Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 795/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 31 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 14 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska Sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 czerwca 2016 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego2016 roku numer [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2016 roku numer [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] z siedzibą w [...] kwotę 100 zł (stu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] (dalej "zaskarżonym postanowieniem") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej także "SKO"), po rozpatrzeniu zażalenia [...] z siedzibą w [...] gm. [...] (dalej "Stowarzyszenia") na postanowienie Wójta Gminy [...] (dalej "Wójta") z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], odmawiające dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału na prawach strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania (modernizacji) zakładu paliwa alternatywnego na działkach oznaczonych numerami: [...], [...] i [...] położonych w miejscowości [...] gm. [...], utrzymało postanowienie Wójta w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez SKO zaskarżonego obecnie postanowienia z dnia [...] lutego 2016 r., przedstawia się w następujący sposób:

1. W dniu 11 grudnia 2015 r. do Urzędu Gminy [...] wpłynął wniosek [...] z siedzibą w [...] o dopuszczenie do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania (modernizacji) zakładu paliwa alternatywnego na działkach oznaczonych numerami: [...], [...] i [...] położonych w miejscowości [...] gm. [...].

2. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Wójt Gminy [...] w dniu [...] stycznia 2016 r. wydał postanowienie Nr [...], mocą którego odmówił dopuszczenia wnioskodawcy do udziału w postępowaniu na prawach strony o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, iż w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie nie mogło być dopuszczone do udziału w postępowaniu na podstawie przepisu prawa materialnego, tj. art. 44 ust. 1 uioś, gdyż wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach został złożony w dniu 19 listopada 2015 r., zaś Stowarzyszenie zostało zgłoszone do rejestru w dniu 11 grudnia 2015 r., nie prowadziło zatem swej działalności przez okres 12 miesięcy od zgłoszenia wniosku. W stosunku do dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 Kpa organ uznał, iż nie zostały spełnione łącznie wymienione w nim przesłanki, tj. uzasadnienie celami statutowym oraz istnienie interesu społecznego. Zdaniem organu orzekającego w pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie został spełniony jeden z wyżej wymienionych warunków, jako że w celach statutowych Stowarzyszenia mieści się ochrona środowiska oraz przeciwdziałanie zachowaniom, procesom i inwestycjom mogącym pogorszyć stan środowiska. Nie spełniony został natomiast drugi z warunków, tj. istnienie po stronie wnioskodawcy interesu społecznego.

5. Pismem z dnia 18 stycznia 2016 r. Stowarzyszenie wniosło do SKO zażalenie na postanowienie Wójta z dnia [...] stycznia 2016 r. (za pośrednictwem tego organu), zarzucając mu naruszenie: art. 31 § 1 pkt 2, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Stowarzyszenie interweniuje w wielu sprawach dotyczących Spółki [...], ale wyłącznie dlatego, iż wskazany podmiot podejmuje próby realizacji przedsięwzięć szczególnie szkodliwych dla środowiska, jak np. składowisko odpadów niebezpiecznych. Nie chodzi zatem o zainteresowanie samą Spółką, ale o charakter planowanych przez nią inwestycji. Wójt Gminy [...] rozpatrując wniosek Stowarzyszenia winien się odnieść do przesłanek określonych w art. 31 § 1 pkt 2 Kpa, a nie wykraczać poza określone w nim zapisy. Ponadto zdaniem Stowarzyszenia (tu wymieniono wiele przykładów) można odnieść wrażenie, iż wszelkie postępowania dotyczące Spółki są objęte parasolem ochronnym, stąd konieczność angażowania się Stowarzyszenia w postępowania z udziałem wskazanego podmiotu. Stowarzyszenie nie ma na celu blokowania realizacji pewnych inwestycji, ale chce sprawować kontrolę nad postępowaniami, które mogą wpływać na lokalne środowisko. Skarżący przedstawił również szereg postępowań, w których brało aktywny udział, które przedstawiło już w piśmie z dnia 4 stycznia 2016 r.

III. Zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. SKO rozpatrzyło zażalenie Stowarzyszenia na postanowienie Wójta z dnia [...] stycznia 2016 r., utrzymując postanowienie Wójta w mocy.

Uzasadniając zaskarżone postanowienie, SKO wskazało w szczególności, co następuje:

1. Podzielić należy ocenę Wójta, iż Stowarzyszenie nie jest legitymowane do udziału w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.).

2. Również należy zgodzić się z organem pierwszej instancji, iż Stowarzyszenie nie wykazało istnienia po swojej stronie interesu społecznego do udziału w postępowaniu na prawach strony w postępowaniu o wydanie decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania (modernizacji) zakładu produkcji paliwa alternatywnego na działkach o numerach: [...], [...] i [...] położonych w [...] gm. [...]. Tym samym, skoro nie został spełniony jeden z warunków określonych w art. 31 § 1 pkt 2 Kpa, nie było podstaw prawnych, aby dopuścić skarżącego do udziału na prawach strony we wskazanym wyżej postępowaniu.

Z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika, że organizacja społeczna w sprawie dotyczącej innej osoby może być dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym, gdy spełnione zostaną łącznie następujące warunki: 1) postępowanie dotyczy innej osoby (jej praw i obowiązków), 2) jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, 3) przemawia za tym interes społeczny.

W sprawie niewątpliwie zostały spełnione pierwsza i druga z przywołanych wyżej przesłanek. Postępowanie dotyczy bowiem wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z wniosku innego podmiotu. Ponadto z regulaminu Stowarzyszenia wynika bowiem, iż celem działania Stowarzyszenia jest m. in.: działanie na rzecz ochrony środowiska (§ 7 lit. a) oraz przeciwdziałanie zachowaniom, procesom i inwestycjom mogącym pogorszyć stan środowiska (§ 7 lit. e). Słusznie zatem organ I instancji w zaskarżonym postanowieniu uznał, iż udział Stowarzyszenia byłby uzasadniony celami statutowymi tej organizacji.

Pojęcie "interesu społecznego" wymaga indywidualnej oceny w każdej sprawie. Samo odwoływanie się do celów statutowych organizacji, nie jest wystarczające do przyjęcia, że interes społeczny w danej sprawie przemawia za podjęciem przez organ działań żądanych przez tę organizację.

Ocena wystąpienia przesłanki interesu społecznego w dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu należy do organu administracji. Organizacja społeczna powinna zatem wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2161/10, Lex nr 1109379). Jakkolwiek doniosły byłby interes organizacji społecznej, ze względu na który żąda ona udziału w postępowaniu - nie można go stawiać ponad interesami stron (tak W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, s. 32).

Stowarzyszenie wskazało bardzo ogólnikowo, dlaczego jego udział w tymże postępowaniu jest uzasadniony interesem społecznym. Mowa jest bowiem o tym, iż działalność wnioskodawcy zmierza do inicjowania działań mających na celu ochronę środowiska oraz przeciwdziałanie zachowaniom, procesom i inwestycjom mogącym pogorszyć stan środowiska, cele statutowe Stowarzyszenia mogą mieć wpływ na sposób załatwienia przedmiotowej sprawy, interes społeczny "sprowadza się w gruncie rzeczy do istnienia realnego zagrożenia wartości, jaką jest ochrona środowiska", zgłaszając chęć udziału w prowadzonym postępowaniu Stowarzyszenie ma na celu realizację zadań o charakterze ogólnospołecznym, Stowarzyszenie ma zamiar działań we wskazanym postępowaniu w interesie publicznym, Stowarzyszenie działać będzie w interesie całej społeczności lokalnej "...bowiem wynika to z samej istoty funkcjonowania organizacji społecznej oraz rodzaju podejmowanych przez nią działań". Słusznie zatem organ I instancji wystąpił do wnioskodawcy o wykazanie zaistnienia w omawianym postępowaniu interesu społecznego. W odpowiedzi na powyższe Stowarzyszenie wskazało, iż: nie podejmuje jakichkolwiek działań, które miałyby służyć realizacji indywidualnych interesów Stowarzyszenie wielokrotnie podejmowało aktywne działania w sprawach o wydanie innych decyzji środowiskowych (budowa okresowego bioreaktora beztlenowego (OBB) - w tym przypadku do udziału w postępowaniu dopuściło Stowarzyszenie SKO w [...], budowa składowiska odpadów azbestowych (niebezpiecznych) - w tej sprawie organ I instancji nie miał wątpliwości co do istnienia interesu społecznego po stronie Stowarzyszenia), we wskazanych przypadkach podnoszone przez Stowarzyszenie zarzuty okazały się trafne i zasadne, Stowarzyszenie zakwestionowało postanowienia uchwały Rady Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] - w tym przypadku WSA w Warszawie stwierdził nieważność planu w części kwestionowanej przez Stowarzyszenie - lokowanie składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie oznaczonym symbolem 11-0), poprzez zaangażowanie organizacji społecznych można było wymóc na organach administracji publicznej "...aby - poprzez respektowanie powszechnie obowiązujących przepisów prawa — zadbały o ochronę środowiska naturalnego i zdrowie mieszkańców gminy", wielokrotne zwracanie uwagi Wójta Gminy [...], iż w sprawach dotyczących Spółki [...] brak jest transparentności i czy planowane przez ten podmiot przedsięwzięcia są bezpieczne dla zdrowia i życia mieszkańców (m. in. program interwencyjny w [...]), działalność Stowarzyszenia i jego udział w postępowaniu umożliwi należytą dbałość o interesy mieszkańców.

Stowarzyszenie nie wykazało ponad wszelką wątpliwość, jaki to interes społeczny przemawia za dopuszczeniem go do udziału na prawach strony w tym konkretnym, ściśle określonym postępowaniu administracyjnym, tj. w postępowaniu o wydanie na wniosek inwestora - Spółki [...] decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania (modernizacji) zakładu produkcji paliwa alternatywnego na działkach o numerach: [...], [...] i [...] położonych w [...] gm. [...]. To, że Stowarzyszenie interweniowało w sprawach dotyczących innych postępowań administracyjnych dotyczących wydania decyzji środowiskowych i to zdaniem Stowarzyszenia skutecznie, czy też trafnie (co potwierdził WSA w Warszawie) kwestionowało zapisy planu miejscowego może świadczyć wyłącznie o skuteczności Stowarzyszenia, nie wskazuje natomiast żadnych argumentów, które świadczyłyby, iż istnieje interes społeczny po stronie Stowarzyszenia uzasadniający dopuszczenie go do udziału w konkretnym, toczącym się obecnie postępowaniu dotyczącym konkretnej inwestycji - budowy okresowego [...] ([...]). To, że w innych sprawach - zdaniem Stowarzyszenia - Wójt Gminy [...] działał nieprawidłowo i niezgodnie z obowiązującym prawem, nie może świadczyć o tym, iż tak będzie również w niniejszej sprawie, a przede wszystkim nie tłumaczy interesu społecznego po stronie Stowarzyszenia determinującego dopuszczenie go do udziału w obecnie prowadzonym postępowaniu. Podobnie inne wskazywane przez Stowarzyszenie okoliczności, jak dbałość o interesy mieszkańców, umożliwienie sprawowania społecznej kontroli nad działaniami organów administracji, nakłonienie organu I instancji do respektowania prawa, aby zadbał o ochronę środowiska naturalnego i zdrowie mieszkańców gminy, możliwość realizacji zadań mających znaczenie dla interesu ogólnospołecznego, itp. są zdaniem Kolegium na tyle ogólnikowe i enigmatyczne, iż nie wskazują w sposób jednoznaczny, dlaczego należałoby uznać, iż istotnie Stowarzyszenie ma interes społeczny do udziału w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania (modernizacji) zakładu produkcji paliwa alternatywnego na działkach o numerach: [...], [...] i [...] położonych w [...] gm. [...].

Tak więc należy uznać za organem pierwszej instancji, iż w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie [...] nie wykazało istnienia po swojej stronie interesu społecznego do udziału w postępowaniu na prawach strony w postępowaniu o wydanie decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania (modernizacji) zakładu produkcji paliwa alternatywnego na działkach o numerach: [...], [...] i [...] położonych w [...] gm. [...]. Tym samym, skoro nie został spełniony jeden z warunków określonych w art. 31 § 1 pkt 2 Kpa, nie było podstaw prawnych, aby dopuścić skarżącego do udziału na prawach strony we wskazanym wyżej postępowaniu.

IV. Pismem z dnia 7 marca 2016 r. Stowarzyszenie wniosło do tut. Sądu skargę na postanowienie SKO z dnia [...] lutego 2016 r., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu:

1. naruszenie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki uzasadniające dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony, w szczególności, że Stowarzyszeniu nie przysługuje interes społeczny, o którym mowa w w/w przepisie;

2. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia z pominięciem istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy dowodów oraz załatwienie sprawy z pominięciem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli.

Uzasadniając zarzuty skargi, Stowarzyszenie wskazało w szczególności, co następuje:

1. Kwestionowany przez organ II instancji interes społeczny, przemawiający za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, wyraża się w potrzebie zapewnienia kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym, którego wynik może istotnie wpłynąć na środowisko lokalne. Społeczność lokalna wielokrotnie wyrażała zaniepokojenie tym, że Wójt szczególną opieką obejmuje postępowania administracyjne, wszczynane na wniosek Spółki. Brak transparentnego działania Wójta w powyższym zakresie był wielokrotnie sygnalizowany przez mieszkańców Gminy, m. in. w toku emitowanego na antenie [...]w dniu [...].11.2014 r. programu interwencyjnego pt. "[...]" - [...]. Powyższa okoliczność potwierdza tylko stanowisko Stowarzyszenia, jakoby interes społeczny przemawiał za koniecznością dostępu Stowarzyszenia do udziału w toczącym się postępowaniu na prawach strony.

2. W toku przedmiotowego postępowania Stowarzyszenie wyraziło zaniepokojenie następującymi działaniami Wójta, mającymi miejsce w okresie ostatnich dwóch lat:

- obejmowanie "parasolem ochronnym" postępowań wszczynanych na wniosek Spółki (uprzednio spółki gminnej);

- wydawanie wadliwych decyzji w postępowaniach wszczynanych na wniosek Spółki (o czym świadczy fakt ich uchylania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]);

- blokowanie organizacjom społecznym dostępu do udziału w postępowaniach wszczynanych na wniosek Spółki (postanowienie z dnia [...].12.2014 r., [...], uchylone w całości postanowieniem SKO w [...] z dnia [...].01.2015 r., sygn. akt [...]);

- przedkładanie Radzie Gminy projektów zmian w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sprzecznych z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa (wyroki WSA w Warszawie z dnia 10.12.2015 r., sygn. akt: IV SA/Wa 1393/15 oraz IV SA/Wa 2271/15, w których WSA stwierdził nieważność uchwały w przedmiocie zmiany planu miejscowego w określonych częściach, m.in. w części dopuszczającej lokowanie składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie oznaczonym w treści planu symbolem ll-O, tj. na terenie stanowiącym własność spółki [...] Sp. z o.o.);

Okoliczności te wywołują potrzebę angażowania się przez organizacje społeczne w postępowania wszczynane na wniosek spółki Spółki. Celem Stowarzyszenia nie jest blokowanie jakichkolwiek inwestycji Spółki, a wyłącznie realizacja własnych celów regulaminowych, tj. w szczególności działanie na rzecz ochrony środowiska oraz przeciwdziałanie zachowaniom, procesom i inwestycjom mogącym pogorszyć stan środowiska. Przedsięwzięcia realizowane i planowane przez Spółkę [...] mogą pogorszyć stan środowiska.

3. Wykazując istnienie w przedmiotowej sprawie wymaganego interesu społecznego, Stowarzyszenie wskazało na szereg podjętych przez siebie w ostatnim czasie działań i inicjatyw, które pozwoliły zapobiec degradacji środowiska. Okoliczności te SKO pominęło przy rozpatrywaniu sprawy. Wskazać w tym zakresie należy na:

1) Aktywny udział Stowarzyszenia w toku postępowania zmierzającego do wydania decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia polegającego na "Budowie [...] z instalacją biogazu z odpadów komunalnych zasilającą źródło energii elektrycznej wraz z odzyskiem ciepła na działkach ewidencyjnych o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w miejscowości [...] Gmina [...]". W toku powyższego postępowania Wójt Gminy [...] postanowieniem z dnia [...].12.2014 r. odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia zwykłego [...] z siedzibą w [...] do udziału w postępowaniu, wyłączając tym samym możliwość jakiejkolwiek "ingerencji" w toczące się postępowanie przez organizacje społeczne. Na skutek wniesionego zażalenia na w/w postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...].01.2015 r. uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i orzekło o dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Organ II instancji uznał, że bezpodstawne jest ograniczanie dostępu do postępowania organizacjom społecznym i kwestionowanie ich interesu społecznego. Nie zachodziły bowiem jakiekolwiek uzasadnione podstawy, aby odmawiać organizacjom społecznym udziału w postępowaniu. W w/w postępowaniu Wójt Gminy [...] - bagatelizując realne zagrożenie środowiska - wydał początkowo decyzję pozytywną. Decyzja ta - wobec jej oczywistej wadliwości - została uchylona w całości przez organ II instancji. Podkreślić należy, że przedmiotowe postępowanie finalnie zakończyło się jego umorzeniem. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] przez 9 miesięcy nie wydał pozytywnej opinii na temat planowanej przez inwestora inwestycji, co potwierdza stopień skomplikowania sprawy, którego nie dostrzegał uprzednio - pomimo wielokrotnych sygnałów - Wójt Gminy [...].

Gdyby nie działania podjęte uprzednio przez organizacje społeczne (w tym przez Stowarzyszenie zwykłe [...]), w obecnej chwili Inwestor realizowałby już inwestycję, co do której nie przeprowadzono nawet oceny oddziaływania na środowisko.

2) Aktywny udział Stowarzyszenia w toku postępowania zmierzającego do wydania decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia polegającego na "Budowie składowiska odpadów [...] (niebezpiecznych) w miejscowości [...], gmina [...]".

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w toku powyższego postępowania Wójt Gminy [...] nie sygnalizował - podnoszonych na obecnym etapie - wątpliwości co do istnienia interesu społecznego, uzasadniającego udział Stowarzyszenia w postępowaniu administracyjnym na prawach strony.

3) Pomimo zmiany przez Radę Gminy [...] miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego realizacja w/w inwestycji pozostawała w dalszym ciągu niezgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, ponieważ o ile świeżo uchwalony miejscowy plan dopuszczał co do zasady możliwość lokalizacji na terenie miejscowości [...] tego typu składowiska, to jego budowa - z uwagi na istnienie Głównego Zbiornika Wód Podziemnych ONO - nie była absolutnie możliwa. Wójt Gminy [...] w toku powyższego postępowania - podobnie jak w przypadku sporządzania projektu planu miejscowego - zbagatelizował okoliczność, o której mowa powyżej, pomijając konsekwentnie fakt, że składowisko odpadów niebezpiecznych nie może być lokowane na obszarze najwyższej ochrony.

Wójt Gminy [...] pomimo występowania oczywistych przeszkód nadał sprawie bieg i skierował wniosek do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] celem uzgodnienia warunków realizacji planowanego przez Inwestora przedsięwzięcia.

4) Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] po trwającym prawie 7 miesięcy postępowaniu, postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., sygn. [...], odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie składowiska odpadów [...] (niebezpiecznych) w miejscowości [...], gmina [...]. RDOŚ podzielił stanowisko Stowarzyszenia, że budowa składowiska odpadów niebezpiecznych na obszarze Głównego Zbiornika Wód Podziemnych ONO jest niezgodna z przepisami prawa.

Tym samym po raz kolejny okazało się, że zarzuty podnoszone przez Stowarzyszenie w ramach społecznej kontroli postępowania administracyjnego okazały się jak najbardziej trafne i zasadne.

5) Kwestionowanie przez Stowarzyszenie postanowień uchwały Rady Gminy [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...].

Stowarzyszenie zwykłe [...] z siedzibą w [...] wielokrotnie zwracało uwagę Wójtowi Gminy [...] na wadliwość części zapisów planu. Zastrzeżenia dotyczyły w szczególności dopuszczenia lokowania składowiska odpadów niebezpiecznych na obszarze Głównego Zbiornika Wód Podziemnych ONO. Wójt Gminy [...] pozostawał jednak niewzruszony i przedłożył Radzie Gminy [...] projekt planu obejmujący kwestionowane przez Stowarzyszenie zapisy.

Na skutek wniesionych przez legitymowane podmioty skarg na przedmiotową uchwałę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z dnia 10.12.2015 r. (IV SA/Wa 1393/15 i IV SA/Wa 2271/15) stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w określonych częściach, m.in. w części dopuszczającej lokowanie składowiska odpadów niebezpiecznych na terenie oznaczonym w treści planu symbolem 11-0 (własność spółki [...] Sp. z o.o.), tj. w części kwestionowanej przez Stowarzyszenie.

Powyższe okoliczności faktyczne po raz kolejny wskazują na trafność zarzutów podnoszonych przez organizacje społeczne oraz na nadzwyczajną przychylność organów administracji w stosunku do określonych podmiotów - co samo w sobie uzasadnia potrzebę inicjowania dodatkowych działań kontrolnych.

Mając na uwadze powyższe inicjatywy zauważyć należy, że tylko dzięki zaangażowaniu organizacji społecznych w powyższe sprawy, udało się wymóc na organach administracji publicznej, aby - poprzez respektowanie powszechnie obowiązujących przepisów prawa - zadbały o ochronę środowiska naturalnego i zdrowie mieszkańców gminy.

4. W ocenie Stowarzyszenia organ administracji publicznej w postaci Wójta Gminy [...] nie czuwa w sposób wystarczający nad przestrzeganiem powszechnie obowiązujących przepisów prawa, o czym świadczy chociażby sposób, w jaki zakończyły się postępowania, o których mowa powyżej. Reasumując: albo dochodziło do uchylenia decyzji Wójta przez organ wyższego stopnia, albo do umorzenia postępowania po cofnięciu wniosku przez inwestora wskutek odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez RDOS, albo do stwierdzenia nieważności części uchwały w sprawie planu miejscowego przez WSA w Warszawie.

W interesie społecznym leży tym samym umożliwienie organizacji społecznej sprawowania dodatkowej kontroli społecznej nad toczącym się postępowaniem.

Organów administracji publicznej - z uwagi na wskazywane powyżej okoliczności faktyczne i prawne - nie powinno dziwić dlaczego organizacje społeczne funkcjonujące na terenie gminy [...] największą uwagę poświęcają inwestycjom realizowanym (lub planowanym) przez spółkę [...] Sp. z o.o. (uprzednio [...] Sp. z o.o.). Po pierwsze wskazana powyżej spółka jest jednym z większych podmiotów zajmujących się gospodarką odpadami. Skala prowadzonej przez w/w spółkę działalności, jej charakter oraz oddziaływanie (nawet potencjalne) na stan środowiska wymaga poświęcenia jej zdecydowanie większej uwagi, niż innym inwestorom. Po drugie, to w postępowaniach wszczynanych na wniosek tego podmiotu Wójt Gminy [...] wydawał kontrowersyjne rozstrzygnięcia, które następnie były uchylane przez organy wyższego stopnia, jako naruszające przepisy prawa.

Skoro wszczynane uprzednio postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięć polegających m.in. na budowie [...] oraz składowiska odpadów niebezpiecznych zostały umorzone (wskutek sygnalizowania przez RDOŚ w [...] istotnych zastrzeżeń co do sposobu oddziaływania przedmiotowych inwestycji na środowisko), to naturalne wydaje się ciągłe zainteresowanie ze strony organizacji ekologicznych obszarem, na którym w/w inwestycje miały być realizowane. Gdyby społeczność lokalna pozostawała w przekonaniu, że Wójt w sposób wyczerpujący zadba o ochronę środowiska lokalnego, to nie byłoby konieczności inicjowania kontroli społecznych w każdym z toczących się postępowań.

Gdyby organ II instancji dokonał swobodnej oceny całego materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, w szczególności pisma Stowarzyszenia z dnia 04.01.2016 r, w treści którego Stowarzyszenie w sposób wyczerpujący wskazało na okoliczności przemawiające za istnieniem interesu społecznego, z pewnością SKO w [...] doszłoby do przekonania, że zachodziła podstawa do pozytywnego rozpoznania wniosku Stowarzyszenia.

Ani Stowarzyszenie, ani żaden z jego członków nie prowadzą działalności konkurencyjnej w stosunku do działalności spółki [...] Sp. z o.o., wobec czego nielogiczny wydaje się zarzut rzekomego realizowania przez Stowarzyszenie indywidulanych celów. Wyłącznym, wyznaczonym w dacie zawiązania Stowarzyszenia celem jest podejmowanie działań, które pozwolą zwiększyć ochronę środowiska lokalnego oraz zminimalizują skutki negatywnego oddziaływania na środowisko przedsięwzięć funkcjonujących na obszarze gminy.

Przedsięwzięcie, którego dotyczy wskazane na wstępie postępowanie administracyjne ze względu na swój charakter będzie w sposób znaczący oddziaływać na środowisko. Przy realizacji tego typu inwestycji niezwykle ważne jest zapewnienie warunków, które w maksymalny sposób pozwolą zabezpieczyć środowisko naturalne przed ewentualnym zanieczyszczeniem.

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia 22 marca 2016 r., SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VI. Sąd rozpoznał skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (art.3§2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skargę należało uwzględnić, albowiem zarówno zaskarżone postanowienie SKO z dnia [...] lutego 2015 r., jak i utrzymane nim w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.7 i 77 § 1 w związku z art.31 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie, że za dopuszczeniem skarżącego Stowarzyszenia do udziału na prawach strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania (modernizacji) zakładu paliwa alternatywnego na działkach oznaczonych numerami: [...], [...] i [...] położonych w miejscowości [...] gm. [...], nie przemawia interes społeczny. Wbrew ocenie organów obu instancji interes ten został bowiem wykazany. Z uwagi na fakt, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oba wydane orzeczenia należało wyeliminować z obrotu prawnego.

VII. Kontrola legalności zaskarżonego do Sądu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2016 r., prowadzi do następujących wniosków:

1. W myśl art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby wystąpić z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli łącznie: 1) jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, 2) za dopuszczeniem organizacji do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. W myśl art.31 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia m.in. o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. W świetle jednolitego w tym zakresie orzecznictwa sądowego, ciężar wykazania istnienia przesłanek wskazujących na zasadność uczestnictwa organizacji społecznej w postępowaniu spoczywa na wnioskującej organizacji (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 520/13, publ. LEX, w którym wskazano, co następuje: "To na organizacji społecznej spoczywa, na gruncie art. 31 k.p.a., ciężar wykazania istnienia przesłanek wskazujących na zasadność uczestnictwa. Jeśli więc organ administracji, dostrzegłszy brak precyzji we wniosku, wezwie wnioskodawcę do jego sprecyzowania, a we wniosku sprecyzowanym w dalszym ciągu brak jest określenia niezbędnych do kwalifikacji tego wniosku danych, nie można mówić o spełnieniu obowiązku spoczywającego na wnioskodawcy.". Stanowisko to należy w pełni zaaprobować.

2. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje spełnienie się pierwszego ze wskazanych w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. warunków, koniecznych do uznania wniosku organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu za dopuszczalny. Uznać bowiem należy, że dopuszczenie skarżącego Stowarzyszenia do wskazanego we wniosku postępowania środowiskowego, znajduje uzasadnienie w jego celach statutowych. W celach statutowych Stowarzyszenia, na co słusznie wskazały organy, mieści się bowiem ochrona środowiska oraz przeciwdziałanie zachowaniom, procesom i inwestycjom mogącym pogorszyć stan środowiska.

3. Kwestią sporną w sprawie jest natomiast to, czy za przystąpieniem Stowarzyszenia do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym przemawia interes społeczny. Wprawdzie brak w systemie prawa legalnej definicji interesu społecznego stanowi pewne utrudnienie w precyzyjnej identyfikacji kryteriów, w oparciu o które ustalanie występowania takiego interesu (w kontekście art.31 k.p.a) winno być dokonywane, niemniej przyjąć należy, że przesłanką wstępnie przemawiającą za istnieniem takiego interesu (aczkolwiek w oczywisty sposób nie przesądzającą o nim) jest to, że wynik postępowania administracyjnego, pozostającego w kręgu zainteresowania organizacji społecznej, wpływa wprost lub potencjalnie na prawa lub obowiązki szerokiego kręgu osób (innych niż podmiot, na wniosek którego decyzja ta została wydana). Niewątpliwie do tego rodzaju decyzji administracyjnych, wpływających lub mogących wpływać na sytuację wielu podmiotów, należy co do zasady zaliczać decyzje ustalające środowiskowe uwarunkowania dla inwestycji dotyczących gospodarki paliwami.

W toku kontrolowanego obecnie postępowania skarżące Stowarzyszenie powołało szeroką argumentację na rzecz tezy, że za jego dopuszczeniem do udziału w postępowaniu, toczącym się na wniosek inwestora, przemawia ważny interes społeczny. Wniosek ten Stowarzyszenie wywodzi z stępujących przesłanek: (-) inwestor jest podmiotem zajmującym się na dużą skalę (a co najmniej na skalę największą spośród pomiotów operujących w okolicy) gospodarką odpadami, (-) działalność tego rodzaju w sposób naturalny rodzi ryzyko naruszenia uprawnionych interesów okolicznej ludności, (-) udział różnego rodzaju podmiotów społecznych (w tym skarżącego Stowarzyszenia) we wcześniejszych postępowaniach, administracyjnych (szczegółowo przez Stowarzyszenie wyszczególnionych), dotyczących planowanych przez inwestora przedsięwzięć, związanych z przedmiotem prowadzonej przez niego działalności, doprowadził do rzetelnego i skutecznego zweryfikowania dopuszczalności realizacji tych przedsięwzięć w świetle wymagań ochrony środowiska, (-) dotychczasowy sposób procedowania przez Wójta, czy to w sprawach administracyjnych, zawisłych przed tym organem z kolejnych wniosków inwestora, czy to w zakresie planowania przestrzennego, skutecznie zakwestionowany we właściwych trybach prawnych na skutek działań podmiotów społecznych, nakazuje powzięcie daleko idących wątpliwości co do bezstronności organu, zwłaszcza w sytuacji, w której inwestor jest spółką powstałą w wyniku przekształcenie spółki gminnej. Konkludując Stowarzyszenie wywodzi zatem, że wymagany przepisem art.31 § 1 pkt 2 k.p.a. interes społeczny w sprawie realnie istnieje, a zasadza się na potrzebie zapewnienia organizacji społecznej możliwości sprawowania kontroli społecznej, która jak wynika z dotychczasowej historii ubiegania się przez inwestora o różnego rodzaju decyzje administracyjne, mające umożliwić mu realizację przedsięwzięć, mogących negatywnie oddziaływać na otoczenie, przyczynia się w sposób istotny do poszanowania interesów ochrony środowiska, a tym samym, do poszanowania praw mieszkańców Gminy.

W ocenie Sądu argumentację skarżącego Stowarzyszenia należy podzielić, a tym samym uznać, że przedmiotowy interes społeczny, konieczny do realizacji przez Stowarzyszenie uprawnienia z art.31 § 1 pkt 2 k.p.a., został przez ten podmiot przekonująco wykazany. W świetle obszernie powołanych przez Stowarzyszenie okoliczności faktycznych sprawy, dokumentujących szczegółowo: (-) specyfikę działalności inwestora (szeroko rozumiana gospodarka odpadami), (-) mogące wynikać z tej działalności zagrożenia, (-) konsekwentne, utrzymujące się i co najistotniejsze przynoszące wymierne efekty zaangażowanie podmiotów społecznych, w tym skarżącego Stowarzyszenia w kontrolę społeczną działań inwestora, uniemożliwia przyjęcie założenia, że działanie Stowarzyszenia jest motywowane zamiarem obstrukcyjnego nękania inwestora.

4. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że oba wydane w sprawie postanowienia wydano z naruszeniem wskazanych na wstępie przepisów postępowania administracyjnego, a naruszenie to istotnie wpłynęło na wynik sprawy. Powyższe obligowało Sąd do wyeliminowania orzeczeń obu instancji z obrotu prawnego.

5. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku organ I instancji, z racji spełnienia się w sprawie wszystkich koniecznych przesłanek z art.31 § 1 pkt 2 k.p.a., dopuści Stowarzyszenie do udziału na prawach strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania (modernizacji) zakładu paliwa alternatywnego na działkach oznaczonych numerami : [...], [...] i [...] położonych w miejscowości [...] gm. [...]

Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art.135 w związku z 119 pkt 3 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.