Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 395/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
658
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 35-38
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149 par. 1 pkt 3 w zw. z  art. 119 pkt 4,  art. 149 par. 1a,  art. 149 par. 2,  art. 154 par. 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 września 2021 r. sprawy ze skargi M. J. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 328/20 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych; 4. przyznaje od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego M. J. sumę pieniężną w wysokości 1.000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych).


UZASADNIENIE

M. J. (zwany dalej także jako: "Strona"; "Skarżący") pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwanego dalej także jako: "organ"; "Minister") wnosząc o zobowiązanie Ministra do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. dotyczącego wyłączenia stosowania wobec niego art.15c na podstawie art. 8a Ustawy z dnia 16 grudnia 2016 roku o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej I Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U.2016.2270 z dnia 2016.12.30, zwaną dalej także "ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy") w terminie trzydziestu dni od daty doręczenia akt organowi, wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a także zasądzenie od Ministra kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu Strona wskazała, że w dniu [...] stycznia 2020 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Decyzję Nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. Ministra w przedmiocie wyłączenia stosowania wobec niego przepisu art. 15c, art. i art. 22a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.

W dniu 15 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 328/20 wydał wyrok, który uchylił wymienioną wyżej Decyzję oraz poprzedzającą ją Decyzję z dnia [...] września 2018 roku. Wyrok ten, wobec nie złożenia skargi kasacyjnej, uprawomocnił się.

Mimo tego, Minister, po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa poprzez wykonanie wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 15 lipca 2020 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 328/20, do dnia [...] grudnia 2020 r. nie wykonał przedmiotowego wyroku.

Strona podkreśliła, że taka sytuacja, w demokratycznym państwie prawnym, nie może być tolerowana. Skutkiem takiego zaniechania jest w konsekwencji podważanie autorytetu Państwa. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej, gdyż prowadzi to nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że aby wydać decyzję w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 1 8 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, musi dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających.

Zdaniem organu, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy, a także przytoczone w odpowiedzi na skargę orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych, wydłużenie terminu załatwienia niniejszej sprawy było uzasadnione, gdyż organ potrzebował "realnego", w okolicznościach sprawy, czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie.

Organ zakwestionował też żądanie orzeczenia grzywny, gdyż takowa winna być stosowana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki w załatwieniu sprawy, tj. całokształt okoliczności wskazuje na celowe unikanie podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Tymczasem w przypadku Strony, ze względu na materię sprawy, która obejmuje wysokość zaopatrzenia emerytalnego, należało dokonać wnikliwego i czasochłonnego przeanalizowania całości zgromadzonych i pozyskanych akt.

Podkreślił przy tym, że w związku z przedmiotową ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i wnioskami zainteresowanych o wyłączenie stosowania przepisu art.15c na podstawie art. 8a, do organu wpłynęła znaczna ilość spraw (na dzień sporządzania odpowiedzi na skargę ponad 4900 spraw).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. brzmienia przepisu art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. – zwaną dalej "P.p.s.a."). Zgodnie z przywołanym art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe postępowanie.

Zgodnie z art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, zaś kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na przewlekłość wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 P.p.s.a.

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających.

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6

W myśl art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W myśl art. 37 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) bądź jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

W punkcie wyjścia Sąd stwierdza, że niniejszej sprawie Skarżący dopełnił ww. formalnoprawnej przesłanki do wniesienia skargi, bowiem wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z ponagleniem w zakresie załatwienia wniosku z [...] lutego 2017r. w trybie art. 37 § 1 K.p.a.

Przedmiotem skargi Skarżącego jest bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2020 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 328/20, uchylającym decyzję Ministra nr [...] z dnia [...] stycznia 2020r. oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] z dnia [...] września 2018r. na mocy których odmówiono wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.

Przy tak zakreślonych granicach skargi, na wstępie Sąd wskazuje, że pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania – tak w świetle doktryny jak i orzecznictwa sądowoadministracyjnego - obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce także w sytuacji, gdy organ nie podejmuje działań mimo, że nie istnieją przeszkody do prowadzenia postępowania i rozpatrzenia wniosku strony. Niepodejmowanie przez organ działań prowadzi w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu zasadniczo doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia.

Wyjaśnić również należy, że celem skargi na przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na przewlekłość organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt nie został wydany, a czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili rozpoznawania skargi (istniejący w dacie orzekania).

Jak wynika z akt sprawy, odpis sentencji prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 328/20) wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy wpłynęły do organu w dniu [...].11.2020r.

Jednocześnie Sąd zauważa, że Minister, już w dniu [...].08.2020 r., a więc jeszcze przed wpływem przywołanego wyżej wyroku (wraz z uzasadnieniem i aktami sprawy) w dniu [...].08.2020 r. wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej o dodatkowe dokumenty dotyczące Skarżącego, które to otrzymał z Instytutu, w formie płyty CD, zawierającej kopię akt osobowych wnioskodawcy, w dniu [...].08.2020 r. W sprawie bezspornym jest też, że Strona wezwała Organ do ponownego wydania decyzji po wyroku uchylającym i usunięcia naruszenia prawa, w dniu [...].12.2020 r.

Analiza akt prowadzi również do wniosku, że Organ od momentu wpływu żądanych, a wymienionych wyżej dokumentów, do [...] kwietnia 2021r., tj. do dnia wniesienia skargi na bezczynność, nie zakończył sprawy, poprzez wydanie decyzji.

Decyzję taką wydano dopiero w dniu [...] czerwca 2021 r. (por. decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] – w aktach sądowych sprawy).

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że godnie z art. 12 K.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 K.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 K.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

W art. 35 K.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 K.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 K.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Podkreślić przy tym trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. W sprawach ze skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego Sąd bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy. Natomiast z bezczynnością organu mamy do czynienia wtedy, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności.

Dodać należy, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym nie zawiera odrębnych od K.p.a. przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza ich stosowania. Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt nie zwalniają z zarzutu przewlekłości. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy.

W tym stanie rzeczy, mając na uwadze przytoczony stan faktyczny sprawy oraz przywołane wyżej przepisy prawa nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa sprawa do [...] kwietnia 2021 r., tj. do dnia wniesienia skargi na bezczynność, nie została zakończona przez wydanie decyzji, zaś zwłoka jakiej dopuścił się Minister w załatwieniu sprawy, w świetle art. 35 § 1 k.p.a. jest bezsporna.

W ocenie Sądu, analizując przebieg postępowania nie można przyjąć, że Organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki podejmował stosowne czynności, gdyż – jak stwierdzono wcześniej - Organ, już w dniu [...].08.2020 r. pozyskał od Instytutu Pamięci Narodowej, w formie płyty CD, kopię akt osobowych wnioskodawcy, a więc posiadał komplet niezbędnych do wydania decyzji dokumentów, a mimo tego nie załatwił sprawy w przypisanym ustawowo terminie.

Podkreślenia wymaga, że okoliczność, iż Minister przed rozpoznaniem przedmiotowej skargi przez tut. Sąd, wydał w wyniku rozpatrzenia wniosku Skarżącego po wyroku tut. Sądu z dnia 1 lipca 2020 r. - decyzję z dnia [...] czerwca 2021 r., nie zmienia oceny prawnej, że organ ten dopuścił się bezczynności. Wydanie decyzji po wniesieniu skargi na bezczynność organu powoduje jedynie bowiem ten skutek, że Sąd nie ma już podstaw do zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku Skarżącego. Inaczej mówiąc, przywołana okoliczność wydania decyzji w sprawie nie czyni w stanie faktycznym sprawy o bezzasadności skargi na bezczynność.

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., uznając skargę na przewlekłość organu za zasadną, Sąd stwierdza, czy przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie wprowadzony został ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 173), która weszła w życie z dniem 17 maja 2011 r.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). W judykaturze przyjmuje się jednocześnie, że za rażące naruszenie przepisów art. 35 K.p.a. i 36 K.p.a. można uznać, ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu. Jednocześnie słownikowe znaczenie słowa "rażący" oznacza "rzucający się w oczy, bardzo duży, oczywisty" (vide: Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, H. Auderskiej, Z. Łempickiej, PWN, Warszawa 1969).

Sąd podziela wyrażony przy tym w odpowiedzi na skargę pogląd organu, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie musi być poprzedzone – co do zasady - dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego. Jednak w okolicznościach sprawy nie można usprawiedliwić opóźnienia organu w wydaniu decyzji, które miało miejsce po wyroku tut. Sądu w sprawie II SA/Wa 328/20, już po zebraniu całego materiału dowodowego i to tym bardziej jeśli zważy się, że – jak wskazuje na to analiza akt sprawy – Organ od tego czasu, praktycznie biorąc nie wykonał żadnych czynności w sprawie.

Dlatego też, biorąc pod uwagę zarówno czas trwania postępowania z wniosku Skarżącego o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy po wydaniu wyroku przez tut. Sąd z dnia 1 lipca 2020 r. (w uzasadnieniu którego jednoznacznie wskazano, jakie czynności należy, w szczególności, dokonać w celu rozważenia "szczególnie uzasadnionego przypadku" zarówno w kontekście przesłanki "krótkotrwałości" służby Skarżącego przed 31 lipca 1990 r., jak i ustalenia czy służba na rzecz państwa totalitarnego charakteryzowała się zaangażowaniem w realizację zadań państwa totalitarnego), jak i brak zintensyfikowanych działań ze strony organu zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania, zwłaszcza po zebraniu w sprawie pełnej dokumentacji (już w sierpniu 2020 r.), w ocenie Sądu uzasadniają stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku.

Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na przewlekłość postępowania może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

O ile wymierzenie grzywny ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności czy przewlekłości organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1268/16).

Z powyższego przepisu wynika, że zarówno wymierzenie grzywny, jak i przyznanie sumy pieniężnej nie jest obligatoryjne. Przy czym zaznaczyć należy, że stwierdzenie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa nie jest powiązane z obowiązkiem wymierzenia grzywny, czy też przyznania od organu sumy pieniężnej. Tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków pozostawania w bezczynności czy przewlekłości.

Wiadomym jest, co zresztą podniósł w odpowiedzi na skargę również organ, że ilość załatwianych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosków w sprawie o wydanie decyzji o ustalenie podleganiu wyłączeniu stosowania art. 15 lit. c ustawy zaopatrzeniowej jest bardzo duża. I chociaż dla stwierdzenia przewlekłości nie mają znaczenia przyczyny organizacyjne lub kadrowe, leżące po stronie organu, to jednak – w pewnych sytuacjach – powinny one rzutować na rozstrzygnięcie Sądu wydawane na podstawie 149 § 2 P.p.s.a.

Z tych względów Sąd uznał, że nie jest zasadnym domaganie się przez Skarżącego wymierzenie grzywny organowi w maksymalnej wysokości przewidzianej w art. 154 § 6 P.p.s.a., lecz wystarczającą jest kwota 500 zł i taka wysokość grzywny powinna zrealizować założenia sprawiedliwości naprawczej, przywracając zaufanie skarżącego do władzy publicznej oraz skłaniając organ do właściwego procedowania takich spraw w przyszłości.

Jednocześnie Sąd uznał, że Skarżącemu należy się swoistego rodzaju "zadośćuczynienie" za oczekiwanie na załatwienie jego sprawy, która – ujmując rzecz chronologicznie – toczy się od [...] lutego 2017r. – i dlatego orzekł o przyznaniu sumy pieniężnej w wysokości 1.000 zł. Określając wysokość sumy pieniężnej Sąd wziął pod uwagę nie tylko rozmiar uchybień organu, ale i okoliczności na które powoływał się on w odpowiedzi na skargę. Wartość przyznanej sumy pieniężnej spełnia także kryterium określone w P.p.s.a., zgodnie z którym suma pieniężna nie może przekraczać wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Orzeczenie zawarte w pkt 2 sentencji wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., zaś podstawę wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej stanowi przepis art. 149 § 2 P.p.s.a. (pkt 3 i 4 wyroku).

Sąd nie przychylił się do wniosku Skarżącego w przedmiocie zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, bowiem kosztów takich strona, stosownie do treści art. 205 § 1 P.p.s.a., nie poniosła.

Zgodnie bowiem z treścią art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie zaś z art. 205 § 1 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie.

W rozpatrywanej sprawie skarżący, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a., zwolniony jest z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.