Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 464/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, art. 7 § 1, art. 18, art. 33 § 1 pkt 8 i 10, art. 54 § 1, art. 59 § 2,art. 67 § 2, art. 80 § 1 i § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 6, 7, 8, 9 i 11, art. 77 i 80, art. 124 § 2, art. 126
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 119 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 06 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. oddalił skargę [...] na czynność egzekucyjną - zajęcie rachunku bankowego w Banku [...] S.A., dokonaną zawiadomieniem z dnia [...] października 2017 r. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], od [...] do [...], [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2016 r., I i II kwartał 2017 r. oraz z tytułu przekształcenia użytkowania wieczystego za lata 2014-2015, wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy [...].

W celu wyegzekwowania zaległości objętych powyższymi tytułami wykonawczymi, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. jako organ egzekucyjny, zawiadomieniem z [...] października 2017 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w Banku [...] S.A. Zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi w dniu [...] listopada 2017 r. Pismem z [...] listopada 2017 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia, spowodowanej zbiegiem egzekucji administracyjnych i sądowych.

Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. [...] złożył skargę na ww. czynność egzekucyjną, żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu stwierdził, iż organ egzekucyjny nie zbadał dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Tytuły wykonawcze, w jego ocenie, nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), tj. w części I brak podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego, a jedynie parafa. Tym samym zostały wystawione wadliwie, a zatem nie sposób uznać, iż organ egzekucyjny skutecznie wszczął egzekucję administracyjną w rozumieniu art. 26 § 1 u.p.e.a. Zobowiązany wskazał, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny powinien stosować środki egzekucyjne najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ egzekucyjny stwierdził, że argumentacja strony dotycząca zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. stanowią podstawy do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wynikające z art. 33 § 1 pkt 8 i 10 u.p.e.a. Organ egzekucyjny dodał, że [...] skorzystał z tego środka zaskarżenia, zgłaszając pismem z [...] listopada 2017 r. zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, które stanowiły przedmiot rozpoznania w odrębnym postępowaniu. Organ egzekucyjny uznał, iż dokonując przedmiotowego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie naruszono zasad prowadzenia egzekucji. Zaskarżona czynność egzekucyjna została bowiem przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami u.p.e.a.

W zażaleniu z dnia [...] lutego 2018 r. strona wniosła o uchylenie postanowienia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej: "K.p.a.") oraz art. 18, art. 54 § 1 i 5 u.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Zdaniem organu skarżący nie wskazał żadnych konkretnych zarzutów dotyczących dokonanej czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu rachunku bankowego. Organ zauważył, że strona wniosła zarzuty określone w art. 33 § 1 pkt 8 i 10 u.p.e.a., które stanowią przedmiot odrębnego postępowania, prowadzonego obecnie (w wyniku złożenia zażalenia) przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...]. Stosownie do treści art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego przedmiotowe postępowanie egzekucyjne jest zawieszone na mocy ww. regulacji prawnej, do dnia wydania ostatecznego postanowienia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...]. Tym samym wniosek strony zawarty w zażaleniu o zawieszenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego organ uznał za bezprzedmiotowy.

W skardze z dnia [...] kwietnia 2018 r. skarżący wniósł m.in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 8 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego jest prawidłowe w sytuacji, gdy organ egzekucyjny nie posiadał pełnej wiedzy o majątku skarżącego;

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...].

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kluczową kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w przedmiocie uznania za bezzasadną skargę na czynność egzekucyjną - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...].

Na wstępie należy zaznaczyć, że procedura ustanowiona w u.p.e.a., co do zasady nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy K.p.a. mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z 9 maja 2013 r. o sygn. akt I SA/Ol 152/13 – wszystkie orzeczenia dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić też należy, że w postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4).

Szczególnego podkreślenia wymaga kwestia, że skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. o sygn. akt II FSK 3048/15, wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r. o sygn. akt II FSK 778/13). Zatem skarga unormowana w art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje zobowiązanemu na czynności organu egzekucyjnego o charakterze wykonawczym, faktycznym, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, czy - w szerszym ujęciu - ochrony prawnej.

Z poczynionych powyżej rozważań wynika zatem jednoznacznie, że skarga na czynności egzekucyjne może być skutecznie wywiedziona wyłącznie z takich okoliczności, które nie dają zobowiązanemu prawa do wystąpienia z innym środkiem prawnym wynikającym z u.p.e.a. Ponadto za utrwalony w judykaturze należy uznać pogląd prawny, zgodnie z którym, z uwagi na zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym, skarga przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje wyłącznie na czynności podjęte w toku egzekucji o charakterze faktycznym i tylko wówczas, gdy zobowiązany nie może ich kwestionować w ramach innych środków prawnych, m.in. środków zaskarżenia czy wniosków. Omawiana skarga może dotyczyć wyłącznie konkretnej czynności organu egzekucyjnego, natomiast nie może obejmować zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, prawidłowości jego prowadzenia, czy działań wierzyciela poprzedzających wystawienie tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z 10 lipca 2012 r. o sygn. akt II FSK 2555/10). Oznacza to, że skarga, o której stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a., nie może być traktowana przez zobowiązanego jako jeden z wielu środków prawnych (środków zaskarżenia, wniosków), w których będzie przedstawiał te same argumenty i te same żądania, a organ każdorazowo będzie je rozpatrywał co do istoty. Innymi słowy, w sprawie zainicjowanej skargą na czynności egzekucyjne zobowiązany nie może skutecznie kwestionować zastosowania środka egzekucyjnego z powodu - w jego przekonaniu - niezgodnego z prawem prowadzenia egzekucji, nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji. Są to bowiem zagadnienia podlegające rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu w innych trybach przewidzianych w u.p.e.a., jak zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., o sygn. akt II FSK 290/13).

W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 69/08). W kontekście poczynionych wyżej rozważań Sąd stwierdza, że zarzuty skarżącego na czynność egzekucyjną (zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego) w istocie nie kwestionują poprawności przeprowadzonej przez organ I instancji czynności.

Na podstawie art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Jednym z takich środków w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, stosownie do art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 u.p.e.a. jest egzekucja z rachunków bankowych. Zatem dokonywanie przez organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych jest prawnie dozwolone. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego poprzez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zawiadomienie takie sporządza się według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, a jego obowiązkowymi elementami są (art. 67 § 1 i 2 ww. ustawy):

1. oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;

2. oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;

3. określenie stosowanego środka egzekucyjnego;

4. numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia;

5. kwota należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopa odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwota odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;

6. kwota należnych kosztów egzekucyjnych;

7. wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;

8. pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;

9. data wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

Stosownie do art. 80 § 1 i § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny wzywa jednocześnie bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Jednocześnie organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego w Banku [...] S.A., dokonaną przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. zawiadomieniem z [...] października 2017 r. (k. 13-12akt adm.), w oparciu o przedmiotowe tytuły wykonawcze (k. 1-6 akt adm.), obejmujące zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2016 r., I i II kwartał 2017 r. oraz z tytułu przekształcenia użytkowania wieczystego za lata 2014-2015, wystawione przez Burmistrza Miasta i Gminy [...]. Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów prowadzi do wniosku, iż przedmiotowe zajęcie zostało dokonane prawidłowo i było zgodne ze wzorem określonym w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U z 2016 r. poz. 1339) oraz zawierało wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 80 § 1 i § 3 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu zostało skutecznie doręczone zarówno skarżącemu (z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych) jak i bankowi. Zatem dokonane przez organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych jest prawnie dozwolone.

Wobec powyższego organy prawidłowo uznały za bezzasadną przedmiotową skargę na czynność zajęcia rachunku bankowego.

Wskazać należy, iż skarżący w treści skargi nie wskazał żadnych konkretnych zarzutów dotyczących dokonanej czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu rachunku bankowego. Natomiast wniósł zarzuty określone w art. 33 § 1 pkt 8 i 10 u.p.e.a., które organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. uznał za bezzasadne, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. to stanowisko podzielił.

Na marginesie należy wyjaśnić, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] marca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wydał postanowienie nr [...] (k. 55-52 akt adm.), którym utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z [...] stycznia 2018 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że skarżący złożył skargę do tut. Sądu na w/w postanowienie. WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 8 listopada 2018 r. o sygn. akt I SA/Po 446/18 odrzucił skargę skarżącego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne przedmiotowej sprawy, należy wskazać, że zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru rozstrzygając w przedmiotowej sprawie, wbrew opinii skarżącego, działali zgodnie z podstawowymi zasadami prowadzenia postępowania, określonymi w art. 6, 7, 8, 9 i 11 K.p.a., rozwiniętymi w art. 77 i 80 K.p.a. mającymi zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a. W sposób wyczerpujący zebrali i rozpatrzyli cały materiał dowodowy, a w wydanych i rozstrzygnięciach wskazali fakty, które uznali za udowodnione oraz dowody, na których się oparli, a także wyjaśnili podstawę prawną tych rozstrzygnięć, z przytoczeniem przepisów prawa. Powyższe oznacza, że działali zgodnie z art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w związku z art. 126 K.p.a.

W podsumowaniu sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie odpowiadają prawu, bowiem przy ich wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.