Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 466/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 42 ust. 2b, art. 43 ust. 3 pkt 6 i 7
journal: Dz.U. 2013 poz 1340
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1. art.151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2016 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej [...] z dnia 18 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 grudnia 2015 r. nr [...] Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej orzekł o zwolnieniu ogniomistrz H. S. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej z dniem 31 stycznia 2016 r.

W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przywołał art. 43 ust. 3 punkt 6 i 7 oraz art. 11a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1340 ze zm.).

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji podał, że ogniomistrz H. S. jest funkcjonariuszem Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w K. pełniącym służbę na stanowisku młodszego inspektora. Funkcjonariuszka posiada 23 – letni staż pracy w Państwowej Straży Pożarnej. W okresie od dnia 1 grudnia 1992 r. do dnia 31 marca 1996 r. wyżej wymieniona była zatrudniona jako pracownik cywilny.

Organ wskazał, że pismem z dnia 7 października 2015 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia wyżej wymienionej ze służby z powodu upływu 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby i dwukrotnego nieusprawiedliwionego niestawienia się na obowiązkowe badania lekarskie. Stosowne zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało funkcjonariuszce doręczone w dniu 27 października 2015 r. Z kolei w dniu 24 listopada 2015 r. zostało stronie doręczone zawiadomienie w sprawie zaznajomienia się z zebranym materiałem dowodowym wraz z prawem do złożenia wyjaśnień i wniosków.

Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej wskazał, że zgodnie z art. 43 ust. 3 punkt 6 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej organ kompetencyjny może zwolnić strażaka w przypadku upływu 12 miesięcy od dnia zaprzestania przez strażaka służby z powodu choroby. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w okresie od dnia 7 października 2014 r. do dnia wydania decyzji, to jest przez 421 dnia H. S. nie wykonywała i nie wykonuje nadal służby w jednostce Państwowej Straży Pożarnej z powodu choroby. Ostatnie zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy kończy się w dniu 14 grudnia 2015 r. Analizując przyczyny nieobecności w powyższym zakresie organ wskazał, że spośród 421 dni nieobecności 22 dni to dni zwolnienia lekarskiego w związku z opieką nad chorym dzieckiem (w okresie 8 – 24 grudnia 2014 r.), 2 dni to dni opieki nad zdrowym dzieckiem (przypadające na dni 5 – 7 stycznia 2015 r.), a 4 dni to dni urlopu na żądanie (przypadające na dni 8 -13 stycznia 2015 r.).

W ocenie organu nie ulega wątpliwości, że okresy powyższe pozostające w ciągłości wraz z okresami zwolnień lekarskich z tytułu niezdolności do pracy z powodu choroby nie przerywają 12 miesięcznego okresu choroby stanowiącego przesłankę fakultatywnego zwolnienia ze służby wynikającą z art. 43 ust. 3 punkt 6 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. W kontekście pragmatyk innych służb mundurowych sądy administracyjne wielokrotnie wskazywały, że przerywanie okresu choroby innymi nieobecnościami nie przerywa okresu nieobecności w służbie z powodu choroby stanowiącego podstawę zwolnienia ze służby. W regulacji stanowiącej podstawę zwolnienia chodzi bowiem o nieprzerwany okres zaprzestania służby z powodu choroby, a nie o nieprzerwany okres korzystania przez funkcjonariusza ze zwolnień lekarskich. Nie można przecież utożsamiać zwolnień lekarskich, które funkcjonariusz otrzymuje z uwagi na własną chorobę ze zwolnieniami wydanymi z tytułu opieki funkcjonariusza nad członkiem rodziny czy też wynikającymi z urlopu na żądanie. Tak więc okres, w którym funkcjonariusz korzystał ze zwolnienia z powodu opieki nad członkiem rodziny bądź z urlopu na żądanie nie może być uznane jako przerwa w okresie 12 miesięcy choroby. Sam bowiem fakt otrzymania zwolnienia lekarskiego lub urlopu na żądanie bez uprzedniego zgłoszenia się i dopuszczenia do służby nie może wywoływać konsekwencji polegających na przerwaniu powyższego okresu 12 – miesięcznego skutkującego zwolnieniem ze służby z powodu choroby.

W ocenie organu zasadnym jest wskazanie, że H. S. od wielu lat przebywa na zwolnieniach lekarskich i innych usprawiedliwionych nieobecnościach w służbie, które od dnia 30 lipca 2007 r. wynoszą 2200 dni. Przedmiotowa okoliczność również rzutuje na zwolnienie ze służby. Brak stawiennictwa funkcjonariuszki w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w K. od dnia 8 października 2014 r. wypływa znacząco na wykonywanie obowiązków Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w zakresie spraw kwatermistrzowskich. Angażowanie innych osób w realizację spraw przypisanych stanowisku H. S. generuje kolejne nadgodziny i wymusza wykonywanie dodatkowych zadań przez inne osoby. Zdaniem organu, interes społeczny przejawiający się w konieczności zapewnienia prawidłowego funkcjonowania Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w K. ma w niniejszej sprawie pierwszeństwo przed partykularnym interesem strony postępowania. Każda bowiem długotrwała nieobecność z powodu choroby funkcjonariusza negatywnie wpływa na funkcjonowanie komórek organizacyjnych jednostki i możliwość sprawnego realizowania istotnych zadań jakie zostały przypisane tym komórkom. Braki w pełnej obsadzie komendy spowodowane długotrwałą nieobecnością H. S. utrudniają właściwy proces organizacji tej służby, w a konsekwencji pośrednio godzą w bezpieczeństwo mieszkańców zamieszkałych na terenie działania komendy. W związku z tym w dobrze pojętym interesie Państwowej Straży Pożarnej, tożsamym w tym przypadku z interesem społecznym, jest aby osoba długotrwale niezdolna do pracy z powodu stanu zdrowia nie pozostawała w dalszej służbie.

Niezależnie od powyższego organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 43 ust. 3 punkt 7 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej organ decyzyjny może zwolnić strażaka ze służby w przypadku dwukrotnego nieusprawiedliwionego niestawiennictwa na obowiązkowe badania lekarskie. Zebrany w trakcie postępowania dowodowego materiał dowodowy, w tym dokumenty otrzymane od Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w G. jednoznacznie wskazują, że H. S. nie stawiła się co najmniej dwukrotnie na badania lekarskie. Należy mieć w tym miejscu na uwadze, że Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej uwzględniając długotrwałą absencję H. S. jak i wypełniając obowiązek wynikający z art. 42 ust. 1a i ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej w dniu 13 stycznia 2015 r. wydał skierowanie do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w celu ustalenia stanu zdrowia oraz zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby jak również związku poszczególnych chorób ze szczególnymi warunkami i właściwościami służby H. S.

W wyznaczonym przez Komisję Lekarską terminie H. S. nie stawiła się. W związku z niestawiennictwem na badania Komisja Lekarska pismami z dnia 18 czerwca 2015 r., z dnia 12 sierpnia 2015 r. oraz z dnia 26 sierpnia 2015 r. wyznaczyła kolejne terminy badania odpowiednio na dzień 13 lipca, 24 sierpnia i 7 września 2015 r. Wobec kolejnego niestawiennictwa na badania lekarskie [...] Rejonowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych pismem z dnia 11 września 2015 r. zwróciła dokumentację H. S. do jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej bez rozpatrzenia wskazując na niewykonanie badań zleconych przez Komisję w dniu 3 marca 2015 r. oraz brak dwukrotnego stawiennictwa w wyznaczonym terminie. W ocenie Komisji przedstawione przez H. S. zaświadczenia z dnia 1 lipca oraz 4 września 2015 r. wydane przez lekarza medycyny P. S. – specjalisty chorób psychicznych nie stanowiły przeciwwskazania do poddania się badaniom i konsultacjom lekarskim oraz ocenie komisji i nie stanowiły usprawiedliwienia nieobecności. Tym samym, wobec naruszenia przez H. S. obowiązku określonego w art. 42 ust. 2 b ustawy o Państwowej Straży Pożarnej zaistniały podstawy do jej zwolnienia ze służby w oparciu o regulację zawartą w art. 43 ust. 3 punkt 7 cytowanej ustawy.

Reasumując swoje rozważania organ pierwszej instancji wskazał ponadto, że H. S. posiada nabyte prawa emerytalne, co w efekcie przy braku faktycznego świadczenia służby z jej strony zmniejszy w konsekwencji społeczny ciężar utrzymywania funkcjonariusza w służbie jako osoby, której poza uposażeniem służbowym przysługują również inne świadczenia pieniężne pozostające w związku z wykonywaniem służby (dodatkowe uposażenie - tzw. "trzynastka", nagrody jubileuszowe, równoważnik za umundurowanie, równoważnik za remont lokalu, jednorazowy równoważnik za przejazd).

W odwołaniu od wyżej wskazanej decyzji H. S. wniosła o jej uchylenie wskazując, że zakwestionowane rozstrzygnięcie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że decyzja organu pierwszej instancji zawiera dużo błędów a przyjęta przez organ podstawa prawna umożliwiająca zwolnienie w przypadku zaprzestania służby z powodu choroby nie polega na prawdzie. W ocenie odwołującej kłamstwem jest, że w chwili wydania decyzji odwołująca nie pełniła służby z powodu choroby. Strona zauważa, że sprawowanie opieki nad dzieckiem nie jest chorobą funkcjonariusza. Tym bardziej przebywanie na urlopie wypoczynkowym nie może być uznane za chorobę.

Zdaniem odwołującej nieprawdziwe są w również twierdzenia organu odnoszące się do niestawiennictwa na badania lekarskie. Strona zauważyła, że [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej pisemnie zawiadomił stronę o tym, że wystawione przez organ skierowanie utraciło ważność z uwagi na zmianę przepisów. Ponadto w dniu 10 lipca 2015 r. strona po uzyskaniu informacji o zmianach organizacyjnych w Rejonowej Komisji Lekarskiej wystosowała do komisji pismo informujące o niestawiennictwie na badania wyznaczone na dzień 13 lipca 2015 r. Z kolei informację o terminie badania wyznaczonego na dzień 24 sierpnia 2015 r. strona otrzymała w dniu 28 sierpnia 2015 r. Co równie ważne, kolejnym pismem Rejonowa Komisja Lekarska poinformowała odwołującą, że ma się stawić na badania w dniu 7 września 2015 r. W piśmie tym znalazło się pouczenie, że jeżeli odwołująca nie może przybyć na badania powinna przedłożyć zaświadczenie od lekarza. Odwołująca działając zgodnie z pouczeniem przedłożyła stosowne dokumenty medyczne, a lekarz, który je wystawił poinformował, że to wystarczy aby usprawiedliwić nieobecność na posiedzeniu komisji. Strona wskazała, że nie zgadza się z ustaleniami organu, że unika wykonania stosownych badań. Nie jest również prawdą, że dwukrotnie nie stawiła się na komisję bez usprawiedliwienia. Strona wielokrotnie zwracała się bowiem do strony służbowej jak i do przewodniczącego Rejonowej Komisji Lekarskiej w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Nie otrzymała jednakże jednoznacznych wskazówek i odpowiedzi jak ma się w danej sprawie zachować.

Niezależnie od powyższego H. S. wskazała, że na dzień wniesienia odwołania nie posiada żadnego przypisanego zakresu czynności. Nie jest więc prawdą, że ktoś musi ją zastępować. Ponadto w stosunku do decyzji o przeniesieniu służbowym toczy się postępowanie kontrolne prowadzone przez sąd i może się okazać, ze Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej nigdy nie był przełożonym strony.

Zdaniem skarżącej w trakcie prowadzonego postępowania utrudniono jej nadto możliwość czynnego udziału w postępowaniu. Organ został bowiem poinformowany, że strona ustanowiła pełnomocnika. Pomimo tego faktu pełnomocnik nie był informowany o przebiegu sprawy.

Wraz z odwołaniem H. S. złożyła wniosek o wyłączenie starszego bryg. A. R. – [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z rozpatrywania wniesionego odwołania. Z kolei w dniu 17 lutego 2016 r. do Kancelarii Ogólnej Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w G. wpłynęło pismo H. S. stanowiące wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie. W przedmiotowym piśmie strona zgłosiła uwagi i zastrzeżenia dotyczące zebranego materiału dowodowego.

Decyzją z dnia 18 lutego 2016 r. nr [...] [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej działając na podstawie art. 138 § 1 punkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23) uchylił zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w części dotyczącej określenia daty zwolnienia ze służby i ustalił nową datę zwolnienia na dzień 15 marca 2016 r.

W pozostałym zakresie zakwestionowana decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności, że postanowieniem z dnia 28 stycznia 2016 r. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej odmówił wyłączenia [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej od załatwienia sprawy odwoławczej. Organ podniósł ponadto, że pismo strony datowane na dzień 15 lutego 2016 r. (data wpływu do organu - 17 lutego 2016 r.) zawiera niepodniesione przed organem pierwszej instancji wnioski dowodowe, które w ocenie organu odwoławczego są zbędne w zakresie rozpatrywanej sprawy.

Odnosząc się do wskazywanego przez stronę braku zakresu czynności organ odwoławczy podniósł, że odwołująca się od dnia przeniesienia do Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w K. w ogóle nie świadczyła służby. Brak możliwości wręczenia zakresu czynności z powodu nieobecności odwołującej się jest ewidentny, przy czym brak ten nie wpływa na faktyczne przesłanki skutkujące zwolnieniem ze służby.

Z kolei po przeprowadzeniu dowodu z akt osobowych odwołującej się jak i po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zakwestionowania zasadności rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji.

Organ odwoławczy odnosząc się do przesłanki określonej w art. 43 ust. 3 punkt 6 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej wskazał, że rozważania organu pierwszej instancji, który działał w ramach uznania administracyjnego są w tej materii jak najbardziej poprawne. Przerywanie okresu choroby innymi nieobecnościami nie przerywa okresu nieobecności w służbie z powodu choroby stanowiącego podstawę zwolnienia ze służby. Potwierdzeniem słuszności takiej wykładni wskazanego przepisu są orzeczenia sądów administracyjnych odnoszące się do funkcjonariuszy Policji. W orzeczeniach tych wskazuje się m.in., że nie przerywają zwolnienia lekarskiego dni wolne od służby czy samo zgłoszenie się do służby.

W realiach rozpatrywanej sprawy poza sporem jest, że H. S. od dnia 7 października 2014 r. do dnia wydania niniejszej decyzji jest nieobecna w służbie łącznie przez okres 477 z przerwami na 22 dni opieki nad chorym dzieckiem, 2 dni opieki nad dzieckiem zdrowym i 4 dni urlopu na żądanie. W związku z tym organ pierwszej instancji miał pełne prawo do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, która to decyzja została kompletnie i wyczerpująco uzasadniona. Pozostawanie odwołującej poza służbą przez okres ponad 2000 dni (licząc od roku 2007) wpływa negatywnie na wykonywanie kompetencji przez organ pierwszej instancji oraz demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy. Osoby te powołując się na przykład odwołującej w większym stopniu niż dotychczas korzystają bowiem z możliwości uchylania się od pełnienia służby.

Odnosząc się do przesłanki zwolnienia ze służby określonej w art. 43 ust. 3 punkt 7 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się dokument w postaci pisma Przewodniczącego [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w G., w którym wprost wskazano, że H. S. nie stawiła się dwukrotnie na badania lekarskie w wyznaczonym terminie. Jak wskazał Przewodniczący Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w G. przedłożone przez stronę zaświadczenia lekarskie dnia 1 lipca i 4 września 2015 r. nie stanowiły przeciwwskazania do poddania się badaniom i konsultacjom lekarskim. Powyższe wraz ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w zupełności uzasadnia możliwość zastosowania drugiej fakultatywnej podstawy zwolnienia określonej w art. 43 ust. 3 punkt 7 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.

Odnosząc się do kwestii związanych z zaskarżeniem przez H. S. decyzji w przedmiocie przeniesienia do pełnienia służby w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w K. organ odwoławczy wskazał, że wydana w tej sprawie decyzja Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 września 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 2 lipca 2015 r. jest decyzją ostateczną a więc wykonalną. W przypadku ewentualnego uchylenia tej decyzji przez sąd administracyjny decyzja o przeniesieniu przestanie działać ex nunc czyli od dnia jej uchylenia przez sąd. Okoliczność ta uzasadnia zatem właściwość kompetencyjną i funkcjonalną Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej zgodnie z treścią art. 11a ustawy pragmatycznej.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy podniósł, że wraz ze zwolnieniem H. S. będzie mogła skorzystać z nabytych uprawnień emerytalnych. Społeczne koszty utrzymania wyżej wymienionej będą w tym zakresie znacznie mniejsze niż stałe korzystanie ze zwolnień lekarskich. Jest to tym bardziej uzasadnione, że wieloletnie przebywanie H. S. na różnego rodzaju zwolnieniach lekarskich nie gwarantuje jej powrotu do służby jako w pełni zdrowego funkcjonariusza, od którego wymagana jest pełna dyspozycyjność zdrowotna ustalona stosownymi orzeczeniami Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW.

Finalnie organ odwoławczy wskazał, że wbrew podniesionemu zarzutowi pełnomocnik strony był na bieżąco informowany o przebiegu postępowania, włącznie z uwzględnieniem możliwości ustosunkowania się do zebranego w sprawie materiału przed wydaniem niniejszej decyzji. Ważnym jest ponadto fakt, że w dniu 16 lutego 2016 r. H. S. cofnęła pełnomocnictwo pełnomocnikowi ustanowionemu z wyboru.

W skardze na wyżej wskazaną decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku H. S. wniosła o wyeliminowanie z obrotu prawnego wydanych w jej sprawie rozstrzygnięć (w skardze wniesiono jednocześnie o uchylenie decyzji oraz stwierdzenie ich nieważności).

Wydanym rozstrzygnięciom skarżąca zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 punkt 1, 2 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi stanowiącym w określonej części powielenie treści odwołania od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca wskazała, że organy obydwu instancji nie przeanalizowały całości sprawy i w trakcie prowadzonego postępowania nie odniosły się do stawianych przez skarżącą zarzutów i podniesionych argumentów.

Uzupełniając wcześniejszą argumentację skarżąca wskazała, że organy orzekające w jej sprawie zbierały materiał dowodowy przed wszczęciem postępowania oraz bez informacji w tej materii skierowanej do skarżącej. Co więcej, organ odwoławczy brał czynny udział w postępowaniu pierwszoinstancyjnym poprzez prowadzenie korespondencji z Przewodniczącym Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy specjalnie wprowadził skarżącą w błąd informując, że skierowanie na badania utraciło ważność wskutek zmiany przepisów. Organy nie podały również przyczyn odmowy realizacji składanych przez skarżącą wniosków dowodowych. Nie jest zaś prawdą, że złożone wnioski dowodowe miały przedłużyć prowadzone postępowanie. Wręcz przeciwnie, wnioski te zmierzały do wykazania okoliczności świadczących o braku ustawowych przesłanek do zwolnienia ze służby.

Skarżąca wskazała, że celem organu nie było rzetelne przeprowadzenie postępowania a arbitralne zwolnienie ze służby. Organ drugiej instancji wielokrotnie występował bowiem o jej zwolnienie do Komendanta Głównego PSP. Wielokrotnie wydawano również względem skarżącej negatywne opinie służbowe (ostatnia z dnia 2 lipca 2015 r.). Ponadto skarżąca była przenoszona pomiędzy jednostkami Państwowej Straży Pożarnej z rażącym naruszeniem prawa.

W ocenie skarżącej w sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące jej zwolnienie ze służby w trybie art. 43 ust. 3 punkt 6 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Opieka nad dzieckiem chorym, urlop wypoczynkowy oraz przerwy w zwolnieniach lekarskich powodują, że w sprawie nie mamy do czynienia z 12 – miesięcznym okresem zaprzestania służby z powodu choroby. Absurdem jest ponadto twierdzenie, że skarżąca poprzez przebywanie poza służbą wpływa demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy. Organy nie zaznaczyły bowiem, że zwolnienie wynikało z wypadku w służbie, ciąży i macierzyństwa oraz urlopu macierzyńskiego, wychowawczego w okresie 3 lat oraz urlopu okolicznościowego. Stanowisko organu można nawet potraktować jako dyskryminację ze względu na płeć albowiem organ negatywnie ocenił korzystanie przez skarżącą z przysługujących praw rodzicielskich.

Zdaniem skarżącej w rozpatrywanym przypadku brak było również podstaw do zwolnienia w oparciu o regulację zawartą w art. 43 ust. 3 punkt 7 wyżej wskazanej ustawy. Stwierdzenie Przewodniczącego Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w G., że skarżąca dwukrotnie nie stawiła się na badania lekarskie bez usprawiedliwienia jest bowiem nadużyciem oraz poświadczeniem nieprawdy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji przeprowadzona w oparciu o wyżej wskazane kryterium prowadzi do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przechodząc do rozważań odnoszących się do legalności wydanych rozstrzygnięć należy zauważyć, że organy orzekające wydając zakwestionowane przez skarżącą decyzje opierały się na regulacji art. 43 ust. 3 punkt 6 i 7 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej określających przesłanki tzw. fakultatywnego zwolnienia strażaka ze służby.

W związku z tym należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że decyzja o zwolnieniu strażaka ze służby, podejmowana w trybie art. 43 ust. 3 wyżej wskazanej ustawy jest tzw. decyzją uznaniową, o czym świadczy wyrażenie "strażaka można zwolnić [...] " użyte w jego treści.

Decyzje uznaniowe pozostają pod kontrolą sądowoadministracyjną, przy czym trzeba mieć na uwadze, że zakres tej kontroli jest ograniczony. Sąd administracyjny nie wnika bowiem w celowość rozstrzygnięcia zawartego w zakwestionowanej decyzji administracyjnej. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ administracji publicznej prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami istotne argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego.

Zapatrywania te są o tyle istotne, że w wypadku podejmowania decyzji uznaniowych na organie spoczywa potrzeba dogłębnego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu stron. W sytuacji, gdy organ administracji publicznej działa na mocy uznania administracyjnego i daje prymat słusznemu interesowi obywatela chronionemu przez treść art. 7 k.p.a. (statuującego zasadę prawdy obiektywnej oraz obowiązek uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli) zobligowany jest do wydania decyzji pozytywnej dla strony. A contrario, decyzję odmowną władny jest wydać dopiero wtedy, gdy przemawia za tym wzgląd na interes społeczny. Innymi słowy, jeżeli decyzja jest wydawana w granicach uznania administracyjnego, to stosownie do treści art. 7 k.p.a. istnieje domniemanie, że uznanie to będzie wykorzystane dla ochrony słusznego interesu obywatela zawsze wtedy, gdy nie naruszy to interesu społecznego.

W związku z tym, że w art. 43 ust. 3 punkt 6 i punkt 7 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej uregulowano dwie odrębne przesłanki fakultatywnego zwolnienia strażaka ze służby, które to legły u podstaw wydanych w sprawie decyzji Sąd uznał za zasadne aby odnieść się do każdej z tych podstaw oddzielnie. Skarżąca zarzucała bowiem organom orzekającym, że wydane rozstrzygnięcia obarczone są wadami w każdym aspekcie poczynionych przez te organy rozważań.

Rozważając w pierwszej kolejności określoną w art. 43 ust. 3 punkt 6 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej podstawę materialnoprawną zwolnienia strażaka ze służby należy wskazać, że zgodnie z tym przepisem strażaka można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby.

Unormowanie to wbrew zarzutom skargi nie nasuwa w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku trudności interpretacyjnych a do jego zastosowania wymagane jest jedynie spełnienie przesłanki upływu 12 miesięcy zaprzestania przez strażaka służby z powodu choroby.

W rozpatrywanej sprawie organy wykazały spełnienie przesłanki zwolnienia skarżącej ze służby, o której stanowi art. 43 ust. 3 punkt 6 wyżej wskazanej ustawy. Skarżąca począwszy od dnia 7 października 2014 r. (dzień wystawienia zaświadczenia lekarskiego na druku ZUS ZLA) do dnia wydania decyzji przez organ pierwszej instancji (10 grudnia 2015 r.) przez okres przekraczający 12 miesięcy nie wykonywała czynności służbowych z powodu choroby (vide: zaświadczenia lekarskie wraz z ich zestawieniem – k. 116 – 136 oraz k. 150 – 151 akt administracyjnych). Okres ten przerywany był 28 dniami nieobecności z innych przyczyn, to jest: 22 dniami zwolnienia lekarskiego w związku z opieką nad chorym dzieckiem (w okresie 8 – 24 grudnia 2014 r.), 2 dniami opieki nad zdrowym dzieckiem (przypadającymi na dni 5 – 7 stycznia 2015 r.) oraz 4 dniami urlopu na żądanie (przypadającymi na dni 8 -13 stycznia 2015 r.). Stan ten znalazł - jak wskazano powyżej - odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, w których znajdują się stosowne zaświadczenia lekarskie oraz składane przez skarżącą wnioski.

Zdaniem Sądu zasadna jest argumentacja organów, że treść przepisu art. 43 ust. 3 punkt 6 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej odnosi się do okresu niewykonywania służby liczonego od daty zaprzestania służby z powodu choroby a nie do nieprzerwanego okresu korzystania przez funkcjonariusza ze zwolnień lekarskich. Nie można w ocenie Sądu utożsamiać zwolnień lekarskich, które funkcjonariusz otrzymuje z uwagi na własną chorobę ze zwolnieniami wydanymi z tytułu opieki funkcjonariusza nad członkiem rodziny czy też wynikającymi z urlopu na żądanie. Tak więc skorzystanie przez funkcjonariusza ze zwolnienia z powodu opieki nad członkiem rodziny bądź z urlopu na żądanie nie może być uznane jako przerwa w okresie 12 miesięcy, o których mowa w art. 43 ust. 3 punkt 6 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Sam bowiem fakt otrzymania zwolnienia lekarskiego lub urlopu na żądanie bez uprzedniego zgłoszenia się i dopuszczenia do służby nie może wywoływać konsekwencji polegających na przerwaniu powyższego okresu 12 – miesięcznego skutkującego zwolnieniem ze służby z powodu choroby (zob. w tej materii: m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1188/09 oraz z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 1353/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W realiach rozpatrywanej sprawy bezspornym jest, że w przyjętym przez organy okresie 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby (liczonym od dnia 7 października 2014 r.) skarżąca do służby się nie stawiła. Wobec powyższego uznać należy, iż w przypadku skarżącej spełniona została przesłanka zwolnienia ze służby określona w art. 43 ust. 3 punkt 6 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Do przerwania okresu, o jakim mowa w omawianym przepisie, mogłoby dojść jedynie wówczas, gdyby skarżąca po zakończeniu własnych zwolnień lekarskich stawiła się do służby i została dopuszczona do wykonywania czynności służbowych.

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, organy Państwowej Straży Pożarnej stosując art. 43 ust. 3 punkt 6 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej nie naruszyły przedmiotowej regulacji. Organ pierwszej instancji mając na uwadze treść art. 7 k.p.a., który nakazuje załatwienie sprawy w sposób uwzględniający interes społeczny i słuszny interes obywatela, dokonał ich wyważenia i w sposób przekonujący uzasadnił przyjęcie prymatu interesu społecznego, który wynika ze szczególnego charakteru Państwowej Straży Pożarnej, jako formacji opartej na dyspozycyjności funkcjonariuszy i ich gotowości do wykonywania zadań dla dobra społeczeństwa. W niniejszej sprawie organy orzekające zasadnie stwierdziły, że interes społeczny będzie miał w niej pierwszeństwo przed interesem strony tego postępowania. Wyraża się on bowiem w trafnie podniesionych, zwłaszcza przez organ pierwszej instancji okolicznościach związanych z funkcjonowaniem jednostki Państwowej Straży Pożarnej w K. Komendant tej jednostki stwierdził w szczególności, że długotrwała choroba skarżącej negatywnie wpływa na funkcjonowanie kierowanej jednostki i możliwość sprawnego realizowania przypisanych zadań. Braki w pełnej obsadzie Komendy Powiatowej PSP w K. spowodowane długotrwałą nieobecnością skarżącej determinują konieczność realizacji zadań przez innych funkcjonariuszy a w konsekwencji utrudniają właściwy proces organizacji tej służby.

Odnosząc się z kolei do drugiej z podstaw zwolnienia należy wskazać, że w świetle art. 43 ust. 3 punkt 7 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej (wprowadzonego do ustawy o Państwowej Straży Pożarnej mocą art. 53 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych; Dz.U. z 2014 r., poz. 1822, z dniem 1 stycznia 2015 r.) strażaka można zwolnić ze służby w przypadku dwukrotnego nieusprawiedliwionego niestawienia się na badania, o których mowa w art. 42 ust. 2b ustawy.

Rozważając prawidłowość zastosowania tej regulacji jako kolejnej podstawy zwolnienia skarżącej ze służby Sąd stanął wobec dylematu, czy na tle podnoszonych przez skarżącą okoliczności faktycznych (to jest: uzyskania informacji o utracie ważności skierowania z dnia 13 stycznia 2015 r. – vide: pismo [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 19 maja 2015 r. – k. 73 akt administracyjnych, otrzymania informacji o badaniach wyznaczonych na dzień 24 sierpnia 2015 r. w dniu 28 sierpnia 2015 r. – vide; pismo skarżącej z dnia 29 sierpnia 2015 r. – k. 46 akt administracyjnych, otrzymania informacji o możliwości przedłożenia komisji lekarskiej zaświadczenia od lekarza potwierdzającego okoliczności uniemożliwiające stawienie się na wyznaczony termin badania – vide: akapit trzeci pisma [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w G. z dnia 26 sierpnia 2015 r. – k. 85 akt administracyjnych, co skarżąca uczyniła przedstawiając zaświadczenie lekarskie z dnia 4 września 2015 r.) skuteczne zastosowanie regulacji art. 43 ust. 3 punkt 7 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej mogło być determinowane wyłącznie treścią pisma Przewodniczącego [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w G. z dnia 11 września 2015 r., w którym wskazano, że H. S. nie stawiła się dwukrotnie na badania lekarskie w wyznaczonym terminie.

Organ odwoławczy twierdzi bowiem, że stanowisko Przewodniczącego [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w G. było wiążące dla organów orzekających w przedmiocie zwolnienia ze służby (vide: s. 4 uzasadnienia decyzji organu odwoławczego oraz s. 3 odpowiedzi na skargę – s. 3). Z kolei skarżąca podnosiła w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze, że z uwagi na wyżej wskazane okoliczności oraz fakt reorganizacji działalności komisji lekarskiej (na przełomie czerwca i lipca 2015 r.) jej niestawiennictwo na badania w dniu 13 lipca i 7 września 2015 r. nie może być uznane za nieusprawiedliwione.

Oceniając argumentację obydwu stron jak i analizując znajdujące się w aktach dokumenty Sąd uznał, że skarżąca mogła mieć wątpliwości co do terminów upływu ważności wystawionych skierowań na badania jak i wiążącego terminarza badań lekarskich. Zapatrywanie to nie zmienia jednak ogólnej konstatacji, że skarżąca jako osoba pozostająca na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, co do której wydano skierowanie na badania lekarskie w celu ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby jak również związku poszczególnych chorób ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby powinna mieć świadomość co do konieczności zrealizowania obowiązku poddania się badaniom określonego w treści art. 42 ust. 2b ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Mając na uwadze treść pisma Przewodniczącego [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w G. z dnia 11 września 2015 r. (k. 55 akt administracyjnych) Sąd uznał, że podnoszony przez skarżącą fakt pozostawania na zwolnieniu lekarskim jako okoliczność definitywnie wykluczająca jej stawiennictwo na badania lekarskie nie mógł stanowić formalnej przeszkody przeprowadzenia niezbędnych badań. Z przedstawionych przez skarżącą zaświadczeń lekarza specjalisty chorób psychicznych nie wynikało, że skarżąca kategorycznie nie może stawić na badania wyznaczone na konkretny dzień. Sama skarżąca poza odniesieniem się do treści wystawionych przez jej lekarza zaświadczeń nie wskazywała również jakichkolwiek innych obiektywnych przeszkód wykluczających możliwość zbadania jej fizycznej i psychicznej przydatności do służby.

Mając na uwadze powyższe zapatrywania należy również wskazać, że Przewodniczący [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w G. z uwagi na regulację zawartą w art. 31 ust. 2 ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych był zobligowany do poinformowania podmiotu kierującego skarżącą na badania o fakcie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa. Potwierdzeniem realizacji przedmiotowego obowiązku jest w niniejszej sprawie wyżej wskazane pismo z dnia 11 września 2015 r. adresowane do organu odwoławczego.

W przedstawionym stanie rzeczy Sąd uznał zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione.

Sąd uznał również, że Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej jak i [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wbrew twierdzeniom skarżącej były organami właściwymi do orzekania w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby w świetle art. 11a ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Decyzja Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 września 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 2 lipca 2015 r. nr [...] wydaną w przedmiocie przeniesienia skarżącej do innej miejscowości w dacie orzekania w przedmiocie zwolnienia posiadała bowiem przymiot ostateczności i wykonalności.

Uznanie w reasumpcji, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są prawidłowe skutkować musiało oddaleniem wniesionej skargi na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w sentencji wyroku. Istotnym jest przy tym wskazanie, że Sąd rozstrzygając w granicach rozpatrywanej sprawy (vide: art. 134 § 1 p.p.s.a.) nie znalazł również podstaw do uwzględnienia okoliczności, które winien wziąć pod uwagę z urzędu.