Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1809/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Zatrudnienie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 3 par. 1, art. 151, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 84, art. 80, art.7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 151/11 w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 151/11, oddalił skargę D. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

D. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. (dalej jako "Inspektor Wojewódzki") z dnia [...] grudnia 2010r., Nr [...], którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", art. 235¹, art. 235² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j.: Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.), zwanej dalej "k.p.", rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych", oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz. U. z 2002 r., Nr 132, poz. 1121) utrzymana została w mocy decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. (dalej jako "Inspektor Powiatowy") z dnia [...] marca 2010 r., nr [...].

Organ I instancji powołując się na art. 235¹, art. 235² k.p., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.: Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.), § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz art. 104 § 1 i 2 k.p.a. nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu rowka nerwu łokciowego - wymienionej w poz. 20 pkt 2 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych.

Z akt sprawy wynika, że orzeczeniem lekarskim z dnia [...] października 2008r., nr [...], lekarz [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. (WOMP) orzekł o braku podstaw do rozpoznania u D. K. choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu rowka nerwu łokciowego. Organ orzeczniczy I stopnia wydał orzeczenie lekarskie na podstawie wykonanych badań neurologicznych i elektroneurofizjologicznych. W wyniku przeprowadzonych badań rozpoznano u pacjentki zespół rowka nerwu łokciowego prawego. Wyjaśniono, że z karty oceny narażenia zawodowego zawierającej charakterystykę stanowiska pracy opracowaną przez lekarza medycyny pracy oraz z wywiadu zawodowego zebranego w [...] WOMP wynika, iż badana w trakcie pracy na stanowisku starszego woźnego sądowego wykonywała w ciągu dnia pracy szereg różnorodnych czynności w zakresie kończyn górnych. Z analizy charakterystyki dnia pracy nie wynikają czynności monotypowe wymagające użycia dużego wysiłku dynamicznego mięśni przy ograniczonej możliwości wypoczynku, ani wymuszona pozycja ciała. Zakres czynności w zakresie kończyn górnych był różnorodny, wykonywany jednoręcznie lub oburącz, z wykorzystywaniem obowiązujących przerw w czasie pracy, niewymagający długotrwałego utrzymywania kończyn górnych w pozycji opartej na łokciach. Analiza całokształtu obrazu klinicznego, narażenia zawodowego, braku poprawy pomimo zaprzestania pracy nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej i wskazuje na pozazawodowy czynnik etiologiczny.

W następstwie odwołania się przez skarżącą od orzeczenia jednostki orzeczniczej I stopnia lekarz [...] Instytutu Medycyny Pracy w Ł. orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organ orzeczniczy II stopnia stwierdził, iż przeprowadzone badanie elektroneurofizjologiczne potwierdziło cechy zespołu cieśni obu nadgarstków, natomiast nie stwierdzono zespołu rowka nerwu łokciowego po stronie prawej. Wskazał, że po przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, przeprowadzonym badaniu lekarskim oraz na podstawie wyników badań pomocniczych nie znaleziono podstaw do uznania etiologii zawodowej zespołu cieśni nadgarstka, a także zespołu rowka nerwu łokciowego. Analiza czynności zawodowych badanej wykazała natomiast, iż zakres czynności był szeroki i różnorodny i nie wymagał długotrwałego utrzymywania kończyn górnych w pozycji opartej na łokciach. Ponadto podkreślono, że pewien wpływ na przebieg kliniczny i dolegliwości ze strony kończyn górnych mają zmiany zwyrodnieniowe w odcinku szyjnym i lędźwiowym kręgosłupa.

W związku z pismem skarżącej z dnia 28 kwietnia 2009 r., zawierającym zarzuty przeciwko orzeczeniu jednostki orzeczniczej II stopnia, Inspektor Powiatowy zwrócił się pismem z dnia 15 maja 2009 r. do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o ponowne zajęcie stanowiska w sprawie.

W odpowiedzi na złożony wniosek jednostka orzecznicza II stopnia poinformowała organ sanitarny szczebla powiatowego, że ponowna szczegółowa analiza procesu diagnostyczno-orzeczniczego, w tym w szczególności przebiegu i wyników badań wykonanych podczas hospitalizacji D. K. w [...] IMP, wykazała, iż proces diagnostyczny został wykonany zgodnie z zasadami przyjętymi w orzecznictwie o chorobach zawodowych.

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], Inspektor Powiatowy nie stwierdził u D. K. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu rowka nerwu łokciowego.

W wyniku wniesionego przez D. K. odwołania od decyzji organu sanitarnego I instancji Inspektor Wojewódzki wydał w dniu [...] września 2009 r. decyzję nr [...], na mocy której uchylił zaskarżoną decyzję Inspektora Powiatowego z dnia [...] lipca 2009 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie kasatoryjne organ odwoławczy ocenił, że nieuwzględnienie przez Inspektora Powiatowego wniosku skarżącej z dnia 30 czerwca 2009 r. jest niezgodne z art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a. Stwierdził, że wobec rozbieżności pomiędzy oceną zawartą w Karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonej w dniu 21 lipca 2008 r. przez organ I instancji a oceną jednostek orzeczniczych dotyczącą narażenia zawodowego zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie.

Wykonując zalecenia organu II instancji Inspektor Powiatowy ponownie sporządził Kartę oceny narażenia zawodowego w dniu 5 października 2009 r. w obecności skarżącej . W aktach sprawy zgromadzono przekazaną przez pracodawcę dokumentację dotyczącą pracy świadczonej przez skarżącą poza ustalonym czasem pracy w okresie od listopada 2005 r. do sierpnia 2007 r..

Pismem z dnia 14 października 2009 r. Inspektor Powiatowy zwrócił się do [...] WOMP z wnioskiem o dokonanie oceny dodatkowego materiału dowodowego i wydanie opinii uzupełniającej weryfikującej orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] października 2008 r..

W odpowiedzi na ten wniosek Kierownik [...] WOMP poinformował organ I instancji w piśmie z dnia 3 grudnia 2009 r., iż przedstawiona ponowna ocena narażenia zawodowego nie wnosi nic nowego do sprawy i nie zmienia wydanego orzeczenia. Zaznaczono, że schorzenie obwodowego układu nerwowego stwierdzone u orzekanej należy wiązać z ogólnym stanem zdrowia w przebiegu zmian w kręgosłupie szyjnym i lędźwiowym.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Inspektor Powiatowy powtórnie wydał w dniu [...] marca 2010 r. negatywną dla skarżącej decyzję, opisując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia dotychczasowy przebieg postępowania. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej organ I instancji wskazał, że czynności badawcze przeprowadzone w miejscu pracy, w których uczestniczyła zainteresowana oraz przedstawiciel pracodawcy, pozwoliły na maksymalnie wierne odtworzenie uprzednich warunków pracy oraz ich ocenę jako warunków mogących spowodować wystąpienie choroby zawodowej.

Od decyzji Inspektora Powiatowego z dnia [...] marca 2010 r. D. K. odwołała się do organu sanitarnego szczebla wojewódzkiego.

Strona podniosła, że w trakcie postępowania wyjaśniającego nie dokonano najistotniejszych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń - nie ustalono rzeczywistego czasu pracy oraz nie zbadano ergonomiczności stanowiska pracy. Wskazując na te zaniechania skarżąca wniosła o przeprowadzenie od podstaw postępowania dowodowego obejmującego sporządzenie Karty narażenia zawodowego uwzględniającej ustalenia w zakresie ergonomii pracy oraz weryfikację wszystkich zgromadzonych dotychczas w sprawie dowodów w oparciu o materiały znajdujące się w posiadaniu pracodawcy, tj. kontrolki wpływów, nadgodzin, wyjść.

W odpowiedzi na zgłoszone wnioski dowodowe organ odwoławczy przeprowadził uzupełniające postępowanie wyjaśniające, w ramach którego dokonano oceny ergonomiczności stanowiska pracy skarżącej oraz wykonano pomiary natężenia oświetlenia na tym stanowisku. Ponadto w skład materiału dowodowego włączono dwie płyty CD, zawierające zdjęcia środowiska pracy oraz nagranie obrazujące zakres czynności wykonywanych przez skarżącą.

Pismem z dnia 20 sierpnia 2010 r. Inspektor Wojewódzki zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o dokonanie oceny materiału dowodowego w postaci płyt CD.

W odpowiedzi na powyższy wniosek jednostka orzecznicza II stopnia poinformowała organ odwoławczy w piśmie z dnia 7 września 2010 r., że nadesłany nowy materiał dowodowy nie wnosi nowych istotnych faktów do rozpatrywanych u badanej chorób zawodowych, podtrzymując stanowisko zawarte w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...].

Po przeprowadzeniu wskazanego wyżej uzupełniającego postępowania dowodowego Inspektor Wojewódzki wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ sanitarny II instancji ocenił, że postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej D. K. zostało przeprowadzone przez Inspektora Powiatowego w sposób właściwy, zgodnie z zaleceniami zawartymi w decyzji z dnia [...] września 2009 r., nr [...]. W obecności zainteresowanych stron przeprowadzono postępowanie dowodowe u pracodawcy oraz w sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, z uwzględnieniem przeprowadzenia dowodu w obecności D. K. z miejsca wykonywania pracy oraz przeprowadzenia dowodu z kontrolek urządzeń ewidencyjnych, dzięki czemu ustalono faktyczny czas pracy wnioskodawczyni. Wykonanie tych czynności umożliwiło rzetelną ocenę narażenia zawodowego. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie narażenia zawodowego z udziałem stron postępowania administracyjnego ustalenia przesłano do jednostki orzeczniczej uprawnionej do orzekania w przedmiocie choroby zawodowej celem oceny i wydania opinii uzupełniającej. Umożliwiono także wszystkim stronom zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w przedmiocie choroby zawodowej. Podkreślono ponadto, że przy rozstrzyganiu sprawy uwzględniono wszystkie materiały dowodowe niezbędne do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej, tj. dokładnie przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne oraz stosowne opinie lekarskie. Orzeczenia lekarskie, zarówno jednostki orzeczniczej I, jak i II stopnia, wskazują jednoznacznie na brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zespołu rowka nerwu łokciowego wymienionego w poz. 20 pkt 2 wykazu chorób zawodowych. Wskazując na tę okoliczność Inspektor Wojewódzki stwierdził, że nie znalazł podstaw prawnych do zmiany decyzji organu I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. K. wniosła o uchylenie skarżonego rozstrzygnięcia, zarzucając mu naruszenie:

• art. 77 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez:

- ograniczenie ustaleń w zakresie faktycznego czasu pracy do zebrania materiału dowodowego w postaci kontrolek nadgodzin, bez uwzględnienia materiału w postaci udostępnionych przez pracodawcę kontrolek wpływów poczty,

- tendencyjne zbieranie materiału dowodowego (wykonano zdjęcia tylko kilku pozwów, odmówiono wykonania zdjęć rzeczywistej ilości poczty, która wpłynęła po zakończeniu protokołowania);

• art. 9 k.p.a. poprzez:

- brak szczegółowej informacji dotyczącej celowości kontroli,

- całkowity brak merytorycznego uzasadnienia opinii lekarskich;

• art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez udział lekarza prowadzącego skarżącej w wydaniu orzeczenia lekarskiego;

• art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez fakt, iż orzeczenia wydali, weryfikowali i utrzymali w mocy ci sami lekarze.

Powołując powyższe zarzuty skarżąca podkreśliła, że organy sanitarne obu instancji wydały decyzje na podstawie opinii lekarskich dotkniętych wadami, co powoduje nieważność postępowania w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał zaskarżoną decyzję, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie posiada wad, powodujących konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowi przepis art. 2351 Kodeksu pracy, który stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Schorzenie, na które cierpi skarżąca ujęte zostało w wykazie chorób zawodowych zawartym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W pozycji 20 pkt 2 wykazu ujęto bowiem schorzenie zespół rowka nerwu łokciowego stanowiące przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołanego sposobem wykonywania pracy.

To, iż skarżąca uważa, że cierpi na schorzenie ujęte w wykazie nie oznacza, iż istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej.

Ujęcie schorzenia w wykazie stanowi spełnienie jednej tylko z przesłanek do rozpoznania choroby zawodowej ujętej ww. przepisie Kodeksu pracy. Przepis warunkuje jeszcze, aby w wyniku oceny warunków pracy można było stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba spowodowana została działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Analiza akt sprawy, w tym orzeczeń uprawnionych lekarzy, nie wykazała, aby ta przesłanka została spełniona w przedmiotowej sprawie.

W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnił, że wszystkie czynności podejmowane w toku wszczętego postępowania, zainicjowanego wnioskiem o rozpoznanie choroby zawodowej pozostają skuteczne, pomimo tego, że doszło do wydania decyzji, które z uwagi na wadliwość postępowania były eliminowane w toku instancji z obrotu prawnego. Powyższe posiada umocowanie w wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy Kodeks pracy rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. W akcie tym zarządzono sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych (§ 1 ust. 1 pkt 3). Zgodnie z § 11 ust. 1 tego rozporządzenia do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Powyższe rozporządzenie zgodnie z jego § 12 weszło w życie z dniem 3 lipca 2009 r.

Przedmiotowa sprawa została wszczęta przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, zatem czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził, że skuteczne są orzeczenia jednostek orzeczniczych I i II stopnia.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. dr n. med. D. Ś., specjalista chorób wewnętrznych, specjalista medycyny pracy wydała negatywną obserwację w kierunku przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy rowka nerwu łokciowego (pkt 20.2 wykazu chorób zawodowych). Lekarz specjalista wskazała w uzasadnieniu orzeczenia, że w wykonanym w kwietniu 2008r. badaniu EMG rozpoznano zespół cieśni obu nadgarstków, natomiast nie stwierdzono zespołu nerwu łokciowego po prawej stronie.

Orzeczenie to nie zmieniło stanowiska zaprezentowanego w orzeczeniu jednostki orzeczniczej I stopnia (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] października 2008 r.) wydanym przez dr n. med. M. K., specjalistę medycyny przemysłowej.

Lekarze powyższych jednostek orzeczniczych po uzupełnieniu materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie (karta oceny narażenia zawodowego z dnia [...] października 2009 r., do której skarżąca nie wniosła uwag, wykaz czasu pracy odnotowany w książce ewidencyjnej w okresie od 8 listopada 2005 r. do 3 grudnia 2005 r., od 11 stycznia 2006 r. do 18 grudnia 2006 r., od 2 stycznia 2007 r. do 22 sierpnia 2007 r., wykaz przepracowanych godzin poza godzinami pracy w okresie od 8 listopada 2005 r. do 22 sierpnia 2008 r., zakres czynności) nie zmienili stanowiska co do wydanych orzeczeń. W piśmie z dnia 3 grudnia 2009 r. jednostka orzecznicza I stopnia (dr n. med. M. K., specjalista medycyny przemysłowej) stwierdziła, że przedstawiona ponowna ocena narażenia zawodowego nie wniosła nic nowego do sprawy.

Kolejne dowody zgromadzone w toku postępowania odwoławczego nie zmieniły stanowiska lekarzy uprawnionych. Wojewódzka Stacja Sanitarno- Epidemiologiczna w B. w dniu [...] lipca 2010 r. przeprowadziła ocenę stanowiska pracy skarżącej. Ocenie poddano warunki pracy oraz ergonomiczności. Załączono zdjęcia środowiska pracy na płycie. Skarżąca nie wniosła żadnych uwag do oceny. Jako dowód przedłożyła płytę CD z nagraniem odzwierciedlającym czynności wykonywane przez nią w trakcie pracy. Dowody te wraz z protokołem pomiarów elektrycznych z badania natężenia oświetlenia również zostały przesłane do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Jednostka orzecznicza II stopnia w piśmie z dnia 7 września 2010 r. dysponując do oceny całym materiałem dowodowym nie zmieniła stanowiska zawartego w orzeczeniu o braku podstaw do rozpoznania przewlekłych chorób obwodowego układu nerwowego wywołanych sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu rowka nerwu łokciowego.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organy Inspektora Sanitarnego nie naruszyły przepisów postępowania.

Wbrew twierdzeniu skarżącej nie doszło do naruszenia art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu organ administracji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Decyzje wydane zostały z uwzględnieniem stanowiska jednostek orzeczniczych I i II stopnia. Orzeczenia lekarskie oparte zostały na dowodach wynikających z § 6 rozporządzenia, więc wynikach przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Dokonano oceny narażenia zawodowego przy uwzględnieniu sposobu wykonywania pracy (§ 6 ust. 2 pkt 5). Karta narażenia zawodowego z 2009 r. została sporządzona na wzorze odpowiadającym załącznikowi nr 4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz.U. z 2002 r., Nr 132, poz. 1121).

Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie w stosunku do lekarzy wydających orzeczenia lekarskie nie mają zastosowania przepisy dotyczące wyłączenia pracownika uregulowane w art. 24 kpa. Zarówno w I i w II instancji orzekali różni lekarze o uprawnieniach wynikających z § 5 rozporządzenia.

Zdaniem Sądu nie został naruszony również art. 9 k.p.a. Skarżąca miała zapewniony czynny udział w postępowaniu, brała udział we wszystkich czynnościach przeprowadzonych przez organy. W orzecznictwie sądów administracyjnych został utrwalony pogląd, że państwowy inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (wyrok z dnia 5 stycznia 2007 r. NSA, sygn. akt II OSK 1078/06 LEX nr 315089). Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej jest wiążące dla organów inspekcji sanitarnej. Organy inspekcji sanitarnej nie są bowiem uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, która prowadziłaby do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 marca 2006r., sygn. akt III SA/Gd 114/06- LEX nr 508761).

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji wyroku.

Od powyższego wyroku D. K. złożyła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i oddalił skargę, błędnie uznając, że organ był bezwzględnie związany orzeczeniami lekarskimi, podczas gdy orzeczenia te są opiniami w rozumieniu art. 84 k.p.a., czyli stanowią dowód w sprawie podlegający ocenie przez organy zgodnie z regułami dowodowymi zawartymi w art. 80 k.p.a. oraz mimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 k.p.a. oraz przepisu § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające w tym przypadku na naruszeniu:

- przepisu § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. poprzez zaniechanie podjęcia przez organ czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez pozyskanie od innego lekarza orzecznika opinii, w sytuacji gdy wydane w sprawie orzeczenia zawierają rozbieżne wnioski;

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne określenie zakresu postępowania dowodowego oraz zebrania materiału dowodowego przez organy administracyjne w sposób niewyczerpujący, bez przeprowadzenia dodatkowej opinii lekarskiej uzupełniającej dla określenia, czy skarżąca cierpi na przewlekłą chorobę układu nerwowego - zespół rowka nerwu łokciowego, a ponadto w razie potwierdzenia istnienia w/w schorzenia, czy choroba ta mogła zostać wywołana sposobem wykonywania przez skarżącą pracy w Sądzie [...];

- art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że orzeczenia lekarskie wydane zarówno przez [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. oraz [...] Instytutu Medycyny Pracy w Ł. są wyczerpujące, przekonywujące i spełniają kryteria opinii biegłego w sytuacji gdy orzeczenia te zawierają rozbieżne ustalenia (wg opinii Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. rozpoznano u skarżącej zespół rowka nerwu łokciowego, zaś wg orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nie stwierdzono zespołu rowka nerwu łokciowego) oraz są sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym, w szczególności z kartą oceny narażenia zawodowego oraz wynikami badań skarżącej, zawierają nierzeczowe i bardzo lakoniczne, wręcz enigmatyczne, uzasadnienia, które nie wyjaśniają w przekonywujący sposób wniosków opinii, w szczególności lekarz orzecznik II stopnia nie podał dlaczego nie rozpoznał u skarżącej zespołu rowka nerwu łokciowego, tj. czy doszło do poprawy w stanie zdrowia, czy też orzeczenie lekarza orzecznika I stopnia i jego diagnoza, były błędne, a jeżeli tak z jakiej przyczyny;

- art. 84 k.p.a. polegające na niedopuszczeniu przez organy administracyjne dowodu

z opinii kolejnych biegłych - lekarzy orzeczników, w sytuacji gdy w sprawie istniały opinie biegłych nie spełniające wymagań stawianych opinią biegłych, gdyż zawierały sprzeczne ustalenia w zakresie rozpoznania u skarżącej schorzenia oraz bardzo lakoniczne i nieprecyzyjne stwierdzenia, nie mogąc być uznane za wystarczający dowód do wydania rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej, tym samym stanowić podstawy do wydania decyzji.

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wymogów określonych w powyższym przepisie, a w szczególności wymaganego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. trzeba stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane tym przepisem. Sąd dokładnie przedstawił okoliczności faktyczne sprawy i w sposób precyzyjny wyraził stanowisko prawne. Natomiast okoliczność, że skarżąca nie zgadza się z stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, co do oceny zgodności z prawem przeprowadzonego w postępowaniu administracyjnym postępowania dowodowego i oceny dowodów nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymogom stawianym przez przepis art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zarzut naruszenia art. 3 § 1 oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z art. 84, art. 80, art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. sprowadza się do kwestionowania zasadności oparcia decyzji na orzeczeniach lekarskich, które w ocenie skarżącej nie są wyczerpujące, przekonywujące i nie spełniają kryteriów opinii biegłego, jak również zawierają rozbieżne ustalenia co do rozpoznania zespołu rowka nerwu łokciowego. Nie podzielając stanowiska skarżącej należy podkreślić, co słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że stosownie do art. 2351 k.p. "Za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym"." W rozpoznawanej sprawie lekarze jednostek orzeczniczych I i II stopnia, uprawnionych do orzekania w zakresie chorób zawodowych, dysponowali oceną narażenia zawodowego skarżącej, z której wynikał rodzaj czynności wykonywanych przez skarżącą na zajmowanym stanowisku pracy – starszego woźnego sądowego. Z orzeczeń lekarzy jednostek orzeczniczych I i II stopnia jednoznacznie wynika, że różnorodność czynności, wykonywanych przez skarżącą na zajmowanym stanowisku pracy, które nie miały charakteru ruchów monotypowych z towarzyszącym dużym wysiłkiem dynamicznym mięśni i nie wynikały z niefizjologicznego sposobu wykonywania pracy, jak również brak czynności wymagających długotrwałego utrzymywania kończyny górnej prawej opartej na łokciu zadecydowały o uznaniu braku związku przyczynowego pomiędzy wskazywanym przez skarżącą schorzeniem – zespołem nerwu łokciowego, a sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie lekarze wskazali na zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, które mają pewien wpływ na przebieg kliniczny i dolegliwości ze strony kończyn górnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenia lekarskie, którymi dysponowały organy Inspekcji Sanitarnej obu instancji zawierają elementy merytoryczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W świetle tych orzeczeń nie budzi wątpliwości, że z punktu widzenia medycznego z uwagi na różnorodność wykonywanych czynności, związany z tym brak ruchów monotypowych, którym towarzyszyłby duży wysiłek dynamiczny mięśni oraz brak czynności wymagających długotrwałego oparcia kończyny górnej prawej na łokciu nie można stwierdzić nie tylko bezspornie, ale również brak podstaw do stwierdzenia z wysokim prawdopodobieństwem, że sposób wykonywania pracy mógł spowodować powstanie schorzenia kwalifikowanego jako zespół rowka nerwu łokciowego. Trzeba podkreślić, że o wartości merytorycznej orzeczenia lekarskiego nie decyduje obszerność wywodów uzasadnienia, lecz jego zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy. W niniejszej sprawie istota ta sprowadza się zaś do tego czy warunki pracy – sposób wykonywania pracy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem prowadził do takiego obciążenia stawu łokciowego, że mogło dojść do powstania omawianego schorzenia. Z orzeczeń lekarskich, jak już wyżej wskazano, wynika odpowiedź negatywna uzasadniona różnorodnością wykonywanych czynności i brakiem monotypowych ruchów wymagających dużego wysiłku dynamicznego mięśni oraz brakiem czynności wymagających długotrwałego oparcia kończyny górnej na łokciu. Orzeczenia jednostek orzeczniczych są zgodne co do tego, że sposób wykonywania pracy nie mógł stanowić źródła chorób kończyn górnych zgłaszanych przez skarżącą. Trzeba bowiem mieć na względzie, że równolegle prowadzone było postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej zespołu cieśni nadgarstków (sprawa rozpoznawana pod sygnaturą II OSK 1810/11) i badania prowadzone były pod kątem obu schorzeń zgłoszonych przez skarżącą. Dlatego też decydującego znaczenia nie można przypisywać okoliczności, że badanie elektroneurofizjologiczne przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. nie potwierdziło zespołu rowka nerwu łokciowego po stronie prawej, zaś schorzenie to zostało rozpoznane podczas badania w [...] Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w B. Kwestia ta nabrałaby istotnego znaczenie w sytuacji, gdyby przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem można było stwierdzić, że sposób wykonywania pracy mógł spowodować chorobę pod postacią zespołu rowka nerwu łokciowego. Wówczas bowiem od samego rozpoznania schorzenia zależałoby rozstrzygnięcie w przedmiocie choroby zawodowej.

Ponadto trzeba odnotować, że treść orzeczeń lekarskich znajduje oparcie w przeprowadzonej ocenie narażenia zawodowego, w której opisano czynności wykonywane przez skarżącą. Okoliczność zaś, że skarżąca nie zgadza się z oceną zawartą w orzeczeniach lekarskich nie świadczy o ich nieprawidłowości i nieprzydatności dowodowej. Wobec tego brak jest podstaw uzasadniających twierdzenie o konieczności uzupełnienia materiału dowodowego w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Z przedstawionych względów za nieuzasadniony uznano zarzut naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.