Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 980/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 pkt 8, art. 19 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2010 od dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia w drodze sprzedaży lokalu mieszkalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. z [...] r., określającą K. S. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2010.

W uzasadnieniu organ wskazał, że aktem notarialnym z dnia [...] r. (Rep. A Nr [...]) podatnik dokonał odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego nr 61 położonego w W. przy ul. A 40 za kwotę 356.000 zł. Jak wynika z treści aktu notarialnego, powyższy lokal został nabyty w wyniku spadku, kolejno w: 1987 r. - po ojcu, w 2001 r. - po siostrze, w 2009 r. - po matce, w 2010 r. - w wyniku zniesienia współwłasności.

Ponieważ zbycie nastąpiło przed upływem pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie, podlegało ono opodatkowaniu 19% podatkiem, na zasadach określonych w art. 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2010 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), dalej: "u.p.d.o.f.". Należny podatek nie został przez podatnika uiszczony. Pismem z dnia 6 września 2015 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – B. wezwał stronę do złożenia zeznania podatkowego za 2010 r. PIT-39 oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających wydatkowanie przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości położonej w W..

W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 29 września 2015 r. podatnik wskazał, że niezłożenie PIT-39 za 2010 r. wynikało z jego niewiedzy. Zadeklarował dostarczenie dokumentów dotyczących rozliczenia uzyskanego przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości po powrocie ze szpitala. Jednocześnie wskazał, że według jego wiedzy środki pozyskane w wyniku sprzedaży mieszkania w W. przy ul. A 40 m.61 nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, ponieważ 11/12 części nabytego mieszkania były jego własnością od 2001 r. z uwagi na fakt, iż cyt.: "10/12 części mieszkania nabył w 1995 r. w spadku po ojcu, 1/12 mieszkania nabył w 2009 r. w spadku po matce, a pozostałą 1/12 części mieszkania - w 2010 r. w spadku po siostrze G. S., po spłacie M. S.".

W dniu 22 grudnia 2015 r., podatnik złożył zeznanie podatkowe PIT-39 za 2010 r., w którym wykazał: przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości w kwocie 37.083,34 zł, koszty uzyskania przychodu w kwocie 16.666,66 zł; dochód w kwocie 20.416,68 zł oraz należny podatek w kwocie 3.879,00 zł.

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.-B. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r.

Pismem z dnia 5 kwietnia 2016 r., organ pierwszej instancji wezwał podatnika do przedłożenia dowodów zapłaty podatku od spadków i darowizn, związanych z nabyciem w drodze dziedziczenia lokalu mieszkalnego, dokumentów potwierdzających poniesie nakładów na ww. lokal, w czasie jego posiadania oraz dokumentów potwierdzających wydatkowanie dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości, na własne cele mieszkaniowe (np. remont mieszkania).

W odpowiedzi na powyższe w dniu 14 kwietnia 2016 r. w piśmie zatytułowanym "wyjaśnienie" podatnik stwierdził, że nastąpił faktyczny dział spadku po ojcu, bez jego prawnego potwierdzenia oraz że występuje rozdźwięk pomiędzy stanem faktycznym i prawnym, spowodowany przyczynami obiektywnymi. Argumentował, że ojciec był wyłącznym właścicielem nieruchomości, które przejęła matka podatnika, na potrzeby utrzymania jego siostry.

W odniesieniu do dokumentów potwierdzających wydatkowanie dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości na własne cele mieszkaniowe, podatnik wskazał, że jego celem było zapewnienie mieszkania sobie i córce. Stwierdził jednocześnie, że dla dostosowania tych działań do wymagań prawa podatkowego, konieczne byłyby działania pozorne, które w jego stanie byłyby szczególnie uciążliwe. Oświadczył również, że nie ponosił żadnych nakładów na mieszkanie położone w W. przy ul. A 40, nie zapłacił podatku od nabytego spadku oraz że pieniądze ze sprzedaży przeznaczył na mieszkanie dla córki.

W dniu 18 kwietnia 2016 r. do organu podatkowego pierwszej instancji podatnik złożył kolejne pismo, w którym wskazał, że był jedynym spadkobiercą po matce. Ponadto stwierdził, że podział spadku po ojcu nastąpił zgodnie i jego matka skonsumowała swoją część. Podatnik zaś nie doprowadził do sformalizowania tego działu, ze względu na stan zdrowia swój i córki. Do pisma załączył przelew bankowy z dnia 17 kwietnia 2009r., na kwotę 150.000,00 zł, dokonany z jego konta, na konto M. K.-O., tytułem zapłaty za mieszkanie w Ł. przy ul. B 16 m. 64.

W dniu 20 maja 2016 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo w którym podatnik podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – B. określił stronie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2010 r. od dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia w drodze sprzedaży w dniu 31 sierpnia 2010 r. lokalu mieszkalnego nr 61 położonego w W. przy ul. A 40, w wysokości 48.973 zł.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. w decyzji z [...] r. wskazał, że z przedłożonych w niniejszej sprawie dokumentów wynika bezsprzecznie, iż potwierdzenie nabycia przez podatnika udziałów w lokalu mieszkalnym nr 61 położonym w W. przy ulicy A 40 nastąpiło kolejno:

- postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. M. Wydział I Cywilny z dnia [...] r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym w dniu 16 maja 1987 r. J. S. (ojcu), na mocy którego spadek nabyli: żona J. S., podatnik i córka G. S. po 1/3 części każde z nich.

- postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. M. Wydział I Cywilny z dnia [...] r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej w dniu 18 grudnia 2001 r. G. S. (siostrze), na mocy którego spadek nabyli: mąż M. S. w 4/8 części, matka J. S. w 1/8 części i podatnik w 3/8 częściach,

- postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. M. Wydział I Cywilny z dnia [...] r. sygn.. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej w dniu 13 stycznia 2009 r. J. S. (matce), na mocy którego spadek nabył w całości podatnik.

W wyniku nabycia ww. spadków, po śmierci J. S., współwłaścicielami lokalu nr 61 w W. przy ul. A 40, stał się podatnik - z udziałem 11/12 i M. S. - z udziałem 1/12 części.

Postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. M. Wydział I Cywilny w dniu [...] r., sygn. akt [...], Sąd dokonał podziału majątku wspólnego J. i J. małżonków S. wraz z działem spadku po nich oraz zniesieniem współwłasności lokalu mieszkalnego nr 61 położonego w W. przy ul. A 40 w ten sposób, że lokal został przyznany podatnikowi na wyłączną własność. Jednocześnie Sąd zasądził od strony na rzecz M. S. tytułem spłaty kwotę 16.666,66 zł (stosownie do § 3 pkt 1 aktu notarialnego z dnia [...] r. Rep. A nr [...] powyższą kwotę kupujący zobowiązali się przekazać na rachunek bankowy M. S. do dnia 14 września 2010 r.). Objęcie przez podatnika całości udziałów w lokalu mieszkalnym nr 61 położonym w W. przy ul. A 40 nastąpiło zatem w 2010 r. w wyniku zniesienia współwłasności (po spłacie M. S.).

Ustalając datę nabycia przez stronę przedmiotowego lokalu mieszkalnego, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – B. opierał się na aktach notarialnych i prawomocnych postanowieniach Sądu, w tym na oświadczeniu podatnika złożonym przed notariuszem w dniu podpisywania aktu notarialnego z dnia [...] r. Rep. A nr [...] oraz opisanych przez notariusza, w § 1 ww. aktu dokumentach niezbędnych do zawarcia umowy sprzedaży.

Wobec powyższego organ ocenił, że stan faktyczny i prawny, potwierdzony dokumentami urzędowymi wskazuje, że udziały w przedmiotowym lokalu mieszkalnym podatnik nabył kolejno w: 1987 r. - po ojcu, w 2001 r. - po siostrze, w 2009 r. - po matce, w 2010 r. - w wyniku zniesienia współwłasności. Bez wpływu na te ustalenia pozostawała argumentacja o nieformalnym nabyciu powyższego lokalu wkrótce po śmierci ojca, tj. bez przeprowadzenia niezbędnych czynności prawnych z uwagi na trudną sytuację zdrowotną i rodzinną podatnika.

W ocenie organu odpłatne zbycie lokalu mieszkalnego stanowiło dla skarżącego źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Przychód ten podlegał opodatkowaniu w części dotyczącej udziałów nabytych przez stronę w 2009 r. (w wyniku spadku po matce J. S.) i w 2010 r. (w wyniku zniesienia współwłasności).

Natomiast przychód uzyskany z odpłatnego zbycia ww. lokalu w części nabytej po zmarłym w dniu 16 maja 1987 r. J. S. i zmarłej w dniu 18 grudnia 2001 r. G. S. nie podlegał opodatkowaniu, gdyż od ich nabycia upłynęło 5 lat.

Dokonując oceny skutków podatkowych odpłatnego zbycia ww. lokalu mieszkalnego, organ zastosował przepisy u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r., nadanym ustawą z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 209, poz. 1316 ze zm.), którą zmieniono m.in. zasady opodatkowania przychodów z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy. Nowe zasady opodatkowania - zgodnie z art. 14 ustawy zmieniającej - mają zastosowanie do uzyskanych dochodów (poniesionej straty) od 1 stycznia 2009 r.

Organ wskazał następnie na art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. i zauważył, że przepis ten wiąże skutki prawne w postaci zwolnienia od opodatkowania z faktem przeznaczenia - w warunkach określonych w ustawie - przychodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych wyłącznie na cele wymienione w art. 21 ust. 25 ww. ustawy.

Organ odwoławczy zauważył, że w toku postępowania prowadzonego przed organem pierwszej instancji, podatnik nie przedłożył żadnych dokumentów świadczących o wydatkowaniu pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży w okresie 2 lat licząc od końca roku podatkowego, w którym dokonano zbycia nieruchomości, tj. od dnia 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2012 r., na własne cele mieszkaniowe.

Natomiast dokumenty przedłożone przez stronę nie stanowiły takich dowodów, gdyż wydatki na które wskazywały zostały poniesione przed datą sprzedaży lokalu dokonaną w dniu 31 sierpnia 2010 r. Dodatkowo organ wskazał, że stroną transakcji w postaci zakupu lokalu mieszkalnego nr 64 w Ł. przy ul. B 16 nie był podatnik, a jego córka.

Nie została zatem spełniona przesłanka wydatkowania przychodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego w ściśle określonym czasie (począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło zbycie), ani w sytuacji finansowania zakupu mieszkania dla córki - własnego celu mieszkaniowego.

W dniu 6 września 2016 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. wpłynęło kolejne pismo, w którym podatnik stwierdził m.in., że w przebiegu postępowania brak jest dokumentów odnoszących się do nieruchomości ojca w S., P., N., które przejęła jego matka, w dziale spadku po ojcu. Fakt ich posiadania przez ojca stanowi istotne, materialne potwierdzenie faktycznego dokonania działu spadku po ojcu.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. wniesione uwagi nie mogły wpłynąć na zmianę stanowiska. Organ zauważył, że dokumenty, o pozyskanie których wnosi strona nie mogą podważyć aktu notarialnego z [...] r. oraz prawomocnych postanowień Sądu co do daty nabycia udziałów w przedmiotowym lokalu mieszkalnym. Również kwestia pogarszającego się zdrowia nie mogła wpłynąć na wysokość zobowiązania z tytułu odpłatnego zbycia tego lokalu.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, K. S. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucając organowi naruszenie art. 122 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie.

W uzasadnieniu skarżący wskazał m.in., że pomimo kilkakrotnie podejmowanego przedstawienia dokładnego położenia w/w nieruchomości, organy ani nie podjęły niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ani nie zażądały od strony dostarczenia dokumentów potwierdzających stan faktyczny. O braku tych dokumentów podatnik dowiedział się dopiero pod koniec procedury odwoławczej w Izbie.

W konsekwencji decyzje organów obu instancji zostały podjęte w oparciu o przesłanki arbitralne, niemające związku z rzeczywistością. Nie zweryfikowano wpływu stanu zdrowia podatnika na przebieg czynności prawnych z jego udziałem, pomimo istnienia takiej możliwości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Na podstawie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. źródłem przychodów jest odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości. W myśl art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f. zd. 1 przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia.

W omawianej sprawie skarżący w dniu 31 sierpnia 2010 r. dokonał odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego za kwotę 356.000 zł. Organ dokonał wymiaru podatku od kwoty 257.750,08 zł, która stanowiła przychód w zakresie udziałów nabytych przez stronę w 2009 r. (w wyniku spadku po matce J. S.) i w 2010 r. (w wyniku zniesienia współwłasności), po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodu w kwocie 16.666,66 zł (z tytułu spłaty dokonanej przez skarżącego na rzecz M. S. w wyniku podziału majątku wspólnego dokonanego postanowieniem SR dla W. M. w dniu [...] r.).

Natomiast przychód uzyskany z odpłatnego zbycia ww. lokalu w części nabytej po zmarłym w dniu 16 maja 1987 r. J. S. i zmarłej w dniu 18 grudnia 2001 r. G. S. - nie podlegał opodatkowaniu, gdyż od ich nabycia upłynęło 5 lat.

Prawidłowość wymiaru podatku potwierdza dokument urzędowy – akt notarialny z dnia [...] r. Rep. A nr [...], wskazujący kolejne nabycia udziałów w przedmiotowym lokalu mieszkalnym.

W skardze skarżący podnosi, że dział spadku nie został sformalizowany z powodu fatalnego błędu w postanowieniu Sądu o nabyciu spadku, chorób skarżącego i jego córki oraz dysfunkcji rodzinnej.

Organ zasadnie stwierdził, że na wymiar podatku nie ma wpływu stan zdrowia i sytuacja rodzinna skarżącego, mogą one natomiast stanowić podstawę do udzielenia ulgi podatkowej w odrębnym postępowaniu.

Natomiast ewentualny błąd w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, na który to błąd skarżący wskazuje dość ogólnikowo, można było korygować w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się uchybienia zasadom: prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej) i zupełności postępowania podatkowego (art. 187 Ordynacji podatkowej), gdyż materiał dowodowy został należycie zebrany, a organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy.

Z powyższych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

E.B.