu robót, które muszą być wykonane w celu usunięcia stanu zagrożenia dla życia lub zdrowia mieszkańców tego budynku, przy uwzględnieniu jego obecnego stanu technicznego, czego konsekwencją było poczynienie błędnych i niepełnych ustaleń faktycznych polegające na nieprawidłowym określeniu zakresu robót niezbędnych do wykonania w celu usunięcia stanu zagrożenia dla życia i zdrowia osób użytkujących lokale mieszkalne znajdujące się w budynku oraz terminu, w jakim jest możliwym wykonanie tych prac.

Ponadto skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 66 ust.1 pkt 1 P.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, czego konsekwencją było określenie nieprawidłowego zakresu oraz terminu wykonania robót, których obowiązek wykonania został nałożony na właścicieli nieruchomości przy ul. [...] w K. , tj. skarżących.

Powyższe zarzuty M.L. i J.B. rozwijali w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu, stosownie do art. 151 p.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (tekst jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.), które prawidłowo powołano w zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 61 P.b., właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:

1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2;

2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.

W myśl art. 66 ust. 1 P.b., w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:

1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo

2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo

3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo

4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia

- właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Stosownie do art. 66 ust. 2 P.b., w decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 1-3, właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Decyzja o zakazie użytkowania obiektu, jeżeli występują okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, podlega natychmiastowemu wykonaniu i może być ogłoszona ustnie.

W niniejszej sprawie znaczenie ma również treść zapadłego wcześniej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1192/15. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak wskazuje się słusznie w orzecznictwie, z racji rozwiązania prawnego, przyjętego w art. 153 p.p.s.a., strona nie może na dalszych etapach postępowania skutecznie zakwestionować przesądzonych już wcześniej przez sąd kwestii. Nie chodzi przy tym o to, czy formułowane zarzuty są zasadne, czy też nie, lecz o to, że na danym etapie postępowania nie mogą już być skutecznie podnoszone. Uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu. Kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2541/12, Lex Omega nr 1572523; wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: we Wrocławiu, z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 1890/07, Lex Omega nr 397665 oraz w Krakowie, z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1636/08, Lex Omega nr 533710). Jeżeli organ administracji stosuje się do wytycznych wyrażonych przez sąd w wyroku, nie można mu postawić zarzutu naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, które ma bądź może mieć wpływ na wynik sprawy, a co za tym idzie, zaskarżona decyzja nie może zostać uchylona (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 1241/11, Lex Omega nr 1139053).

W przedmiotowej sprawie kwestie dotyczące prawidłowości ustaleń, przeprowadzenia postępowania w zgodzie z wymogami przepisów postępowania oraz prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego, które zostały ocenione i uznane przez Sąd za zgodne z prawem nie mogą być już przedmiotem dalszego badania, w tym nie mogą być skutecznie podnoszone w skardze na kolejne decyzje organów administracji publicznej. Właściwą – i jedyną drogą kwestionowania poglądu prawnego, zawartego w orzeczeniu sądu administracyjnego jest podjęcie polemiki z tym poglądem poprzez wniesienie we właściwym terminie i trybie środka zaskarżenia, a zatem zwalczanie oceny prawnej w czasie, gdy wyrok jeszcze nie jest prawomocny. Powoływane na dalszych etapach postępowania, w tym w kolejnej skardze do sądu administracyjnego zarzuty sprzeczne z oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku nie będą skuteczne, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, bądź też istotnej zmianie ulegnie stan faktyczny sprawy, co dopuszcza się w orzecznictwie (zob. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2743/13, Lex Omega nr 1982829; z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1790/11, Lex Omega nr 1336324 oraz z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2468/12, Lex Omega nr 1333866; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 254/15, Lex Omega nr 1948792 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2341/15, Lex Omega nr 2046305).

W wyroku wydanym w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za ustalone prawidłowo, że sporny budynek mieszkalny znajduje się w niewłaściwym stanie technicznym, a organy nadzoru budowlanego miały uzasadnione podstawy do władczego działania w oparciu o przepisy wynikające z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b., którego celem było administracyjne nakazanie realizacji robót budowlanych wskazanych w sentencji skarżonej decyzji. Ustalenia, że sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b. zostały przez Sąd uznane za prawidłowe.

Nadto w uzasadnieniu wyroku sygn. akt II SA/Kr 1192/15 oceniono, że organy administracji publicznej oparły swoją argumentację na prawidłowo i kompleksowo zgromadzonym materiale dowodowym. Zebrany został różnorodny i wszechstronny materiał dowodowy, zaktualizowany oględzinami i sporządzonymi podczas nich protokołami kontroli wraz z dokumentacją fotograficzną odzwierciedlającą stan budynku m.in. w taki sposób, że można zweryfikować treść administracyjnych nakazów z oglądem i stanem budynku wynikającym z materiału dowodowego, w tym fotograficznego. W ocenie Sądu, z treści zgromadzonego dla potrzeb wydania kontrolowanych decyzji materiału dowodowego wynikała konieczność przeprowadzenia robót budowlanych, jednoznacznie wskazanych w sentencji skarżonych decyzji. Jednocześnie z materiału tego nie wynikała, na dzień wydania kontrolowanej decyzji, powinność skorzystania przez organy z postanowień art. 68 P.b.

Sąd odniósł się także zarzutu naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Uznał, że w sprawie nie występuje podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność poczynienia błędnych i niepełnych ustaleń faktycznych polegających na nieprawidłowym określeniu aktualnego stanu technicznego budynku przy ul.[...] w K. oraz nieprawidłowym określeniu zakresu robót niezbędnych do wykonania w celu usunięcia stanu zagrożenia dla życia i zdrowia osób użytkujących lokale mieszkalne znajdujące się w budynku przy ul. [...] . Stan ten został określony prawidłowo i adekwatnie dla potrzeb prawidłowego wykorzystania przepisów prawa materialnego, gdyż celem robót prowadzonych na gruncie wskazanych przepisów nie jest co do zasady działalność inwestycyjna nakazująca wykonanie nowej substancji budowlanej, a jedynie realizacja celu, który prowadzi do likwidacji stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego przedmiotowego budynku mieszkalnego powstałych na skutek zużycia technicznego przedmiotowego obiektu. Nakazane do wykonania prace nie prowadzą także do zmiany parametrów charakterystycznych budynku, takich jak: jego kubatura, powierzchnia zabudowy, czy też wysokość, szerokość lub liczba kondygnacji. Prace te Sąd ocenił jako mające charakter naprawczy, gdyż obejmują naprawę konstrukcji i pokrycia dachowego, istniejących kominów, istniejącej instalacji elektrycznej, uszkodzonych elementów konstrukcji stropów, a w ich wyniku zlikwidowane zostanie zagrożenie związane z użytkowaniem przedmiotowego obiektu. W związku z powyższym, Sąd uznał też zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 P.b. za bezzasadny.

Sąd wskazał, że organ pierwszej instancji dołączył do akt prowadzonego przez siebie postępowania administracyjnego kserokopie wybranych dokumentów dotyczących przedmiotowego obiektu budowlanego, zgromadzonych przez ten organ pierwszej instancji w ramach wcześniejszych postępowań administracyjnych prowadzonych w sprawie przedmiotowego budynku. Nadto, w celu weryfikacji i aktualizacji materiału dowodowego inspektorzy organu przeprowadzili oględziny budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...], obr. [...], przy ul.[...] w K. Do protokołu dołączone zostały szkice sytuacyjne, na których zaznaczono użytkowane lokale mieszkalne w przedmiotowym obiekcie oraz dokumentację fotograficzną wykonaną podczas oględzin. Sąd ocenił, że z protokołu tego nie wynikają wnioski uzasadniające zastosowanie w sprawie art. 68 P.b., natomiast opisany stan faktyczny przystaje do podstaw prawnych powołanych w kontrolowanych decyzjach (tj. art. 66 ust. 1 P.b.). W przedmiotowym budynku znajdują się części budynku przeznaczone na pobyt ludzi będące w użytkowaniu, bezpośrednio grożące zawaleniem. Z akt sprawy wynika potrzeba przeprowadzenia generalnego remontu w przedmiotowym budynku, ten jednak znajduje się poza zakresem regulacji art. 66 P.b. i wiąże się potencjalnie z wolą współwłaścicieli jego przeprowadzenia. Sąd zwrócił też uwagę, że kontrolowana przez niego decyzja przewiduje wykonanie robót naprawczych i zabezpieczających wszystkie uszkodzone stropy nad użytkowanymi lokalami mieszkalnymi. Zgłaszane przez skarżących wnioski dowodowe są nakierowane na potrzeby generalnego remontu, czyli szerszego zakresu prac niż wynika on z treści art. 66 P.b. Zarazem zawarty w aktach materiał dowodowy jest wystarczający na dzień wydania kontrolowanej decyzji dla zastosowania w sprawie art. 66 Prawa budowlanego i wyeliminowania potrzeby stosowania art. 68 P.b.

Sąd nie podzielił też zarzutu skarżących, dotyczącego nie zbadania w sposób wystarczający stanu faktycznego prowadzonej sprawy i naruszenia w związku z tym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie ustaleń dla potrzeb art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 P.b. W tym zakresie Sąd zwrócił uwagę na oględziny przeprowadzone w dniu 17 grudnia 2014 r., podczas których szczegółowo opisano aktualny stan techniczny obiektu budowlanego. W kolejnych dokumentach, a szczególnie w protokole rocznej kontroli obiektu, w sposób w miarę precyzyjny opisany został aktualny stan techniczny poszczególnych elementów budynku i wynikające z niego zagrożenia. Sąd wskazał też uwagę na dodatkowe, uzupełniające czynności kontrolne, a nadto uznał, że zgromadzony i zaktualizowany materiał dowodowy uzasadnia brak powołania biegłego z zakresu mykologii dla ustalenia stanu zawilgocenia i zagrzybienia lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku przy ul. [...] w K. i tłumaczy w odpowiednim zakresie zbędność powołania biegłego o specjalności konstrukcyjno-budowlanej dla ustalenia aktualnego stanu technicznego. Zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. nie jest uzależnione od wymogu przedstawienia stosownej ekspertyzy. Sąd nie tylko podzielił stanowisko organów administracyjnych, ale nadto zauważył, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby dokumentacja taka została sporządzona przez współwłaścicieli przedmiotowego budynku, jeżeli będą widzieć taka potrzebę. Za bezpodstawne Sąd uznał zarzuty, jakoby organy nadzoru budowlanego oparły swoją decyzję jedynie na zapisach sporządzonej w roku 2006 ekspertyzy autorstwa L.S. . Ze względu na brak podjęcia przez współwłaścicieli przedmiotowego budynku stosownych działań naprawczych, kompleksowego remontu obiektu, zapisy przedmiotowego opracowania z 2006 r., w tym zalecenia do wykonania, w chwili obecnej są do odpowiedniego wykorzystania dla potrzeb kontrolowanej decyzji. Zarazem przeprowadzone kontrole potwierdziły ich aktualność i zdatność do wykorzystania w treści kontrolowanej decyzji.

W konsekwencji powyższych ustaleń nawiązujących do treści materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, w kontrolowanej sprawie nie wystąpiło zdaniem Sądu naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Nałożony obowiązek Sąd uznał za mieszczący się w zakresie zastosowania tych przepisów. Stwierdził nadto, że określenie krótkiego terminu realizacji robót, których obowiązek wykonania został nałożony na właścicieli nieruchomości przy ul. [...] w K. było uzasadnione stanem faktycznym sprawy.

Sąd podzielił również pogląd przyjęty w orzecznictwie, że decyzja wydana na podstawie art. 66 ust. 1 P.b. nie jest decyzją uznaniową. W okolicznościach wymienionych w tym przepisie właściwy organ nakazuje usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, co oznacza, iż ma on obowiązek wydania decyzji w tym przedmiocie. Konstrukcja normy prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 P. b. wskazuje zatem, iż decyzje podejmowane na jego podstawie mają charakter związany. Oznacza to, iż jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1-4 Prawa budowlanego, to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

Pomimo pełnej akceptacji dla ustaleń faktycznych oraz uznania za zasadne nałożenia nakazu w oparciu o art. 66 ust. 1 P.b., Sąd w wyroku sygn. akt II SA/Kr 1192/15 uchylił decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 lipca 2015 r., znak: [...] stwierdzając, że organy nadzoru budowlanego nie dokonały wszechstronnego i rzetelnego rozważenia zebranego materiału dowodowego i potrzeby jego ewentualnego uzupełnienia jedynie pod kątem, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których stanowi art. 66 ust. 2 P. b. Nie ustalono mianowicie, czy w sprawie nie ma miejsce użytkowanie obiektu w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska (art. 66 ust. 1 pkt 2 P.b.). W tym zakresie Sąd dopatrzył się naruszenia 7 w zw. z art. 77 k.p.a. w sposób mający bardzo istotne znaczenie dla kontrolowanej sprawy przez: pominięcie analizy dokonanych ustaleń stanu faktycznego i ewentualne ich poszerzenie włącznie z dodatkowym, nowym materiałem dowodowym wynikającym z norm k.p.a. Stan techniczny budynku, a nadto zakres nakazanych robót i ich charakter, w tym roboty związane ze stropami, z tynkami i odgrzybianiem lokali mieszkalnych, stanem instalacji elektrycznej, a także wentylacji wskazują na zasadność rozważenia, czy właściwy organ nie powinien zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Sąd wskazał jednocześnie, że normy prawa administracyjnego mają charakter bezwzględnie wiążący, zatem trudności faktyczne wynikające z ich stosowania nie uwalniają organów administracyjnych od rozważania zasadności zastosowania w sprawie art. 66 ust. 2 P.b.

Analiza akt przedmiotowej sprawy oraz zaskarżonej obecnie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 sierpnia 2016 r., nr [...] , znak: [...] prowadzi do wniosku, że większość spornych zagadnień, do których odnoszą się zarzuty skargi została już rozstrzygnięta w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia15 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1192/15, a stan faktyczny nie uległ zmianie w taki sposób, by ocenę tę i zlecenia zdezaktualizować

Zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.) miał zdaniem skarżących polegać na nieprzeprowadzeniu wszystkich niezbędnych czynności dowodowych w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Konkretyzując go M.L. i J.B. wskazali na zaniechanie przeprowadzenia dowodu z uzupełniającej opinii biegłego o specjalności konstrukcyjno-budowlanej dla ustalenia aktualnego zakresu oraz czasokresu robót, które muszą być wykonane w celu usunięcia stanu zagrożenia dla życia lub zdrowia mieszkańców tego budynku, przy uwzględnieniu jego obecnego stanu technicznego. Zdaniem skarżących konsekwencją tegoż zaniechania było poczynienie błędnych i niepełnych ustaleń faktycznych, polegające na nieprawidłowym określeniu zakresu robót niezbędnych do wykonania w celu usunięcia stanu zagrożenia dla życia i zdrowia osób użytkujących lokale mieszkalne znajdujące się w budynku przy ul. [...] oraz terminu, w jakim jest możliwym wykonanie tych prac.

Kwestia prawidłowości ustaleń faktycznych w zakresie, związanym z powyższym zarzutem skargi została już przesądzona w wyroku z dnia 15 grudnia 2015 r. i obszernie omówiona w jego uzasadnieniu. W szczególności podkreślić trzeba, że jak Sąd wyraźnie wskazał zgromadzony i zaktualizowany materiał dowodowy przemawia za zbędnością powołania biegłego o specjalności konstrukcyjno-budowlanej dla ustalenia aktualnego stanu technicznego. Sąd ocenił także, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikała konieczność przeprowadzenia takich robót budowlanych, jakie wskazały organy nadzoru budowlanego w wydawanych decyzjach. Te kwestie nie mogły być zatem skutecznie podniesione w aktualnie rozpoznawanej skardze.

Skarżący nie wskazali zresztą, jaki ich zdaniem winien być zakres niezbędnych prac budowlanych wykraczających poza te nakazane w decyzji. Nie sprecyzowali również, jakie konieczne, dodatkowe prace miałyby wynikać z opinii sądowej z dnia 2 kwietnia 2016 r. sporządzonej przez R.M. na potrzeby jednego postępowań sądowych dotyczących nieruchomości. Nadto zauważyć należy, że opinia ta została wykonana na potrzeby innego postępowania, prowadzonego w sprawie z powództwa o eksmisję skierowanego przeciwko lokatorom jednego z lokali położonych w spornym budynku. Jej przedmiotem było ustalenie zakresu prac remontowych w budynku oraz lokalu nr [...] , które mogłyby doprowadzić tenże lokal do stanu używalności oraz czasokresu robót budowlanych, koniecznego do doprowadzenia lokalu i całego budynku do stanu używalności (k. [...] akt organu drugiej instancji). Przedmiot postępowania sądowego był zatem całkowicie inny, a opinia odnosiła się do prac o zakresie i celu szerszym, niż stanowiące przedmiot postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego na podstawie art. 66 ust. 1 P.b. W decyzji wydawanej na podstawie tego przepisu uwzględnia się zagrożenie dla życia, zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska, nieodpowiedni stan techniczny, względnie oszpecanie otoczenia, nie zaś doprowadzanie lokalu czy budynku do bliżej nieokreślonego "stanu używalności". Dodatkowo już w wyroku z dnia 15 grudnia 2015 r. przesądzone zostało, że jeżeli inwestorzy widzą potrzebę sporządzenia dodatkowej dokumentacji, nic temu nie stoi na przeszkodzie. Te same uwagi odnieść można do przeprowadzenia dodatkowych, nie objętych nakazem organu nadzoru budowlanego prac, zapewniających odpowiednie warunki korzystania z lokali, których zakres może wykraczać poza związane z bezpieczeństwem użytkowania.

Z zarzutów skarżących, również tych dotyczących opinii biegłego R.M. nie wynika zatem, aby stan faktyczny sprawy uległ zmianie w zakresie, który uzasadniałby odstąpienie od oceny prawnej, wynikającej z prawomocnego wyroku Sądu.

Szereg argumentów skargi dotyczyło zarzutu nieprawidłowego określenia w zaskarżonej decyzji terminu realizacji robót, których obowiązek wykonania został nałożony na właścicieli nieruchomości.

W orzecznictwie podnosi się trafnie, że wyznaczając termin do wykonania nałożonego obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości organy nadzoru budowlanego powinny kierować się przede wszystkim rodzajem stwierdzonych nieprawidłowości i stopniem naruszenia przepisów techniczno-budowlanych (zob. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego, z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2801/12, Lex Omega nr 1586374, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 395/10, Lex Omega nr 755587 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 września 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 477/08, Lex Omega nr 522606). W tym zakresie drugorzędne znaczenia ma zatem sytuacja finansowa współwłaścicieli, czy możliwość zapewnienia mieszkań lokatorom, zatem podniesione w argumentacja tego rodzaju nie mogła odnieść zamierzonego skutku.

Nadto odnosząc się do kwestii prawidłowości terminu wykonania nakazanych robót należy też mieć na uwadze, że również i w tym zakresie w wyroku z dnia 15 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1192/15, wyrażony został wiążący pogląd prawny. Sąd ocenił, że określenie krótkiego terminu wykonania robót, których obowiązek wykonania został nałożony na właścicieli nieruchomości przy ul. [...] w K. było uzasadnione stanem faktycznym sprawy. Zauważyć należy, że Sąd kontrolował decyzję, wydaną w dniu 14 lipca 2015 r., a określającą termin wykonania robót do dnia 31 grudnia 2015 r., a zatem zaakceptował wyznaczenie terminu wykonania robót w ciągu pięciu i pół miesiąca. Tymczasem kontrolowana obecnie decyzja, wydana dnia 19 sierpnia 2016 r. określiła termin realizacji obowiązku na dzień 30 czerwca 2017 r., tj. wyznaczyła okres ponad dziesięciomiesięczny.

Trzeba też zauważyć, że jeden ze skarżących sam zainicjował postępowanie organów nadzoru budowlanego, zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, a ponadto zaś stan techniczny obiektu był znany współwłaścicielom już znacznie wcześniej.

Nie bez znaczenia przy określeniu terminu jest również to, że jednym ze współzobowiązanych na mocy zaskarżonej decyzji do wykonania robót budowlanych jest Gmina Miejska K. , która nie wniosła skargi od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 sierpnia 2016 r., co może wskazywać na zamiar dobrowolnego wykonania tejże decyzji. Co ważne, Gmina Miejska K. jest również podmiotem zobowiązanym do ewentualnego dostarczenia lokali socjalnych lub zamiennych w wypadku orzeczenia nakazu eksmisji przez sąd cywilny, a skarżący powoływali się na długi czas oczekiwania na te lokale, upatrując w tym trudności z wykonaniem w terminie nakazanych robót. Skoro obowiązek został nałożony również na tenże podmiot, to w wypadku działań zmierzających do wyegzekwowania obowiązku Gmina Miejska K. zmotywowana będzie dodatkowo m. in. do dostarczenia lokali socjalnych lub zamiennych.

Nie jest zasadny kolejny zarzut, tj. oparcia ustaleń faktycznych na ekspertyzie, sporządzonej w roku 2006. Opinia ta była jedynie jednym z elementów obszernego materiału dowodowego, co zresztą dostrzeżono już wiążąco w wyroku z dnia 15 grudnia 2015 r. , sygn. akt II SA/Kr 1192/15

W skardze podniesiony został nadto zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: art. 66 ust.1 pkt 1 P.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, czego konsekwencją miało być określenie nieprawidłowego zakresu oraz terminu wykonania robót. Skarżący nie poparli tego zarzutu odrębną argumentacją i dotyczy on tych samych aspektów działań organów nadzoru budowlanego, które zostały przez nich powiązane z zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Odrębne odnoszenie się do zarzutu naruszenia prawa materialnego nie jest zatem konieczne. Nadto zasadność nałożenia określonych nakazów (a w konsekwencji – prawidłowość zastosowania art. 66 ust.1 pkt 1 P.b.) została już oceniona w wyroku sygn. akt II SA/Kr 1192/15.

Zarzuty skargi nie zasługują zatem na uwzględnienie, zaś [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo zrealizował zalecenia wynikające z prawomocnego wyroku Sądu. Organ ustalił w szczególności po przeprowadzeniu postepowania uzupełniającego, że w sprawie zachodzą przesłanki, o których stanowi art. 66 ust. 2 P. b. i orzekł stosowny zakaz. Jego nałożenie zostało omówione i uzasadnione w końcowej części zaskarżonej decyzji w sposób niebudzący zastrzeżeń. Należy także zaznaczyć, że skarżący nie kwestionowali prawidłowości rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w tym właśnie zakresie, który był wyłącznym powodem uchylenie poprzednio wydanej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.