Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2456/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28, art. 83
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Rysz, Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska, Asesor WSA Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant Beata Bińkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności ztytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2006 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: "Zakładem") na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.; zwanej dalej: u.s.u.s) po rozpoznaniu wniosku J. H. (zwanego dalej: "Skarżącym") odmówił umorzenia należności z tytułu składek na: ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami i kosztami upomnień w łącznej kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż Skarżący ma na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku [...] i [...] lat, jego miesięczne dochody z wynagrodzenia za pracę wynoszą [...] zł brutto natomiast żony [...] zł netto. Wnioskodawca przedłożył rachunki za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę oraz telefon, podał, iż spłaca zaciągnięte w banku kredyty oraz należności wobec Urzędu Skarbowego w wysokości ok. 150,00 zł miesięcznie. Skarżący nie przedstawił dowodów, że od 2000 r. ma umowę o rozdzielności majątkowej pozostaje w separacji z żoną, oraz że płaci dobrowolne alimenty na dzieci. Należności, które obciążają Skarżącą były przedmiotem postępowania egzekucyjnego i postanowieniem z 12 lutego 2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. umorzył postępowanie z uwagi na nieściągalność. Jednakże, ponieważ aktualnie Skarżący uzyskuje dochody z wynagrodzenia za pracę nie można stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności będącej kluczową przesłanką umorzenia przedmiotowych należności. Zdaniem Prezesa Zakładu Skarżący nie spełnia dostatecznie przesłanek określonych w art. 28 u.s.u.s oraz zasad określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1356 zwanego dalej: "rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r."), ponieważ Skarżący nie jest pozbawiony źródła dochodu, nie wykazał, że opłacenie składek mogłoby pozbawić jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, tym bardziej, że istnieje możliwość ratalnej spłaty zadłużenia.

Decyzją z [...] marca 2006 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: "Prezesem Zakładu") po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu decyzji podano, iż Skarżący uzupełnił dowody potwierdzające fakt zniesienia wspólności ustawowej małżeńskiej. Jednakże ponowna analiza jego sytuacji finansowej wskazuje, iż nie uległa ona zmianie tak, by skutkowało to umorzeniem należności z tytułu składek. Przedstawiony szczegółowo w poprzedniej decyzji stan faktyczny, powoduje, iż Skarżący nie spełnia przesłanek wynikających z art. 28 u.s.u.s.

W wyniku rozpoznania skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 września 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1560/06 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów przewidzianych przepisami k.p.a. w szczególności art. 107 § 3 k.p.a., a w kontrolowanym uzasadnieniu decyzji brak było jakiegokolwiek odniesienia się do zebranego materiału dowodowego. Decyzja naruszała także zasady postępowania określone w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Zakładu decyzją z 25 maja 2007 r. nr DR4/U/28/2006 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 83 ust. 4 i art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. utrzymał w mocy decyzję z 25 stycznia 2006 r.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu wskazał, że Skarżący mieszka razem z żoną i dwojgiem dzieci. Skarżący z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę za rok 2006 r. osiągnął przychód w kwocie [...] zł, co daje miesięczny dochód [...] zł brutto. Małżonka Skarżącego, z którą rozdzielność majątkową, osiąga miesięczny dochód [...] zł netto. Skarżący miesięcznie na utrzymanie rodziny przekazuje 500 zł, oprócz tego opłaca miesięczne raty do Urzędu Skarbowego w kwocie 150 zł, raty bankowe w kwocie 162 zł oraz opłaty za telefon w kwocie 42 zł. Z oświadczenia Skarżącego z 23 marca 2007r. wynika, że zaległości wobec Urzędu Skarbowego zostały spłacone 11 czerwca 2006 r. Natomiast pożyczki bankowe, które zaciąga w Lukas Banku regularnie spłaca.

Prezes Zakładu wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. - należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, pozwalającego na ich umorzenie, w uzasadnionych przypadkach także pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawodawcy zachodzi m.in. gdy (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.):

- wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (aktualnie kwota ta wynosi 8,80 zł);

- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Całkowita nieściągalność w rozumieniu u.s.u.s. zachodzi więc jedynie, gdy występuje co najmniej jedna z trzech przesłanek i ma ona trwały charakter.

Mając na uwadze powyższe Prezesa Zakładu wyjaśnił, że choć w decyzji z 25 stycznia 2006 r. wskazano, że prowadzone wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne zostało zakończone wydaniem przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. postanowienia z 12 lutego 2003 r. o umorzeniu postępowania z uwagi na nieściągalność. To jednak sytuacja Skarżącego uległa zmianie i ze względu na osiąganie przychodów z tytułu zatrudnienia wobec Skarżącego może być prowadzone skuteczne postępowanie egzekucyjne.

Prezes Zakładu wyjaśnił, że ustawodawca dopuścił także możliwość umorzenia należności pomimo braku istnienia przesłanki nieściągalności i przytoczył treść § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. zgodnie z którym - Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Analizując sprawę w aspekcie § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Prezes Zakładu stwierdził, że sytuacja finansowa i zdrowotna Skarżącego nie wypełnia przesłanek do zastosowanie powyższych przepisów rozporządzenia. Bowiem Skarżący z tytułu umowy o pracę osiągał w 2006 r. miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Wskazał, że Skarżący pomimo zatrudnienia na umowę o pracę od 15 października 2002 r. nie podjął żadnych działań zmierzających do spłaty powstałego zadłużenia z okresu od sierpnia 1999 r. do lutego 2001 r. Stwierdził, że posiadane przez Skarżącego zadłużenie wobec banku nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia. Oznacza zaś, iż w ocenie banku Skarżący osiąga dochody, które gwarantują spłatę kredytów. Dodał, że Skarżący zaciągając kolejny kredyt spłaca należności wobec innych wierzycieli pomimo, iż należności z tytułu składek jako należności publicznoprawne winny być regulowane w pierwszej kolejności przed innymi zobowiązaniami.

Prezes Zakładu podkreślił, że decyzje podejmowane na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. są decyzjami uznaniowymi, a więc uzależnionymi nie tylko od spełnienia przez wnioskodawcę przewidzianych prawem warunków, lecz również od uznania Zakładu. Badając dany przypadek pod kątem ustawowych przesłanek umorzenia, organ może umorzyć należności, gdy zostaną spełnione ustawowe przesłanki umorzenia, ale nie jest obowiązany umorzyć należności nawet gdy takie przesłanki wystąpią. Bierze się pod uwagę nie tylko ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek, ale również stan finansów ubezpieczenia społecznego.

Prezes Zakładu na końcu zaznaczył, iż wydając decyzję odmowną powołano się w szczególności na możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz brak nadzwyczajnych okoliczności, które byłyby powodem umorzenia zadłużenia.

W skardze do Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 lipca 2007 r. Skarżący wniósł o umorzenie zadłużenia z tytułu należnych składek Zakładu wraz z należnymi odsetkami.

W motywach skargi Skarżący powołał na swoje pisma złożone w postępowaniu administracyjnym i tam przedstawioną sytuacją. Dodatkowo wskazał, że ponosi duże wydatki na naukę dzieci - córka kończy I rok stacjonarny na Kolegium K., a syn I rok w liceum ekonomicznym. Wyjaśnił, że zaciągnięte kredyty bankowe przeznacza na edukację dzieci oraz spłatę długów. Podkreślił, że sam choruje na [...], co powoduje, iż ponosi wydatki na leki. Nie chce brać zwolnienia lekarskiego, bo obawia się o pracę (ma umowę na czas określony do końca 2008 r.). Stwierdza, iż jego sytuacja wypełnia przesłanki z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Do skargi załączył lekarską kartę informacyjną z 30 maja 2007 r. stwierdzającą opisane przez Skarżącego schorzenie.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z 12 listopada 2007 r. Skarżący uzupełnił zarzuty skargi stwierdzając, iż w jego przypadku mogło dojść do przedawnienia dochodzonych przez Zakład należności składkowych i powołał się na artykuł z 2 listopada 2007 r. z "Rzeczypospolitej", którego kserokopię załączył.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności Sąd odniósł się do wniosku skargi dotyczącego umorzenia przez Sąd zaległych składek Zakładu wraz z odsetkami. Otóż należy wyjaśnić, iż kognicja sądów administracyjnych w odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na określone fundusze została ustanowiona ustawą z 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Art. 10 pkt 26a tej ustawy zmienił - z dniem 1 lipca 2004 r. - brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tą kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych - sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych. Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy, wolą ustawodawcy było wyłączenie możliwości umarzania wskazanych wyżej należności przez sądy powszechne, które były władne zmienić decyzję organu i umorzyć określoną kwotę należności (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2000 r., sygn. akt III ZP 15/00, OSNAPU 2000, nr 23, poz. 864). Powyższa zmiana ustawodawcza, miała charakter fundamentalny w odniesieniu do tego typu spraw. Pamiętać bowiem należy, że o ile sądy powszechne przejmowały wcześniej załatwioną przez Zakład sprawę do dalszego załatwienia, o tyle sąd administracyjny na skutek zaskarżenia decyzji Prezesa Zakładu nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz jedynie kontroluje (ocenia) działalność tego organu pod względem zgodności z prawem. Orzeczenie sądu administracyjnego w razie uwzględnienia skargi, rozstrzyga o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu oraz zobowiązuje organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy.

W związku z powyższym wniosek Skarżącego o umorzenie zaległych wobec Zakładu wraz z odsetkami - z uwagi na przedstawione wyżej uwarunkowania konstytucyjne i ustawowe - nie mógł być przez Sąd uwzględniony.

Tak jak wyżej zaznaczono sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy oraz mając na uwadze wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z 14 września 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1560/06, Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku Skarżącego z 7 listopada 2005 r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone." Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków, stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec Skarżącego, ponieważ - jak trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji - Skarżący jest zatrudniony na umowę o pracę i z tego tytułu uzyskuje stały dochód z którego może być prowadzona egzekucja administracyjna. Oceny tej nie może zmienić fakt wydania 12 lutego 2003 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Stosownie bowiem do art. 61 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm.) w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Podstawy umorzenia należności z tytułu składek, w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., określone zostały w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1); poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2) lub przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

Skarżący zarzucił, iż organ winien uznać, że jego sytuacja wypełnia przesłanki o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

Należy jednak ponownie podkreślić, iż również w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Także i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności. Ponadto trzeba zwrócić uwagę, iż przesłanki określone w tych przepisach mają charakter ocenny, a ich interpretacji na użytek danej sprawy dokonuje każdorazowo podejmujący rozstrzygnięcie uprawniony organ, w tym przypadku Zakład, a w postępowaniu odwoławczym Prezes Zakładu. Natomiast sądowa kontrola decyzji uznaniowych - jak wyżej zaznaczono - sprowadza się przede wszystkim do badania prawidłowości samego postępowania poprzedzającego ich wydanie. Badany jest sam proces dochodzenia przez organ administracji do rozstrzygnięcia sprawy oraz znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji opis tego procesu.

Oceniając sprawę z punktu widzenia powyższych kryteriów należy wskazać, iż nie można zgodzić się z zarzutami Skarżącego, iż wydanie decyzji nastąpiło bez uprzedniego zbadania sytuacji finansowej Skarżącego oraz uwzględnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych.

Przed wydaniem decyzji organ rentowy przeprowadził postępowanie zmierzające do ustalenia sytuacji finansowej i życiowej Skarżącego. Wskazał, że Skarżący jest zatrudniony i z tego tytułu osiąga miesięczny dochód w wysokości 1878,49 zł brutto. Trafnie zauważył, iż Skarżącemu były i są udzielane kredyty bankowe, co świadczy o jego wypłacalności. Ponadto w kosztach utrzymania dzieci - oprócz Skarżącego - bierze udział małżonka, która również osiąga stały dochód miesięczny. Tak więc - zgodnie z prawem - Zakład mógł odmówić Skarżącemu umorzenia zaległych składek uznając, że nie zachodzi przesłanka § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

Odnosząc się do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. dotyczącej przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Należy zaznaczyć, iż Sąd ocenia zaskarżoną decyzje zgodnie ze stanem faktycznym ustalonym w dniu jej wydania. Skarżący o swoim schorzeniu (niewydolności żylnej, obrzęku podudzia) poinformował dopiero w skardze, tak więc organ nie mógł wziąć pod uwagę - w momencie wydawania zaskarżonej decyzji - sytuacji zdrowotnej Skarżącego, ponieważ była to okoliczność nieznana. Z akt sprawy nie wynika również aby Skarżący sprawował opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, Zatem zarzut naruszenia § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. należało uznać za bezzasadny.

Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, w sprawie nie doszło do przekroczenia ram uznania administracyjnego, przewidzianego w art. 28 u.s.u.s., a w konsekwencji wydanemu rozstrzygnięciu nie można postawić zarzutu dowolności.

Sąd za bezzasadny uznał również zarzut skargi dotyczący przedawnienia składek.

Z dniem 1 stycznia 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074). Na podstawie art. 1 pkt 9 tejże ustawy przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przedawniają się po upływie 10 lat. Termin ten rozpoczyna bieg od dnia, w którym należności stały się wymagalne.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku sygn. akt SN I UK 232/04 z dnia 5 kwietnia 2005 r. (OSNP 2006/1-2/26), zgodnie z którym, zmiana art. 24 ust. 4 u.s.u.s. ustanawiająca dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie ma zastosowania do należności przedawnionych przed tym dniem. W stosunku do tych należności zastosowanie mają przepisy obowiązujące przed tą datą, czyli zgodnie z pierwotnym brzmieniem przepisu art. 24 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którym należności uległy przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia (w związku z odroczeniem terminu opłacenia należności, rozłożenia na raty, podjęciem innej czynności zmierzającej do ściągnięcia należności, jeżeli o tej czynności został powiadomiony dłużnik), po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

W niniejszej sprawie przedmiotem odmowy umorzenia są składki za okres od sierpnia 1999 r. do lutego 2001 r. A zatem do tych należności mają zastosowanie przepisy obowiązujące od 1 stycznia 2003 r. ustalające 10 letni okres przedawnienia, ponieważ względem tych należności termin przedawnienia nie upłynął przed 1 stycznia 2003, tj. datą wejścia w życie cytowanej wyżej ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r.

Na końcu Sąd zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego, polegającej choćby na dokonaniu spłaty części zadłużenia, Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie pozostałych należności, bądź np. tylko odsetek od zaległości. W ewentualnym nowym postępowaniu będą mogły być poddane stosownej ocenie działania i starania Skarżącego podjęte w celu spłaty zadłużenia, z uwzględnieniem jego aktualnej sytuacji finansowej. Ponadto przepisy u.s.u.s. przewidują możliwość uzyskania ulgi w postaci zawarcia układu ratalnego polegającego m.in. na rozłożeniu na raty zaległych należności składkowych.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.