Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 726/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92 a ust. 1, 3 i 7, art. 74 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Janowicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w B. na decyzję Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B. z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.

Decyzją nr [...] z dnia [...].06.2022 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w B. nałożył na firmę F. Sp. z o. o. karę pieniężną w kwocie 5 000 zł, wymienioną pod Ip. 3.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym tj. za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał na przepisy art. 92a ust,. 1, 3 i 7 ustawy z 6 grudnia 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022r., poz. 180 ze zm).

W uzasadnieniu tej decyzji organ podał następujące fakty oraz uzasadnienie prawne rozstrzygnięcia.

W dniu 11.05.2022 r. o godzinie 6.10 w drogowym przejściu granicznym w B. zgłosił się do kontroli granicznej na kierunku wyjazdowym z Polski obywatel B.: A. P. legitymujący się paszportem nr [...], kierujący samochodem ciężarowym marki V. o nr rej. [...]wraz z naczepą marki S. o nr rej. [...[ (pojazdy zarejestrowane na terytorium Polski i Niemiec). A. P. dokonywał międzynarodowego zarobkowego transportu drogowego rzeczy na rzecz F. Sp. z o.o. w B. Kierowca przewoził z Polski do Rosji ładunek w postaci środków farmaceutycznych na podstawie listu przewozowego typu CMR o numerze [...] w łącznej ilości 5725 kg. Podczas kontroli paszportowej przeprowadzonej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 oraz art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 180 z poźn. zm.), dokonano kontroli dokumentów wymaganych przy międzynarodowym transporcie drogowym rzeczy. Kierowca przedstawił: wypis z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy o numerze [...] na blankiecie o numerze [...[oraz l. świadectwo kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej nr [...] wydane w dniu 19.03.2021 roku, ważne od dnia 19.03.2021 roku do dnia 17.03.2026 roku, poświadczające zatrudnienie w firmie przewozowej U. "G.", Y., Ż. g. [...], L. Respublika. A. P. nie okazał do kontroli świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej, poświadczającego zatrudnienie w F. Sp. z o.o. w B.

Kierowca do protokołu kontroli nie wniósł zastrzeżeń, oświadczając, że nie "nie otrzymał przedmiotowego dokumentu od pracodawcy przed wyjazdem"

W dniu 13.05.2022 r. przesłano zapytanie do Biura ds. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektora Transportu Drogowego w celu ustalenia, czy F. Sp. z o. o. posiada świadectwo kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej, poświadczającego zatrudnienie Pana A. P., w F. Sp. z o.o. w B. W odpowiedzi z Biura ds. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektora Transportu Drogowego w dniu 25.05.2022 r.. uzyskano informację, że F. Sp. z o.o. w B. na dzień 11 maja 2022 roku nie posiadała świadectwa kierowcy dla obywatela A. P. - obywatela B.

Przedsiębiorca F. Sp. z o.o w B. został zawiadomiony pismem z dnia 13.05.2022r. (data potwierdzenia odbioru - 16.05.2022 r.) o wszczęciu wobec niego postępowania administracyjnego oraz o przysługującym mu w związku z tym prawie do zapoznania się z materiałem dowodowym i prawie do zgłoszenia uwag i wniosków dotyczących rozpatrywanej sprawy. Z prawa tego strona nie skorzystała w wyznaczonym terminie. W związku z czym przedmiotowa decyzja administracyjna w rozpatrywanej sprawie została wydana w oparciu o posiadany materiał dowodowy.

W uzasadnieniu prawnym organ wskazał na wynikający z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym obowiązek kierowcy pojazdu samochodowego posiadania przy sobie przy wykonywaniu przewozu drogowego i okazywania na żądanie uprawnionego organu wymaganego w międzynarodowym transporcie drogowym świadectwa kierowcy. Wskazał, że z art. 32a ustawy o transporcie drogowym wynika, że do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy.

Zgodnie z art. 5 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. U. UE L 2009.300.72 z poźn. zm.), zwanego dalej: rozporządzeniem nr 1072/2009, świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który:

a) jest posiadaczem licencji wspólnotowej oraz;

b) albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego, ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego, ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim:

(i) na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych oraz w odpowiednich przypadkach;

(ii) na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim.

Zgodnie z art. 5 pkt 6 rozporządzenia nr 1072/2009 świadectwo kierowcy należy do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie podczas, gdy kierowca prowadzi pojazd korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika. Świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza. Brak okazania takiego świadectwa sankcjonowane jest karą w wysokości 5 000 złotych.

Jednocześnie organ stwierdził, że nie znalazł przesłanek do zastosowania art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym umożliwiającego odstąpienie od nałożenia kary i umorzenie postępowania. W dyspozycji art. 92c ust. 1 pkt 1 utd nie mieszczą się bowiem sytuacje, które są skutkiem zachowania pracowników i które wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych po stronie pracodawcy i osoby zarządzającej. Powinnością pracodawcy jest takie zorganizowanie pracy pracownikom i wprowadzenie takich rozwiązań organizacyjnych w firmie, które pozwolą stwierdzić przed wyjazdem danego pojazdu w trasę, czy jego kierowca posiada przy sobie wszystkie niezbędne dokumenty wymagane podczas kontroli.

W zaistniałej sytuacji doszło, zdaniem organu, do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy, co stanowi naruszenie art. 5 pkt 6 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. U. UE L 2009.300.72 z późn. zm.) oraz art. 87 ust. 1 pkt 4, art. 92a ust. 1,3 i 7 (Ip. 3.3. załącznika nr 3) ustawy z dnia 6 września2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 poz. 180 z późn. zm.).

W odwołaniu od tej decyzji wniesionym przez F. Sp. z o.o. w B. podniesione zostały zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie:

1) art. 74 ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001 r. poprzez oparcie się na protokole kontroli, który nie zawiera danych faktycznych opisanych w taki sposób, aby na jego podstawie można było ustalić wszystkie istotne okoliczności faktyczne dotyczące ewentualnego naruszenia przepisów o transporcie drogowym;

2) art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. w zw. z art. 92a ust. 1.2.3 i 7 (Ip. 3.3. załącznika nr 3} u.t.d. poprzez nieprawidłowe uznanie, iż kierowca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy nie posiadając ważnego świadectwa kierowcy;

3) art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego skutkujące wyciągnięciem błędnych wniosków w szczególności poprzez posłużenie się jako dowodem protokołem kontroli, który nie zawiera danych faktycznych opisanych w taki sposób, aby na jego

podstawie można było ustalić wszystkie istotne okoliczności faktyczne dotyczące ewentualnego naruszenia przepisów o transporcie drogowym;

4) art. 8 k.p.a. poprzez nie przyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa.

Podnosząc powyższe zarzuty odwołująca się spółka wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego ewentualnie o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Odwołanie nie zostało uwzględnione. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2022r. Komendant P. Oddziału Straży Granicznej orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I Instancji. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej przytoczono następującą argumentację.

Stosownie do art. 87 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym podczas wykonywania przewozu drogowego w ramach międzynarodowego transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać do kontroli zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 4 na żądanie funkcjonariuszy Straży Granicznej m.in. świadectwie kierowcy. Zgodnie zaś z art. 32a ustawy o transporcie drogowym do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej (...), zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy stosuje się przepisy rozporządzenia 1072/2009 dotyczące świadectwa kierowcy.

Zgodnie z art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych, określono jako zasadę ogólną, że wykonywanie międzynarodowego przewozu wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz świadectwa kierowcy w sytuacji, gdy kierowca jest obywatelem państwa trzeciego.

Krąg przewoźników wobec których wymagane jest świadectwo kierowcy określa art. 5 ust. 1 powyższego rozporządzenia. Są to przewoźnicy, którzy posiadają licencję wspólnotową (pkt a) oraz albo legalnie zatrudniają w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzystają z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowymi w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych oraz w odpowiednich przypadkach na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim.

Art. 5 ust. 2. rozporządzenia nr 1072/2009 stanowi, iż świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na w niosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowymi w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony lub każdemu kierowcy pozostającemu w' Jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu tej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1.

Zgodnie z art. 5 ust. 6 ww. rozporządzenia świadectwo kierowcy należy do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej

temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany

w lokalach przewoźnika. Świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Organ zaznaczył, iż organem wydającym świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej w Polsce jest Główny Inspektor Transportu Drogowego.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie jasno wynika, że w dniu 11.05.2022 r. międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy wykonywała firma F. Sp. z o.o. w B. na podstawie licencji nr [...] oraz, iż w dniu kontroli kierowca będący obywatelem państwa trzeciego nie posiadał ważnego świadectwa kierowcy wydanego ww. spółce. Okazane w trakcie kontroli przez A. P. świadectwo kierowcy nr [...] wydane zostało dla innego przewoźnika, a więc podmiotu, który nie wykonywał przewozu drogowego w niniejszej sprawie.

W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną F. sp. z o.o. w B. podniosła, że decyzja została wydana z naruszeniem licznych przepisów prawa, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 74 u.t.d. w związku z art. 76 § 1 oraz art. 8 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i oparcie się na protokole kontroli, który nie zawiera danych faktycznych opisanych w

sposób umożliwiający ustalenie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych dotyczących ewentualnego naruszenia przepisów u.t.d.,

2) art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. w zw. z art. art. 92a ust. 1, 2, 3 i 7 (Ip. 3.3, załącznika nr 3) u.t.d. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż kierowca wykonywał międzynarodowy przewoź drogowy rzeczy nie posiadając ważnego świadectwa kierowcy.

3) art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (t. j. Dz. U. UE L 2009, poz. 300, s. 72 ze

zm. - dalej jako: rozporządzenie 1072/2009 - dalej: "Rozporządzenie 1072/2009") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że kierowca A. P., będący obywatelem państwa trzeciego, nie posiadał świadectwa kierowcy.

4) art. 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t. j. Dz. U. 2021, poz. 162 ze zm.; dalej jako: "Prawo przedsiębiorców") w związku z art. 22 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, z

pożn. zm.; dalej jako: "Konstytucja"), skutkujące wydaniem decyzji, której treść godzi w jedną z podstawowych zasad ustrojowych porządku prawnego Rzeczpospolitej Polskiej, jaką jest swoboda działalności gospodarczej.

5) art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego skutkujące wyciągnięciem błędnych wniosków, w szczególności poprzez pominięcie w zebranym materiale dowodowym dokumentów o istotnej doniosłości prawnej,

6) art. 8 § 1 k.p.a., poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów Państwa.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Komendant P. Oddziału Straży Granicznej wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja został wydana przy prawidłowo zastosowanych przepisach prawa materialnego i po przeprowadzeniu w sposób prawidłowy postępowania administracyjnego.

Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest decyzja Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B., utrzymująca w mocy decyzją Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. nakładająca na F. Sp. z o. o. w B. (dalej spółkę lub skarżącą) karę pieniężną w kwocie 5 000 zł, na podstawie art. 92 a ust. 1, 3 i 7 ustawy z dnia 6 grudnia 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 180 ze zm., dalej u.t.d.) oraz załącznika nr 3 Ip. 3.3. do ustawy tj. za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy.

Należy wskazać, że w myśl art. 4 pkt 2 u.t.d międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, przy czym jazda pojazdu pomiędzy miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. W przedmiotowej sprawie przejazd pojazdu odbywał się z przekroczeniem granic Polski – kierowca przewoził towar z Polski do Rosji, co wypełnia definicję międzynarodowego transportu drogowego w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu. Ustalenia te dały podstawę do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie wykonywany był przewóz międzynarodowy.

Zgodnie zaś z art. 32a u.t.d., do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz.U.UE.L.2009.300.72 ze zm., dalej rozporządzenie nr 1072/2009).

Stosownie zaś do art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto - w międzynarodowym transporcie drogowym - świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane.

Powyższe rozporządzenie dotyczy przewoźników zarobkowo trudniących się międzynarodowym przewozem rzeczy i ma na celu, jak wynika z pkt 2 i 3 preambuły, ustanowienie wspólnej polityki transportowej poprzez określenie wspólnych reguł mających zastosowanie do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy i zapewnienie spójnych ram prawnych dla międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy we Wspólnocie (Unii Europejskiej). Dla osiągnięcia tego celu rozporządzenie nr 1072/2009 uzależniło wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadziło obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz (pkt 12 preambuły). Jest to również zasada ogólna wyrażona w art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009, zgodnie z którym wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz - jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego - świadectwa kierowcy. Kontrola ta ma zapobiegać naruszaniu reguł konkurencji przez przewoźników wykonujących zarobkowo międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 powyższego rozporządzenia nr 1072/2009, świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który:

a) jest posiadaczem licencji wspólnotowej; oraz

b) albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim:

(i) na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych; oraz, w odpowiednich przypadkach,

(ii) na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim.

Stosownie do art. 5 ust. 2 rozporządzenia nr 1072/2009, świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu powołanej wyżej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1.

Świadectwo kierowcy należy, zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009, do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika, natomiast świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Z przytoczonych przepisów wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że świadectwo kierowcy wydawane jest na wniosek przewoźnika legalnie zatrudniającego kierowcę, będącego obywatelem państwa trzeciego lub legalnie korzystającego z usług kierowcy, będącego obywatelem państwa trzeciego. Świadectwem tym kierowca musi się legitymować, gdy prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Jeżeli zatem przewoźnik, posiadający licencję wspólnotową wykonuje na jej podstawie międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, obowiązany jest wyposażyć kierowcę w świadectwo kierowcy. Kierowca obowiązany jest posiadać i okazywać do kontroli świadectwo wydane na wniosek tego przewoźnika, który wykonuje przewóz. Świadectwo służy bowiem wykazaniu, że przewoźnik wykonujący przewóz zatrudnia kierowcę lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego legalnie, dlatego też wykonując przewóz na rzecz określonego przewoźnika kierowca nie może posługiwać się świadectwem wystawionym dla innego przewoźnika.

Podkreślić przy tym należy, iż organem wydającym świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej w Polsce jest Główny Inspektor Transportu Drogowego.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie jednoznacznie wynika, że w dniu 11.05.2022 r. międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy wykonywała firma F. Sp. z o.o. w B. na podstawie licencji nr [...], zaś kierowcą był obywatel państwa trzeciego – B., który nie posiadał ważnego świadectwa kierowcy wydanego na wniosek w/w spółki. Okazane w trakcie kontroli przez A. P. świadectwo kierowcy nr [...[ wydane zostało dla innego przewoźnika – U. "G.", a więc podmiotu, który nie wykonywał przewozu drogowego w niniejszej sprawie.

Bezsporne przy tym w sprawie było to, że w czasie kontroli pojazdu skarżącej spółki, wykonywany był międzynarodowy przewóz drogowy przez tą spółkę, która to przewóz wykonywała na terenie Polski. Powyższe wynikało nie tylko z przedmiotowej licencji wspólnotowej udzielonej skarżącej, która została okazana w czasie kontroli, ale również międzynarodowego listu przewozowego CMR, dotyczącego przewożonego towaru, gdzie spółka została wskazana jako przewoźnik (poz. 23 CMR). Podkreślić przy tym należy, że w liście przewozowym CMR w pozycjach 16, 17 nie został wskazany żaden inny przewoźnik sukcesywny. Prawidłowe było zatem ustalenie organu I instancji, że podmiotem wykonującym przewóz była skarżąca spółka, a ustalenie to znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, który skutecznie nie został przez skarżącą podważony. Nie można w tym zakresie dopatrywać także naruszenia art. 34 konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) (Dz.U. z 1962, nr 49, poz. 238), który wskazuje, że każdy z przewoźników sukcesywnych przyjmuje na siebie odpowiedzialność za wykonanie przewozu, czyli również i tych części przewozu, który były wykonywane przez pozostałych przewoźników sukcesywnych. Bez względu na to, czy taki przewoźnik sukcesywny był w sprawie, czy nie (w niniejszej sprawie CMR nie potwierdza istnienia przewoźnika sukcesywnego, w tym spółki litewskiej), należy wskazać, że odpowiedzialność z w/w art. 34 dotyczy odpowiedzialności cywilnoprawnej za przewożony towar tj. zaginięcie, uszkodzenie czy opóźnienie w dostawie, a nie za ponoszenie odpowiedzialności administracyjnej, tj. kary pieniężnej z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganych uprawnień.

Istota sporu, w kontekście podnoszonego przez skarżącą spółkę naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. dotyczy jednak zawartego w dniu 9 maja 2022 r. porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy. Zdaniem skarżącej spółki kierowca samochodu ciężarowego – obywatel B. nie był i nie jest jej pracownikiem, a jest pracownikiem spółki litewskiej U. "G." z siedzibą w W., która na mocy porozumienia na rzecz skarżącej spółki świadczy usługi outsourcingu pracowniczego (wypożyczenia pracownika). W ocenie skarżącej, fakt posiadania l. świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, wydane spółce l., oznaczało, że legitymował się on ważnym świadectwem kierowcy.

Jak zdaje się wnioskować skarżąca spółka, z treści art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 wynika wprawdzie obowiązek posiadania licencji wspólnotowej i świadectwa kierowcy, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, jednakże przepis ten nie nakłada - jak sugeruje organ - obowiązku łącznego spełnienia wskazanych w nim przesłanek przez jeden podmiot. Przyjmując powyższe, w ocenie skarżącej, w przedmiotowej sprawie obowiązki wynikające z treści ww. przepisu zostały spełnione. Podmiot (U. "G."), który legalnie zatrudniał kierowcę (obywatela B.) uzyskał dla tego kierowcy wymagane przepisami rozporządzenia nr 1072/2009 świadectwo kierowcy, uprawniające do wykonywania przewozów na terenie Unii Europejskiej. Jednocześnie podmiot, który wykonywał usługę transportową (F. sp. o.o.) posiadał w czasie kontroli pojazdu na terytorium RP ważną licencję wspólnotową wydaną zgodnie z przepisami państwa swojej siedziby oraz przepisami UE.

Powyższe twierdzenia skarżącej spółki nie znajdują jednak potwierdzenia w obowiązujących przepisach prawa, wyżej zacytowanych.

Zdaniem Sądu, okazanie przez kierowcę świadectwa kierowcy wydanego na wniosek innego podmiotu niż wykonujący przewóz stanowi bezsprzecznie naruszenie obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 5 ust. 2 i 6 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz w art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.

Wskazać przy tym należy, że bez wpływu na odpowiedzialność skarżącej spółki pozostaje okoliczność, że kierowca zatrudniony jest przez przedsiębiorcę U. "G." (spółkę l.) a skarżąca "wypożyczyła" tego pracownika – obywatela B.– w celu wykonania przez niego usługi kierowania pojazdem, w ramach legalnej współpracy, realizowanej na podstawie odrębnej umowy cywilnoprawnej tj. porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy z dnia 9 maja 2022 r.

Sąd nie przesądza jaki faktycznie rodzaj stosunku prawnego łączył skarżącą spółkę, spółkę l. i kierowcę obywatela B. tzn. czy zawarte porozumienie ma charakter cywilnoprawny, czy też ma cechy leasingu pracowniczego uregulowanego w art. 174 1 kodeksu pracy, a także wpływu poszczególnych zapisów zawartego porozumienia pracodawców i kształtowania tej umowy. Bezspornie w sprawie ustalono, że to właśnie kierowca wskazany w tej umowie dokonywał międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz skarżącej spółki. Jak podkreśla się w orzecznictwie "zasada swobody umów, obowiązująca także w prawie pracy zgodnie z art. 3531 k.c. w związku z art. 300 K.p., pozwala stronom swobodnie ukształtować stosunek prawny, w ramach którego ma być wykonana praca. O rodzaju zawartej umowy rozstrzyga więc przede wszystkim zgodna wola stron" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2004.10.07, II PK 29/04, OSNP 2005/7/97; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2000.04.13, I PKN 594/99, OSNP 2001/21/637). Jednakże ocena charakteru stosunku prawnego łączącego strony, która musi być poprzedzona ustaleniem zarówno treści oświadczeń woli, złożonych przez strony przy zawieraniu umowy, jak i celu i zamiaru, a także treści ukształtowanego w ten sposób stosunku prawnego nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Korzystanie z usług pracownika innego przewoźnika, choć może budzić wątpliwości, jest dopuszczalne, ale przy spełnieniu wszystkich wymogów prawa, w innym wypadku może stanowić próbę obejścia pewnych regulacji. Podkreślić należy, że zawarta pomiędzy stronami umowa cywilnoprawna nie może zmienić zasad odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy przez każdego przewoźnika, który wykonuje międzynarodowy transport drogowy i zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego wynika z przepisów bezwzględnie obowiązujących, których strony nie mogą dowolnie interpretować. Świadectwo kierowcy służy wykazaniu, że przewoźnik legalnie zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego. Każdy przewoźnik obowiązany jest do wystąpienia o świadectwo dla kierowcy, którego zatrudnia na podstawie umowy o pracę lub korzysta z jego usług na podstawie innej umowy, co wprost wynika z treści art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1072/2009, gdzie pojawia się pojęcie nie tylko "kierowcy legalnie zatrudnionego", ale także "kierowcy pozostającego w dyspozycji przewoźnika". To oznacza, że zawarte porozumienie w sposób jednoznaczny potwierdza legalność pozostawania w dyspozycji przewoźnika, a zatem i konieczność posiadania świadectwa kierowcy, wydanego temu konkretnemu przewoźnikowi, który wykonuje transport międzynarodowy. Legitymowanie się przez kierowcę pisemnym porozumieniem pracodawców upoważniającym do legalnego korzystania z pojazdu skarżącej i wykonywania przedmiotowego przewozu, nie konwaliduje obowiązku posiadania świadectwa kierowcy.

W ocenie Sądu, przepis art. 5 rozporządzenia nr 1072/2009 nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Wskazany przepis jasno określa wymogi, jakie należy spełnić, aby otrzymać świadectwo kierowcy. Świadectwo może otrzymać tylko przedsiębiorca posiadający licencję wspólnotową oraz legalnie zatrudniający kierowcę lub legalnie korzystający z usług kierowcy spoza Unii Europejskiej (art. 5 lit a i b ww. rozporządzenia nr 1072/2009). Niespełnienie jednego z tych warunków stanowi podstawę do odmówienia wydania przedsiębiorcy świadectwa kierowcy. W sytuacji gdy skarżąca, jak utrzymuje, legalnie korzystała z usług kierowcy – obywatela B. - i na tę okoliczność powołuje się na wiążącą ją z kierowcą odrębną umowę cywilnoprawną (porozumienie pracodawców) – dla potwierdzenia wykonywania przewozu zgodnie z obowiązującymi przepisami obowiązana była wystąpić z wnioskiem o wydanie dla tego kierowcy świadectwa kierowcy. Realizowanie przewozu bez dopełnienia powyższego obowiązku wiązało się z ryzykiem nałożenia na przewoźnika sankcji administracyjnej. Tym samym Sąd nie podziela zarzutów skargi w zakresie naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d., czy też art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który orzekał w podobnych stanach faktycznych (wyroki NSA z dnia 26 listopada 2019 r. sygn. akt II GSK 3221/17 oraz sygn. akt II GSK 3087/17, CBOSA).

Ponadto odnosząc się do zarzutu z pkt 1 skargi należy podkreślić, że stan faktyczny sprawy został ustalony przede wszystkim w oparciu o sporządzony w sprawie protokół kontroli z dnia 11 maja 2022 r., podpisany przez kierowcą kontrolowanego pojazdu bez zastrzeżeń, a także pozostałe dokumenty, w tym licencję i CMR. Protokół kontroli, będący podstawowym dowodem w sprawie, został sporządzony przez organ kontrolny przy współudziale kontrolowanego, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wersji zdarzeń. Protokół kontroli - w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. – jest dokumentem urzędowym. Dokument ten, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W trakcie kontroli kierowca nie zgłosił żadnych zastrzeżeń, wskazując, że nie dostał świadectwa w siedzibie firmy (k. 1 akt admin). Ponadto z protokołu przesłuchania świadka (kierowcy) z tego samego dnia wynika, że świadek pouczenie zrozumiał i nie żądał dodatkowych wyjaśnień. Wskazał też, że rozumie język polski w stopniu umożliwiającym mu swobodne porozumiewanie się z osobą przesłuchującą i nie potrzebuje tłumacza (k. 6 akt admin.). Analiza treści protokołu z przesłuchania tego świadka nie wzbudza wątpliwości odnośnie do stopnia jego znajomości języka polskiego.

Sąd nie podziela także zarzutu nieskuteczności oświadczeń kierowcy w trakcie kontroli i sporządzanego protokołu, z uwagi na brak znajomości języka polskiego. Należy wskazać na art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. 2021 poz. 672 ze zm.) wskazujący język polski jako język urzędowy. W świetle art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy, podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4. Oznacza to, że wszystkie oświadczenia składane przed organami władzy publicznej muszą być składane w języku polskim. Organ Straży Granicznej nie jest więc zobowiązany do powoływania tłumacza podczas kontroli drogowej, natomiast przedsiębiorca, zatrudniając kierowcę (czy też legalnie korzystając z jego usług), który nie zna języka kraju, przez którego terytorium osoba ta ma realizować przewóz rzeczy, przyjmuje na siebie ryzyko wynikające z tej nieznajomości. Nieznajomość języka polskiego nie może więc być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą naruszenie prawa, tym bardziej, że kierowca w toku kontroli nie zgłaszał problemów ze zrozumieniem języka polskiego, a co więcej oświadczył, że rozumie język polski i złożył zeznania, a następnie podpisał protokół bez żadnych uwag.

Zauważyć też trzeba, że zgodnie z art. 74 ust. 1 u.t.d. w przypadku stwierdzenia naruszeń uzasadniających nałożenie kary pieniężnej, podczas przeprowadzanej kontroli drogowej, sporządza się protokół kontroli. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę na szczególne dowodowe znaczenie takiego protokołu, który jest często podstawowym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej. Istotne jest również, że podawane przez uczestniczących w kontroli informacje są z reguły wypowiadane "na gorąco", spontanicznie, bez kalkulowania ich znaczenia i ewentualnego wpływu na wynik sprawy, tak uzyskany dowód ma zatem walor szczególny (vide wyrok NSA z 17 czerwca 2021 r. sygn. akt II GSK 1157/18, CBOSA). Nie doszło w tym zakresie do naruszenia art. 74 u.t.d. w zw. z art. 76 § 1 oraz art. 8 k.p.a., zaś organ wyczerpująco rozpatrzył zgromadzony materiał dowody i prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego.

Zdaniem Sądu nie doszło również do naruszenia art. 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. 2021, poz. 162 ze zm.) w związku z art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, ze zm.), skutkującego wydaniem decyzji godzącej w swobodę działalności gospodarczej. Podkreślenia wymaga to, że swoboda działalności gospodarczej nie ma charakteru absolutnego i nie oznacza, że każdemu wolno podejmować każdą działalność gospodarczą i że nie podlega ona żadnej reglamentacji. Oznacza to tyle, że każdy ma równy dostęp do wykonywania działalności po spełnieniu jednakowych dla wszystkich wymagań. Nie można bowiem utożsamiać wymogów regulujących podejmowanie określonej działalności z ograniczeniem swobody działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu, ma to raczej na celu zabezpieczenie interesu ogólnego poprzez wykonywanie działalności gospodarczej przez osoby posiadające konieczne kompetencje, przy zachowaniu wymogów szczególnie istotnych z punktu widzenia charakteru prowadzonej działalności. W wykonywaniu transportu międzynarodowego wymagane jest zatem posiadanie przez przewoźnika licencji, a także świadectwa kierowcy, w sytuacji korzystania z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego, co służy możliwości zweryfikowania legalności zatrudnienia, a co za tym idzie posiadania przez kierowcę właściwych kwalifikacji do wykonywania transportu drogowego.

Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 utd.). Zgodnie z treścią lp.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d., wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy, przez kierowcę nie posiadającego ważnego świadectwa kierowcy jest sankcjonowane karą pieniężna w wysokości 5 000 złotych.

W świetle powyższego, kara pieniężna za stwierdzone w toku kontroli naruszenie została nałożona w prawidłowej wysokości.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania, stan faktyczny sprawy został wnikliwie wyjaśniony na podstawie kompletnego materiału dowodowego, a organy wyciągnęły na tej podstawie prawidłowe wnioski.

W związku z tym, że zaskarżona decyzja została wydana w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, a zarzuty skargi okazały się bezzasadne, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.,), skargę oddalił.