Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 4/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1, art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 3 par. 1, par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16  art. 124 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Protokolant specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 maja 2016 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2014 r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. – po rozpatrzeniu odwołania T. P. (dalej: strona, skarżący) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] lipca 2014 r. (nr [...]) odmawiającej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie, powołując się na:

• art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267),

• art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.),

• art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.).

W sprawie, w dniu [...] maja 2012 r. skarżący wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności podstawowej na rok 2012. W sekcji VII (Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) wnioskodawca zadeklarował 24 działki ewidencyjne wykorzystywane rolniczo. W sekcji VIII (Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych) wskazał do jednolitej płatności obszarowej (JPO) 21 działek rolnych o łącznej powierzchni 198,17 ha, oraz 20 działek rolnych o powierzchni 3,39 ha do uzupełniającej płatności podstawowej (UPO).

W piśmie z dnia [...] lipca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wyznaczył wnioskodawcy siedmiodniowy termin do wyjaśnienia wykrytych w sprawie nieścisłości dotyczących działki rolnej F(F1) oraz wyjaśnienia dostrzeżonych nieprawidłowości polegających na tym, że powierzchnia deklarowana przez wszystkich rolników ubiegających się o jednolitą płatność obszarową na działce ewidencyjnej nr [...] jest większa od maksymalnego kwalifikowanego obszaru (PEG) występującego na tej działce ewidencyjnej zgodnie z systemem LPiS. Ponadto suma powierzchni działek rolnych, wskazanych we wnioskach złożonych przez producentów ubiegających się o dopłaty, a położnych na działce ewidencyjnej o identyfikatorze nr [...], jest większa od sumarycznej powierzchni dopuszczalnych typów użytków (uprawnionych do uzyskania uzupełniającej płatności obszarowej) występujących na tej działce ewidencyjnej zgodnie z bazą referencyjną.

W odpowiedzi (8 sierpnia 2012 r.) skarżący złożył korektę wniosku, w której dokonał podziału działki rolnej F(Fl0) o powierzchni 1,11 ha na dwie działki rolnej F(Fl) o pow. 7,50 ha i działkę rolną FF(FF1) o powierzchni 3,61 ha. W złożonym tego samego dnia oświadczeniu skarżący stwierdził, że użytkuje działkę ewidencyjną nr [...], położoną w miejscowości O.. Prace polowe na tejże działce zostały rozpoczęte po wyrażeniu zgody przez zarządcę nieruchomości, (tj. Zarząd Zieleni Miejskiej w W.). Działka została obsiana kukurydzą na powierzchni 58,50 ha. Oświadczenie złożył również W.S., który stwierdził, że skarżący jest użytkownikiem działki nr [...] położnej w obrębie O..

Skarżący złożył jeszcze dwa pisma wydane przez Dyrektora Zarządu Zieleni Miejskiej w W., zaświadczające o tym, że skarżący posiał kukurydzę na całej działce ewidencyjnej nr [...], oraz informujące o wyrażeniu zgody na wcześniejsze (przed podpisaniem umowy dzierżawy) wykonywanie prac polowych związanych z zasiewem kukurydzy.

W dniu [...] sierpnia 2012 r. skarżący złożył w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w W. pismo Zarządu Zieleni Miejskiej w W. w sprawie opłat za korzystnie z gruntu, stanowiącego działkę ew. nr [...], położoną w obrębie O., wraz z dowodem uiszczenia kwoty w wysokości 15 000 zł (wpłaconej na rzecz Zarządu Zieleni Miejskiej w W.) za korzystanie z tej działki.

W dniu 15 stycznia 2013 r., w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w W., z aktami sprawy zapoznała się pełnomocniczka skarżącego. W pismach złożonych w dniu [...] stycznia 2013 r. pełnomocniczka odniosła się do zawartych w aktach sprawy dowodów dotyczących posiadania gruntów rolnych położonych na działce ew. nr [...], twierdząc przy tym, że faktycznym posiadaczem tej działki strona, co potwierdzają złożone w sprawie dowody w postaci oświadczeń, pism, faktur VAT oraz akta toczącego się postępowania przygotowawczego przed Prokuraturą Rejonową dla [...].

W siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w W. zostały złożone następujące pisma i dokumenty:

• faktura VAT nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., wystawiona przez "A" sp. o.o., której płatnikiem jest skarżący, dotycząca zakupu kukurydzy Belmondo i środka ochrony roślin Vitavax 200 FS,

• faktura VAT nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. wystawiona na J. P., dotycząca zakupu kukurydzy Delitop Cl,

• faktura VAT nr [...] z dnia [...] marca 2012 r., wystawiona na G. S., dotycząca zakupu kukurydzy,

• oświadczenie G. K. potwierdzające, że skarżący wykonywał dniu [...] maja 2012 r. oprysk środkami chemicznymi chwastów na działce ew. nr [...], obręb O. i że oświadczający wykonywał razem ze skarżącym prace na tej działce,

• oświadczenie A. Z., w którym oświadczający stwierdził, że w maju 2012 r. był świadkiem, jak skarżący wykonywał prace polowe, polegające na zwalczaniu chwastów na działce ew. nr [...] w O.; zaznaczył, że w tym czasie przebywał na sąsiedniej działce stanowiącej własność jego ojca,

• oświadczenie W.S., według którego w dniach [...] maja 2013 r. wykonywał on prace polegające na uprawie i siewie kukurydzy na działce ew. nr [...], położonej w miejscowości O.; ponadto wykonywał później również prace związane z nawożeniem i zabiegami chemicznymi za zgodą i na zlecenie skarżącego.

W dniu [...] marca 2013 r., w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w W., odbyła się zapowiadana rozprawa administracyjna, której celem było faktyczne ustalenia faktycznego posiadacza gruntów położonych na działce ewidencyjnej nr [...].

Na rozprawę stawiły się strony wraz z pełnomocnikami:

• skarżący wraz z adwokatem Ł. K. oraz

• K. F. reprezentowany przez adwokata R. W.

Jako świadkowie stawili się: G. K., A. Z., W.S., K.M., A. A., K. S., S. J., A. R. i K. S.

W trakcie rozprawy Kierownik Biura, po uprzednim przedstawienia przedmiotu sprawy, pouczeniu stron oraz świadków o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, przesłuchał strony oraz świadków. Każda ze stron postępowania twierdziła, że tylko ona była posiadaczem spornej działki w 2012 r. Twierdzenia stron jak i zeznania świadków nie doprowadziły zdaniem organu do jednoznacznego ustalenia, który z rolników był faktycznym posiadaczem spornych gruntów.

W takiej sytuacji organ pierwszej instancji wydał w dniu 26 kwietnia 2013 r. decyzję odmawiającą skarżącemu przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz przyznającą płatność cukrową w kwocie 18.952,86 zł (w tym środki unijne 18.952,86 zł).

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. uznał, że sporne grunty były użytkowane rolniczo zarówno przez skarżącego, jak i K. F., na rzecz którego działał S. J.. Obie strony były faktycznymi posiadaczami gruntu w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego. Jednakże zakres prowadzonych prac oraz czas ich trwania pozwala przyjąć, że skarżący był w 2012 r. co najwyżej współposiadaczem spornej działki. Ponieważ nie złożył on – wymaganej w art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach – zgody drugiego współposiadacza na przyznanie płatności skarżącemu, przeto należało wykluczyć z płatności obszarowych grunt o łącznej pow. 58,86 ha (działka rolna AJ i część działki rolnej H).

Rozpoznający odwołanie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzja z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji

Wyrokiem z dnia [...] stycznia 2014r. (Sygn. akt III SA/Wr 732/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił w całości decyzję organu drugiej instancji oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2013 r.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podniósł, że z obowiązkiem "wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego", o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wiąże się powinność organu administracji publicznej do oceny "na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona" (art. 80 k.p.a.). Dokonana przez organ ocena dowodów w granicach zakreślonych w art. 80 k.p.a. musi bowiem znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, gdyż tam właśnie organ powinien wskazać "fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej" (art. 107 § 3 k.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie skarżący przedstawił organowi szereg dowodów zmierzających do wykazania uprawnień do otrzymania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ponieważ organ powziął wątpliwości co do faktycznego rolniczego użytkowania gruntu wyłącznie przez skarżącego, gdyż o płatności związane z tym gruntem wystąpił także inny podmiot, przeto zasługuje na aprobatę zarządzenie organu o wyznaczeniu i przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej w tym zakresie. Instrument proceduralny przewidziany w art. 89 i nast. k.p.a. mógł bowiem przyczynić się w niemałym stopniu do wyjaśnienia kwestii faktycznego gospodarowania na działce rolnej, zwłaszcza przy zestawieniu zeznań świadków z dokumentami znajdującymi się w aktach administracyjnych.

Należy zauważyć, że na rozprawie administracyjnej przesłuchano w charakterze świadków wiele osób, z których część wskazywała okoliczności korzystne dla strony skarżącej, cześć zaś przedstawiała argumenty przeciwne. Wobec pokaźnego materiału dowodowego uzyskanego na rozprawie organy nie mogły poprzestać jedynie na stwierdzeniu, że objęte postępowaniem dowody nie pozwoliły rozstrzygnąć, który z podmiotów występujących o płatności użytkował faktycznie działkę rolną.

Dalej w uzasadnieniu Sąd stwierdził, że postępując w taki sposób, organy uchyliły się w istocie od obowiązku oceny całego materiału dowodowego w granicach zakreślonych przez art. 80 k.p.a. Z jednej bowiem strony organy zaniechały oceny zeznań świadków, unikając konfrontacji i polemiki dowodowej między odmiennymi twierdzeniami świadków, z drugiej zaś nie oceniły wiarygodności zeznań poszczególnych świadków w kontekście innych dowodów, mając zwłaszcza do dyspozycji przedstawione przez skarżącego dokumenty pochodzące od Dyrektora Zarządu Zieleni Miejskiej w W. (zarządcy działki objętej wnioskiem o dopłaty), które miałyby potwierdzać, że skarżący uzyskał zgodę zarządcy na wcześniejsze (przed zawarciem umowy dzierżawy) wykonanie prac polowych związanych z zasiewem kukurydzy, oraz że posiał kukurydzę na całej powierzchni działki ewidencyjnej nr [...] i zapłacił zarządcy 15 000 zł za jej użytkowanie. Zabrakło również oceny wiarygodności zeznań świadków w kontekście zawartych w aktach sprawy faktur, wskazujących na zakup materiału siewnego kukurydzy i środków ochrony tej rośliny.

Przy rozpatrywaniu zaistniałych wątpliwości organ prowadzący postępowanie wyjaśniające i zarządzający rozprawę administracyjną powinien był nie tylko skonfrontować sprzeczne zeznania świadków i ocenić ich wiarygodność w zestawieniu z pozostałymi dowodami (zwłaszcza dokumentami), ale także zasięgnąć informacji u zarządcy działki, który – z racji wykonywanych obowiązków – jest kompetentny, by wyjaśnić, kto faktycznie gospodarował na zarządzany gruncie w 2012 r., komu zarządca zezwolił na rolnicze użytkowanie gruntu, czy i komu, ewentualnie któremu z adwersarzy w sprawie, przyznano płatności rolne przed rokiem 2012.

Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu zaistniałych w sprawie wątpliwości organy skonfrontują odmienne zeznania świadków i ocenią ich wiarygodność w zestawieniu z pozostałymi dowodami, zwłaszcza z dokumentami oraz z wyjaśnieniami zarządcy działki, wskazując niedwuznacznie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, którym dowodom przedstawionym przez skarżącego, w tym dowodom z zeznań świadków, dał wiarę i z jakich względów, którym zaś odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i z jakich powodów.

Niewypełnienie przez organy obowiązków wynikających z unormowań zawartych w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w związku z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., uniemożliwiło Sądowi nie tylko weryfikację dokonanej przez organy oceny dowodów w granicach zakreślonych w art. 80 k.p.a., ale nie dało także dostatecznych podstaw do oceny poprawności przywoływanych przez organy i stronę skarżącą unormowań materialnoprawnych.

W toku dalszego postępowania w sprawie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. pismem z dnia [...].05.2014 roku w oparciu o posiadanie zestawienie meteorologiczne zwrócił się do prof. [...]z Katedry Szczegółowej Uprawy Roślin Uniwersytetu Przyrodniczego w W. z prośbą o wyrażenie opinii dotyczącej możliwego stanu rozwoju plantacji kukurydzy. Pismem z dnia [...].05.2014 roku organ I instancji poinformował stronę o terminie załatwienia sprawy, informując ją jednocześnie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W dniu [...].06.2014 r. wpłynęła do siedziby Biura Powiatowego ARiMR w W. opinia dotycząca uprawy kukurydzy, wydana przez prof. [...].

Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz przyznającą płatność cukrową w kwocie 18.952,86 zł (w tym środki unijne 18.952,86 zł). W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie był w 2012 r. faktycznym posiadaczem spornej działki (działka ewidencyjna nr [...]/), przeto należało wykluczyć z płatności obszarowych grunt o łącznej pow. 58,50 ha(działka rolna AJ(AJ1). Skoro różnica procentowa między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku (JPO – 198,17 ha, UPO – 181,27 ha) a powierzchnią stwierdzoną (JPO – 139,31 ha, UPO – 122,65 ha) wynosiła dla JPO 42,25 % a dla UPO 47,79 %, należało odmówił skarżącemu przyznania zarówno JPO, jak i UPO.

W odwołaniu strona zaskarżonej decyzji zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na:

przyjęciu przez organ, iż strona nie była posiadaczem działki w 2012 roku,

przyjęciu, że strona posiadała wiedzę w zakresie wykonywania prac polowych przez S.J. i niezasadnym przyjęciu, że stan wzrostu roślin określany przez świadków należy uznać za zgodny ze stanem rzeczywistym.

Zarzuca również naruszenie przepisów prawa procesowego, które miały istny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., art. 86 k.p.a., art. 81 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. Wniosła także o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu uprawy i rozwoju roślin, na okoliczność ustalenia jaki wzrost mogła osiągnąć kukurydza zasiana [...] maja 2012 roku na działce [...], oraz dopuszczenie dowodu z opinii elektroforetycznej sporządzonej przez W. B. na zlecenie Prokuratury Rejonowej dla [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ drugiej instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi art. 7 ust. 1 ustawy z dnia stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.). Zgodnie z nim, płatność bezpośrednia przyznawana jest temu rolnikowi, który spełnia warunki takie jak: posiadanie gruntów rolnych, grunty te utrzymuje zgodnie z normami, a ich minimalny obszar wynosi 1 ha.

Z powołaniem na orzecznictwo, stwierdzono, iż płatność bezpośrednia przysługuje wyłącznie tej osobie, która ma możliwość zarządzania swoim gospodarstwem – wywierania realnego wpływu na kształt gospodarstwa i decydowania o charakterze prowadzonej działalności. Mowa więc o osobie, która znajduje się, niezależnie od tytułu prawnego, w posiadaniu działek rolnych, faktycznie na nich gospodaruje, prowadząc wybraną przez siebie produkcyjną lub hodowlaną działalność.

Odnosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzono w uzasadnieniu, iż prowadzone w powyższym zakresie postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób zgodny z wymogami procedury administracyjnej, a zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o wszechstronną oceną całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i ustalonego na jego podstawie stanu faktycznego.

Wskazano w tym zakresie, że strona składając wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej na rok 2012, zadeklarowała m.in. działkę rolną AJ(AJl), położoną na działce ewidencyjnej nr [...], która również została wykazana we wniosku o przyznanie płatności przez innego rolnika. Z tych względów Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie faktycznego posiadacza spornych gruntów rolnych. Wobec braku dowodów przemawiających jednoznacznie na korzyć faktycznego posiadania przez jedną ze stron kontroli krzyżowej, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. przeprowadził rozprawę administracyjną, której przedmiotem było ustalenie faktycznego posiadacza gruntów rolnych położonych na działce ew. nr [...] w roku 2012. Wyniki tegoż postępowania nie dostarczyły wystarczających dowodów potwierdzających, iż to właśnie strona była faktycznym posiadaczem gruntów, położonych na działce ewidencyjnej nr [...].

Dokonując oceny zebranych w trakcie postępowania przed organem I instancji dowodów, organ odwoławczy stwierdził, iż bezspornym jest fakt, że na działce ewidencyjnej nr [...] w dniu [...].04.2012 roku S. J. dokonał zasiewu kukurydzy. Potwierdzają to oświadczenia S. J., jak i A. R., K. S., wykonujących prace polowe oraz strony, który składając wyjaśnienia podczas rozprawy administracyjnej podał, iż przygotowanie gruntu pod uprawę wykonane zostało przez Jastrzębskiego. Ponadto uznać należy, iż dokonał on także niezbędnych w uprawie kukurydzy zabiegów takich jak orka i zabiegi podsiewne jesienią 2011 roku i wiosną 2012 roku. Niekwestionowany jest również fakt zbioru plonów ze spornej działki przez S. J., co wynika z wyjaśnień złożonych podczas rozprawy administracyjnej.

Nie wiarygodne jest oświadczeniem strony, co do wielkości powierzchni, jaka została zasiana w dniu [...].04.2012 roku przez pracowników S. J. Mianowicie strona twierdzi, iż w dniu [...].05.2012 roku dokonał siewu kukurydzy, w sytuacji gdy część (tj. połowa) działki była już zasiana. Tymczasem z oświadczenia S. J. złożonego podczas rozprawy administracyjnej wynika, że zasiał kukurydzę na całej powierzchni działki. Powyższe znajduje również potwierdzenie w wyjaśnieniach złożonych przez K. S. i A. R. Wskazuje to, że uzasadnione jest przyjęcie, iż S. J.i w 2012 roku zasiał kukurydzę na całej powierzchni działki w. nr [...].

Wskazano w uzasadnieniu, że za niewiarygodne uznać należy oświadczenie strony o dokonaniu siewu kukurydzy w dniu 8 maja 2012 roku, w wyniku której zniszczona została dotychczasowa uprawa kukurydzy występująca na działce ewidencyjnej [...]. Jak wynika bowiem z opinii Prof. dra hab. [...] z Katedry Szczegółowej Uprawy Roślin Uniwersytetu Przyrodniczego w W., w warunkach polowych w okresie od dnia [...].04.2012 roku do dnia [...].05.2012 roku kukurydza powinna osiągnąć fazę wschodów i na powierzchni pola powinny być widoczny jeden lub dwa liście. Zaś rzędy w tej fazie wschodów są wyraźnie widoczne. Oznacza to, że nie jest możliwe całkowite, niepozostawiające śladów, zniszczenie plantacji tylko przez siew nasion i wymaga stosowania specjalnych zabiegów. Natomiast oświadczenie strony, iż dokonywał zabiegów agregatem, który jest w stanie zniszczyć dotychczasową uprawy, nie zostały poparte żadnymi dowodami.

Organ administracji nie dał wiary również oświadczeniom składanym przez W.S.. W piśmie z dnia [...].01.2013 roku oświadczył on, że w dniach [...].05.2012 roku wykonywał na rzecz strony prace polowe polegające na uprawie, siewie kukurydzy na działce ew. nr [...]. Tymczasem podczas rozprawy administracyjnej podał, iż pole było zaorane i brak było śladów wykonania innych prac. Nie umiał natomiast określić, czy na polu były bruzdy po orce, nie wiedział, czy na polu rosła kukurydza. Oświadczył tylko, że na polu nie było chwastów. Niewiarygodność tegoż świadka spowodowana jest tym, iż nie potrafił odróżnić stanu gruntu przed uprawą i po przygotowaniu do siewu, skoro jak twierdzi sam wykonywał prace agrotechniczne i samodzielnie dobierał odmiany nasion do siewu. Ponadto oświadczył, iż w dniu [...] maja 2012 roku rośliny osiągnęły około dwóch liści, rzędy były wyraźnie zaznaczone, co stoi w sprzeczności z oświadczeniami złożonymi przez G. K. i A. Z. Mianowicie podczas rozprawy G. K. w odpowiedzi na zadawane pytania podał, iż w dniu 15 maja 2012 roku wysokość kukurydzy była do kostek, dokładnie nie pamięta. Natomiast z wyjaśnień składanych przez A. Z. wynika, iż na przełomie maja i czerwca 2012 roku wysokość kukurydzy wynosiła około metra, może mniej. Wprawdzie wysokość kukurydzy została określona przez świadków orientacyjnie, jednakże stopień rozwoju plantacji kukurydzy został określony przez świadków prawidłowo. Podniesiono w tym zakresie, że zgodnie z wiedzą organu z zakresu uprawy roślin, wzrost roślin od fazy dwóch liści do wysokości około jednego metra nie jest możliwy w okresie dwóch tygodni (nawet w warunkach sprzyjających rozwojowi kukurydzy). Tymczasem stan wzrostu kukurydzy określany przez świadków Z. i K. w dniach [...] maja 2012 roku należało uznać jako zgodny ze stanem rzeczywistym, potwierdzającym fakt, iż zasiew został dokonany przed dniem [...] maja 2012 roku (a więc w dniu [...] kwietnia 2012 roku).

Podniesiono w uzasadnieniu, iż w siedzibie organu I instancji została złożona faktura VAT nr [...] z dnia [...].03.2012 roku wystawiona dla gospodarstwa rolnego G. S., faktura VAT nr [...] z dnia [...].04.2012 roku wystawiona dla gospodarstwa rolnego J. P. i faktura VAT nr [...] z dnia [...].04.2012 roku wystawiona dla gospodarstwa rolnego strony. Niemniej, skoro wszystkie trzy faktury zostały wystawione na rzecz trzech różnych odrębnych gospodarstw rolnych, nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego zakup materiału siewnego przez stronę. Twierdzenie pełnomocnika strony o wspólnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego nie jest wiarygodne. Wszystkie trzy osoby posiadają odrębne gospodarstwa, posiadają odrębne numery nadane w trybie ustawy o ewidencji producentów rolnych oraz zadeklarowały do płatności odrębne, własne gospodarstwa rolne.

Wskazano w uzasadnieniu, że za dowód potwierdzający faktyczne posiadanie spornej działki przez stronę nie można uznać także zaświadczenia z dnia [...].08.2012 roku wydanego przez Zarząd Zieleni Miejskiej w W.. Jako, że na rozprawie administracyjnej A. A. oświadczył, iż dla Zarządu Zieleni Miejskiej w W. użytkownikiem jest ta osoba, która uzyskała zgodę na użytkowanie. Nie ma natomiast wiedzy, kto fizycznie wsiewał kukurydzę.

W ocenie organu odwoławczego, analiza powyższego materiału dowodowego potwierdza, iż działka rolna AJ(AJl) o powierzchni 58,50 ha, położona na działce ew. nr [...] w roku 2012 była rolniczo użytkowana przez S. J. Wykonał on bowiem niezbędne zabiegi agrotechniczne stosowane przy uprawie kukurydzy oraz dokonał zasiewu kukurydzy w dniu [...].04.2012 roku i zbioru ziarna we wrześniu tego samego roku. Natomiast nie wiarygodne są oświadczenia strony, jakoby w dniu 8 maja 2012 roku dokonał zasiewu kukurydzy na spornej działce, po uprzednim zniszczeniu istniejącej już plantacji kukurydzy.

Z przedstawionych materiałów dowodowych wynika, że S. J. kontynuując prowadzoną w latach poprzednich uprawę spornej działki rolnej, począwszy od 2011 roku wykonał wszystkie niezbędne przy uprawie kukurydzy zabiegi agrotechniczne, łącznie z jej zbiorem. Z kolei strona dysponował zgodą właściciela gruntu na wykonywanie prac agrotechnicznych i wykonał na plantacji kukurydzy zabiegi oprysku chemicznego i nawożenia, ale co istotne nie dokonała siewu i zbioru plonów. Strona nie wykonywał zabiegów agrotechnicznych niezbędnych do uprawy kukurydzy, takich jak orka, zabiegi przedsiewne i siew, a także nie zebrał plonu. Strona rozpoczęła prace już na gruncie, który był już uprawiany, zasiany przez innego rolnika. Dlatego nie można uznać, iż strona miała swobodę decydowania o tym, jakie rośliny uprawiać, jakie zabiegi wykonywać, bowiem to S. J. podjął w tym przedmiocie już decyzję i podejmował czynności faktyczne zmierzające do jej realizacji.

W tym stanie rzeczy, zdaniem organu odwoławczego, zasadnie jest stanowisko, iż strona w 2012 roku nie była faktycznym posiadaczem gruntów położonych na działce rolnej AJ(AJl) o pow. 58,50 ha, położonej na działce ew. nr [...], w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W dalszej części uzasadnienia odniesiono się wprost do zarzutów skargi. Podniesiono, że nie jest uzasadniony zarzut strony dotyczący naruszenia art. 10 § 1 kpa. Bowiem w toku postępowania powiadomiono stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wnoszenia uwag. Pomimo powyższego do dnia wydania rozstrzygnięcia strona nie skorzystała z przysługującego jej uprawienia. Wskazano, że zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach, stronom na ich żądanie zapewnia się udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia się im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Tymczasem strona nie występował do organu administracji z żądaniem zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 81 kpa, poprzez uznanie za udowodnione okoliczności faktyczne wynikające z opinii prof. dra hab. Józefa Sowińskiego, w sytuacji gdy strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonego dowodu. Wskazano w tym zakresie, że zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach, w postępowaniach w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej przepisu art. 81 kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Wyraźne wyłączenie zastosowania art. 81 kpa oznacza, że brak możliwości wypowiedzenia się strony na temat poszczególnych dowodów nie wyklucza oparcia na nich ustaleń faktycznych.

Podniesiono, że na uwzględnienie nie zasługują zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego, a to art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. Zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne, a zebrany materiał dowodowy jest kompletny i został prawidłowo rozpatrzony. Wskazano, iż zasada określona w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach jest powtórzeniem zasady praworządności wymienionej w art. 6 kpa, zasada określona w art. 3 ust. 2 pkt 2 stanowi natomiast odejście od zasady prawdy obiektywnej wymienionej w art. 7 k.p.a. Organy ARiMR zostały bowiem zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w miejsce obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Taka zmiana wskazuje natomiast, że zadania organu prowadzącego postępowanie w zakresie obowiązku zgromadzenia i zebrania materiału dowodowego zostały ograniczone w stosunku do reguł ogólnych. Konsekwencją powyższego jest to, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu mają obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzie skutki prawne (art. 3 ust. 3). Z zasady tej wynika konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach płatności zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Organ nie ma obowiązku, tak jak w k.p.a., podejmować z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 86 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię. Wskazano, iż w toku przeprowadzonej w dniu 21.03.2013 roku rozprawy administracyjnej, za K. F. wyjaśnienia składał zawodowy pełnomocnik tj. jego adwokat. Sytuacja taka jest dopuszczalna i nie stanowi uchybienia przepisów prawa procesowego.

Odnośnie wskazanych w treści odwołania wniosków o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego oraz dowodu z opinii elektroforetycznej sporządzonej na zlecenie Prokuratury Rejonowej dla [...] wskazano, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Spowodowane to jest tym, iż w postępowaniu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ARiMR nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W zakończeniu uzasadnienia podniesiono, że wyliczenie procentowego zawyżenia powierzchni dokonane przez organ pierwszej instancji jest prawidłowe. Ma ono uzasadnienie w treści art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i przedstawia się dla jednolitej płatności obszarowej następująco:

powierzchnia zawyżenia = powierzchnia deklarowana (198,17 ha) – powierzchnia stwierdzona (139,31 ha) = 58,86 ha;

procent zawyżenia = powierzchnia zawyżenia (58,86 ha) : powierzchnia stwierdzona (139,31 ha) x 100%; procent zawyżenia = 42,25 %.

Natomiast wyliczenie procentowego zawyżenia powierzchni dokonane przez organ pierwszej instancji w stosunku do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych przedstawia się następująco:

powierzchnia zawyżenia = powierzchnia deklarowana (181,27 ha) – powierzchnia stwierdzona (122,65 ha) = 58,86 ha;

procent zawyżenia = powierzchnia zawyżenia (58,86 ha) : powierzchnia stwierdzona (122,65 ha) x 100%; procent zawyżenia = 47,79 %.

Z przedstawionych wyliczeń wynika, że organ pierwszej instancji wykluczył z przyznania płatności działkę rolną AJ(AJ1) o powierzchni 58,50 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...], oraz wykluczył, na podstawie pomiarów ortofotomapy, areał odpowiednio – 0,36 ha (płatność JPO) i 0,12 ha (płatność UPO) w przypadku działki rolnej H(Hl) deklarowanej do płatności JPO 17,48 ha i 5,68 ha do UPO.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że weryfikacja powierzchni działki rolnej H(Hl), ustalona na poziomie 17,12 ha dla JPO i 5,56 ha dla UPO, została dokonana na podstawie danych zawartych w systemie informatycznym ZSZiK. Pracownik Agencji, na podstawie ortofotomapy cyfrowej, dokonał w systemie ZSZiK weryfikacji i pomiaru powierzchni gruntu kwalifikującego się do płatności w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w W. podkreślił, że pomiar odległości i powierzchni prowadzony w systemie informatycznym ZSZiK jest wykonywany analogicznie, jak np. na mapie zasadniczej lub na mapie ewidencji gruntów i budynków (dla przykładu: dla skali 1:2500 odcinek na mapie o długości 1 cm odpowiada 25 m w terenie). Ortofotomapa, na podstawie której w systemie ZSZiK wykonywane są pomiary, ma dwa standardy: ortofotomapa w skali 1:5000 z pikselem 0,5 m oraz w skali 1:2000 z pikselem 0,25 m. Ponadto w trakcie wykonywania pomiarów na materiale cyfrowym wykorzystuje się informację o wielkości boku piksela (każdy piksel jest kwadratem – w przypadku piksela np. 0,5 m pole kwadratu wynosi 0,25 m kw.). Mierzenie taką metodą jakiejkolwiek powierzchni oznacza w istocie zliczanie liczby pikseli (liczby kwadratów) mieszczących się wewnątrz danej powierzchni.

Zaskarżając decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, polegające na uznaniu, że skarżący nie spełnia warunków do przyznania wnioskowanej płatności obszarowej, w sytuacji gdy przedstawione przez skarżącego dowody wskazują, że warunki te zostały spełnione;

II. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. – przez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i niedokonanie jego oceny zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co skutkowało wydaniem decyzji odmownej wobec skarżącego, w związku z niezasadnym przyjęciem przez organ, że:

- organ może przyznać jednolitą płatność obszarową oraz płatność uzupełniającą do powierzchni upraw tylko wtedy, gdy przedłożone przez stronę dowody w sprawie jednoznacznie wskazują na to, kto był faktycznym posiadaczem działki rolnej objętej wnioskiem o wsparcie finansowe, podczas gdy wprawdzie zgodnie z art. 3 ust 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawnej, jednakże nie zwalnia to organu od obowiązku wszechstronnego rozważanie materiału dowodowego oraz oceny zgromadzonych w sprawie dowodów stosownie do art. 80 k.p.a., a w przypadku istnienia wątpliwości w sprawie celem ich usunięcia przeprowadzenia dowodów z urzędu;

- przeprowadzając dowód z opinii biegłego prof. dr hab. [...] z Katedry Szczegółowej Uprawy Roli i Roślin Uniwersytetu Przyrodniczego w W. z dnia 03.06.2014 r. (zwanej dalej opinią), zakreślając jej zakres w sposób nieobiektywny, tj. poddając ocenie biegłego wzrost kukurydzy przyjmując jako datę siewu 28.04.2012 r., a pomijając deklarowaną przez stronę datę 08.05.2012 r.;

- dokonując nieobiektywnej oceny dowodów w postaci zeznań świadków i wyjaśnień skarżącego;

- aprobując w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i w przebiegu całego postępowania, zachowania niezgodne z prawem, a polegające na bezprawnym użytkowaniu gruntów należących do Zarządu Zieleni Miejskiej przez K. F. i S. J., jak również zaniechanie przesłuchania K. F. w charakterze strony i poprzestanie na wyjaśnieniach jego pełnomocnika.

2) art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej, przez uchylenie się przez organ od oceny zebranego w sprawie materiału wskazując, że nie pozwala on jednoznacznie przyjąć, że skarżący był posiadaczem spornej działki;

3) art. 86 k.p.a. – przez jego błędną wykładnię skutkującą niezasadnym przyjęciem, że przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony (K. F.) może odbyć się poprzez przesłuchanie jej pełnomocnika, podczas gdy jest to niedopuszczalne według art. 86 k.p.a, zgodnie z którym do przesłuchania stron stosuje się odpowiednio przepisy o świadkach, te zaś nie przewidują możliwości składania zeznań przez pełnomocnika, a nadto – stosownie do art. 32 k.p.a. – charakter czynności jaką jest przesłuchanie strony wyłącza możliwość dokonania jej przez pełnomocnika;

4. art. 78 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nie przeprowadzenie wnioskowanych przez skarżącego dowodów w postaci opinii biegłego z zakresu uprawy i rozwoju roślin, na okoliczność ustalenia jaki wzrost mogła osiągnąć kukurydza zasiana 8 maja 2012 r. na działce nr [...], w dacie 15 maja oraz 31 maja 2012 r. oraz opinii elektroforetycznej sporządzonej przez W. B. na zlecenie Prokuratury Rejonowej dla [...] w sprawie [...], która obecnie znajduje się na etapie postępowania jurysdykcyjnego prowadzonego przez Sąd Okręgowy w W. III Wydział Karny, sygn. akt [...], na okoliczność ustalenia jaka odmiana kukurydzy została zasiana na działce nr [...],[...];

5. art. 76 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i podejmowanie polemiki z treścią przedłożonych przez skarżącego dokumentów w postaci pisma Zarządu Zieleni Miejskiej w W. z dnia [...].05.2012 r., oraz dwóch pism Zarządu Zieleni Miejskiej w W. z dnia [...].08.2012 r;

6. art. 81 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i uznanie za udowodnione okoliczności faktyczne wynikające z treści opinii biegłego prof. dr hab. [...], w sytuacji gdy strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonego dowodu;

7. art. 10 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nie powiadomienie skarżącego o terminie wpływu do akt sprawy opinii biegłego prof. dr hab. [...], a tym samym uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do tego dowodu;

8. art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego niezastosowanie i nie wykonanie wskazań sądu co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z dnia 29.01.2014 r., (sygn. akt III SA/Wr 732/13), a w szczególności nie zasięgnął informacji u zarządcy działki, który - z racji wykonywanych obowiązków - jest kompetentny, by wyjaśnić, kto faktycznie gospodarował na zarządzanym gruncie, komu zarządca zezwolił na rolnicze użytkowanie gruntu oraz nie skonfrontował tychże wyjaśnień z zeznaniami świadków.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że skarżący wniósł o przyznanie mu płatności z tytułu rolniczego użytkowania w 2012 r. między innymi działki położonej w W., oznaczonej numerem [...]. Od Wiceprezydenta W. w dniu [...] kwietnia 2012 r. skarżący uzyskał zgodę na wykonywanie na tej działce prac polowych związanych z siewem kukurydzy. Tytułem korzystania z działki nr [...] skarżący zapłacił na rzecz Gminy W. wynagrodzenie w wysokości 15 000 zł. Na działce tej posiał kukurydzę, a także dokonywał wymaganych zabiegów agrotechnicznych. Przez cały rok kalendarzowy utrzymywał tę działkę zgodnie z normami i wymogami, czyniąc tym samym zadość wymogom określonym w art. 7 ust. 1 pkt 2 i 2a ustawy płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Bezsporny jest fakt, że skarżący nie zebrał zasianej na działce nr [...] kukurydzy, albowiem w dniu 17 września 2012 r. została ona skoszona przez inne osoby, a na skutek zawiadomienia skarżącego o tej kradzieży wszczęto postępowanie, które obecnie nadzorowane jest przez Prokuraturę Rejonową dla [...] ([...]), które znajduje się na etapie jurysdykcyjnym prowadzonym przez Sąd Okręgowy w W. III Wydział Karny, sygn. akt [...].

Podniesiono w uzasadnieniu, że podstawą do uznania, że producent rolny jest posiadaczem gruntów rolnych jest jedynie posiadanie gruntów o charakterze trwałym, a związek z rzeczą nie powinien wyrażać się w sporadycznym zawładnięciu rzeczą (jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - podczas wykonywania czynności przez S. J.), lecz w możliwości korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA II GSK 228/07). Incydentalne naruszenie posiadania jakiego dopuszczał się S. J. nie spowodowało wyzbycia skarżącego z posiadania. Tym samym przyjąć należało, że posiadaczem spornego gruntu na dzień 31 maja 2012 r. był skarżący. Ponadto zebrane w sprawie dowody w sposób oczywisty świadczą o tym, że skarżący spełnił wszystkie określone w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego warunki do uzyskania jednolitej płatności obszarowej w odniesieniu do działki numer [...]. Nie tylko posiadał ją w dniu 31 maja 2012 r., ale grunt ten utrzymywał zgodnie z normami i warunkami przez cały rok kalendarzowy 2012 oraz został mu nadany numer indentyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Podkreślono, że - wbrew nieuzasadnionym twierdzeniom organu, to skarżący użytkował przedmiotową działkę w roku 2012. Zgodnie z jego wyjaśnieniami i zeznaniami W.S. oraz dokumentacją Zieleni Miejskiej to skarżący dokonał siewu kukurydzy w dniu 08.05.2012 r. Zgodnie także z ustaleniami samego organu skarżący dokonywał zabiegów agrotechnicznych w dniu 09.05.2012 r. oraz w dniu 31.05.2012 r., dokonałby również zbioru, gdyby nie bezprawne działanie S. J. Skarżący uzyskał także zgodę właściciela działki na wykonanie prac polegających na siewie kukurydzy. Twierdzenia organu zawarte w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jakoby to S. J. był użytkownikiem działki stanowią aprobatę zachowania niezgodnego z prawem, a polegającego na bezprawnym użytkowaniu gruntów należących do Zarządu Zieleni Miejskiej przez K. F. i S. J.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Podkreślił, że faktycznym posiadaczem spornych gruntów był S.J.. To wykonywał on niezbędne zabiegi agrotechniczne stosowane przy uprawie kukurydzy, w ty zasiewu kukurydzy i zbioru ziarna. Organy administracji nie dały wiary oświadczeniom składam przez skarżącego, jakoby w dniu 08.05.2012 roku dokonał zasiewu kukurydzy, po uprzednim zniszczeniu istniejącej już plantacji kukurydzy. Zgromadzone dowody potwierdzają, iż S. J. kontynuując prowadzoną w latach poprzednich uprawę tejże działki, począwszy od 2011 roku wykonał wszystkie niezbędne przy uprawie zabiegi agrotechniczne, łącznie z jej zbiorem. Z kolei pan skarżący dysponując zgodą właściciela gruntu na wykonywanie prac agrotechnicznych, wykonał na plantacji zabiegi oprysku chemicznego i nawożenia, jednakże co istotne nie dokonał siewu i zbioru.

Nie doszło również do naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. Wskazano, iż organ odwoławczy nie uwzględnił żądania strony, które zostało zgłoszone w troku postępowania odwoławczego, okoliczności przedmiotowej spraw zostały stwierdzone już innymi dowodami, w tym opinią [...], która nie nasuwa żadnych wątpliwości co do prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. Podniesiono, iż zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organy Agencji nie mają obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek.

Brak jest również jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, iż doszło także do naruszenia prawa, poprzez niezastosowanie pism pochodzących od Dyrektora Zarządu Zieleni Miejskie- W. Dyrektor OR ARiMR w W. uznał, iż przedmiotowe pisma nie stanowią potwierdzenia faktycznego prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącego. Wynika to z tego, iż przedstawiciel tegoż Zarządu na rozprawie administracyjnej stwierdził, iż dla Zarządu Zieleni użytkownikiem gruntu jest osoba, która dostała pisemną zgodę na użytkowanie, jednocześnie podał, iż nie ma wiedzy kto fizycznie wsiewał kukurydzę w glebę.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 81 k.p.a., poprzez uznanie za udowodnione okoliczności faktycznej wynikające z opinii prof. dra hab. [...], gdy strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonego dowodu. Bowiem, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, przepisu art. 81 kodeksu postęp administracyjnego nie stosuje się.

W ocenie organu odwoławczego nie jest uzasadniony zarzut dotyczący naruszenia art. 10 k.p.a., albowiem w toku postęp powiadomiono stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wnoszenia uwag - 08.08.2014 roku (czyli jeszcze przed doręczeniem decyzji organu I instancji, które miało miejsce 21.08.2014 roku). W siedzibie organu I instancji stawiła się A. S. - pełnomocnika skarżącego, która zapoznała się z aktami sprawy.

Wbrew zarzutom skarżącego organ administracji nie naruszył także art. 153 ustawy postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organy zgodnie ze wskazaniami Sądu wyrażonymi w wyroku z dnia 15.01.2014 roku, dokonały oceny materiału dowodowego w granicach określonych w art. 80 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Przechodząc do rozpatrzenia sporu, należy wskazać, że niniejsza sprawa była już przedmiotem oceny tut. Sądu, który wyrokiem z dnia 15 stycznia 2014r. (sygn. akt III SA/Wr 732/13) uchylił w całości decyzję organu drugiej instancji z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2013 r.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. To oznacza, że Sąd w obecnym składzie zobowiązany jest do oceny działań organów w zakresie wywiązania się do wskazań poprzedniego wyroku. Należy wskazać, iż użyty w cytowanym przepisie zwrot "wiąże w sprawie" oznacza, iż chodzi tutaj o tożsamość sprawy oraz wyznaczające ją elementy, zakreślające granice związania orzeczeniem sądu. W szczególności o tożsamości sprawy, decyduje podstawa powstania danego stosunku prawnego, tj. podstawa prawna i okoliczności faktyczne. Istotna zmiana któregoś z tych elementów powoduje, że mamy do czynienia z nową sprawą. II FSK 100/07 - Wyrok NSA z 3 kwietnia 2008 r.

Zdaniem Sądu to oznacza, że w przypadku takim, jak w niniejszej sprawie tj. zaskarżenia rozstrzygnięcia organu administracyjnego, wydanego w powtórnym postępowaniu, prowadzonym po uchyleniu decyzji - sąd administracyjny jest związany swoją uprzednią oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania, tylko wtedy gdy nie zmieniły się okoliczności sprawy powodujące nieaktualność tej oceny i wskazań (vide T. Woś: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 478).

W związku z powyższym, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji - wydanej po uchyleniu uprzedniej decyzji wyrokiem WSA z dnia z dnia 15 stycznia 2014 r. - Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę zobligowany był w szczególności do dokonania kontroli, czy organ odwoławczy uwzględnił ocenę prawną oraz wytyczne zawarte w powyższym orzeczeniu.

Przypomnieć należy, że Sąd w powołanym wyroku wskazał, że z przyjętym w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obowiązkiem (art. 3 ust. 3) "wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego" wiąże się powinność organu administracji publicznej do oceny "na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona" (art. 80 k.p.a.). Dokonana przez organ ocena dowodów w granicach zakreślonych w art. 80 k.p.a. musi bowiem znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, gdyż tam właśnie organ powinien wskazać "fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej" (art. 107 § 3 k.p.a.).

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do prawidłowości poczynionych przez organy Agencji ustaleń w zakresie zaistnienia podstawy faktycznej i prawnej do wykluczenia z płatności bezpośredniej na rok 2012 spośród ogólnej powierzchni działek zgłoszonych przez skarżącego działek rolnych, działki rolnej AJ(AJ1) o powierzchni 58,50 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], z powodu nie spełnienia warunku posiadania przedmiotowej działki przez skarżącego.

Materialnoprawną podstawę rozpoznawanej sprawy stanowią przepisy przywoływanej już ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.; dalej też: ustawą). Artykuł 7 tej ustawy stanowi, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa (oraz inne wymienione tam formy pomocy), do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku – w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności – powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia wspólnotowego Nr 73/2009, jeżeli spełni warunki określone w tym przepisie.

Jak wynika z orzecznictwa sądowo administracyjnego, płatność bezpośrednia przysługuje wyłącznie tej osobie, która ma możliwość zarządzania swoim gospodarstwem - wywierania realnego wpływu na kształt gospodarstwa i decydowania o charakterze prowadzonej działalności. Osobie, która znajduje się, niezależnie od tytułu prawnego, w posiadaniu działek rolnych, faktycznie na nich gospodaruje, prowadząc wybraną przez siebie produkcyjną lub hodowlaną działalność.

Istotnym elementem tak rozumianego posiadania gruntów rolnych, jest niewątpliwie obsianie przedmiotowej działki rolnej kukurydzą (co również przyznaje sam organ Agencji). Dla przedmiotowej sprawy, ustalenie kto tego dokonał. Dla wyjaśnienia tej ostatniej kwestii niewątpliwie ważne jest określenie, jaka odmiana kukurydzy została zasiana na działce nr [...], czy odmiana wskazana przez skarżącego. W tym stanie, wyjaśnienie jaka odmiana kukurydzy została zasiana na przedmiotowej działce jest niewątpliwie istotną okolicznością w sprawie.

Zważywszy, że podstawowym warunkiem prawidłowego zastosowania normy materialnoprawnej jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i jego ocena, a te podlegają kontroli Sądu poprzez odniesienie działań organu administracji do norm postępowania, regulujących obowiązki tegoż organu co do ustalania i oceny stanu faktycznego sprawy, konieczne jest wyraźne zakreślenie wymogów stawianych organom w tym zakresie w przypadku postępowań o przyznanie płatności rolnych.

Dokonując oceny zachowania organu Agencji w przedmiotowej sprawie odnośnie ustalenia stanu faktycznego w zakresie posiadania spornej działki, podkreślić należy, że z przyjętym w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obowiązkiem (art. 3 ust. 3) "wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego" wiąże się powinność organu administracji publicznej do oceny "na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona" (art. 80 k.p.a.). W tym powinność oceny na podstawie istotnych dla sprawy dowodów zgłoszonych przez stronę.

Ponadto dokonana przez organ ocena tych dowodów, w granicach zakreślonych w art. 80 k.p.a., powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, gdyż tam właśnie organ powinien wskazać "fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej" (art. 107 § 3 k.p.a.).

W sprawie skrzący wniósł o przeprowadzenie o dowodów z opinii elektroforetycznej sporządzonej przez W. B. na zlecenie Prokuratury Rejonowej dla [...]w sprawie [...], która obecnie znajduje się na etapie postępowania jurysdykcyjnego prowadzonego przez Sąd Okręgowy w W. III Wydział Karny, sygn. akt [...], na okoliczność ustalenia jaka odmiana kukurydzy została zasiana na działce nr [...].

Organ w zaskarżonej decyzji uznał, że wniosek o przeprowadzenie dowodu z tej opinii biegłego nie zasługują na uwzględnienie. Bowiem w postępowaniu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organy nie mają obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Niewątpliwie, stosownie do postanowień przepis art. 3 ust. 3 ustawy, w postępowaniu w przedmiocie płatności rolnych strona została zobowiązana nie tylko do przedstawienia dowodów uzasadniających jej żądanie, ale również do współdziałania w tym zakresie z organem, pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków. Zasadniczo więc, organ jest zwolniony z obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia uprawnień wnioskodawcy, jednakże nie oznacza zakazu podejmowania czynności procesowych niezbędnych do prawidłowego zakończenia sprawy, w oparciu o rzeczywisty stan faktyczny. Dotyczy to sytuacji zgłoszenia przez stronę dowodu mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, konieczności jego dopuszczenia i ceny. Wskazać należy w tym zakresie, że z art. 3 ustawy wynika także, że organ stoi na straży praworządności, co z niewątpliwie wiąże się z obowiązkiem przestrzegania przez organy norm prawa zarówno procesowego, jak i materialnego (por. wyrok NSA z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt II GSK 884/12; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 863/14; wyrok NSA z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 420/13, CBOSA).

W wyniku weryfikacji legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych powyżej reguł, Sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie nie można przyjąć, iż organ wydał swoje rozstrzygnięcia po prawidłowym, nie budzącym wątpliwości ustaleniu stanu faktycznego, co uniemożliwiało utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. W sytuacji, gdy - jak to wskazano wcześniej - istotnym elementem posiadania gruntów rolnych w sprawie, jest kwestia obsianie przedmiotowej działki rolnej kukurydzą. W tym stanie organ winien - stosowanie do art. 78 § 2 k.p.a. - przeprowadzić dowód wnioskowanych przez skarżącego na okoliczność ustalenia jaka odmiana kukurydzy została zasiana na działce nr [...]. Dopiero w następstwie przeprowadzenia tego środka dowodowego można było ocenić wiarygodność takiego dowodu na tle całokształtu okoliczności sprawy.

Wskazać należy, że art. 78 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, a z taką – jak już wskazano – mamy do czynienia w sprawie. Organ administracji może nie uwzględnić powyższego żądania jedynie wówczas, gdy żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. W piśmiennictwie przyjmuje się, że sformułowania z art. 78 § 2 k.p.a. "jeżeli żądanie dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami" nie należy rozumieć dosłownie jako zakazu uwzględniania żądania strony dotyczącego dopuszczenia dowodu na obalenie tezy - zdaniem organu - już udowodnionej (wyjaśnionej). Oznaczałoby to, że strona będąca w zwłoce nie może dowodzić swojej tezy dowodowej, jeżeli zdaniem organu została już udowodniona odmienna teza. Byłaby to bowiem kara za zwłokę, której stosowanie byłoby uzależnione od poglądu organu na dotychczasowy wynik postępowania dowodowego (zob.: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, Zakamycze 2005, s. 504).

Tym samym, jeżeli przedmiotem dowodu, którego przeprowadzenia domaga się strona, jest okoliczność mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc dotycząca przedmiotu sprawy i mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy – tak jak w rozpatrywanej sprawie - to żądanie to winno być uwzględnione, nie powinno być oddalone.

Na gruncie niniejszej sprawy nie ma podstaw do stanowiska organu odwoławczego, nie uwzględnienia wskazanego przez stronę dowodu z powodu, że strona jedynie go wskazała, a nie przedstawiła w formie dokumentu. Dowód tej znajdował się w aktach związanych z przedmiotową sprawą, dostępnych organowi Agencji. Nie sposób uznać także, aby inne dowody analizowane przez organ w przedmiocie obsiania działki kukurydzą posiadały taką moc dowodową, która uzasadniałaby pominięcie przeciwdowodu wskazywanego przez skarżącego. Ocena w tym zakresie może być dokonana dopiero po przeprowadzeniu wnioskowanych dowodów na tle całego, niewadliwie zebranego materiału dowodowego.

Postępowanie organu odwoławczego wskazuje, że organ uchyliły się w istocie od obowiązku oceny całego materiału dowodowego w granicach zakreślonych przez art. 80 k.p.a. Organ wskazując jako istotny element dla ustalenia posiadania spornej działki, okoliczność podmiotu dokonującego obsiana spornego gruntu, jednocześnie zaniechał oceny przedmiotowego dowodu wskazanego przez stronę, unikając konfrontacji dowodowej między dowodami w sprawie. Tym samym nie ocenił wszystkich dowodów, które miałyby przyczynić do wyjaśnienia, czy skarżący posiał kukurydzę na powierzchni działki ewidencyjnej nr [...]. W konsekwencji, kto faktycznie gospodarował na przedmiotowym gruncie w 2012 r., czy i komu, ewentualnie któremu z adwersarzy w sprawie, przyznać płatności rolne.

Przy ponownym rozpatrywaniu zaistniałych w sprawie wątpliwości organ uwzględni wskazany przez skrzącego dowód i oceni jego wiarygodność w zestawieniu z pozostałymi dowodami, wskazując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, którym dowodom dał wiarę i z jakich względów, którym zaś odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i z jakich powodów.

Niewypełnienie przez organy obowiązków wynikających z unormowań zawartych w art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w związku z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., uniemożliwiło Sądowi nie tylko weryfikację dokonanej przez organy oceny dowodów w granicach zakreślonych w art. 80 k.p.a., ale nie dało także dostatecznych podstaw do oceny poprawności unormowań materialnoprawnych. Warunkiem niezbędnym do oceny prawidłowości przeprowadzonego przez organy procesu subsumcji jest bowiem właściwe ustalenie stanu faktycznego. W zaistniałej sytuacji ocena przez Sąd wskazywanych w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego byłaby zatem co najmniej przedwczesna.

Wobec dostrzeżonych uchybień proceduralnych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania administracyjnego, nie przesądzając kierunku rozstrzygnięcia, należało – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzec jak w punkcie I sentencji wyroku. Podstawę orzeczenia o kosztach stanowiły unormowania zawarte w art. 200, art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi