Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1878/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 58, art. 64 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 10 listopada 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1829/18 w sprawie ze skargi K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1829/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2018 r. r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. działając na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U.2015.1659 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. S. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...]maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w ośrodku wsparcia, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że Burmistrz Miasta i Gminy P. decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] odmówił przyznania pomocy finansowej na opłacenie pobytu w Stowarzyszeniu [...] – Schronisku w L. Decyzja ta została doręczona K.S. w dniu 23 maja 2018 r., natomiast odwołanie zostało przez niego złożone za pośrednictwem poczty dnia 20 czerwca 2018 r. (data ze stempla pocztowego). Organ na podstawie art. 129 § 2 k.p.a. dokonał obliczenia 14-dniowego terminu na złożenie odwołania i upływ terminu oznaczył na dzień 6 czerwca 2018 r. W związku z tym, że skarżący kasacyjnie złożył odwołanie po upływie określonego przepisami terminu i jednocześnie nie złożył wniosku o jego przywrócenie, organ na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Skargę na powyższe postanowienie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. S. wskazując na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Podkreślił, że nie jest w stanie ponosić jakiejkolwiek opłaty za pobyt w ośrodku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę uznając ją za niezasadną, podkreślając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Sąd I instancji wskazał, ze warunkiem skuteczności czynności procesowej jaką jest wniesienie odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie z materiału dowodowego jasno wynika, iż decyzja Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] maja 2018 r. została doręczona skarżącemu kasacyjnie w dniu 23 maja 2018 r., termin do złożenia odwołania upływał zatem w dniu 6 czerwca 2018 r. Odwołanie nadane zostało natomiast w urzędzie pocztowym w dniu 20 czerwca 2018 r., a więc z przekroczeniem czternastodniowego terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł K. S. zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 1 § 1 i 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 k.p.a. oraz art. 64 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy należy stwierdzić brak spełnienia przesłanek do przywrócenia skarżącemu kasacyjnie terminu do wniesienia odwołania, przy jednoczesnym niewezwaniu skarżącego kasacyjnie do sprecyzowania odwołania w zakresie wskazania, czy wnosi on wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia;

2) art. 1 § 1 i 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi skarżącego kasacyjnie, pomimo, iż zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2018 r. zostało wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Jednocześnie wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że pomimo niesformułowania wprost przez skarżącego kasacyjnie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2018 r. należało uznać, ze celem złożenia odwołania w dniu 20 czerwca 2018 r. było doprowadzenie do uchylenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] maja 2018 r., co miało również na celu przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2022 r., poinformowano strony postępowania, że w związku ze zmianą art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2021.2095 ze zm.), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach, w których strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. We wskazanym wyżej okresie nie przeprowadza się rozpraw w siedzibie Sądu z udziałem stron. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. W związku z powyższym zwrócono się o udzielenie informacji, czy strony wyrażają zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz poinformowano o możliwości przedstawienia dodatkowych wyjaśnień na piśmie.

W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie przedstawiło swojego stanowiska, mimo prawidłowego doręczenia wezwania w dniu 19 maja 2022 r.

W związku z tym, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2022 r. skierowano rozpoznanie skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd kasacyjny, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy wskazać, że jak trafnie wskazał Sąd I instancji warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Zgodnie z art. 129 § 1 k.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Termin na wniesienie odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § k.p.a.).

W niniejszej sprawie decyzja Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] została doręczona skarżącemu kasacyjnie w dniu 23 maja 2018 r. Zawierała ona stosowne pouczenie o terminie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Termin na jego złożenie upływał w dniu 6 czerwca 2018 r., natomiast według daty stempla na kopercie zawierającej odwołanie zostało ono przez skarżącego kasacyjnie złożone dopiero dnia 20 czerwca 2018 r. Analiza akt postępowania administracyjnego prowadzi wniosku, że ustalenia organu w zakresie doręczenia skarżącemu kasacyjnie przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji są prawidłowe i należy podzielić stanowisko organu co do rozpoczęcia i zakończenia biegu terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji, prawidłowa jest konkluzja, iż odwołanie zostało złożone przez skarżącego kasacyjnie z uchybieniem 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. W związku z tym za trafne uznać należy stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji w motywach zaskarżonego wyroku. Jednocześnie wypada uznać, iż oddalając skargę Sąd ten dysponował prawidłowo i dokładnie zebranym materiałem dowodowym, który przez organ odwoławczy został także należycie oceniony. Tym samym zarzuty naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie znajdują uzasadnienia.

Jednocześnie wypada dostrzec, iż zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie natomiast do treści art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wyraz z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W świetle treści powołanych przepisów nie powinno budzić wątpliwości, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić tylko na żądanie strony. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym wymaga to złożenia stosownego podania (prośby) inicjującego odrębne postępowanie w sprawie przywrócenia terminu. Zdefiniowane w art. 58 § 2 k.p.a. wymagania tyczące prośby o przywrócenie terminu są spełnione, jeżeli: 1) strona złoży odrębny wniosek o przywrócenie uchybionego terminu i dokona czynności, dla której ustanowiono termin; 2) strona zawrze w tym wniosku treści wyrażające daną czynność (np. odwołanie) lub 3) strona podejmie daną czynność (np. złoży odwołanie) i zamieści w niej wniosek o przywrócenie terminu (vide: wyrok NSA z dnia 14 maja 2005 r., II OSK 762/06; wyrok NSA z dnia 13 października 2009 r., II OSK 1161/09; wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2010 r., I OSK 961/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W rozpoznawanej sprawie, wbrew argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej, w odwołaniu złożonym przez skarżącego kasacyjnie nie można wyodrębnić wniosku o przywrócenie terminu, albowiem brak w nim żądania przywrócenia uchybionego terminu. Z jego treści jasno wynika, że stanowi ono wyłącznie odwołanie od decyzji organu I instancji, ponieważ skarżący kasacyjnie kwestionuje w nim merytoryczne rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] maja 2018 r., polemizując z argumentacją zawartą w jej uzasadnieniu. Nie wskazuje natomiast w jakikolwiek sposób na kwestie związane z przekroczeniem terminu do wniesienia odwołania i potrzebą usunięcia tej przeszkody w skutecznym wniesieniu odwołania.

Gdyby przyjąć, że celem skarżącego kasacyjnie było przywrócenie terminu do złożenia odwołania, to żądanie w tym zakresie winno wynikać z treści złożonego podania. Nie może ono być natomiast ustalane przez organ w procesie badania treści pisma strony, w sytuacji gdy treść ta jest jasna i w ogóle nie wynika z niej aby celem skarżącego było coś więcej poza wniesieniem odwołania od niekorzystnej decyzji organu I instancji. W orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego przyjmuje się, że oświadczenie woli strony wnoszącej o przywrócenie terminu musi być sformułowane w sposób wyraźny, a pismo takie powinno odpowiadać wymogom art. 63 § 2 i 3 k.p.a. Sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie uzasadnia domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie uchybionego terminu (vide: wyrok NSA z dnia 3 marca 2008 r., I OSK 268/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Ponadto należy dostrzec, iż wyjaśnianie przez organ odwoławczy, czy skarżący kasacyjnie zamierzał wystąpić o przywrócenie terminu, stoi w sprzeczności ze szczegółową regulacją określoną w art. 58 k.p.a. (vide: wyrok NSA z dnia 17 września 2014 r., I OSK 323/13. Wyrok NSA z dnia 19 marca 2015 r., I OSK 2004/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Tym samym pozostaje bezzasadny zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 k.p.a. oraz art. 64 § 2 k.p.a. przez przyjęcie, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy z naruszeniem prawa zaniechano zbadania przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w szczególności wskutek niewezwania skarżącego do sprecyzowania odwołania w zakresie wskazania, czy wnosi on wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.

Uzasadnienie wyroku sporządzono stosownie do art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji przepis ten wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a., zawężając je do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.