Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 362/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 63 ust. 2, art. 73
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: par. 3 ust. 1 pkt 22 i 80
journal: Dz.U. 2016 poz 71
law: Rozpozradzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
article: art. 28
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2017 r. sprawy ze skargi F. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta z dnia [...] sierpnia 2016r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 200zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją [...] z dnia 26 sierpnia 2016 r. Wójt Z. odmówił uchylenia decyzji własnej o środowiskowych uwarunkowaniach znak [...] z dnia 13 czerwca 2016 r.

Za podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjął art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 104 - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23).

W uzasadnieniu wyjaśnił, że na wniosek inwestora S. wydał w dniu 13 czerwca 2016 r. decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach orzekającej realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie wytwórni mas mineralno-bitumicznych o mocy 160 Mg/h wraz z zapleczem technicznym w postaci kontenerów biurowych i socjalnych, na terenie i nieruchomości o nr ewid. [...] w obrębie miejscowości B.. Decyzja stała się ostateczna dnia 5 lipca 2016 roku. Planowana inwestycja wymieniona jest w § 3 ust. 1 pkt 22 i § 3 ust. 1 pkt 80 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71) i kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko może być wymagane. W toku postępowania, po zasięgnięciu opinii właściwych organów i analizie uwarunkowań zawartych w art. 63 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania (Dz. U. z 2016r. poz. 353), nie stwierdzono potrzeby przeprowadzenia oceny i tym samym sporządzenia raportu. Planowa inwestycja nie jest usytuowana na obszarach chronionych przyrodniczo Natura 2000, w związku z czym nie podlega szczególnym wymogom w zakresie ochrony środowiska, wynikającym z ustawy. Z racji faktu, że ustawa nie zawiera definicji strony postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ustalenie kręgu stron nastąpiło na zasadach ogólnych określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z brzmieniem art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego bądź obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przedsięwzięcie będzie realizowane na terenie nieruchomości, która zgodnie z informacją z rejestru gruntów posiada powierzchnię 4,23 ha. Po analizie dostępnych materiałów organ wyznaczył obszar oddziaływania obiektu określając, że mieści się on w granicach nieruchomości objętej inwestycją, tj. działce nr ewid. 501/3 w obrębie miejscowości B.. Za strony postępowania oprócz Inwestora, właściciela działki objętej inwestycją (dz. nr ewid. 501/3) uznano także osoby posiadające tytuł prawny do działek sąsiednich, bezpośrednio graniczących z terenem zainwestowania, tj. działek o nr ewid. 8162/5, 492, 501/4, 495, 496 w obrębie miejscowości B.. W dniu 12 lipca 2016 roku F. M. wystąpiła na podstawie art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego przedmiotową decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach z uwagi na fakt, iż organ prowadzący postępowanie popełnił błąd polegający na braku zapewnienia jej czynnego udziału w postępowaniu. F. M. podała, że jest współwłaścicielką działki nr ewid. 489/2 obręb 47 Blękwit, która przylega do działki objętej postępowaniem tj. działki nr ewid. 501/3. Wskazała ponadto, że o wydanej decyzji dowiedziała się od sąsiada w dniu 5 lipca 2016 r. W dniu 8 sierpnia 2016 r. organ wydał postanowienie o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 Kodeks postępowania administracyjnego.

Ponownej analizie poddano kwestię, jakim podmiotom w ramach przedmiotowego postępowania przysługuje przymiot stron postępowania. Mając na względzie, że przymiot strony w sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach będą miały podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, gdy będą narażone na jego oddziaływanie i mając na względzie zasadę przezorności wyrażoną w art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016 r., poz. 672) za strony postępowania oprócz inwestora, właściciela działki objętej inwestycją (dz. nr ewid. 501/3) uznano także osoby posiadające tytuł prawny do działek sąsiednich, bezpośrednio graniczących z terenem zainwestowania, tj. działek o nr ewid. 8162/5, 492, 501/4, 495, 496 w obrębie miejscowości B.. Oprócz posiadaczy nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie stronami w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach mogą być również inni, których nieruchomości mieszczą się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Organ ustalenia w tym zakresie dokonał na podstawie dołączonej do wniosku mapy ewidencyjnej z zaznaczonym przebiegiem granic terenu, którego dotyczy podanie oraz obejmującym obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie oraz zapisów karty informacyjnej przedsięwzięcia. Organ wskazał, że w analizie oddziaływania przedsięwzięcia na stan powietrza zawarto dane i obliczenia wielkości emisji dla planowanych źródeł, m.in.: suszarki, 3 zbiorników mączki, w tym jednego na pył z odpylacza, zbiornika pyłu węglowego, 4 zbiorników bitumu, zbiornika na olej napędowy oraz pojazdów poruszających się po terenie inwestycji. Obliczenia rozprzestrzeniania substancji w powietrzu wykonano dla przypadku najbardziej niekorzystnego tj. spalania oleju opałowego i pyłu węglowego. Na podstawie wyników analizy rozprzestrzeniania substancji w powietrzu stwierdzono, iż emisja ww. źródeł nie będzie powodowała przekroczenia dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2012r. poz. 1031) oraz wartości odniesienia substancji w powietrzu w tym dopuszczalnych częstości przekroczeń określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010r. Nr 16 poz. 87) poza teren działki inwestycyjnej. Dalej wskazano, że realizacja planowanego przedsięwzięcia będzie wiązała się z emisją hałasu do środowiska. Krótkotrwałe uciążliwości w tym zakresie będą wynikiem użytkowania maszyn i urządzeń w trakcie prac wykonawczych na etapie realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Na etapie eksploatacji inwestycji stacjonarnym źródłem emisji hałasu do środowiska będzie instalacja do wytwarzania mieszanki mineralno-bitumicznej oraz instalacja do odzysku odpadów, natomiast źródła ruchome stanowić będą pojazdy poruszające się po terenie przedsięwzięcia. Biorąc pod uwagę wyniki analizy akustycznej przedstawionej w karcie informacyjnej przedsięwzięcia oraz lokalizację planowanego przedsięwzięcia stwierdzono, że jego funkcjonowanie nie będzie powodować przekroczeń akustycznych standardów jakości środowiska na terenach wymagających ochrony przed hałasem. Organ podkreślił, że F. M. w podaniu o wznowienie postępowania nie wskazała żadnego przepisu prawa materialnego, na podstawie którego można byłoby wywieść pogląd, że projektowana inwestycja narusza jej interes prawny. Wyjaśniono przytaczając orzecznictwo, że interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania musi istnieć obiektywnie, a nie odnosić się do subiektywnych odczuć. Koniecznymi cechami interesu prawnego jest bowiem to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie, znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Organ stanął na stanowisku, że F. M. wskazała wyłącznie, iż jest właścicielem działki przylegającej do działki objętej postępowaniem tj. działki nr ewid. 501/3. Przedmiotową działkę rozdziela działka nr ewid. 492 stanowiąca, zgodnie z informacją z rejestru gruntów, drogę publiczną, której władający jest stroną w postępowaniu. Obszar oddziaływania obiektu nie wykracza poza granice tego terenu tj. nieruchomości nr 501/3, albowiem realizacja przedmiotowej inwestycji jako nowego obiektu nie spowoduje konieczności utworzenia w szczególności obszaru ograniczonego użytkowania w rozumieniu art. 135 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, otuliny obszaru chronionego na podstawie przepisów o ochronie przyrody, strefy ochronnej ujęć wody, obszaru ochronnego zbiorników wód śródlądowych w rozumieniu przepisów prawa wodnego, pasa technicznego i pasa ochronnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, obszaru ochrony zabytków, obszaru zamkniętego itd., z którymi powiązane są ograniczenia, na nieruchomościach położonych w otoczeniu nieruchomości, na której ma być realizowane zamierzenie budowlane. Projektowany obiekt nie posiada również wpływu na sposób zagospodarowania tych nieruchomości, w tym ich zabudowy, przy dochowaniu wymagań wynikających z przepisów uwzględniających wymagania techniczne dla obiektów, które zgodnie z przeznaczeniem nieruchomości w otoczeniu takim mogą powstać. Organ podkreślił, że działka objęta przedsięwzięciem posiada znaczną powierzchnię, tj. 4,93 ha oraz to, że nieruchomość, której właścicielka wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego znajduje się w odległości ok. 210 m od obszaru zainwestowania wskazanego we wstępnej koncepcji zagospodarowania terenu załączonej do wniosku o wydanie decyzji. Organ wskazał też, że: brak promesy Lasów Państwowych w/s drogi dojazdowej nie jest wymagany na etapie wydawania decyzji środowiskowej; Lasy Państwowe Nadleśnictwo Z. było stroną w postępowaniu; planowane przedsięwzięcie nie należy do kategorii zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii; Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. w opinii z dnia 13 kwietnia 2016 r. znak [...] stwierdził, że uwzględniając planowane rozwiązania chroniące środowisko, w szczególności przyjęte rozwiązania techniczne i organizacyjne ukierunkowane na ograniczenie emisji substancji do środowiska, zminimalizują wpływ przedsięwzięcia na zmiany klimatu; konsultacje ze społeczeństwem (udział społeczeństwa) przeprowadza się w ramach postępowania, w którym stwierdzono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła F. M. i zażądała uchylenia jej w całości.

Swoje stanowisko uzasadniła tym, że "Wójt Gminy Z. prowadząc postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach [...] z dnia 13 czerwca 2016 r. złamał prawo ustalając strony tego postępowania." Wyjaśniła, że jest współwłaścicielką nieruchomości oznaczonej geodezyjnie [...] na której uprawia drzewa i krzewy owocowe oraz posiada na tej nieruchomości altanę ogrodową. Z działką 501/3 sąsiaduje przez drogę gruntową nr ewid. 492, która w rzeczywistości nie istnieje. Wskazała, że ma interes prawny zgodnie z art. 28 Kpa w związku z art. 140 i 144 Kc. Natomiast wyznaczenie przez organ obszaru oddziaływania obiektu i stwierdzenie, że mieści się on w granicach nieruchomości objętej inwestycją, tj. działka ewid. 501/3 w obrębie miejscowości B. jest nieuprawnione, ponieważ nie został wykonany raport oddziaływania na środowisko dla tej inwestycji. Swoje żądanie podparła też orzecznictwem, zgodnie z którym oddziaływanie konkretnego przedsięwzięcia na środowisko uznaje się za nieznające granic wynikających z prawa własności nieruchomości. Oddziaływanie będzie mogło wystąpić nawet wtedy, gdy nie spowoduje w otoczeniu przekroczenia norm. Istotny jest sam fakt oddziaływania inwestycji w przestrzeń objętą prawem do nieruchomości sąsiednich, co uzasadnia konieczność zapewnienia właścicielom działek udziału w postępowaniu środowiskowym. Ponadto Wójt przychylił się do opinii, która odpowiadała inwestorowi i właścicielowi przedmiotowej działki, a powinien być niezależnym arbitrem w tej sprawie jako prowadzący postępowanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] z dnia 30 grudnia 2016 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23, ze zm.) oraz art. 71 i art. 84 ustawy z dnia 03 października 2008 r. udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. Z 2016 r. poz. 353, ze zm.), zwanej dalej "ustawą" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium streściło stan sprawy oraz wskazało na treść § 3 ust. 1 pkt 22 i pkt 80 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać im środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71), zgodnie z którą przedmiotowe przedsięwzięcie zakwalifikowane zostało przez organ do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko nie jest konieczne, ale może być wymagane. Wskazano, że Wójt Gminy Z., prowadząc postępowanie wyjaśniające, wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. (RDOŚ) oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. (PPIS) o wydanie opinii co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W odpowiedzi dyrektor ochrony środowiska w P., po otrzymaniu uzupełnienia karty informacyjnej przedsięwzięcia, w dniu 13 kwietnia 2016 r. stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Inspektor sanitarny w Z. natomiast, opinią z dnia 22 marca 2016 r. potwierdzoną w dniu 28 kwietnia 2016 r., uznał że wskazane jest przeprowadzenie oceny jego oddziaływania na środowisko z punktu widzenia higienicznego i zdrowotnego. W konsekwencji organ, po rozważeniu obu tych niewiążących go opinii, postanowieniem z dnia 23 maja 2016 r. odstąpił od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia planowanego przez spółkę "S. na terenie działki nr 501/3 w obrębie B.. Kolegium przytoczyło art. 151 § 1 pkt 1 kpa, art. 145 § 1 kpa oraz art. 149 § 1 kpa. Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie celem ustalenia kręgu stron zastosowanie znajduje ogólna norma art. 28 kpa. Kodeksowa definicja strony opiera się na konstrukcji interesu lub obowiązku prawnego. Legitymujący daną osobę jako stronę interes prawny lub obowiązek jest pojęciem materialnym, obiektywnym zarówno w postępowaniu wszczętym na wniosek, jak i z urzędu bądź na wniosek innej osoby. Innymi słowy, nie wystarczy wnieść podania, aby uruchomić postępowanie administracyjne albo żądać udziału w postępowaniu już prowadzonym (na przykład poprzez wniesienie podania o dopuszczenie do udziału w postępowaniu), aby zostać stroną tego postępowania. Musi jeszcze obiektywnie istnieć regulowany jednoznacznie przepisami powszechnie obowiązującymi interes prawny lub obowiązek żądającego udziału w tym postępowaniu. W sprawach z zakresu ustalania uwarunkowań środowiskowych dla danej inwestycji interes prawny mają podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, a oprócz tego inne takie podmioty, jeżeli ich nieruchomości mieszczą się w zasięgu ewentualnego jego oddziaływania. Zasięg takiego ew. oddziaływania winien być wykazany przez wnoszącego o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Z akt sprawy zakończonej decyzją z dnia 13 czerwca 2016 r., tj. zarówno z karty informacyjnej planowanego przedsięwzięcia, jak i ze stanowisk zajętych w sprawie przez wyspecjalizowane organy, wynika, że inwestycja polegająca na budowie na terenie działki nr 501/3 w miejscowości B. wytwórni mas mineralno - bitumicznych o mocy 150 Mg/h wraz z zapleczem technicznym, zarówno na etapie realizacji, jak i w fazie eksploatacji, w minimalnym jedynie stopniu negatywnie oddziaływać będzie na środowisko i nie będzie uciążliwa. Jej potencjalne niekorzystne oddziaływanie ograniczone będzie jedynie do terenu nieruchomości na której planowana jest budowa zakładu. Wnioskujący o wznowienie postępowania nie udowodnili, że działalność inwestycji mającej powstać na działce nr 501/3 w jakimkolwiek jej obszarze będzie stwarzała zagrożenie dla nieruchomości zlokalizowanych opodal. Kolegium uznało, że stanowisko odwołującej się to gołosłowne zarzuty o negatywnym wpływie elementów tego przedsięwzięcia na środowisko (zwiększony ruch transportu ciężkiego, emisja spalin, hałas, niewyjaśnione kwestie związane z odprowadzaniem ścieków, dojazdem, postępowaniem w razie awarii, brak rozważań na temat wpływu zakładu na klimat, brak konsultacji ze społeczeństwem), co jednak zostało przez inwestora wyjaśnione w toku postępowania zarówno przed organem decyzyjnym jak i organami opiniującymi. Zgodnie z zapisami karty informacyjnej przedsięwzięcia, może ono oddziaływać tylko na działki leżące w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości. Kolegium stwierdziło zatem, że osoby wnioskujące o wznowienie postępowania, a nie będące właścicielami nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących do działki o nr 503/1 nie mogły być uznane za strony postępowania w sprawie ustalenia uwarunkowań środowiskowych zakończonych decyzją z dnia 13 czerwca 2016 r., bo fakt posiadania nieruchomości "w pobliżu" planowanej inwestycji nie jest wystarczającą okolicznością do uznania, iż posiadają oni interes prawny, by stać się podmiotem praw i obowiązków w tym postępowaniu.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 grudnia 2016 r. dotyczącej utrzymania w mocy decyzji Wójta Gminy Z. z dnia 26 sierpnia 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie, na terenie działki nr 501/3 wytwórni mas mineralno-bitumicznych złożyła F. M..

Decyzji zarzucono naruszenie:

-art. 28 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt. 1 i 145 § 1 k.p.a. polegające na uznaniu iż interes prawny w uczestniczeniu na prawach strony w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia przysługuje wyłącznie podmiotom bezpośrednio graniczącym z działką objętą inwestycją, podczas gdy skarżący posiada interes prawny wynikający z prawa własności, możliwości oddziaływania inwestycji na nieruchomość stanowiącą jego własność;

-art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie selektywnej, pozornej oceny zebranego w prawie materiału dowodowego, a w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na podstawie wydanej opinii Dyrektora Ochrony Środowiska w P. przy jednoczesnym pominięciu opinii Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z., stanowiska Burmistrza M. Z., Nadleśniczego Lasów Państwowych sąsiadujących z nieruchomością inwestycyjną, niedużej odległości od obszaru Natura 2000 (około 8 km), okolicznych mieszkańców wskazujących na konieczność przeprowadzenia opinii środowiskowej;

-art. 77, 80, 81 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie za nieudowodnione okoliczności istnienia interesu prawnego po stronie skarżącej, podczas gdy ze zgromadzonego przez organ materiału, opinii Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z., stanowiska Burmistrza M. Z. raz Nadleśniczego Lasów Państwowych we Z. jednoznacznie udowadnia istnienia interesu prawnego, pominięcie powyższych dokumentów podczas rozpatrywania konieczności wykonania raportu środowiskowego, a w konsekwencji wyciągnięcie wadliwych wniosków o braku zasadności jego wykonania,

-art. 8 i 11 w zw. z art. 107, k.p.a. polegające na odniesienie się do zarzutów skarżącego w przedmiocie wykonania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiącego meritum sprawy, sposób niepełny, wybiórczy i lakoniczny (jedynie jednym zdaniem w końcowej części uzasadnienia, na stronie 7), naruszając zasadę tym samym przekonywania stron postępowania.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Wójta Gminy Z. i przekazanie sprawy organowi I Instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w niniejszej sprawie organ administracyjny niezasadnie uznał, iż skarżący nie posiada interesu prawnego w uczestniczeniu w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia. Zgodnie z orzecznictwem, wystarczające jest posiadanie powyższego interesu, nie ma znaczenia czy został on naruszony. Interes prawny oznacza, iż zostały naruszone konkretne przepisy prawa. Skarżący wywodzi swoje prawo z przylegania jego nieruchomości do nieruchomości inwestycyjnej, rodzaju inwestycji oraz zagrożenia naruszenia prawa własności zawartych w art. 140-144 kodeksu cywilnego. W niniejszej sprawie działka skarżącej sąsiaduje z nieruchomością inwestycyjną (nr 501/3) i jest oddzielona jedynie drogą gminną. W konsekwencji rozgraniczenie jedynie wąskim pasem szerokości kilku metrów, co pozwala przyjąć mając na uwadze rodzaj inwestycji, iż faktycznie wpływa na nieruchomość skarżącej. Skarżąca przypomniała też, że w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego zostały wykonane dwie sprzeczne opinie. Jedna przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. wskazująca na konieczność przeprowadzenia oceny wpływu na środowisko inwestycji, druga przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. nie zawierająca powyższego obowiązku.

Opinia Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. wskazywała, iż przeprowadzenie oceny oddziaływania jest na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia jest wymagane. Ruch pojazdów będzie skutkować niezorganizowaną emisją substancji do powietrza oraz wzrost poziomu hałasu na terenie miasta. W konsekwencji jeśli wzrost poziomu hałasu negatywnie może wpłynąć na terenie miasta, tym bardziej z dużo większym prawdopodobieństwem negatywne skutki mogą wystąpić na nieruchomości skarżącego przylegającej do działki inwestycyjnej, oddalonej jedynie 250 metrów. Działka skarżącej sąsiaduje z nieruchomością inwestycyjną (nr 501/3) i jest oddzielona jedynie gruntową drogą gminną. Działka objęta inwestycją jest o powierzchni 2,5 ha jednakże jedynie 250 metrów od działki skarżącej usytuowana jest inwestycja. Nadto, ponownie wydana decyzja organu oparta na uzupełnionej dokumentacji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. została podtrzymana w całości nakładając obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Dodatkowo wątpliwości wpływu inwestycji na powstanie wzmożonego ruchu drogowego ciężkich samochodów ciężarowych przez teren miasta wyraził Burmistrz M. Z.. Ponadto Nadleśniczy Nadleśnictwa Z. wskazał o bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji z lasami państwowymi, który to obszar został zakwalifikowany w planie urządzenia lasu na lata 2013-2022 jako "obszar podatny na rozprzestrzenianie się pożarów". Ponadto wyraził wątpliwość w zakresie możliwości zachowania aktualnej kondycji lasu spowodowaną funkcjonowaniem przedsięwzięcia i emitowanych substancji do powietrza. Skarżąca podkreśliła też, że w pełni podziela pogląd wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 lutego 1997 r. sygn. OPS 6/96 (ONSA 1997, z. 3, poz. 102), że prawna kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. W przepisach tego prawa ujmowanego szeroko, a więc prawa materialnego administracyjnego, finansowego, prawa pracy i prawa cywilnego, musi być norma lub normy prawne, przewidujące w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu (podmiotów) możliwość wydania decyzji administracyjnej (lub niekiedy postanowienia). W ocenie skarżącego interes prawny zawarty w art. 28 k.p.a. oparty jest również na prawie własności działki sąsiadującej z inwestycją. Cytując orzecznictwo skarżąca podniosła, że źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. art. 28 k.p.a. może być także prawo cywilne, w szczególności prawo rzeczowe. Istotne jest, aby pomiędzy sytuacją prawną danego podmiotu a przedmiotem postępowania istniał związek polegający na tym, że akt stosowania obowiązującej normy prawa materialnego może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie prawa materialnego. Z kolei w innym orzeczeniu jest wskazane, iż "osoba trzecia ma interes prawny wynikający z art. 140 k.c. i 144 k.c. do uczestniczenia jako strona w postępowaniu administracyjnym, w wyniku którego zapaść może lub zapadła decyzja tak kształtująca stosunki na nieruchomości(sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływ na sposób wykonywania przez nią. własności. Obowiązkiem organu odwoławczego było więc ustalenie w oparciu o raport oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko, czy skarżący może być stroną tego postępowania, a jeśli nie to dlaczego. To jaki będzie obszar oddziaływania obiektu może zależeć od spełnienia szeregu warunków, ich wyjaśnienie powinno być przedmiotem postępowania nakładającego obowiązek sporządzenia raportu, w którym ma prawo brać udział właściciel każdej nieruchomości, jeżeli inwestycja jest tego rodzaju, że może oddziaływać na inne nieruchomości, a zwłaszcza nieruchomości sąsiadujące w niewielkim oddaleniu z nieruchomością inwestora.

W odpowiedzi na skarge organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowa argumentacje

Na rozprawie przed tutejszym Sądem w dniu 27 września 2017 roku pełnomocnik uczestnika "S. r. pr. M. W. wniosła o oddalenie skargi wyjaśniła, że działka skarżącej oddalona jest od terenu inwestycji o 250 m, pomiędzy nieruchomością 501/3 a działką skarżącej znajduje się nieutwardzona droga polna, a dojazd do inwestycji będzie odbywał się przez las, a nie drogą oddzielającą nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 poz.1066 ze zm ) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz.U. z 2016 poz.718 ze zm ) dalej p.p.s.a sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 grudnia 2016 roku utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Z. [...] z dnia 26 sierpnia 2016 roku o odmowie uchylenia decyzji własnej o środowiskowych uwarunkowaniach [...] z dnia 13 czerwca 2016 r. wobec odmowy przyznania przymiotu strony postępowania osobie zgłaszającej się do postępowania o środowiskowych uwarunkowaniach

Pierwsza z decyzji organu I instancji wydana została wskutek zastosowania art. 71 ust. 2 pkt 2 z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 353 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Jak wynika z przepisu § 3 ust. 1 pkt 22 oraz 80 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U.2016.71 t.j. z dnia 18 stycznia 2016 roku) do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się m. in. instalacje do produkcji mas bitumicznych oraz instalacje związane z odzyskiem lub unieszkodliwianiem odpadów, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 41-47, z wyłączeniem instalacji do wytwarzania biogazu rolniczego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne o zainstalowanej mocy elektrycznej nie większej niż 0,5 MW lub wytwarzających ekwiwalentną ilość biogazu rolniczego wykorzystywanego do innych celów niż produkcja energii elektrycznej, a także miejsca retencji powierzchniowej odpadów oraz rekultywacja składowisk odpadów. Zatem budowa wytwórni mas mineralno-bitumicznych o mocy 160 Mg/h wraz z zapleczem technicznym w postaci kontenerów biurowych i socjalnych mieści się w tak zakreślonej grupie przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Na podstawie art. 63 ust. 1 obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie kryteria zawarte w pkt 1, 2 i 3. W ust. 2 ustawodawca dodał, że postanowienie wydaje się również, jeżeli organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

F. M., po uzyskaniu informacji o decyzji środowiskowej z dnia 13 czerwca 2016 roku i wobec wydania przez Wójta Gminy Z. postanowienia wskazanego w art. 63 ust. 2 zażądała wznowienia postępowania administracyjnego, wskazując, że przedmiotowa inwestycja wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. O ile rzeczą Sądu na gruncie niniejszej sprawy nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie w kwestii potrzeby bądź braku przeprowadzania oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, to postępowanie w tym zakresie pozwala na ocenę decyzji drugoinstancyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 grudnia 2016 roku.

Istotą niniejszego postępowania jest ustalenie czy skarżącej F. M. przysługiwał status strony na etapie postępowania administracyjnego.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Kolegium, że w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach krąg stron takiego postępowania ustala się na zasadach ogólnych. Oznacza to, że miarodajny dla oceny zaistniałej sytuacji prawnej jest przepis art. 28 K.p.a., z uwzględnieniem uregulowań ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Tym samym podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Interes prawny musi mieć swoje źródło w konkretnym przepisie prawa materialnego. Oznacza to, że musi istnieć związek pomiędzy normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, przejawiający się w tym, że norma ta może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu. Jeśli dana norma prawna nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę prawną danego podmiotu, to nie można mówić o tym, że ma ona interes prawny. Ustalając interes prawny wynikający z konkretnego przepisu prawa materialnego, ustawodawca nie ograniczył dziedzin prawa, z których przepisy takie wywodzą się. Oznacza to, że interes prawny można wyprowadzić nie tylko z przepisów prawa administracyjnego, ale i z prawa cywilnego. Źródło takiego interesu nie jest jednolite i tożsame w każdej sprawie, gdyż przedmiot konkretnego postępowania administracyjnego może być różnorodny. Nie można zatem stworzyć zamkniętego katalogu przepisów prawa powszechnie obowiązującego, które w konkretnej sprawie administracyjnej będą stanowiły źródło takiego interesu prawnego.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy (por. K. G. "Komentarz do art. 73 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko"). Normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie dla posiadania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Stroną analizowanego postępowania jest więc każdy właściciel nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. Dla ustalenia czy dany podmiot ma interes prawny w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i w związku z tym czy ma przymiot strony w tym postępowaniu, nie ma znaczenia czy oddziaływanie na jego nieruchomość będzie mieścić się w granicach dopuszczalnych norm, czy też będzie ponadnormatywne, lecz wystarczy, że nieruchomość znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2016 roku, sygn. II OSK 1340/14).

W okolicznościach tej sprawy uznać należało F. M. za stronę postępowania administracyjnego. Przepisy Kodeksu cywilnego (art. 140 oraz art. 144) stanowią, że w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Jeżeli planowane przedsięwzięcie może oddziaływać na prawa właściciela innej nieruchomości, a także na sposób jej zagospodarowania i korzystania, to nieruchomość taka znajduje się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia i właściciel tejże nieruchomości powinien być stroną w sprawie. W przypadku konkretnej inwestycji wymagane jest zatem odniesienie się do jej indywidualnych parametrów, w tym przewidzianych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, przy wzięciu pod uwagę także funkcji, formy, konstrukcji projektowanego przedsięwzięcia i innych cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu. W okolicznościach tej sprawy i wobec charakteru przedsięwzięcia nie można przy tym podzielić stanowiska organu, iż fakt oddzielenia działki skarżącej oraz wnioskodawcy przez kilkumetrowy pas nieutwardzonej polnej drogi pozwala na przyjęcie, że obie działki nie sąsiadują ze sobą

Od strony zachodniej działka 501/3 sąsiaduje wprawdzie z drogą gminną, jednakże zaraz za nią znajduje się m. in. działka skarżącej. Zwrócić należy uwagę na fakt, że droga ta nie jest drogą utwardzaną, a jedynie gruntową. Zatem istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że system rowów wzdłuż drogi w porach deszczowych może być niewystarczający dla powstrzymania ewentualnie wydostających się zanieczyszczeń z terenu inwestycyjnego. Tymczasem w aktach sprawy - w opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wyrażono potrzebę sporządzenia w raporcie oddziaływania na środowisko, m. in. jakie sposoby ochrony gleby i wód powierzchniowych przewidywane są dla przedmiotowej inwestycji. W karcie informacyjnej przedsięwzięcia natomiast wskazano (k. 116 akt administracyjnych), że okres najbardziej intensywnej pracy instalacji przypada na przełom wiosny i lata oraz początek jesieni – zatem na pory, w których często występują wzmożone opady deszczu. Biorąc pod uwagę fakt, że tereny rolniczo-wypoczynkowe o III klasie gruntów otaczające teren inwestycji (w tym działka skarżącej) nie zostaną zabezpieczone przed ewentualnym dostępem zanieczyszczeń pochodzących z procesu produkcji mas mineralno-bitumicznych do wód i gleb, należy uznać, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają przepis art. 28 kpa poprzez zbyt wąskie ujęcie pojęcia strony postępowania.

Należy wskazać, że organ w postępowaniu wznowieniowym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ograniczył się tylko do zbadania obszaru wskazanego we wniosku pod kątem możliwych oddziaływań inwestycji na otoczenie. Organ ma obowiązek zweryfikować na podstawie materiału dowodowego faktyczny zakres oddziaływania, który może być niezgodny z materiałami zawartymi we wniosku i w wyniku tego może ustalić krąg osób, których prawa do nieruchomości są naruszone. Zdaniem Sądu, pojęcie "oddziaływania" musi być rozumiane jako wpływ na środowisko przyrodnicze, jak i na nieruchomości sąsiednie w szerokim znaczeniu sąsiedztwa. W pojęciu tym mieści się zatem rzeczywisty wpływ zarówno na korzystanie z innych nieruchomości, jak i na wartości prawnie chronione np. środowisko. Jeśli zważyć, że działka skarżącej nr 489/2 zaznaczona jest jako działka rolna - RIVb i jako rolna jest wykorzystywana to zasadnym jest uznanie, że rolnik chce uczestniczyć w postępowaniu o środowiskowych uwarunkowania dla tak poważnego przedsięwzięcia inwestycyjnego, które w sposób diametralny zmieni otoczenie z typowo rolniczego na przemysłowe. W ocenie Sądu odmienna koncepcja zmierzająca do pominięcia skarżącej jako strony postępowania w okolicznościach tego stanu faktycznego w szczególności charakteru i rozmiaru zamierzenia inwestycyjnego w zdecydowanie rolniczym terenie narusza przepis art. 28 kpa.

Stąd konkluzja, że F. M. powinna być uznana za stronę przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Dodatkowo tylko należy wyjaśnić, że niniejszy wyrok w żaden sposób nie wpływa na treść i ocenę prawidłowości decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach

Reasumując wobec naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w tym art. 7, art.77, art.80 i 81 kpa oraz art. 28 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt.4 kpa Sąd na zasadzie art. 145 §1 pkt. 1 lit.c p.p.s.a orzekł jak w pkt. I wyroku

Jednocześnie w tym miejscu Sąd podkreśla, że niniejszy wyrok przesądza jedynie o przymiocie strony przysługującym skarżącej na etapie postępowania administracyjnego, jednakże nie rozstrzyga sprawy w sposób merytoryczny.

Po ponownym rozpoznawaniu sprawy z udziałem skarżącej jako strony postępowania organ wyda decyzję zgodnie z art. 151 §1 kpa.

O kosztach postępowania orzeczono, na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a., w punkcie II wyroku, zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych (uiszczonego wpisu).