Wyrok NSA, sygn. akt FSK 662/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 155 poz. 1287
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.
Teza: Organy podatkowe mają nie tylko prawo ale i obowiązek oceny czynności cywilnoprawnych pod względem zgodności z przepisami prawa podatkowego.

TEZY

Organy podatkowe mają nie tylko prawo ale i obowiązek oceny czynności cywilnoprawnych pod względem zgodności z przepisami prawa podatkowego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Marka K. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Bydgoszczy z dnia 25 listopada 2003 r. SA/Bd 1681/03 w sprawie ze skargi Marka K. na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia 6 marca 2003 r. (...) w przedmiocie restrukturyzacji w zakresie zaległości podatkowych - uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Bydgoszczy; (...).


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 listopada 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy oddalił skargę Marka K. na decyzję Izby Skarbowej w Bydgoszczy dnia 6 marca 2003 r. w przedmiocie restrukturyzacji w zakresie zaległości podatkowych.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, iż przedmiotem sporu jest odmowa objęcia postępowaniem restrukturyzacyjnym zaległości firmy skarżącego z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień i listopad 1998 r., jako zaległości podatkowych ustalonych w wyniku postępowania kontrolnego w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów podatkowych. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, który stanowi, że "nie podlegają restrukturyzacji również zaległości podatkowe i celne określone w decyzji właściwego organu podatkowego, organu celnego lub organu kontroli skarbowej oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wpłat do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz opłat i kar dla Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej określone w wyniku postępowania kontrolnego - jeżeli zaległości te określone zostały w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów podatkowych, o należnościach celnych, o ubezpieczeniach społecznych lub przepisów dotyczących wymiaru i poboru tych należności".

Jak wynika z dołączonego do akt wyroku NSA z dnia 19 września 2003 r._/I SA/Gd 998/00/ Sąd oddalił skargę na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia 28 marca 2000 r. (...) w przedmiocie zaległości firmy skarżącego "A." w podatku od towarów i usług za wrzesień 1998 r. w kwocie 134.330 zł oraz odsetek od zaległości, uznając, że ustalenia faktyczne przeprowadzone w postępowaniu podatkowym wykazały, że skarżący nieprawidłowo zastosował zwolnienie od podatku VAT z tytułu zawartej w dniu 2 września 1998 r. umowy sprzedaży maszyn i urządzeń oraz samochodu osobowego, bowiem nie wykazał, wbrew twierdzeniom, że przedmiotowe towary były przez niego użytkowane przez okres co najmniej 6 miesięcy, przed zawarciem umowy sprzedaży, oceniając zawartą przez skarżącego umowę użyczenia z dnia 1 marca 1998 r. za zawartą w celu obejścia przepisów prawa podatkowego.

Odnośnie natomiast miesiąca listopada 1998 r. - ostateczną decyzją z dnia 28 lipca 2000 r. Pierwszy Urząd Skarbowy w Bydgoszczy określił skarżącemu kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Sąd stwierdził, iż w obu decyzjach podatkowych organy podatkowe ustaliły, że przeprowadzone, dokumentowane fakturami i fakturami korygującymi transakcje sprzedaży przedmiotowych maszyn i urządzeń z września 1998 r., a następnie weryfikowane kolejnymi sprzecznymi fakturami korygującymi, przeprowadzone były w celu obejścia przepisów podatkowych i uznane zostały za odzwierciedlające czynności, które nie zostały dokonane.

Mając zatem na uwadze, że w sprawie zapadły orzeczenia - ostateczna decyzja organu podatkowego i prawomocny wyrok Sądu, których ustaleń Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, nie jest władcy podważać, przyznał iż prawidłowo zastosowały organy podatkowe przepis art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji (...) odmawiając skarżącemu objęcia postępowaniem restrukturyzacyjnym zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień i listopad 1998 r.

W skardze kasacyjnej Marek Kościuszko powołując się na art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucił wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie w postaci art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców poprzez przyjęcie, że nie podlegają restrukturyzacji zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień oraz listopad 1998 r. ponieważ zaległości te zostały określone w związku z dokonaniem czynności mających na celu obejście przepisów podatkowych, podczas gdy taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wywodzi, iż Sąd administracyjny nie był władny do stwierdzenia, że czynności prawne strony miały na celu obejście przepisów podatkowych. Powołując się na art. 24a i art. 24b Ordynacji podatkowej wprowadzony ustawą z dnia 12 września 2002 r. twierdzi, że powyższa nowelizacja ma charakter normatywny, a nie jedynie wyjaśniający i potwierdza ona, że przed datą jej wejścia w życie praktyka taka była pozbawiona podstaw normatywnych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zarzuty skargi sprowadzają się jedynie do naruszenia prawa materialnego to jest art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Mimo błędnego sformułowania zarzutu skargi w tym zakresie, bowiem jej autor naruszenie prawa materialnego widzi zarówno w błędnej wykładni, jak i w jego niewłaściwym zastosowaniu, łącząc oba te zarzuty w jeden, sąd kasacyjny badając podstawy skargi, a więc naruszenie wskazanego wyżej przepisu przez sąd pierwszej instancji dopatrzył się uchybień skutkujących uchyleniem zaskarżonego wyroku.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 4 cyt. ustawy, nie podlegają restrukturyzacji zaległości podatkowe i celne określone w decyzji właściwego organu podatkowego, organu celnego lub organu kontroli skarbowej (...) - jeżeli zaległości te określone zostały w związku z dokonaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów podatkowych, o należnościach celnych i o ubezpieczeniach społecznych lub przepisów dotyczących wymiaru i poboru tych należności.

Uzasadnienie zarzutów skargi sprowadza się do wywodów autora skargi na temat niedopuszczalności dokonywania przez organy podatkowe ustaleń treści czynności prawnych i rozstrzygania czy czynności te zmierzają do obejścia przepisów podatkowych. Kwestia powyższa była wielokrotnie przedmiotem oceny Sądu i należy stwierdzić, iż utrwaliło się orzecznictwo, w którym stwierdzono, że organy podatkowe mają nie tylko prawo ale i obowiązek oceny czynności cywilnoprawnych pod względem zgodności z przepisami prawa podatkowego. W szczególności bogate orzecznictwo dotyczyło stosowania przez organy podatkowe przepisów rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie miał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku ż dnia 19 września 2003 r. I SA/Gd 998/00 oddalający skargę Marka K. na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia 28 marca 2000 r. w przedmiocie zaległości firmy skarżącego "A." w podatku od towarów i usług za wrzesień 1998 r., w uzasadnieniu którego to wyroku Sąd stwierdził, iż zawarta przez skarżącego umowa użyczenia z dnia 1 marca 1998 r. miała na celu obejście przepisów prawa podatkowego.

Otóż przedmiotowa podstawa "odpadła", gdyż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną od powyższego wyroku, uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżony wyrok przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku /wyrok z dnia 1 czerwca 2005 r. FSK 622/04/.

Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców nie podlegają restrukturyzacji również zaległości podatkowe (...) określone w decyzji właściwego organu podatkowego (...), jeżeli zaległości te określone zostały w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów podatkowych (...).

Uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku NSA OZ w Gdańsku spowodowało, że przesłanki zawarte w powołanym art. 6 ust. 4 nie zostały "określone w decyzji właściwego organu".

Z tych też względów skarga kasacyjna podlegała na podstawie art. 185 ustawy - Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi - uwzględnieniu.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 203 cyt. ustawy.