Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 653/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2014 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty dodatku mieszkaniowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A. Z. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...](dalej jako SKO w [...]) decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 11 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] o wstrzymaniu L. S. z dniem [...] grudnia 2013 r. wypłaty dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu powyższej decyzji SKO w [...] wskazało, iż ostateczną decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] Prezydent [...] przyznał L. S. dodatek mieszkaniowy na okres sześciu miesięcy, tj. od dnia [...] września 2013 r. do dnia [...] lutego 2014 r. w wysokości 259,33 zł miesięcznie.

W dniu [...] grudnia 2013 r. organ pierwszej instancji otrzymał informację, że L. S. nie wywiązuje się z obowiązku regulowania kwoty wynikającej z różnicy między wysokością opłat z tytułu użytkowania lokalu, a dodatkiem mieszkaniowym.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Prezydent [...] wstrzymał z dniem [...] grudnia 2013 r. wypłatę dodatku mieszkaniowego przyznanego decyzją z dnia [...] września 2013 r., podając, iż ww. w miesiącach wrzesień, październik i listopad 2013 r. nie dokonał żadnej wypłaty stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością czynszu, a dodatkiem mieszkaniowym.

L. S. wniósł od decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. odwołanie, podnosząc, iż decyzja została wydana bez uwzględnienia stanu faktycznego sprawy, albowiem obecnie trwają postępowania o spowodowanie zapłaty zaległości czynszowych przed Ośrodkiem Pomocy Społecznej [...], SKO w [...] i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w [...].

SKO w [...] uznało ustalenia organu I instancji za prawidłowe i rozstrzygnięciem z dnia [...] lutego 2014 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w świetle art. 7 ust. 11 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, w wypadku stwierdzenia, że osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy, nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny, wypłatę dodatku mieszkaniowego wstrzymuje się, w drodze decyzji administracyjnej, do czasu uregulowania zaległości. Jeżeli uregulowanie zaległości nie nastąpi w ciągu 3 miesięcy od dnia wydania decyzji, o której mowa w zdaniu pierwszym, decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego wygasa. W wypadku uregulowania należności w terminie określonym w zdaniu drugim wypłaca się dodatek mieszkaniowy za okres, w którym wypłata była wstrzymana. Z akt sprawy zaś wynikało (notatka służbowa z dnia [...] grudnia 2013 r.), że po wydaniu decyzji z dnia [...] września 2013 r. o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, L. S. nie dokonał żadnej wpłaty za przedmiotowy lokal. Zatem decyzja organu I instancji o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego stała się zasadna, albowiem jakiekolwiek przyczyny zaległości (zawinione czy niezawinione) w opłatach mieszkaniowych nie mogą stanowić przesłanki odstąpienia od wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego.

Decyzja SKO w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez L. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o uchylenie, zmianę lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Podnosząc zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji, skarżący przywołał argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] września 2014 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego podtrzymał wszelkie wnioski, żądania i oświadczenia złożone przez skarżącego oraz wniósł o: 1) zawieszenie postępowania w sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; 2) uwzględnienie skargi w całości i uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji; 3) zasądzenie na rzecz skarżącego od SKO w [...] kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości stawki minimalnej powiększonej o podatek od towarów i usług na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

Pełnomocnik strony zarzucił SKO w [...] naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 10 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, tj. uniemożliwienie skarżącemu przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; 2) art. 8 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, tj. prowadzenie postępowania w sprawie w sposób naruszający przepisy k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżącego do władzy publicznej; 3) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, tj. niepodjęcie z urzędu decyzji o zawieszeniu postępowania, podczas gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

W uzasadnieniu pisma procesowego pełnomocnik skarżącego podniósł, iż zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji nie umożliwił skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych. Brak w aktach sprawy jakiegokolwiek zawiadomienia w tym zakresie skierowanego do skarżącego. Organ pierwszej instancji nawet nie zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania z urzędu w jego sprawie. Skarżący o prowadzonym postępowaniu dowiedział się dopiero po wydaniu decyzji przez ten organ. Co więcej, decyzja została oparta na stanie faktycznym ustalonym w oparciu o rozmowę telefoniczną, z której została sporządzona notatka. Następnie materiał dowodowy w tym zakresie został uzupełniony przez organ II instancji. Skarżący nie miał możliwości ustosunkować się do zgromadzonego w sprawie materiału, zarówno przed organem I, jak i II instancji.

Odnośnie naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., pełnomocnik strony podniósł, iż zdaniem skarżącego, postępowania zarówno przed organem I, jak i II instancji powinny zostać zawieszone na podstawie tego przepisu, z uwagi na toczące się przed sądami i organami postępowania mające wpływ na wynik i rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie toczą się sprawy pod sygn. akt I SA/Wa 2565/13, I SA/Wa 1595/13 oraz I SA/Wa 400/14, w tym sprawa o przyznanie skarżącemu zasiłku stałego. Ponadto toczą się sprawy przed SKO. W ocenie L. S. wskazane wyżej postępowania mają wpływ na wynik i rozstrzygnięcie niniejszej sprawy – dotyczą m.in. przyznania zasiłku stałego lub pomocy materialnej, w tym pomocy na częściową opłatę czynszu. Jak twierdzi skarżący, gdyby przyznano mu zasiłek stały to mógłby ubiegać się o przyznanie pomocy na opłacenie kosztów utrzymania mieszkania. Organy I i II instancji posiadały informacje w tym przedmiocie od skarżącego lub z urzędu. Tym samym zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Dodatkowo pełnomocnik strony wskazał, iż L. S. jest w trudnej sytuacji materialnej, dlatego też pozbawienie go prawa do dodatku mieszkaniowego bez podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, nie jest zgodne ani z interesem społecznym, ani ze słusznym interesem strony, co może prowadzić do naruszenia zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a.

Powyższe uchybienia doprowadziły do sytuacji, w której organy l i II instancji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. Tym samym w sprawie skarżącego wydano decyzję niezgodnie z art. 80 k.p.a., jak też naruszono art. 12 § 1 k.p.a. stanowiący, że organy administracji publicznej powinny wnikliwie działać w sprawie.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 17 listopada 2014 r. Sąd oddalił wniosek strony o zawieszenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Zasadą jest, że organ administracji publicznej orzeka według stanu prawnego i faktycznego jaki istniał w dniu rozstrzygania sprawy administracyjnej.

W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji stanowił przepis art. 7 ust. 11 zd. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.), w myśl którego w wypadku stwierdzenia, że osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy, nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny, wypłatę dodatku mieszkaniowego wstrzymuje się, w drodze decyzji administracyjnej, do czasu uregulowania zaległości.

Natomiast zgodnie z przepisem art. 8 ust. 4 zd. 1 powołanej ustawy, pobierający należności za lokale mieszkalne ma obowiązek niezwłocznego zawiadomienia organu przyznającego dodatek mieszkaniowy o wystąpieniu zaległości, o których mowa w art. 7 ust. 11, obejmujących pełne 2 miesiące.

Stan faktyczny ustalony w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości. Decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] Prezydent [...] przyznał L. S. dodatek mieszkaniowy na okres sześciu miesięcy, tj. od dnia [...] września 2013 r. do dnia [...] lutego 2014 r., w wysokości 259,33 zł miesięcznie. Organ przyznający świadczenie uzyskał w dniu [...] grudnia 2013 r. od [...] Spółdzielni Mieszkaniowej [...], na której ciążył obowiązek z art. 8 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, informację, że skarżący zalega z opłatami za zajmowany lokal w wysokości obejmującej trzy pełne miesiące (wrzesień – listopad 2013 r.). Na tę okoliczność została sporządzona notatka służbowa (k. – 13 akt administracyjnych). Przy tym nie sposób zakwestionować prawidłowości ustaleń organu tylko z tego powodu, iż jako dowód w sprawie dopuszczono notatkę służbową pracownika Urzędu, skoro w aktach administracyjnych znajduje się pismo Dyrektora [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. wraz z wydrukiem konta czynszu bieżącego L. S. (k. – 19, 20), potwierdzające te ustalenia.

Podkreślić należy, iż decyzja wydawana na podstawie art. 7 ust. 11 zd. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest decyzją związaną, co powoduje, że nie pozostawia organowi administracji publicznej tzw. "luzu decyzyjnego" w kwestii wyboru konsekwencji prawnych normy prawa materialnego w decyzyjnym modelu stosowania prawa. Norma prawa "wyznacza tylko jedną konsekwencję dla faktu sprawy" (W. Lang, J. Wróblewski, S. Zawadzki, Teoria państwa i prawa, Warszawa 1986, s. 471, por. L. Leszczyński, Zagadnienie teorii stosowania prawa, doktryna i tezy orzecznictwa, Kraków 2001, s. 19 – 28 i 35 – 54).

W takiej sytuacji, wobec informacji podmiotu wskazanego w przepisie art. 8 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych o zaleganiu przez skarżącego z opłatami za zajmowany lokal w wysokości obejmującej dwa pełne miesiące, Prezydent [...] był zobligowany do wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego.

Brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że przedmiotowa informacja jest nieprawdziwa, skarżący nie przedstawił bowiem żadnych dowodów świadczących, że nie zalega z opłatami za zajmowany lokal. Wskazał jedynie, iż mógłby uiścić opłaty ze świadczenia z pomocy społecznej, którego jednak mu odmówiono.

Z uwagi na charakter decyzji wstrzymującej wypłatę dodatku mieszkaniowego, podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż zwrócił się do Prezydenta [...] o przyznanie zasiłku stałego, z którego można byłoby pokryć różnicę pomiędzy kwotą otrzymywanego dodatku mieszkaniowego, a wysokością czynszu za zajmowany lokal mieszkalny, lecz zasiłek ten nie został mu przyznany i był zmuszony do skorzystania ze środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym oraz ze skargi do sądu administracyjnego, nie ma w sprawie znaczenia. Wskazana okoliczność miałaby znaczenie w sytuacji, kiedy decyzja wstrzymująca wypłatę dodatku mieszkaniowego byłaby decyzją uznaniową, a wtedy organ byłby zobowiązany do badania przyczyn zalegania z opłatami za lokal mieszkalny. W przypadku decyzji związanej, wydanej na podstawie art. 7 ust. 11 zd. 1 cytowanej ustawy, przesądzające znaczenie dla wyniku rozstrzygnięcia sprawy na natomiast sam fakt zaistnienia zaległości.

Mając powyższe na względzie za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia przez organ art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem wynik postępowania administracyjnego o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, a następnie sądowego, nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie wstrzymania wypłaty dodatku z powodu nieopłacania na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny.

Sąd w niniejszej sprawie także nie miał podstaw do zawieszenia postępowania, co postulowała strona skarżąca. Przepis art. 125 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umożliwia sądowi administracyjnemu zawieszenie postępowania, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. Kluczowe w tym przepisie jest słowo "zależy", według którego jeśli coś zależy od danej sytuacji, to ona decyduje o tym lub ma na to decydujący wpływ (Inny Słownik Języka Polskiego, praca zbiorowa pod red. M. Bańki, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2000, tom P-Ż, s. 1231). Chodzi więc o sytuację, w której sąd nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, które powstało lub wyłoniło się w toku postępowania sądowego. Tylko wówczas zawieszenie postępowania może okazać się konieczne (B. Dauter: Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wydanie 1, Warszawa 2008, s. 206). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.

Mając powyższe na uwadze w zasadniczej części zarzuty skargi należało uznać za niezasadne. Organy orzekające w sprawie prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, jak też w stopniu dostatecznym zastosowały się do reguł procesowych. Ma natomiast rację strona skarżącą twierdząc, iż przed wydaniem decyzji w sprawie, zarówno organ I, jak i II instancji, nie umożliwił jej wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Jednakże zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wtedy, jeżeli strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest bowiem wykazanie, że takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (patrz: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04, ONSAiWSA 2005, z. 4, poz. 66, wyrok NSA z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1098/10, LEX nr 786594 i z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006/6/157). Skarżący zaś nie wykazał, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie konkretnych czynności procesowych. Sygnalizował jedynie potrzebę zawieszenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie lecz, jak to już wyżej wskazano, wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony, z uwagi na związany charakter decyzji opartej na art. 7 ust. 11 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O przyznaniu radcy prawnemu z urzędu wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej, orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).