Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 350/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c), art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 2 ust. 5, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 471
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art 188, art. 187 § 1 w zw. z art. 122 i 124
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 października 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 542/18 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 26 kwietnia 2018 r nr 1001-IOM.4246.5.2018/EJ w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 1 800 zł (tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 5 października 2018 r. (sygn. akt III SA/Łd 542/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej zwany "WSA" lub "Sąd I instancji"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej zwanej "ppsa") oddalił skargę S. S. (dalej zwanego "Skarżącym") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej zwanego "Dyrektorem IAS") z 26 kwietnia 2018 r. (nr 1001-IOM.4246.5.2018/EJ) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

12 maja 2014 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę przestrzegania przepisów ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U.z 2016 r., poz. 471 ze zm.; dalej zwanej "ugh") w sklepie spożywczym mieszczącym się w Z. przy ul. [...], w którym działalność gospodarcza prowadził Skarżący. Ustalili, że znajdują się tam urządzenia o nazwie Emotion Games oraz Hot Slot Multi Gaminator (oznaczony nr 42), podłączone do sieci elektrycznej, sprawne i gotowe do gry. W drodze eksperymentu ustalili, że gry oferowane na tych urządzeniach są grami na automatach w rozumieniu ugh – gry mają charakter komercyjny i zawierają element losowości. Kontrolowany nie posiadał zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, a same ww. urządzenia nie były zarejestrowane przez właściwego naczelnika urzędu celnego.

W toku czynności kontrolnych, pracownik sklepu M. G. okazała umowę najmu powierzchni użytkowej z 1 września 2013 r. pomiędzy Skarżącym a B. Sp. z o.o. (dalej zwana też "Najemcą") wraz z dokumentem "Informacja prawna" zawierającym klauzule dotyczące postępowania wobec organów władzy publicznej.

Z analizy umowy najmu wynika, że Najemca wynajął od Skarżącego część powierzchni (3 m2) w lokalu przy ul.[...] w Z., w celu prowadzenia własnej działalności rozrywkowo-hazardowej. Najemca zobowiązał się do płatności czynszu w wysokości 500 zł netto miesięcznie. Wynajmujący (Skarżący) natomiast zobowiązał się do dostarczania energii elektrycznej do wynajętej powierzchni, utrzymywania porządku, zapewniania bezpieczeństwa. Ponadto w razie dostrzeżenia jakiejkolwiek nieprawidłowości w działaniu urządzeń Skarżący zobowiązany był niezwłocznie, co najmniej telefonicznie, powiadomić o tym fakcie Najemcę.

Z ustaleń wynika również, że to Skarżący miał bezpośredni wpływ na otwarcie i zamknięcie lokalu, tym samym również na udostępnianie graczom i serwisantom ww. urządzeń.

Naczelnik Urzędu Celnego II w Łodzi 7 października 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia Skarżącemu kary pieniężnej w trybie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. W toku postępowania, postanowieniem z 15 lipca 2016 r., organ dołączył do akt sprawy jako materiał dowodowy materiały z akt sprawy karnej skarbowej nr RKS 437/2014/362000, w tym postanowienie o wszczęciu dochodzenia z 30 maja 2014 r., postanowienie o przedstawieniu zarzutów z 22 lipca 2014 r., protokół przesłuchania podejrzanego z 24 lipca 2014 r., uzasadnienie postanowienia o przedstawieniu zarzutów z 7 sierpnia 2014 r., protokół eksperymentu procesowego, postanowienie o zamknięciu dochodzenia z 22 kwietnia 2015 r., akt oskarżenia z 5 maja 2015 r., postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z 16 lipca 2016 r. (II K 485/15).

Decyzją z 29 listopada 2017 r. Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno – Skarbowego wymierzył Skarżącemu karę pieniężną w wysokości 24 000 zł z tytułu urządzania gier poza kasynem gry na automatach.

Skarżący złożył odwołanie od tej decyzji.

Decyzją z 26 kwietnia 2018 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno – Skarbowego. Uznał w szczególności, że Skarżący jest podmiotem urządzającym gry na ww. automatach. Organ podkreślił m.in., że przedmiotowe postępowanie nie jest jedynym postepowaniem administracyjnym prowadzonym wobec Skarżącego, jako właściciela lokalu, w którym eksploatowano nielegalne automaty do gry.

Skarżący złożył do WSA skargę na decyzję Dyrektora IAS. Zarzucił naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na objęciu go dyspozycją ww. przepisu i uznaniu za podmiot mający status "osoby urządzającej gry na automatach".

WSA oddalił skargę.

W ocenie WSA decyzje organów zostały wydane w toku postępowania prowadzonego w sposób zgodny z przepisami procedury podatkowej. Organy nie naruszyły ustawowych reguł prowadzenia postępowania, prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia – zgodnie z ustawą z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.; dalej zwanej "Op").

Zdaniem Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie ocena zachowania podmiotu urządzającego gry hazardowe z naruszeniem przepisów prawa winna odbywać się w oparciu o przepisy obowiązujące w okresie objętym kontrolą. Stan prawny i faktyczny dotyczący naruszenia przez Skarżącego zasad prowadzenia gier hazardowych został bowiem ukształtowany w całości przed wejściem w życie zmiany ustawy o grach hazardowych. WSA podkreślił jednocześnie, że ww. zachowania Skarżącego polegające na urządzaniu gier w lokalu bez wymaganej przez ustawodawcę przepisami ugh koncesji, a wiec poza kasynem gry, nadal podlegają penalizacji w znowelizowanym art. 89 ust. 1 pkt 1, tyle że zagrożone jest karą surowszą.

Zdaniem WSA w przypadku Skarżącego można mówić o przypisaniu odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. Wskazuje na to analiza umowy najmu z 1 września 2013 r., zawartej przez Skarżącego z B. Sp. z o.o. z siedzibą w K. Przedmiotem umowy był najem – udostępnienie części powierzchni lokalu dla automatów do gry, protokół kontroli z 14 maja 2014 r. oraz załączony do akt sprawy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie karnej skarbowej.

Skarżący zapewnił odpowiednie warunki do uruchomienia automatu, obsługiwał sporny automat poprzez dopuszczanie do niego klientów lokalu, dostarczanie energii elektrycznej, utrzymywanie porządku itd. Był zobowiązany m. in. do ochrony urządzeń przed uszkodzeniem czy dewastacją, do informowania o spostrzeżonych utrudnieniach czy zakłóceniach w pracy urządzeń itd. Z tytułu najmu powierzchni pod automaty do gry pobierał czynsz w wysokości 500 zł netto miesięcznie. WSA podkreślił również, że za prawidłowością powyższego stanowiska przemawia także to, że Skarżący pomimo pełnej świadomości co do nielegalnego charakteru eksploatacji przedmiotowych urządzeń, podjął kolejne decyzje o wstawieniu do lokali, którymi dysponował kilkunastu kolejnych automatów do gier.

WSA uznał, że obowiązki Skarżącego wykraczały poza zwykłe obowiązki wynajmującego, które sprowadzają się tylko do oddania najemcy lokalu do używania. Sąd I instancji podkreślił, że bez zgody Skarżącego na wstawienie do przedmiotowego lokalu automatów do gier hazardowych, urządzanie gier w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh przez dysponenta tych automatów nie byłoby w ogóle możliwe.

Sąd I instancji uznał za udowodnione, że przedmiotowe automaty do gier umożliwiały prowadzenie gier o charakterze losowym i uzyskiwanie wygranych rzeczowych i pieniężnych.

WSA podkreślił, że wyrok został wydany w oparciu o materiał dowodowy zebrany na przeprowadzonej 12 maja 2014 r. kontroli, przeprowadzonym w jej toku eksperymencie odtworzenia gier na przedmiotowych automatach, jak również na podstawie innych zgromadzonych materiałów, w tym pozyskanych z prowadzonego w stosunku do Skarżącego postępowania karnego skarbowego. Tym samym Sąd nie zgodził się z zarzutem Skarżącego, że stan faktyczny został oparty jedynie o treść umowy najmu, której (zdaniem Skarżącego) Skarżący nie podpisał ani też nie udzielił upoważnienia do jej podpisania.

W świetle powyższego WSA uznał, że wymierzenie kary w wysokości określonej przepisem art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh było uzasadnione.

Skarżący złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o: 1) uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, 2) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, 3) rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. na podstawie 174 pkt 1, art. 176 § 1 pkt 2 ppsa, naruszenie prawa materialnego:

a) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ugh poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry" w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, obejmującego również Skarżącego, którego czynności sprowadzały się do wynajęcia kilku metrów kwadratowych powierzchni lokalu podmiotowi trzeciemu, bez dokonywania przez Skarżącego, zgodnie z materiałem zebranym w sprawie, żadnych innych czynności, w tym zwłaszcza bez wykonywania czynności dotyczących aktywnej organizacji gier co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego zastosowania tych przepisów w stosunku do Skarżącego i bezzasadnego nałożenia kary za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry;

2. na podstawie 174 pkt 2, art. 176 § 1 pkt 2 ppsa, naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ppsa w zw. z art 188 Op, art. 187 § 1 w zw. z art. 122 i 124 Op poprzez bezzasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja Dyrektora IAS oraz decyzja poprzedzająca zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów postepowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez:

• bezzasadne oddalenie wszystkich wniosków dowodowych strony zgłoszonych na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji;

• bledną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci umowy najmu zawartej ze spółką B. Sp. z o.o. i wyprowadzenie wniosków niewynikających z tego dowodu;

b) art. 141 § 4 ppsa poprzez nieodniesienie się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów podnoszonych w skardze.

W uzasadnieniu Skarżący przedstawił argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS, zastępowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, przy czym na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Wobec tego, że taka sytuacja wystąpiła w tej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 ppsa. Przepis art. 174 pkt 1 ppsa przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego: błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 ppsa – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna Skarżącego nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do podważenia stanowiska WSA, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora IAS w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry stwierdził, że decyzja ta nie narusza prawa. W ocenie WSA, przeprowadzone przez organy ustalenia faktyczne uzasadniały przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają przedstawionego stanowiska WSA.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa. Zgodnie z art. 141 § 4 ppsa "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania." W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podnoszono, że art. 141 § 4 ppsa określa niezbędne elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa jako samodzielna podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010 nr 3, poz. 39; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.

Dodatkowo NSA w niniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 ppsa nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to, aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15; wyrok NSA z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2336/16; wyrok NSA z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2671/16; wyrok NSA z 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2983/16 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwzględniając powyższe uwagi Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymienione w art. 141 § 4 ppsa elementy uzasadnienia: przedstawia stan sprawy przyjęty za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, prezentuje zarzuty skargi, należycie przedstawia podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Uzasadnienie pozwala zatem na dokonanie kontroli instancyjnej tegoż rozstrzygnięcia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie są również zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazane w pkt 2. a) petitum skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu, WSA prawidłowo uznał, że organy administracji w tej sprawie należycie wypełniły obowiązki wynikające z art. 122 ("W toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym"), art. 124 ("Organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu.") art. 187 § 1 ("Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy"), art. 188 ("Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem") Op. Przypomnieć należy, że w sprawie: przeprowadzono kontrolę w lokalu Skarżącego, podczas której stwierdzono obecność podłączonych do sieci elektrycznej urządzeń; przeprowadzono eksperyment, o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2009 r., Nr 168, poz. 1323), w wyniku którego jednoznacznie uznano ww. urządzenia za automaty do gier w rozumieniu art. 2 ust. 5 ugh; jednocześnie podczas kontroli ustalono, że Skarżący nie posiadał stosownego zezwolenia a automaty nie były zarejestrowane; podczas kontroli pracownik sklepu okazał też umowę najmu powierzchni lokalu pod automaty do gry, której postanowienia zostały poddane analizie. W umowie tej postanowiono, że obowiązkiem Skarżącego jako wynajmującego będzie dostarczenie energii elektrycznej do wynajmowanej powierzchni, ochrona automatów przed uszkodzeniami czy dewastacją, utrzymanie porządku. Umowa zawierała również instrukcję postępowania wobec władzy publicznej podejmującej czynności wobec automatów.

Przy czym, wbrew argumentacji skargi kasacyjnej, organ odniósł się do stanowiska Skarżącego negującego skuteczność i istnienie (zwarcie) umowy najmu ze Spółką B. (str. 8 uzasadnienia decyzji). Trafnie wskazał jednak, że analizowana umowa była tylko jednym z elementów zgromadzonego materiału dowodowego, a ponadto z okoliczności sprawy wynika, że była wykonywana. Dodać też można, że z punktu widzenia przedmiotu rozpatrywanej sprawy oraz oceny odnośnie do zaktualizowania się faktycznych oraz prawnych przesłanek przypisania stronie skarżącej deliktu, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, zasadnicze znaczenie miało właśnie wykonywanie przez stronę postanowień przywołanej powyżej umowy. Stąd też – wbrew stanowisku oraz oczekiwaniom strony skarżącej – przeprowadzanie według reżimu prawa cywilnego oceny skutków (ważności) zawarcia tej umowy pozbawione było w rozpatrywanej sprawie – a to z uwagi na jej przedmiot – jakiegokolwiek znaczenia. Tym samym bezprzedmiotowe też było prowadzenie w tym kierunku dalszego postępowania dowodowego.

W tym miejscu należy zauważyć, że zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń oraz dowodów wyznaczają normy prawa materialnego, albowiem to one stanowią podstawę przyznania uprawnienia, zwolnienia z obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień, albo – tak jak w rozpatrywanej sprawie – nałożenia obowiązku w postaci sankcji administracyjnej, wyznaczając tym samym zbiór prawnie relewantnych faktów koniecznych do załatwienia sprawy. W związku z tym nie powinno budzić wątpliwości, że to właśnie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, określając znamiona deliktu administracyjnego przypisanego Skarżącemu, wyznaczał zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń ukierunkowanych na wykazanie, czy zachowanie Skarżącego polegało, jak wymaga tego przywołany przepis prawa, na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry.

WSA przyjął, że pojęcie "urządzanie gier na automatach poza kasynem gry" zawiera w sobie działania polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienia dostępu do takiego automatu, utrzymywania automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, czynności związane z obsługą urządzenia, zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie.

W świetle powyższego trafnie WSA uznał, że warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh jest aktywny udział (podejmowanie działań) w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych. Do działań tych WSA zaliczył: podejmowanie czynności nie tylko związanych z procesem udostępniania automatów w niedozwolonym do tego miejscu lecz także związanych z ich obsługą oraz stworzeniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone używanie urządzenia do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych.

Zauważyć też należy, że uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r. o sygn. akt II GPS 1/16 (ONSAiWSA 2016, nr 5, poz. 73), podkreślono, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry.

Ponadto, w ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że sankcja przewidziana w art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie, co znajduje swoje uzasadnienie w potrzebie uwzględniania szerokiego podejścia do rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach", motywowanej tak przedmiotem i istotą regulowanych ustawą o grach hazardowych postępowań w sprawach nałożenia kary pieniężnej, jak i koniecznością zapewnienia realnego charakteru systemu kontroli oraz skuteczności przewidzianych przez ustawodawcę sankcji.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA przedstawił prawidłową wykładnię art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh a skarżący kasacyjnie tej wykładni nie podważył.

Sposób sformułowania zarzutu odnoszącego się do prawa materialnego (zarzut z pkt 1, a) petitum skargi kasacyjnej) jako błędna wykładnia pojęcia "urządzającego gry" – w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy – obejmującego również Skarżącego, którego czynności sprowadzały się do wynajęcia lokalu podmiotowi trzeciemu, bez dokonywania innych czynności dotyczących aktywnej organizacji gier – a tym samym niezasadne objęcie Skarżącego zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ugh i bezzasadne nałożenie na niego kary pieniężnej za "urządzanie" gier na automatach poza kasynem gry, uzasadnia przyjęcie, że skarga kasacyjna zmierza do podważenia przede wszystkim jednak oceny okoliczności faktycznych sprawy a w następstwie zastosowanie wskazanych przepisów.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednakże, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji nie twierdził – wbrew zarzutom skargi kasacyjnej – że urządzającym gry jest również podmiot, którego czynności sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty ( zawarł umowę tej treści) i który nie dokonywał żadnych innych czynności dotyczących organizacji gier.

Mając na uwadze przedstawione wyżej, a skutecznie niezakwestionowane rozumienie "urządzania gier" – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – dokonana przez organy i zaakceptowana przez Sąd I instancji, subsumcja zachowania strony skarżącej pod regulację wynikającą z art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, jest prawidłowa, gdyż ogół ustaleń dotyczących roli Skarżącego w organizowaniu przedsięwzięcia hazardowego pozwalał na przyjęcie, że był on urządzającym gry w rozumieniu ugh.

Powyższa wykładnia determinuje zakres ustaleń faktycznych, jakie musiały być poczynione, aby uprawnione było zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh w odniesieniu do konkretnego podmiotu. Obowiązkiem organów administracji było zatem zweryfikowanie, czy działania, które Skarżący podejmował w odniesieniu do automatów do gier usytuowanego na wynajętej przez nią części powierzchni skontrolowanego lokalu, wskazywały na jego aktywny udział w organizowaniu gier na tych automatach.

W pisemnych motywach wyroku WSA za prawidłowe uznał ustalenie, że Skarżący – umożliwiając wstawienie automatów, udostępniając je do publicznego korzystania, włączając je, utrzymując porządek (sprzątając) i ponosząc odpowiedzialność za bezpieczeństwo urządzeń – organizował warunki umożliwiające korzystanie z automatów, zatem dokonywał innych czynności dotyczących organizacji gier – a tym samym stał się podmiotem podlegającym karze, stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. Trafnie również podkreślał WSA, że za prawidłowością powyższego stanowiska przemawia również to, że Skarżący pomimo pełnej świadomości co do nielegalnego charakteru eksploatacji przedmiotowych urządzeń, podejmował kolejne decyzje o wstawieniu do lokalu kilkunastu kolejnych automatów do gier.

W konsekwencji nie mógł zostać uwzględniony zarzut błędnego zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ugh. WSA prawidłowo ocenił, że organy administracji zasadnie uznały, że w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego (niezakwestionowanego skutecznie w skardze kasacyjnej) zachowanie Skarżącego mogło zostać zakwalifikowane jako urządzanie gier na automacie we wskazanym wyżej znaczeniu. Rola Skarżącego w całym przedsięwzięciu urządzania gier na automacie wykraczała ponad zwyczajne udostępnianie najemcy powierzchni swojego lokalu. Skarżący stwarzał bowiem techniczne i organizacyjne warunki umożliwiające sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzenia oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Za delikt ten zasadnie zatem wymierzono karę pieniężną w wysokości określonej w art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając od Skarżącego na rzecz Dyrektora IAS 1 800 zł (tysiąc osiemset złotych) tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną i prowadził sprawę w postępowaniu przed WSA.