Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 837/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-01-25 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: zwolniono od wpisu w części w pozostałym zakresie od kosztów oddalono
Powołane przepisy: article: Art. 245, art. 246
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2010 r. wniosku J. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 maja 2009 r. znak [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc grudzień 2004 r. postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustalić wpis od skargi w kwocie 100, 00 zł; 2. w pozostały zakresie wniosek oddalić.


UZASADNIENIE

W dniu 1 lipca 2009 r. skarżący J. C., złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego wniosku skarżący podał, iż jego sytuacja majątkowa i rodzinna jest na tyle trudna, iż nie jest w stanie bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny dokonać opłaty związanej z wniesieniem skargi. Skarżący mieszka w domu teściowej, a jego rodzina składa się z żony i córki.

Skarżący podniósł, iż z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w 2008 roku nie osiągnął dochodów do opodatkowania, nie ma możliwości spieniężenia posiadanych nieruchomości z uwagi na prowadzone wobec niego postępowania egzekucyjne, nie ma też żadnych oszczędności, akcji, obligacji, wartościowego majątku nadającego się do spieniężenia. Ponadto skarżący podniósł , że jest obciążony kredytami w Banku [...] SA, [...] i Banku [...] oraz ma zadłużenie wobec ZUS na kwotę 450 000,00 zł i wobec Skarbu Państwa na kwotę 7 144 121,48 zł. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego w wysokości 1001,79 zł i z dochodów żony uzyskiwanych z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej (dochód żony za pierwszych pięć miesięcy 2009 r. wyniósł 11.168.58 zł). Pomiędzy małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej.

Skarżący posiada nieruchomości w O., C., B. - zabezpieczone na rzecz Banku [...], w C. - zabezpieczone na rzecz [...], K., J. i Ł. - zabezpieczone na rzecz Urzędu Skarbowego. Mieszka w domu, który stanowi własność teściowej.

Na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przedstawił zaświadczenie o zatrudnieniu od dnia 1 marca 2009r. na umowę o pracę na czas nieokreślony w firmie A Sp. z o.o. z wynagrodzeniem równym 1001,79 zł. , kopię zeznania podatkowego za 2008 rok, z którego wynika, iż przychód strony z pozarolniczej działalności gospodarczej wykonywanej w formie usług hotelarskich i gastronomicznych wyniósł w 2008 roku 2 405 160,08 zł, koszty - 2 200 383,67 zł, natomiast dochód 204 776,41 zł. Jednocześnie z uwagi na zaliczenie straty powstałej w 2006 roku w wysokości 187 807,16 zł, dochód po odliczeniu starty wyniósł 10.975,34 zł. Skarżący przedstawił także dokument księgowy o ustaleniu dochodu osiągniętego w 2009 roku w miesiącach od stycznia do sierpnia 2009 r. wykazujący, iż przychód w tym okresie wyniósł 1 551 517,93 zł, zakupy 893 581,94 zł, inne wydatki 706 443,27 zł - starta za ten okres wyliczona została na kwotę 48 507,28 zł. Skarżący przedstawia także deklarację PITL z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie usług hotelarsko - gastronomicznych za czerwiec 2009 z przychodem równym 237 164,66 zł, kosztami - 229 820,99 zł i dochodem 7.343,67 zł, za lipiec 2009r. wykazał stratę w wysokości 6.236,50 zł, natomiast za sierpień dochód w kwocie 27.665,52 zł.

Skarżący oświadczył, iż konta bankowe Banku [...] SA są zablokowane i służą jedynie do wypłaty wynagrodzenia pracownikom, które są dotowane przez PFERON. Saldo na rachunku na dzień 30.09.2009r. wynosi 1.954,69 zł. Wnioskodawca przedstawił ponadto wydruk bankowy z dnia 31.12.2008r. ujmujący zestawienie jego rachunków bieżących i lokat terminowych (4 rachunki, z kwotami kolejno: 171.759,39 zł, 9.200,02 zł, 0,00 zł, 47,40 zł ) oraz rachunek kredytowy, na którym widnieje kwota udzielonego kredytu w wysokości 1.445.000,00 zł.

Skarżący dołączył ponadto zaświadczenia lekarskie potwierdzające okresy przebywania na zwolnieniu lekarskim, umowę majątkową małżeńską z 2001 roku potwierdzającą wyłączenie wspólności majątkowej między małżonkami i wprowadzenie rozdzielności majątkowej.

Postanowieniem z dnia 5 listopada 2009 r. Sąd oddalił wniosek skarżącego.

Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył skarżący podnosząc, iż w roku 2007 i 2008 nie osiągał dochodów, a za rok 2008 do rozliczenia pozostała strata w wysokości 291.767,00 zł. Skarżący podniósł, iż jest na utrzymaniu żony, od której otrzymuje 500 zł miesięcznie, otrzymane pieniądze przeznacza na zakup lekarstw. Nie ponosi kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Ponadto ma na utrzymaniu studiująca córkę. Od syna otrzymuje pomoc w wysokości 700 zł miesięcznie. Skarżący oświadczy, że jego pełnomocnik nie pobiera wynagrodzenia za świadczoną pomoc prawną.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie w całym wnioskowanym przez niego zakresie.

Artykuł 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, Nr 153, poz. 1270), stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem paragrafu 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Zdaniem Sądu skarżący wykazał, iż spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy, jednakże nie w całym we wnioskowanym przez niego zakresie.

Skarżący wraz z żoną i córką prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Małżonkowie pozostają w rozdzielności małżeńskiej, a skarżący nie ponosi żadnych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Na dochody skarżącego składa się wynagrodzenie za pracę w wysokości 1001, 79 zł brutto, pomoc żony w kwocie 500 zł, oraz 700 zł otrzymywane do syna. Tak więc skarżący dysponujący co miesiąc stałą kwotą w wysokości ok. 1900 zł, w sytuacji gdy jednocześnie nie ponosi on żadnych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, nie może być uznany za osobę ubogą.

Jednakże Sąd nie stracił z pola widzenia, iż skarżący ma ogromne zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego, ZUS oraz Urzędu Miasta, a wszystkie posiadane przez niego nieruchomości są zabezpieczone, czy to na rzecz banków, czy też Urzędu Skarbowego. Sąd dał wiarę wyjaśnieniom skarżącego, iż reprezentujący go pełnomocnik nie pobiera wynagrodzenia za swoją pracę.

Zwalniając skarżącego od kosztów sądowych w tak znacznej części, Sąd wziął pod uwagę, iż skarżący wniósł łącznie osiemnaście skarg, a suma wpisów jakie powinien uiścić to kwota ponad 28 tyś zł. Jest to zdaniem Sądu suma na tyle duża, iż odmowa zwolnienia go od kosztów sądowych spowodować by mogła pozbawienie skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu.

Z całą pewnością sytuacja finansowa skarżącego w chwili obecnej jest trudna, jednakże zdaniem Sądu powinien i może on, biorąc pod uwagę posiadane przez niego środki finansowe ponieść koszty sądowe w pewnym stosunkowo niewielkim zakresie.

Odnośnie istniejącej w małżeństwie skarżącego rozdzielności majątkowej Sąd podzielił stanowisko pełnomocnika skarżącego, iż obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami, wynikający z art.23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie może być utożsamiany z obowiązkiem pokrywania przez małżonka skarżącego wszelkich kosztów, w tym również kosztów sądowych z tytułu prowadzonej wyłącznie przez skarżącego działalności gospodarczej. W ocenie tut. Sądu, sprzeciwia się temu cel i natura instytucji rozdzielności majątkowej małżonków.

Na marginesie jedynie należy podnieść, że przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 ppsa).

Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżący spełnił przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 3 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , postanowił jak w sentencji.