Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 398/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone zarządzenie w części
Powołane przepisy: article: art. 220 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 14 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. M. na zarządzenia Przewodniczącego Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie z dnia 28 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Sz 1064/14 w zakresie ustalenia wpisu sądowego oraz wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 27 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do czerwca 2011 r. postanawia: 1) uchylić zarządzenie o ustaleniu wpisu sądowego; 2) oddalić zażalenie w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem z 28 sierpnia 2014 r., I SA/Sz 1064/14, Przewodniczący Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie ustalił wysokość wpisu sądowego od skargi wniesionej przez G. M. w kwocie 2000 zł. Doręczając odpis przedmiotowego zarządzenia Sąd pouczył skarżącego o przysługującym środku zaskarżenia (art. 227 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej Ppsa).

W tym samym dniu, tj. 28 sierpnia 2014 r. Przewodniczący Wydziału, na podstawie art. 220 § 1 i 3 Ppsa, wydał zarządzenie o wezwaniu skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w ww. wysokości, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W piśmie doręczającym odpis tego zarządzenia nie zamieszczono pouczenia o przysługującym stronie prawie do zaskarżenia zarządzenia.

W zażaleniu na zarządzenie "w przedmiocie ustalenia wpisu sądowego od skargi" skarżący wniósł o jego zmianę, tj. określenie wpisu sądowego w prawidłowej kwocie. W motywach zażalenia wskazano, że Sąd błędnie przyjął, że wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosi 123.725 zł, podczas gdy strona nie kwestionuje całej kwoty wynikającej z decyzji organu, a jedynie różnicę tej kwoty i uiszczonej kwoty podatku należnego, wynikającej ze złożonych przez podatnika deklaracji VAT-7 za 2011 r., tj. 69.390 zł.

W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej w S. wskazał, że wyliczając wartość przedmiotu zaskarżenia strona przyjęła błędne kwoty. Na kwotę sporu (108.755 zł) składa się kwota zawyżenia podatku naliczonego (43.240 zł), zaniżenia podatku należnego (92 zł) oraz zaniżenia zobowiązania podlegającego zapłacie na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.) (112.630 zł), pomniejszona o kwotę zawyżenia podatku należnego (47.207 zł).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W pierwszym rzędzie należy krytycznie odnieść się do nieprawidłowej, tj. pozbawionej podstawy prawnej, praktyki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, polegającej na wydawaniu przez Przewodniczącego Wydziału dwóch zarządzeń – w przedmiocie ustalenia wysokości wpisu sądowego i w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego – przy jednoczesnym pouczeniu o możliwości zaskarżenia tylko w odniesieniu do pierwszego z ww. (por. k. 43-44 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśniał już niejednokrotnie, że ustawa procesowa (Ppsa) nie przewiduje możliwości wydania zarządzenia ustalającego wysokość wpisu sądowego. Stosownie do art. 218 Ppsa, przewodniczący może natomiast sprawdzić wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczoną w piśmie i zarządzić w tym celu dochodzenie (zob. np. post. NSA z 20 sierpnia 2013 r., I FZ 353/13, CBOSA). Z kolei ustalenie wysokości wpisu sądowego stanowi w istocie element zarządzenia wzywającego do uiszczenia opłaty sądowej, o którym mowa w art. 220 § 1 Ppsa. Brak jest podstaw do wydawania odrębnego zarządzenia ustalającego kwotę należnego wpisu od skargi, które podlegałoby odrębnemu zaskarżeniu, w dodatku – co sugeruje sposób pouczenia strony w niniejszej sprawie – z wyłączeniem możliwości zaskarżenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Stronie, która kwestionuje wysokość żądanego wpisu od skargi, służy bowiem w oparciu o art. 227 § 1 Ppsa zażalenie na zarządzenie przewodniczącego w przedmiocie wezwania do uiszczenia opłaty sądowej (post. NSA z 6 czerwca 2014 r., II FZ 652/14, CBOSA). Tym samym zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu niejako konsumuje ustalenie wysokości tej opłaty, tj. jest w istocie jednocześnie zarządzeniem ustalającym tenże wpis. Na tym tle praktyka przyjęta w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie nie tylko nie znajduje oparcia w przepisach Ppsa, ale ponadto – z uwagi na swego rodzaju mnożenie bytów ponad miarę – jest dysfunkcjonalna, gdyż powoduje trudności w prawidłowym wnoszeniu środków odwoławczych i tym samym negatywnie wpływa na efektywność i sprawność postępowania (art. 7 Ppsa).

Mając powyższe na uwadze, jak również błędne pouczenia zawarte w pismach doręczających ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału (k. 46-47 akt sądowych), Sąd uznał, że zaskarżeniem objęto oba wskazane zarządzenia. Jednocześnie z przyczyn wyżej omówionych odrębne zarządzenie "o ustaleniu wpisu sądowego" należało uchylić, jako pozbawione normatywnego umocowania.

Sąd odwoławczy za niezasadne uznał natomiast zażalenie w zakresie, w jakim kwestionuje ono wysokość wpisu wynikającą z zarządzenia wzywającego do uiszczenia tej opłaty. W tym kontekście trafnie zauważył organ w odpowiedzi na zażalenie, że sporna kwota (108.755 zł) stanowi sumę kwot zawyżenia podatku naliczonego (43.240 zł), zaniżenia podatku należnego (92 zł) oraz zaniżenia zobowiązania podlegającego zapłacie stosownie do art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (112.630 zł), pomniejszoną o kwotę uiszczonego podatku należnego (47.207 zł).

W tym kontekście zauważyć należy, że w skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości (s. 2), co oznacza, że strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu nie tylko w zakresie zobowiązania określonego w oparciu o art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, ale także w pozostałej części, dotyczącej podatku naliczonego i należnego. Niewątpliwie wszystkie te elementy składają się na całość decyzji, dlatego też przy wskazanym zakresie zaskarżenia trzeba je uwzględnić ustalając wartość przedmiotu sporu (zob. np. post. NSA z 16 września 2014 r., I FZ 280/14, CBOSA). Zatem wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi suma powyższych składowych, tj.:

a) różnica – zgodnie z uchwałą NSA z 28 stycznia 2008 r., I FPS 7/07 (ONSAiWSA 2008/2/24) – między kwotą zobowiązania podlegającego zapłacie na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (112.630 zł), a kwotą wykazaną przez stronę (47.207 zł), tj. 65.423 zł,

b) kwota zawyżenia podatku naliczonego (43.240 zł),

c) kwota zaniżenia podatku należnego (92 zł),

co daje łącznie ww. kwotę wskazaną przez organ w odpowiedzi na skargę, tj. 108.755 zł.

Przy tak określonej wartości przedmiotu sporu wpis od skargi wynosi 2000 zł, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), co stanowi też kwotę wynikającą z zaskarżonego zarządzenia w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 (pkt 2 formuły), art. 185 § 1 (pkt 1 formuły) w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 Ppsa.