Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 93/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust.1 pkt. 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 234 poz 1570
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
article: art. 27, art. 26 par. 1 i par. 2  art. 29 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi E.P., J.P. na postanowienie Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] października 2012 r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. odrzuca skargę w zakresie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]; 4. zasądza od Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżących E.P. i J.P. kwotę [...] zł ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów wpisu sądowego


UZASADNIENIE

0Sygn. akt IV SA/Po 93/13

Uzasadnienie

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. (dalej PPIS) decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. 2000 r., nr 98 poz. 1071 ze zm. - dalej k.p.a.), art. 5 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2008 r., nr 234, poz. 1570 ze zm. – dalej ustawa) oraz § 1 pkt. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wykazu obowiązujących szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień (Dz. U. 2002 r., 237 poz. 2018 - dalej rozporządzenie z 2002 r.), zarządził poddanie obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu w zakresie I dawki szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B oraz szczepienia przeciwko gruźlicy dziecko – A. P. w terminie do dnia [...] lipca 2009 r. oraz wykonywanie wszystkich pozostałych szczepień zgodnie z wezwaniami.

W związku z niewykonaniem przez matkę małoletniej A. P. nałożonego decyzją z dnia 15 czerwca 2009 r. obowiązku, dnia 2 czerwca 2010 r. PPIS wystawił tytuł wykonawczy zastrzegając, że egzekwowany obowiązek jest wymagalny, natomiast tytuł w razie zastosowania grzywny w celu przymuszenia stanowi zgodnie z art. 120 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej upea) podstawę do nakładania grzywien na osobę, do której należy bezpośrednio czuwanie nad wykonywaniem wyżej wymienionych obowiązków, tj. na E. P., jeżeli będzie to niezbędne dla przymuszenia wykonania obowiązku. Jednocześnie dnia 2 czerwca 2010 r. Powiatowy Inspektor postanowieniem nr 3/2010 nałożył na E. P. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł, wzywając zobowiązaną do wykonania nałożonego w tytule wykonawczym obowiązku do dnia 2 lipca 2010 r.

E. P. oraz J. P. jako rodzice małoletniej A. P. wnieśli o uchylenie postanowienia nr 3/2010 z dnia 2 czerwca 2010 r. o ukaraniu karą grzywny.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...], PPIS działając na podstawie art. 15 § 1, art. 18, art. 20 § 1 pkt. 4, art. 33 pkt 6 i 8 i art. 34 § 1 i 2 upea w zw. z art. 123 § k.p.a. uznał zarzuty zobowiązanych za nieuzasadnione.

Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej WPWIS), po rozpoznaniu odwołania E. i J. P., postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie uznając, że postanowienie organu I instancji zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Na skutek skargi wniesionej przez E. i J. P., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 marca 2011r. sygn. akt IV SA/Po 1009/10 uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie PPIS w K. z [...] czerwca 2010 r. nr [...] oraz odrzucił skargę od decyzji PPIS w K. z [...] czerwca 2009 r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2010 r., zatytułowanym zażalenie, wnieśli o uchylenie postanowienia PPIS z dnia [...] kwietnia 2010 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, w uzasadnieniu podnosząc szereg zagadnień dotyczących dopuszczalności prowadzenia w sprawie egzekucji administracyjnej. Z powyższego pisma, niejednoznacznego w swojej treści, nie wynika wprost, że skarżący złożyli zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skarżący w żadnym miejscu swojego zażalenia nie użyli słowa "zarzut" ani jemu podobnych. Pomimo wskazania na wstępie, że wnoszą oni zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny, nie sprecyzowali dokładnie, jaki środek zaskarżenia złożyli. Dlatego nieuprawnionym było zdaniem Sądu przyjęcie przez PPIS w postanowieniu z dnia 18 czerwca 2010 r., że skarżący złożyli zarzuty z art. 33 pkt 6 i 8 upea. Poza tym, uwadze organów obu instancji uszło, że wszelkie środki prawne w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego składane były przez obojga przedstawicieli ustawowych małoletniej, gdy tymczasem egzekwowany obowiązek nałożony został jedynie na matkę małoletniej. W postępowaniu egzekucyjnym status prawny zobowiązanego przysługiwał jedynie E. P. i tylko ona mogła złożyć zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż ten środek prawny przysługuje jedynie zobowiązanemu. Sąd wskazał, iż ponownie rozpoznając niniejszą sprawę PPIS powinien ustalić zamiar zobowiązanej E. P. w zakwestionowaniu wystawionego tytułu wykonawczego oraz postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W razie autorytatywnego ustalenia, że zobowiązana wniosła zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny powinien każdorazowo przedmiotem swojego badania uczynić tytuł wykonawczy pod kątem spełniania przez niego wszystkich wymogów z art. 27-27c upea. W niniejszej sprawie jest to o tyle ważne, że tytuł wykonawczy nie został wystawiony przez organ egzekucyjny na przygotowanym w tym celu specjalnym wzorze. Sąd podkreślił, że tylko tytuł wykonawczy zawierający wszystkie elementy z art. 27-27c upea może stanowić podstawę prowadzonej zgodnie z prawem egzekucji administracyjnej. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał również, że brak wystawienia tytułu wykonawczego na jednym ze wzorów nie ma wpływu na wynik sprawy, jeżeli tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy konieczne do stwierdzenia jego prawidłowości i skuteczności.

PPIS w K. po potwierdzeniu, że pomimo pisma i upływu terminu poddania obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu w zakresie I dawki szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B oraz szczepienia przeciwko gruźlicy dziecka – A. P., obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy nie został wykonany, upomnieniem z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] wezwał E. P. i J. P. do wykonania tego obowiązku w wyznaczonym 7 dniowym terminie. Po upływie powyższego terminu, mając na uwadze nie wykonanie nałożonego obowiązku PPIS wystawił tytuły wykonawcze TYT – 3 z dnia [...] grudnia 2011r. nr 4/2011. E. P. i J. P. wnieśli zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

PPIS w K. po potwierdzeniu, że obowiązek szczepienia ochronnego w zakresie I dawki szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B oraz szczepienia przeciwko gruźlicy dziecka – A. P. nie został wykonany, upomnieniem z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] ponownie wezwał E. P. i J. P. do wykonania tego obowiązku w wyznaczonym 7 dniowym terminie. Następnie PPIS w K. pismem z dnia [...] września 2012r. anulował upomnienie z dnia [...] listopada 2011r. nr [...]

Mając na uwadze nie wykonanie nałożonego obowiązku PPIS w K. postanowieniem z dnia [...] października 2012r. Nr 1/2012 znak [...] działając na podstawie art. 119 i art. 122 §1 i 2 upea postanowił o nałożeniu grzywny w wysokości [...] zł. w celu przymuszenia do wykonania obowiązków oraz wystawił tytuł wykonawczy Nr 1/2012 znak [...].

E. P. i J. P. pismami z dnia 12 października 2012r. wnieśli zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i odrębnie zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny.

PPIS w K. postanowieniem z dnia [...] października 2012r. nr [...] działając na podstawie art. 18, art. 33 pkt 6 i pkt 8 oraz art. 34 § 4 upea odmówił uwzględnienia zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanych E. P. i J. P. W uzasadnieniu postanowienia powołano się na treść art. 5 ust.1 pkt. 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy, postanowienia Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 roku w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych ( Dz. U. Nr 182 poz. 1086 ) oraz regulacje zawartych w upea. PPIS w K. stwierdził, ze tytuł wykonawczy Nr 1/2012 z dnia [...] października 2012 r. jest zgodny z art. 27 upea. Grzywna zaś w celu przymuszenia, nałożona w kwocie [...] zł, jest grzywną w możliwie najniższej - a więc najmniej dotkliwej - wysokości adekwatnej do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Ponadto grzywna w celu przymuszenia nie jest dla zobowiązanych karą a jedynie środkiem służącym przymuszeniu ich do wykonania obowiązku, wynikającego wprost z przepisu prawa w zakresie poddania córki szczepieniom ochronnym. PPIS w K. zauważył także, że przywoływana przez zobowiązanych Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej w art. 31 ust. 3 wprowadza ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, które mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy gdy to jest konieczne, między innymi dla ochrony zdrowia i że takie właśnie ograniczenia mają miejsce w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze a także kierując się tym, że nie zachodzą formalne ani merytoryczne przeszkody do prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz to, że nie naruszono zasad wyboru środka egzekucyjnego, PPIS w K., uznał zarzuty zobowiązanych E. P. i J. P. za bezzasadne i odmówił ich uwzględnienia.

E. P. i J. P. wnieśli zażalenie na postanowienie z dnia [...] października 2012r. nr [...], podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wykonania szczepień u ich dziecka. Zarzucili PPIS w K. przedmiotowe podejście do ich sprawy oraz brak ustosunkowania się do opisanej wcześniej sytuacji dwuletniego dziecka z O. Wlkp., które zostało poddane szczepieniom, co w ich ocenie mogło nawet doprowadzić do utraty życia. W zażaleniu opisali również przykład dziecka w ich rodzinie, które pomimo tego, iż urodziło się zdrowe, przechorowywało szczepienia. Po pewnym czasie zauważono u niego "zamykanie się w sobie" a w efekcie jest ono leczone m.in. z autyzmu. Rodzice A. P. powołali się w zażaleniu na art. 38 Konstytucji RP, który wg nich daje im oparcie w sprawie odstąpienia od szczepień u ich córki, które mogłyby stwarzać zagrożenie dla jej zdrowia i życia. Skarżący zażądali również gwarancji bezpieczeństwa dla ich dziecka lub odstąpienia od egzekucji przedmiotowego prawa. Skarżący przywołali, iż prowadzenie postępowania wobec nich jest bezcelowe, gdyż wyrażają oni chęć dobrowolnego wykonania ciążącego na nich obowiązku po otrzymaniu "gwarancji bezpieczeństwa szczepionki". Skarżący uważali również, że postępowanie egzekucyjne może być prowadzone jedynie wtedy, gdy konieczne jest stosowanie środków przymusu w celu wykonania przez nich obowiązku, a biorąc pod uwagę powyższe to ich nie dotyczy. Twierdzili również, iż prowadzone wobec nich postępowanie administracyjne jest bezzasadne z uwagi na brak podstaw stosowania postępowania egzekucyjnego w administracji dla spraw wynikających z ustawy.

WPWIS postanowieniem z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] działając na podstawie art. 18, art. 121, art. 122 §2 upea uchylił postanowienie PPIS w K. z dnia [...].10.2012 nr 1/2012 o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

WPWIS postanowieniem z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] działając na podstawie art. 17 i art. 18 upea po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie PPIS w K. z dnia [...] października 2012r. nr [...] postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku polegającego na poddaniu się szczepieniom ochronnym osoby przebywającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, osoby określone na podstawie ww. art. ust. 10 pkt 2 są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonych na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 1, zwanymi dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Wykonanie obowiązku szczepień ochronnych z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275, z późn. zm.). Wydane na mocy delegacji ustawowej (a utrzymane w mocy na podstawie przepisów przejściowych) rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1086) ustala obowiązkowe szczepienia ochronne. Natomiast cytując art. 17 ust. 11 ustawy "Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym Ministra Zdrowia właściwego do Spraw Zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń", wynika z tego, że stosowanie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 października 2011 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych reguluje ww. art. 17 ust. 11. Zatem obowiązek szczepienia jest obowiązkiem wynikającym bezpośrednio z przepisów prawa. W przypadku jego niewykonania, właściwy organ, tj. PPIS jest uprawniony, jako wierzyciel obowiązku, do żądania wykonania go w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Warunkiem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jest poprzedzenie go upomnieniem.

Nawiązując do informacji Głównego Inspektora Sanitarnego dotyczącej nowelizacji ustawy podkreślono, że zgodne z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). Szczepienia ochronne stanowią jedną z najskuteczniejszych, a czasami jedyną, formę zapobiegania chorobom zakaźnym, zwłaszcza w stosunku do tych chorób, przeciw którym współczesna medycyna nadal nie dysponuje żadnym leczeniem o charakterze przyczynowym. Nałożenie przez ustawodawcę powszechnego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw wybranym chorobom zakaźnym zapewnia odpowiednio wysoki odsetek osób poddających się szczepieniom i skutecznie zmniejsza ryzyko epidemicznego szerzenia się chorób zakaźnych w populacji. Wprowadzenie obowiązkowych szczepień ochronnych przeciw wybranym chorobom zakaźnym zmniejsza także społeczne skutki związane z ciężkimi zdrowotnymi następstwami chorób zakaźnych.

E. P. i J. P. kwestionując powyższe postanowienie wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podtrzymując argumentację podnoszoną w zażaleniu. Skarżący wnieśli również o unieważnienie, w trybie art. 156 k.p.a. decyzji PPIS w K. z dnia [...] czerwca 2009r. znak [...] dotyczącej poddania dziecka A. P. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W uzasadnieniu skargi podniesiono również, że wykonywanie szczepień ochronnych reguluje Program Szczepień Ochronnych ze szczegółowym schematem stosowania poszczególnych preparatów szczepionkowych oraz wskazaniami do szczepień obowiązkowych i zalecanych, wynikający z aktualnej sytuacji epidemiologicznej i rozporządzeń, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Program Szczepień Ochronnych ogłasza Główny Inspektor Sanitarny w formie Komunikatu publikowanego w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Skarżący wskazali, ze w tytule wykonawczym stwierdzono, iż wobec ich córki, będącej w dniu doręczenia tytułu wykonawczego w trzecim roku życia, wymagalny jest obowiązek poddania szczepieniom przeciwko gruźlicy, I dawki wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Program szczepień ochronnych na rok 2012 będący załącznikiem do Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 października 2011 r. (poz. 71) nie przewiduje szczepień dla dzieci w trzecim roku życia. Skarżący wskazali, że obowiązujące regulacje - Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. oraz Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 października 2011 r. nie konkretyzują trybu postępowania w przypadku niezachowania kalendarza szczepień, za wyjątkiem przypadków, w których lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia. Skarżący podnieśli, że w przypadku ich córki nie ma podstaw do długotrwałego odroczenia szczepień, należy zatem przyjąć, iż obowiązek poddania szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym z zachowaniem zgodności z obowiązującymi regulacjami prawnymi jest niewykonalny. W ocenie skarżących przymuszanie w drodze administracyjnej do wykonania szczepień ochronnych pozbawione jest podstaw prawnych. Co za tym idzie niedopuszczalne jest nakładanie kar pieniężnych.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej P.p.s.a.), ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się więc do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a., a więc w sposób przekonywujący. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 P.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze zauważyć należy, iż przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie WPWIS z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie PPIS w K. z dnia [...] października 2012r. nr [...] dotyczące odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanych E. P. i J. P. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej skargi nie jest objęte postanowienie PPIS w K. z dnia [...] października 2012r. Nr 1/2012 znak [...] o nałożeniu grzywny w wysokości [...] zł. Powyższe wynika również z faktu, że wskazane wyżej postanowienie zostało uchylone przez WPWIS postanowieniem z dnia [...] listopada 2012r. nr [...]. Z akt nie wynika czy postępowanie w tym zakresie, już się zakończyło. Należy jednak stwierdzić, że Skarżącym od kolejnego postanowienia w przedmiocie grzywny będzie przysługiwało zażalenie i dalej skarga do WSA.

Badając zgodność z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych zauważyć należy również, że obowiązek poddania małoletniej A. P. obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu został określony w decyzji PPIS z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...]. Podkreślić należy jednak, że postępowanie egzekucyjne jest odrębnym postępowaniem od postępowania orzekającego. Tym samym zasadność obowiązku, czy też prawidłowość prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji, w którym wydano decyzję nakładającą obowiązek, a do czego sprowadzają się zarzuty skargi w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji PIS z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], mogą być wyłącznie kwestionowane w postępowaniu orzekającym lub przez żądanie ewentualnie uruchomienia postępowania nadzwyczajnego. Jak wynika z akt skarżący nie skorzystali z żadnych w/w możliwości prawnych. Oznacza to, iż w ramach niniejszego postępowania poza zakresem skargi jest kontrola (w tym również stwierdzenie nieważności) decyzji nakładającej obowiązek poddania małoletniej A. P. obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Przepis art. 135 P.p.s.a. stanowi bowiem, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Powyższa zasada nie ma jednak zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszczętym ze skargi na postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym w odniesieniu do decyzji stanowiącej źródło obowiązku realizowanego w trybie egzekucji administracyjnej, ponieważ przedmiotem postępowania egzekucyjnego w administracji jest sprawa odmienna od sprawy będącej przedmiotem administracyjnego postępowania atrybucyjnego." (zob. J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 296 oraz wyrok NSA z dnia 22.11.2007r. sygn. akt II FSK 1367/06 dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając powyższe działając na podstawie art. 58 §1 pkt 6 P.p.s.a. zasadnym było odrzucenie skargi w części dotyczącej wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji PPIS z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...]. Dlatego też Sąd orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku.

Odnosząc się do zasadniczej kwestii w niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż kontrolowane w ramach niniejszej sprawy postanowienia wydane zostały po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyroku z dnia 16 marca 2011r. sygn. akt IV SA/Po 1009/10, w którym Sąd uchylił m.in. postanowienie WPWIS z dnia [...] września 2010 r. nr [...] i poprzedzające je postanowienie PPIS w K. z [...] czerwca 2010 r. nr [...]. Powyższe zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 153 P.p.s.a. oznacza, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W pierwszej kolejności podnieść należy, że w piśmiennictwie (J.P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze, Warszawa 2004, str. 223) podkreśla się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny pranej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Stwierdzenie, że "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże w sprawie ten sąd", oznacza, że ilekroć dana sprawa jest przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, jest on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (wyrok SN z 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSNAPiUS 1999, nr 1, poz. 2; glosa aprobująca: B. Adamiak, OSP 1999, nr 5, poz. 101).

W judykaturze powszechnie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97; wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/1999, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9-10, s. 199). Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (por. np. S. Hanausek (w:) W. Siedlecki (red.), System prawa procesowego cywilnego. Zaskarżanie orzeczeń sądowych, Ossolineum 1986, s. 318). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne.

Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie administracyjnym i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego w drodze rewizji nadzwyczajnej (wyrok NSA z 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97, niepubl.). Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 22 marca 1999 r., IV SA 527/97). Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązani są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach (por. wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., I SA 977/98 oraz wyrok NSA z 27 listopada 1998 r., I SA 1015/98).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż organy administracyjne orzekając w zmienionym stanie prawnym wynikającym ze zmiany ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej wprowadzonej ustawą zmieniającą z dnia 13 lipca 2012r. (Dz.U. 2012r. poz. 892) uwzględniły w treści zaskarżonych postanowień zmianę stanu prawnego przepisów prawa materialnego będącego podstawą nałożenia obowiązku szczepienia ochronnego oraz uwzględniły wytyczne Sądu dotyczące właściwego ustalenia stron postępowania, obejmując zakresem niniejszej sprawy obojga rodziców dziecka A. P.

Tym niemniej stwierdzić należy, iż organy administracji nie wykonały w pełnym zakresie zaleceń Sądu dotyczących oceny poprawności wystawionego tytułu wykonawczego będącego podstawą wszczętej w niniejszej sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z bowiem art. 26 § 1 upea, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Obligatoryjną podstawą wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest wystawienie przez wierzyciela bądź przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego, będącego dokumentem urzędowym. Składniki tytułu wykonawczego zostały określone w art. 27-27c upea. Z kolei z art. 26 § 2 upea wynika, że oprócz treści określonej w art. 27 upea, wzór tytułu wykonawczego powinien umożliwiać elektroniczne przetwarzanie zawartych w nim danych. Został on zamieszczony w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2001 r., nr 137, poz. 1541 ze zm.). Powołane rozporządzenie zawiera w załącznikach nr 4-7 i 24-25 odrębne wzory tytułów wykonawczych w egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym i niepieniężnym (szerzej zob. W. Piątek, A. Skoczylas, w: red. R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 144-145).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyroku z dnia 16 marca 2011r. sygn. akt IV SA/Po 1009/10 wyraził pogląd, iż brak wystawienia tytułu wykonawczego na jednym ze wzorów nie ma wpływu na wynik sprawy, jeżeli tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy konieczne do stwierdzenia jego prawidłowości i skuteczności. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie będąc związany wykładnią przepisów zawartą w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 marca 2011r. sygn. akt IV SA/Po 1009/10 na zasadzie art. 153 p.p.s.a. wskazuje, iż każdy z elementów składowych tytułu wykonawczego posiada jednak charakter formalny, a wszystkie razem tworzą dokument na podstawie którego można prowadzić, skuteczne postępowanie egzekucyjne w administracji (wyrok WSA z dnia 11 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 414/08, baza orzeczeń NSA). Prawidłowe wystawienie tytułu wykonawczego ma więc niezwykle istotne znaczenie, ponieważ nie ma możliwości skutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wadliwego lub nie zawierającego wszystkich wymaganych przez prawo elementów. Dotyczy to wszelkiego rodzaju nieprawidłowości tytułu wykonawczego (zob. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2009 r., str. 153-154, W. Piątek, A. Skoczylas, w: red. R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 152 oraz podane tam orzecznictwo).

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, iż uwadze organów I i II instancji umknęło, że w tytule wykonawczym nr 1/12 z dnia [...] października 2012r. będącego podstawą postępowania egzekucyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie, jako podstawę jego wystawienia wskazano art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zgodnie z brzmieniem w/w przepisu obowiązującym w dacie wystawienia tytułu wykonawczego osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do zaniechania wykonywania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby - jeżeli są osobami zakażonymi, chorymi na chorobę zakaźną lub nosicielami. Przepis ten nie ma zastosowania do przeprowadzenia egzekucji w niniejszej sprawie, bowiem materialnoprawną podstawą nałożenia na skarżących egzekwowanego obowiązku było nie poddanie obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu w zakresie I dawki szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B oraz szczepienia przeciwko gruźlicy dziecka A. P. Oznacza to, iż prawidłową podstawą prawną w tytule wykonawczym powinien być art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią (art. 5 ust. 2 ustawy). Artykuł 17 ustawy określa, iż osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, w postanowieniach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 roku w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1086). Przepisy tego rozporządzenia określają m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy ustala Główny Inspektor Sanitarny. Powyższe przepisy zostały przez organy I i II instancji prawidłowo powołane w wydanych postanowieniach dotyczących zgłoszonych przez skarżących zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, jednak nie są one zgodne z podstawą prawną wskazaną w tytule wykonawczym.

Powyższe uchybienie powoduje, iż zasadnym jest stwierdzenie, iż organy egzekucyjne w niniejszym postępowaniu naruszyły art. 29 § 1 upea zgodnie z którym, organ egzekucyjny, badając przy wszczęciu postępowania egzekucyjnego dopuszczalność egzekucji administracyjnej, bada z urzędu walory tytułu wykonawczego. Stwierdziwszy zaś braki formalne tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny winien zwrócić tytuł wierzycielowi do uzupełnienia (por. wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 1999 r., I SA/Wr 716/97, LEX nr 37826). Skoro zatem organ egzekucyjny, niezależnie od postawionych zarzutów, powinien również na etapie rozpoznania zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego badać dopuszczalność egzekucji, w tym prawidłowości tytułu wykonawczego, to również sąd administracyjny rozpoznając sprawę w przedmiocie zarzutów – działając w granicach tej sprawy sądowoadministracyjnej określonej zgodnie z art. 134 P.p.s.a. zobowiązany jest do zbadania, czy organy egzekucyjne w sposób prawidłowy przyjęły, że obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy podlega egzekucji administracyjnej i czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi formalne.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ egzekucyjny winien dla realizacji obowiązku nałożonego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy wystawić nowy tytuł wykonawczy, spełniający wszystkie wymogi określone w art. 27 upea oraz sporządzony zgodnie z art. 26 § 1 w związku z § 2 upea i przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2002r. w brzmieniu obowiązującym w chwili wystawienia nowego tytułu wykonawczego. Należy zauważyć, że przepisy prawa nie ograniczają możliwości wydawania liczby tytułów wykonawczych w postępowaniu egzekucyjnym odnoszącym się do jednej sprawy. Dopiero wydanie nowego tytułu wykonawczego może być podstawą rozstrzygnięć organu odnośnie zastosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wobec wskazanych uchybień proceduralnych Sąd uznał za przedwczesne dokonywanie rozważań odnoszących się do zarzutów skargi w zakresie naruszenia prawa materialnego.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania zaś Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.