Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2006/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2, art. 58 par. 1 pkt 1 i par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K. Z. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na powtórzenie pierwszego roku szkoleniowego aplikacji adwokackiej postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej K. Z. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. Z. (zwana także "aplikantką", "skarżacą") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2013 roku nr [...], które utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. odmawiającej uwzględnienia wniosku apl. adw. K. Z. o wyrażenie zgody na powtórzenie pierwszego roku szkoleniowego aplikacji adwokackiej.

U podstaw rozstrzygnięcia organów legły następujące okoliczności faktyczne i prawne:

K. Z. rozpoczęła odbywanie aplikacji adwokackiej w dniu 1 stycznia 2012 roku. W dniu [...] maja 2012 r. apl. adw. K. Z. przystąpiła do sprawdzianu, o którym mowa w § 19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej (Uchwała Nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2011 r.) i sprawdzian ten zaliczyła z wynikiem "dostateczny".

Do kolokwium rocznego kończącego pierwszy rok aplikacji przystąpiła w dniu [...] października 2012 r. i uzyskała oceny niedostateczne z obu bloków tematycznych objętych zakresem kolokwium: prawa karnego materialnego i procesowego.

W dniu [...] listopada 2012 r. aplikantka przystąpiła do kolokwium poprawkowego i uzyskała ponownie oceny niedostateczne z obu bloków tematycznych - prawo karne materialne i prawo karne procesowe.

Komisje egzaminacyjne prowadzące te kolokwia zamieściły w protokołach stwierdzenia, że aplikantka wykazała całkowity brak wiedzy w zakresie podstawowych instytucji prawa i nie potrafiła udzielić prawidłowej, czy choćby częściowo prawidłowej odpowiedzi na żadne z ośmiu pytań objętych wylosowanymi zestawami.

W dniu [...] listopada 2012 r. apl. adw. K. Z. złożyła wniosek o wyrażenie przez ORA zgody na powtórzenie przez nią pierwszego roku szkoleniowego. Negatywny wynik kolokwium rocznego spowodował bowiem skutek w postaci niemożności zaliczenia pierwszego roku szkoleniowego aplikacji adwokackiej (§ 22 ust. 2 powołanego wyżej Regulaminu).

Kierownik szkolenia aplikantów adwokackich ORA w [...] adw. dr M. K. złożyła opinię ([...] stycznia 2013r.), w której negatywnie ustosunkowała się do wniosku aplikantki.

Okręgowa Rada Adwokacka w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. odmówiła uwzględnienia wniosku apl. adw. K. Z. o wyrażenie zgody na powtórzenie pierwszego roku szkoleniowego aplikacji adwokackiej. Wskazała, że przewidziana w § 22 ust. 3 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej instytucja powtórzenia roku szkoleniowego należy do uznaniowych kompetencji Okręgowej Rady Adwokackiej, która przy podejmowaniu uchwały w tej kwestii winna wziąć pod uwagę nie tylko opinię kierownika szkolenia, ale także rozważyć przyczyny uzyskania przez aplikanta negatywnej oceny z kolokwium rocznego, poziom niedostatków jego wiedzy ujawnionych w czasie kolokwium, opinię patrona aplikanta czy także ocenę przebiegu dotychczasowej aplikacji oraz aspekty wymuszające poważne i odpowiedzialne traktowanie przez aplikantów obowiązków szkoleniowych. Wyrażanie zgody na powtarzanie roku szkoleniowego może nastąpić tylko w przypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie (np. poważne przyczyny zdrowotne, osobiste, losowe itp.) i tylko w sytuacjach, w których ujawnione w czasie kolokwium braki wiedzy i umiejętności aplikanta nie miały charakteru braków rozległych i dotyczących zakresów podstawowych, które wykluczałyby możliwość pozytywnych rokowań co do tego, że powtórzenie roku szkoleniowego doprowadzi do pomyślnego ukończenia aplikacji i osiągnięcia jej celów zapisanych w wyżej wskazanych przepisach Regulaminu.

Okręgowa Rada Adwokacka w [...] dokonując pod tym kątem oceny zasadności wniosku skarżącej, jak i biorąc pod uwagę ustalone okoliczności faktyczne, nie dopatrzyła się podstaw do uwzględnienia tego wniosku. Miała na uwadze braki wiedzy i umiejętności apl. adw. K. Z. ujawnione w czasie kolokwiów o charakterze zasadniczym, które dowodzą jej zdaniem, że aplikantka w czasie trwającego efektywnie 8 miesięcy szkolenia, nie tylko nie nabyła żadnych umiejętności praktycznego stosowania prawa, ale nie była nawet w stanie przypomnieć sobie podstawowej wiedzy z zakresu tak prawa karnego materialnego jak i prawa karnego procesowego, którą winna dysponować po ukończeniu uniwersyteckich studiów prawniczych. Oceniła, że głębokich braków wiedzy aplikantki nie mogą równoważyć czy niwelować ani pozytywny wynik sprawdzianu półrocznego ani opinia jej patrona. Obiektywny sprawdzian wiedzy aplikantki jakim były kolokwia wykazał, że w toku pierwszego roku aplikacji poświęconego w zasadzie wyłącznie szkoleniu z dyscyplin karnistycznych, aplikantka ta nie była w stanie uzyskać wiedzy i umiejętności na poziomie uzasadniającym pozytywne rokowania co do dysponowania przez nią możliwościami opanowania dalszych zakresów wiedzy przewidzianych programem szkolenia w toku następnych dwóch lat aplikacji.

Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wzięła pod uwagę także to, że aplikantka we wniosku nie wskazała żadnych przyczyn, usprawiedliwiających uzyskanie przez nią negatywnego wyniku kolokwiów rocznych i uchwaliła, większością głosów w głosowaniu tajnym, odmowę wyrażenia zgody na powtórzenie pierwszego roku szkoleniowego aplikacji adwokackiej.

K. Z. złożyła od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej odwołanie Pani Z., wnosząc o jej uchylenie i uwzględnienie wniosku o powtarzanie roku szkoleniowego. Podnosiła m.in., że negatywna uchwała jest efektem pomylenia jej osoby z równocześnie zdającą inną aplikantką panią E. Z. podczas kolokwium przeprowadzonego w dniu [...] października 2012r. Wskazywała, że Komisja zwracała się do niej "Pani E.", a pani Z jest do niej fizycznie podobna. W trakcie egzaminu Skarżąca kilkakrotnie usłyszała od członków Komisji, że jej odpowiedzi są poprawne i dopiero z pisemnego uzasadnienia wynikało, że były błędne. Wskazała, że pytania były bardzo zróżnicowane pod względem trudności, jedno z pytań np. dotyczyło instytucji świadka koronnego, co nie było objęte zakresem szkolenia. Zaprzeczyła stwierdzeniu Komisji zawartym w pisemnym uzasadnieniu oceny niedostatecznej, że aplikantka sama swoją odpowiedź na jedno z pytań określiła mianem "kompromitacji". Jej zdaniem autorką takiej samooceny miała być p. E. Z.

Skarżąca podniosła także, że jest uczestniczką II roku seminarium doktorskiego na Wydziale Prawa w zakresie prawa karnego. W toku kolokwium poprawkowego ciążyła na niej negatywna opinia z pierwszego terminu, wynikająca z pisemnego uzasadnienia z akt osobowych, która w istocie powinna dotyczyć pani Z. Ponadto dotknęły ją również "problemy natury osobistej", tj. śmierć dwóch członków rodziny (jednak bez wskazania pokrewieństwa) i choroba matki. Według Skarżącej opinia kierownika szkolenia została sporządzona już po dacie posiedzenia Okręgowej Rady Adwokackiej w dniu [...] stycznia 2013r., a ponadto bazuje jedynie na dokumentach z akt osobowych. Powoływała się na pozytywną opinię swojego patrona oraz bardzo dobre oceny, jakie otrzymała w toku praktyk w organach wymiaru sprawiedliwości. Uczestniczyła we wszystkich wykładach i szkoleniach, brała udział w konferencjach naukowych i zajęciach seminaryjnych na uczelni. Fakty te zaprzeczają twierdzeniu, że Skarżąca nie wypełnia obowiązku w zakresie rzetelnego kształcenia i pogłębiania wiedzy.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podzieliło pogląd wyrażony przez organ samorządu adwokackiego I instancji, że instytucja powtarzania roku szkoleniowego ma charakter wyjątkowy, a jej zastosowanie wobec aplikanta musi znajdować uzasadnienie w przebiegu aplikacji, okolicznościach związanych z przyczynami niezdania kolokwium i zakresem braków wiedzy aplikanta. Powinna być każdorazowo oparta na przekonaniu, że aplikant mimo wyniku kolokwium, uzupełni swa wiedzę i umiejętności w stopniu umożliwiającym kontynuowanie aplikacji i - przede wszystkim - pomyślnie zdanie egzaminu adwokackiego. Okoliczności, które stoją na przeszkodzie powzięciu takiego przekonania, uniemożliwiają uwzględnienie wniosku o powtarzanie roku.

Prezydium NRA oceniło, że w przypadku K. Z., uzasadnienie niedostatecznych ocen z obydwu przedmiotów na obydwu terminach kolokwium ma charakter kategoryczny i ostateczny. Aplikantka "nie odpowiedziała na żadne z pytań, nie zna podstawowych pojęć z zakresu prawa materialnego i procesowego". Wykazuje (z małymi wyjątkami) całkowitą nieumiejętność prawniczego rozumowania.

Uznało, że przy tak jednoznacznych ocenach Komisji niemożliwe jest sformułowanie konkluzji, że aplikantka rokuje szanse na pomyślne kontynuowanie aplikacji, zwieńczone sukcesem w postaci zdanego egzaminu adwokackiego. Nieodpowiedzialnością ze strony Okręgowej Rady Adwokackiej byłoby wyrażanie w takiej sytuacji zgody na powtarzanie roku przez Panią Z. Oznaczałoby to ignorowanie aż nadto wyraźnych sygnałów, że aplikantka nie radzi sobie z programem szkolenia i że nie nadaje się do wykonywania zawodu adwokata. Aplikantka zostałaby niepotrzebnie narażona na ponoszenie dalszych kosztów aplikacji i kolejne stresy związane z niepowodzeniem na powtarzanych egzaminach.

Prezydium NRA odniosło się do zarzutu Skarżącej pomylenia osób, wskazując na złożone do akt wyczerpujące, pisemne wyjaśnienia członków Komisji Egzaminacyjnej, którzy kategorycznie zaprzeczyli możliwości zajścia takiej pomyłki. Nadto Przewodniczący Komisji, adw. P. O. przedłożył 2 zestawy pytań z dnia [...] października 2012 r. - nr VI, na który odpowiadała pani Z. i nr VIII, na który odpowiadała pani Z. Adw. O. wskazał, że z uwag zamieszczonych w protokołach egzaminacyjnych wynika jednoznacznie, na które pytania odpowiadała każda z aplikantek, a zatem że nie było możliwe ich pomylenie. Obydwie aplikantki otrzymały oceny niedostateczne. Prezydium wskazało, że także Sędzia SO w [...] W. D. stwierdził, że zarzuty Pani Z. są bezzasadne. Po odpowiedzi każdej z aplikantek Komisja prowadziła adnotacje odnośnie tematyki pytania i udzielonej odpowiedzi. To właśnie pani Z. swoją odpowiedź uznała za "kompromitację", co było zrozumiale w kontekście okoliczności, że jest uczestniczką seminarium doktorskiego. Adw. W. G. wykluczył, by doszło do pomyłki zdających osób. Na sali obecne są jedynie dwie osoby zdające i trzech członków komisji, którzy notują pytania i uwagi odnośnie treści odpowiedzi. Adw. G. kategorycznie zaprzeczył, by w trakcie egzaminu komisja którekolwiek odpowiedzi oceniała na głos jako "dobre".

Prezydium NRA w całości przyjęło wyjaśnienia członków komisji egzaminacyjnej. Oceniło, że Skarżąca nawet nie uprawdopodobniła, by mogło dojść do pomylenia zdających osób. Zarzut ten pojawił się dopiero po niezdaniu przez nią kolokwium poprawkowego i zapadnięciu niekorzystnej uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej. Ponadto uznało, że gdyby pani Z. jedynie "omyłkowo" nie zdała kolokwium w dniu [...] października 2012r., dysponując wystarczającą wiedzą, zaliczyłaby je w terminie poprawkowym, co nie miało miejsca. Obydwie zdające uzyskały oceny niedostateczne i nie zdały kolokwium w dniu [...] października 2012r.

Prezydium NRA oceniło, że ani opinia patrona Skarżącej, ani pozytywne wyniki praktyk w sądach i prokuraturach nie mogą zniweczyć negatywnej oceny, płynącej z przebiegu obydwu kolokwiów. Egzaminy te sprawdzają inny, zapewne pełniejszy zakres wiedzy i dają bardziej miarodajną odpowiedź na pytanie, czy aplikant rokuje w dalszym przebiegu szkolenia. Kolokwia testują też umiejętności praktyczne w warunkach stresu, tak charakterystycznego na co dzień dla wykonywania zawodu adwokata. Takiemu testowi aplikantka nie podołała.

Jego zdaniem pozostałe zarzuty bądź nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione (np. wpływ sytuacji rodzinnej na wynik kolokwiów), bądź mają jedynie charakter insynuacji (np. antydatowanie opinii kierownika szkolenia), dlatego też nie wpływają na treść rozstrzygnięcia.

W skardze złożonej do tutejszego Sądu K. Z. podniosła:

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., polegające na niepełnym, wybiórczym i niewłaściwym zgromadzeniu oraz ocenie materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, a w szczególności na poczynieniu ustaleń faktycznych:

z pominięciem faktu znanego organom obu instancji z urzędu, tj. pełnienia przez skarżącą funkcji wicestarosty grupy w samorządzie aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w [...];

bez jakiegokolwiek wyjaśnienia, na czym miały polegać okoliczności natury osobistej, na które powoływała się skarżąca, wskazując w tym zakresie, że nie zostały one w żaden sposób uprawdopodobnione (vide: s. 3 uzasadnienia zaskarżonej uchwały), podczas gdy z twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu wynikało, że doszło do śmierci dwóch członków jej bliskiej rodziny;

bez wzięcia pod uwagę innych okoliczności istotnych dla wszechstronnego rozważenia niniejszej sprawy, w tym: kontynuowania przez skarżącą studiów doktoranckich prowadzonych przez Wydział Prawa i Administracji [...] Akademii im. [...] w [...] , wyniku uzyskanego przez skarżącą na egzaminie wstępnym (117 pkt), pozytywnych opinii promotora skarżącej prof, dr hab. M. L., adw. H. P., Sędzi Sądu Rejonowego dla [...] B. M., przewodniczącego samorządu I roku szkolenia aplikacji apl. ad. M. H.;

naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 10 § 1 k.p.a., polegające na całkowitym pozbawieniu skarżącej możliwości czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym, w szczególności poprzez brak umożliwienia skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przed podjęciem zaskarżonej uchwały, co mogło mieć istotny wpływ na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie oraz jego uzasadnienie;

3. naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 73 § 1 k.p.a., polegające na uniemożliwieniu skarżącej sporządzania fotokopii akt postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na możliwość obrony swoich praw przez skarżącą w tym postępowaniu;

4. naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 107 § 1 i 3 k.p.a., polegające na niewskazaniu (nieprzytoczeniu) podstawy prawnej zaskarżonej uchwały i jej niewyjaśnieniu oraz na niewystarczającym omówieniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez brak wyjaśnienia przyczyn, dla których nie uwzględniono dowodów korzystnych dla skarżącej;

5. naruszenie przepisów art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, polegające naruszeniu zasady równości wobec prawa oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów publicznych, poprzez niewzięcie przez organy

obu instancji pod uwagę bardzo dobrych opinii i rekomendacji dla skarżącej oraz jej sytuacji rodzinnej, podczas gdy w sprawach innych aplikantów, dotyczących wniosków o powtarzanie roku, okoliczności te były brane pod uwagę oraz uzasadniały wyrażenie zgody na powtarzanie roku.

Wskazując na powyższe zarzuty, wniosla o:

I. uchylenie zaskarżonej uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały organu I-Instancji;

II. określenie, że zaskarżona uchwala nie podlega wykonaniu (art. 152 p.p.s.a.);

III. zasądzenie od Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Ponadto, na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a., wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów wymienionych w uzasadnieniu na okoliczności tam wskazane. Zarzuciła m.in., że organy samorządu nie podjęły jakiejkolwiek próby wyjaśnienia podnoszonych przez skarżącą okoliczności, związanych z jej trudną sytuacją rodzinną, przerzucając inicjatywę dowodową w tym zakresie wyłącznie na skarżącą, czym naruszyły art. 7 i 77 § 1 k.p.a.. Podnosiła w odwołaniu, że w trakcie przygotowań do kolokwium rocznego poważnie zachorowało i zmarło dwoje członków jej bliskiej rodziny, którym w ostatnich miesiącach ich życia poświęcała znaczną część swojego czasu na pomoc w opiece nad nimi. Ponadto, w tym samym okresie matka skarżącej musiała zostać hospitalizowana. Okoliczności te, znacznie jej utrudniły prawidłowe przygotowanie się do kolokwium rocznego, a NRA nie tylko nie podjęła jakiejkolwiek próby ich ustalenia (zweryfikowania), ale całkowicie zbagatelizowała ich znaczenie dla niniejszej sprawy. Skarżąca przedłożyłaby dowody na te okoliczności, które złożyła do skargi w postaci aktów zgonu, zaświadczenia matki i dowodu jej hospitalizacji.

Zarzuciła, że zaskarżona uchwała nie uwzgledniła pozytywnych rekomendacji uzyskanych od innych osób (w tym adwokatów); faktu, że z powodzeniem kontynuuje studia doktoranckie uczestnicząc w wielu konferencjach naukowych; uczestnictwa w strukturach samorządu aplikantów adwokackich – na co przedłożyła Sądowi dowody.

Zarzuciła, że organ Il-Instancji w żaden sposób nie umożliwił jej wzięcia czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym. Jedyną czynnością, wykonaną przez organ odwoławczy, było doręczenie zaskarżonej uchwały, wydanej bez jakiegokolwiek udziału strony w postępowaniu odwoławczym, czym naruszono art. 10 § 1 k.p.a. Ponadto nie powiadomiono skarżącej o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz możliwości zgłoszenia przez nią swoich wniosków. Brak takiego zawiadomienia jest o tyle istotny, że po wydaniu uchwały przez organ I-Instancji, do akt niniejszej sprawy dołączono wyjaśnienia członków Komisji Egzaminacyjnej, przed którymi skarżąca zdawała kolokwium roczne. Wobec tego, skarżąca nie miała możliwości zapoznania się z tymi oświadczeniami, jako nowymi dowodami w sprawie i ustosunkowania się do nich, co mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Zarzuciła, że udostępniono jej akta postępowania, zakończonego wydaniem zaskarżonej uchwały bez możliwości dokonywania fotokopii. Nie ustosunkowano się do zarzutu odwołania, że podczas zapoznawania się z aktami przed organem I-Instancji, kilku jego pracowników stało nad skarżącą pilnując, by nie wykonywała jakichkolwiek kopii akt. Zarzut ten nie doczekał się komentarza w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. W ten sposób skarżąca została w istotny sposób pozbawiona uprawnienia do czynnego udziału w postępowaniu. Odmawiajac sporządzenia fotokopii akt organ I-Instancji - wbrew nakazowi wynikającemu z art. 74 § 2 k.p.a. – organ nie wydał jakiegokolwiek postanowienia, czym uniemożliwił skarżącej instancyjną kontrolę swojej decyzji.

Zarzucila, że zaskarżona uchwała nie tylko nie wskazuje podstawy prawnej jej wydania i nie dokonuje jej objaśnienia wymaganych art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Może się zatem jedynie domyślać, jaki przepis prawa legł u jej podstaw. Również uzasadnienie zaskarżonej uchwały jest wadliwe, całość skupia się na omówieniu wyjaśnień złożonych przez członków komisji egzaminacyjnej, pomijając milczeniem inne dowody zgromadzone w sprawie. Nie podaje przyczyn, dla których nie uwzględniono niektórych dowodów.

Zarzucila, że została potraktowana w sposób odmienny (gorszy) od pozostałych swoich kolegów, znajdujących się w identycznej sytuacji, w czym upatruje naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jedynie w stosunku do niej nie wzięto pod uwagę okoliczności korzystnych w postaci: bardzo dobrych opinii i rekomendacji, czy też sytuacji rodzinnej. W innych sprawach okoliczności te same w sobie uzasadniały wyrażenie zgody na powtarzanie roku, powołała się na załaczoną do skargi uchwałę.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Podniosło, że skarżąca nie wskazywała na okoliczności śmierci i choroby członków rodziny w czasie wysłuchania na posiedzeniu ORA w [...] w dniu [...] stycznia 2013 roku, ani w złożonym przez siebie wniosku o zgodę na powtarzanie roku szkoleniowego. W złożonym odwołaniu wskazała jedynie, że nastąpiła śmierć dwóch członków najbliższej jej rodziny i hospitalizacja mamy, a także własne problemy zdrowotne (na str. 4). Dopiero do złożonej skargi na uchwałę Prezydium NRA załączyła dokumenty na dowód problemów osobistych.

Wskazało, że nawet analiza w/w dokumentów potwierdza, że ocena dokonana przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej jest prawidłowa. Pomimo choroby najbliższych w rodzinie - co jest niewątpliwie doświadczeniem bardzo trudnym - w dniu [...] maja 2012 roku przystąpiła do sprawdzianu i zaliczyła go z wynikiem dostatecznym.

Oceniła, że - biorąc pod uwagę charakter chorób opisany w oświadczeniu matki Skarżącej załączonej do przedmiotowej skargi - dolegliwości najbliższych musiały trwać w tym czasie już od dłuższego czasu. Za niezasadne uznało twierdzenie, iż problemy osobiste uniemożliwiły przygotowanie do kolokwium. Kolokwium miało miejsce w dniu [...] listopada 2012 roku, a zatem przed śmiercią członków rodziny, która nastąpiła w styczniu 2013 roku, na co powołuje się Skarżąca. Hospitalizacja Mamy Skarżącej miała również miejsce w styczniu 2013 roku. Za gołosłowne uznała twierdzenia Skarżącej o jej problemach zdrowotnych.

Co do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., organ odwoławczy stwierdził, że w żaden sposób nie wykazała, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło Skarżącej dokonanie konkretnych czynności procesowych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 73 § 1 k.p.a. podniosło, że miała zapewniony wgląd w akta i na żadnym etapie postępowania nie została wydana odmowa udostępnienia akt. Wbrew zatem twierdzeniu Skarżącej nie istniała konieczność wydawania jakiegokolwiek postanowienia w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. wskazało, że samo niepowołanie podstawy prawnej decyzji, choć wadliwe, z pewnością nie powoduje dowolności decyzji skutkującej koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego

Organ nie zgodził się z zarzutem naruszenia art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wskazując, że równe traktowanie tych samych podmiotów pod pewnymi względami nie stoi na przeszkodzie ich różnemu traktowaniu pod innymi względami gdy jest to obiektywnie uzasadnione (tak Trybunał Konstytucyjny z dnia 27 czerwca 1995 roku sygn. K 4/94).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Pierwszym zagadnieniem jakie nasuwa się w tej sprawie, jest kwestia dopuszczalności skargi, której przedmiotem jest uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2013 roku znak [...] , które utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. odmawiającą uwzględnienia wniosku o wyrażenie zgody na powtórzenie pierwszego roku szkoleniowego aplikacji adwokackiej. Należy zwrócić uwagę, że Skarżąca podnosiła zarówno w odwołaniu jak i sygnalizowała w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wadliwe przeprowadzenie przez organy samorządu zawodowego kolokwium cząstkowego poprzez pomylenie jej osoby z inną zdającą, jak również to, że poprzedzające go szkolenia nie obejmowały w całości, bądź w znikomym zakresie - materiału objętego kolokwium.

Oznacza to, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie kwestii, czy uchwała odmawiająca zgody na powtórzenie pierwszego roku szkoleniowego aplikacji adwokackiej (wobec uzyskania negatywnego wyniku kolokwium cząstkowego w ramach aplikacji adwokackiej) może być zaskarżona do sądu administracyjnego.

Materia, o której orzekał organ samorządu adwokackiego (zgody na powtórzenie pierwszego roku szkoleniowego aplikacji adwokackiej) uregulowana jest Regulaminem odbywania aplikacji adwokackiej stanowiącym załącznik do Uchwały nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej. Nie jest to zatem materia ustawowa, wynikająca z ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009, Nr 146, poz. 1188 j.t. ze zm.) - dalej jako "Poa".

Art. 87 Konstytucji RP określa źródła prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej i nie są nimi akty korporacji zawodowych.

Z mocy art. 58 pkt 12b Poa do zakresu działania Naczelnej Rady Adwokackiej należy uchwalanie regulaminów dotyczących zasad odbywania aplikacji adwokackiej.

Akty korporacji zawodowych, zgodnie z założeniami konstytucyjnego systemu źródeł prawa, nie mogą być źródłami prawa powszechnie obowiązującego. Akty prawne wydawane przez samorząd zawodowy, reprezentujący osoby wykonujące zawód zaufania publicznego (art. 17 ust. 1 Konstytucji), należą do aktów prawa wewnętrznego.

W trybie aktów prawa wewnętrznego mogą być regulowane zasady dotyczące osób będących członkami korporacji zawodowej adwokatów i aplikantów adwokackich. Oznacza to, że określenie w drodze uchwały – w trybie art. 58 pkt 12b Poa - zasad przeprowadzania aplikacji kształtuje prawa i obowiązki ich adresatów.

W aspekcie podmiotowym, obok adwokatów wykonujących swoje zawody, sprawowanie pieczy w ramach i na podstawie art. 17 ust. 1 Konstytucji odnosi się - akcesoryjnie - do aplikantów adwokackich wykonujących czynności zawodowe (pod kierunkiem patrona w ramach unormowań art. 76 ust. 4-5 i art. 77 ustawy - Prawo o adwokaturze). Aplikanci są już osobami "wykonującymi zawód zaufania publicznego". Pozostają oni - choćby z tego powodu - w zasięgu organizacyjnej podległości samorządom zawodowym zrzeszającym - jak formułuje to expressis verbis art. 17 ust. 1 Konstytucji - "osoby wykonujące zawody".

W stosunku do nich - od momentu wpisu na listę aplikantów - może być więc ex lege sprawowana "piecza nad należytym wykonywaniem zawodu", mająca umocowanie w art. 17 ust. 1 Konstytucji. Oznacza to, że przeprowadzanie kolokwium po pierwszym roku aplikacji adwokackiej jest elementem konstytucyjnej "pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu" i stanowi jedno z ustawowych zadań samorządu adwokatów.

Postanowienia zawarte w tzw. aktach prawa wewnętrznego stanowionych przez organy samorządu nie są jednakże prawem materialnym, ponieważ nie mają mocy powszechnie obowiązującej, jaka cechuje przepisy zawarte w aktach normatywnych, o których mowa w art. 87 Konstytucji.

Regulamin jest swego rodzaju umową przyjętą w korporacji, przy czym zarzut jego naruszenia może być skutecznie formułowany w nawiązaniu do ustawowych uregulowań dotyczących czynności prawnych.

Na gruncie niniejszej sprawy takiego powiązania nie ma, bowiem czynność (uchwała) organów samorządu dotyczy odmowy zgody aplikantce na powtarzanie pierwszego roku aplikacji po niezdanym dwukrotnie kolokwium, przewidzianą w Regulaminie w § 22 ust. 3.

Powstaje w związku z tym pytanie, czy wydanie na gruncie niniejszej sprawy takiego wewnętrznego aktu w przedmiocie jaki obejmuje zaskarżona uchwała (odmowa zgody na powtarzanie pierwszego roku aplikacji) podlega kognicji sądów administracyjnych.

Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że uprawnienia lub obowiązki, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mogą wynikać jedynie z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Natomiast sytuację prawną aplikantów adwokackich w zakresie możliwości powtarzania roku regulują wyłącznie normy Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej jako aktu prawa wewnętrznego korporacji zawodowej (Uchwały Nr [...] NRA z [...] listopada 2011r.).

W ocenie Sądu, uchwały o odmowie zgody na powtarzanie pierwszego roku - objętej skargą - nie można zakwalifikować jako żadnej z wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. prawnych form działania administracji publicznej, w szczególności zaś - jako innego aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Ma ona bowiem charakter wewnętrzny. Została podjęta w ramach stosunku łączącego aplikanta adwokackiego z samorządem adwokackim.

Po drugie, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Zaskarżona uchwała nie należy jednak do kategorii spraw kontrolowanych przez sąd administracyjny na podstawie ustawy Prawo o adwokaturze w związku z unormowaniem art. 3 § 3 p.p.s.a.

Ustawa o adwokaturze przewiduje zamknięty katalog rozstrzygnięć organów samorządu adwokackiego w sprawach aplikantów adwokackich podlegających kontroli sądowoadministracyjnej. Wśród nich nie ma kwestionowanej przez stronę w niniejszej sprawie czynności odmowy zgody na powtarzanie pierwszego roku aplikacji. Skarżąca podnosiła zarówno w odwołaniu jak i sygnalizowała w skardze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, kwestionującej rozstrzygnięcie jej wniosku, także wadliwe przeprowadzenie przez organy samorządu zawodowego kolokwium cząstkowego poprzez pomylenie jej osoby z inną zdającą, jak również zarzucała, że poprzedzające go szkolenia nie obejmowały w całości materiału objętego kolokwium.

Unormowania zawarte w regulaminie, w tym określające przesłanki niezaliczenia roku szkoleniowego, zastosowane w stosunku do konkretnych aplikantów mimo, że wpływają na ich sytuację, nie stanowią zatem indywidualnej sprawy administracyjnej, dla istnienia której warunkiem koniecznym jest istnienie związku między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. wyrok NSA z 2 czerwca 1998 r., IV SA 2164/97).

W ocenie Sądu, zaskarżonej w niniejszej sprawie uchwały odmawiającej zgody na powtarzanie pierwszego roku aplikacji nie można uznać za czynność, która podlega kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność ta nie dotyczy bowiem uprawnienia lub obowiązku, które wynikają wprost z przepisu prawa i nie istnieje bezpośredni związek między sferą uprawnień i obowiązków skarżącej a zakwestionowaną uchwałą.

Wprawdzie stosownie do regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej uzyskanie oceny niedostatecznej, chociażby z jednego kolokwium poprawkowego, powoduje konieczność powtarzania przez aplikanta roku szkoleniowego (jednorazowo), niemniej kwestia odmowy zgody na powtarzanie roku nie stanowi samoistnej podstawy do skreślenia aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich. Jak przyjmuje się bowiem w orzecznictwie niezdanie przez aplikanta kolokwium nie może być jedyną przesłanką skreślenia go z listy aplikantów. Nie jest ono bowiem równoznaczne z nieprzydatnością do wykonywania zawodu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2011 r., II GSK 938/10; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 7 listopada 2012 r., VI SA/Wa 1572/12 oraz z dnia 29 lutego 2012 r., VI SA/Wa 2112/11).

W świetle art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kwestionowana przez skarżącą uchwała odmawiająca zgody nie dotyczy uprawnień lub obowiązków, które wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Ustawa Prawo o adwokaturze nie przewiduje skargi na czynności podejmowane w związku z przeprowadzeniem kolokwium, ustaleniem jego wyniku, czy odmowę zgody na powtarzanie przez aplikanta roku szkoleniowego.

Także uboczne zarzuty skarżącej dotyczące wadliwie przeprowadzonego kolokwium i wadliwie ustalonego jego wyniku nie mieszczą się w żadnej z form orzekania, która może być zaskarżana do sądu administracyjnego. (v. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2013 r. II GSK 369/13 LEX nr 1318952).

Także stanowisko tutejszego Sądu prezentowane w innych, podobnych sprawach stanowi, że o ile przepisy ustawy - Prawo o adwokaturze nie przewidują kontroli sądów administracyjnych nad rozstrzygnięciami organów samorządu adwokackiego podjętymi w toku takiego postępowania, to nie przewidują możliwości skargi do sądu administracyjnego od uchwały w przedmiocie określonym niniejszą sprawą. (v. np. WSA w Warszawie z dnia 3 października 2011 VI SA/Wa 1518/11, z 17 kwietnia 2009 r. VI SA/Wa 374/09)

Warto na marginesie zauważyć, iż ustawa - Prawo o adwokaturze w swoich przepisach wyraźnie stanowi, od których rozstrzygnięć organów samorządu adwokackiego przysługuje skarga do sądu administracyjnego, także w sprawach dotyczących aplikantów.

W świetle powyższego bez znaczenia pozostaje fakt, że w zaskarżonej uchwale Prezydium NRA pouczyło stronę o dopuszczalności wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Z wymienionych wyżej względów należy uznać, że skarga wniesiona do Sądu przez skarżącą podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w postanowieniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.