Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1038/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19, art 65; art. 141 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi [...] Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rozpoznając niniejszą sprawę ustalono następujący przebieg postępowania:

- Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie 3 251 szt. tytułów wykonawczych wystawionych przez Izbę Wytrzeźwień obecnie: ([...] Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych w [...]), obejmujących należności z tytułu opłat za doprowadzenie i pobyt w Izbie Wytrzeźwień,

- W dniu 1.10.2010 r., w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik Urzędu Skargowego [...] wydał postanowienie nr [...], którym uznał się za organ niewłaściwy rzeczowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie w/w tytułów wykonawczych. Jednocześnie przedmiotowym postanowieniem przekazał Prezydentowi Miasta [...] w/w tytuły wykonawcze w liczbie 3 251 szt. do realizacji,

- W dniu 25.10.2010 r. [...] Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] zażalenie na powyższe postanowienie. W przedmiotowym zażaleniu Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych podniósł, iż brak jest podstaw prawnych dla uznania Prezydenta Miasta [...] za organ właściwy do prowadzenia egzekucji administracyjnej w przedmiotowej sprawie,

- Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...].03.2011 r., nr [...] – II, stwierdził niedopuszczalność zażalenia [...] Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych z dnia [...].10.2010 r.,

- Strona skarżąca nie godząc się z w/w rozstrzygnięciem wniosła dnia 6.04.2011 r. (data stempla poczty na kopercie), skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

[...] Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych w w/w skardze, zarzucił Dyrektorowi Izby Skarbowej w [...] naruszenie w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...].03.2011 r., przepisów art. 1a pkt 13 w zw. z art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, 19 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 1a pkt 14 ustawy egzekucyjnej oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20.12.1996r. o gospodarce komunalnej w zw. z art. 42 ust. 5 ustawy z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, 27 § 1 pkt 1 i 7, 27b ustawy egzekucyjnej w zw. z art. 2a pkt 13 i art. 16c ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r., o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz pieczęciach urzędowych, art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej, § 17 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.12.1955 r., w sprawie tablic i pieczęci urzędowych (Dz. U. 55.47.316 ze zm.), a także art. 6, 7, 8, 12 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez:

- zakwestionowanie statusu [...] Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych jako wierzyciela należności z tytułu opłat za pobyt w [...] Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych poddanych egzekucji administracyjnej,

- przyjęcie, iż organem uprawnionym do prowadzenia egzekucji należności za pobyt w [...] Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych jest Prezydent Miasta [...].

Skarżący w motywach wniesionej skargi przedstawił argumenty popierające jego zdaniem tezę, iż posiada status wierzyciela należności z tytułu opłat za pobyt w Izbie Wytrzeźwień poddanych egzekucji administracyjnej. Podkreślił ponownie tak jak w zażaleniu z dnia 25.10.2010 r., iż brak podstaw prawnych dla uznania Prezydenta Miasta [...] za organ właściwy dla prowadzenia egzekucji przedmiotowych należności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga sprawę w granicach sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in., że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzja z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, a podstawę orzekania przez ten sąd stanowi cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sad rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy.

W przedmiotowej sprawie koniecznym było przeanalizowanie formy prawnej na jakiej działa [...] Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych.

Zgodnie z § 1 pkt 1, 2 Statutu w/w Ośrodka stanowiącego załącznik do Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 26 listopada 2009 r., w sprawie zmiany nazwy i statutu Izby Wytrzeźwień w [...], Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych jest jednostką organizacyjną miasta [...] nie posiadającą osobowości prawnej, jednostką budżetową w rozumieniu przepisów ustawy o finansach publicznych.

W § 10 pkt 1 powyższy statut wskazuje, iż Ośrodek prowadzi gospodarkę finansową na podstawie przepisów dotyczących jednostek budżetowych, natomiast zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 27.08.2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 157 poz. 1240) jednostką budżetową jest jednostka organizacyjna sektora finansów publicznych nie posiadająca osobowości prawnej, która pokrywa swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadza na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego.

Na tej podstawie należy uznać, iż dochody Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych jako jednostki organizacyjnej [...] prowadzącej gospodarkę finansową na podstawie przepisów dotyczących jednostek budżetowych, uzyskiwanych z tytułu opłaty za pobyt w Izbie Wytrzeźwień, stanowią dochód Miasta [...].

Ważną stała się także ocena relacji administracyjnych i służbowych pomiędzy Prezydentem Miasta [...] Dyrektorem [...] Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych. Z tego względu istotna była treść art. 26 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 08.03.1990, o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), który stanowi, iż w miastach powyżej 100 000 mieszkańców organem wykonawczym jest prezydent miasta. Dodatkowo zgodnie z § 37 pkt 1 Statutu Miasta [...] przyjętego uchwałą nr [...] Rady [...] z [...] stycznia 2008 r., opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z 18 sierpnia 2008 r., Nr 141 poz. 4977, prezydent wykonuje uchwały Rady Miasta i zadania miasta określone przepisami prawa, zarazem na podstawie § 39, powyższego statutu, posiada uprawnienia zwierzchnika służbowego kierowników jednostek organizacyjnych miasta, którą jest Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych.

Należy mieć także na uwadze, iż na podstawie § 3 Statutu [...] Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych, może on świadczyć usługi na rzecz gmin, które powierzyły m.st. Warszawie realizację niektórych ich zadań z zakresu przeciwdziałania alkoholizmowi, pod warunkiem udziału tych gmin w kosztach realizacji powierzonego zadania. Jednocześnie w § 6 pkt 1, 2 Statutu wskazuje, iż Ośrodek jest kierowany i reprezentowany na zewnątrz jednoosobowo przez Dyrektora, który zatrudniany jest przez Prezydenta Miasta [...] oraz działa na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez prezydenta miasta stołecznego Warszawy i ponosi odpowiedzialności za całokształt funkcjonowania ośrodka.

Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, iż Prezydent [...] nie jest właściwy do prowadzenia egzekucji należności z tytułu pobytu w [...] Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych, ponieważ wysokość opłaty za pobyt w Izbie Wytrzeźwień ustala Rada miasta [...], a zgodnie z art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organem egzekucyjnym jest właściwy organ gminy, który jest uprawniony do ustalania lub określania należności pieniężnych, zatem nie zachodzi powołana tożsamość organu. Sąd podobnie jak organ nie podziela tego poglądu. Zgodnie z brzmieniem art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania nie jest właściwy ten organ. Należy jednak mieć na uwadze, iż z treści w/w przepisu wynika, iż ustawodawca jako rodzaj obowiązku podlegającego egzekucji wskazał należności pieniężne. Należności pieniężne definiowane są zaś jako wynikłe z przeszłych zdarzeń uprawnienia podmiotu do otrzymywania określonego świadczenia pieniężnego od innych podmiotów. Jest to zatem indywidualny obowiązek pieniężny, którego wysokość jest określona lub ustalona przez właściwy organ po uwzględnieniu konkretnych zdarzeń w indywidualnie stwierdzonym stanie faktycznym. Zgodnie zaś z treścią uchwały Rady miasta [...] w sprawie wysokości opłaty związanej z pobytem w Izbie Wytrzeźwień w [...], Rada Miasta w drodze uchwały ustaliła wysokość opłaty związanej z pobytem w Izbie Wytrzeźwień na kwotę 250 zł. Wobec tego uchwalona została stawka opłaty za pobyt – abstrakcyjna należność, która będzie miała zastosowanie do osób doprowadzonych do Ośrodka. Skonkretyzowana należność pieniężna wynikająca z pobytu w Ośrodku wynikać będzie ze stosownego orzeczenia Dyrektora Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych działającego z upoważnienia Prezydenta miasta [...]. Na wysokość określonej w ten sposób należności pieniężnej składać się może wiele czynników, jak choćby czas pobytu w ośrodku. Istotne jest, iż wykonanie uchwały, Rada Miasta powierzyła Prezydentowi [...], podobnie jak choćby wykonanie uchwały w sprawach dotyczących określania stawek podatku do nieruchomości. Wysokość tych podatków w indywidualnych sprawach ustala i określa Prezydent [...] prowadzi ich egzekucję, co wiadomo tutejszemu organowi z urzędu.

Analiza przytoczonych regulacji wskazuje, iż [...] Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych to jednostka organizacyjna miasta, jednakże jej działalność jest bezpośrednio związana z kompetencjami Prezydenta (w przedmiocie realizacji zadań powierzonych miastu z zakresu przeciwdziałania alkoholizmowi), o czym świadczą w szczególności służbowa podległość Dyrektora Ośrodka Prezydentowi Miasta [...], a także podejmowanie określonych działań przez Dyrektora Ośrodka w oparciu o pełnomocnictwo udzielone przez Prezydenta Miasta [...].

W ocenie Sądu powyższe okoliczności przesądzają, iż to Prezydent [...] jest jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem w zakresie należności pieniężnych z tytułu opłat za pobyt w Izbie Wytrzeźwień.

Przedmiotem rozpatrywanej sprawy było zażalenie wniesione przez Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] kwestii uznania się za organ niewłaściwy di wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, iż: w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy na treść art. 19 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości miejscowej i rzeczowej.

Zagadnienia dot. przekazywania podań zgodnie z właściwością przez organy administracji publicznej zostały uregulowane w art. 65 Kodeksu postępowania administracyjnego, który z mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma tutaj odpowiednie zastosowanie.

Zgodnie z art. 65 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia na które przysługuje zażalenie.

Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie jeśli kodeks tak stanowi.

Zatem w przypadku wydania postanowienia o przekazaniu zgodnie z właściwością w trybie art. 65 k.p.a. organ, któremu podanie to zostało przekazane jest związany treścią tego postanowienia. Organ ten nie ma legitymacji procesowej strony a tym samym nie jest podmiotem uprawnionym do zaskarżenia tego postanowienia, co czyni zażalenie takiego organu niedopuszczalnym.

Pogląd powyższy potwierdza orzecznictwo NSA, zgodnie z którym; "Związanie prawomocnym postanowieniem o przekazaniu sprawy według właściwości (art. 65 § 1 k.p.a.) oznacza obowiązek organu, któremu sprawa została przekazana do:

a) merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony, jeżeli uznaje się za właściwy w sprawie, lub

b) wystąpienia z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego jeżeli stoi na stanowisku, że organem właściwym w sprawie jest organ przekazujący, albo

c) przekazania sprawy według właściwości jeżeli prezentuje pogląd, że organem właściwym w sprawie jest inny organ administracyjny niż organ przekazujący (postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. akt I OW 39/08).

Podobnie wypowiedział się WSA w Warszawie w wyroku z dnia 21.11.2006 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1757/06): "Jeżeli organ, do którego Strona zwróciła się o załatwienie sprawy uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę w drodze postanowienia na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. innemu organowi, to w takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana, jeżeli uważa, że nie jest organem właściwym, powinien wystąpić do sądu administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu, gdyż nie jest uprawniony do wniesienia zażalenia na postanowienie o przekazaniu sprawy".

Na przywołanie zasługuje również pogląd zawarty w postanowieniu NSA z dnia 27.04.2006 r., sygn. akr II OW 10/07, w którym stwierdzono, iż: "po wydaniu postanowienia na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., niezależnie od tego, który organ jest właściwy w sprawie, organy nie mogą wielokrotnie przesyłać sobie wzajemnie akt sprawy do załatwiania. Organ do którego przesłano akta na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., jeżeli uważa, że nie jest właściwym do załatwienia sprawy, powinien wystąpić z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego na zasadzie art. 4 ustawy z dnia 30.08.2002 r.: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Sąd rozstrzygający w niniejszej sprawie podobnie jak Dyrektor Izby Skarbowej zauważa, że w wyniku nowelizacji k.p.a., z dnia 11.04.2011 r. (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18), ustawodawca zmienił treść art. 65, w ten sposób, iż odebrał stronie prawo zaskarżania przekazania sprawy zgodnie z właściwością do właściwego organu.

Za trafnością stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej przemawia najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych. Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie w nieprawomocnym wyroku z dnia 10.03.2011 r., sygn. akt I SA/Kr 1159/10, stwierdził, że w przypadku egzekucji opłat za pobyt w Miejskim Centrum Profilaktyki Uzależnień (dawniej Izby Wytrzeźwień), wyłączona jest ogólna właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego, wynikająca z art. 19 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tytuły wykonawcze winny być natomiast przekazane zgodnie z właściwością na podstawie art. 65 k.p.a.

W ocenie Sądu powyższe okoliczności przesądzają o fakcie, iż Prezydent [...] jest jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem w zakresie należności pieniężnych z tytułu opłat za pobyt w Izbie Wytrzeźwień.

Biorąc pod uwagę w/w rozważania oraz powołane orzecznictwo sądowe należy uznać, że [...] Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych, jako jednostka organizacyjna Miasta [...], zarządzana przez Dyrektora znajdującego się w stosunku podległości służbowej względem Prezydenta Miasta [...], której działalność pozostaje w związku z kompetencjami prezydenta a jego dochody stanowią dochód Miasta [...], podobnie jak Prezydent [...] nie posiada legitymacji do wniesienia zażalenia, postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...],[...] z dnia [...].10.2010 r.

Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na podjęte decyzje. Nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego.

Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.