Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 411/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1991 nr 7 poz 24
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. Z. (dalej: skarżący, strona) jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: organ, Prezes KRUS)

z [...] kwietnia 2018 r., znak [...], utrzymująca w mocy decyzję własną Prezesa KRUS z [...] marca 2018 r., w sprawie odmowy umorzenia należności

w kwocie [...] zł za okres od 4 kw. 2005 r. do 3 kw. 2013 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Prezes KRUS decyzją z [...] marca 2018 r. (błędna data na decyzji), działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10, art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.

o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2017 r., poz. 2336, dalej u.u.s.r.) oraz Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie zastosowania art. 107 i art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym, rozpatrując wniosek M. Z. (dalej: skarżący)

z dnia 23 grudnia 2016 r., odmówił umorzenia zadłużenia w kwocie [...] zł z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 4 kw. 2005 r. do 3 kw. 2013 r., w tym

- na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w kwocie [...] zł, w tym odsetki w kwocie [...] zł.,

- na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w kwocie [...] zł, w tym odsetki

w kwocie [...] zł - objęte przepisami o pomocy de minimis w rolnictwie.

Powyższa decyzja została wydana po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2017 r. w sprawie VIII SA/Wa 375/17, uchylającym decyzje organu w przedmiocie odmowy umorzenia należności

z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Sąd nakazał organowi przeprowadzenie postępowania w celu ustalenia dokładnego dochodu skarżącego

i dokonania oceny możliwości płatniczych skarżącego w kontekście przesłanki ważnego interesu zainteresowanego.

Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, wyjaśnieniu kwestii postanowień art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r., ważnego interesu w umorzeniu składek, przepisów prawa wspólnotowego, Prezes wskazał, że z analizy dokumentów

i przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, iż skarżący w okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1990 r. do 3 kw. 2013 r. skutecznie unikał regulowania ciążących na nim ustawowych zobowiązań względem KRUS.

Dalej organ wyjaśnił, że uwzględniając specyficzną sytuację jaką było wychowywanie niepełnoletnich uczących się synów i samodzielne prowadzenie gospodarstwa rolnego KRUS udzielał stronie stosownych do sytuacji umorzeń,

w spłacie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Umorzono następujące kwoty: w 2000 r. - [...] zł, w 2010 r. - [...] zł, w 2011 r. - [...] zł.

Fakt ponoszenia kosztów związanych z wychowywaniem i utrzymaniem nieletnich dzieci miał odzwierciedlenie w umorzeniu należności ([...] zł)

w 2010 r. Jak zauważył Prezes sama strona wnosząc o umorzenie we wniosku wskazywała że również Urząd Gminy z tych względów umarzał należności podatkowe. Przeprowadzając postępowanie dowodowe, organ ustalił korzystanie przez skarżącego z zasiłków stałych i celowych wypłacanych przez GOPS. I tak w okresie lat 2007-2011 udzielono wnioskującemu takiej pomocy na łączną kwotę [...] zł, ponadto

w grudniu 2006 r. w ramach programu "Susza 2006" - przyznano pomoc w kwocie

[...] zł.

Z ustaleń organu wynika, iż od maja 2011 r. do chwili obecnej skarżący nie korzystał już z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Jego synowie od kilku lat są osobami dorosłymi ([...] lat - pełnoletność od [...] r. i [...] lata – pełnoletność od [...] r.) i skarżący nie ponosi wydatków na ich utrzymanie. Jak wskazał organ zamieszkując we wspólnym gospodarstwie winni partycypować w kosztach utrzymania. Ponadto synowie skarżącego posiadają własne duże gospodarstwa rolne, które są ich źródłem utrzymania i z tego tytułu podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników

i opłacają składki. Syn S. Z. posiada gospodarstwo o powierzchni 9,86 ha fizycznych co stanowi 10,04 ha przeliczeniowego, zaś M. Z. - posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 9,11 ha fizycznych, co stanowi 6,74 ha przeliczeniowych.

Skarżący od 4 kw. 2013 r. składki reguluje na bieżąco. Analizując sytuację materialną strony, Prezes ustalił, iż w latach 2004 -2017, skarżący uzyskiwał dochody

z dopłat z ARiMR i były to następujące kwoty: 2004 r. – [...] zł, 2005 r. – [...] zł, 2006 r. – [...] zł, 2007 r. – [...] zł, 2008 r. – [...] zł, 2009 r. – [...] zł, 2010 r. – [...] zł, 2011 r. – [...] zł, 2012 r. – [...] zł, 2013 r. – [...] zł, 2014 r. – [...] zł, 2015 r. – [...] zł, 2016 r. – [...] zł, 2017 r. – [...] zł. Powyższe kwoty dopłat były przekazywane na wskazane przez skarżącego konto i było to konto jego brata M. Z.. Dlatego zdaniem organu wdrożone przez Kasę postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego od 2011 roku okazało się być bezskuteczne, w związku z brakiem rachunku bankowego. Jednocześnie Prezes ocenił to działanie jako celowe, aby uniknąć odpowiedzialności za długi.

Analizując sytuację materialną strony, organ podał, iż skarżący uzyskiwał dochód z gruntów rolnych, który jest szacowany dla wszystkich rolników na podstawie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w sprawie przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego

i który wynosił np. w 2016 r. [...] zł. W tej sytuacji miesięczny dochód tylko z tego tytułu wyniósł w 2016 r. [...] zł (3,94 ha przeliczeniowych x [...] zł = [...] zł./12). Posiadane gospodarstwo o powierzchni 5,67 ha fizycznych według danych GUS cen zakupu/sprzedaży użytków rolnych w 4 kw. 2016 r. ma wartość [...] zł

(5,67 ha fiz. x [...] zł). Organ wyjaśnił, że skarżący jest nadal właścicielem gospodarstwa, które na dzień wydanej decyzji zostało wydzierżawione osobie trzeciej za czynsz dzierżawny w wysokości stawki podatku rolnego.

Ustaleniu podlegało również czy i w jakim zakresie występowały straty

w gospodarstwie rolnym strony na skutek anomalii pogodowych. Opierając się na informacji Urzędu Gminy ustalono, iż w latach 2004 do 2017 skarżący nie składał wniosków o szacowanie strat w rolnictwie, natomiast w latach 2008, 2010, 2011, 2016

i 2017 umorzono mu podatek rolny na ogólną kwotę [...] zł.

Oceniając złożone przez stronę faktury zakupu leków, organ uznał, że nie mają wpływu na podjęcie pozytywnej decyzji w sprawie umorzenia, bowiem dokumenty te wskazują na zakup leków typowych i popularnych dla podniesienia jakości życia, nie są zaś lekami niezbędnymi do ratowania życia i nie wskazują na poważne długotrwałe schorzenia uniemożliwiające funkcjonowanie. Jednocześnie organ podał brak ubiegania się o przyznanie zasiłku chorobowego poza okresem od 11 sierpnia 2004 r. do 21 stycznia 2005 r. W uzasadnieniu decyzji zaznaczono również, iż skarżący nie wyraził zgody na przeprowadzenie wizytacji w miejscu zamieszkania w celu ustalenia aktualnej sytuacji materialnej, bytowej i dodatkowych faktów.

Reasumując zdaniem organu w okresie, od 4 kw. 2005 r. do 3 kw. 2013 r. nie zachodziły udowodnione przesłanki potwierdzające wyjątkowość sytuacji strony czy zdarzenia losowe, które uniemożliwiły regulowanie składek.

Powstała zaległość zaś jest wynikiem wieloletniego uchylania się od ustawowego obowiązku. Wskazują na to oszacowane przez Kasę dochody tj. [...] zł miesięcznie w roku 2016 i [...] zł. w 2017 r. z tytułu tylko dopłat, [...] zł dochód

z gospodarstwa, oraz obecnie od sierpnia 2017 r. wypłacane świadczenie miesięcznie w kwocie [...] zł (czyli w 2016 r.- [...] zł, od stycznia do lipca 2017 r. - [...] zł, od sierpnia do grudnia 2017 r.- [...] zł) przewyższają ponoszone (wskazane przez stronę [...] zł miesięcznie) wydatki.

W tej sytuacji nie można uznać, jak wskazuje Prezes iż skarżący nie jest

w stanie regulować zadłużenia choćby w układzie ratalnym czy też, że spłata tego zadłużenia spowodowałaby znaczne pogorszenie jego sytuacji. Poza wskazanymi miesięcznymi źródłami dochodu uzyskuje również dochody z tytułu czynszu dzierżawnego, a także posiada majątek w postaci gospodarstwa rolnego, którego wartość oszacowano na podstawie obowiązujących danych Głównego Urzędu Statystycznego.

W konkluzji Prezes wskazał, iż obecnie od 3 sierpnia 2017 r. skarżący ma przyznane świadczenie emerytalne z KRUS z którego zgodnie z obowiązującymi przepisami 1/4 część jest potrącana na poczet zaległych składek kwota [...] zł miesięcznie. Pozostała kwota mimo tak dużego zadłużenia jest wypłacana.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił nie uwzględnienie wszystkich okoliczności mających wpływ na podjęcie decyzji, a w szczególności: dokumentów potwierdzających problemy zdrowotne, nie uwzględnienie sprawowania opieki nad dziećmi, faktu opłacania składek regularnie od 2013 r., opłacania składek przez synów, zaniedbań ówczesnej żony M. Z..

Prezes KRUS, po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, zaskarżoną decyzją

z dnia [...] kwietnia 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3 kpa i art. 59 ust. 3, art. 41 a ust. 1 pkt. 1 u.u.s.r. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] marca 2018 r.

Uzasadniając decyzję, Prezes szczegółowo przytoczył argumentację przedstawioną we wcześniejszym etapie postępowania i opisał sytuację strony, okoliczności związane z poprzednimi (ośmioma wnioskami) wnioskami o umorzenie zaległych składek. Odnosząc się do wniosku z 22 grudnia 2016 r. o umorzenie zadłużenia, wskazał, że, strona dołączyła:

decyzję Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. znak: [...] o przyznaniu zasiłku celowego w kwocie [...] zł.,

decyzję Wójta Gminy w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] w sprawie umorzenia zaległości podatkowych za lata 2014 -2015.

do powyższego wniosku nie zostały złożone dokumenty, których zakres określa art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, wymagane w związku z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu

o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym, tj.: formularze informacji przedstawionych przez wnioskodawcę dotyczących

w szczególności wnioskodawców i prowadzonej przez nich działalności, zaświadczenia o otrzymanej pomocy de minimis za rok bieżący i dwa lata poprzednie lub oświadczenia o wielkości pomocy de minimis w rolnictwie otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy.

Ponadto jak podał organ w siedzibie Kasy został spisany protokół o stanie majątkowym skarżącego, potwierdzający wielkość posiadanego gospodarstwa rolnego, uprawy rolne, rodzaj i stan budynków mieszkalnego i gospodarczych oraz uzyskiwanie dochodów z dopłat bezpośrednich z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Organ uwzględnił ponoszone wydatki miesięczne na potrzeby bytowe w kwocie [...] zł, przyjął także do oceny fakt zamieszkiwania z bratem M., który posiada własne źródło dochodu (emerytura KRUS) oraz z dwoma dorosłymi synami. Jako nadzwyczajne zdarzenia skarżący podał straty w uprawach na skutek opadów deszczu w 2014 r. oraz opadów i suszy w 2015 r., a odpadkowo problemy zdrowotne - [...] i [...] oraz planowaną w 2017 r. operacja [...] ([...] ).

Również odnotowano brak zgody na wizytację gospodarstwa.

Ponownie rozpoznając wniosek strony, organ podał powołując się na postanowienia art. 41a ust. 1 pkt. 1 u.u.s.r., iż ważnego interesu zainteresowanego nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia należności. Beneficjentem pomocy de minimis może być rolnik, który prowadzi działalność rolniczą, przy czym pomoc ta przyznawana jest w wyjątkowych sytuacjach. W celu ubiegania się o pomoc publiczną w formie umorzenia składek, beneficjent powinien złożyć formularz

o korzystaniu z takiej pomocy, której limit wynosi 15 000 euro w okresie ostatnich trzech lat podatkowych.

Z analizy dokumentów i przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika jak podał Prezes, że w okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1990 r. do 3 kw. 2013 r. skarżący skutecznie unikał regulowania ciążących na nim ustawowych zobowiązań względem KRUS i zdaniem organu było to działanie celowe. Sytuacja skarżącego pogorszyła się w 2001 r., kiedy to strona przejęła obowiązek wychowania synów i ponoszenia kosztów związanych z ich kształceniem

i zapewnieniem bytu. Nie mniej w powyższym okresie skarżący korzystał z pomocy wielu instytucji typu GOPS, Urząd Gminy czy KRUS (który umarzał należności, w 2000 r. składki [...] zł, w 2010 r. odsetki [...] zł, 2011 r. odsetki [...] zł, 2017 r. składki [...] zł i odsetki [...] zł. Świadczona pomoc miała na celu złagodzenia ciążących zobowiązań skarżącego. Prezes podejmując decyzję w 2010 r. o umorzeniu kwoty ponad [...] zł wziął pod uwagę fakt wychowywania nieletnich synów. Analizując sytuację strony organ podał, iż uwzględnił w ocenie fakt wielokrotnego korzystania przez stronę z zasiłków celowych na łączna kwotę [...] zł., ponadto pomoc w ramach programu "Susza 2006". Organ uznał, iż wsparcia skarżącemu udzielały wszystkie możliwe urzędy i instytucje.

Obecnie synowie skarżącego są osobami dorosłymi, mają 26 i 24 lata, prowadzą własne gospodarstwa rolne, uzyskując własny dochód, a jedynie zamieszkują ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym. Zdaniem organu winni partycypować

w kosztach utrzymania jak również brat – M., posiadający stałe źródło dochodu

w postaci przyznanego świadczenia emerytalnego z KRUS.

Jednocześnie zdaniem organu okoliczność opłacania składki przez synów na ubezpieczenie społeczne rolników z tytułu prowadzenia działalności rolniczej, nie ma

i nie może mieć związku ze złożonym wnioskiem przez stronę. Organ stoi na stanowisku, iż synowie osiągając znaczne dochody z gospodarstwa - dopłaty z ARiMR, dochód z hektara przeliczeniowego, itd. i nie mając na utrzymaniu dodatkowych osób, mogą zaoferować pomoc skarżącemu w spłacie zadłużenia.

Prezes uwzględniając fakt otrzymywania dopłat z ARiMR przez stronę, które przekazywane były na konto brata, przyjął, iż było to działanie celowe, celem uniknięcia postępowania egzekucyjnego.

Ponownie zatem analizując dochody z gruntów rolnych, ponadto uwzględniając wartość gospodarstwa rolnego (wartość z 2016 r. według danych z GUS [...] zł.), którego skarżący jest właścicielem, w ocenie organu nie zachodzi konieczność umorzenia wnioskowanej należności. W podsumowaniu decyzji organ przeanalizował dochody skarżącego z 2016 r. i 2017 r. i w konsekwencji uznał, że może on regulować zadłużenie choćby w układzie ratalnym. Końcowo zaś wskazał, że umorzenie składek nie jest rozwiązaniem korzystnym dla strony, ponieważ ma wpływ na wysokość przyznanego świadczenia emerytalnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący wnosząc

o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:

1) art. 7 kpa poprzez brak podjęcia przez organ administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie przez tenże organ ustawowego interesu społecznego w tym interesu obywatela – skarżącego;

2) art. 77, art. 80 kpa poprzez brak dokonania przez organ administracji właściwej oraz rzetelnej analizy zgromadzonego w niniejszym postępowaniu materiału dowodowego,

- w sytuacji skarżącego nie zachodzą okoliczności do stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia podczas gdy osiągane przez niego dochody z prowadzonej działalności rolniczej są niewystarczające na codzienną egzystencję, w tym na utrzymanie jego rodziny;

3) art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. poprzez jego niezastosowanie, a mianowicie brak umorzenia w całości zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne skarżącego pomimo jego uzasadnionego interesu, przejawiającego się w niezmiernie trudnej sytuacji majątkowej;

4) przepisów prawa wspólnotowego, a mianowicie postanowień rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 dotyczących stosowania art. 107 oraz art. 108 Traktatu

o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zakresie pomocy de minimis w sektorze rolnym.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił fakt samotnego wychowywania synów, ponoszeniem całkowitej odpowiedzialności za ich wychowanie, naukę i utrzymanie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja jest zgodna

z prawem.

Materialnoprawną podstawą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników stanowi art. 41a ust.1 pkt 1 u.u.s.r., zgodnie

z którym: organ rentowy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego może w całości lub w części umorzyć należności z tytułu składek.

Nie budzi wątpliwości, że użycie w art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. sformułowania "może" oznacza, że organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia działa w ramach uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2017 r., II GSK 318/16 i wymienione tam orzecznictwo tego Sądu; Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej NSA; dalej jako CBOSA). Wybór jednak nie może być dowolny i musi wynikać

z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W przypadku decyzji uznaniowych uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. W razie stwierdzenia braku przesłanek do umorzenia zadłużenia konieczne jest uzasadnienie stanowiska,

z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty. Negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności powinno być przekonywująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Sądowej kontroli legalności decyzji podlega natomiast prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalnej prawidłowości decyzji, nie zaś jej celowości.

Kwestią kluczową jest ustalenie czy w konkretnej sprawie występuje przesłanka

z art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. tj. ważny interes zainteresowanego. Przesłanka ta powinna być wyjaśniona przy uwzględnieniu możliwości płatniczych strony wnioskującej i stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Niezbędne jest zatem wyjaśnienie jak również odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego sprawy w zakresie sytuacji osobistej oraz majątkowej skarżącego, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości płatniczych. Następnie odniesienie takiego stanu faktycznego do wysokości zadłużenia względem KRUS.

W przeciwnym razie decyzja negatywna staje się dowolną i nieuzasadnioną.

Bez wątpienia sytuacja materialna, stan zdrowia i wynikająca z tego niemożność opłacania rat należności może uzasadniać istnienie przesłanki ważnego interesu ubezpieczonego. Ważny interes ze względu na trudną sytuację materialną skarżącego istnieje, gdy wykonywanie obowiązku spłaty zadłużenia mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez skarżącego podstawowych potrzeb życiowych. Zatem, obowiązkiem organu wynikającego z art. 77 § 1 kpa było wyjaśnienie sytuacji materialnej i życiowej wnioskującej strony. Dla ustalenia powyższego przede wszystkim istotne jest ustalenie dochodów i wydatków, a także relacji pomiędzy dochodami,

a wydatkami koniecznymi dla egzystencji konkretnego zobowiązanego i rodziny pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (tak w wyroku WSA

w Warszawie z 28 listopada 2017 r., VIII SA/Wa 375/17).

W świetle wskazanych wyżej okoliczności organ rozpoznający wniosek

o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie powinien dokonać w uzasadnieniu decyzji szczegółowej analizy finansowej wnioskującej strony. Istotnym jest również w tej ocenie to, że niemożność uiszczenia zaległych składek, a w szczególności trudna sytuacja materialna podmiotu ubiegającego się o ich umorzenie, winna być oceniana na dzień wydania przez organ decyzji ostatecznej.

Przy przesłance możliwości płatniczych organ bierze pod uwagę dochody osiągane przez płatnika, jego majątek ze szczególnym uwzględnieniem możliwości zaspokojenia z niego należności. Możliwości płatnicze pozostają w związku

z wydatkami ponoszonymi przez wnioskującego o umorzenie na utrzymanie własne

i osób pozostających na jego utrzymaniu.

W końcu oceniając stan finansów ubezpieczeń organ bierze pod uwagę stosunek wpłat składek do wypłat świadczeń. Ta przesłanka nie będzie przy tym, w ocenie sądu, wymagała znacznej analizy skoro jest faktem powszechnie znanym, że fundusz ubezpieczeń rolniczych jest dotowany z budżetu państwa (co każdorocznie przewiduje ustawa budżetowa). Co do zasady stan finansów będzie sprzeciwiał się umorzeniu należności, bowiem każda należność nie wpływająca do funduszu pogarsza jego złą sytuację rozumianą jako stosunek wpłat składek do wypłat rent i emerytur.

Sąd ocenia, że organ administracji publicznej – Prezes KRUS należycie przeprowadził postępowanie, odniósł się do sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego. Podkreślenia wymaga, że skarżący nie podważył w zarzutach skargi prawidłowych ustaleń organu co do jego sytuacji finansowej czy rodzinnej, a jedynie podkreślał, że na jego barkach spoczywało nie tylko utrzymanie domu, synów, ale i praca w gospodarstwie. Problemy zdrowotne skarżącego nie zostały poparte stosownymi dokumentami w dacie rozpoznawania wniosku.

Skarżący jak wynika z akt sprawy zamieszkuje z bratem M., który posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego z KRUS, dwoma pełnoletnimi synami [...] i [...] lata, którzy również są samodzielni, posiadają duże gospodarstwa rolne, odpowiednio 9,11 ha fizycznych (6,74 przeliczeniowych) i 9,84 ha (10,04 ha przeliczeniowych) i tego tytułu podlegają ubezpieczeniu w KRUS.

Ponadto strona jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,67 ha fizycznych, którego wartość według danych GUS oszacowano na kwotę [...] zł, obecnie wydzierżawionego osobie trzeciej. Jednocześnie należy wskazać, że wydzierżawienie gospodarstwa osobie trzeciej za cenę podatku od nieruchomości świadczy o wydzierżawieniu poniżej wartości gruntów, bowiem strona pozbawia się możliwości otrzymywania dopłat unijnych.

Skarżący od 3 sierpnia 2017 r. pobiera świadczenie emerytalne z KRUS,

z którego ¼ część tj. kwota [...] zł jest potrącana na poczet zaległych składek.

W przekonaniu Sądu organ prawidłowo dokonał oceny i analizy dochodów skarżącego na 2016 r. (datę złożenia wniosku o umorzenie), uwzględniając jego koszty utrzymania – wydatki na kwotę [...] zł miesięcznie.

Przede wszystkim przypomnieć należy, że wnioskujący posiada zadłużenie [...] zł za okres od 4 kw. 2005 r. do 3 kw. 2013 r. Powyższa zaległość jest wynikiem wieloletniego niepłacenia składek na ubezpieczenie w KRUS. Wobec niespornych faktów tj. wychowywania przez skarżącego samotnie synów, organ na przełomie lat 2000 – 2011 umarzał wobec strony należności w kwotach: [...] zł, [...] zł, [...] zł. Również w 2017 r. organ umorzył kwoty [...] zł i odsetki [...] zł. W okresie samotnego wychowywania synów skarżący korzystał z prawa pomocy innych instytucji typu GOPS (zasiłki), Urząd Gminy co do umarzania podatku rolnego czy pomocy na skutek suszy. Przez wszystkie lata skarżący otrzymywał dopłaty z ARiMR, które jednak przekazywane były na konto bankowe brata, co z kolei uniemożliwiało organowi przeprowadzenie skutecznej egzekucji.

Nie ulega wątpliwości, że skarżący obecnie nie korzysta z pomocy opieki społecznej, posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego z KRUS, do 2017 r. pobierał dopłaty z ARiMR, jest ponadto właścicielem gospodarstwa rolnego, nie ma nikogo na utrzymaniu, jego synowie są dorośli, samodzielni. Strona nie wykazywała, że korzysta z pomocy rodziny – dorosłych synów w swoim utrzymaniu, bądź że zachodziła taka konieczność. Wszystkie te okoliczności zostały uwzględnione

i trafnie ocenione przez organ.

Możliwości płatnicze skarżącego oceniane w sposób obiektywny nie przemawiają więc za jednoznacznie za umorzeniem składek.

Sąd zauważa, że po pierwsze okoliczności wskazywane w skardze, a odnoszące się do wychowywania małoletnich synów i ich utrzymywania były podnoszone przez skarżącego w poprzednich postępowaniach i uwzględniane w decyzjach o umorzeniu należności w latach 2000 – 2011. Sąd przyjmuje do wiadomości, iż sytuacja strony samotnie wychowującej synów nie była łatwa, niemniej skarżący korzystał w tamtym okresie z pomocy państwa: pomocy społecznej GOPS, Urzędu Gminy, również KRUS uwzględniał tę sytuację. Obecnie natomiast, skarżący nie wychowuje już małoletnich synów, którzy są osobami dorosłymi i sami mogą wspierać skarżącego.

Po drugie skarżący nie wskazywał w toczącym się postępowaniu, że płacił alimenty na rzecz dwóch córek, czy też że pożyczał pieniądze od brata, w tym zakresie nie przedstawiał dowodów.

Po trzecie strona odmówiła przeprowadzenia wizytacji gospodarstwa przez organ i protokół co do jego stanu został spisany w siedzibie Kasy. Jednocześnie potwierdził stan budynków, a także uzyskiwanie od 2004 r. dopłat z ARiMR. Co ważne dopłaty te przekazywane były na konto bankowe brata, co z kolei uniemożliwiało organowi przeprowadzenie skutecznej egzekucji. Sąd nie neguje faktu, iż obecnie skarżący ponosi koszty związane z zakupem leków (dołączone faktury do skargi), niemniej te okoliczności nie mogą wpłynąć na prawidłowość zaskarżonej decyzji.

Racje ma organ, że ważny interes strony nie może być utożsamiany

z subiektywnym przekonaniem skarżącego o potrzebie umorzenia należności i że nie każdy jego wniosek musi być rozpatrzony pozytywnie.

Organ wskazał na możliwości płatnicze skarżącego (zaspokojenie z majątku) oraz wskazał na zasady sprawiedliwości i słuszności, które są przez Sąd akceptowane jako jedna z przyczyn odmowy umorzenia należności. Prezes powołał się mianowicie, że do powstania tych należności doszło na skutek wieloletniego niepłacenia składek,

w sytuacji gdy organ wielokrotnie monitował skarżącego, przynaglał go do zapłaty, umarzał kilkukrotnie zaległości, rozkładał na raty. Skarżący natomiast składał jedynie wnioski o umorzenie, a nadto unikał i uchylał się od zapłaty składek, wprowadzał w błąd organ – przekazując dopłaty unijne z ARiMR na konto brata.

Skoro skarżący na skutek podjętej decyzji nie płacił składek to aktualnie jako słuszne może być ocenione odmówienie umorzenia należności. Płatnik nie może liczyć na to, że przez lata będzie się uchylał od płacenia składek według własnego uznania, aby po otrzymaniu świadczeń wystąpić o ich umorzenie. Pozytywna decyzja organu byłaby w tym zakresie niewychowawcza i wskazywałaby innym płatnikom na możliwości niepłacenia składek i uzyskania pomimo tego świadczeń.

W tej sytuacji organy miały prawo podjąć decyzje o odmowie umorzenia składek

i decyzja ta nie narusza prawa.

Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz.U. z 2018 r. poz. 1302).