Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 857/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3 ust. 1 pkt 2 i 2a
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 września 2021 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J. G. kwotę 997 zł /słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi JG, dalej "skarżący", jest decyzja Wojewody [...], dalej "Wojewoda" z [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielania pozwolenia na budowę.

Decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] Prezydent Miasta [...], dalej "Prezydent", na wniosek JG zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej zlokalizowanego na działce nr 663/1 [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł KD wskazując, iż decyzja została wydana w oparciu o wadliwie sporządzony projekt rozbiórki, gdyż projektant nie wykonał inwentaryzacji budynku. W odwołaniu skarżący wskazał ponadto, że prace związane z rozbiórką budynku zostały rozpoczęte przed uzyskaniem pozwolenia.

Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a."), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego.

Po myśli art. 30 b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm., dalej "P.b.") rozbiórkę można rozpocząć po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę. Decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę wydaje na wniosek organ administracji architektoniczno-budowlanej (ust. 2). Zgodnie z ust. 3 ww. przepisu, do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę dołącza się: 1) zgodę właściciela obiektu budowlanego lub jej kopię; 2) szkic usytuowania obiektu budowlanego; 3) opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych; 4) opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia; 5) pozwolenia, uzgodnienia, opinie i inne dokumenty, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw, lub kopie tych pozwoleń, uzgodnień, opinii i innych dokumentów - nie dotyczy to uzgodnień i opinii uzyskiwanych w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000; 6) projekt rozbiórki lub jego kopię - w zależności od potrzeb. W przypadku pozwolenia na rozbiórkę (inaczej niż to ma miejsce w przypadku pozwolenia na budowę) inwestor nie musi legitymować się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, lecz wystarczającym jest przedłożenie zgody właściciela obiektu na rozbiórkę. Obiekt budowlany definiowany jest jako budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych (art. 3 pkt 1 P.b.). Budynek mieszkalny jednorodzinny w myśl pkt 2a ustawy oznacza natomiast budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielna całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego PINB dla Miasta [...] w piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r. znak: [...] wskazał, iż podczas czynności kontrolnych w terenie nie stwierdzono naruszenia przepisów P.b. związanych z rozpoczęciem robót rozbiórkowych przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę. Z analizy projektu rozbiórki wynika, iż przeznaczony do rozbiórki budynek zlokalizowany na działce nr 663/1 w [...] nie stanowi samodzielnego pod względem konstrukcyjnym obiektu, lecz połączony jest z budynkiem usytuowanym na działce nr 662/1 za pomocą wspólnej ściany, w której usytuowane są wspólne przewody kominowe. Tylko powyższe okoliczności powodują, iż inwestor winien wylegitymować się zgodą również właścicieli budynku oznaczonego nr [...] na rozbiórkę. Z analizy projektu rozbiórki nie wynika ponadto w sposób jednoznaczny czy pozostałe elementy konstrukcyjne takie jak strop, czy fundamenty, są wspólne dla budynków nr [...]. Pomimo, iż w piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] organ wezwał inwestora do przedłożenia zgody współwłaścicieli części wspólnej obiektu na rozbiórkę, do chwili obecnej inwestor nie wylegitymował się tym dokumentem, co skutkuje wydaniem decyzji jak w sentencji.

Odnosząc się do pisma inwestora z dnia 8 marca 2021 r., iż omawiane budynki posiadają niezależne ściany zewnętrzne organ odwoławczy wyjaśnił, iż z dokumentacji fotograficznej zalegającej w aktach sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że omawiana ściana wspólna wykonana jest jako dwuwarstwowa, ale spojona cegłą, ze względu na technologię jej wykonania. Ponadto, skoro warunkiem wykonania rozbiórki obiektu jest wykonanie robót m.in. zabezpieczających w obrębie części wspólnej, to wykonanie takich prac nie jest możliwe bez zgody współwłaścicieli. Bez znaczenia w okolicznościach analizowanej sprawy pozostaje data budowy budynku, gdyż orzekając o rozbiórce obiektu, organ obowiązany jest do stosowanie przepisów prawa (w tym definicji obiektu budowlanego), obowiązujących w dacie orzekania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie JG reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) w z w. z art. 3 pkt 2a) P.b. poprzez bezpodstawne uznanie, iż budynek mieszkalny jednorodzinny położonych na działce nr 663/1 [...] stanowi element budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego, gdy tymczasem jest to budynek mieszkalny w zabudowie bliźniaczej stanowiący konstrukcyjną samodzielną całość;

b) poprzez pominięcie wyjaśnień złożonych przez skarżącego w toku postępowania i dokonanej przez niego zmiany projektu w zakresie przeznaczenia do wyburzenia jedynie 3 ścian zewnętrznych budynku przy ul. [...] z wyłączeniem ściany przyległej do budynku przy ul. [...]oraz instalacji kominowej, a w konsekwencji uznanie, że do planowanej rozbiórki konieczna jest zgoda właścicieli budynku przy ul. [...];

2) naruszenie przepisu art. 30b ust. 3 pkt 1 P.b. poprzez bezpodstawne uznanie, że skarżący do wniosku o wydanie pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej położonego na działce nr 663/1 [...]nie przedłożył wszystkich wymaganych zgód właścicieli wobec braku wykazania zgód właścicieli dz. ew. nr 662/1 o[...], w sytuacji, kiedy takie zgody nie były wymagane;

3) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na bezzasadnym uchyleniu i zmianie decyzji organu I instancji w całości i odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego, w sytuacji, gdy nie było podstaw do odmowy wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Skarżący wskazał, że działka nr 663/1, której przedmiotowe postępowanie dotyczy, stanowi współwłasność w części 1/6 skarżącego oraz w części 5/6 MG - matki skarżącego. KD jest zaś współwłaścicielem nieruchomości sąsiedniej, tj. działki nr 662/1 położonej w [...], na której znajduje się bliźniaczy budynek. Uznanie przez organ, że brak zgody współwłaścicieli części wspólnej obiektu, tj. współwłaścicieli działki nr 662/1, wyklucza wydanie decyzji rozbiórkowej, godzi ono w sposób oczywisty w podstawowe, konstytucyjnie chronione prawo własności przysługujące skarżącemu oraz prowadzi do bezpodstawnego ograniczenia tego prawa. Zaakceptowanie treści zaskarżonej decyzji prowadziłoby w istocie do zaakceptowania stanowiska organu jakoby rzekomo współwłaścicielem części nieruchomości jest właściciel nieruchomości sąsiedniej. Z przyczyn oczywistych takie rozstrzygnięcie nie może się ostać w obrocie prawnym, bowiem rzekoma współwłasność, ustalona przez organ, nie wynika z treści jakiegokolwiek dokumentu czy też aktu prawnego lub przepisu prawa. Dla nieruchomości, na których położone są budynki mieszkalne w [...] przy ul. [...] urządzone są dwie osobne księgi wieczyste prowadzone przez Sąd Rejonowy w [...]. Również treści ujawnione w rejestrze gruntów i budynków nie dają podstaw do uznania, iż istnieje jakakolwiek współwłasność. Ustalenia poczynione w tym zakresie przez organ są zupełnie niezrozumiałe, a co najważniejsze zupełnie bezpodstawne. Nie może być tak, że organ administracji publicznej wedle własnych i nikomu nieznanych kryteriów podejmuje decyzje, których konsekwencje są tak daleko idące i tak dalece ingerują w przysługujące jednostkom prawa.

Funkcjonująca w polskim porządku prawnym zasada superficies solo cedit, w jasny sposób przesądza czyją własność stanowią obiekty posadowione na nieruchomości (gruncie). W realiach niniejszej sprawy jedynym właścicielem nieruchomości, której dotyczy przedmiotowa sprawa jest skarżący (oraz jego matka). Granice działek jasno wyznaczają granicę własności, jednocześnie na każdej z działek nr 662/1 i 663/1 znajdują się dwie części budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, które stanowią niezależne od siebie funkcjonalnie obiekty budowlane, które w granicy między tymi działkami stykają się ścianami. Złożony zaś przez skarżonego wniosek o rozbiórkę obiektu budowlanego znajdującego się na działce nr 663/1 w [...] dotyka wyłącznie elementów tego budynku, które nie mogą być potraktowane jako elementy wspólne sąsiedniego budynku mieszkalnego (bliźniaka). Precyzując swój wniosek skarżący wyraźnie wskazał, że obejmuje on wyłącznie 3 ściany znajdujące się w całości na jego nieruchomości. Zarówno ściana budynku znajdującego się na działce nr 663/1 przyległa do ściany budynku znajdującego się na działce nr 662/1 oraz znajdujący się między nimi komin ostatecznie nie zostały objęte wnioskiem o rozbiórkę, a zatem wniosek skarżącego w żadnym razie nie ingerował w prawo własności nieruchomości sąsiedniej, czego Wojewoda zdaje się nie dostrzegł. Zgodnie z treścią art. 3 pkt 2a) P.b. za budynek mieszkalny jednorodzinny może zostać uznany tzw. "bliźniak", pod warunkiem spełniania ustawowych przesłanek, w tym przesłanki "konstrukcyjnej samodzielności". Przyleganie do siebie budynków ścianami, nie przesądza o tym jakoby rzekomo miały stanowić integralną całość i w istocie być jednym obiektem budowlanym, w którym wyznaczone zostały dwa osobne lokale. Już na etapie projektowania przedmiotowego budynku inwestorzy przewidzieli, że w granicy pomiędzy działkami objętymi realizacją inwestycji umieszczona zostanie ściana dzieląca ten budynek na dwie niezależne od siebie gospodarczo części, do których każdy z inwestorów miał osobne wejście i zaplecze techniczne. Z istnieniem jednego obiektu budowlanego mielibyśmy do czynienia w sytuacji, kiedy budynki posiadałyby całkowicie wspólną przegrodę budowlaną (ścianę) oddzielającą oba obiekty. Tymczasem w niniejszej sprawie budynki posadowione w zabudowie bliźniaczej, jedynie przylegają do siebie ścianami, przy czym każdy z nich posiada "własną" przegrodę budowlaną, która przylega do sąsiedniego "bliźniaka", co jednoznacznie przesądza o konstrukcyjnej samodzielności każdego z budynków, a w konsekwencji o niemożności uznania ich za jeden obiekt budowlany. Istnienie dwóch osobnych ścian jest w niniejszej sprawie niewątpliwie. Zarówno z treści zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, jak również z ustaleń poczynionych przez organ administracji publicznej jednoznacznie wynika dwuwarstwowość ściany, a zatem dwóch osobnych przegród budowlanych, które jedynie do siebie przylegają. Bezprzedmiotowa dla niniejszej sprawy pozostaje okoliczność spojenia dwuwarstwowej ściany cegłą. Dwuwarstwowy charakter ściany, którą budyń ki do siebie przylegają w sposób jasny przesądza o samodzielności każdego z budynków. Niezależnie jednak od oceny, czy jest to jedna wspólna ściana czy dwie osobne, wniosek skarżącego nie obejmuje jej wyburzenia. Kryterium uznania obiektów budowlanych w zabudowie bliźniaczej za samodzielne budynki mieszkalne jednorodzinne jest ich konstrukcyjna samodzielność, przejawiająca się zgodnie z poglądami orzecznictwa i doktryny w istnieniu dwóch odrębnych przegród budowlanych (ścian) przylegających do siebie, zatem w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż budynki położone w [...] to w istocie dwa odrębne budynki przylegające do siebie jedną ze ścian. Planowana rozbiórka pozostaje bez wpływu na sąsiadującą nieruchomość, bowiem prace rozbiórkowe dotyczą tylko i wyłącznie trzech ścian, zaś poza zakresem tychże prac leży przegroda budowlana przylegająca do ściany nieruchomości sąsiadującej lub komin. Za bezprzedmiotowe należy uznać twierdzenia organu jakoby rzekomo uzasadnieniem do wydania zaskarżonej decyzji mogło być wykonanie robót zabezpieczających w obrębie rzekomej "części wspólnej", której istnienie należy stanowczo zanegować. W stanie nienaruszonym pozostawiona zostanie ściana budynku rozbieranego, przylegająca do drugiego z "bliźniaków", która dodatkowo zostanie zaizolowana, ocieplona i zabezpieczona przed warunkami atmosferycznymi, co wynika wprost z projektu budowlanego objętego wnioskiem w niniejszej sprawie. Skoro wszystkie okoliczności niniejszej sprawy jednoznacznie przesądzają o samodzielności konstrukcyjnej każdego z "bliźniaków", co prowadzi do oczywistej konkluzji, iż są to dwa odrębne budynki mieszkalne jednorodzinne, to rozbiórka jednego nie wymaga ingerencji bądź aprobaty (zgody) sąsiada - właściciela przylegającego "bliźniaka". W takim stanie faktycznym nie można zaaprobować stanowiska organu, który stanowi de facto ograniczenie prawa własności skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 5 lipca 2021 r. KD wskazał, że budynek mieszkalny przy ul. [...] jest jednym budynkiem mieszkalnym podzielonym na dwa niezależnie lokale i nie stanowi dwóch niezależnych budynków. Elementy konstrukcyjne lokali stanowią konstrukcyjną całość i nie są od siebie oddzielone przerwą dylatacyjna począwszy od fundamentu do dachu tak, aby każda mogła funkcjonować samodzielnie.

W piśmie z dnia 3 sierpnia 2021 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w skardze wskazując na odrębność dwóch budynków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Skarga jest zasadna.

Spór w sprawie dotyczy możliwości rozbiórki domu skarżącego bez zgody sąsiada czyli tak naprawdę kwalifikacji połączonych ze sobą budynków jako dwóch budynków w zabudowie bliźniaczej czy jednego budynku jednorodzinnego dwulokalowego.

Wojewoda odmawiając zgody na rozbiórkę ustalił, że iż z analizy projektu rozbiórki (por. str. 18, pkt 5.6, czy rys. nr 1 rzut przyziemia) wynika, iż przeznaczony do rozbiórki budynek zlokalizowany na działce nr 663/1 w [...] nie stanowi samodzielnego pod względem konstrukcyjnym obiektu, lecz połączony jest z budynkiem usytuowanym na działce nr 662/1 za pomocą wspólnej ściany, w której usytuowane są wspólne przewody kominowe. Tylko powyższe okoliczności powodują, iż inwestor winien wylegitymować się zgodą również właścicieli budynku oznaczonego nr [...] na rozbiórkę. Z analizy projektu rozbiórki nie wynika ponadto w sposób jednoznaczny czy pozostałe elementy konstrukcyjne takie jak strop, czy fundamenty, są wspólne dla budynków nr [...].

Pomimo, iż w piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. znak: [...] tut. organ wezwał inwestora do przedłożenia zgody współwłaścicieli części wspólnej obiektu na rozbiórkę, do chwili obecnej inwestor nie wylegitymował się ww. dokumentem, co skutkuje wydaniem decyzji jak w sentencji.

Z dokumentacji fotograficznej zalegającej w aktach sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że omawiana ściana wspólna wykonana jest jako dwuwarstwowa ale spojona cegłą, ze względu na technologię jej wykonania. Należy ponadto mieć na uwadze, że skoro warunkiem wykonania rozbiórki obiektu jest wykonanie robót m.in. zabezpieczających w obrębie części wspólnej, to wykonanie takich prac nie jest możliwe bez zgody współwłaścicieli.

Sąd nie podziela tego stanowiska. W stanie faktycznym sprawy bezspornie mamy do czynienia z dwoma budynkami w zabudowie bliźniaczej.

Podstawowym przepisem, który powinien podlegać wykładni w tej sprawie jest art. 3 pkt 2a P.b., stanowiący ustawową definicję budynku mieszkalnego jednorodzinnego, który jak z tego wynika może być realizowany w różnych formach, jako:

– budynek wolnostojący,

– budynek w zabudowie bliźniaczej,

– budynek w zabudowie szeregowej, lub

– budynek w zabudowie grupowej.

Niezależnie od formy w jakiej może zostać zaprojektowany budynek mieszkalny jednorodzinny, nie można w nim wydzielić nie więcej:

– niż dwóch lokali mieszkalnych albo

– jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku.

Ponieważ istota sporu sprowadza się do tego, czy są to dwa, czy jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, należy odwołać się do ustawowej definicji budynku zamieszczonej w art. 3 pkt 2 P.b. Zgodnie z tą definicją, budynkiem jest obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Skoro budynek jest również obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 P.b., powinien posiadać instalacje zapewniające możliwość użytkowania go zgodnie z jego przeznaczeniem oraz powinien być wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyżej wymienione cechy charakterystyczne budynku, określone ustawowo, należy dojść do przekonania, że w tym przypadku mamy do czynienia z dwoma odrębnymi budynkami, mogącymi funkcjonować całkowicie niezależnie. Od fundamentu po dach połączone są one podwójną ścianą, bez dylatacji, w której są wspólne przewody kominowe. Domy położone są na odrębnych własnościowo działkach, każdy dom ma osobne wejście i osobne przyłącza wody, prądu, gazu.

O słuszności stanowiska przyjętego przez Sąd może świadczyć również § 210 rozporządzenia ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1442 ze zm.), który stanowi: części budynku wydzielone ścianami oddzielenia przeciwpożarowego w pionie – od fundamentu do przekrycia dachu – mogą być traktowane jako odrębne budynki.

W objaśnieniach wstępnych pojęć podstawowych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Kwalifikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz.U. z 1999 r. Nr 112, poz. 1316 ze zm.) przyjęto, że: "W przypadku budynków połączonych między sobą (np. domy bliźniacze lub szeregowe), budynek jest budynkiem samodzielnym, jeżeli jest oddzielony od innych jednostek ścianą przeciwpożarową od fundamentu po dach. Gdy nie ma ściany przeciwpożarowej, budynki połączone między sobą uważane są za budynki odrębne, jeśli mają własne wejścia, są wyposażone w instalacje i są oddzielnie wykorzystywane" (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 28 października 2016 r., II OSK 786/16).

Jak podkreśla się w orzecznictwie, odnoszącym się do literalnej wykładni art. 3 pkt 2 P.b. Cechą zabudowy bliźniaczej jest wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych dwóch budynków. Muszą to być obiekty konstrukcyjnie samodzielne, tak aby możliwa była rozbiórka jednego obiektu (wszystkich ścian) bez zagrożenia dla konstrukcji drugiego. Oba budynki muszą mieć zatem samodzielne przegrody budowlane, które jednak do siebie przylegają, gdyż są dobudowane. Nie jest przy tym wymagane istnienie przegrody dylatacyjnej. Chodzi jedynie o to, aby wykonano ściany w każdym z budynków. Jeżeli budynek ma odrębne wejścia, lecz wspólną ścianę, nie stanowi obiektu w zabudowie bliźniaczej. Zabudowa bliźniacza charakteryzuje się zatem tym, że dwa samodzielne konstrukcyjnie obiekty przylegają do siebie własnymi ścianami (wyrok WSA w Gliwicach z 19.11.2020 r., II SA/GI 570/20).

Decydującym dla uznania określonego obiektu za budynek mieszkalny jednorodzinny będzie cel, któremu budynek ma służyć - zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali, co do zasady mieszkalnych, bądź jednego mieszkalnego i jednego lokalu użytkowego, przy spełnieniu wymogu określonej jego powierzchni (wyrok WSA w Warszawie z 6.07.2020 r., II SA/Kr 3/20).

W stanie faktycznym sprawy niecelowe byłoby trzymanie się cytowanej wyżej literalnej wykładni wskazanych wyżej przepisów, a sprowadzających się do wykluczenia możliwości kwalifikowania jako budynków w zabudowie bliźniaczej budynków, które mają, mimo podwójnej ściany ich dzielącej wspólne przewody kominowe.

Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 5 lutego 2020 r., II OSK 2952/18 nawet posiadanie wspólnego fundamentu lub dachu, ale bez wspólnej piwnicy czy poddasza, oraz ściany łączącej obie części obiektu, choć o odpowiedniej odporności ogniowej, nie musi zaprzeczać warunkowi samodzielności konstrukcyjnej i nie wyklucza, że tworzą one w rzeczywistości dwa osobne domy mieszkalne, czyli budynki jednorodzinne zrealizowane w formie zabudowy bliźniaczej. Natomiast o samodzielności funkcjonalnej tych budynków może świadczyć m.in. posiadanie osobnych wejść, klatek, instalacji, przyłączy, szamb czy garaży.

Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 6 marca 2019 r., II OSK 982/17, stwierdzając w uzasadnieniu, że domy posiadające wspólną ścianę mogły być kwalifikowane jako dwa domy w zabudowie bliźniaczej; a nadto wybudowanie nowego segmentu bliźniaka, w miejsce wyburzonego nie musi się wiązać z koniecznością budowy drugiej ściany.

W kontrolowanej sprawie interesy P.P. D na skutek rozbiórki nie mogą zostać naruszone, gdyż projekt budowlany rozbiórki w pkt 5,6 stanowi, że w przypadku napotkania fragmentu ściany stanowiącej wspólny element konstrukcyjny obu segmentów w zabudowie bliźniaczej, ścianę tę należy bezwzględnie pozostawić w stanie nienaruszonym.

W pkt 5.9 wskazano, że ławy fundamentowe w sąsiedztwie drugiego segmentu pozostawić nienaruszone.

Taka wykładnia funkcjonalna przepisów art. 3 ust. 1 pkt 2 i 2a P.b. w realiach niniejszej sprawy jest zgodna z decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] lipca 1967 r. w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie, znak sprawy [...] (załącznik numer 3 do replikowanego pisma), postanowieniem Sądu [...] w przedmiocie zniesienia współwłasności oraz zawiadomieniem Państwowego Biura Notarialnego w [...] z dnia [...] lipca 1975 r. (dokumenty te załączono do pisma skarżącego z dnia 3 sierpnia 2021 r.). Wskazać należy, iż dokumenty te, w żaden sposób nie potwierdzają, iż budynki te stanowią jedną całość. Co więcej, z decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 31 lipca 1967 r. w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie wprost wynika, że do użytku oddany został "budynek mieszkalny bliźniaczy", co potwierdza stanowisko skarżącego odnośnie charakteru tego budynku i jego oceny w kontekście definicji zawartej w art. 3 pkt 2a P.b. Istniejąca pierwotnie i zniesiona w późniejszych latach współwłasność nie przesądza o charakterze obiektu budowlanego. Dodatkowo jednakże wskazuje na fakt, iż współwłaściciele (inwestorzy w ramach postępowania o pozwolenie na budowę domu), fizycznie podzielili zarówno działkę, jak i znajdujący się na niej budynek bez wyodrębnienia części wspólnych, co byłoby charakterystyczne dla budynku jednorodzinnego wielolokalowego.

Argumentacja P.P. D zmierza do wykazania, że przedmiotowy obiekt stanowi jeden budynek dwulokalowy. Od strony także cywilistycznej teza ta jest chybiona.

Problematyka dopuszczalności podziału zabudowanej nieruchomości gruntowej była wielokrotnie przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w sprawach o zniesienie współwłasności oraz o dział spadku. Sąd Najwyższy dopuścił taką możliwość, jednak tylko przy spełnieniu określonych wymagań. Za niedopuszczalny uznał podział samego budynku, bez dokonania podziału gruntu, na którym został on posadowiony, a poza tym dopuścił możliwość podziału budynku wyłącznie według płaszczyzn pionowych. Za utrwalone w orzecznictwie można uznać stanowisko, że podział budynku według płaszczyzn pionowych wraz z gruntem jest dopuszczalny, jeżeli w wyniku tego podziału powstają dwa odrębne budynki. Linia podziału musi przebiegać według płaszczyzny, którą stanowi ściana wyraźnie dzieląca budynek na dwa odrębne budynki; może to być ściana już istniejąca lub w tym celu wykonana. O odrębności budynków powstałych wskutek podziału można przy tym mówić tylko wtedy, gdy tworzą one zamkniętą, funkcjonalną całość lub gdy uzasadnione interesy właścicieli w tym zakresie gwarantują ustanowienie odpowiednich służebności. Linia podziału budynku nie może odbiegać od linii podziału działki, zgodnie bowiem z zasadą wyrażoną w art. 48 k.c., budynki trwale gruntem związane są częściami składowymi gruntu (zob. uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1969 r., III CZP 12/69, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2007 r., III CZP 136/06, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 2004 r., II CK 262/04, niepubl. oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1966 r., III CR 103/66, z dnia 4 grudnia 1973 r., III CRN 290/73, OSPiKA 1974, nr 12, poz. 259, z dnia 10 września 1979 r., III CRN 143/79, OSNCP 1980, nr 6, poz. 42, z dnia 9 stycznia 1985 r., III CRN 328/84, niepubl., z dnia 10 marca 1993 r., I CRN 13/93, niepubl., z dnia 20 stycznia 2000 r., ICKN 355/98, niepubl. i z dnia 12 października 2000 r., IV CKN 1525/00, niepubl.) (tak słusznie Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 kwietnia 2007 r., III CZP 27/07).

Sądowe zniesienie współwłasności zabudowanej nieruchomości w tej sprawie nastąpiło wg tych reguł, tj. wzdłuż granicy działek, której przedłużeniem do dachu jest dzieląca je ściana i spowodowało, że utworzono dwie odrębne nieruchomości gruntowe, zabudowane dwoma budynkami w zabudowie bliźniaczej, dla których urządzono dwie odrębne księgi wieczyste. Kończąc, Sąd w całości podziela tezę wyrażoną przez NSA w wyroku z dnia 10 stycznia 2017 r., II OSK 911/15, iż kwestia rozbiórki obiektu wybudowanego w tzw. zabudowie bliźniaczej, mogącego posiadać pewne elementy konstrukcyjne wspólne w obiektem sąsiednim, winna zostać należycie rozstrzygnięta na etapie wykonania decyzji rozbiórkowej. Przeciwne stanowisko prowadzi do nieakceptowanego założenia, ze nie jest właściwie możliwe orzekanie o rozbiórce obiektów wybudowanych we wskazanym rodzaju zabudowy. Takie założenie, pozwalałoby przy tym wyłączyć spod działania przepisów P.b. określoną kategorię obiektów.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.