Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 999/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Kremer del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 2241/15 w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek P. S.A. z/s w K. o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z 22 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2241/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. P. na decyzję Wojewody M. z [...] czerwca 2015 r., nr [...], w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.

Starosta O., działając na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm. – dalej: u.g.n.) decyzją z [...] kwietnia 2015 r. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości położonej w miejscowości B., gm. L., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 0,95 ha, nr [...] o pow. 1,02 ha i nr [...] o pow. 1,64 ha, stanowiącej własność K. P., poprzez zezwolenie P. w K. (P. S.A.) na założenie i przeprowadzenie nad nieruchomością przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej w ramach realizacji inwestycji pn: "Budowa dwutorowej linii 400kV O.-O.-M. z czasową pracą jednego toru na napięciu 220 kV w relacji O.-O.". Stwierdzono, że zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości polegać będzie na:

- przeciągnięciu nad nieruchomością przewodów napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV O.-O.-M., tj. przewodów fazowych 3x AFL-8350 mm i odgromowych linii 2xOPGW 48J skojarzonych ze światłowodem z jednoczesnym wybudowaniem na granicy działek nr [...] i [...] słupa energetycznego kratowego serii E33, typ M6+5 o wysokości 54,20 m i wymiarach 11,84 m x 11,84 m, podtrzymującego te przewody oraz późniejszym funkcjonowaniem dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej wraz z wszelkimi obiektami i urządzeniami niezbędnymi do jej eksploatacji,

- dostępie, wejściu, przechodzie, przejeździe niezbędnym sprzętem osób upoważnionych przez P. S.A. w celu wykonania czynności związanych z budową, eksploatacją, konserwacją, remontem, modernizacją, przebudową, usuwaniem awarii linii, w tym dokonywaniem wymiany niezbędnych jej elementów,

- ustanowieniu ograniczeń i zakazów wynikających z istnienia pasa technologicznego linii o szerokości 70 m (tj. po 35 m w każdą stronę od osi linii), w tym polegających na zakazie wznoszenia w pasie technologicznym budynków mieszkalnych, budowli, zakazie utrzymywania w pasie technologicznym drzew, krzewów i roślinności przekraczającej 3 m wysokości, a także korzystaniu z nieruchomości obciążonej w sposób zgodny z aktualnie obowiązującymi przepisami dotyczącymi linii elektroenergetycznych, ochrony zdrowia i życia ludzkiego oraz ochrony środowiska,

- wycince istniejącego na nieruchomości drzewostanu w zakresie niezbędnym do wybudowania linii oraz jej eksploatacji, w szczególności wycince drzewostanu na obszarze pasa technologicznego oraz trwałe lub okresowe wyłączenie części nieruchomości (w obrębie pasa technologicznego) z produkcji rolnej i/lub leśnej.

Wskazano na lokalizację i powierzchnię ograniczenia, stosownie do załączników graficznych nr 1, nr 2 i nr 3 do decyzji - mapy w skali 1:1000 z naniesionym projektowanym odcinkiem linii z zakreskowaną powierzchnią pasa technologicznego o szerokości 70 m, w obrębie:

- działki nr [...], w części powierzchni 0,4245 ha (pas gruntu o szer. 70 m i dł. 64 m),

- działki nr [...], w części powierzchni 0,3031 ha (pas gruntu o szer. 70 m i dł. 40 m),

- działki nr [...], w części powierzchni 0,5283 ha (pas gruntu o szer. 70 m i dł. 76 m), oraz okres ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, tj. od maja 2015 r. do grudnia 2015 r., nie dłużej niż 60 dni.

Zobowiązano również P. S.A. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po przeprowadzeniu linii energetycznej, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, do zapłaty odszkodowania.

W odwołaniu K. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i oddalenie wniosku, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez brak precyzyjnego określenia części nieruchomości, której dotyczyć ma ograniczenie,

2. art. 124 ust. 3 u.g.n., poprzez nieprzeprowadzenie z nim przez wnioskodawcę rzetelnych rokowań, w miejsce których, w toku prowadzonych rozmów składane przez wnioskodawcę propozycje były znacznie zaniżone i w żaden sposób nie odpowiadające wartości ograniczeń w korzystaniu z należących do niego nieruchomości, a co za tym idzie uznać je należy za działania pozorne,

3. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez odmowę zawieszenia postępowania, pomimo toczących się postępowań mających wpływ na niniejsze postępowanie w tym dwóch postępowań przed sądami administracyjnymi ze skarg mieszkańców gminy L. na uchwałę Rady Gminy L. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy L. oraz uchwałę Rady Gminy L. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy L. dla dwutorowej linii elektroenergetycznej 400kV O.-O.-M. na terenie gminy L. oraz postępowania odwoławczego dotyczącego decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z [...] kwietnia 2015 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie ww. inwestycji. Zdaniem strony, uwzględnienie wymienionego odwołania może doprowadzić do tego, że inwestycja będzie musiała mieć inny przebieg, niż wskazany we wniosku i nie będzie przechodziła przez należące do niego nieruchomości, a co za tym idzie, wniosek inwestora inicjujący niniejsze postępowanie będzie bezprzedmiotowy.

Wojewoda M. decyzją z [...] czerwca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty O. z dnia [...] kwietnia 2015 r.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał m. in., że w związku z zarzutami skarżącego dokonał oceny spełnienia przesłanek wynikających z art. 124 ust. 1 u.g.n., tj.:

1) ograniczenie właściciela lub użytkownika wieczystego w sposobie korzystania z jego nieruchomości musi być uzasadnione realizacją celu publicznego,

2) realizacja planowanej inwestycji musi być zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku, z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego,

3/ wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. musi być poprzedzone przeprowadzeniem z właścicielem nieruchomości rokowań o wyrażenie przez tę osobę zgody na realizację inwestycji.

W art. 6 pkt 2 u.g.n. jako jeden z celów publicznych wskazano budowę i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Wojewoda podniósł, iż w związku z powyższym nie budzi żadnych wątpliwości cel publiczny planowanej inwestycji i jej znaczenie ponadlokalne. Realizacja inwestycji polegającej na umieszczeniu przewodów linii elektroenergetycznej na przedmiotowej nieruchomości gruntowej, ma zaspokajać potrzeby społeczeństwa w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną w północno wschodniej części kraju i została ujęta w Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 uchwalonego Uchwalą nr 239 Rady Ministrów z 13 grudnia 2011 r. (MP z 2012r., poz. 252) i zaplanowana do realizacji w 2015 r. i jej ukończenia do końca 2016 r.

Dodał, że w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że decyzja wydana na podstawie wymienionego przepisu powinna określać przedmiot ograniczenia i jego terytorialny zakres, w tym jednocześnie wskazywać przebieg inwestycji przez nieruchomość. Te warunki spełnia zaskarżona decyzja, wskazując precyzyjnie lokalizację i powierzchnię podlegającą ograniczeniu sposobu korzystania z:

- działki nr [...], tj. powierzchnię 0,4245 ha, stosownie do załącznika graficznego nr 1 – mapy w skali 1:1000 z naniesionym projektowanym odcinkiem linii z zakreskowaną powierzchnią pasa technologicznego o szerokości 70 m

- działki nr [...], tj. powierzchnię 0,3031 ha, stosownie do załącznika graficznego nr 2 - mapy w skali 1:1000 z naniesionym projektowanym odcinkiem linii z zakreskowaną powierzchnią pasa technologicznego o szerokości 70 m,

- działki nr [...], tj. powierzchnię 0,5283 ha, stosownie do załącznika graficznego nr 3 - mapy w skali 1:1000 z naniesionym projektowanym odcinkiem linii z zakreskowaną powierzchnią pasa technologicznego o szerokości 70 m.

W decyzji określono również okres ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, tj. od maja 2015 r. do grudnia 2015 r., nie dłużej niż 60 dni.

Jednocześnie Wojewoda stwierdził, że inwestycja została zaplanowana przez inwestora zgodnie z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla dwutorowej linii elektroenergetycznej NN 400 kV O.-O.-M. na terenie Gminy L., uchwalonym Uchwalą Rady Gminy L. nr [...] z dnia 7 listopada 2014 r. (Dz. Urz. Woj. M. z 2015 r., poz. I23), wg którego część przedmiotowej nieruchomości znajduje się w jednostce strukturalnej planu o symbolu EE - teren infrastruktury elektroenergetycznej. Na terenie tym dopuszcza się lokalizację obiektów urządzeń elektroenergetycznych w tym: słupów i przewodów elektroenergetycznych oraz infrastruktury towarzyszącej w tym: dróg do obsługi infrastruktury elektroenergetycznej.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że wydanie decyzji poprzedzone było próbą uzyskania zgody na korzystanie z nieruchomości w celu realizacji inwestycji, na dowód czego przedłożono:

- protokoły rozbieżności sporządzone w dniu 17 lipca 2014 r., 4 kwietnia 2014 r., 26 lutego 2014 r. i 3 grudnia 2013 r.,

- pismo z 4 grudnia 2014 r. adresowane do skarżącego o wyrażenie zgody na ustanowienie na przedmiotowej działce służebności przesyłu na rzecz inwestora – P. S.A. i wyrażeniu zgody na realizację inwestycji na ww. działce.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż przeprowadzone rokowania były nierzetelne, Wojewoda podniósł, iż przepis art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n. nie określa formy prowadzenia rokowań. W myśl orzecznictwa, spełnienie obowiązku ich przeprowadzenia jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, oznacza taką sytuację, w której inwestor zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Do ugody nie doszło, ponieważ właściciel zażądał wykupu całej nieruchomości.

Odnosząc się do podnoszonej kwestii naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez odmowę zawieszenia postępowania organ wyjaśnił, że złożony przez skarżącego w tym zakresie wniosek został rozpoznany postanowieniem z 8 kwietnia 2015 r. oraz że za zagadnienie wstępne nie może być uznany podnoszony przez stronę fakt, iż przed sądem administracyjnym toczy się postępowanie ze skargi mieszkańców Gminy L. na uchwały Rady Gminy L. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy L. oraz w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czy też fakt wszczęcia postępowania odwoławczego dot. decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z [...] kwietnia 2015 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie w/w inwestycji. Okoliczność, że fakty mające znaczenie prawotwórcze mogą ulec zmianie w przyszłości na skutek orzeczenia sądu nie przesądza o istnieniu zagadnienia wstępnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. P. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody M. z [...] czerwca 2015 r. oraz poprzedzającej jej decyzji Starosty O. z dnia [...] kwietnia 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 124 ust. 1 u.g.n., polegające na tym, że poprzez niezastosowanie tych przepisów organ bezzasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie w utrzymanej w mocy decyzji z [...] kwietnia 2015 r. organ I instancji precyzyjnie określił lokalizację i powierzchnię ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności niniejszej sprawy przedstawionych w zgromadzonym materiale dowodowym powinna prowadzić do wniosku, że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji nie określił w sposób prawidłowy lokalizacji i powierzchni ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ponieważ ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wskazane w p. 2a)-d) odnoszą się do całej powierzchni nieruchomości położonej w miejscowości B., gm. L., oznaczonej jako działki nr [...], [...], [...], podczas gdy zgodnie z art. 124 § 1 u.g.n. ograniczenie powinno dotyczyć jedynie części nieruchomości, na której ma być prowadzona inwestycja.

W uzasadnieniu skarżący podniósł m. in., że w decyzji organu I instancji została wskazana szerokość pasa technologicznego oraz powierzchnia zajętej pod pas nieruchomości. W pozostałym zakresie decyzja organu I instancji odnosi się do całej nieruchomości będącej własnością skarżącego. Organ w sposób nieprecyzyjny określił nieruchomość, na której ma być wykonywane ograniczenie sposobu korzystania, m. in. poprzez brak dokładnego wskazania zakresu wycinki drzew (wskazano jedynie, że w szczególności dotyczy ono wycinki w pasie technologicznym), zapewnienia dostępu, wejścia, przechodu, przejazdu (brak wskazania części nieruchomości objętej w/w ograniczeniem) oraz wykonania przebudowy istniejących na nieruchomości napowietrznych linii elektroenergetycznych oraz linii telekomunikacyjnych (brak wskazania części nieruchomości objętej w/w ograniczeniem).

Ustalenie organu odwoławczego, iż określenie powierzchni nieruchomości, której dotyczy ograniczenie sposobu korzystania jest precyzyjne i ogranicza się do powierzchni pasa technologicznego pozostaje w sprzeczności z treścią decyzji organu I instancji, która odnosi się do całej powierzchni nieruchomości skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z 22 grudnia 2015 r., IV SA/Wa 2241/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że materialnoprawną podstawę wydania skażonej decyzji stanowił art. 124 ust. 1 u.g.n. Stosownie do jego treści starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Zasadniczymi przesłankami wydania decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości są zatem: realizacja celu publicznego wynikającego z planu miejscowego albo decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz brak zgody właściciela lub wieczystego użytkownika nieruchomości na takie ograniczenie. Przesłanki te w niniejszej sprawie zostały spełnione. Nie ulega wątpliwości, że planowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego, o której mowa w art. 6 pkt 2 u.g.n.

Inwestycja jest zgodna także z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego. W aktach sprawy znajduje się Uchwała Rady Gminy L. nr [...] z dnia 7 listopada 2014 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla dwutorowej linii elekroenergetycznej NN 400 kV O.-O.-M. na terenie gminy L. (Dz. Urz. Woj. M. z 7 stycznia 2015 r., poz. 123) oraz rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody M. z 1 grudnia 2014 r. stwierdzające nieważność w/w uchwały w części dot. ustaleń : § 8 ust. 5; § 11 ust.1 pkt 4; pkt 6 lit. d) w zakresie sformułowania: "(...) w stosunku do powierzchni działki(...)", § 11 ust. 3 uchwały oraz w części graficznej, w odniesieniu do terenów oznaczonych symbolami: od 1R do 24R oraz 27R do 59R; § 11 ust.3 pkt 5 w odniesieniu do terenów oznaczonych symbolem: 25R i 26R; § 11 ust. 4 pkt 6 lit. a (Dz. Urz. Woj. M. z 5 grudnia 2014 r. poz. 11195). Z zestawienia powyższych aktów wynika zatem w sposób jednoznaczny, iż uchwała Gminy L. nadal zachowuje swą ważność m. in. odnośnie ustaleń dot. linii elektroenergetycznej 400 kV O.-O.-M., bowiem w tym zakresie stosownym rozstrzygnięciem Wojewody M. nie stwierdzono jej nieważności. Nadto Sąd zauważa również w tym miejscu, że skargi wniesione do Sądu na powyższą uchwałę zostały przez Sąd oddalone (wyrok z 1 grudnia 2015 r., IV SA/Wa 749/15).

Z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika zatem, że część działek nr ew. [...], [...], [...] przeznaczona jest pod infrastrukturę elektroenergetyczną (symbol 25EE) o szerokości 70 m (po 35 m w obie strony od osi linii – pas technologiczny – § 5 pkt 14 Uchwały). Plan w obszarze tym zakazuje, zgodnie z § 11 ust. 2 pkt 10 w zw. z § 12 ust. 2 m. in. lokalizowania budynków mieszkalnych i innych przeznaczonych na pobyt ludzi, wprowadzania nasadzeń zieleni wysokiej pod linią i w odległości 10 m od rzutu poziomego skrajnego przewodu linii. Plan przewiduje również możliwość wycinki zadrzewień i zakrzewień w zakresie pozwalającym na realizację oraz właściwe utrzymanie inwestycji polegającej na budowie linii elektroenergetycznej 400KV zgodnie z przepisami odrębnymi. Nadto z wyrysu z miejscowego planu, stanowiącego załącznik do uchwały wynika, że przebieg linii przedstawiony na załączniku graficznym nr 1, 2 i 3 do decyzji Starosty O. z [...] maja 2015 r. jest zgodny z przyjętym na rysunku planu.

Ustalenia planu mają w postępowaniu z art. 124 u.g.n. zasadnicze znaczenie, bowiem po pierwsze warunkują w ogóle wydanie zezwolenia na ograniczenie korzystania z nieruchomości, a po drugie zezwolenie to może zawierać tylko takie rozstrzygnięcia, które są zgodne z planem miejscowym. Wymóg zachowania zgodności ograniczenia korzystania nieruchomości z planem miejscowym lub z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego odnosi się przede wszystkim do obszaru nieruchomości, który objęty został przeznaczeniem pod budowę publicznych urządzeń infrastruktury technicznej lub na którym ustalona została lokalizacja tego typu inwestycji. Tylko bowiem wobec takiej części obszaru nieruchomości może być wydana decyzja o zezwoleniu na jej zajęcie, który to obszar jest niezbędny dla posadowienia na nim tych urządzeń oraz wykonania związanych z tym posadowieniem robót budowlanych (vide wyrok NSA z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 664/08).

Sąd I instancji stwierdził, że organy administracji precyzyjnie określiły lokalizację i powierzchnię podlegającą ograniczeniu sposobu korzystania z:

-działki nr [...], tj. powierzchnię 0,4245 ha, stosownie do załącznika graficznego nr 1 - mapy w skali 1:1000 z naniesionym projektowanym odcinkiem linii z zakreskowaną powierzchnią pasa technologicznego o szerokości 70 m,

- działki nr [...], tj. powierzchnię 0,3031 ha, stosownie do załącznika graficznego nr 2 - mapy w skali 1:1000 z naniesionym projektowanym odcinkiem linii z zakreskowaną powierzchnią pasa technologicznego o szerokości 70 m,

- działki nr [...], tj. powierzchnię 0,5283 ha, stosownie do załącznika graficznego nr 3 - mapy w skali 1:1000 z naniesionym projektowanym odcinkiem linii z zakreskowaną powierzchnią pasa technologicznego o szerokości 70 m.

Tym samym zarzut podniesiony w tym zakresie nie może być uznany za uzasadniony.

Drugą przesłanką wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. jest brak zgody na korzystanie z nieruchomości jej właściciela lub wieczystego użytkownika. Stosownie do art. 124 ust. 3 u.g.n. udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem (użytkownikiem wieczystym), które przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Ich przedmiotem jest udzielenie przez właściciela zgody na wykonanie prac związanych z realizacją na jego gruncie inwestycji infrastrukturalnej. W orzecznictwie przyjmuje się, że spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n., oznacza taką sytuację, w której pomimo prowadzonych rozmów, nie doszło do zawarcia umowy, a inwestor określił i zaproponował właścicielowi konkretne warunki uzyskania zgody na wykonanie prac o jakich mowa w art. 124 u.g.n. Niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy w ogóle nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia.

W ocenie Sądu I instancji dokumenty przedstawione przez P. S.A., są wystarczające do uznania, że spełniona została przesłanka dotycząca przeprowadzenia rokowań przed wszczęciem postępowania o uzyskanie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości. Zgodnie z protokołami rozbieżności z: 3 grudnia 2013 r., 26 lutego 2014 r., 4 kwietnia 2014 r., 17 lipca 2014 r. K. P. nie wyraził zgody na realizację budowy linii na zaproponowanych przez P. S.A. warunkach. W trakcie rokowań skarżący, w odpowiedzi na składane mu propozycje, przedstawił swoje oczekiwania w postaci wykupu działki, a następnie wyższej kwoty odszkodowania. Warunki te nie zostały zaakceptowane przez P. S.A. Inwestor wystąpił do skarżącego z pisemną ofertą prosząc o ustosunkowanie się do niej w terminie 7 dni. Na wskazane pismo, które skarżąc odebrał 8 grudnia 2014 r., P. S.A. nie otrzymała żadnej odpowiedzi. Ponadto organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu 12 marca 2015 r. rozprawę administracyjną, podczas której skarżący oświadczył m. in. że "proponuje wykup nieruchomości lub zamianę na inną nieruchomość", na co nie przystał pełnomocnik inwestora.

W ocenie Sądu organy prowadząc powyższe postępowanie prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego oraz nie naruszyły przepisów procedury administracyjnej.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 grudnia 2015 r., IV SA/Wa 2241/15, wniósł K. P. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 p. c) p.p.s.a. przez oddalenie skargi, mimo jej zasadności i zaakceptowanie w ten sposób naruszeń procedury, do których doszło w toku wydawania zaskarżonej decyzji Wojewody M. z [...] czerwca 2015 r., polegających na naruszeniu art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n. polegające na tym, że poprzez niezastosowanie w/w przepisów organ bezzasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie w utrzymanej w mocy decyzji z [...] maja [powinno być kwietnia] 2015 r. organ I instancji - Starosta O. precyzyjnie określił lokalizację i powierzchnię ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności niniejszej sprawy przedstawionych w zgromadzonym materiale dowodowym powinna prowadzić do wniosku, iż w niniejszej sprawie organ I instancji nie określił w sposób prawidłowy lokalizacji i powierzchni ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ponieważ ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wskazane w w/w decyzji odnoszą się do całej powierzchni nieruchomości położonej w miejscowości L., oznaczonej jako działki nr [...], [...], [...] (KW nr [...]), podczas gdy zgodnie z art. 124 § 1 u.g.n. oraz zasadą ograniczania korzystania z nieruchomości przez właściciela w jak najmniejszym, niezbędnym zakresie, w/w ograniczenie powinno ograniczać się jedynie do części w/w nieruchomości, na której ma być prowadzona inwestycja;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnienia wyroku powodów nieuwzględnienia zarzutów podniesionych przez skarżącego w skardze, świadczących o naruszeniu art. 124 ust. 1 u.g.n., polegającego na naruszeniu zasady precyzyjnego określenia lokalizacji i powierzchni ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

Z uwagi na powyższe skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie i uchylenie decyzji Wojewody M. z [...] czerwca 2015 r. oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty O. z [...] kwietnia 2015 r., a także zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. S.A. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów, powołanych w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), czyli naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Najogólniej rzecz ujmując skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji, że nie dostrzegł (czy też pominął w rozważaniach), że na tle przesłanek wynikających z art. 124 ust. 1 u.g.n., możliwe jest ograniczenie właściciela w sposobie korzystania z nieruchomości tylko w niezbędnym zakresie, gdy tymczasem organy administracji w tej sprawie ograniczeniami w korzystaniu przez właściciela z nieruchomości objęły całą nieruchomość, a nie tylko jej część, przez którą ma przebiegać linia elektroenergety-czna, czym – zdaniem skarżącego kasacyjnie – Sąd I instancji naruszył "art. 145 § 1 p. c)" [w rzeczywistości chodzi o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)] p.p.s.a., art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n. W konsekwencji, zdaniem skarżącego kasacyjnie, w motywach wyroku Sąd I instancji nie ustalił precyzyjnie powierzchni ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi, czym naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zarzuty te nie są uzasadnione. Pomijając samą ich redakcję (w tym nieprecyzyjne określenie przepisu p.p.s.a.), pierwszy z zarzutów wskazuje w istocie na niewłaściwe odczytanie przez Sąd I instancji treści decyzji Starosty O., w kontekście art. 124 ust. 1 u.g.n. Przepis ten stanowi, że "Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego."

Zakres ograniczenia, w niniejszym przypadku, determinował plan miejscowy. Do ustaleń planu odwołują się zarówno decyzje organów obydwu instancji (I instancji w pkt 3 i 4), jak i Sąd I instancji, przy wyznaczaniu (w przypadku Sądu ocenie) zakresu ograniczeń nakładanych na właścicieli nieruchomości. Zakresu ograniczeń nie można odczytywać tylko w kontekście słów "w szczególności", odnoszących się do wycinki drzew, użytych w pkt 2 lit d) decyzji Starosty O., jak czyni to skarżący kasacyjnie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego treść tej decyzji należy odczytywać poprzez jej strukturę, a jest ona następująca. W pkt 1 określono charakter (rodzaj) inwestycji, z uwagi na którą udziela się zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. W pkt 2 określono czynności, jakich może dokonywać inwestor w ramach uzyskanego zezwolenia oraz zakazy dla właściciela nieruchomości – te ostatnie ograniczone do pasa technologicznego. I po trzecie (pkt 3), określenie części nieruchomości, na której obowiązuje zezwolenie na ograniczenie w korzystaniu z niej (jej obszaru, położenia). Z całokształtu decyzji Starosty O. z [...] kwietnia 2015 r. (utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy), w tym z jej punktu 3 wynika zatem, że wszelkie ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości przez jej właściciela, związane z inwestycją, powinny mieścić się w ramach ustalonego pasa technologicznego, którego rozmiary, powierzchnię i przebieg decyzja określa w sposób szczegółowy. Tak też zrozumiał to Sąd I instancji stwierdzając, że organy administracji precyzyjnie określiły lokalizację i powierzchnię podlegającą ograniczeniu sposobu korzystania z:

-działki nr [...], tj. powierzchnię 0,4245 ha, stosownie do załącznika graficznego nr 1 - mapy w skali 1:1000 z naniesionym projektowanym odcinkiem linii z zakreskowaną powierzchnią pasa technologicznego o szerokości 70 m,

- działki nr [...], tj. powierzchnię 0,3031 ha, stosownie do załącznika graficznego nr 2 - mapy w skali 1:1000 z naniesionym projektowanym odcinkiem linii z zakreskowaną powierzchnią pasa technologicznego o szerokości 70 m,

- działki nr [...], tj. powierzchnię 0,5283 ha, stosownie do załącznika graficznego nr 3 - mapy w skali 1:1000 z naniesionym projektowanym odcinkiem linii z zakreskowaną powierzchnią pasa technologicznego o szerokości 70 m. Tym samym, podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące braku precyzyjnego określenia lokalizacji i powierzchni ograniczeń w sposobie korzystania z nieruchomości Sąd Wojewódzki uznał za niezasadne (str. 12-13 uzasadnienia). Z uwagi na wskazaną wyżej strukturę rozstrzygnięcia organu I instancji z oceną tą należy się zgodzić.

Jako nieuprawnione, w szczególności nie wynikające z art. 124 ust. 1 u.g.n., należy uznać też twierdzenie skarżącego kasacyjnie, że organ był zobowiązany do określenia ilości drzew przeznaczonych do wycięcia oraz ich precyzyjnego położenia. Wystarczy bowiem, że organ wskazał, na jakim obszarze drzewa mogą podlegać wycięciu (chodzi o pas technologiczny), a ich liczba może być zależna od różnych czynników związanych z realizacją inwestycji. Ostateczna liczba wyciętych drzew może mieć znaczenie jedynie dla ustalenia wysokości odszkodowania, wypłacanego w trybie art. 124 ust. 4 w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n.

W tym kontekście bezpodstawny jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż Sąd I instancji ostatecznie poprawnie wyjaśnił, jakiej części nieruchomości skarżącego dotyczy zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania z niej.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Wniosku o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz jego uczestnika P. S.A. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić z uwagi na treść art. 204 pkt 1) p.p.s.a., który w takich okolicznościach prawo do zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego przyznaje jedynie organowi.