Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 497/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137, art. 229
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 23 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska (spr.), Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2019 roku sprawy ze skargi A. B., A. K., C. M., G. W.- K., G. K., H. K., H. K., K. P. - G., M. S., M. M., M. M., W. K., Z. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę. A. P.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z [...] r., nr [...], którą po rozpoznaniu wniosku A. B., G.W.-K., H. K., A. K., G. K., K.P.-G., M. S., C. M., Z.M., M.M., M.M., W. K. i H. K., na podstawie art. 136 ust. 3, art. 142 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) – zwanej dalej: "u.g.n.":

1. odmówiono zwrotu nieruchomości położonych w Ł. pomiędzy ul. A i B, obręb [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki: nr 16/13 o pow. 0,0103 ha (część dawnej działki nr 38/3 o pow. 0,3538 ha), uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], nr 16/39 o pow. 0,1139 ha (część dawnej działki nr 38/3 o pow. 0,3538 ha), uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], nr 47 o pow. 0,0457 ha (część dawnej działki nr 38/5 o pow. 1,0065 ha), uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], nr 46/21 o pow. 2,1639 ha (część dawnej działki nr 38/4 o pow. 0,4918 ha oraz część dawnej działki nr 38/5 o pow. 1,0065 ha), uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], nr 46/22 o pow. 1,0784 ha (część dawnej działki nr 38/5 o pow. 1,0065 ha), uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], nr 46/14 o pow. 0,7835 ha (część dawnej działki nr 38/5 o pow. 1,0065 ha), uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], nr 46/12 o pow. 0,2710 ha (część dawnej działki nr 38/5 o pow. 1,0065 ha), uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], nr 163/34 o pow. 0,0339 ha (część dawnej działki nr 38/5 o pow. 1,0065 ha), uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...];

2. umorzenia postępowania o zwrot działek położonych w obrębie [...]: nr 149/1 o pow. 0,2070 ha (część dawnej działki nr 49/6), uregulowana w księdze wieczystej KW Nr [...], nr 151 o pow. 0,0609 ha (dawna działka nr 49/3 o pow. 0,0609 ha), uregulowana w księdze wieczystej KW Nr [...], nr 153 o pow. 0,0257 ha (dawna działka nr 49/9 o pow. 0,0257 ha), uregulowana w księdze wieczystej KW Nr [...], nr 154 o pow. 0,2309 ha (dawna działka nr 49/8 o pow. 0,2308 ha), uregulowana w księdze wieczystej KW Nr [...], nr 163/5 o pow. 0,0131 ha, obręb [...], uregulowana w księdze wieczystej KW Nr [...].

Wojewoda wskazał, że w odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji wnioskodawcy zarzucili w zakresie pkt 1 decyzji naruszenie:

1. art. 77 i 80 k.p.a. przez wadliwą ocenę zebranych dowodów w szczególności w części:

* dotyczącej działek 16/13, 16/39, 163/34 także przez błędne przyjęcie, że droga oraz pas drogowy jest pojęciem tożsamych w rozumieniu ustawy o drogach publicznych a w konsekwencji niezasadną odmowę zwrotu tych części działek, na których znajdują się drogi czy urządzenia inżynieryjne towarzyszące drogom;

* dotyczącej działek 53/3, 13/52, 13/57, 147, 16/28 przez ich pominięcie i nieorzeczenie o zwrocie, pomimo objęcia wnioskiem nie orzeczenie o istocie sprawy;

* dotyczącej działki 47 przez błędne przyjęcie, że budowa stacji trafo była elementem celu wywłaszczenia oraz, że przedstawiony dowód - dokument potwierdzający budowę jest prawdziwy pomimo przekreślenia i wpisania innej nazwy ulicy;

* dotyczącej działek 46/21, 46/22, 46/14, 46/12 przez błędne przyjęcie, że działki nie mogą być przedmiotem zwrotu z uwagi na trwałą utratę władztwa Skarbu Państwa;

2. art. 2a ustawy o drogach publicznych w związku z § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca

1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim winny odpowiadać drogi publiczne oraz ich usytuowanie, przez błędne zastosowanie w sytuacji, gdy pas drogowy w rozumieniu tego przepisu nie jest tożsamy z definicją drogi w rozumieniu ustawy o drogach publicznych.

W zakresie punktu 2 decyzji wnioskodawcy zarzucili prowadzenie postępowania, pomimo iż jest ono bezprzedmiotowe wobec braku odwołania w tym zakresie od decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2017 r.

Odnosząc się do zarzutu pominięcia w rozstrzygnięciu działek nr: 53/3, 13/52, 13/57, 147, 16/28, organ II instancji ustalił, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że w piśmie z 2 sierpnia 2016 r. pełnomocnik wnioskodawców zwrócił się do Starosty [...] między innymi o zwrot działek: nr 16/28, nr 147 i nr 53/3, położonych w Ł. w obrębach [...] i [...], a w piśmie z 22 czerwca 2016 r. zawarł między innymi ogólnie sformułowane żądanie zwrotu wszystkich działek wskazanych w decyzji wywłaszczeniowej, w całości, za wyjątkiem działki 16/40. Wojewoda stwierdził, że Starosta [...], wbrew stanowisku profesjonalnego pełnomocnika stron, żądania zwrotu zawarte w powyższych pismach z 22 czerwca 2016 r. i z 2 sierpnia 2016 r. rozpoznał w trybie art. 66 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odpowiednio w zawiadomieniach z 3 sierpnia 2016 r. i z 10 stycznia 2018 r. W związku z tym organ odwoławczy powyższy zarzut uznał za bezpodstawny. Wojewoda nadmienił także, że Prezydent Miasta Ł., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, został wyłączony od rozpatrywania sprawy o zwrot działek określonych postanowieniem Wojewody [...] z [...] września 2012 r., nr [...]. Wskazany w tym postanowieniu do rozpatrzenia wniosku o zwrot Starosta [...] prowadzi wyłącznie postępowanie dotyczące działek objętych ww. postanowieniem z [...] września 2012 r., a w świetle art. 142 ust. 1 i 2 u.g.n. nie jest właściwy w zakresie roszczenia zwrotowego dotyczącego innych gruntów, chyba że zostanie wskazany przez organ wyższego stopnia stosownie do treści art. 26 k.p.a.

Następnie Wojewoda, w oparciu o treść art. 136, art. 137 i art. 140 u.g.n. wyjaśnił zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości oraz przedstawił ustalenia organów administracji, z których wynikało, że decyzją Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z dnia [...] lipca 1970 r., nr [...], wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94), orzeczono wywłaszczenie na rzecz Państwa nieruchomości położonej w Ł. przy ul. C 83 - ul. D 79 do rzeki B. o pow. 2.0517 m2, oznaczonej na planie geodezyjnym nr 1/702 z 10 lipca 1963 r., jako działki: nr 38/3 o pow. 3538 m2, nr 38/4 o pow. 4918 m2, 38/5 o pow. 1.0065 m2 oraz na planie geodezyjnym nr 1/1101/1 z dnia 12 grudnia 1966 r. jako działki: nr 38/6 o pow. 501 m2, nr 38/8 o pow. 1102 m2, nr 38/10 o pow. 393 m2, objętej zbiorem dokumentów nr 7718, stanowiącej współwłasność: A.S., W.W., U.M., R.W., Z.K., E. K. i S. K., których spadkobiercami są wnioskujący o zwrot spornych działek.

Dalej organ II instancji wskazał, że działki: nr 38/3, nr 38/4 i nr 38/5, zostały wywłaszczone na wniosek Zarządu Inwestycji przy [...] Zjednoczeniu Budownictwa. Pozostałe działki: nr 38/6, nr 38/8, nr 38/10, o łącznej powierzchni 1996 m2, objęto wywłaszczeniem na wniosek współwłaścicieli, jako nienadające się do dalszego racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że z pisma [...] Ośrodka Geodezji z 25 sierpnia 2015 r. wynika, że objęte wnioskiem działki: nr 16/13, nr 16/39, nr 47, nr 46/21, nr 46/22, 46/14, nr 46/12, nr 163/34 pochodzą z dawnych działek: nr 38/3, nr 38/4, nr 38/5, wyrysowanych na mapie nr 1/702, wywłaszczonych jako niezbędne na cel wywłaszczenia. W ocenie Wojewody zgromadzony materiał dowodowy stanowi potwierdzenie, że działki: nr 46/21, nr 46/22, 46/14, nr 46/12, objęte są hipotezą art. 229 u.g.n., bowiem grunt stanowiący ww. działki pierwotnie został oddany osobie trzeciej w użytkowanie wieczyste, a stosownie zaś do ww. regulacji roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Zgodnie z art. 242 u.g.n. ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma zatem fakt ustanowienia na nieruchomości objętej wnioskiem użytkowania wieczystego i dokonanie wpisów do ksiąg wieczystych przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ujawnienie w księdze wieczystej prawa nabywcy użytkowania wieczystego stanowi negatywną przesłankę do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdyż zgodnie z art. 27 u.g.n. wpis w księdze wieczystej ma charakter konstytutywny i przesądza o nabyciu prawa. W razie oddania nieruchomości gruntowej umową w użytkowanie wieczyste wpis do księgi wieczystej ma więc charakter konstytutywny, a brak wpisu oznacza, że prawo to nie powstało. Ujawnienie prawa nabywcy w księdze wieczystej, w świetle art. 229 u.g.n.

Organ II instancji wyjaśnił, że stosownie do przyjętego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiska przepis art. 229 u.g.n. należy rozumieć w ten sposób, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie. W przypadku sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości wywłaszczonej nieruchomość ta nie podlega zwrotowi niezależnie od tego, czy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany. Omawiany przepis zawarty w art. 229 u.g.n. stanowi bowiem samodzielną, negatywna przesłankę zwrotu wykluczającą badanie merytorycznych uwarunkowań i przesłanek art. 136 i 137 u.g.n. będąc jednocześnie wyjątkiem od zasady określonej w art. 136 ust. 3 u.g.n., uniemożliwiającym dochodzenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części. Z punktu widzenia tego przepisu obojętne jest czy prawo to powstało ex lege, na mocy decyzji administracyjnej, czy umowy cywilnoprawnej. Ważne jest jedynie, aby prawo użytkowania wieczystego powstało na rzecz innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Przepis ten ma na celu ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego i prawo własności nieruchomości stanowiąc równocześnie oczywistą przeszkodę domagania się zwrotu nieruchomości. Artykuł 229 u.g.n. jest przepisem przejściowym o charakterze intertemporalnym. Charakter prawny przepisów przejściowych polega zaś na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych istniejących w momencie wprowadzania w życie nowej regulacji prawnej i mają na celu specjalne uregulowanie tych stosunków prawnych w świetle wchodzącej w życie nowej ustawy. Zatem punktem odniesienia przepisów przejściowych jest dotychczasowy stan prawny i ukształtowane na podstawie tego stanu stosunki prawne trwające w momencie wejścia w życie nowych przepisów. Nie może budzić wątpliwości, że ochrona ustanowiona omówionym przepisem rozciąga się zatem również na kolejnych nabywców prawa, w niniejszym przypadku - prawa użytkowania wieczystego.

Organ odwoławczy wyjaśnił następnie, że decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 1994 r., nr [...], stwierdzono nabycie na okres 99 lat przez Przedsiębiorstwo Produkcji Przemysłowej A prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Ł. przy ul. E 91, między innymi oznaczonego na mapie sytuacyjnej do celów prawnych nr 1/3826 z 3 kwietnia 1991 r. jako działki: nr 46/2, nr 46/4, nr 46/5, nr 46/6, nr 46/7, nr 46/10, uregulowane w księdze wieczystej KW Nr [...]. Wpis do księgi wieczystej KW Nr [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu został dokonany w 1 lutego 1995 r., a zatem przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, na podstawie wniosku z 27 grudnia 1994 r. i ww. decyzji z [...] grudnia 1994 r., co zostało wyczerpująco udokumentowane załączonymi do akt sprawy uwierzytelnionymi kopiami kart księgi wieczystej.

Organ II instancji stwierdził, że aktualne działki: nr 46/21, nr 46/22, 46/14, nr 46/12, wywodzą się z działek uregulowanych w księdze wieczystej KW Nr [...], co do których decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 1994 r. ustanowiono prawo użytkowania wieczystego. Działki nr 46/21 i nr 46/22 powstały z podziału działki nr 46/15 zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z [...] stycznia 2007 r., a działki nr 46/12, nr 46/14 i nr 46/15 zgodnie z decyzją Prezydenta miasta Ł. nr [...] z [...] lutego 1995 r. odpowiadają działkom objętym księgą wieczystą KW Nr [...], czyli działkom oddanym w użytkowanie wieczyste.

Wojewoda stwierdził, że fakt oddania przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami gruntu w użytkowanie wieczyste z wpisem do księgi wieczystej skutkuje niemożnością zastosowania normy art. 136 i nast. u.g.n. i orzeczenia o zwrocie nieruchomości, dalsze przekształcenia w zakresie prawa użytkowania wieczystego nie mają już rangi przesadzającej w realiach niniejszej sprawy, choć stanowią subsydialne wzmocnienie uzasadnienia dla niemożności przychylenia się do wniosku o zwrot. Niewątpliwie Gmina Ł. nabywając aktem notarialnym z dnia 3 lutego 1998 r. Rep. A Nr [...] prawo użytkowania działki nr 14/15, które następnie zbyła aktem notarialnym z dnia 27 października 1998 r. Rep. A Nr [...], występowała jako osoba trzecia w rozumieniu przepisu art. 229 u.g.n. Nabycie prawa użytkowania nastąpiło bowiem nie w formie skorzystania z władztwa jednostki samorządu terytorialnego jako beneficjenta funkcjonowania tej jednostki w ramach imperium (komunalizacja), ale jako rezultat obrotu cywilnoprawnego, co jest przesłanką zastosowania art. 229 u.g.n. Niezależnie bowiem od funkcjonowania w ramach imperium gmina z mocy art. 164 ust. 1 i art. 165 ust. 1 Konstytucji RP i art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 506) ma osobowość prawną, a zatem przysługuje jej prawo własności i inne prawa rzeczowe, w tym również prawo użytkowania wieczystego. Działając w sferze dominium gmina jest równoprawnym uczestnikiem obrotu cywilnoprawnego.

Organ II instancji podkreślił zatem, że aktualni właściciele prawa do przedmiotowego gruntu, czyli aktualnych działek nr 46/21, nr 46/22, nr 46/12 i nr 46/14, nadal korzystają z ustanowionej ww. przepisem ochrony, gdyż od momentu wpisu 1 lutego 1995 r. do księgi wieczystej użytkowania wieczystego, prawo to funkcjonuje nieprzerwanie do chwili obecnej, zmiany następowały jedynie w sferze podmiotów tego prawa i były skutkiem obrotu cywilnoprawnego, jak wykazano. Powyższe bezsprzecznie oznacza, że zwrot tego terenu pozostaje niemożliwy, bowiem stan prawny wymusza na organie administracji konieczność zastosowania normy art. 229 u.g.n.

Dalej Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z uzasadnieniem decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] lipca 1970 r. grunt w granicach lokalizacji niezbędny był dla budowy bazy poligonowej dla budownictwa prototypowego typu W-70. W wyniku przeprowadzonych oględzin nieruchomości Starosta [...] ustalił, że na działkach nr 16/13 i nr 16/39 znajduje się stacja trafo i droga dojazdowa, na działce nr 47 posadowiono budynek trafostacji, a przez działkę nr 163/34 przebiega chodnik i urządzono trawnik. Na działce nr 47 znajduje się abonencka stacja transformatorowa i przechodzi sieć ciepłownicza. Do akt sprawy włączona została decyzja Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z [...] czerwca 1969 r., nr [...], ustalająca lokalizację szczegółową bazy poligonowej dla budownictwa prototypowego typu W - 70 na terenie położonym przy ul. F. W planie ogólnym zagospodarowania poligonu, wykonanym w sierpniu 1969 r. na podstawie ww. decyzji o lokalizacji szczegółowej, podano, że zasilanie w elektryczność nastąpi ze stacji transformatorowej zlokalizowanej przy granicy Wytwórni od strony ulicy K. Dawna ulica K została wchłonięta przez aktualny odcinek ul. H pomiędzy ul. I i ul. F. Zgodnie z rysunkiem planu ogólnego zagospodarowania poligonu - planszą zbiorczą ideogramów uzbrojenia terenu, stacja transformatorowa została przewidziana od strony wschodniej obiektu, od ulicy K. Dokonując analizy porównawczej planu i aktualnych map udostępnionych na stronie internetowej [...] Ośrodka Geodezji, potwierdzonej stanowiskiem [...] Ośrodka Geodezji wyrażonym w piśmie z 9 lutego 2018 r., można potwierdzić tożsamość obiektu wskazanego w planie i istniejącego na działce nr 47. Powyższa trafostacja posadowiona jest w tym samym miejscu, co trafostacja umieszczona na planie ogólnym zagospodarowania, przy czym jedynie jej wymiary są większe.

Organ II instancji wskazał ponadto, że usytuowana na działce nr 47 stacja transformatorowa jest stacją abonencką 13030 L 91a, zasilającą obiekty firmy D Sp. z o.o. Budynek stacji trafo jest trwale związany z gruntem, co dodatkowo potwierdza brak możliwości zwrotu. Przez działkę nr 47 przebiega również czynna ciepłownicza sieć magistralna 2xDn700mm wykonana w roku 1978 jako sieć naziemna oraz kanałowa i sieć ciepłownicza 2xDn 700mm wykonana w 2000 r. w technologii preizolowanej. Strefa oddziaływania dla rurociągów wynosi 5,0 m od skraju kanału ciepłowniczego bądź rury preizolowanej (pismo E S.A. z 16 maja 2018 r., [...]). Zagospodarowanie działki, rozumianej jako jednorodna całość ewidencyjna, stoi na przeszkodzie zwrotowi na rzecz spadkobierców byłych współwłaścicieli gruntu.

Organ odwoławczy wskazał następnie, że działki: nr 16/13, nr 16/39, nr 163/34, zajęte są pod drogi publiczne, co wyklucza możliwość orzeczenia o ich zwrocie na rzecz spadkobierców byłych współwłaścicieli. W świetle przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2068 ze zm.) – powoływanej jako: "u.d.p." – rozumianych łącznie z przepisem art. 2 u.g.n., teren dróg jest wykluczony z obrotu prawnego. Działki zajęte są pod chodniki, jezdnie i zieleń izolacyjną, a także infrastrukturę służącą do obsługi dróg (w tym działka nr 16/13), a zatem zwrot jest wykluczony. Znajdująca się na działce nr 16/13 stacja transformatorowa SS/NN nr [...] (rozdzielnica oświetleniowa), będąca własnością F S.A., zasila oświetlenie drogowe w tym rejonie miasta (H, ul. I), co potwierdza zarówno stanowisko Zarządu Dróg i Transportu w Ł. wyrażone w piśmie z 20 kwietnia 2015 r., jak i stanowisko D S.A. wyrażone w piśmie z 15 kwietnia 2015 r. Stacja została wybudowana w 1977 r. na podstawie decyzji nr [...] z [...] czerwca 1976 r. wydanej na wniosek Zarządu Dróg i Mostów w Ł., a w 1980 r. stała się majątkiem Zakładu Energetycznego - obecnie D S.A. Przez działkę nr 16/13 przebiega ponadto droga dojazdowa do stacji, poprowadzony jest kabel sterowniczy do stacji nr [...], kabel zasilający obwód na ul. I, kable wychodzące ze stacji w kierunku H, kabel wychodzący ze stacji w kierunku ul. I. Na obu działkach nr 16/13 i nr 16/39 znajdują się kable energetyczne (15 odcinków) wychodzące ze stacji transformatorowej, które doprowadzają energię elektryczną do latarń oświetlenia pasa drogi. Bezsprzecznie zatem, działki nr 16/13 i nr 16/39, zajęte pod infrastrukturę drogową, przynależą do drogi publicznej zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o drogach.

Wojewoda wskazał również, że według stanowiska Zarządu Dróg i Transportu w Ł., będącego zarządcą drogi publicznej kategorii powiatowej - ul. I działki nr 16/13 i nr 16/39, w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w całości stanowią pas drogowy. Zgodnie z danymi udostępnionymi na stronie internetowej [...] Ośrodka Geodezji, przez część działki nr 16/39 przebiega jezdnia - dwa pasy, chodnik, który oddziela od jezdni pas zieleni oraz zieleń za nitką chodnika i zjazd. Jezdnia i zjazd usytuowane są też na części działki nr 16/13. W piśmie z 24 kwietnia 2016 r. Zarząd Dróg i Transportu w Ł. podał, że na przedmiotowych działkach znajduje się również uzbrojenie podziemne.

Dokonując szczegółowej analizy organ II instancji stwierdził, że działki nr 16/39 i nr 16/13 w częściach objęte są planem zagospodarowania przestrzennego i mieszczą się w liniach rozgraniczających pas drogowy zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w Ł. z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Ł. położonej w dolinie rzeki S. Działki leżą na terenie oznaczonym symbolem SKD-Z1/2 - tereny dróg klasy zbiorczej. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1945 ze zm.) w planie miejscowym określa się obowiązkowo przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania. Niewątpliwie zatem teren pozostający w liniach rozgraniczających drogi, określonych w planie zagospodarowania przestrzennego, nie może podlegać zwrotowi.

Dalej Wojewoda stwierdził, że na pozostałej części działek ww. plan nie obowiązuje, a teren objęty jest studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Ł., zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w Ł. Nr [...] z 27 października 2010 r. jako teren usług handlu wielkopowierzchniowego. We wcześniejszych akapitach opisane zostało wyczerpująco zagospodarowanie działki nr 16/13, w tym również w zakresie nieobjętym planem zagospodarowania przestrzennego, w całości podporządkowane obsłudze drogi i jako takie oznaczające przynależność do pasa drogowego wykluczającą zwrot. Przez objętą studium część działki nr 16/39 przebiega natomiast czynna ciepłownicza sieć magistralna 2xDn600mm wykonana w roku 1979 jako sieć naziemna oraz w 2000 r. w technologii preizolowanej wraz z komorą ciepłowniczą. Strefa oddziaływania dla rurociągów, analogicznie jak w przypadku działki nr 47, wynosi 5,0 m od skraju kanału ciepłowniczego bądź rury preizolowanej. Magistralna sieć ciepłownicza 2xDn600mm i usytuowania na działce 47 sieć 2xDn700mm zasilają północną część miasta dystrybuując ciepło od elektrociepłowni EC-3.

Organ II instancji wskazał także, że pod drogę zajęta jest również działka nr 163/34. Na działce są zagospodarowania służące obsłudze drogowej, usytuowany jest chodnik, oświetlenie drogowe oraz tereny zieleni. Zgodnie ze stanowiskiem Zarządu Dróg i Transportu w Ł. wyrażonym w piśmie z 2 lutego 2018 r., działka w całości stanowi drogę publiczną kategorii powiatowej - ul. F, w rozumieniu ustawy o drogach publicznych.

Organ odwoławczy zaznaczył następnie, że ulice: F i I, stanowią drogi publiczne kategorii powiatowej. Ulice te zostały zaliczone do kategorii dróg publicznych na mocy rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: bydgoskim, elbląskim, gdańskim, gorzowskim, legnickim, krakowskim, łódzkim, skierniewickim, toruńskim, wałbrzyskim, włocławskim i wrocławskim (Dz. U. z 1986 r. Nr 35, poz. 179). Stosownie do przepisu art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (t.j. Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.) Rada Ministrów miała określić, w drodze rozporządzenia, do dnia 31 października 1998 r., wykaz dróg krajowych i wojewódzkich. Z dniem 1 stycznia 1999 r. dotychczasowe drogi krajowe i wojewódzkie, nie wymienione w ust. 1, stały się drogami powiatowymi (ust. 3).

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle przepisów ustawy o drogach publicznych (art. 4 pkt 1) pasem drogowym jest wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Drogę stanowi zaś budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczona do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowana w pasie drogowym (art. 4 pkt 2). Droga na terenie zabudowy lub przeznaczonym do zabudowy zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi natomiast ulicę (art. 4 pkt 3). Jezdnia i chodnik stanowią części drogi. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych w pasie drogowym zlokalizowane są również urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu. W granicach pasa drogowego ustawodawca przewidział nadto zieleń przydrożną, którą stanowi, zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 22 ustawy o drogach, roślinność umieszczona w pasie drogowym, mająca na celu w szczególności, między innymi, ochronę przed zawiewaniem i zaśnieżaniem, ochronę przyległego terenu przed nadmiernym hałasem, zanieczyszczeniem powietrza, wody, gleby. Szerokość pasa drogowego ustalana jest w oparciu o linie rozgraniczające drogi ustalone zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, w planie miejscowym bowiem, zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, określa się obowiązkowo linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu. W przypadku, gdy nie uchwalono planu zagospodarowania przestrzennego, a obowiązuje studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego niemożliwym jest ustalenie przebiegu linii rozgraniczających teren drogowy. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie określa się przeznaczenia terenów, bo to jest przedmiotem planu miejscowego, lecz kierunki zmian w strukturze przestrzennej gminy oraz w przeznaczeniu terenów.

Zdaniem Wojewody w przedmiotowej sprawie dokumentami potwierdzającymi przynależność działki do pasa drogowego będą dokumenty geodezyjne wytworzone zgodnie z ustawą z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm.) określające geodezyjne granice działek stanowiących drogi publiczne. Ewidencja gruntów i budynków obejmuje wszak informacje dotyczące gruntów w zakresie położenia, granic, powierzchni, czy rodzajów użytków gruntowych (art. 20 ust. 1 pkt 1) i stanowi urzędowe źródło informacji. Zgodnie z zapisami ewidencji gruntów działki nr 16/39 i nr 163/34 stanowią w całości działki drogowe (rodzaj użytku dr). Informacje dotyczące funkcji (użytkowego przeznaczenia) gruntu mają dla organu charakter wiążący, ewidencja gruntów i budynków winna bowiem odzwierciedlać istniejący stan na gruncie. Zapisy zawarte w ewidencji gruntów i budynków łącznie z rzeczywistym zagospodarowaniem i wykorzystaniem spornych działek są wystarczające dla potrzeb ustalenia stanu faktycznego w kontekście przepisów art. 4 pkt 1 w związku z punktem 22 ustawy o drogach, mówiących, że pas drogowy obejmuje nie tylko drogę ale też obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z obsługą drogową oraz zieleń przydrożną, czyli roślinność umieszczoną w pasie drogowym, mającą na celu w szczególności ochronę użytkowników drogi przed oślepianiem przez pojazdy nadjeżdżające z kierunku przeciwnego, ochronę drogi przed zawiewaniem i zaśnieżaniem, ochronę przyległego terenu przed nadmiernym hałasem, zanieczyszczeniem powietrza, wody i gleby. W niniejszym przypadku linią graniczną, o której mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, będą granice ewidencyjne działek o określonym rodzaju użytku - dr, których wykorzystywanie (chodnik, pas zieleni, oświetlenie drogi, zlokalizowane w pasie drogi) w całości podpada pod cele określone w ustawie o drogach.

Organ II instancji odwołał się również do zapisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1034, ze zm.). Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. W załączniku nr 6 do rozporządzenia określone zostały cechy gruntów i inne przesłanki, które decydują o zaliczaniu gruntów do poszczególnych użytków gruntowych. Zgodnie z punktem 18 załącznika, do użytku gruntowego o nazwie "drogi" zalicza się grunty, które są pasami drogowymi dróg publicznych oraz dróg wewnętrznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Powyższe stanowi potwierdzenie, że działki nr 16/39 i nr 163/34 ewidencyjnie sklasyfikowane w całości jako działki drogowe w całości też będą przynależeć do pasa drogowego.

Organ odwoławczy podkreślił także, że całości jednorodne ewidencyjnie stanowią także działki nr 47 i nr 16/13. Działki mają przypisany rodzaj użytku gruntowego - Ba, czyli są to tereny przemysłowe przynależne do kategorii gruntów zabudowanych i zurbanizowanych. Użytek gruntowy stanowi ciągły obszar gruntu w granicach danego obrębu. Dodatkowo, w przypadku działki nr 16/13 posiadającej rodzaj użytku Ba, teren faktycznie służy obsłudze drogowej i podpada pod definicję urządzeń pasa drogowego, a zatem również z racji zaistnienia tej negatywnej przesłanki zwrot jest niemożliwy.

Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że działki nr nr: 16/13, 16/39, 47, 163/34, stanowią z mocy prawa własność jednostki samorządu terytorialnego jako mienie niezbędne do wykonywania zadań własnych gminy.

Natomiast zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w piśmie [...] Ośrodka Geodezji nr [...] z dnia 25 sierpnia 2015 r., objęte wnioskiem działki nr 151, nr 154, nr 153, nr 149/1 i nr 163/5 nie odpowiadają żadnej z działek ujętych w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] lipca 1970 r. Zasadne, w ocenie organu II instancji, było zatem umorzenie postępowania w trybie art. 105 § 1 k.p.a. względem ww. działek. Z treści odwołania nie wynika, aby stanowisko przedstawione w punkcie 2 decyzji Starosty [...] spotkało się z krytyką strony odwołującej się. Zarzut sprowadza się jedynie do braku podstaw do orzekania w tym zakresie. Jednakże rozpatrując odwołanie od decyzji Starosty [...] z [...] maja 2017 r. w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości i umorzeniu postępowania w sprawie [...] z [...] czerwca 2017 r., decyzją z [...] grudnia 2017 r., nr [...], Wojewoda [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzja organu odwoławczego jest prawomocna i podlega wykonaniu, co obligowało organ I instancji do wydania orzeczenia o treści przedstawionej w decyzji z dnia [...] października 2018 r.

Na ostateczną decyzję Wojewody [...] skargę do sądu administracyjnego złożył pełnomocnik A. B., A. K., C. M., G. W.K., G. K., H. K., H.K., K.P.- G., M.S., M. M., M.M., W. K. i Z.M., zaskarżając ww. decyzję w zakresie punktu pierwszego, zarzucając naruszenie przepisów mające wpływ na wynik postępowania:

1. art. 229 u.g.n. w zakresie działek 46/21, 46/22, 46/14, 46/12 przez błędne przyjęcie, że nastąpiła trwała utrata władztwa Skarbu Państwa oraz, że przejęcie przez Gminę użytkowania wieczystego i ponowne rozdysponowanie nim po dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami uniemożliwia zwrot wywłaszczonej nieruchomości;

2. art. 77 i 80 k.p.a. przez wadliwą ocenę zebranych dowodów, a w szczególności w części dotyczącej działki nr 47 przez błędne przyjęcie, że jej budowa była elementem celu wywłaszczenia, pomimo braku dowodu na tą okoliczność;

3. błędy w ustaleniach faktycznych w zakresie działek 163/34, 16/13 i 16/39 polegające na dowolnym przyjęciu, że całe działki są zajęte pod drogę i infrastrukturę drogową;

4. naruszenie art. 4 pkt 1 i 2 oraz 22 ustawy o drogach publicznych w zakresie działek 16/13, 16/39, 163/34 także przez błędne przyjęcie, że droga oraz pas drogowy jest pojęciem tożsamym w rozumieniu ustawy o drogach publicznych a w konsekwencji niezasadną odmowę zwrotu.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących wskazał, że w sprawie niniejszej faktycznie przed dniem wejścia w życie ustawy ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz podmiotu trzeciego, ale po wejściu w życie ustawy prawo to wygasło na skutek konfuzji (art. 247 kodeksu cywilnego), ponieważ Gmina Ł. nabyła użytkowanie wieczyste od użytkownika wieczystego. W takiej sytuacji prawo to wygasa, bowiem właściciel gruntu może jedynie ustanowić prawo użytkowania wieczystego na rzecz podmiotu trzeciego, nie może być jednocześnie właścicielem i użytkownikiem wieczystym. Fakt wpisania do księgi wieczystej osób trzecich, które następnie przestały być użytkownikami wieczystymi nie wypełnia dyspozycji art. 229 u.g.n. i pozostaje bez znaczenia, gdyż przepis ten zapewniał ochronę tylko osobom trzecim, a nie Gminie, która za takową nie jest uważana.

Ustalony stan faktyczny na dzień 3 lutego 1998 roku (dzień nabycia przez Gminę użytkowania wieczystego) wyglądał tak, że wpisane do księgi wieczystej użytkowanie w tym dniu wygasło, przestała wiązać ochrona osób trzecich z art. 229 u.g.n. Zaś dalsza sprzedaż w dniu 27 października 1998 roku prawa użytkowania wieczystego jest, w oparciu o art. 58 kodeksu cywilnego, nieważna wobec sprzeczności z prawem (art. 247 kc) oraz z uwagi na ominięcie prawa właścicieli do zwrotu - art. 136 u.g.n.

Dalej pełnomocnik skarżących wskazał, że znajdujące się w aktach pozwolenie na budowę z 3 czerwca 1976 r. oraz protokół odbioru technicznego z 15 listopada

1977 r. dotyczy stacji trafo przy ul. I na działce 16/13. W aktach nie ma żadnego dowodu na to, że stacja trafo na działce nr 47 została wybudowana w ramach realizacji bazy budownictwa poligonowego. Plansza zbiorcza o której mowa w decyzji mogła uwzględniać już istniejącą stację ale również zasilanie bazy mogło nastąpić z innej stacji (na przykład z działki 16/13), a obecna została wybudowana w okresie późniejszym. Przywoływany projekt, a w zasadzie jego kserokopia to zbyt mało by czynić rzetelne ustalenia i uznać go za dowód. Oczywistym również jest, że projekt nie musiał zostać zrealizowany.

W ocenie pełnomocnika skarżący organy błędnie wywodzą, że skoro na działce 47 znajduje się budynek trafostacji wybudowany później niż baza poligonowa (cel wywłaszczenia) to został on wybudowany w ramach przekształcenia innego budynku zrealizowanego w celu wywłaszczenia. Takie zapatrywanie nie jest logiczne. Nie można wykluczyć, że trafostacja powstała w latach 90, czy nawet później na potrzeby zasilania okolicznych sklepów, co nawet potwierdza fakt, że jest to obecnie stacja abonencka. Dowodów na twierdzenie, że trafostację przebudowano nie ma, a twierdzenie jest całkowicie dowolne. Jedyne co wiadomo o budynku, to że został posadowiony później niż cel wywłaszczenia, że jest innych rozmiarów, nie wiadomo również kto nim zarządza. Logicznym jest, że skoro budynek trafo wzniesiono później niż bazę poligonową, to baza ta musiała być zasilana z innej stacji, najpewniej tej na działce 16/13, której data budowy jest tożsama z datą budowy bazy. Ten argument umyka obydwu organom. W niniejszej sprawie nie ma rzetelnych ustaleń. Założenie o realizacji celu, na który dokonano wywłaszczenia nie opiera się na dowodach, a jedynie hipotezach i to wyłącznie takich by wpisywały się w uzasadnienie decyzji odmownej, co jest założeniem błędnym, sprzecznym z podstawowymi zasadami k.p.a. w tym prawdy materialnej.

Zdaniem pełnomocnika skarżących organ nie wyjaśnił, co rozumie przez wskazywaną w uzasadnieniu "jednorodną całość ewidencyjną" działki, która ma stać na przeszkodzie zwrotowi gruntu, w szczególności w oparciu o jakie przepisy wywiódł taką niemożliwość, a nadto dlaczego fakt związania stacji trafo z gruntem, potwierdza brak możliwości zwrotu co czyni uzasadnienie niemożliwym do oceny.

Pełnomocnik skarżących podniósł, że jedynie część wskazanych działek o nr 16/13, 16/39, 163/34 jest zajęta pod drogę i urządzenia infrastruktury drogowej. Pozostała część winna być zwrócona. Natomiast organy błędnie przyjmują, że całe te działki, nawet w częściach, w których nie znajduje się na nich żadna infrastruktura drogowa czy też droga nie mogą być przedmiotem zwrotu. Jak wynika z załączonych dokumentów infrastruktura drogowa w postaci przewodów zasilających czy chodnika znajduje się jedynie w północnych częściach działek 16/13 oraz 16/39 zaś w części południowej takich elementów nie ma. Na części działki 163/34 znajduje się jedynie trawnik. Ustalenia te zostały poczynione już na etapie wcześniej wydawanych decyzji a nowe dokumenty nie wniosły w tej materii nic nowego. Nie zrozumiałym jest dlaczego po 6 latach prowadzenia postępowania Staroście i Wojewodzie umknął fakt, że znaczną część działki 16/39 stanowi zwykły trawnik, na którym znajduje się usychające drzewo, fragment nadziemnego ciepłociągu oraz budowli służącej dystrybucji ciepła, które nijak nie mają związku z infrastrukturą drogową. Działki te z pewnością nie są wyłącznie zagospodarowane pod jezdnię, chodnik, uzbrojenie podziemne jak twierdzi Starosta i Wojewoda zaś przyjęta przez te organy definicja drogi jest zbyt obszerna, a w konsekwencji błędna. Błędnie organy łączą definicje pasa drogowego wskazaną w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Wodnej z 2 marca 2015 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi z definicją drogi wskazaną w ustawie o drogach publicznych. Według pełnomocnika skarżących jedynie umiejscowienie na działce budowli w postaci drogi oraz infrastruktury towarzyszącej wyłącza możliwość zwrotu. Obszar działki 16/39 i 16/13, na którym nie znajduje się żadna infrastruktura drogowa stanowi ponad 50% ich powierzchni.

Wobec powyższego pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] w zaskarżonej części oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] w całości wskazując organowi sposób załatwienia sprawy, a ponadto o zasądzenie od Wojewody [...] na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm obowiązujących.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

Pismem z 23 września 2019 r. pełnomocnik uczestniczki postępowania E S.A. z siedzibą w K. wniósł o oddalenie skargi, podkreślając jednocześnie, że wydane w sprawie decyzje w pełni odpowiadają obowiązującym w tym zakresie przepisom prawa.

W ocenie pełnomocnika uczestniczki postępowania w pełnym zakresie należy podzielić argumentację prawną zawartą w treści uzasadnień zaskarżonych decyzji, jak i w złożonej przez organ odpowiedzi na skargę. W szczególności podkreślono, że w stosunku do nieruchomości, z której po podziałach powstała następnie nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr 46/21 zaszły przesłanki określone art. 229 u.g.n. Te ustalenia stanu faktycznego i prawnego są w okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne.

Pełnomocnik uczestniczki postępowania wskazał również, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że nawet w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki z art. 229 u.g.n., ale w toku dokonanych na przestrzeni lat czynności cywilnoprawnych, doszło do obrotu prawami do nieruchomości, co do której teoretycznie mogłoby przysługiwać roszczenie o jej zwrot, roszczenie to również nie przysługuje. Wynika to z faktu, iż nie można w drodze administracyjnej wzruszyć skutków czynności cywilnoprawnych, gdyż strony tych transakcji, a w szczególności nabywcy praw do tych nieruchomości są chronieni przede wszystkich rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, która służy zapewnieniu pewności obrotu i daje osobom trzecim ochronę nabytych przez nich praw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie natomiast do art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeśli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Jednocześnie przypomnienia wymaga, co już wielokrotnie wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny, że jakkolwiek w art. 137 ust. 1 u.g.n. zdefiniowano przesłanki zbędności nieruchomości na cel jej wywłaszczenia, to w przypadku zrealizowania tego celu przed dniem 1 stycznia 1998 r., terminy określone w powołanym przepisie nie znajdują zastosowania. Do dnia 1 stycznia 1998 r. problematyka zwrotu nieruchomości wywłaszczonych była unormowana w art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), w którego ust. 1 wskazano, że nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W ówcześnie obowiązującej ustawie nie określono jednak szczegółowych warunków uznawania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia. Dopiero w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 1998 r., uchylając z tym dniem ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami, w art. 137 ust. 1 zdefiniowane zostały przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia poprzez wskazanie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Z dniem 22 września 2004 r. znowelizowano natomiast art. 137 ust. 1 pkt 2 poprzez określenie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (por. art. 1 pkt 89 lit. a w zw. z art. 19 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustawy - Dz. U. z 2004 r. poz. 1492 w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 marca 2004 r. sygn. akt K 37/03 - M.P. Nr 15, poz. 247).

Określony w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje zatem dopiero od 1 stycznia 1998 r. Natomiast określony w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami termin 10 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na zrealizowanie tego celu, obowiązuje dopiero od 22 września 2004 r. Nie można zatem tych terminów odnosić do stanu faktycznego opisanego w powołanym art. 137 ust. 1, który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r. odnośnie do prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia oraz do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 22 września 2004 r. odnośnie do zrealizowania tego celu. Nie można bowiem bez wyraźnej ku temu podstawy prawnej okoliczności faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie danej normy prawnej oceniać przez pryzmat tej normy, ponieważ ocena ta byłaby naruszeniem konstytucyjnie ukształtowanej zasady niedziałania prawa wstecz (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2013 r., I OSK 1981/11, CBOSA). Podkreślenia jednak wymaga, że zwrot nieruchomości, na podstawie ww. przepisów nie jest uzależniony wyłącznie od ziszczenia się przesłanek pozytywnych. Mogą się bowiem pojawić przesłanki negatywne zwrotu nieruchomości, czyli przeszkody o materialnoprawnych charakterze.

O takiej sytuacji można mówić wtedy, gdy w danej sprawie zastosowanie znajdzie przepis art. 229 u.g.n., w myśl którego roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego objęte wnioskiem o zwrot działki: nr 16/13, nr 16/39, nr 47, nr 46/21, nr 46/22, 46/14, nr 46/12, nr 163/34 pochodzą z dawnych działek: nr 38/3, nr 38/4, nr 38/5, wywłaszczonych jako niezbędne na cel wywłaszczenia.

Działki o nr 46/12, 46/14, 46/21 i 46/22 stanowią obecnie własność Gminy Ł. i są oddane w użytkowanie wieczyste osobom trzecim. Stosownie zatem do ww. art. 229 u.g.n. ich zwrot spadkobiercom poprzednich właścicieli jest wykluczony.

Nie są przy tym zasadne zarzuty pełnomocnika skarżących, że prawo użytkowania wieczystego ww. działek wygasło na skutek konfuzji, ponieważ Gmina Ł. nabyła użytkowanie wieczyste od użytkownika wieczystego. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała jednak miejsca.

Decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 1994 r., nr [...], stwierdzono nabycie na okres 99 lat przez Przedsiębiorstwo Produkcji Przemysłowej A prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Ł. przy ul. E 91, między innymi oznaczonego na mapie sytuacyjnej do celów prawnych nr 1/3826 z 3 kwietnia 1991 r. jako działki: nr 46/2, nr 46/4, nr 46/5, nr 46/6, nr 46/7, nr 46/10, uregulowane w księdze wieczystej KW Nr [...]. Wpis do księgi wieczystej KW Nr [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu został dokonany 1 lutego 1995 r., a zatem przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Decyzją Prezydenta Miasta Ł. z [...] lutego 1995 r., na wniosek ówczesnego użytkownika wieczystego, został zatwierdzony podział nieruchomości obejmującej działki nr 46/2, nr 46/4, nr 46/5, nr 46/6, nr 46/7, według którego powstały działki o nr 46/12, 46/13, 46/14 i 46/15.

Na mocy aktu notarialnego z 12 kwietnia 1995 r. Rep. A nr [...], prawo użytkowania wieczystego działki nr 46/12 nabyli J. B.G. i S. W.A. i do dnia orzekania przez organ działka ta pozostawała w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych.

Z kolei prawo użytkowania wieczystego działki nr 46/14, na mocy aktu notarialnego z 12 października 1995 r., Rep. A nr [...], zostało nabyte przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., która nadal widnieje w księdze wieczystej jako użytkownik wieczysty. Również w tym przypadku ustanowienie i ujawnienie prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej miało miejsce przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Bardziej skomplikowany jest stan prawny działek nr 46/21 i 46/22 (dawna działka 46/15), z uwagi na kilkakrotną zmianę podmiotu, któremu przysługiwało prawo użytkowania wieczystego do tych działek. Pierwszym użytkownikiem wieczystym tej działki, jak zostało już wyżej wskazane, było Przedsiębiorstwo Produkcji Przemysłowej A, które na mocy aktu notarialnego z 22 marca 1995 r., Rep. nr [...], zbyło prawo użytkowania wieczystego działki nr 46/15 (według ww. decyzji podziałowej z [...] lutego 1995 r.) na rzecz T. K. i J.K. – właścicieli Przedsiębiorstwa L z siedzibą w O. Następnie małżonkowie K., na mocy aktu notarialnego z 28 stycznia 1998 r., Rep. A nr [...], zbyli prawo użytkowania wieczystego działki nr 46/15 M Sp. z o.o. z siedzibą w W., która z kolei aktem notarialnym z 3 lutego 1998 r., Rep. A nr [...], zawarła z Gminą Ł. umowę o zamianę nieruchomości, na mocy której Gmina Ł. nabyła prawo użytkowania wieczystego działki nr 46/15.

W tym miejscu należy jednak podkreślić, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących nie doszło do tzw. konfuzji prawa, bowiem w dacie nabycia prawa użytkowania wieczystego działki nr 46/15 Gmina Ł. nie była jej właścicielem. Właścicielem był bowiem Skarb Państwa, a więc nie było żadnych przeszkód prawnych, aby Gmina Ł. była użytkownikiem wieczystym tej działki. W związku z tym Gmina Ł. nabyła prawo do użytkowania wieczystego działki nr 46/15 do własnego majątku, ale nie w ramach przysługującemu jej imperium lecz jako osoba trzecia – strona obrotu cywilnoprawnego.

Kolejnym aktem notarialnym z 27 października 1998 r., Rep. A nr [...], Gmina Ł. zbyła prawo użytkowania wieczystego działki nr 46/15 N Sp. z o.o. z siedzibą w W. Na skutek połączenia się spółek N Sp. z o.o. z siedzibą w W. i O Sp. z o.o. z siedzibą w K. jako użytkownika wieczystego działki nr 46/15 w KW [...] wpisano O Sp. z o.o. z siedzibą w K.

Decyzją Prezydenta Miasta Ł. z [...] stycznia 2007 r., nr [...], zatwierdzono podział nieruchomości działki nr 46/15 na działki nr 46/21 i 46/22.

Aktem notarialnym z 5 kwietnia 2007 r., Rep. A nr [...], prawo użytkowania wieczystego działki nr 46/21 nabyła P Sp. z o.o. z siedzibą w K. (obecnie P S.A. z siedzibą w K.). Natomiast działka 46/22 pozostała w użytkowaniu wieczystym O Sp. z o.o. z siedzibą w K.

Ponadto, jak wynika z treści KW [...], Gmina Ł. nabyła własność działki nr 46/15 dopiero na mocy decyzji Wojewody [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa mienia komunalnego z [...] sierpnia 2009 r., nr [...].

Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, że aktualne działki: nr 46/12, 46/14, nr 46/21 i nr 46/22 wywodzą się z działek uregulowanych w księdze wieczystej KW Nr [...], co do których decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 1994 r. ustanowiono prawo użytkowania wieczystego. Prawo to zostało ujawnione przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących nigdy nie wygasło, lecz nieprzerwanie przysługuje osobom trzecim (fizycznym i prawnym), pomimo licznych podziałów spornego gruntu i zmian podmiotowych po stronie użytkowników wieczystych. Nigdy nie doszło do sytuacji, w której Gminie Ł. przysługiwało jednocześnie prawo własności i prawo użytkowania wieczystego którejkolwiek z ww. działek. Zatem ziściła się negatywna przesłanka zwrotu nieruchomości, o którem mowa w art. 229 u.g.n.

Bezzasadny jest również zarzut pełnomocnika skarżących odnośnie naruszenia przez organy administracji art. 77 i 80 k.p.a. polegającego na wadliwej ocenie zebranych dowodów w części dotyczącej działki nr 47 przez błędne przyjęcie, że budowa na jej terenie stacji trafo była elementem celu wywłaszczenia, pomimo braku dowodu na tą okoliczność.

Jak wynika z powołanych przepisów postępowania organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie kierując się zasadą swobodne oceny dowodów ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W uzasadnieniu decyzji organ administracji powinien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W ocenie sądu organy obu instancji wywiązały się z powyższych obowiązku. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowodem, na podstawie którego uznano, że budowa stacji trafo na działce 47 była zgodna z celem wywłaszczenia, jest decyzja Prezydium Rady Narodowej m. Ł. z [...] czerwca 1969 r., nr [...], ustalająca lokalizację szczegółową bazy poligonowej dla budownictwa prototypowego typu W - 70 na terenie położonym przy ul. F. W planie ogólnym zagospodarowania poligonu, wykonanym w sierpniu 1969 r. na podstawie ww. decyzji o lokalizacji szczegółowej, podano, że zasilanie w elektryczność nastąpi ze stacji transformatorowej zlokalizowanej przy granicy Wytwórni od strony ulicy K. Dawna ulica K została "wchłonięta" przez aktualny odcinek H pomiędzy ul. I i ul. F. Zgodnie z rysunkiem planu ogólnego zagospodarowania poligonu - planszą zbiorczą ideogramów uzbrojenia terenu, stacja transformatorowa została przewidziana od strony wschodniej obiektu, od ulicy H. Orzekające w sprawie organy dokonały zatem analizy porównawczej planu i aktualnych map udostępnionych na stronie internetowej [...] Ośrodka Geodezji, potwierdzonej stanowiskiem [...] Ośrodka Geodezji wyrażonym w piśmie z 9 lutego 2018 r. i na tej podstawie potwierdziły tożsamość obiektu wskazanego w planie i istniejącego na działce nr 47. Z powołanych wyżej dokumentów jednoznacznie wynika, że trafostacja posadowiona na działce nr 47 jest zlokalizowana w tym samy miejscu, co trafostacja umieszczona na planie ogólnym zagospodarowania, przy czym jedynie jej wymiary są większe. Ocena przedstawionych wyżej dowodów nie budzi wątpliwości sądu, a wynikające z niej wnioski są logiczne i należycie uzasadnione. Prawidłowo zatem organy uznały, że zwrot tej działki nie jest możliwy z uwagi na fakt, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Podnoszone przez pełnomocnika skarżących argumenty nie prowadzą w żadnym wypadku do podważenia stanowiska organów administracji, że stacja trafo na działce nr 47 została wybudowana w ramach realizacji bazy budownictwa poligonowego. Twierdzenia, że plansza zbiorcza o której mowa w decyzji mogła uwzględniać już istniejącą stację, ale również zasilanie bazy mogło nastąpić z innej stacji (na przykład z działki 16/13), a sporna stacja została wybudowana w okresie późniejszym są czysto teoretyczne. Tymczasem organy nie mogą orzekać na podstawie tego rodzaju spekulacji i hipotetycznych wywodów.

Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że obecnie jest to stacja abonencka. Jeżeli bowiem cel wywłaszczenia został zrealizowany, to późniejsze zagospodarowanie wywłaszczonej nieruchomości w sposób odmienny, a nawet jej zbycie nie stanowi, w świetle art. 137 ust. 1 u.g.n., podstawy do uwzględnienia roszczenia o jej zwrot. Z chwilą zrealizowania celu wywłaszczenia, wykonywanie prawa własności takiej nieruchomości nie jest ograniczone jakimikolwiek warunkami poza tymi, jakim poddawane jest prawo własności przysługujące każdemu innemu podmiotowi (pow. wyrok NSA z 22 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1274/17 – dostępny w CBOSA).

Zdaniem sądu pełnomocnik skarżących bezskutecznie próbuje wywieść, że jedynie część wskazanych działek o nr 16/13, 16/39, 163/34 jest zajęta pod drogę i urządzenia infrastruktury drogowej, a pozostała część winna być zwrócona.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że niedopuszczalny jest zwrot nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Innymi słowy zrealizowanie na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot inwestycji celu publicznego - wybudowanej drogi publicznej, stanowi przeszkodę nie tylko realizacji roszczenia o zwrot, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., lecz również czyni bezprzedmiotowym badanie, czy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Jak wynika z akt sprawy działki: nr 16/13, nr 16/39, nr 163/34, zlokalizowane są w granicach pasów drogowych dróg publicznych, co wyklucza możliwość orzeczenia o ich zwrocie na rzecz spadkobierców byłych współwłaścicieli. W świetle przepisów ustawy o drogach publicznych pas drogowy to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą (art. 4 pkt 1 u.d.p.). Drogę stanowi zaś budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczona do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowana w pasie drogowym (art. 4 pkt 2 u.d.p.). Droga na terenie zabudowy lub przeznaczonym do zabudowy zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi natomiast ulicę (art. 4 pkt 3 u.d.p.). Oprócz samej drogi elementem pasa drogowego będzie za równo chodnik (część drogi przeznaczona do ruchu pieszych), jak i zjazd będący połączeniem drogi publicznej z nieruchomością położoną przy drodze, stanowiącym bezpośrednie miejsce dostępu do drogi publicznej w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ale także zieleń przydrożna, czyli roślinność umieszczona w pasie drogowym, mającą na celu w szczególności ochronę użytkowników drogi przed oślepianiem przez pojazdy nadjeżdżające z kierunku przeciwnego, ochronę drogi przed zawiewaniem i zaśnieżaniem, ochronę przyległego terenu przed nadmiernym hałasem, zanieczyszczeniem powietrza, wody i gleby (art. 4 pkt 6, pkt 8 i pkt 22 u.d.p.).

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 września 2016 r., sygn. akt I OSK 2820/14: "Zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oznacza urządzenie na niej drogi zaliczanej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym przez określenie to należy rozumieć zajęty pas gruntu w ramach linii rozgraniczających drogę obejmujący zarówno jezdnie, jak i chodniki, ścieżki rowerowe, miejsca postojowe i parkingi, latarnie, zieleń przydrożną, sieci: wodociągowe, ciepłownicze, kanalizacji deszczowej i ściekowej, usytuowane na nim obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu. Innymi słowy, pojęcie to wyczerpuje usytuowanie na nieruchomości pasa drogowego lub jego części." – orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Jak wynika z ustaleń organów administracji znajdująca się na działce nr 16/13 stacja transformatorowa SS/NN nr [...] (rozdzielnica oświetleniowa), będąca własnością D S.A., zasila oświetlenie drogowe w tym rejonie miasta (H, ul. I), zatem niewątpliwie jest to infrastruktura przeznaczona do zarządzania drogą publiczną. Przez działkę nr 16/13 przebiega ponadto droga dojazdowa do stacji, poprowadzony jest kabel sterowniczy do stacji nr 60418, kabel zasilający obwód na ul. I, kable wychodzące ze stacji w kierunku H, kabel wychodzący ze stacji w kierunku ul. I. Na obu działkach nr 16/13 i nr 16/39 znajdują się kable energetyczne (15 odcinków) wychodzące ze stacji transformatorowej, które doprowadzają energię elektryczną do latarń oświetlenia pasa drogi. Bezsprzecznie zatem, działki nr 16/13 i nr 16/39, zajęte pod infrastrukturę drogową, przynależą do drogi publicznej zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych.

Wojewoda wskazał również, że według stanowiska Zarządu Dróg i Transportu w Ł., będącego zarządcą drogi publicznej kategorii powiatowej - ul. I działki nr 16/13 i nr 16/39, w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w całości stanowią pas drogowy. Przez część działki nr 16/39 przebiega jezdnia - dwa pasy, chodnik, który oddziela od jezdni pas zieleni oraz zieleń za nitką chodnika i zjazd. Jezdnia i zjazd usytuowane są też na części działki nr 16/13. Na przedmiotowych działkach znajduje się również uzbrojenie podziemne. Przez część działki nr 16/39 przebiega nadto czynna ciepłownicza sieć magistralna 2xDn600mm wykonana w roku 1979 jako sieć naziemna oraz w 2000 r. w technologii preizolowanej wraz z komorą ciepłowniczą. Strefa oddziaływania dla rurociągów wynosi 5,0 m od skraju kanału ciepłowniczego bądź rury preizolowanej. Magistralna sieć ciepłownicza 2xDn600mm i usytuowania na działce 47 sieć 2xDn700mm zasilają północną część miasta dystrybuując ciepło od elektrociepłowni EC-3.

Ponadto działki nr 16/39 i nr 16/13 w częściach objęte są planem zagospodarowania przestrzennego i mieszczą się w liniach rozgraniczających pas drogowy zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w Ł. z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Ł. położonej w dolinie rzeki S. Działki leżą na terenie oznaczonym symbolem SKD-Z1/2 - tereny dróg klasy zbiorczej.

Pod drogę publiczną zajęta jest również działka nr 163/34. Na działce tej są zagospodarowania służące obsłudze drogowej, usytuowany jest chodnik, oświetlenie drogowe oraz tereny zieleni. Zgodnie ze stanowiskiem Zarządu Dróg i Transportu w Ł. wyrażonym w piśmie z 2 lutego 2018 r., działka w całości stanowi drogę publiczną kategorii powiatowej - ul. F, w rozumieniu ustawy o drogach publicznych.

Ponadto, jak słusznie wskazał Wojewoda, o statusie działek świadczą także zapisy ewidencji gruntów, zgodnie z którym działki nr 16/39 i nr 163/34 stanowią w całości działki drogowe (rodzaj użytku dr). Informacje dotyczące funkcji (użytkowego przeznaczenia) gruntu mają dla organu charakter wiążący, ewidencja gruntów i budynków winna bowiem odzwierciedlać istniejący stan na gruncie. Zapisy zawarte w ewidencji gruntów i budynków łącznie z rzeczywistym zagospodarowaniem i wykorzystaniem spornych działek są wystarczające dla potrzeb ustalenia stanu faktycznego w kontekście przepisów art. 4 pkt 1 w zw. z pkt 22 ustawy o drogach publicznych. Tym samym linią graniczną, o której mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, będą granice ewidencyjne działek o określonym rodzaju użytku - dr, których wykorzystywanie (chodnik, pas zieleni, oświetlenie drogi, zlokalizowane w pasie drogi) w całości podpada pod cele określone w ustawie o drogach.

Stwierdzenie, że działki nr 16/39 i nr 163/34 w całości przynależą do pasa drogowego znajduje także oparcie przepisach rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, bowiem ewidencyjnie sklasyfikowane zostały jako działki drogowe.

Nie ma przy tym znaczenia, że działka nr 16/13 została oznaczona w ewidencji gruntów symbolem "Bi", a nie "dr". Nie zmienia to bowiem faktu, że teren ww. działki położony jest w całości w granicach działki nr 16/39, stanowiącej pas drogowy publicznej drogi powiatowej – ul. I, a zlokalizowana na niej infrastruktura techniczna przeznaczona do zarządzania drogą publiczną – oświetlenie uliczne.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazać należy, że z przepisów ustawy o drogach publicznych nie wynika, aby za zieleń przydrożną uznawać tylko tę roślinność, która zlokalizowana jest bezpośrednio przy krawędzi ulicy. Nie ma również znaczenia, że może być to roślinność istniejąca na nieruchomości od czasu jej wywłaszczenia. Zielenią przydrożną będzie zatem każda roślinność zlokalizowana w obszarze pasa drogowego, a zatem również "zwykły trawnik", o którym wspominał pełnomocnik skarżących.

Nie jest także istotne, że na części działek objętych żądaniem zwrotu zlokalizowana jest infrastruktura niezwiązana z funkcjonowaniem drogi, bowiem przepisy ustawy o drogach publicznych dopuszczają lokalizowanie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, co jednak nie pozbawia tej części gruntu przynależności do pasa drogowego (np. art. 38 ust. 1, czy art. 39 ust. 3 u.d.p.).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że działki o nr: 16/13, 16/39, 163/34, zajęte są pod chodniki, jezdnie i zieleń izolacyjną, a także infrastrukturę służącą do obsługi dróg i w całości mieszczą się w liniach rozgraniczających pasy drogowe dróg publicznych i w związku z tym nie podlegają zwrotowi.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

dc