Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 771/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2012-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 23 a ust. 1 - 3 , ust. 5 - 6, ust. 9, art. 30 ust. 2 pkt 3;
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1972 nr 74 poz 1  art. 10 ust. 1 lit. a;
law: Rozporządzenie Rady EWG Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie  stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do  członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie
journal: Dz.U.UE.L 1971 nr 149 poz 2  art. 73.
law: Rozporządzenie Rady nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Marszałka Województwa Opolskiego z dnia 6 maja 2011 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 września 2011 r.,

nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Referatu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego Ośrodka Polityki Społecznej, działającego z upoważnienia Marszałka Województwa Opolskiego, z dnia 6 maja 2011 r. orzekającej, że zasiłki rodzinne wraz z dodatkami wypłacone M. S. w okresie od 1 lutego 2009 r. do 31 października 2009 r., w łącznej kwocie 1352 zł, są nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Decyzją Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźle z dnia 2 września 2008 r., nr [...], przyznano M. S. zasiłek rodzinny na małoletnie dzieci J. i A. S. w wysokości po 64 zł miesięcznie na każde z nich oraz dodatek do zasiłku rodzinnego w kwocie po 100 zł na każde dziecko, na okres od 1 września 2008 r. do 31 sierpnia 2009 r. Decyzją w/w organu z dnia 15 kwietnia 2009 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 163 K.p.a. oraz art. 2 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznano skarżącej zasiłek rodzinny na małoletnie dzieci J. i A. S. w wysokości po 64 zł miesięcznie na każde z nich na okres od 1 września 2009 r. do 31 października 2009 r. Decyzją z dnia 5 sierpnia 2009 r., nr [...], Prezydent Miasta Kędzierzyna-Koźle przyznał M. S. dodatek do zasiłku rodzinnego w kwocie po 100 zł na każde dziecko z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w 2009 r.

Decyzją z dnia 22 listopada 2010 r., nr [...], Prezydent Miasta Kędzierzyna-Koźle, działając na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 23 a ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych uchylił w całości z dniem 1 lutego 2009 r. własne decyzje z dnia 2 września 2008 r., wraz z decyzjami z dnia 15 kwietnia 2009 r. i z dnia 5 sierpnia 2009 r. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 19 października 2010 r. uzyskał informację, że ojciec dzieci jest zatrudniony w [...] od 1 lutego 2009 r. i stąd też w zakresie świadczeń rodzinnych zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Pismem z dnia 1 września 2011 r. Marszałek Województwa Opolskiego zawiadomił M. S. o wszczęciu postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wypłaconych na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla.

Decyzją z dnia 6 maja 2011 r., nr [...], Kierownik Referatu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego Ośrodka Polityki Społecznej, działając z upoważnienia Marszałka Województwa Opolskiego orzekł, że zasiłki rodzinne wraz z dodatkami wypłacone M. S. w okresie od 1 lutego 2009 r. do 31 października 2009 r., w łącznej kwocie 1352 zł, są nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi. W uzasadnieniu organ przytaczając przepisy art. 23 a ust. 2, 3, 5 oraz art. 21 ust. 1 i art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stwierdził, że wypłacone przez organ właściwy świadczenie rodzinne w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest świadczeniem nienależnie pobranym w przypadku uchylenia przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenie. Argumentował organ, że ojciec małoletnich dzieci – G. S. od 1 lutego 2009 r. zatrudniony jest w [...], co oznacza, że stosownie do art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego jest uprawniony do świadczeń rodzinnych na członków swojej rodziny przewidzianych przez ustawodawstwo państwa wykonywania pracy. Stosownie, zatem do art. 23 a ust. 5 ustawy organ właściwy był obowiązany uchylić od dnia 1 lutego 2009 r. decyzję przyznającą prawo do świadczeń, co zostało wykonane decyzja Prezydenta Miasta Kędzierzyna – Koźla z dnia 22 listopada 2010 r. Wypłata świadczeń realizowana była do dnia 31 października 2009 r. i w okresie od 1 lutego do 31 października 2009 r. wypłacono M. S. kwotę 1352 zł. Wypłacone za w/w okres świadczenie jest nienależnie pobranym świadczeniem w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy.

Odwołanie od tej decyzji złożyła M. S.. Podniosła w nim, iż nie zgadza się z podjętą decyzją, gdyż były mąż nie pobiera świadczenia na dzieci. W tym zakresie otrzymał decyzję odmowną i stąd też jej zdaniem wypłacone jej świadczenia przez Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla są świadczeniami należnymi.

Zaskarżoną decyzją z dnia 21 września 2011 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, działając na podstawie art. 1 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji przedstawiono stan faktyczny i prawny stanowiący podstawę procedowania i stwierdzono, że zapadła decyzja odpowiada prawu, a jej weryfikacja dokonana została na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność gospodarczą na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149 z 05.07.1971, str. 2 ze zm. Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdział 5, t. 1 str. 35 ze zm.) oraz rozporządzenia wykonawczego Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 (Dz. Urz.. WEL 74 z 27.03.1972, str. 1 ze zm.; Dz. Urz UE Polskie wydanie specjalne rozdział 5, t. 1 str. 83, ze zm.), gdyż wniosek o przyznanie świadczenia został złożony przed dniem 1 maja 2010 r. (pkt 2 decyzji H1 Komisji Administracji Ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczącej zasad przechodzenia od rozporządzeń Rady (EWG) nr 1408/71 i (EWG) nr 574/72 do rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 i (WE) nr 987/2007. Powołując się na treść art. 13 ust. 2 i art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 SKO podniosło, że pracownik najemny zatrudniony na terytorium jednego Państwa Członkowskiego podlega ustawodawstwu tego państwa, nawet jeżeli zamieszkuje na terytorium innego Państwa. Jest on uprawniony w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni terytorium tego państwa. Wskazując na przytoczone przepisy SKO stwierdziło, że zasadnie organ I instancji uznał, że skoro ojciec dzieci od dnia 1 lutego 2009 r. zatrudniony jest w [...], jako pracownik najemny i od tej daty podlegał on ubezpieczeniu kraju zatrudnienia to stał się uprawnionym do świadczeń rodzinnych na członków swojej rodziny przewidzianych przez ustawodawstwo państwa wykonywania pracy. Dalej uzasadniał organ, że w sprawie wystąpiła sytuacja opisana w art. 23 a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w jej następstwie zaistniały przesłanki ustawowe określone w art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkujące uznanie wypłaconego odwołującej się zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami w okresie od 1 lutego 2009 r. do 31 października 2009 r. za nienależnie pobrane. Odnosząc się do argumentów odwołania SKO zauważyło, że okoliczność, iż mimo podlegania przez ojca dzieci ustawodawstwu [...] nie otrzymał on świadczeń rodzinnych pozostaje bez znaczenia dla sprawy.

Z treścią powyższej decyzji nie zgodziła się M. S., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której żądała uchylenia decyzji obu instancji. Podnosiła, że świadczenia rodzinne na dzieci pobierała zawsze ona, a nie jej były mąż, z którym od 2003 r. nie jest w związku małżeńskim. Dopiero w grudniu 2009 r. dowiedziała się, że były małżonek pracuje w [...], ale nie otrzymuje zasiłku na dzieci. Wskazywała nadto, że pomimo, iż zatrudniona jest na dwóch etatach jej sytuacja materialna jest ciężka i nie stać jej na zwrot otrzymanego świadczenia, które już spożytkowała na potrzeby dzieci.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami,

a organami administracji rządowej (§ 1). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270, dalej zwanej P.p.s.a.). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 P.p.s.a.).

Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna

z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX

nr 37180). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Godzi się stwierdzić także, iż sąd administracyjny nie jest uprawniony, ani też władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych, ani stosowania zasad współżycia społecznego .

Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją wykazała, że nie odpowiadają one kryterium legalności.

Na wstępie wskazać należy, że materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej ustawą, które regulują zasady przyznawania, w tym zwrotu świadczeń rodzinnych oraz przepisy wspólnotowe, to jest przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność gospodarczą na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie ( Dz. Urz. WE. L. 149 z dnia 5 lipca 10971 r., str. 2 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem 1408/71 oraz rozporządzenia wykonawczego Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 (t.j. Dz. Urz. UE. L. 74 z dnia 27 marca 1972, str. 1 ze zm.), dalej jako rozporządzenie nr 574/08.

Zgodnie z art. 23 a ust. 1 ustawy w przypadku, gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa. W przypadku zaś wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 2 art. 23 a ustawy). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Ojciec, bowiem małoletnich dzieci na rzecz, których przyznane zostały świadczenia rodzinne wraz z dodatkami podjął podjął zatrudnienie w [...] już po przyznaniu świadczenia rodzinnego na małoletnie dzieci to jest od 1 lutego 2009 r.

Stosownie do ustępu 3 art. 23 a ustawy, marszałek województwa zobligowany był do podjęcia czynności zmierzających do ustalenia, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zaś Prezydent Miasta Kędzierzyna-Koźla zgodnie z ustępem 5 art. 23 a ustawy uchylić decyzje przyznające skarżącej świadczenie rodzinne, gdy marszałek województwa ustali, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji. Art. 23 a ust. 5 ustawy przewiduje, że w przypadku, gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W przypadku, o którym mowa w ust. 5, marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 ustawy od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 6 art. 23 a ustawy). Powyższe oznacza, że marszałek województwa zobowiązany jest w sytuacji ustalenia, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego do wydania decyzji w zakresie świadczenia rodzinnego. To wyłącznie marszałek województwa jest organem właściwym do wydania decyzji w takim przypadku i wyłącznie on w oparciu o art. 23a ust. 6 ustawy rozstrzyga - zgodnie z art. 21 - o świadczeniach rodzinnych od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Powyższe oznacza zatem, że to właśnie w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji w przedmiocie świadczeń rodzinnych, zgodnie z art. 23 a ust. 6 ustawy, organ winien ustalić czy ojciec dzieci, co do których toczy się postępowanie w przedmiocie zasiłku rodzinnego otrzymywał bądź nie świadczenia rodzinne na terenie innego państwa Wspólnoty Europejskiej oraz zbadać, jakie w ogóle świadczenia przysługiwały ojcu dzieci w tym państwie i czy pokrywają się one z zasiłkiem rodzinnym oraz dodatkami do zasiłku rodzinnego otrzymywanymi przez skarżącą na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sformułowanie "ustalenia podlegania ustawodawstwu" nie można rozumieć inaczej jak tylko jako wymóg wskazania na przepis, który wyraźnie predestynuje pracownika przybywającego z innego Państwa Członkowskiego jako świadczeniobiorcę, albo wskazania aktu (rozstrzygnięcia, czynności) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie zagraniczne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu (por. wyrok NSA z 21 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 556/10; LEX 595423). Zdaniem Sądu, nie można zaakceptować stanowiska, że samo uprawnienie do świadczeń rodzinnych ojca dzieci w ustawodawstwie kraju zatrudnienia przesądza o właściwości tego kraju, jako uprawnionego do wypłaty należnych świadczeń rodzinnych.

Dostrzec należy bowiem, iż określona w art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 574/72 reguła przeciwdziałająca kumulacji świadczeń rodzinnych ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy zbiegowi podlegają uprawnienia do świadczeń rodzinnych przyznane w tym samym czasie i dla tego samego członka rodziny. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organy procedujące w przedmiotowej sprawie, po uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie rodzinne na małoletnie dzieci i przekazaniu wniosku marszałkowi województwa wbrew nakazowi wynikającemu z art. 23 a ust. 6 ustawy nie wydały w pierwszej kolejności decyzji w przedmiocie świadczenia rodzinnego objętego wnioskiem skarżącej z dnia 24 lipca 2008 r., lecz natychmiast wszczęły postępowanie w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Zdaniem Sądu, organy przedwcześnie rozpoznały sprawę w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego przez skarżącą.

Art. 30 ust. 1 ustawy stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23 a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne (ust. 2 pkt 3 art. 23 a ustawy). Cytowana regulacja nakłada, zatem na osobę pobierającą świadczenie w sposób nieuprawniony obowiązek ich zwrotu, ale jednocześnie obliguje organ do podjęcia czynności zmierzających do wyegzekwowania świadczeń uznanych za nienależnie pobranych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrok z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1710/09 (por. internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http;//orzeczenia. nsa.gov.pl) stwierdził, że z treści powołanych przepisów wynika, iż obowiązek zwrotu połączony został nie tylko z samym pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z instytucją "świadczenia nienależnie pobranego", które to pojęcia nie są tożsame. Pierwsze z nich jest pojęciem obiektywnym i występuje m.in. wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy podstawa taka odpadła. Pojęcie zaś świadczenia nienależnie pobranego występuje wówczas, gdy osobie, która pobrała świadczenie można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). W uzasadnieniu tegoż wyroku wskazywał dalej NSA, że powszechnie przyjmuje się, że: "obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Z powyższego wynika zatem, że nienależnie pobrane świadczenie, to świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych, albo wstrzymania wypłaty świadczeń rodzinnych dotychczas całości lub dotychczas części, na skutek okoliczności leżących po stronie świadczeniobiorcy".

Przenosząc powyższe na grunt niniejszego postępowania stwierdzić należy, że organy obu instancji nie poczyniły ustaleń w tym zakresie, ani też nie wskazały na rozumienie przez nie pojęcia "świadczenia nienależnie pobranego", ani też nie wypowiedziały się czy skarżącej przysługiwało prawo do świadczeń rodzinnych za okres od 1 lutego 2009 r. do 31 października 2009 r. na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Dostrzec należy nadto, że dla zastosowania przepisu art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy niezbędne jest nie tylko ustalenie podmiotu na rzecz, którego dokonano nieuzasadnionej wypłaty świadczeń rodzinnych, wystąpienie zdarzenia, o jakim mowa w art. 23 a ust. 2 i 5, ale także ustalenie czasu podlegania członka rodziny ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Odpowiednie stosowanie art. 30 ustawy, wynikające z art. 23 a ust. 9 ustawy oznacza obowiązek ustalenia także dat granicznych, a więc początkowej i końcowej wyznaczających okres, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie. W kontrolowanej sprawie organy ustaliły początkowy okres, przyjmując go na dzień 1 lutego 2009 r., lecz nie wskazały przyczyn przyjęcia, jako daty końcowej, daty (okresu) zakończenia przyznania świadczenia. Organy nie wyjaśniły nadto, czy były mąż skarżącej, a ojciec małoletnich dzieci przez cały okres przebywał poza granicami Polski, na terenie państwa objętego koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Formularz E 411 SVB SOZIALEVERZEKERINGSBANK (k. 42 akt administracyjnych) nie tylko nie został przetłumaczony na język polski, a pewność, co do stwierdzeń tam zawartych daje dopiero tłumaczenie tego dokumentu, to jeszcze w pkt B – "february 2009 " – pkt 6.2 zakreślony został kwadrat przewidujący, że osoba nie jest uprawniona do świadczeń rodzinnych. Ustalenie natomiast, czy były maż skarżącej nabył świadczenia rodzinne i jakiego rodzaju na małoletnie dzieci poza granicami kraju, za te same okresy, za które wypłacono je w Polsce ma zasadnicze znaczenie dla możliwości uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Za nienależnie pobrane świadczenie uznaje się jedynie te świadczenia, które zostały wypłacone za te same okresy w Polsce oraz w innym państwie. Takie unormowanie ma na celu doprowadzenie do sytuacji, w której osoba uprawniona do świadczeń nie korzysta równolegle ze świadczeń w dwóch różnych państwach funkcjonujących w ramach systemów koordynacji zabezpieczenia społecznego. Wyjaśnienie tych okoliczności pozwoliłoby dopiero organom procedującym w sprawie na wysnucie wniosków i dokonanie oceny, co do wystąpienia bądź nie możliwości uznania wypłaconych świadczeń za nienależnie pobrane.

Brak ustaleń w w/w zakresie, a przede wszystkim brak w momencie rozstrzygania niniejszej sprawy decyzji, o której mowa w art. 23 a ust. 6 ustawy spowodował konieczność uznania, że zaskarżona decyzją oraz decyzja ją poprzedzająca nie odpowiadają kryterium legalności. Oba bowiem rozstrzygnięcia podjęte zostały przedwcześnie, bez odczekania na decyzję w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia, w którym osoba podlegała ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz spowodowana była także wskazanymi wyżej wadami postępowania dowodowego.

Zauważyć należy również, że przepis art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. UE. L. 71.149.2 z dnia 5 lipca 1971 r. ze zm.), na który trafnie wskazuje SKO, nie pozbawia członków rodziny pracownika uprawnień przysługujących im w miejscu zamieszkania, a odmowa przyznania świadczeń mogłaby mieć miejsce, gdyby w tym samym czasie i dla tego samego członka rodziny przyznane byłyby świadczenia w kraju zatrudnienia ojca dzieci (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 874/09).

W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 a i c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.

-----------------------

4