Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1171/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1 b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 marca 2022 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 września 2021 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 lipca 2021 r. nr (...) Wójt Gminy, po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu 2 czerwca 2021 r., odmówił A.P. (dalej także jako "wnioskodawczyni" albo "skarżąca") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem K.P. (ur. w dniu [...] 1996 r.).

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał m.in. art. 104 i art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.") oraz art. 1 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, art. 2 pkt 2, art. 3, art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 23b, art. 28 ust.1, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r,. poz. 111 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "u.ś.r" ).

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego podkreślając treść art. 28 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym organ odmawia przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba ubiegająca się o to świadczenie uniemożliwi przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu weryfikacji wątpliwości dotyczących sprawowania opieki lub nie udzieli podczas tego wywiadu wyjaśnień co do okoliczności objętych wywiadem.

Organ wskazał, że w dniu 2 czerwca 2021 r. zwrócił się do gminnego ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. W odpowiedzi z dnia 24 czerwca 2021 r. wskazano, że pracownik socjalny czterokrotnie podjął próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednakże z powodu nieobecności w miejscu sprawowania opieki osoby wymagającej opieki, nie było możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Ponadto pismem z dnia 28 czerwca 2021 r. organ pierwszej instancji wezwał wnioskodawczynię do uzupełninia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego o dowody potwierdzające istnienie związku przyczynowo - skutkowego między rezygnacją z aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania opieki oraz dowody potwierdzające, że zakres wymaganej opieki uniemożliwiał podjęcie zatrudnienia. Wnioskodawczyni w odpowiedzi na powyższe wezwanie wskazała, że opieka nad synem polega na przygotowaniu leków i asyście w trakcie wizyt u lekarzy.

Organ wskazał, że w dniu 9 lipca 2021 r. wpłynęła karta oceny stanu osoby niepełnosprawnej – K.P. wg zmodyfikowanej skali FIM (Pomiaru Niezależności Funkcjonalnej) z dnia 29 czerwca 2021 r., z której wynika, że posiada on pełną niezależność w wykonywaniu czynności samoobsługowych, kontroli zwieraczy, mobilności, komunikacji, świadomości społecznej oraz lokomocji (tylko schody - umiarkowana niezależność) i otrzymał 125 pkt (maksymalny wynik to 126 punktów, a minimalny to 18).

Organ pierwszej instancji stwierdził, że pomimo, iż wnioskodawczyni nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz w sprawie nie występuje żadna z sytuacji uniemożliwiających przyznanie świadczenia wymienionych w art. 17 ust. 5 oraz art. 27 ust. 4 i 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie może być stronie przyznanie, gdyż w sprawie nie został spełniony warunek określony w 17 ust. 1 u.ś.r. polegający na istnieniu związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad synem. Z akt sprawy wynika bowiem, że 1 czerwca 2021 r. wnioskodawczyni rozwiązała umowę zlecenie z Urzędem Gminy w C. polegającą na bieżącym utrzymaniu czystości i porządku na terenie sołectwa O., przy czym ostatni dzień pracy przypadł na 31 maja 2021 r., natomiast pracownik socjalny w dniu 11 czerwca 2021 r. zastał wnioskodawczynię wykonującą prace porządkowe na terenie sołectwa. W tym samym dniu 11 czerwca 2021 r. syn wnioskodawczyni pojechał na wizytę do lekarza wraz z partnerką. Organ podkreślił, że w dniu 10 czerwca 2021 r. syn wnioskodawczyni udał się na wizytę do dentysty ze swoją partnerką.

Organ pierwszej instancji odwołał się do poglądu zaprezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym jeżeli sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia (lub zaniechanie podjęcia pracy) będzie podstawą do przyznania świadczenia, lecą wyłącznie takie, których celem jest sprawowanie opieki.

Organ wskazał nadto, że przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., należy rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Omawiany przepis należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, bądź wymusza na osobie sprawującej opiekę rezygnację z wykonywanej pracy. Sprawowana opieka musi mieć charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Opieka musi więc w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni.

W ocenie organu rozmiar i zakres sprawowanej przez wnioskodawczynię opieki nad synem K.P. (przygotowanie leków i wizyty u lekarzy) nie wymuszał rezygnacji z zatrudnienia.

Ponadto w ocenie organu pierwszej instancji świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane, gdyż w sprawie nie została spełniona przesłanka wieku osoby wymagającej opieki, określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W ocenie organu pierwszej instancji odnoszący się do wskazanej regulacji wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., (sygn. akt K 38/13) nie oznacza wykluczenia możliwości stosowania przesłanki wieku określonej w tym przepisie, bowiem treść tego przepisu nie została przez ustawodawcę zmieniona.

Organ wskazał także, że zgodnie z wydanym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. nie da się ustalić kiedy powstała niepełnosprawność u syna K.P. , a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 16 kwietnia 2021 r. Natomiast z oświadczenia wnioskodawczyni wynika, że K.P. zakończył naukę w 2015 roku. Stwierdzona niepełnosprawność nie powstała zatem w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania wniesionego w imieniu wnioskodawczyni przez profesjonalnego pełnomocnika, decyzją z dnia 16 września 2021 r. nr (...), wydaną m. in. na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 u.ś.r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Kolegium podkreśliło, że K.P. (ur. (...) 1996 r.), zgodnie z orzeczeniem z dnia 4 maja 2021 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C., posiada znaczny stopień niepełnosprawności, ze wskazaniem, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność ta istnieje, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 16 kwietnia 2021 r. Z orzeczenia wynika także, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie wydano do 31 maja 2022 r. Kolegium wskazało, że wnioskodawczyni zrezygnowała z zatrudnienia z dniem 31 maja 2021 r. Z pisma z dnia 24 czerwca 2021 r. wynika, że wielokrotnie pracownik socjalny podejmował próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednakże we wskazanym miejscu sprawowania opieki pracownik nie zastał osoby wymagającej opieki. W dniu 11 czerwca 2021 r. A.P. wykonywała prace porządkowe na terenie sołectwa, poinformowała, że syn pojechał na wizytę do lekarza ogólnego wraz z partnerką. Ponadto pracownik socjalny wielokrotnie podejmował próby nawiązania kontaktu telefonicznego z A.P. oraz K.P. – bezskutecznie.

Kolegium analizując okoliczności przedmiotowej sprawy nie zgodziło się z organem pierwszej instancji w kwestii zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1 b u.ś.r. W ocenie Kolegium nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1 b u.ś.r., która została przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium przychyliło się do orzecznictwa sądów administracyjnych, które wskazują na konieczność stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazało że przedstawiony przez A.P. w piśmie z dnia 16 lipca 2021 r. zakres sprawowanej opieki nad synem K.P. - polegający na przygotowywaniu leków i wizyt u lekarzy, nie wymusza rezygnacji z zatrudnienia. Kolegium podkreśliło przy tym, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, jest rezygnacja z pracy zarobkowej bądź jej niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Wydanie samego orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym nie przesądza o tym, że każdy, zajmujący się osobą legitymującą się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uniemożliwia zatrudnienie, bowiem uczyniono założenie, że osoba taka nie zawsze wymaga opieki, lecz czasami wymaga pomocy. W istocie bowiem celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

A.P., reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wniosła na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji.

Decyzji Kolegium skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. Zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej doprowadziło również do przyjęcia w sprawie braku związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą (rezygnacją z pracy) a sprawowaniem przez nią opieki nad synem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo -skutkowy istnieje.

Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest faktycznego zakresu opieki skarżącej nad synem, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd bada zaskarżony akt (w realiach niniejszej sprawy decyzję administracyjną) pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie organy zgodnie odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, tożsamo stwierdzając niespełnienie przez skrżącą przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a mianowicie brak związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy zapewnieniem przez wnioskodawczynię opieki niepełnosprawnemu synowi, a rezygnacją przez nią z zatrudnienia, gdyż wskazany przez skarżącą zakres obowiązków w ramach sprawowanej opieki, w ocenie organów orzekających nie stanowi opieki całodobowej i nie uniemożliwia skarżącej podjęcia aktywności zawodowej. W realiach sprawy organy dokonały natomiast odmiennej oceny przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego określonej w art. 17 ust. 1 b u.ś.r. Według organu pierwszej instancji przepis art. 17 ust. 1 b u.ś.r. nadal ma wpływ na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, bowiem w ocenie organu nie zmienia on w tym zakresie sytuacji prawnej. Natomiast w ocenie Kolegium nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1 b u.ś.r., która została przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego

1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie

ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje,

jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Wskazać należy, że w art. 17 u.ś.r. szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Należy również wskazać, że zgodnie z art. 28 ust. 1 u.ś.r. organ właściwy odmawia przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba ubiegająca się o to świadczenie uniemożliwi przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, lub nie udzieli podczas tego wywiadu wyjaśnień co do okoliczności objętych wywiadem.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii różnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi ze względu na moment powstania niepełnosprawności Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko Kolegium, że data powstania niepełnosprawności u syna skarżącej nie uzasadnia odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia.

Wskazać należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych zdążyło już uporać się ze sporem prawnym co do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jego opieką (stosownie do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r.), nie powstała przed ukończeniem 18 – go roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej.

Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji było zatem w analizowanym zakresie nietrafne, co słusznie dostrzegł organ odwoławczy.

Przechodząc do dalszych rozważań oceny zasadności prezentowanego przez Kolegium stanowiska odnośnie braku podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką, należy wskazać, że stanowisko Kolegium jest słuszne, bowiem ze zgromadzonego w aktach materiału nie wynika, że taki związek w niniejszej sprawie występuje.

W sprawie bezsporne jest, że syn skarżącej orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia 4 maja 2021 r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym i w świetle tego orzeczenia wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 16 kwietnia 2021 r. Daty powstania niepełnosprawności natomiast nie da się ustalić.

W aktach sprawy znajduje się karta oceny stanu dziecka/osoby niepełnosprawnej wg zmodyfikowanej skali FIM, przeprowadzona przez lekarza specjalistę medycyny rodzinnej, z której wynika, że K.P. w badanych czynnościach, między innymi takich jak samoobsługa, mobilność, lokomocja, komunikacja jest w pełni samodzielny i niezależny.

Należy ponadto zaznaczyć, że z akt sprawy wynika, iż w toku postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem skarżącej organ pierwszej instancji podjął próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego celem uzyskania informacji dotyczących zakresu i rozmiaru świadczonej przez skarżącą opieki. Jednakże próby te z woli skarżącej nie powiodły się. Ponadto skarżąca na pisemne wezwanie organu do uzupełnienia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego o dowody potwierdzające istnienie związku przyczynowo - skutkowego między rezygnacją z aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania opieki, wyjaśniła jedynie, że opieka nad synem polega na przygotowaniu leków i wiąże się z wizytami u lekarzy.

Oceniając zasadność niespełnienia przez skarżącą przesłanki związku przyczynowo - skutkowego, należy podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uprawnia do stwierdzenia, że legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym wyklucza automatycznie obowiązek wykazania związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem zatrudnienia. Nie każda opieka nad taką osobą będzie uniemożliwiać zatrudnienie, gdyż nie można czynić z góry założenia, że konieczne będzie udzielanie takiej osobie opieki kompleksowej przez cały czas.

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1 a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r.; sygn. akt I OSK 516/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdej sprawie właściwy organ musi zatem dokonać dogłębnej oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2015 r.; sygn. akt I OSK 2820/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle powyższych zapatrywań należy stwierdzić, że słusznie organy stwierdziły, że skarżąca takiego związku nie wykazała. Należy podkreślić, że skarżąca w toku postępowania nie współpracowała należycie z organem świadczeniowym w kwestii wyjaśnienia okoliczności natury faktycznej. Pomimo podjętych przez organ pierwszej instancji prób kontaktu (również kontaktu telefonicznego) nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego. W sytuacji, w której skarżąca nie dążyła do współpracy z organem w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odmawiające przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego mające swe źródło w art. 28 ust. 1 u.ś.r. uznać należało za prawidłowe. Nie kwestionując stanu zdrowia K.P. i deklaracji skarżącej o konieczności wsparcia syna, należy podkreślić za organem odwoławczym, który nie zanegował faktu wykonywania określonych czynności opiekuńczych przez skarżącą, że sama konieczność sprawowania opieki i legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie mogło stanowić w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W skardze nie zawarto z kolei argumentów pozwalających na podważenie zasadności wydanych rozstrzygnięć. Argumentacja uzasadnienia skargi ograniczona została do przytoczenia przepisów prawa materialnego, przedstawienia stanowisk wyrażonych w orzecznictwie sądowadministracyjnym i prostego zaprzeczenia poczynionym przez organy ustaleniom oraz wyciągniętym na ich podstawie prawidłowym wnioskom.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Wyrok w sprawie został wydany na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.