Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 463/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 140 ust. 1, 2, 3 i 4
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 listopada 2010 r. sprawy ze skarg M. G. i [...] Spółki Akcyjnej na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi.


UZASADNIENIE

Wojewoda L., po rozpatrzeniu odwołań M. G., P. [...] w Ł. S.A. oraz Burmistrza Miasta Ł. od decyzji Starosty Ł. z dnia 16 czerwca 2008 r., nr [...], orzekającej zwrot na rzecz M. G., K. Ś. i I. W. działek o numerach ewidencyjnych: [...]29/8, o powierzchni 0,0340 ha, [...]29/9, o powierzchni 0,0472 ha i [...]29/10, o powierzchni 0,0156 ha, położonych w Ł. oraz odmawiającej zwrotu działek o numerach ewidencyjnych: [...]29/7, o powierzchni 0,0068 ha i [...]29/5 o powierzchni 0,0003 ha – utrzymał w mocy tę decyzję.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda wskazał, że umową sprzedaży zawartą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości T. i M. małżonkowie G. oraz M. i A. małżonkowie C.-S., będący współwłaścicielami nieruchomości położonej w Ł. przy ul. S., oznaczonej jako działka nr ewid. [...]10/2, o powierzchni 1105 m2, zbyli ją Skarbowi Państwa – W. P. [...] w L. Oddział w Ł. Jak wynika z § 4 umowy sprzedaży zawartej w dniu 8 grudnia 1975 r. w formie aktu notarialnego, rep. A Nr [...], nieruchomość ta była niezbędna w związku z realizacją dworca P. [...] w Ł. przy ulicy S.

Pismem z dnia 24 grudnia 1992 r. M. G. wystąpiła o zwrot wyżej opisanej nieruchomości. Do wniosku następnie dołączyły się K. Ś. i I. W. – spadkobierczynie A. i M. na małż. C.-S.

Starosta Ł., kolejny raz rozpatrując sprawę, decyzją z dnia 16 czerwca 2008 r., nr [...], wydaną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami orzekł o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej obecnie jako działki: nr ewid. [...]29/8, o powierzchni 0,0340 ha, nr ewid. [...]29/9 o powierzchni 0,0472 ha i nr ewid. [...]29/10 o powierzchni 0,0156 ha na rzecz M. G. oraz K. Ś. i I. W. Jednocześnie orzekł o zwrocie kwoty odpowiadającej wypłaconemu zwaloryzowanemu odszkodowaniu przez M. G. w wysokości 12 487,20 zł, K. Ś. w wysokości 1 369,72 i I. W. w wysokości 1 369,72 zł oraz zwrocie poniesionych nakładów na nieruchomości nr ewid. [...]29/8 i nr ewid. [...]29/9 w wysokości: M. G. - 12 000,00 zł, K. Ś. i I. W. po 6 000,00 zł oraz nakładów poniesionych na działce nr ewid. [...]29/10 w wysokości: M. G. - 30 809,00 zł oraz K. Ś. i I. W. po 15 404,50 zł każda.

Ponadto organ odmówił zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr ewid. [...]29/5, o powierzchni 0,0003 ha i nr ewid. [...]29/7, o powierzchni 0,0068 ha.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji podał, że przejęta na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość ulegała wielokrotnym podziałom. Jej część, oznaczona obecnie jako działki nr ewid. [...]29/5 i nr ewid. [...]29/7, została zajęta pod część budynku dworca P. [...]. Pozostałe części, tj. działka nr ewid. [...]29/8 została zajęta pod część placu manewrowego, działka nr ewid. [...]29/9 stanowi chodnik i zieleń, na działce nr ewid. [...]29/10 znajduje się budynek szaletu miejskiego. Organ stwierdził, iż zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia 25 marca 1975 r., nr 1/75, przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona celem budowy pawilonu dworca P. [...] w Ł. Taki cel został zrealizowany na działkach nr ewid. [...]29/5 i nr ewid. [...]29/7, co uniemożliwia dokonanie zwrotu tych działek. Na pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości urządzony został plac manewrowy dla autobusów, trawnik z chodnikiem dla pieszych oraz posadowiony budynek szaletu miejskiego, co oznacza, iż cel wywłaszczenia nie został na tych częściach wywłaszczonej nieruchomości zrealizowany. Odnośnie kwot podlegających zwrotowi organ wyjaśnił, iż są one wynikiem waloryzacji otrzymanej za wywłaszczoną nieruchomość kwoty odszkodowania. Natomiast wysokość nakładów poniesionych na wywłaszczonej nieruchomości (urządzenie utwardzenia placu manewrowego, chodnika z nawierzchnią asfaltową i budynku szaletu miejskiego) została ustalona w oparciu o opinię biegłego rzeczoznawcy.

Wojewoda L. decyzją z dnia 8 września 2008 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia Wojewoda podzielił stanowisko Starosty Ł. i wskazał, że jedynie działki nr ewid. [...]29/5 i nr ewid. [...]29/7 zostały zagospodarowane zgodnie z celem nabycia, którym była budowa pawilonu dworca. Zatem pozostała część nieruchomości winna zostać zwrócona spadkobiercom poprzednich właścicieli. Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda uznał, że nie są one trafne. W tym zakresie zauważył, iż zwrot poniesionych nakładów należy się właścicielowi zwracanej nieruchomości, którym jest Skarb Państwa. W związku z tym Gmina Ł. może jedynie wystąpić do Skarbu Państwa – na drodze cywilnoprawnej – z żądaniem zwrotu poniesionych na remont szaletu nakładów. Za niesłuszne organ odwoławczy również uznał zarzuty M. G. dotyczące wysokości nakładów podlegających zwrotowi. Zaznaczył, że ich wysokość wynika z operatu szacunkowego biegłego rzeczoznawcy.

Od powyższej decyzji skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnieśli M. G. oraz Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej S.A. z siedzibą w Ł.

Skarga M. G. została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Lu 743/08. Skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, zarzuciła organom administracji naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, to jest:

- art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie że na części działek nr ewid. [...]29/5 i nr ewid. [...]29/7 (omyłkowo wskazano: [...]29/8) cel wywłaszczenia został zrealizowany,

- art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, poprzez przyjęcie, że barak wzniesiony na części działek nr ewid. [...]29/5 i nr ewid. [...]29/7 (omyłkowo wskazano: [...]29/8) jest budynkiem w rozumieniu tejże ustawy, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że na części wywłaszczonej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia,

- art. 140 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne ustalenie i przyjęcie, że wartość zwracanej nieruchomości na skutek nakładów poniesionych na działkach oznaczonych numerami [...]29/8 i nr [...]29/9 wzrosła o kwotę 24 000 zł, zaś nakłady poniesione na działce [...]29/10 zwiększyły jej wartość o 61.618 zł, podczas gdy nakłady poniesione na tych działkach nie podnoszą jej wartości, a tym, samym nie ma podstaw do powiększenia odszkodowania,

2. przepisów prawa procesowego, to jest:

- art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę –Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieuwzględnienie w sprawie oceny prawnej wyrażonej w wydanych przed dniem 1 stycznia 2004 r. prawomocnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego,

- art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie pełnego materiału dowodowego.

P. [...] S.A. z siedzibą w Ł. w swojej skardze (sygn. akt II SA/Lu 744/08) wniosło zaś o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie orzekającym zwrot działek nr ewid. [...]29/8, nr ewid. [...]29/9 i nr ewid. [...]29/10, podnosząc, że zaskarżona decyzja narusza przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, że na przedmiotowych działkach nie został zrealizowany cel, pod jaki zostały nabyte. Celem tym, zdaniem skarżącej Spółki, był nie tylko budynek dworca, ale również towarzysząca mu infrastruktura. Organy bezpodstawnie przyjęły wyłącznie literalne brzmienie decyzji lokalizacyjnej z dnia 25 marca 1975 r. pomijając treść § 4 umowy kupna-sprzedaży przedmiotowej nieruchomości.

Na rozprawie w dniu 12 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zarządził połączenie spraw oznaczonych sygn. II SA/Lu 743/08 i II SA/Lu 744/08 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzenia dalej pod sygn. II SA/Lu 743/08.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 743/08, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Ł. z dnia 16 czerwca 2008 r., nr [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż organy administracji orzekające w sprawie naruszyły prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik, a to skutkowało uchyleniem zarówno zaskarżonej, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty Ł. W ocenie Sądu podstawowym błędem organów rozpatrujących sprawę był brak właściwego ustalenia celu wywłaszczenia nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Sąd wskazał, że od 1 stycznia 1998 r. sprawy zwrotu wywłaszczonych nieruchomości regulują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Ustawa ta w art. 216 wprost ustanawia zasadę, iż przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Przytaczając treść art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami Sąd wywiódł, że przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości bądź jej części jest uznanie, że stała się ona zbędna dla realizacji określonego w decyzji wywłaszczającej celu - czyli maksymalnie w ciągu 10 lat cel ten nie został zrealizowany. Sąd podkreślił, że dokonując wykładni ustawowego zwrotu "zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu" organ w pierwszej kolejności winien mieć na uwadze, iż uznanie nieruchomości zbytej na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. za nieruchomość wywłaszczoną, w sytuacji kiedy nie ma decyzji o jej wywłaszczeniu, wymagać będzie stosowania odmiennej, niż w przypadku "zwykłych" nieruchomości wywłaszczonych, metody ustalania celu jej wywłaszczenia. Źródłem takiego ustalenia będzie mogła być umowa sprzedaży, o której mowa w art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. W analizowanej sprawie cel wywłaszczenia nieruchomości, jak również cel zawarcia umowy został określony jako "budowa dworca P. [...] w Ł. przy ulicy S.". W związku z tym - w ocenie Sądu - to określenie winno być przede wszystkim przedmiotem analizy organów. Organy orzekające w sprawie takiej analizy nie dokonały, przyjmując, że określenie to nie jest decydujące i dla ustalenia celu wywłaszczenia należy posłużyć się innymi dokumentami, a w rozstrzygającym zakresie decyzją Zastępcy Naczelnika Powiatu w Ł. z dnia 25 marca 1975 r. Nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji.

Zdaniem Sądu decyzja lokalizacyjna, na którą powołują się organy i skarżąca M. G., nie może być miarodajna, gdyż nie stanowi ona decyzji wywłaszczeniowej. Sąd podkreślił, że jeśli nawet decyzja o ustaleniu lokalizacji była przywoływana w umowie sprzedaży nieruchomości jako podstawa wywłaszczenia, to sama w sobie nie określała celu wywłaszczenia. W sytuacji, gdy umowa zbycia nieruchomości w sposób jednoznaczny i wystarczający precyzuje cel nabycia nieruchomości, to w postępowaniu w sprawie zwrotu tej nieruchomości, ustalanie tego celu na podstawie innych dowodów jest niedopuszczalne. Tym samym Sąd ocenił, że organy naruszyły nie tylko art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię, ale również art. 7 k.p.a. Ponadto Sąd wywiódł, że pojęciem "dworzec autobusowy" określa się budynek, w którym mieszczą się kasy biletowe, poczekalnia wraz z całą niezbędną infrastrukturą służącą do obsługi ruchu pasażerskiego. W skład infrastruktury dworca wchodzą takie urządzenia, jak plac manewrowy dla pojazdów, miejsca postojowe dla pojazdów kończących kurs, ciągi komunikacyjne (chodniki) zapewniające dotarcie podróżnych do dworca, jak również miejsca przeznaczone do wsiadania i wysiadania pasażerów z pojazdów oraz oczekiwania na przyjazd środka transportu.

Sąd wskazał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na przeważającej części wywłaszczonej nieruchomości, zaś o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia można mówić jedynie w zakresie działki nr ewid. [...]29/10, na której znajduje się szalet miejski.

Natomiast co do działki nr ewid. [...]29/10 zabudowanej budynkiem szaletu miejskiego – w ocenie Sądu – zasadnie organy uznały, iż cel wywłaszczenia na tej działce nie został zrealizowany. Sąd podkreślił, że obiekty użyteczności publicznej, jakim bez wątpienia jest dworzec autobusowy, powinny być wyposażone w sanitariaty dla podróżnych, jednakże termin realizacji tej inwestycji (10 lat po wywłaszczeniu), jak również podmiot, w którego użytkowaniu pozostaje szalet (Gmina Ł. – administrator P. U. [...] Spółka z o.o. w Ł.) nie pozwalają uznać, iż inwestycja została zrealizowana w wymaganym okresie, jak również, że stanowi element infrastruktury dworca. Sąd ustalił, że szaletem administruje Gmina Ł. za pomocą wymienionej Spółki i to ona, a nie P. [...] S.A. czerpie zyski z użytkowania obiektu. Zatem szalet ten nie stanowi infrastruktury dworca przeznaczonej do korzystania przez podróżnych, lecz jest niezależną od dworca inwestycją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie można również zarzucić organom, iż dokonały uchybień w zakresie szacowania obecnej wartości przedmiotowych nieruchomości, na co wskazywała skarżąca. W tym zakresie dla organów wiążąca jest opinia biegłego rzeczoznawcy wyrażona w sporządzonym operacie szacunkowym. Według Sądu organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły.

Odnosząc się do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanych w sprawie przed dniem 1 stycznia 2004 r., Sąd stwierdził, że brak w wyroku sądu administracyjnego stanowiska w określonej kwestii nie może być uznany za ocenę prawną, o jakiej stanowi art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Według Sądu bezspornym jest, iż w sprawie trzykrotnie orzekał już sąd administracyjny, jednakże w świetle wywodów zawartych w uzasadnieniach tych wyroków, ocena prawna sprowadzała się do wskazania możliwości orzeczenia zwrotu jedynie części wywłaszczonej nieruchomości, a nie całej, jak to rozumie skarżąca M. G.

W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu pierwszej instancji, naruszają art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Ponadto organy naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Skargę kasacyjną od tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła M. G., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła w szczególności naruszenie:

- art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieuwzględnienie w sprawie oceny prawnej wyrażonej w wydanych przed dniem 1 stycznia 2004 r. prawomocnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 czerwca 1995 r., IV SA 353/94, z dnia 17 września 1997 r., IV SA 101/96, z dnia 11 lipca 2000 r., I SA 1111/99,

- art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez błędne wskazanie co do dalszego postępowania,

- błędną wykładnię przepisu z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, przez przyjęcie, że cel wywłaszczenia nieruchomości został określony w umowie sprzedaży z dnia 8 grudnia 1975 r. zawartej w formie aktu notarialnego i w konsekwencji błędne przyjęcie, że na działkach nr ewid. [...]29/5, nr ewid. [...]29/7, nr ewid. [...]29/8, nr ewid. [...]29/9 cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany,

- art. 140 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że opinia biegłego rzeczoznawcy jest wiążąca dla organu administracji i w konsekwencji nie rozpoznanie zarzutu, że organ błędnie ustalił i przyjął, że wartość zwracanej nieruchomości na skutek nakładów poniesionych na działkach nr ewid. [...]29/8 i nr ewid. [...]29/9 wzrosła o kwotę 24 000 zł, zaś nakłady poniesione na działce nr ewid. [...]29/10 zwiększyły jej wartość o 61 618 zł, podczas gdy nakłady poniesione na tych działkach nie podnoszą jej wartości, a tym samym nie ma podstaw do powiększenia odszkodowania.

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2010 r., I OSK 1099/09, Naczelny Sąd Administracyjny, na skutek skargi kasacyjnej M. G., uchylił powyższy wyrok WSA w Lublinie i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w wyrokach z dnia 22 czerwca 1995 r., IV SA 353/94, z dnia 17 września 1997 r., IV SA 101/96, z dnia 11 lipca 2000 r., I SA 1111/99, NSA wyraził jednoznaczną ocenę prawną o konieczności zwrotu działki nr ewid. [...]10/2 za wyjątkiem tej jej części, która zajęta jest pod budynek dworca P. [...], co po uwzględnieniu wydanych decyzji o podziale spornej działki dotyczy działek: nr ewid. [...]29/7 o pow.0,0068 ha i nr ewid. [...]29/5 o pow.0,0003 ha. Pozostałe działki: nr ewid. [...]29/8, nr ewid. [...]29/9 i nr ewid. [...]29/10 powinny być zwrócone wnioskującym o ich zwrot. Tak też prawidłowo orzekły organy administracji w decyzjach będących przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji. Wobec związania oceną prawną wyrażoną w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego WSA w Lublinie uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Ł. z dnia 16 czerwca 2008 r. i zalecając odmowę zwrotu działek nr ewid. [...]29/8 oraz nr ewid. [...]29/9 postąpił wbrew zaleceniom zawartym w wymienionych wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, co czyniło zasadnym podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym samym WSA w Lublinie uznając, że na działkach nr ewid. [...]29/8 i nr ewid. [...]29/9 został zrealizowany cel wywłaszczenia dokonał błędnej wykładni art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił również uwagę, iż WSA w Lublinie nie wypowiedział się do zarzutu skargi dotyczącego rozstrzygnięcia, czy skarżąca ma obowiązek zwrotu nakładów poczynionych na zwracanych jej działkach, co czyniło zasadnym podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art.141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 140 ust.1 i ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 15 czerwca 2010 r., I OSK 1099/09, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w jego ocenie w wydanych w niniejszej sprawie wyrokach NSA "wyraził jednoznaczną ocenę prawną o konieczności zwrotu działki nr [...]10/2 za wyjątkiem tej jej części, która zajęta jest budynkiem dworca P. [...], co po uwzględnieniu wydanych decyzji o podziale spornej działki dotyczy działek nr [...]29/7 o pow.0,0068 ha i nr [...]29/5 o pow.0,0003 ha. Pozostałe działki : nr [...]29/8, [...]29/9 i [...]29/10 powinny być zwrócone wnioskującym o ich zwrot. Tak też prawidłowo orzekły organy administracji w decyzjach będących przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji".

Skład orzekający w niniejszej sprawie, stosownie do powołanego przepisu art. 190 p.p.s.a., związany jest kategoryczną oceną wyrażoną w powyższym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, iż zasadnie organy obu instancji orzekły o zwrocie na rzecz M. G., K. Ś. i I. W. działek o numerach ewidencyjnych: [...]29/8, o powierzchni 0,0340 ha, [...]29/9, o powierzchni 0,0472 ha i [...]29/10, o powierzchni 0,0156 ha, położonych w Ł. oraz o odmowie zwrotu działek o numerach ewidencyjnych: [...]29/7, o powierzchni 0,0068 ha i [...]29/5 o powierzchni 0,0003 ha.

Z tych względów skarga P. [...] z siedzibą w Ł. S.A., które wnosiło o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie orzekającym zwrot działek nr ewid. [...]29/8, nr ewid. [...]29/9 i nr ewid. [...]29/10, jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skarga M. G. jest również niezasadna, podlega jednak oddaleniu z innych przyczyn.

Przede wszystkim, jak przesądził w powołanym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, niezasadne są zarzuty skarżącej, iż na części działek nr ewid. [...]29/5 i nr ewid. [...]29/7 cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Bezzasadne są również pozostałe zarzuty skarżącej.

W myśl art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 2603 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa", w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania.

Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym, że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa (ust. 2).

Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości (ust. 3).

Zgodnie z ustępem 4 tego przepisu w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio.

Stosownie do art. 156 ust. 1 ustawy wartość nieruchomości określa rzeczoznawca majątkowy, który sporządza na piśmie opinię o wartości ocenianej nieruchomości w formie operatu szacunkowego.

Rodzaje metod i technik wyceny nieruchomości, sposoby określania wartości nieruchomości, wartości nakładów i szkód na nieruchomości oraz sposób sporządzania, formę i treść operatu szacunkowego, określone zostały, na podstawie art. 159 ustawy, w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

W myśl § 39 powołanego rozporządzenia przy ustalaniu stopnia zmniejszenia albo zwiększenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 140 ust. 4 ustawy, uwzględnia się wyłącznie zmianę stanu nieruchomości spowodowaną działaniami dokonanymi bezpośrednio na tej nieruchomości.

Skarżąca zarzucała, iż organ błędnie ustalił i przyjął, że wartość zwracanej nieruchomości na skutek nakładów poniesionych na działkach oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...]29/8 i [...]29/9 wzrosła o kwotę 24 000 zł, zaś nakłady poniesione na działce [...]29/10 zwiększyły jej wartość o 61 618 zł, podczas gdy nakłady poniesione na tych działkach nie podnoszą jej wartości, a tym samym nie ma podstaw do powiększenia odszkodowania.

Zarzut ten jest nieuzasadniony.

Zdaniem Sądu, dokonana przez organy administracji ocena prawidłowości operatów szacunkowych sporządzonych w niniejszej sprawie na zlecenie organu pierwszej instancji przez rzeczoznawcę majątkowego A. M. nie nosi znamion dowolności.

W świetle art. 84 § 1 k.p.a. gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.

W orzecznictwie i w doktrynie ugruntowane jest stanowisko, że "organ ocenia swobodnie opinię biegłego na podstawie zasad wiedzy, nie jest więc skrępowany tą opinią. Może ją przyjąć, jeśli uzna ją za trafną, ale może ją całkowicie lub częściowo zdyskwalifikować i przyjąć odmienną, własną, opartą na nauce lub doświadczeniu. (...) Organ nie może ograniczyć się w uzasadnieniu decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, lecz obowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970, s. 178 i 179). Dowód z opinii biegłego podlega ocenie organu – tak jak każdy dowód – z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 5 października 2009 r., I OSK 1444/08, niepubl.).

Treść omawianych operatów szacunkowych jest logiczna i spójna, a wnioski w nich zawarte są prawidłowe.

Wbrew twierdzeniom skarżącej M. G. wycena nakładów dokonanych na działkach nr ewid. [...]29/8 i nr ewid. [...]29/9, to jest utwardzenia placu manewrowego oraz chodnika z nawierzchnią asfaltową, uwzględnia zużycie tych budowli. Z ustaleń zawartych w operacie wynika bowiem, iż stopień zużycia fizycznego utwardzenia placu manewrowego i chodnika z nawierzchnią asfaltową wynosi odpowiednio 50% i 25% (k. 449 akt adm.). Skarżąca nie wykazała przy tym w jakikolwiek sposób, by istotnie – jak wskazuje ona w treści skargi – budowle te uległy całkowitemu zniszczeniu. Zauważyć należy jedynie, iż z dokumentacji fotograficznej stanowiącej załącznik do operatu szacunkowego nie wynika wprost taki stan zużycia placu manewrowego i chodnika na działkach nr ewid. [...]29/8 i nr ewid. [...]29/9 (k. 446, 447 akt adm.).

W ocenie Sądu nie ulega również wątpliwości, że w świetle powołanego art. 140 ust. 4 ustawy, nakłady poczynione na działkach nr ewid. [...]29/8, nr ewid. [...]29/9 i nr ewid. [...]29/10, to jest utwardzenie placu manewrowego, budowa chodnika z nawierzchnią asfaltową oraz budowa szaletu miejskiego, zwiększają wartość tej nieruchomości i w związku z tym, o wartość tych nakładów należało powiększyć kwotę odszkodowania podlegającego zwrotowi przez skarżącą M. G.

Na prawidłowość zaskarżonej decyzji nie ma wpływu podnoszony przez skarżącą fakt, iż znajdujący się na działce nr ewid. [...]29/10 szalet miejski wybudowany został w toku postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu tej nieruchomości. Przepis art. 140 ust. 4 ustawy przy określaniu wartości nieruchomości nakazuje przyjąć stan nieruchomości z dnia zwrotu, a w tej dacie, co w rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, przedmiotowy budynek zrealizowany był już na działce nr ewid. [...]29/10.

Z powołanego przepisu art. 140 ust. 4 ustawy ani z innych przepisów ustawy nie wynika również, wbrew temu, co podnosi skarżąca, by wartość nakładów na nieruchomości podlegającej zwrotowi winna być pomniejszona o wartość odpisów amortyzacyjnych dokonanych przez dotychczasowego posiadacza tejże nieruchomości.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargi M. G. i P. [...] z siedzibą w Ł. S.A.