Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 999/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 145
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 2, art. 4, art. 11, art. 106, art. 107
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2010 r. sprawy ze skarg M. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 sierpnia 2008 r. nr [...] nr [...] nr [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. skargi oddala II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata R. K. – R. - Kancelaria Adwokacka tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 1200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 104, art. 107 i art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98 póz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt. 5, art. 39, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64 póz. 593 z późn. zm.) , § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosków skarżącego M. B. (wcześniejsze rozstrzygnięcia tego organu z dnia [...] 2007 r zostały uchylone) niżej wymienionymi decyzjami z dnia [...] 2007 r odmówił ww. przyznania świadczeń w postaci zasiłków celowych na: leki, dofinansowanie do opłat czynszowych, zakup żywności i energii elektrycznej oraz zasiłku stałego :

1. [...]

2. [...]

3. [...]

4. [...]

5. [...]

W ich uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzje z dnia [...] 2007 r rozstrzygające o przedmiotowych zasiłkach zostały w całości uchylone orzeczeniami Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] do [...] z dnia [...] 2007 r i sprawy przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Powodem odmowy udzielenia pomocy był zarzut ze strony organu o braku możliwości przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w sytuacji , gdy w ocenie organu odwoławczego , skarżący nie mógł wypełnić zaleceń pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej , z uwagi na stan zdrowia. Zarzucając, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone mało wnikliwe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze poleciło ustalenie sytuacji materialnej skarżącego w sposób jednoznaczny. Przesłanka braku współpracy osoby ubiegającej się o pomoc społeczną z pracownikiem socjalnym musi być zatem stwierdzona jednoznacznie i ponad wszelką wątpliwość oraz musi wynikać ze złej woli takiej osoby, a nie z okoliczności obiektywnych.

Mając na uwadze powyższe zalecenia, pracownicy socjalni w dniu 10.07.2007 r udali się do miejsca zamieszkania skarżącego w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego , jednak skarżącego nie zastano i wywiadu nie przeprowadzono. Uwzględniając trudną sytuację zdrowotną skarżącego oraz fakt, że stawienie się skarżącego w siedzibie Ośrodka jest utrudnione, w dniu 11 lipca 2007 r. wysłano na podany adres do korespondencji wezwanie do wyznaczenia przez skarżącego dogodnego terminu do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego oraz o konieczności przedstawienia niezbędnych dokumentów do ustalenia jego sytuacji dochodowej i majątkowej. Pismo to zostało odebrane osobiście przez skarżącego w dniu 27 lipca 2007 r.

W odpowiedzi na ww. wezwanie organu, w dniu 6 sierpnia 2007r. wpłynęło do ośrodka pomocy społecznej pismo skarżącego z dnia 30 lipca 2007 r., w którym poinformował on, że z powodów zdrowotnych nie jest wstanie zastosować się do treści wezwania i podniósł, że wielokrotnie przekazywał te same dokumenty dotyczące jego sytuacji zdrowotnej i materialnej. Aktualna wysokość czynszu , według skarżącego , wynosiła 360,92 zł , a świadczenie z ZUS otrzymywał w kwocie 298, 73 zł. Jeżeli chodzi o energię elektryczną, to skarżący posiadał licznik przedpłatowy .

W przesłanym piśmie skarżący zarzucił , że organ nie wskazał sygnatur decyzji SKO uchylających decyzje organu l instancji, co utrudniło skarżącemu ustalenie spraw podlegających ponownemu rozpatrzeniu.

W dniu 2 sierpnia 2007 r. Ośrodek wysłał ponowne wezwanie do wyznaczenia przez skarżącego terminu do przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, w którym podane zostały sygnatury decyzji SKO z dnia [...] 2007 r. Równocześnie przesunięto termin załatwienia sprawy do dnia 03.09.2007 r. Powyższe wezwanie otrzymał skarżący w dniu 22 sierpnia 2007 r.

Pomimo dwukrotnego wezwania do ustalenia dogodnego terminu do przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, do dnia wydania decyzji skarżący nie skontaktował się z pracownikiem socjalnym w powyższej sprawie i nie przedstawił również żadnych dokumentów, które usprawiedliwiałyby brak nawiązania kontaktu z Ośrodkiem.

Organ pomocy społecznej podniósł, że zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, na co zwróciło uwagę SKO w swojej decyzji. Przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego jest formalną przesłanką przyznania pomocy społecznej i wymaga minimum współpracy strony z pracownikiem socjalnym.

Pismo skarżącego z dnia 30 lipca 2007 r. oraz niezastosowanie się do wezwań organu, jednoznacznie wskazują, że nie jest on zainteresowany przeprowadzeniem rodzinnego wywiadu środowiskowego, co pomimo jego ciężkiej sytuacji dochodowej i zdrowotnej uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej wnioskowaną pomoc.

W ocenie organu pomocy społecznej , stan zdrowia skarżącego umożliwiał mu skontaktowanie się z Ośrodkiem , o czym świadczy jego pismo z dnia 30 lipca 2007 r. Kontakt ten mógł być również za pośrednictwem telefonu , czy telefaksu , których dysponentem jest skarżący. Fakty te świadczą o braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, co zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej jest przesłanką wydania decyzji odmawiającej przyznanie pomocy finansowej.

Udzielone przez skarżącego informacje w piśmie nie mogą zastąpić przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, a brak obiektywnych powodów usprawiedliwiających nie wyznaczenie terminu jego przeprowadzenia w pełni uzasadniają zastosowanie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia z pomocy społecznej; wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny.

Pracownik socjalny przeprowadzając wywiad bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej pomocy. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu pracownik dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny.

Sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby lub rodziny ustala się na podstawie dokumentów określonych w § 7 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 roku.

W wyniku niemożności przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego będącego podstawowym narzędziem postępowania administracyjnego, który umożliwia pracownikowi socjalnemu aktualną ocenę dochodową, majątkową i osobistą strony , jak również z uwagi na brak współpracy oraz brak dokumentów świadczących o aktualnej sytuacji, Ośrodek Pomocy Społecznej stwierdził , że nie ma podstaw formalnoprawnych do udzielenia skarżącemu wnioskowanej pomocy społecznej.

Od powyższych decyzji skarżący wniósł odwołania, w których wnosił o ich uchylenie i wyjaśnił , że nie odmawiał współpracy z pracownikiem MOPS, ale że to pracownik nie współpracuje ze nim. Skarżący zarzucił prowadzenie postępowania w sposób, z którego wynika brak współpracy, podczas gdy nie jest to prawdą. Stwierdził, iż termin wywiadu potwierdził listem poleconym, a wszelkie żądane dokumenty przekazywał organowi. Skarżący wyraził niezadowolenie z działań pracowników MOPS.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie: - art. 4, art. 8 ust. 1 i ust. 3, art. 11 ust. 2, art. 37 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i ust. 4, art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. z 2008 r. Dz. U. nr 115 póz. 728),

- § 3, § 4, § 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2005 r., Nr 77, poz. 672),

- § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135 poz. 950),

- art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego,

po rozpatrzeniu odwołań skarżącego, decyzjami z dnia 07.08.2008 r utrzymało zaskarżone decyzje w mocy.

W uzasadnieniu wydanych decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że pomoc finansowa, o której przyznanie wnioskuje skarżący udzielana jest na podstawie ww. ustawy o pomocy społecznej ; zasiłek stały zgodnie z art. 37 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy, natomiast zasiłek celowy – zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że wydanie decyzji o przyznaniu bądź o odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej powinno być zgodnie z wymogami art. 106 § 4 omawianej ustawy o pomocy społecznej, poprzedzone przeprowadzeniem rodzinnego wywiadu środowiskowego (z wyjątkami dla tej sprawy nieistotnymi), którego celem jest ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób ubiegających się o w/w pomoc. Dokonanie tych ustaleń spoczywa na pracownikach socjalnych, którzy - jak wynika z Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego - przeprowadzając wywiad, biorą pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy.

W ocenie organu odwoławczego , ze wskazanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, iż podstawowym narzędziem służącym do ustalenia aktualnej sytuacji życiowej strony czyniącym ją uprawnioną lub nieuprawnioną do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej jest właśnie rodzinny wywiad środowiskowy, przy czym jest to jednocześnie niezbędny środek dowodowy w tym postępowaniu, którego przeprowadzenia organ administracji nie może zaniechać zastępując go innymi dowodami. Taka konkluzja wynika z brzmienia przywołanego przepisu, który nie pozwala w tym względzie organowi na swobodę interpretacyjną, czy też uznaniowość.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że materiał zgromadzony w przedmiotowej sprawie potwierdza stanowisko organu p[pierwszej instancji, że skarżący nie współpracował z pracownikami socjalnymi. Świadczy o tym cała historia tego postępowania oraz widoczne w aktach sprawy próby nawiązania ze skarżącym kontaktu i przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W szczególności brak po stronie skarżącego woli do spełnienia koniecznych do otrzymania pomocy warunków tj. dopełnienia formalności sporządzenia wymaganego prawem wywiadu środowiskowego. Organ I instancji zwracał się do skarżącego o wyznaczenie dogodnego terminu do przeprowadzenia wywiadu w dniu 11 lipca 2007 r. , a także w dniu 2 sierpnia 2007 r. W odpowiedzi w dniu 6 sierpnia 2007 r. skarżący stwierdził, iż nie jest w stanie zrealizować wezwania w związku ze stanem zdrowia i zaleceniami lekarzy.

Zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W przedmiotowej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, współdziałanie winno polegać na umożliwieniu pracownikom organu I instancji przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz przedłożeniu wymaganych dokumentów, koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy. Ogólnikowe wskazywanie przez skarżącego, że żadne okoliczności nie uległy zmianie, nie jest wystarczające.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że niezależnie od regulacji wynikającej z ww. ustawy o pomocy społecznej, także kodeks postępowania administracyjnego statuuje zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie udowodnienie określonej okoliczności może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony.

Organ przyznał, że skarżący znajduje się w ciężkiej sytuacji zdrowotnej i materialnej i należałoby oczekiwać, iż dołoży on wszelkich starań do uzyskania jakiejkolwiek pomocy ze strony powołanych do tego organów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zgodziło się z zarzutem skarżącego, dotyczącym braku zawiadamiania go o terminie mającego się odbyć wywiadu środowiskowego, bowiem dwukrotnie pisemnie zwracano się do skarżącego o ustalenie dogodnego dla niego terminu wywiadu (zarówno pismo z dnia 11 lipca 2007 r. jak i z dnia 2 sierpnia 2007 r. były skutecznie doręczane ).

Okoliczności podniesione w piśmie skarżącego z dnia 30 lipca 2007 r. niewystarczająco usprawiedliwiają brak możliwości ustalenia dogodnego terminu do przeprowadzenia wywiadu.

Jeśli chodzi o zarzuty dotyczące nieprawidłowości w przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego (chodzi prawdopodobnie o wywiad z daty 10 marca 2008 r.) to nie dotyczą one przedmiotowego postępowania .

Na powyższe decyzje wpłynęły skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w których skarżący domagał się rozstrzygnięcia merytorycznego spraw lub ewentualnie uchylenia zaskarżonych decyzji i przekazania spraw do ponownego rozstrzygnięcia.

Skarżący zarzucił tym decyzjom naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego , a to art. 7, art. 8, art.10 i art. 63 oraz naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie jako podstawy orzeczenia błędnych ustaleń faktycznych.

Skarżący wyraził niezadowolenie ze współpracy z pracownikiem socjalnym , a także zarzucił, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie przekazał całości materiału dowodowego do SKO.

Ponadto skarżący podkreślił, iż prosił aby termin wywiadu środowiskowego został z nim uzgodniony telefonicznie, w celu uniknięcia notatki pracownika socjalnego, iż był on u skarżącego , ale go nie zastał.

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wniosło o ich oddalenie podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.

W piśmie procesowym z dnia 05.08.2009r pełnomocnik skarżącego podniósł , że analiza całokształtu okoliczności niniejszej sprawy nie pozwala na stwierdzenie , iż brak współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym rzeczywiście miał miejsce. Wniosek skarżącego o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej został złożony w 2006 r , a skoro w toku sprawy został przeprowadzony wywiad środowiskowy , nie było konieczne ponowne jego przeprowadzanie w stosunku do tamtego okresu czasu.

Ponadto pełnomocnik zarzucił, że należyta staranność po stronie pracowników socjalnych wymagała, aby skarżący był wcześniej powiadamiany o terminie planowanej wizyty, czego przed wydaniem zaskarżonych decyzji nie uczynili. Wizyta w dniu 10.07.2007 r była nieustalona, natomiast wezwanie z dnia 11.07.2007 r o skontaktowanie się osobiście lub telefonicznie z MOPS nie było właściwą procedurą wobec osoby przewlekle chorej.

Nienależyte wykonanie obowiązków przez pracowników socjalnych spowodowało , że skarżący od połowy 2006 r bezskutecznie starał się o pomoc finansową na zaspokojenie elementarnych potrzeb.

Pełnomocnik podniósł również, że w piśmie z dnia 30.07.2007 r skarżący poinformował MOPS , że z uwagi na stan zdrowia o b e c n i e nie jest w stanie zrealizować wezwania o ustalenie terminu przeprowadzenia wywiadu. Treść pisma nie pozwalała na uznanie , iż stanowi ono odmowę uczestniczenia w wywiadzie i brak woli współpracy.

Zgodnie z informacją skarżącego , pełnomocnik zarzucił , że termin wywiadu środowiskowego był ustalony na dzień 18.09.2007 r , jednak MOPS przed jego upływem wydał decyzje odmawiające przyznania świadczeń. Niezależnie od powyższego , żądanie przedkładania przez skarżącego dodatkowych dokumentów w postaci zaświadczeń o dochodach za czerwiec i listopad 2006 r, potwierdzenia wydatków mieszkaniowych i na leki , było w ocenie pełnomocnika , nieuzasadnione gdyż dokumenty takie wielokrotnie były już przedkładane. Pełnomocnik zarzucił również , że część składanych dokumentów brakuje w aktach sprawy.

Do złożonego pisma procesowego zostały załączone kserokopie pism : z dnia 18 .10.2007 r , z dnia 21.07.2006 r oraz z dnia 08.08.2006 r. , a także przesłane przy piśmie procesowym z dnia 12.08.2009 r – pismo z dnia 29.08.2007r.l

W odpowiedzi na powyższe zarzuty, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w piśmie procesowym z dnia 21.08.2009r w całości podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i stwierdziło , że skarżący wszczyna liczne postępowania , które toczą się równolegle, a w związku z tym powołane przez niego pismo z dnia 18.10.2007 r nie ma związku z niniejszą sprawą , co wynika z oznaczeń sygnatur widniejących na tym piśmie. Zarzut wydania decyzji przed upływem wyznaczonego terminu do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest zatem nieuzasadniony.

Odnośnie zarzutu braku w aktach sprawy składanych przez skarżącego dokumentów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że wszystkie dokumenty są włączane do akt , a w jego posiadaniu są obecnie dwa tomy akt obejmujące dokumenty z lat 2003 – 2009 w związku z rozpatrywanymi odwołaniami. Zarzut skarżącego w tym zakresie , zdaniem organu , jest również nieuzasadniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r Nr 153, poz.1270) .

Sądy administracyjne dokonują kontroli zaskarżonej decyzji oceniając, czy decyzja nie narusza prawa obowiązującego w dacie jej wydania oraz w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przed organami administracji publicznej. Dowód uzupełniający może być przeprowadzony przed tymi sądami tylko z dokumentu, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Przeprowadzanie jakichkolwiek innych dowodów, poza dowodami z dokumentów, jest niedopuszczalne. Celem postępowania dowodowego przed ww. sądami nie jest ustalenie stanu faktycznego sprawy, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły stan faktyczny sprawy zgodnie z obowiązującymi regułami oraz czy dokonały właściwej jego oceny.

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji poda kątem wskazanych wyżej kryteriów , w ocenie Sądu , w rozpatrywanej sprawie skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania określa ww. ustawa z dnia 12 marca 2004 r o pomocy społecznej. Zgodnie z art.2 ust.1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej Państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać , wykorzystując własne uprawnienia , zasoby i możliwości. Zgodnie z art.4 ww. ustawy, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Konstrukcja tej zasady wskazuje, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu tych trudności życiowych. Organy pomocy społecznej są zobowiązane do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych . Brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organy do powstrzymania się od udzielenia świadczenia.

Zgodnie z art. 11 ust. 2 ww. ustawy, brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Zgodnie z art.106 ust.4 tej ustawy, decyzje administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia , co do zasady , wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Stosownie do art. 107 ust.1 ustawy, rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Obowiązek przeprowadzenia takiego wywiadu spoczywa na pracownikach socjalnych, którzy zgodnie z § 2 ust.3 ww. Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19.04.2005 r w sprawie wywiadu środowiskowego, przeprowadzają wywiad w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonej osoby oraz formułuje wnioski dotyczące pomocy , które są podstawą rozstrzygnięcia.

Uniemożliwienie organowi przeprowadzenie wywiadu środowiskowego , jest w istocie jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej w rozumieniu art. 11 ust. 2 ww/ ustawy. Dodać należy , że przepis ten nie formuje żadnych dodatkowych warunków odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Wykazanie po stronie osoby uprawnionej do świadczeń z pomocy społecznej brak współdziałania z organami może zatem stanowić odmowę przyznania świadczenia z pomocy społecznej , a więc negatywne załatwienie sprawy ( wyrok NSA z dnia 16.07.2008 r , sygn.akt I OSK 1424/07, niepubl. , wyrok NSA z dnia 123.09.2008 r , sygn.akt I OSK 1765/07 , Lex 48094).

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić , że skarżący nie współpracował z pracownikami socjalnymi i odmowa przyznania wnioskowanych przez niego świadczeń , jest uzasadniona.

Okolicznością bezsporną jest , że organ pierwszej instancji zwracał się do skarżącego pismem z dnia 11 lipca 2007 r o ustalenie dogodnego dla niego terminu do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pismo to zostało skutecznie doręczone w dniu 27 lipca 2007 r . skarżący takiego terminu nie wskazał i udzielił informacji o wysokości otrzymywanych świadczeń z ZUS oraz wydatków na czynsz podnosząc , że pozostałe dane są w posiadaniu organu .

Organ po raz drugi wysłał do skarżącego pismo w dniu 2 sierpnia 2007 r , które zostało doręczone w dniu 22 sierpnia 2007 r , jednak i tym razem skarżący nie ustalił z organem terminu przeprowadzenia wywiadu.

W ocenie Sądu , dwukrotne skuteczne wezwania organu pomocy społecznej do ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu w terminie dogodnym dla skarżącego zwalniają ten organ od obowiązku podejmowania kolejnych prób nawiązania współpracy ze skarżącym i nie można czynić tym organom zarzutu niewłaściwego wykonywania swoich obowiązków , a tym bardziej braku staranności w podejmowanych działaniach. Zgodzić należy się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że wywiad środowiskowy jest niezbędnym środkiem dowodowym w postępowaniu o przyznanie określonych świadczeń społecznych , dlatego informacja zawarta w piśmie skarżącego z dnia 30 lipca 2007 r o wysokości otrzymywanych świadczeń z ZUS-u oraz wysokości czynszu nie może zastąpić dowodu z wywiadu środowiskowego.

Obowiązek przeprowadzenia wywiadu przez pracowników socjalnych nie może być rozumiany jako nieograniczony obowiązek w tym znaczeniu , że organ zmuszony jest do podejmowania działań w celu ustalenia terminu przeprowadzenia tego dowodu aż do skutku. Żaden bowiem przepis nie nakłada na organ takiego obowiązku. Postępowanie o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej jest postępowaniem administracyjnym , które toczy się według określonych reguł i w określonym czasie. Specyfika tego postępowania wymaga , aby świadczenia te były przyznawane możliwie szybko , właśnie z uwagi na trudną sytuację osób ubiegających się o nie. Zasada zaspakajanie potrzeb , często elementarnych i podstawowych , ze środków społecznych , sprzeciwia się prowadzeniu postępowania nadmiernie rozciągniętego w czasie. Cele ustawy o pomocy społecznej zależne są w dużym stopniu od szybkości działania organów tę pomoc świadczących.

Jak wyżej podniesiono , to w interesie skarżącego było ustalenie terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego , by jak najwcześniej uzyskać wnioskowane świadczenia tym bardziej , że same organy nie kwestionują okoliczności , że skarżący " znajduje się w ciężkiej sytuacji zdrowotnej i materialnej". Materiał dowody w rozpatrywanej sprawie potwierdza stanowisko organów co do braku współpracy ze strony skarżącego .

Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika skarżącego , Sąd w całości podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego , że przedłożone w toku postępowania sądowego dowody w postaci pism, dotyczą innych postępowań wszczętych na wniosek skarżącego . Z tego powodu argumentacja pism procesowych pełnomocnika oraz załączone dowody nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Skargi nie mogły być uwzględnione, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów pomocy społecznej nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonych decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) – tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu , jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji.