Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1110/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 74 par. 3, art. 74h par. 12, art. 74e par. 2, art. 80 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1796
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] marca 2017 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (dalej Komisja II stopnia) utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] z [...] września 2016 r. nr [...], którą ustalono negatywny wynik egzaminu notarialnego M. P. (dalej skarżąca). Jako podstawę podano art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2016 r., poz. 1796 ze zm.), dalej p.n. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Skarżąca w dniach [...] września 2016 r. przystąpiła do egzaminu notarialnego.

Po dokonaniu oceny każdego z zadań egzaminu notarialnego, Komisja ustaliła, że skarżąca otrzymała:

a) z pierwszego projektu aktu notarialnego - ocenę niedostateczną,

b) z drugiego projektu aktu notarialnego - ocenę dostateczną,

c) z projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności - ocenę dostateczną.

Wobec otrzymania przez skarżącą z pierwszego projektu aktu notarialnego oceny niedostatecznej Komisja Egzaminacyjna, mając na uwadze art. 74f § 2 p.n. stwierdziła, że skarżąca ostatecznie uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

Obaj egzaminatorzy oceniający pierwszy projekt aktu notarialnego wystawili oceny cząstkowe niedostateczne.

Pierwsza część egzaminu obejmowała sporządzenie projektu aktu notarialnego dokumentującego umowę sprzedaży nieruchomości składającej się z działki nr 12, stanowiącej współwłasność A. K., T. K., M. K. i G. S.A. w K. na rzecz spółki O. sp. z o.o. w P., przy uwzględnieniu następujących okoliczności faktycznych:

Sąd Rejonowy [...] – [...] w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...] dla niezabudowanej nieruchomości gruntowej położonej w P. przy ul. [...] (arkusz mapy 3, obręb [...] P., Miasto P. na prawach powiatu, województwo [...]). W dziale I -O księgi wieczystej ujawnione zostały: działka zurbanizowanych terenów niezabudowanych (Bp) nr [...] o powierzchni 12 arów oraz działka terenów przemysłowych (Ba) nr 13 o powierzchni 18 arów. W dziale 1-Sp brak wpisów. W dziale II własność wpisana jest na rzecz J. K. i A. K. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w ¾ części na podstawie umowy darowizny zawartej w dniu [...] lutego 2007 r. Rep. [...], sporządzony przez W. T. Notariusza w P. oraz na rzecz spółki pod firma G. S.A. w K. w ¼ części na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] kwietnia 2010 r. (akt poświadczenia dziedziczenia Rep. [...] sporządzony przez B. L. Notariusza w Zamościu). Działy III i IV nie zawierają wpisów. Nieruchomość nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] stycznia 2008 r., który uprawomocnił się z dniem 22 lutego 2008 r. (sygn. akt [...]) orzeczona została separacja małżonków J. i A.K.

J. K. zmarł w dniu [...] kwietnia 2008 r. Postanowieniem Sądu Rejonowego [...]-[...] w P., prawomocnym z dniem 20 czerwca 2010 r. (sygn. akt [...]) stwierdzone zostało nabycie spadku po J. K. na podstawie ustawy. Wszyscy spadkobiercy ustawowi J. K. złożyli oświadczenia o przyjęciu spadku wprost. Żaden ze spadkobierców nie został uznany przez sąd za niegodnego. Nie były zawierane również umowy za życia spadkodawcy w przedmiocie zrzeczenia się dziedziczenia po nim.

J. K. pozostawił żonę A. K., z którą w chwili śmierci pozostawał w separacji. Ponadto nie miał żadnych zstępnych i nikogo nie przysposobił. Podział majątku małżonków A. i J. K. nie został dokonany. Żyje matka J. K. - wdowa T. K., która jest głucha. Nie żyje jego ojciec F. K., który zmarł 31 marca 2007 r. J. K. miał brata M.K., który żyje i jest kawalerem. Nie miał innego rodzeństwa.

W kapitale zakładowym spółki G. akcje przysługują dwóm akcjonariuszom po 50%. W dniu 16 kwietnia 2016 r. Walne Zgromadzenie tej Spółki podjęło uchwałę nr [...] o rozwiązaniu spółki i uchwałę nr [...] o wyznaczeniu A. U. na likwidatora Spółki. Czynności te nie zostały zgłoszone do sądu rejestrowego, wobec czego do rejestru przedsiębiorców nie zostały dotychczas wpisane: otwarcie likwidacji, nazwisko i imię likwidatora oraz sposób reprezentowania spółki przez likwidatora, a także nie został wykreślony dotychczasowy sposób reprezentacji Spółki (jednoosobowy) i dotychczasowy zarząd spółki w osobie K. W. Uchwały o rozwiązaniu Spółki i wyznaczeniu likwidatora nie zostały uchylone przez walne zgromadzenie, jak również nie zostały zaskarżone.

Do notariusza przybyli przedstawiciele kupującej spółki: J. H. (prezes zarządu Spółki uprawiona do samodzielnej reprezentacji, obywatelka Republiki Federalnej Niemiec, znająca tylko język niemiecki) i jej przyjaciel M. W., który oświadczył, że w razie potrzeby będzie pomagał Prezesowi zarządu Spółki jako osobisty i zaufany tłumacz. Podał, że choć nie jest tłumaczem przysięgłym, to jego bardzo dobra znajomość języka niemieckiego wynika z faktu wieloletniego zamieszkania w Niemczech. Również notariusz bardzo dobrze posługuje się językiem niemieckim, jednakże znajomość tego języka przez notariusza nie jest wykazana w sposób określony dla tłumaczy przysięgłych. Dodatkowo do tej czynności nie jest dołączony przekład sporządzonej umowy na język znany stawającej cudzoziemce.

Umowa tej Spółki została zawarta w dniu 20 sierpnia 2014 r. , po czym spółka została wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 15 lutego 2015 r. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 5 000 zł. Wspólnikami tej Spółki są obywatele polscy.

Zgodnie z § 8 umowy spółki nie jest wymagane podjęcie uchwały wspólników w sprawie nabycia i zbycia nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości. W myśl § 9 umowy spółki, rozporządzenie prawem lub zaciągnięcie zobowiązania do świadczenia o wartości dwukrotnie przewyższającej wysokość kapitału zakładowego nie wymaga uchwały wspólników.

W treści umowy spółki brak jest jakichkolwiek innych postanowień dotyczących nabycia dla spółki nieruchomości albo udziału w nieruchomości lub środków trwałych.

Strona sprzedająca i strona kupująca pozostają w przyjaznych relacjach i uzgodnione zostało, że pomimo faktu, iż rzeczoznawca majątkowy wycenił wartość rynkową działki nr [...] na kwotę 180 000 zł, to działka ta zostanie sprzedana za cenę 160 000 zł. Strony oświadczyły, że cena została już zapłacona, a działka będąca przedmiotem umowy została już wydana nabywcy.

Obowiązkiem zdającego było uzupełnienie brakujących elementów stanu faktycznego bez konieczności zamieszczania podpisów i sporządzania wniosków wieczystoksięgowych, jak również wskazanie dokumentów, stanowiących podstawę do należytego zabezpieczenia interesów stron oraz niezbędnych do dokonania czynności i opisanie ich w taki sposób, aby na podstawie samej treści projektu aktu notarialnego można było ustalić formę i treść tych dokumentów. Należało wskazać krąg spadkobierców po J. K. i wysokość ich udziałów w spadku Projekt powinien wymieniać wysokość pobranego wynagrodzenia notariusza (w maksymalnej wysokości) oraz należnych podatków i opłat, do pobrania których jest zobowiązany notariusz.

Skarżąca zaskarżając uchwałę w części dotyczącej oceny niedostatecznej za pierwszy projekt aktu notarialnego wniosła o jej uchylenie i podjęcie uchwały stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu notarialnego. Podkreśliła, że jako jedna z niewielu zdających uwzględniła i prawidłowo zastosowała przepisy prawa spadkowego obowiązujące w dacie otwarcia spadku po J. K. Jednak na skutek błędu rachunkowego nieprawidłowo wskazała udziały spadkowe spadkobierców ustawowych po J. K., za co wystawiona jej została ocena niedostateczna.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia rozpatrując odwołanie wskazała, że skarżąca rozwiązując zadanie polegające na opracowaniu pierwszego projektu aktu notarialnego popełniła zasadnicze błędy, które dyskwalifikują ją jako kandydata na notariusza. Zdająca pomimo, że zawarła w projekcie stwierdzenie, że "spadkobiercy nabyli spadek zgodnie z obowiązującymi przepisami w dacie zgonu tj. w dniu [...]kwietnia 2008 r., tj. art. 933 § 1 i 2 k.c., to jednak nie wykazała się umiejętnością zastosowania i interpretacji tych przepisów. Przede wszystkim bowiem powołując postanowienie spadkowe nie podała ułamków w jakich T. K. i M. K. dziedziczą spadek po J. K., zaś ich udziały w nieruchomości określiła w odniesieniu do T. K. na 9/32 części, a co do M. K. na 3/32 części. Należało zastosować przepisy k.c. obwiązujące w chwili otwarcia spadku tj. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. (Dz. U. Nr 72, poz. 662). W związku z tym, że J. K. w chwili śmierci pozostawał w separacji z A. K. i nie sporządził na jej rzecz testamentu, została ona wyłączona od dziedziczenia ustawowego. Spadkodawca nie miał zstępnych. Zgodnie z art. 935 § 2 k.c., w braku zstępnych i małżonka spadkodawcy, cały spadek przypada jego rodzicom i rodzeństwu. Spadkodawca pozostawił matkę i brata. Jego ojciec nie dożył otwarcia spadku. Stosownie do art. 933 § 1 i 2 k.c. udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z rodzeństwem spadkodawcy, wynosi jedna czwartą część tego, co przypada łącznie dla rodziców i rodzeństwa. Pozostałą cześć dziedziczy rodzeństwo w częściach równych. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadł, przypada drugiemu z rodziców i rodzeństwu po połowie. Zatem udziały spadkowe matki i brata spadkodawcy nie wynosiły po połowie. Matka spadkodawcy odziedziczyła po nim spadek w 3/8 części, zaś brat w 5/8 części. Zdająca błędnie obliczyła przysługujące tym osobom udziały w przedmiotowej nieruchomości – T. K. 9/32 części, a M. K. 3/32 części. Skutkiem błędów w tej materii było to, iż matka spadkodawcy przeniosła na nabywcę udział, który jej nie przysługiwał w takiej proporcji, czym naruszona została zasada nemo plus iuris ad alium transferre potest quam ipsie habet. Z kolei brat spadkodawcy według udokumentowanego projektu aktu notarialnego przeniósł na nabywcę udział w mniejszym zakresie, niż mu zgodnie z prawem przysługiwał. Komisja II stopnia podkreśliła, że umiejętność stosowania i interpretacji przepisów prawa spadkowego w zakresie zasad dziedziczenia należy uznać za elementarną dla kandydata na notariusza, bowiem zgodnie z art. 95a a ustawy prawo o notariacie jest on organem uprawnionym do sporządzania akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego, z wyłączeniem dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych. Jakkolwiek akt notarialny z tego powodu nie jest dotknięty sankcją nieważności, to jednak zważywszy na wynikające stąd negatywne skutki dla kontrahentów tej czynności prawnej popełniony przez zdającą błąd jest na tyle istotny, że musi mieć wpływ na wystawienie oceny niedostatecznej.

Kolejnym błędem w pracy było opisanie uchwały zgromadzenia wspólników podjętej w trybie art. 229 k.s.h. bez podania jej daty, formy, ani treści. Powołanie przepisu art. 229 k.s.h. nie może być uznane za wystarczające. W związku z tym nie jest pewne, czy zgromadzenie wspólników wyraziło skutecznie zgodę na nabycie przedmiotowej nieruchomości. Stosownie do art. 17 § 1 i 2 k.s.h., jeżeli do dokonania czynności prawnej przez spółkę ustawa wymaga uchwały wspólników albo walnego zgromadzenia bądź rady nadzorczej, czynność prawna dokonana bez wymaganej uchwały jest nieważna. Zgoda może być wyrażona po złożeniu oświadczenia przez spółkę, nie później jednak niż w terminie dwóch miesięcy, od dnia złożenia oświadczenia przez spółkę. W związku z tym gdyby się okazało, że zgromadzenie wspólników nie podjęło skutecznej uchwały wyrażającej zgodę na nabycie tej nieruchomości, wówczas czynność prawna dotknięta byłaby sankcją bezskuteczności zawieszonej, która po upływie 2 miesięcy przekształciłaby się w sankcję nieważności, o ile w tym terminie nie zostałby podjęta prawidłowa uchwała. Z projektu nie wynika, aby stawający zostali pouczeni o treści art. 17 § 1 i 2 k.s.h

Skarżąca nie podała numeru PESEL, bądź daty urodzenia J. H. Zgodnie z art. 9 ustęp 1 pkt 2 ustawy o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, identyfikacja, o jakiej mowa w art. 8b ust. 3 pkt 1, obejmuje w przypadku osób prawnych - zapisanie aktualnych danych z wyciągu z rejestru sądowego lub innego dokumentu, wskazującego nazwę (firmę), formę organizacyjną osoby prawnej, siedzibę i jej adres, numer identyfikacji podatkowej, a także imienia, nazwiska i numeru PESEL lub daty urodzenia w przypadku osoby nieposiadającej numeru PESEL, osoby reprezentującej tę osobę prawną. Tak więc, istnieje przepis nakazujący zamieszczanie w akcie notarialnym daty urodzenia, jeśli dotyczy osoby nieposiadającej numeru PESEL. Ponadto opisując rozporządzenia zdająca nie wskazała jakie konkretnie udziały sprzedali zbywcy i za jakie kwoty. Nie może być uznane za wystarczające stwierdzenie, iż sprzedawcy zbywają całe przysługujące im udziały i potwierdzają odbiór kwoty 160000 zł stosownie do przysługujących im udziałów.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia zaznaczyła, że powyższe błędy łącznie z zasadniczym błędem w postaci nieumiejętności interpretacji podstawowych przepisów prawa spadkowego zadecydowały o ocenie niedostatecznej i brak jest podstaw do podwyższenia oceny za pierwszy projekt aktu notarialnego i w konsekwencji do zmiany oceny końcowej z egzaminu notarialnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

- art. 7 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. i art. 139 k.p.a. - polegającego na braku wnikliwej oceny i należytego rozważenia całości zebranego materiału w sprawie, w szczególności niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, na zaniechaniu postępowania dowodowego, nieodniesieniu się do wszystkich zarzutów oraz na dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej;

- art. 15 k.p.a. w z w. z art. 139 k.p.a. w zw. § 5 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r., w sprawie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego w zw. z art. 74h §12 ustawy poprzez działanie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, polegające na tym, iż jako organ odwoławczy, dokonując oceny zasadności podniesionych w odwołaniu zarzutów, sformułował wobec skarżącej kolejne zarzuty, którym nie można było przypisać nierozerwalnego charakteru związanego z zarzutami, które skarżąca podnosiła w odwołaniu, co w konsekwencji wpłynęło na utrzymanie negatywnej oceny jej pracy, w sytuacji gdy Komisja Egzaminacyjna II stopnia kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę, co wynika z faktu iż postępowanie przed Komisją Egzaminacyjną II stopnia posiada charakter szczególnego postępowania odwoławczego, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia, że skarżąca wskazała błędne udziały spadkowe spadkobierców ustawowych po J. K., w sytuacji gdy skarżąca nie podała w ogóle udziałów w formie ułamkowej, wskazując, że udziały w spadku zostały wyliczone w oparciu o właściwe przepisy prawa, przytoczone w treści projektu, co nie stanowiło błędu rachunkowego, o czym świadczy zapis uczyniony w treści projektu a sprowadzający się do stwierdzenia, że "spadek spadkobiercy nabyli zgodnie z obowiązującymi przepisami obowiązującymi w dacie zgonu tj. w dniu [...] kwietnia 2008 roku tj. art. 933 §1 i §2 kc" co jest tożsame z tym, że brat spadkodawcy nie mógł posiadać ani więcej ani mniej niż udział 5/8 w spadku, a matka spadkodawcy nie mogła posiadać ani więcej ani mniej niż udział 3/8 w spadku;

- art. 8 k.p.a. poprzez nieuzasadnione oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na niewskazanych uprzednio uchybieniach.

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie w związku z § 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r., w sprawie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego, poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe ich zastosowanie, polegające na przyjęciu, że rozpatrując sprawę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wykroczyła poza dozwolone prawem granice postępowania odwoławczego od uchwały organu pierwszej instancji ustalającej wynik egzaminu notarialnego;

- art. 74e § 2-4 u.p.n poprzez przyznanie oceny łącznej niedostatecznej z projektu pierwszego aktu notarialnego, podczas gdy analiza ww. projektu prowadzi do wniosku, że ocena ta powinna być co najmniej dostateczna, a w konsekwencji wynik z egzaminu notarialnego pozytywny;

- art. 74e § 2-4 u.p.n, poprzez przyznanie oceny łącznej niedostatecznej z projektu pierwszego aktu notarialnego oraz błędne przyjęcie, iż rozwiązując zadanie polegające na opracowaniu pierwszego projektu aktu notarialnego zdająca popełniała zasadnicze błędy, które dyskwalifikowały ją jako kandydata na notariusza, w sytuacji gdy popełnionym przez skarżącą błędom (w tym omyłce rachunkowej), nie można przypisać charakteru istotnych, bowiem nie miały one wpływu na ważność sporządzonego w ramach zadania egzaminacyjnego aktu notarialnego;

- art. 74e § 2-4 u.p.n. poprzez przyznanie oceny łącznej niedostatecznej z projektu pierwszego aktu notarialnego, w sytuacji gdy organ jednoznacznie stwierdził, że przedmiotowy akt notarialny nie jest dotknięty sankcją nieważności;

- art. 74e § 2 u.p.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tzn. dokonanie oceny prac egzaminacyjnych skarżącej z punktu widzenia kryteriów nie wymienionych w ustawie oraz w sposób oderwany od treści zadania egzaminacyjnego;

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonych uchwał i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła każdy z powyższych zarzutów, przedstawiając argumentację odmienną od tej zaprezentowanej w zaskarżonej uchwale i przytaczając na jej potwierdzenie liczne orzeczenia sądów powszechnych oraz stanowiska doktryny. Zdaniem skarżącej zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej pozytywny wynik z egzaminu notarialnego.

W odpowiedzi na skargę Komisja II stopnia wnosząc o oddalenie skargi, powtórzyła stanowisko zajęte w uzasadnieniu skarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga M. P. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia oraz utrzymana nią w mocy uchwała Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego - nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej, należy na wstępie wskazać, że egzamin notarialny podlega zasadom określonym przepisami ustawy z dnia 14 lutego 1991 - Prawo o notariacie.

Stosownie do art. 74 § 3 tejże ustawy, egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza.

Egzamin składa się z trzech części pisemnych. W tym dwa projekty aktów notarialnych oraz projekt sporządzenia projektu odmowy dokonania czynności notarialnej.

Ocenę każdego z zadań stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę.

Wskazać należy, że ustawa - Prawo o notariacie zawiera upoważnienie dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia m.in. trybu i sposobu działania Komisji Odwoławczej (art. 74h § 14 pkt 4 ustawy). Minister Sprawiedliwości, na podstawie tej delegacji wydał stosowne rozporządzenie w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego. W rozporządzeniu został uregulowany sposób postępowania Komisji Odwoławczej.

W przepisie art. 74h § 12 ustawy - Prawo o notariacie wskazano, że do postępowania przed Komisją Odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu odpowiedniego stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Odpowiednie zastosowanie przepisów z jednej regulacji prawnej w innej regulacji w żadnym wypadku nie może niweczyć rozwiązań przyjętych w regulacji, w której te przepisy mają być stosowane.

Zgodnie z art. 74e § 2 ustawy - Prawo o notariacie, oceny rozwiązania każdego z zadań z części egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu.

Zdaniem Sądu, uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, podjęta po rozpatrzeniu odwołania, tworzy nowy stan prawny, który musi pozostawać w zgodzie z odpowiednimi unormowaniami ustawowymi, w szczególności z przepisami ustawy - Prawo o notariacie, określającymi cel egzaminu notarialnego i kryteria oceny.

Związanie organu odwoławczego zakresem zaskarżenia i treścią podniesionych zarzutów, nie oznacza braku kompetencji do dokonania kompleksowej oceny zaskarżonej pracy egzaminacyjnej, w szczególności do oceny, jakie znaczenie dla końcowego rezultatu postępowania mają uwzględnione (w razie stwierdzenia ich zasadności) zarzuty osoby odwołującej się.

Według Sądu, w rozpatrywanej sprawie Komisja Egzaminacyjna II stopnia procedowała w ramach zaskarżonej części egzaminu i w ramach zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą. Fakt, że działając w takich ramach, organ odwoławczy całościowo spojrzy na pracę egzaminacyjną, nie oznacza wyjścia poza granice odwołania, gdyż w ramach zarzutów odwołania kontrola polega na dokonaniu oceny, z uwzględnieniem wszystkich elementów, które maja wpływ na taką ocenę zaskarżonej części pracy.

W ocenie Sądu, Komisja Egzaminacyjna II stopnia, podejmując sporną uchwałę z dnia [...] marca 2017 r., nie naruszyła obowiązujących przepisów dotyczących postępowania odwoławczego.

Niewątpliwie, należy uznać, że uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego nie ma charakteru uznaniowego, co wpływa na zakres kontroli sądowoadministracyjnej takiego rozstrzygnięcia. W wyroku z dnia 19 czerwca 2013 r., wydanego w sprawie sygn. akt II GSK 319/12, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że decyzje w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego należy zakwalifikować do grupy decyzji związanych. Skład orzekający Sądu rozpoznający niniejszą sprawę pogląd ten w pełni podziela, wskazując jednocześnie, że przytoczony wyrok dotyczy, co prawda wyniku egzaminu radcowskiego, jednakże ze względu na analogiczne rozwiązania przyjęte w ustawie - Prawo o notariacie, pogląd wyrażony w tym wyroku zachowuje aktualność na gruncie tej sprawy.

Podsumowując ten wątek stwierdzić należy, że kontrolując uchwałę Komisji Egzaminacyjnej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, Sąd czyni to według zgodności z prawem, kwalifikując tę uchwałę do grupy decyzji związanych, nie zaś decyzji wydanych według uznania administracyjnego.

Należy zauważyć, iż skarżąca otrzymała z pierwszego projektu aktu notarialnego ocenę niedostateczną. Przy czym podkreślenia wymaga, że obaj egzaminatorzy sprawdzający pracę ocenili opracowanie projektu tego aktu notarialnego na ocenę niedostateczną.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, że skarżąca rozwiązując zadanie polegające na opracowaniu pierwszego projektu aktu notarialnego popełniła zasadnicze błędy, które uzasadniały wystawienie oceny niedostatecznej. Zdająca pomimo, że zawarła w projekcie stwierdzenie, że "spadkobiercy nabyli spadek zgodnie z obowiązującymi przepisami w dacie zgonu tj. w dniu [...] kwietnia 2008 r.," tj. art. 933 § 1 i 2 k.c., to jednak nie wykazała się umiejętnością zastosowania i interpretacji tych przepisów.

Należy zauważyć, że skarżąca powołując postanowienie spadkowe nie podała ułamków w jakich T. K. i M. K. dziedziczą spadek po J. K., zaś ich udziały w nieruchomości określiła w odniesieniu do T. K. na 9/32 części, a co do M. K. na 3/32 części. Należało zastosować przepisy k.c. obwiązujące w chwili otwarcia spadku tj. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. (Dz. U. Nr 72, poz. 662). W związku z tym, że J. K. w chwili śmierci pozostawał w separacji z A. K. i nie sporządził na jej rzecz testamentu, została ona wyłączona od dziedziczenia ustawowego. Spadkodawca nie miał zstępnych. Zgodnie z art. 935 § 2 k.c., w braku zstępnych i małżonka spadkodawcy, cały spadek przypada jego rodzicom i rodzeństwu. Spadkodawca pozostawił matkę i brata. Jego ojciec nie dożył otwarcia spadku. Stosownie do art. 933 § 1 i 2 k.c. udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z rodzeństwem spadkodawcy, wynosi jedna czwartą część tego, co przypada łącznie dla rodziców i rodzeństwa. Pozostałą cześć dziedziczy rodzeństwo w częściach równych. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadł, przypada drugiemu z rodziców i rodzeństwu po połowie. Zatem udziały spadkowe matki i brata spadkodawcy nie wynosiły po połowie. Matka spadkodawcy odziedziczyła po nim spadek w 3/8 części, zaś brat w 5/8 części. Sąd stwierdza, że skarżąca błędnie obliczyła przysługujące tym osobom udziały w przedmiotowej nieruchomości – T. K. 9/32 części, a M. K. 3/32 części. Skutkiem błędów w tej materii było to, iż matka spadkodawcy przeniosła na nabywcę udział, który jej nie przysługiwał w takiej proporcji, czym naruszona została zasada nemo plus iuris ad alium transferre potest quam ipsie habet. Z kolei brat spadkodawcy według udokumentowanego projektu aktu notarialnego przeniósł na nabywcę udział w mniejszym zakresie, niż mu zgodnie z prawem przysługiwał. Sąd zgadza się stanowiskiem Komisji II stopnia, że umiejętność stosowania i interpretacji przepisów prawa spadkowego w zakresie zasad dziedziczenia należy uznać za umiejętność podstawową dla kandydata na notariusza, bowiem zgodnie z art. 95a a ustawy prawo o notariacie jest on organem uprawnionym do sporządzania akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego, z wyłączeniem dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych.

Pomimo tego, że akt notarialny z tego powodu nie jest dotknięty sankcją nieważności, to jednak zważywszy na wynikające stąd negatywne skutki dla kontrahentów tej czynności prawnej - popełniony przez zdającą błąd jest na tyle istotny, że musi mieć wpływ na wystawienie oceny niedostatecznej. Umiejętność sporządzenia bezbłędnego aktu dotyczącego dziedziczenia uznać należy za podstawową umiejętność każdego notariusza.

Kolejnym błędem w pracy było opisanie uchwały zgromadzenia wspólników podjętej w trybie art. 229 k.s.h. bez podania jej daty, formy, ani treści. Powołanie przepisu art. 229 k.s.h. nie może być uznane za wystarczające. W związku z tym nie jest pewne, czy zgromadzenie wspólników wyraziło skutecznie zgodę na nabycie przedmiotowej nieruchomości. Stosownie do art. 17 § 1 i 2 k.s.h., jeżeli do dokonania czynności prawnej przez spółkę ustawa wymaga uchwały wspólników albo walnego zgromadzenia bądź rady nadzorczej, czynność prawna dokonana bez wymaganej uchwały jest nieważna. Zgoda może być wyrażona po złożeniu oświadczenia przez spółkę, nie później jednak niż w terminie dwóch miesięcy, od dnia złożenia oświadczenia przez spółkę. W związku z tym gdyby się okazało, że zgromadzenie wspólników nie podjęło skutecznej uchwały wyrażającej zgodę na nabycie tej nieruchomości, wówczas czynność prawna dotknięta byłaby sankcją bezskuteczności zawieszonej, która po upływie 2 miesięcy przekształciłaby się w sankcję nieważności, o ile w tym terminie nie zostałby podjęta prawidłowa uchwała. Z projektu nie wynikało, aby stawający zostali pouczeni o treści art. 17 § 1 i 2 k.s.h

Już same wskazane powyżej uchybienia, uzasadniały zdaniem Sądu, wystawienie oceny niedostatecznej.

Dodatkowo trzeba zauważyć, że Skarżąca nie podała numeru PESEL, bądź daty urodzenia J. H. Zgodnie z art. 9 ustęp 1 pkt 2 ustawy o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, identyfikacja, o jakiej mowa w art. 8b ust. 3 pkt 1, obejmuje w przypadku osób prawnych - zapisanie aktualnych danych z wyciągu z rejestru sądowego lub innego dokumentu, wskazującego nazwę (firmę), formę organizacyjną osoby prawnej, siedzibę i jej adres, numer identyfikacji podatkowej, a także imienia, nazwiska i numeru PESEL lub daty urodzenia w przypadku osoby nieposiadającej numeru PESEL, osoby reprezentującej tę osobę prawną. Tak więc, istnieje przepis nakazujący zamieszczanie w akcie notarialnym daty urodzenia, jeśli dotyczy osoby nieposiadającej numeru PESEL. Ponadto opisując rozporządzenia zdająca nie wskazała jakie konkretnie udziały sprzedali zbywcy i za jakie kwoty. Nie może być uznane za wystarczające stwierdzenie, iż sprzedawcy zbywają całe przysługujące im udziały i potwierdzają odbiór kwoty 160000 zł stosownie do przysługujących im udziałów.

Sąd nie ma wątpliwości, że powyższe błędy łącznie z zasadniczym błędem w postaci nieumiejętności interpretacji podstawowych przepisów prawa spadkowego zadecydowały o ocenie niedostatecznej i brak było podstaw do podwyższenia oceny za pierwszy projekt aktu notarialnego i w konsekwencji do zmiany oceny końcowej z egzaminu notarialnego.

W zaskarżonej uchwale Komisja Egzaminacyjna II stopnia opisała dokładnie zakwestionowaną pracę skarżącej, wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, nie kwalifikowały projektu na ocenę pozytywną.

Sąd uznał, że wnioski Komisji Egzaminacyjnej II stopnia zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązań zaproponowanych przez skarżącą została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji.

Należy uznać, że egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata. Niewątpliwie, egzamin notarialny ma sprawdzić przygotowanie kandydata do samodzielnego dokonania czynności notarialnych. Prowadzenie przez notariusza praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi.

Trzeba przypomnieć jedynie, że w rozpatrywanej sprawie skarżąca, projektując sporny akt notarialny dopuściła się szeregu uchybień, które - jak słusznie przyjął organ odwoławczy - uniemożliwiły pozytywną ocenę projektu tego aktu notarialnego opracowanego w ramach egzaminu.

Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że z przedstawionego stanu prawnego i faktycznego wynika, że choć do zaskarżonej uchwały wkradły się pewne nieścisłości, to popełnione przez skarżącą błędy oraz ich waga dyskwalifikują pracę egzaminacyjną skarżącej.

Reasumując, organ odwoławczy prawidłowo przyjął, iż brak było podstaw do podwyższenia stronie skarżącej oceny za pierwszy projekt aktu notarialnego i tym samym - do zmiany oceny końcowej egzaminu notarialnego, którą otrzymała strona skarżąca.

Zdaniem Sądu, stanowisko organu odwoławczego, co do wagi popełnionych przez skarżącą uchybień zostało uzasadnione, a wyciągnięte wnioski należy uznać za poprawne.

Reasumując, Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu notarialnego, któremu poddała się skarżąca.

Rozstrzygnięcie Komisji Odwoławczej zostało uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organ ten nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Należy zaakcentować, że do ustawowych obowiązków notariusza należy czuwanie przy dokonywaniu czynności notarialnych nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne (art. 80 § 2 ustawy - Prawo o notariacie), udzielanie stronom niezbędnych wyjaśnień dotyczących dokonywanej czynności notarialnej (art. 80 § 3 ustawy - Prawo o notariacie), odmowa dokonania czynności notarialnej sprzecznej z prawem (art. 81 cyt. ustawy).

Przy tak ukształtowanych obowiązkach ustawowych notariusza podstawową kwestią jest znajomość przepisów prawnych.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ wykazał, że praca skarżącej (pierwszy projekt aktu notarialnego), którą oceniono przez pryzmat kryteriów przewidzianych w art. 74e § 2 ustawy - Prawo o notariacie, nie zasługuje na ocenę pozytywną.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej uchwały wykazała, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia, rozpatrując odwołanie strony skarżącej, zastosowała się do reguł wynikających z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Należy wskazać, że organ odwoławczy oparł się na materiale dowodowym, zgromadzonym przez Komisję Egzaminacyjną i poddał go gruntowej ocenie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, która w sposób szczegółowy wyjaśnia powody jej podjęcia poprzez podanie szeregu argumentów o charakterze prawnym dotyczących prawidłowości kwestionowanej oceny projektu aktu notarialnych sporządzonego w ramach egzaminu notarialnego.

Należy podkreślić, że ustawodawca wymaga od kandydata na notariusza zarówno posiadania wiedzy, jak i umiejętności jej praktycznego zastosowania, zaś egzamin polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Wymóg ten jest oczywisty, skoro z istoty zawodu wynika, że notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną (czynności notarialnych), w zakresie swoich uprawnień. Notariusz działa jako osoba zaufania publicznego, zaś czynności notarialne, dokonane przez niego zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego (art. 1 § 1 oraz art. 2 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o notariacie).

Reasumując powyższe rozważania, Sąd podziela stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, że sporządzony projekt pierwszego aktu notarialnego zawiera mankamenty, których nie tylko ilość, ale i waga przesądziły o wystawieniu oceny niedostatecznej. W konsekwencji, zarzuty skargi w tym zakresie uznano za niezasadne.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.