Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 787/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 czerwca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie NSA Andrzej Irla WSA Grażyna Firek / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2007 r. sprawy ze skarg [...] Spółka z o. o. w N. oraz Skarbu Państwa- Dyrektora Izby Skarbowej w K. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości - skargi oddala -


UZASADNIENIE

II SA/Kr 787/05

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2005 r. znak: [...] na podstawie art. 105 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 z późn.zm.) wydaną z upoważnienia Starosty N. umorzono postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w N., oznaczonej jako działki ewidencyjne nr 24/1 i 24/2 w obr.[...]. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że został wyznaczony do rozpoznania przedmiotowej sprawy postanowieniem Wojewody M. z dnia [...] 2003r. znak: [...].

Odnosząc się do meritum organ stwierdził, że według aktualnego zapisu w księdze wieczystej KW Nr [...] – N. działka ewidencyjna nr 24/1 w obr.[...] położona w N. stanowi własność Gminy N. i pozostaje w użytkowaniu wieczystym Zakładu Obsługi Komunalnej Spółka z o.o. w N. (zmiana nazwy na [...] Sp. z o.o.) na podstawie umowy przeniesienia własności mienia w miejsce MPGKiM w N. w likwidacji (wpisano[...]97r), natomiast według zapisu w księdze wieczystej KW Nr [...] - Nowy Sącz działka ewidencyjna nr 24/2 w obr. [...] położona w N. stanowi własność Gminy N. i pozostaje w użytkowaniu wieczystym Skarbu Państwa - Ministerstwo Finansów na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] 1994r. Rep. [...] (wpisano [...] 1994r. ) oraz podkreślił, że nieruchomości te pozostawały zatem w dniu [...] 1998r. i pozostają nadal w użytkowaniu wieczystym osób trzecich. Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603) poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu nieruchomości, jeżeli w rozumieniu art. 137 ustawy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wprowadza wyjątek od zasady wyrażonej w w/w przepisach i uniemożliwia dochodzenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, gdy trwale rozporządzono przedmiotem wywłaszczenia na rzecz osoby trzeciej na podstawie umowy sprzedaży lub oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, a nabywca został ujawniony w

księdze wieczyste ; nie jest bowiem dopuszczalny zwrot nieruchomości, która stała się własnością innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, jak również nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości, która wprawdzie jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego (wyrok NSA z 16.11.2000r. sygn. l S.A, 1539/99). Organ wskazał również, że na podobnej wykładni art. 229 ustawy oparto wyrok NSA z 25.01.2000r., sygn. l S.A. 276/99, gdzie w sprawie o zwrot nieruchomości zostało wszczęte postępowanie na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1987r. o gospodarce nieruchomościami, a w trakcie postępowania ujawniono okoliczność, że nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste przed dniem wejścia w życie ustawy i prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej — to postępowanie administracyjne podlega umorzeniu na podstawie art. 105§1 Kpa jako bezprzedmiotowe.

W kontekście powyższego-wywodził dalej organ l instancji - według utrwalonego już poglądu w orzecznictwie sądowym przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zastosowanie tylko wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy (tj. przed 1.01.1998r.) i taki stan istniał w dniu wejścia jej w życie (uchwała NSA z 25.10.1999r. OPK 26/99, ONSA 2000/1/11).

Zd. organu, roszczenie w opisanej sytuacji nie może być zrealizowane na drodze postępowania administracyjnego, ale nie może też być zrealizowane również w sytuacji gdy Skarb Państwa wykonuje swoje uprawnienia jako podmiot prawa cywilnego - będąc wieczystym użytkownikiem (dz. 24/2 w obr. 87) i właścicielem budynków posadowionych na tej działce, skoro w tej sytuacji może być uznany za osobę trzecią w rozumieniu art. 229 obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ podkreślił, że analogiczne stanowisko wyrażone zostało w wyroku NSA z 09.10.2001 r. w sprawie o sygn. l S.A.675/00, w której Skarb Państwa poprzez umowę cywilno-prawną nabył wieczyste użytkowanie działki nr [...] w obr. [...] i własność budynków tam położonych. Organ l instancji wskazał także, iż przepis art. 34 KC zawiera ogólną definicję Skarbu Państwa, stwierdzającą, że jest on w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków w zakresie mienia państwowego i w tym stanie przyjąć należało, że Skarb Państwa funkcjonuje w obrocie prawnym na identycznych zasadach jak inne podmioty prawa cywilnego (występując w stosunkach cywilnoprawnych o charakterze majątkowym na równi z innymi podmiotami prawnymi) i jako podmiot prawa cywilnego - mając status użytkownika wieczystego nieruchomości i właściciela budynków nabytych w wyniku czynności cywilnoprawnej przed dniem l stycznia 1998r. - może być uznany za osobę trzecią w rozumieniu art. 229 ustawy ; Skarb Państwa, który w oparciu o umowę cywilnoprawną kupił prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz kupił na własność składniki budowlane, nie jest tym samym podmiotem prawnym w sensie charakteru wykonywanych uprawnień w stosunku do kupionej nieruchomości, co podmiot, który dysponował tą nieruchomością w oparciu o decyzję o wywłaszczeniu.

Konkludując powyższe, a w szczególności aktualnie obowiązujący stan prawny nieruchomości zapisany w księdze wieczystej KW Nr [...] i KW Nr [...] -postępowanie, zd. organu l instancji, stało się bezprzedmiotowe i dlatego w myśl art. 105 §2 KPA należało je umorzyć.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. J. zarzuciła, iż decyzja ta jest błędna. Odwołująca się podniosła w szczególności, że wbrew stanowisku Starosty N. w rozpatrywanej sprawie, przeszkody do zwrotu nie może stanowić prawo użytkowania wieczystego osób trzecich na przedmiotowych nieruchomościach, bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. dwoma decyzjami z dnia [...] 2004 r znak: [...] oraz z dnia [....] 2004 r. znak: [...] stwierdziło nieważność dwóch decyzji Zarządu Miasta N. z dnia [...]1993 r. znak: [...] oraz z dnia [...] 1995 r. znak: [...] w części dotyczącej nabycia z mocy prawa - prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonych w N., oznaczonych jako działki nr 24/2 i 24/1 w obr. [...] oraz prawa własności budynków, urządzeń i obiektów znajdujących się na tych działkach, a zatem decyzje te przesądziły, iż w niniejszej sprawie nie doszło w ogóle do powstania użytkowania wieczystego gruntu i nabycia własności budynków na nich usytuowanych. Odwołująca się podniosła ponadto, że wbrew stanowisku Starosty, Skarb Państwa nie jest osobą trzecią w rozumieniu przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co wyjaśnił w wyroku z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. akt II SA/Kr 275/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w K. Odwołująca się zarzuciła również decyzji błąd proceduralny

stwierdzając, że skoro organ prowadzący postępowanie uznał, iż brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości, winien był wydać decyzję o odmowie zwrotu a nie umorzyć postępowanie w przedmiotowej sprawie.

Decyzją z dnia [...] 2005 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 9a, art. 136 i 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603), po rozpatrzeniu powyższego odwołania Wojewoda M. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Rozpatrując przedmiotowe odwołanie oraz całość materiału dowodowego zebranego w sprawie organ odwoławczy stwierdził, iż odwołanie to w całości zasługiwało na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie organ odwoławczy wskazał, że sprawa zwrotu przedmiotowej nieruchomości była już rozpatrywana przez uprawnione organy -zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny i tak : 1/Prezydent Miasta N., powołując się na przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzją z dnia [...] 2000 r. Nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Wojewody M. z dnia [...] 2000 r. Nr [...] odmówił zwrotu nieruchomości, stanowiącej działki nr 24/1 i 24/2 w obr.[...] m. N., w jej uzasadnieniu podkreślając że wnioskowane do zwrotu nieruchomości znajdują się w użytkowaniu wieczystym i prawo to ujawnione zostało w księgach wieczystych, prowadzonych dla tych nieruchomości, a więc zgodnie z art. 229 roszczenie o ich zwrot nie przysługuje, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w K., rozpoznając sprawę ze skargi S. J. na powołaną wyżej decyzję Wojewody M., w wyroku z dnia [...] 2003 r. sygn. akt [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i stwierdził , " ...skoro właścicielem przejętej w drodze wywłaszczenia na rzecz Państwa dziatki 24/2 jest obecnie Gmina N., a wieczystym użytkownikiem działki jest poprzedni jej właściciel — Skarb Państwa, to powstaje sytuacja, w której Skarb Państwa jako władający działką z tytułu użytkowania nie ma przymiotu osoby trzeciej w rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż

nadal wywłaszczona nieruchomość znajduje się w władaniu podmiotu należącego do kręgu tych podmiotów, na których ciąży obowiązek zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Ewentualna zatem odmowa zwrotu działki nr 24/2 może być oparta na braku przesłanek przewidzianych art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co nie było przedmiotem ustaleń zaskarżonej decyzji.", odnośnie zaś działki nr 24/1 Sąd podkreślił, że " nie było przedmiotem ustaleń i rozważań zagadnienie, czy podmiot któremu w dniu [...] 1998 r. służyło wieczyste użytkowanie tej działki, miał charakter osoby trzeciej w rozumieniu przepisu art. 229 ustawy, a w szczególności czy miał on charakter samorządowej lub innej osoby prawnej, mogącej być przedmiotem tego prawa.", 3/ wyznaczony przez Wojewodę M. - postanowieniem z dnia [...] 2003 r. do załatwienia przedmiotowej sprawy - Starosta N., decyzją z dnia [...] 2004 r. znak: [...] odmówił zwrotu tej nieruchomości, 4/ w wyniku złożonego przez wnioskodawcę odwołania decyzja ta została uchylona w całości przez Wojewodę M. decyzją z dnia [...] 2004 r., a sprawa przekazana została do ponownego rozpatrzenia; podstawą uchylenia decyzji, był fakt, że Starosta N. orzekając o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości nie wykonał zaleceń zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - nie przeprowadził postępowania dowodowego na okoliczności wskazane w powołanym wyżej wyroku NSA, tj. nie ustalił czy w dacie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami było ujawnione prawo wieczystego użytkowania w księgach wieczystych i na rzecz jakiego podmiotu, w stosunku do działki nr 24/2 nie przeprowadził postępowania dowodowego przewidzianego w art. 137 powołanej wyżej ustawy, nie ustalił również, czy podmiot, który w dniu [...]1998 r. był użytkownikiem wieczystym działki nr 24/1 nr 24/1 miał charakter osoby trzeciej rozumieniu art. 229 ustawy.

Organ odwoławczy podkreślił, że rozpatrując ponownie sprawę organ l instancji mimo pouczenia o treści art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1271) oraz wskazania przez organ II instancji okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a w szczególności zaleceń zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2003 r. nie dokonał takich ustaleń, po raz kolejny nie wziął również pod uwagę zaleceń

zawartych w wyroku NSA. Organ odwoławczy podkreślił także, iż uchylone wyrokiem NSA decyzje Wojewody M. i Prezydenta Miasta N. z 2000 r. o odmowie zwrotu przedmiotowych nieruchomości oparte były na przepisie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czego nie wziął pod uwagę organ rozpatrujący sprawę, wydając w swej istocie decyzję analogiczną do uchylonych przez NSA i także wbrew stwierdzeniu NSA " ...skoro właścicielem przejętej w drodze wywłaszczenia na rzecz Państwa działki 24/2 jest obecnie Gmina N., a -wieczystym użytkownikiem działki jest poprzedni jej właściciel - Skarb Państwa, to powstaje sytuacja, w której Skarb Państwa jako władający działka z tytułu użytkowania nie ma przymiotu osoby trzeciej w rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami" - organ prowadzący postępowanie uznał, iż Skarb Państwa jest osobą trzecią w rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy podkreślił również , że zgodnie z treścią powołanego wyżej przepisu art. 99 cyt. ustawy - ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem l stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.

Organ odwoławczy wskazał wreszcie, iż rozpatrując przedmiotową sprawę Starosta N. nie wziął pod uwagę nowej sytuacji prawnej wnioskowanych do zwrotu nieruchomości, wynikającej z dwóch ostatecznych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. tj. ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2004 r. Nr [...], którą stwierdzona została nieważność decyzji Zarządu Miasta N. znak: [...] z dnia [...] 1993r., w części dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w N. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 24/2 w obr. [...] oraz prawa własności budynków położonych na tej działce i ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2004 r. Nr [...], którą stwierdzona została nieważność decyzji Zarządu Miasta N. znak: [...] z dnia [...] 1995r.,w części dotyczącej nabycia z mocy prawa z dniem [....]1990r.przez Miejskie

Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w N. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 24/1 w obr. [...] oraz prawa własności urządzeń i obiektów znajdujących się na tej nieruchomości. Organ odwoławczy wskazał też, że stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Miasta N. w części dotyczącej nabycia z mocy prawa - prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonych w N., oznaczonych jako działki nr 24/2 i 24/1 w obr. [...] oraz prawa własności budynków, urządzeń i obiektów znajdujących się na tych działkach - co znane było organowi pierwszej instancji w chwili wydania decyzji - spowodowało, że wnioskowane do zwrotu działki nie były obciążone prawem użytkowania wieczystego w dniu 1 stycznia 1998 r., a wobec tego brak było podstaw do zastosowania przez Starostę N. przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Uchylając zaskarżoną decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi l instancji organ odwoławczy stwierdził konieczność przeprowadzenia postępowania przede wszystkim z uwzględnieniem wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. akt II SA/Kr 275/01 przy wzięciu pod uwagę nowej sytuacji prawnej wnioskowanych do zwrotu nieruchomości, wynikającej ze wskazanych wyżej dwóch ostatecznych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. oraz przesłanek określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. [...] Spółka z o.o. w N. domagała się uchylenia powyższej decyzji, zarzucając "błędność rozstrzygnięcia w stosunku do zebranego w sprawie materiału dowodowego". Na uzasadnienie swojego stanowiska strona skarżąca wskazała, iż w ramach toczącego się postępowania administracyjnego przeprowadzona w terenie wizja wykazała, że na spornej działce rosną drzewka ozdobne na potrzeby estetyki miasta N., a zatem nie ma potrzeby ponownego prowadzenia postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości w oparciu o art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, skoro postępowanie takie zostało przeprowadzone. Dodatkowo strona skarżąca podniosła, iż użytkowanie wieczyste spornej nieruchomości uwidacznianie było w księgach wieczystych przez kolejnych następców prawnych, którzy byli osobami trzecimi w

rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wniósł także Skarb Państwa-Dyrektor Izby Skarbowej w K., domagając się uchylenia powyższej decyzji oraz zarzucając, że decyzja ta narusza przepisy prawa materialnego przez ich błędną wykładnię t.j. art. 2 ust. 1,2,3, art.2a ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79 poz.464 ze zm.) art.137,229,229a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. DZ.U z 2004r. Nr 281 poz.2603 ze zm.), a także narusza przepisy art.107§ 1 kpa, art. 138 § 1 pkt. 2 kpa, art. 138 § 2 kpa, art. 156 § 2 kpa. Strona skarżąca zarzuciła także nie wyjaśnienie istoty sprawy i sprzeczność ustaleń w sprawie.

Zd. strony skarżącej naruszenie przepisu art. 107 § l kpa polegało na tym, że organ nie podał zmian aktu prawnego, na którego przepisy powołał się w rozstrzygnięciu oraz, że nie zamieścił literalnego brzmienia przepisów prawa, na których podstawie wydał zaskarżoną decyzję. Natomiast naruszenie przepisu art. 138 § l pkt.2 art.138 § 2 kpa polegało na tym, że organ nie określił na czym polegać ma przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części przez organ pierwszej instancji przez co, zd. strony skarżącej doszło do rażącego naruszenia prawa albowiem przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest wyjątkiem od rozpatrzenia sprawy merytorycznie przez organ odwoławczy. Strona skarżąca podniosła, że organ odwoławczy nie wziął pod uwagę skutków nabytych przez art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. nr 19 poz. 147 ze zm.), a na podstawie tego przepisu Skarb Państwa nabył własność budynku i użytkowania wieczystego gruntu nawet gdyby nabył to prawo od osoby nieuprawnionej oraz podkreśliła, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji kasacyjnej w sytuacji gdy zachodzi konieczność ponownego dokonania oceny prawnej przeprowadzonego przez organ l instancji postępowania czy też dokonania oceny zarzutów podniesionych w odwołaniu (vide wyrok NSA z dnia 13.02.2002r. sygn akt V SA 1680/01 lex nr 109328 ); skoro organ odwoławczy nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził obowiązku przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie to powinien wydać decyzję co do istoty sprawy.

Zd. strony skarżącej naruszenie przepisu art. 156 § 2 kpa polegało na tym, że w niniejszej sprawie doszło do powstania nieodwracalnych skutków prawych. Skarb

Państwa nabył bowiem na podstawie aktu notarialnego w drodze umowy cywilno prawnej wieczyste użytkowanie gruntu i własność budynku. Ze względu na taki stan faktyczny organ odwoławczy winien zastosować art.138 § l pkt l kpa .

Co do naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię t.j. art. 2 ust. 1,2,3, art.2a ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79 poz.464 ze zm.) to, zd. strony skarżącej polegało ono na tym, że na podstawie tych przepisów Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej nabyło z mocy prawa w dniu 5 grudnia 1990r. własność budynku oraz użytkowanie wieczyste gruntu, a o braku możliwości zwrotu nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej przesądził SN w uchwale z dnia 24.09.1992r. sygn. akt III AZP 11/92 opublikowanej w OSNCP 1993/6/93.

W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie i przytoczył ponownie argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm./ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art.134 ustawy/. Stosownie do treści art. 151 cyt. ustawy w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

Skargi są nieuzasadnione.

W pierwszym rzędzie należy wskazać, że decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga merytorycznie sprawy i musi być podjęta gdy postępowanie stało się z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe - art. 105 § 1 Kpa. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zaś, że zachodzi brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygniecie jej co do istoty. Okoliczności stanowiące podstawę umorzenia postępowania administracyjnego zachodzą wówczas gdy np. nastąpiła

zmiana przepisów prawa materialnego w toku postępowania i nowe przepisy nie dopuszczają możliwości wydania decyzji w sprawach określonego rodzaju, w razie śmierci strony, gdy przedmiotem postępowania są uprawnienia i obowiązki o charakterze osobistym, nierozerwalnie związane z osobą strony, w razie stwierdzenia, że postępowanie wszczęto w sprawie, która nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej, w razie stwierdzenia, że organ, który na żądanie strony wszczął postępowanie nie jest właściwy do jego prowadzenia /koniecznym jest wówczas umorzenie postępowania i przekazanie wniosku właściwemu organowi/, bezprzedmiotowość postępowania może być także wynikiem takiej zmiany stanu faktycznego, że ustał stan podlegający uregulowaniu przez organ administracji w drodze decyzji. Stosownie zaś do treści art. 105 §2 Kpa organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. W okolicznościach nin. sprawy nie spełnione zostały żadne przesłanki, które mogłyby skutkować uznaniem, że przedmiotowe postępowanie jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na zasadzie art. 105 § 1 Kpa , nie zachodzą także przesłanki określone w art. 105 § 2 Kpa. W konsekwencji za zasadną należy uznać decyzję organu odwoławczego o uchyleniu decyzji organu l instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Zachodzi bowiem potrzeba wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy po ustaleniu i ocenie okoliczności mających istotne znaczenie ze względu na przesłanki określone w art. 136 § 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. z 2004 r. Dz.U. Nr 261 poz.2603 ze zm./. Podkreślić też należy, iż nin. sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta N., który powołując się na przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzją z dnia [...] 2000 r. Nr [...] odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości, decyzja ta następnie utrzymana została w mocy decyzją Wojewody M. z dnia [...] 2000 r. Nr [...], a następnie Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w K., rozpoznając sprawę ze skargi S. J. na powołaną wyżej decyzję Wojewody M., w wyroku z dnia [...] 2003 r. sygn. akt [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, wskazując w jego uzasadnieniu okoliczności jakie wymagają wyjaśnienia i oceny przy

ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy. Oceniając stanowisko organu l instancji organ odwoławczy słusznie wskazał, że organ l instancji zignorował zalecenia zawarte w uzasadnieniu cyt. wyroku, słusznie też wskazał, że zalecenia te mają moc wiążących co do zakresu postępowania, zarówno dla organów prowadzących ponownie postępowanie jak i dla sądu administracyjnego. Prawidłowo także organ odwoławczy podkreślił, że rozpatrując przedmiotową sprawę Starosta N. nie wziął pod uwagę nowej sytuacji prawnej wnioskowanych do zwrotu nieruchomości, wynikającej z dwóch ostatecznych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. tj. ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2004 r. Nr [...], którą stwierdzona została nieważność decyzji Zarządu Miasta N. znak: [...] z dnia [...]1993r, w części dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w N. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 24/2 w obr. [...] oraz prawa własności budynków położonych na tej działce i ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2004 r. Nr [...], którą stwierdzona została nieważność decyzji Zarządu Miasta N. znak: [...] z dnia [...] 1995r., w części dotyczącej nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r. przez Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w N. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 24/1 w obr. [...] oraz prawa własności urządzeń i obiektów znajdujących się na tej nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze, oceniając zarzuty w skargach, Sąd uznał je za nieuzasadnione. Przede wszystkim organ odwoławczy nie naruszył zasady z art. 138 § 2 Kpa albowiem w sprawie zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy to wykazał, wbrew twierdzeniom skargi określił też zakres tego postępowania. Zwrócić też należy uwagę, że zarzut dotyczący naruszenia przez organ odwoławczy art. 156§2 Kpa zawarty w skardze Dyrektora Izby Skarbowej w jest niezrozumiały. Przedmiotowa sprawa nie dotyczyła nieważności decyzji, a zatem przedmiotem badania i oceny nie byty przesłanki z

art. 156 § 1 Kpa i art. 156§2 Kpa. Pozostałe zarzuty zgłoszone w skargach nie mogły być przedmiotem analizy Sądu, sformułowane zostały bowiem tak, jak gdyby rozstrzygnięto o zwrocie przedmiotowej nieruchomości , podczas gdy w sprawie nie rozstrzygnięto co do istoty , bowiem zaskarżona decyzja ma charakter kasacyjny, a decyzja organu l instancji ma charakter formalny.

W tym stanie na zasadzie art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.