Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 22/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18  ust. 2 w zw. z  art. 5  ust. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2016 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] października 2015 r., nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa działając na podstawie art. 18 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta [...] od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2013 r., nr [...] uchyliła w całości decyzję organu I instancji i odmówiła stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto [...] własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w [...] przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych.

W uzasadnieniu wskazano, że Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2013 r., nr [...] stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto [...] własności wyżej opisanej nieruchomości.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotowa decyzja została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek stwierdzenia przez Ministra Administracji i Cyfryzacji decyzją z [...] stycznia 2013 r., nr [...] nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1996 r., nr [...] (organ omyłkowo wskazał 2013 r. zamiast 1996 r.) odmawiającej stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez Gminę [...] opisanej powyżej nieruchomości. Podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji było ustalenie przez Ministra, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] nie była objęta, tak jak to przyjął Wojewoda [...], zarządem ustanowionym na rzecz Zakładów [...] w [...], co stanowiło przyczynę uzasadniającą odmowę komunalizacji tegoż mienia. Prawo zarządu zostało bowiem błędnie wywiedzione z decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] lipca 1988 r., nr [...] w sprawie ustalenia opłat za zarząd

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] wskazał, iż Zakłady [...] S.A. w [...] nie legitymowały się w dniu 27 maja 1990 r. żadnym z dokumentów określonych w art. 38 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74). Dowodu na istnienie prawa zarządu nie może stanowić decyzja o ustalenie opłat za zarząd. W konsekwencji Wojewoda [...] doszedł do przekonania, że zastosowanie w sprawie będzie miał art. 6 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, a zatem iż nieruchomość będąca przedmiotem postępowania komunalizacyjnego była zarządzana przez terenowy organ administracji państwowej. Tym samym, w ocenie Wojewody [...] spełnione zostały przesłanki z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Odwołanie od decyzji Wojewody wniósł Prezydent Miasta [...] wskazując, iż nieruchomość nie stanowiła mienia ogólnonarodowego (państwowego) należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji publicznej stopnia podstawowego albowiem pozostawała w użytkowaniu Zakładów [...] S.A. Prezydent podniósł, że Zakłady są następcą prawnym [...] Zakładów [...] z siedzibą przy ul. [...]. Wskazał, że [...] Zakłady [...] nabyły nieodpłatne, na czas nieograniczony, użytkowanie nieruchomości będącej przedmiotem postępowania komunalizacyjnego.

Rozpoznając sprawę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że podstawę materialno-prawną decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2013 r. stanowi art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Tytuł prawny Skarbu Państwa nie jest kwestionowany. Prawo własności Skarbu Państwa do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] potwierdza wpis w księdze wieczystej nr [...]. Zgodnie z treścią wpisu prawo własności Skarbu Państwa przeniesiono z księgi wieczystej KW nr [...], po odłączeniu nieruchomości z tej księgi. Z dokumentu zatytułowanego "Badanie hipoteczne" wynika, iż Skarb Państwa nabył przedmiotową nieruchomość na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r., Nr 3, poz. 13, z późn. zm.).

Komisja wyjaśniła, że dla ustalenia, czy sporna działka należała - w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego niezbędnym było wyjaśnienie, co należy rozumieć pod pojęciem "należące do". Termin ten wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, zgodnie z którą, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Mienie ogólnonarodowe (państwowe) zarządzane w ten sposób należało zatem do terenowego organu administracji państwowej. Obowiązująca wówczas ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości.

W trakcie przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania dowodowego odnaleziono decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] lipca 1988 r., nr [...] w sprawie ustalenia nowych opłat za zarząd gruntu położonego w [...] przy ul. [...].

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podzieliła stanowisko wyrażone przez Wojewodę [...], iż samo ustalenie przedsiębiorstwu państwowemu opłat za korzystanie z gruntu państwowego nie tworzyło tytułu prawnego w postaci zarządu czy też użytkowania.

Jednakże Komisja wskazała, że do odwołania Prezydent Miasta [...] załączył decyzję Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1967 r. przekazującą [...] Zakładom [...] w nieodpłatne użytkowanie na czas nieograniczony nieruchomość o powierzchni [...] ha będącej częścią nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] o powierzchni ogólnej [...] ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa, uregulowanej w księdze wieczystej oznaczonej KW nr [...]. W wykonaniu przedmiotowej decyzji [...] maja 1967 r. spisano protokół zdawczo-odbiorczy przejęcia opisanej powyżej nieruchomości przez [...] Zakłady [...]. Wydany przez Państwowe Biuro Notarialne w [...] odpis nr L.dz. [...] z [...] kwietnia 1973 r. potwierdzał odłączenie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] o powierzchni [...] ha z księgi wieczystej KW nr [...] i założenie dla tej nieruchomości księgi wieczystej nr [...]. W przedmiotowej księdze wieczystej jako właściciel widniał "Skarb Państwa - [...] Przedsiębiorstwo [...]". Jako podstawę nabycia ujawniono m.in. ww. decyzję Prezydium Rady Narodowej w [...], a także wyciąg z uchwały nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] grudnia 1972 r. Wymieniona uchwała została podjęta w przedmiocie zmiany brzmienia nazwy przedsiębiorstwa z "[...] Zakłady [...]" na "[...] Przedsiębiorstwo [...]". Aktualnie dla nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...]. W łamie 5 tej księgi wieczystej widnieje wpis: "Prawo własności wpisane w KW [...], po odłączeniu z tej księgi przepisano na podstawie wniosku z dnia 4 czerwca 1991 r., nr [...] - dnia 8 lipca 1991 roku."

Komisja wskazała, że do odwołania Prezydent Miasta [...] załączył również decyzję Urzędu [...] z [...] lutego 1990 r., która to decyzja zapadła wskutek rozpoznania wniosku złożonego przez Zakłady [...] w [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa zarządu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Decyzją tą umarzono postępowanie w przedmiocie wygaśnięcia prawa zarządu. Zakłady [...] w [...] wniosły odwołanie od ww. decyzji. Decyzją z dnia [...] kwietnia 1990 r. Urząd Miasta w [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W aktach sprawy brak jest rozstrzygnięcia, które mogło ewentualnie zapaść przed organem I instancji ponownie rozpatrującym wniosek o wygaśnięcie prawa zarządu. Nie odnaleziono żadnych dokumentów wskazujących na dalsze prowadzenie postępowania wszczętego wnioskiem Zakładów [...] w [...].

W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] na dzień 27 maja 1990 r. znajdowała się w zarządzie Zakładów [...] w [...]. Prawo zarządu powstało wskutek przekształcenia na mocy art. 87 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, użytkowania ustanowionego na rzecz tego podmiotu decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1967 r. W konsekwencji, Komisja przyjęła, że sporna nieruchomość nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, a zatem nie zostały spełnione przesłanki z art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.

Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] października 2015 r., nr [...] skargę wniosła Gmina Miasta [...]. Wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że odwołanie podpisane zostało przez Dyrektora Wydziału Skarbu Państwa w Departamencie Gospodarowania Majątkiem Urzędu Miasta [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta [...]. Jednakże w Regulaminie Organizacyjnym Urzędu Miasta [...], stanowiącym załącznik do zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 2012 r., ze zm., brak jest zapisów upoważniających Wydział Skarbu Państwa w Departamencie Gospodarowania Majątkiem Urzędu Miasta [...] do reprezentowania Prezydenta Miasta [...] w postępowaniach komunalizacyjnych. Do odwołania nie załączono odpisu stosownego pełnomocnictwa dla Dyrektora w/w jednostki.

Skarżąca powołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 29 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1431/12 (LEX nr 1240971) przytaczając obszerne fragmenty jego uzasadnienia. W wyroku tym Sąd odniósł się do kwestii złożenia odwołania w imieniu Gminy Miejskiej w [...].

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie podzieliła zarzutów skargi odnośnie złożenia odwołania przez osobę nie umocowaną do działania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Jak wynika z akt sprawy odwołanie wniósł w imieniu Skarbu Państwa - Prezydent Miasta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Odwołanie z upoważnienia Prezydenta podpisała [...] - p.o dyrektora Wydziału Skarbu Państwa. Na datę wniesienia odwołania [...] była umocowana do działania w imieniu Prezydenta reprezentującego Skarb Państwa –na podstawie notarialnego pełnomocnictwa z [...] grudnia 2014 r. (§ 1 pkt e/ i h/ pełnomocnictwa). Otóż zgodnie z § 1 pkt e/ pełnomocnictwa umocowanie dotyczyło m.in. składania wniosków, innych pism, wyjaśnień oraz reprezentowania Skarbu Państwa w postępowaniu administracyjnym we wszystkich instancjach. W pojęciu pism mieszczą się także odwołania. Natomiast zgodnie z § 1 pkt h/ pełnomocnictwo dotyczyło reprezentowania Skarbu Państwa w sprawach z zakresu kompetencji określonych zadaniami Wydziału Skarbu Państwa w Departamencie Gospodarowania Majątkiem Urzędu Miasta [...].

Wprawdzie pełnomocnictwo nie zostało dołączone do odwołania i zostało złożone na skutek wezwania organu II instancji, jednakże bez wątpienia umocowanie do podpisania i złożenia odwołania przez [...] zostało wykazane.

Ponadto [...] pełniła obowiązki dyrektora Wydziału Skarbu Państwa w Departamencie Gospodarowania Majątkiem Urzędu Miasta [...]. Załącznik do zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 2012 r. w sprawie nadania Regulaminu organizacyjnego Urzędowi Miasta [...] w § 38 ust. 1 określał zakres zadań przekazanych temu wydziałowi w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, przy czym był to katalog otwarty, o czym świadczy użyte w nim sformułowanie "w szczególności". Jest to bowiem jedynie "ramowy zakres działania komórek organizacyjnych urzędu" o czym stanowi § 1 pkt 4 ww. załącznika do zarządzenia. Sprawa komunalizacji nieruchomości jako dotycząca gospodarowania majątkiem Skarbu Państwa, zasobu majątku Skarbu Państwa należy do zakresu działania Wydziału Skarbu Państwa.

W przedmiotowej sprawie odwołanie w imieniu Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta [...] wniosła osoba umocowana na podstawie pełnomocnictwa notarialnego, kierująca także komórką organizacyjną Urzędu, wskazując, że działa z upoważnienia Prezydenta. Wynika to z udzielonego pełnomocnictwa w formie aktu notarialnego i zakresu kompetencji określonych zadaniami Wydziału Skarbu Państwa. Wobec tego nie można podzielić zarzutu skargi, że [...] nie była umocowana do złożenia odwołania.

Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że prawidłowo wskazał organ odwoławczy (z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), że sporna działka jako pozostająca w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie Zakładów [...] w [...] nie spełniała przesłanek do komunalizacji z mocy prawa.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.