Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 612/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135, art 106 § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6 ust. 1, ust. 9 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2000 nr 160 poz 1 art. 16 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) NR 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Jarosław Szaro / spr./ Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 września 2014r. sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że postanowienie wymienione w pkt. 1) nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium na rzecz strony skarżącej "A" S.A. z siedzibą w Ł. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P. S.A. z siedzibą w Ł. (dalej Spółka lub Skarżąca) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta

z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] o uznaniu zarzutów zobowiązanego za nieuzasadnione.

Jak wynika z akt sprawy, Spółka w deklaracji na podatek od nieruchomości za 2012 r. i w złożonej następnie korekcie wykazała łączną kwotę podatku w wysokości 908.001 zł.

W dniu 6 grudnia 2012 r. Burmistrz Miasta wystawił tytuły wykonawcze nr [...] dotyczące rat podatku od nieruchomości za lipiec, sierpień, wrzesień, październik i za listopad 2012 r.

W dniu 20 grudnia 2012 r. Spółka wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego

i wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zarzutów. Uzasadniając zarzuty Spółka wyjaśniła, że jest jedną z sześciu spółek grupy B. w Polsce. Spółką matką jest francuska spółka B. S.A. W 2006 r. spółka matka wyemitowała obligacje o wartości 350 min euro, które zostały poręczone przez polskie spółki córki. Z uwagi na złożone przez wierzycieli żądanie wcześniejszej spłaty zobowiązań z tego tytułu, spółka matka i sześć polskich spółek córek, złożyło we francuskim sądzie gospodarczym wniosek o objęcie ich postępowaniem ochronnym tzw. sauvegarde. Objęcie tym postępowaniem również Spółki P. wynikało z faktu, że we Francji znajduje się główny ośrodek zarządzania grupą (COMI). W wyniku komplikacji związanych ze spłatą zobowiązań, w dniu 3 lipca 2012 r. Sąd Gospodarczy w D. orzekł o zmianie charakteru postępowania upadłościowego dotyczących m.in. Spółki i wszczął wobec niej postępowanie naprawcze (redressement juduciaire). Z chwilą wszczęcia takiego postępowania Spółka ma zakaz spłaty zobowiązań, które odnoszą się do okresu sprzed wszczęcia postępowania. Zakaz ten odnosi się również do zobowiązań publicznoprawnych a ewentualna spłata może być uznana za bezskuteczną. W związku z powyższym Spółka podniosła, że jest zobowiązana wstrzymać się ze spłatą zobowiązań powstałych przed dniem 3 lipca 2012 r. nawet jeśli termin płatności tych zobowiązań przypadał po tej dacie. W ocenie spółki spłata rat podatku od nieruchomości należnych od lipca 2012 r. byłaby równoznaczna z naruszeniem ww. orzeczenia Sądu Gospodarczego w D. Uzasadniając przyjęte stanowisko Spółka argumentowała, że zobowiązanie podatkowe od nieruchomości w jej przypadku powstaje z mocy prawa a rewersem tego zobowiązania jest powstanie po stronie uprawnionego wierzytelności. Przewidziane w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 849) – dalej u.p.o.l. terminy płatności poszczególnych rat podatku nie statuują kolejnych wierzytelności, lecz tylko określają termin uregulowania prawem określonych części wierzytelności powstałej z mocy prawa wcześniej. Spółka swoją argumentację poparła wyrokiem WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 567/10.

Burmistrz Miasta rozpatrywał zarzuty Spółki trzykrotnie. Dwa kolejne postanowienia z dnia [...] grudnia 2012 r. i z dnia [...] września 2013 r. o uznaniu zarzutów zobowiązanej za nieuzasadnione, były uchylane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowieniach odpowiednio z dnia [...] lipca 2013 r. i z dnia [...] października 2013 r. Powodem wydawania takich rozstrzygnięć przez organ odwoławczy było niewyczerpujące ustosunkowanie się do zarzutów zobowiązanej oraz uchybienia w postępowaniu wyjaśniającym, polegające na braku przetłumaczonego na język polski odpisu postanowienia Sądu francuskiego z dnia 3 lipca 2012 r. i na nieprzytoczeniu źródła w postaci teksu francuskiego Kodeksu handlowego wraz z niezbędnym tłumaczeniem na język polski.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Burmistrz Miasta, w postanowieniu z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], ponownie uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione, podając w podstawie prawnej art. 34 §1 i § 2, w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1115 ze zm.) - dalej p.e.a. oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – dalej k.p.a.

W uzasadnieniu tego postanowienia Burmistrz Miasta wyjaśnił, że

w toku postępowania Spółka przedstawiła przetłumaczone na język polski postanowienie Sądu Gospodarczego w D. z dnia 3 lipca 2012r. Wierzyciel zlecił również przetłumaczenie treści przepisów francuskiego Kodeksu handlowego przez tłumacza przysięgłego .

Powołując się na uzasadnienie wyroku WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/GI 836/10 wierzyciel podniósł, że dzień powstania zobowiązania podatkowego nie jest równoważny dniowi powstania wierzytelności, w którym wierzyciel może domagać się spełnienia świadczenia przez zobowiązanego. Burmistrz Miasta podkreślił, że wierzytelność rozumiana zgodnie z art. 353 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.) – dalej k.c., nie może istnieć bez długu, gdyż są one dwiema stronami tego samego stosunku prawnego. W art.6 ust. 9 pkt 3 u.p.o.l. ustalono specyficzny sposób i terminy płatności podatku od nieruchomości w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca, a za styczeń do dnia 31 stycznia. Tak więc wierzytelności dotyczące rat podatku od nieruchomości powstać mogą po upływie terminu płatności poszczególnych rat, a więc od 16 dnia danego miesiąca a za styczeń od 1 lutego. Zatem dopiero po upływie ww. terminów płatności, wierzyciel - Burmistrz Miasta mógł domagać się spełnienia zobowiązania, gdyż dopiero wtedy zobowiązanie podatkowe stało się wierzytelnością w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.

Dlatego też Burmistrz Miasta uznał, że zaległości w ratach podatku od nieruchomości za lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2012 r. powstały (pomimo istnienia zobowiązania podatkowego) po 3 lipca 2012 r. tj. po dacie wszczęcia sądowego postępowania naprawczego, a tym samym osiągając status wierzytelności dopiero po 15 dniu danego miesiąca, wierzytelności te nie podlegają ograniczeniom wynikającym z przepisów prawa francuskiego w szczególności z art.L622-7 Kodeksu handlowego.

Burmistrz Miasta wskazał, że po wszczęciu postępowania naprawczego obowiązuje zakaz spłaty wierzytelności powstałych przed jego wszczęciem (art. L.622-7 francuskiego Kodeksu handlowego), natomiast po wszczęciu postępowania, w celu umożliwienia kontynuacji działalności gospodarczej dłużnika, wierzytelności, które prawomocnie powstały po wszczęciu sądowego postępowania naprawczego, są spłacone w momencie ich wymagalności (art. L.622-17 francuskiego Kodeksu handlowego). Ponadto zakaz podejmowania przez wierzyciela działań prawnych w celu uzyskania spłaty wierzytelności dotyczy także wierzytelności powstałych przed wszczęciem postępowania (art. L.622-21 francuskiego Kodeksu handlowego). Organ I instancji stwierdził, że wymienione przepisy dotyczą wierzytelności a nie zobowiązań, w tym zobowiązań podatkowych. Burmistrz Miasta uznał, że takiemu stanowisku nie przeczy treść uzasadnienia powoływanego przez stronę wyroku WSA w Lublinie, w którym wskazano, że zobowiązanie podatkowe w przypadku podatku od nieruchomości powstaje już w styczniu danego roku.

Spółka w piśmie z dnia 23 marca 2014 r. złożyła zażalenie na to postanowienie, zarzucając naruszenie art. 33 pkt 2 p.e.a., art. 138 § 2 k.p.a. w zw.

z art. 144 k.p.a. i art. 18 p.e.a.

Składając ten środek zaskarżenia Spółka po raz kolejny zakwestionowała twierdzenie organu, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości nie jest wierzytelnością. W jej ocenie zobowiązanie podatkowe jest dla drugiej ze stron stosunku prawnego wierzytelnością, bez względu na źródło takiego zobowiązania.

W art. L.622-7 francuskiego Kodeksu handlowego mowa jest o zakazie spłaty wierzytelności a zatem przepis ten odnosi się do cudzych wierzytelności a tym samym do zobowiązań beneficjenta postępowania naprawczego. Spółka zwróciła uwagę na sprzeczność wywodów zawartych w zaskarżonym postanowieniu, gdyż przepis art. 353 k.c. definiuje zobowiązanie a nie wierzytelność. Analogiczna definicja zobowiązania podatkowego została zawarta w art. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Zgodnie z art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powstaje z dniem 1 stycznia każdego roku. W konsekwencji przewidziany w art. L.622-7 francuskiego Kodeksu handlowego zakaz spłaty wierzytelności dotyczy także rat podatku od nieruchomości, których termin płatności przypadał po dacie wszczęcia postępowania naprawczego.

Inną sprawą jest w ocenie Spółki uregulowany w u.p.o.l. sposób płatności podatku od nieruchomości. To, że podatek płatny jest w ratach, nie oznacza zdaniem Spółki, że dopiero z dniem płatności powstaje zobowiązanie. Dzień płatności jest tylko dniem wymagalności raty zobowiązania podatkowego. Gdyby przyjąć stanowisko wierzyciela, niemożliwa byłaby wcześniejsza spłata z góry wszystkich rat podatku, gdyż nie powstałoby jeszcze zobowiązanie podatkowe. Spółka podniosła również, że orzeczenie WSA w Gliwicach, na które powoływał się wierzyciel nie przystaje do realiów niniejszej sprawy, gdyż dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych i obowiązków spółki jako płatnika zaliczek.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta.

Kolegium w uzasadnieniu zaznaczyło, że przeprowadzona przez Burmistrza Miasta interpretacja przepisów prawa nie jest przedmiotem oceny organu odwoławczego. Kolegium wskazało, że trudno jest jednoznacznie dokonywać interpretacji przepisów francuskiego Kodeksu handlowego w oderwaniu od obowiązującego systemu prawa francuskiego. Jednak organ odwoławczy stanął na stanowisku, że odroczony termin płatności raty podatku od nieruchomości dopiero po 15 dniu danego miesiąca nabiera statusu wierzytelności i dopiero z tym dniem staje się długiem wymagalnym. Nie przeczy temu przywołane już wcześniej stanowisko zawarte w wyroku WSA w Lublinie (sygn. akt I SA/Lu 567/10). Z tego też powodu zakaz spłaty wszelkich wierzytelności powstałych przed wszczęciem wobec zobowiązanego sądowego postępowania naprawczego, według przepisów francuskiego kodeksu handlowego (L622-7), nie dotyczy rat podatku od nieruchomości należnych od zobowiązanego po dacie 3 lipca 2012r.

Kolegium stwierdziło, że na podstawie art. 272 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.) należy przyjąć, że układem nie są objęte wierzytelności w stosunku do upadłego, które powstały po dniu ogłoszenia upadłości, nawet jeżeli wierzytelność ta powstała na podstawie stosunku istniejącego przed dniem ogłoszenia upadłości.

Spóła zaskarżyła to postanowienie do sądu administracyjnego wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym postanowieniem organu I instancji oraz

o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 p.e.a. w zw. z art. 141 § 1 k.p.a. a także naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 34 § 2 p.e.a.

Skarżąca podniosła, że Kolegium w ogóle nie odniosło się do obszernej argumentacji prawnej, którą Spółka przedstawiła w zażaleniu. Organ odwoławczy ograniczył się do stwierdzenia, że odroczony termin płatności raty podatku od nieruchomości dopiero po dniu 15 danego miesiąca nabiera statusu wierzytelności

i dopiero z tym dniem staje się długiem wymagalnym. Zatem uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie spełnia wymogów procesowych zwłaszcza, że Kolegium stwierdziło, że spór pomiędzy wierzycielem a zobowiązanym, dotyczący interpretacji przepisów prawa nie stanowi przedmiotu oceny organu odwoławczego.

Skarżąca podtrzymała w całości zarzut dotyczący dokonania przez organy obu instancji niewłaściwej wykładni art. L. 622-7 francuskiego Kodeksu handlowego, co przyczyniło się do bezzasadnego wszczęcia wobec Spółki postępowania egzekucyjnego. Skarżąca podkreśliła, że wyrok Sądu w D. musi być respektowany przez polskie władze publiczne a użyte w art. L. 622-7 Kodeksu handlowego pojęcie wierzytelność obejmuje swoim zakresem wierzytelności cywilnoprawne i publicznoprawne. W ocenie Spółki dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu konieczne jest ustalenie, w jakim momencie powstaje wierzytelność gminy, która stanowi odpowiednik zobowiązania Spółki. Art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej określa, kiedy powstaje zobowiązanie podatkowe a dla drugiej strony tego stosunku obligacyjnego wierzytelność z tytułu podatku. Zobowiązanie podatkowe w podatku od

nieruchomości dla osób prawnych powstaje z mocy prawa z dniem 1 stycznia każdego roku a zatem przewidziany w art. L.622-7 Kodeksu handlowego zakaz spłaty wierzytelności dotyczy także rat podatku od nieruchomości, których termin płatności przypadał po dacie wszczęcia postępowania naprawczego. Natomiast określone w u.p.o.l. terminy płatności tego podatku są tylko dniami wymagalności określonych rat powstałego wcześniej zobowiązania podatkowego. W ocenie Skarżącej nietrafne jest stwierdzenie, że w przypadku płatności podatku w systemie ratalnym mamy do czynienia z odroczonym terminem płatności. Jest to zwykły termin przewidziany ustawą. O odroczeniu terminu płatności raty można by mówić, gdyby ów ustawowy termin przesunięto decyzją organu podatkowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż w toku postępowania organy podatkowe nie wyjaśniły wszystkich okoliczności, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto dokonały wadliwej interpretacji przepisów prawa podatkowego co do zakresu odpowiedzialności podatkowej Spółki.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do uchybień, jakie wiązały się

z niedostatecznym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności sprawy, które miały ostatecznie rozstrzygający wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu uchybienia, jakich organy podatkowe dopuściły się w postępowaniu wyjaśniającym dotyczyły nieustalenia w sposób niebudzący dalszych wątpliwości brzmienia przepisów francuskiego Kodeksu handlowego, co w dalszej kolejności rzutowało w sposób decydujący na oceną zasadności zarzutów skarżącej Spółki. Konieczność wzięcia pod uwagę przepisów francuskiego porządku prawnego wynika z kolei

z Rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. Urz. UE L 2000.160.1. ze zm.) – zwanego dalej Rozporządzeniem Rady nr 1346/2000. W art. 16 ust. 1 tego rozporządzenia wskazano, że wszczęcie postępowania upadłościowego przez sąd Państwa Członkowskiego właściwy zgodnie z art. 3 podlega uznaniu we wszystkich pozostałych Państwach Członkowskich z chwilą, gdy orzeczenie stanie się skuteczne w Państwie wszczęcia postępowania. Wykładni tego przepisu dokonał Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (Wielka Izba) w wyroku z dnia 2 maja 2006 r. w sprawie Eurofood IFSC Ltd, C-341/04, (LexPolonica nr 412522, www.curia.europa.eu) w którym wskazał, że wszczęcie postępowania upadłościowego przez sąd jednego państwa członkowskiego powinno zostać uznane przez sądy innych państw członkowskich, bez możliwości badania przez te sądy oceny właściwości dokonanej przez sąd państwa wszczęcia postępowania. Ta zasada pierwszeństwa, ustanowiona w art. 16 ust. 1 ww. rozporządzenia, jest oparta na zasadzie wzajemnego zaufania, która zakłada, że sąd państwa członkowskiego, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie głównego postępowania upadłościowego weryfikuje swoją właściwość zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia, to znaczy dokonuje oceny, czy główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika znajduje się w tym państwie członkowskim. Jeżeli natomiast zainteresowany chce podważyć właściwość sądu, który wszczął postępowanie, uznając, że główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika znajduje się w innym państwie członkowskim niż to, w którym wszczęte zostało główne postępowanie upadłościowe, musi on skorzystać ze środków zaskarżenia orzeczenia o wszczęciu postępowania, przewidzianych przez prawo krajowe państwa członkowskiego, w którym wszczęte zostało to postępowanie i to przed sądami tego państwa członkowskiego.

Taką wykładnię podzieliły również sądy krajowe które wskazywały, że brak akceptacji dla przyjętego przez sąd francuski kryterium oceny istnienia jego jurysdykcji (zgodnego z teorią mind of management), nie upoważnia sądów orzekających w sprawie do podjęcia próby zakwestionowania tej jurysdykcji przez włączenie zagadnienia prawidłowości zastosowania art. 3 ust. 1 Rozporządzenia w zakres tzw. klauzuli porządku publicznego (art. 26 Rozporządzenia). Mechanizm przewidujący, że wszczęte może być tylko jedno postępowanie główne wywołujące skutki prawne we wszystkich państwach członkowskich, w których rozporządzenie obowiązuje, mógłby zostać poważnie zaburzony, jeżeli sądy tych państw członkowskich mogłyby korzystać z konkurencyjnej właściwości. Automatyczne uznanie oznacza, że skutki wynikające z postępowania na podstawie prawa państwa wszczęcia postępowania rozciągają się na wszystkie państwa, w których obowiązuje ten unijny akt prawny. Orzeczenie sądu, który wszczął postępowanie, powinno być uznane w pozostałych państwach członkowskich bez możliwości badania prawidłowości tego orzeczenia. (tak wyrok SN z 02.02.2012 r., II CSK 305/11 Lex nr 1170222, por. również wyrok SN z 16.02.2011 r., II CSK 425/10 Lex nr 1027168, wyrok SN z 16.02.2011 r., II CSK 326/10, Lex nr 785875). Wykaz postępowań upadłościowych, których dotyczy Rozporządzenie Rady nr 1346/2000 został zamieszczony w załączniku A tego rozporządzenia. Wśród postępowań upadłościowych załącznik A wymienia francuskie postępowanie upadłościowe o nazwie: "redressement judiciaire", a więc to, które mocą postanowienia Sądu Gospodarczego w D. z dnia 3 lipca 2012 r. zostało wszczęte wobec skarżącej Spółki. Zatem wobec treści art. 16 ust. 1 Rozporządzenia Rady nr 1346/2000 oraz przedstawionej w orzeczeniu TSUE wykładni tego przepisu, którą tut. Sąd Administracyjny podziela, należało uwzględnić wszczęte wobec Spółki postępowanie redressement judiciaire i wynikające z tego faktu skutki prawne. To zaś pociągało obowiązek zastosowania odpowiednich przepisów francuskiego Kodeksu handlowego (źródło: www.legifrance.gouv.fr), które określają konsekwencje wszczęcia tego rodzaju postępowania.

W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia o zasadności zarzutów złożonych w postępowaniu egzekucyjnym miał art. L622-7 francuskiego Kodeksu handlowego, który określa jaki wpływ ma wszczęcie postępowania redressement judiciaire na spłatę wierzytelności. Nie powinno więc ulegać wątpliwości, że ustalenie poprawnej treści tego artykułu powinno poprzedzać rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. W tym względzie nastąpiły jednak istotne rozbieżności między tłumaczeniem przepisów francuskiego Kodeksu handlowego, jakie przedstawił organ I instancji a tłumaczeniem, jakie pozyskał z urzędu Sąd Administracyjny.

Zgodnie z wersją tłumaczenia, jaką sporządził na zlecenie organu I instancji tłumacz przysięgły (k. 104 akt sądowych), art. L 622-7 Kodeksu handlowego brzmiał następująco: "wszczęcie postępowania pociąga z mocy prawa zakaz spłat wszelkich wierzytelności, które pojawiły się przed wszczęciem postępowania, za wyjątkiem płatności kompensacyjnych, wynikających z wierzytelności pokrewnych. Pociąga również z mocy prawa zakaz spłat wszelkich wierzytelności, które pojawiły się po wszczęciu postępowania, niewyszczególnionych w I artykule L. 622-17. Zakazy nie mają zastosowania przy spłacie wierzytelności alimentacyjnych." Według wersji tłumaczenia, sporządzonej również przez tłumacza przysięgłego, jaką przekazało tut. Sądowi Ministerstwo Sprawiedliwości – Departament Współpracy Międzynarodowej i Praw Człowieka, art. L 622-7 Kodeksu handlowego stanowi, że "orzeczenie wszczynające procedurę zawiera pełnoprawny, zakaz wypłacania jakiejkolwiek wierzytelności powstałej później niż orzeczenie otwierające, z wyjątkiem wypłacania kompensat wierzytelności połączonych. Obejmuje także pełnoprawny zakaz wypłacania jakichkolwiek wierzytelności powstałych po orzeczeniu otwierającym, nie ujętych w I artykułu L 622-17, z wyjątkiem wierzytelności związanych z bieżącym życiem dłużnika jako osoby fizycznej oraz wierzytelności alimentacyjnych" (k. 68 akt sądowych). Jak wynika z przytoczonych wyżej wersji art. L 622-7 francuskiego Kodeksu handlowego, są one sprzeczne i to w najbardziej istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy fragmencie.

Według wersji przedstawionej przez organ I instancji, wszczęcie ww. postępowania powoduje zakaz spłat wierzytelności powstałych przed wszczęciem tego postępowania, natomiast z tłumaczenia przedstawionego przez Ministerstwo Sprawiedliwości wynika, że wydanie orzeczenia wszczynającego postępowanie powoduje zakaz spłaty wierzytelności powstałej później niż orzeczenie. Ta fundamentalna rozbieżność co do okresu czasu, jaki jest objęty zakazem spłaty wierzytelności może być rozstrzygnięta tylko w drodze ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. W niniejszej sprawie spór toczy się bowiem wokół zagadnienia, czy zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2012 r. jest objęte zakazem spłaty wierzytelności, o którym mowa w art. L 622-7 Kodeksu handlowego. Sąd administracyjny nie ma natomiast narzędzi procesowych aby tą wątpliwość prawną rozstrzygnąć. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 106 § 5 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie ujawniono na rozprawie treść tłumaczenia przepisów francuskiego Kodeksu handlowego, przekazanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości - Departament Współpracy Międzynarodowej i Prawa Człowieka oraz przez Burmistrza Miasta. Z uwagi jednak na fakt, że sąd administracyjny bada zaskarżone postanowienia pod względem ich zgodności z prawem i uprawnienia do prowadzenia postępowania dowodowego ma ograniczone do przeprowadzania dowodu z dokumentu, nie mógł przeprowadzić postępowania wyjaśniającego powyższą rozbieżność tłumaczeń na język polski francuskiego Kodeksu handlowego. Wskazane zaś na samym wstępie uchybienie, jakiego dopuściły się organy podatkowe w postępowaniu wyjaśniającym wynika

z nieprzeprowadzenia wszystkich dowodów koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy. Należy zwrócić uwagę, że w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2013 r. znalazło się zalecenie dla organu I instancji aby rozważył, czy w sprawie nie są wymagane wiadomości specjalne w zakresie analizy i interpretacji przepisów francuskiego Kodeksu handlowego i czy w związku z tym nie należy zwrócić się o przeprowadzenie ekspertyzy prawnej powyższych przepisów. Organ I instancji poprzestał na uzyskaniu przetłumaczonego na język polski odpisu orzeczenia Sądu Gospodarczego w D.

z dnia 3 lipca 2012 r. oraz tłumaczenia na język polski przez tłumacza przysięgłego odpowiednich przepisów francuskiego Kodeksu handlowego. Zalecenie Kolegium co do uzyskania ekspertyzy prawnej nie zostało sformułowane kategorycznie a decyzja co do przeprowadzenia takiego dowodu została pozostawiona uznaniu organu

I instancji. W ocenie Sądu organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę, po wydaniu przez Kolegium postanowienia z [...] października 2013 r. doszedł do błędnego wniosku uznając, że sprawie nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W sytuacji, gdy zaistniałe w sprawie zdarzenia faktyczne i prawne wynikają z obcego prawa, należy wyjaśnić w ramach stanu faktycznego zagadnienia prawne wynikające z tego prawa. Skoro w obrocie prawnym funkcjonują różne – wzajemnie sprzeczne - tłumaczenia przepisów francuskiego Kodeksu handlowego to należy stwierdzić, że poprzestanie na samym tłumaczeniu sporządzonym przez tłumacza przysięgłego nie jest wystarczające do wyjaśnienia, jakie wierzytelności i co do jakiego okresu czasu były objęte zakazem spłaty w związku z wszczęciem postępowania redressement judiciaire. Należy przy tym zauważyć, że wersja tłumaczenia, jaką dysponuje Sąd, została uzyskana z Departamentu Ministerstwa Sprawiedliwości, który zajmuje się udzielaniem sądom polskim tekstów prawa obcego. Nie można więc przejść nad nią do porządku dziennego jeśli została przygotowana przez specjalistyczną jednostkę. Jednocześnie Sąd nie ma narządzi, które pozwalałyby stwierdzić, która wersja tłumaczenia jest poprawna. Jeśli możliwe są różne wersje tłumaczenia przepisów francuskiego Kodeksu handlowego, sporządzone przecież przez tłumaczy przysięgłych, to świadczy to zdaniem Sądu, że samo tłumaczenie nie może rozstrzygać o zakresie zakazu spłaty wierzytelności

w związku z wszczęciem postępowania redressement judiciaire. Z tych względów należy zwrócić się o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu prawa francuskiego. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażany w orzecznictwie, że choć co do zasady ustalenie stanu prawnego nie może być przedmiotem dowodu, to jednak wyjątkowo opinia prawna może być dowodem w sytuacji, gdy elementem stanu faktycznego podlegającemu udowodnieniu jest obce prawo - a opinia to prawo objaśnia (tak wyrok NSA z 11 kwietnia 2007 r. sygn. akt I GSK 1056/06, wyrok NSA

z 18 września 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 677/99, wyrok WSA w Krakowie z 27 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1152/09 – orzeczenia dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na względzie powyższe należało uznać, że

w toku postępowania uchybiono przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

w związku z art. 18 p.e.a.

Sąd stwierdza również, że przedstawione w postanowieniach organu I i II instancji poglądy co do momentu powstania wierzytelności organu podatkowego

w podatku od nieruchomości są błędne. Zdaniem Burmistrza Miasta, które zostało następnie podzielone przez organ odwoławczy, dopiero z upływem terminu płatności poszczególnych rat podatku od nieruchomości zobowiązanie podatkowe staje się wierzytelnością ponieważ dopiero z upływem tych terminów wierzyciel może domagać się spełnienia zobowiązania. W ocenie Sądu organy podatkowe nie uwzględniły, że wierzytelność może być niewymagalna oraz wymagalna. W zamian błędnie stwierdziły, że w momencie, w którym wierzytelność staje się wymagalna, następuje dopiero powstanie wierzytelności.

W niniejszej sprawie wobec Skarżącej, jako, że jest osobą prawną, zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powstaje z mocy prawa.

W związku z tym, na podstawie art. 6 ust. 9 pkt 1 – 3 u.p.o.l. na takich podmiotach spoczywa obowiązek po pierwsze złożenia w terminie do 31 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracji na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy,

a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku. Po drugie osoby prawne mają obowiązek wpłacenia obliczonego w deklaracji podatku bez wezwania - na rachunek właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca, a za styczeń do dnia 31 stycznia. Jak stanowi art. 5 Ordynacji podatkowej, zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonym

w przepisach prawa podatkowego. W przypadku osoby prawnej zobowiązanie

w podatku od nieruchomości powstaje z chwilą zaistnienia okoliczności określonych w art. 6 ust. 1 u.p.o.l. Zatem nie powinno ulegać wątpliwości, że w niniejszej sprawie zobowiązanie podatkowe powstało z dniem 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem nastąpiło też powstanie stosunku zobowiązaniowego o charakterze publicznoprawnym,

w którym skarżąca Spółka była stroną zobowiązaną, natomiast Burmistrz Miasta stroną uprawnioną – wierzycielem. Każda z poszczególnych rat płatności zobowiązania wyznacza termin wymagalności poszczególnych części – rat świadczenia podatkowego (tak P. Borszowski, Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2011, komentarz do art. 6, pkt 9). Na gruncie prawa podatkowego termin oznacza pewien okres czasu lub konkretną chwilę, w której powinno nastąpić spełnienie zobowiązania podatkowego. Przymusowy charakter zobowiązania podatkowego powoduje, że przekroczenie terminu zapłaty sprawia, że zobowiązanie staje się wymagalne, co wywołuje dla dłużnika negatywne konsekwencje w postaci możliwości skorzystania przez wierzyciela ze środków przymusu (tak B. Dauter (w:), Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. LexisNexis, Warszawa 2013, komentarz do art. 47, pkt 1). Pojęcie wymagalności nie zostało sprecyzowane w prawie podatkowym dlatego też należy odwołać się do dorobku doktryny ukształtowanej na gruncie prawa cywilnego,

w której przyjmuje się, że wraz z nadejściem terminu do spełnienia świadczenia roszczenie wierzyciela wobec dłużnika staje się wymagalne. Wymagalność roszczenia należy łączyć z nadejściem ostatniego dnia pozwalającego dłużnikowi spełnić świadczenie zgodnie z treścią zobowiązania (wyrok SN z 3 lutego 2006 r.,

I CSK 17/05, LEX nr 192241). Wymagalność roszczenia określana jest jako stan przewlekły, który trwa od chwili, gdy wierzyciel uzyskuje możliwość żądania spełnienia świadczenia, a kończy z momentem wygaśnięcia lub przedawnienia wierzytelności. Termin wykonania świadczenia jest w tej sytuacji rozumiany jako ostatni dzień, w którym najpóźniej świadczenie powinno zostać spełnione przez dłużnika według treści zobowiązania. Moment ten jest zawsze dniem poprzedzającym dzień wymagalności. Przedterminowe świadczenie spełnione, zanim wierzytelność stała się wymagalna, nie stanowi w istocie nienależnego świadczenia, ponieważ istnieje zobowiązanie, chociaż niezaskarżalne. Dopuszczalne jest spełnienie świadczenia z wierzytelności istniejącej ale jeszcze niewymagalnej

(A. Kidyba (red.) Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część ogólna, Lex Omega/el. 2010, komentarz do art. 411 i do art. 455). Jak wynika więc z wyżej przytoczonego poglądu, wymagalność jest cechą wierzytelności, którą nabywa ona wraz z nadejściem terminu spełnienia świadczenia, jednak nie stanowi ona

o istnieniu wierzytelności. Innymi słowy, wymagalność nie jest cechą, powodującą powstanie wierzytelności, lecz powstanie skutku polegającego na tym, że wierzyciel może domagać się spełnienia świadczenia.

W związku z powyższym, wyznaczony w u.p.o.l. 15 dzień każdego miesiąca za wyjątkiem stycznia, kiedy termin wynosi do 31 dnia tego miesiąca, jest ostatnim dniem, w którym powinna nastąpić zapłata określonej raty podatku od nieruchomości w przypadku osób prawnych. Podatnik zobowiązany do spełniania w ten sposób zobowiązania podatkowego, jest uprawniony do regulowania poszczególnych rat podatku w okresie poprzedzającym ostatni dzień płatności, w którym mowa w art.

6 ust. 9 pkt 3 u.p.o.l. na tej podstawie, że wierzytelność organu podatkowego istnieje, lecz ma jeszcze charakter niewymagalny. Natomiast przekroczenie terminu zapłaty będzie powodować, że wierzytelność organu podatkowego stanie się wymagalna

i w konsekwencji wierzyciel będzie mógł domagać się zapłaty świadczenia ratalnego podatku. W tym celu wierzyciel będzie mógł zastosować środki przymusu w ramach postępowania egzekucyjnego.

Mając na względzie powyższe wywody należy wskazać, że na gruncie podatku od nieruchomości należnego od osób prawnych, powstanie z dniem

1 stycznia 2012 r. zobowiązania podatkowego Skarżącej, wiązało się równocześnie

z powstaniem po stronie Burmistrza Miasta wierzytelności z tego tytułu. Natomiast z dniem 31 stycznia 2012 r. i kolejno każdego 15 dnia następnego miesiąca stawały się wymagalne poszczególne części ww. zobowiązania podatkowego, w wysokości odpowiadającej należnym ratom proporcjonalnym do czasu trwania obowiązku podatkowego, co nie zmienia faktu, że wierzytelność istniała już od dnia 1 stycznia 2012 r.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy, po ustaleniu

w sposób niebudzący wątpliwości, jaka jest treść art. L 622-7 francuskiego Kodeksu handlowego będzie obowiązany wziąć pod uwagę wyrażone w orzeczeniu stanowisko, dotyczące momentu powstania i wymagalności wierzytelności w podatku od nieruchomości w stosunku do osób prawnych.

Mając na względzie powyższe Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej określanej jako P.p.s.a. Mając na względzie treść art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, iż postanowienie objęte wyrokiem nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., na które złożył się wpis sądowy w wysokości 100 zł.