Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1318/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1957 nr 39 poz 174
law: Ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.
article: art. 156 par. 1 pkt 2, art. 156 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i a, 152 i 200; 205 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej K. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania K. K., decyzją z dnia [...] maja 2012 r., [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. Miasto decyzją z dnia [...] czerwca 1968 r., nr [...] przejęło na własność Państwa nieruchomość rolną, położoną w P. przy ulicy [...], oznaczoną działką ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] ha, obręb C., stanowiącą własność I. R.

Decyzję tę utrzymało w mocy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. decyzją z dnia [...] lipca 1969 r., nr [...].

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., sygn. akt [...], rozstrzygając spór kompetencyjny pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P. w zakresie ustalenia organu właściwego do prowadzenia postępowania w sprawie nieważności kwestionowanej decyzji wskazał, że organem wyższego stopnia, o którym mowa w art. 157 § 1 Kpa jest Wojewoda [...], który jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji.

Po rozpatrzeniu wniosku K. K. o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie przejęcia nieruchomości o pow. [...] ha obręb C., Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] lipca 1969 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. z dnia [...] czerwca 1968 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość spełniała przesłanki do uznania jej za opuszczoną, albowiem nikt na niej nie zamieszkiwał, a grunty w całości były niezagospodarowane.

Odwołanie od tej decyzji wniosła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi K. K., która zarzuciła decyzji Wojewody [...], że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na to, że gospodarstwo to nie spełniało, norm ustanowionych dla gospodarstw opuszczonych. Przede wszystkim, będąca przedmiotem przejęcia nieruchomość nie posiadała zabudowań, nie stanowiła gospodarstwa rolnego. Ponadto do roku 1965 nieruchomość była częściowo zagospodarowana przez szereg drobnych dzierżawców, którzy ją uprawiali na podstawie umów dzierżawnych zawartych z Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania K. . decyzją z dnia [...] maja 2012 r., [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha obręb C., stanowiąca własność I. R., została przejęta na własność Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39 poz. 174) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39 poz. 198). Zgodnie z powyższymi przepisami gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostało za niezbędne (art. 2). Przytoczone wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r., w § 1 ust. 1 definiowało pojęcie gospodarstwa rolnego opuszczonego, za które uważało się gospodarstwo, na którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Zdaniem organu przepis § 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r. nie uzależniał uznania gospodarstwa za gospodarstwo rolne opuszczone, od czasokresu nieuprawiania go oraz nie poddawania właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę. Ustalenie na gruncie, że ziemia leży odłogiem, a właściciel gruntami nie interesuje się było wystarczającym argumentem do zastosowania powyższych przepisów i podjęcia decyzji o przejęciu takiego gospodarstwa na własność Państwa. Z kolei w myśl postanowień § 2 przytoczonego wyżej rozporządzenia, przejęcie gospodarstwa rolnego (nieruchomości rolnej) na własność Państwa następowało bez odszkodowania w stanie wolnym od obciążeń z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostało za niezbędne.

Przejęta na własność Państwa przedmiotowa nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1964 r. Nr 45, poz. 304 ze zm.). Zgodnie z przytoczonym przepisem za gospodarstwo rolne uważano wszystkie należące do tej samej osoby (osób) nieruchomości rolne, jeżeli stanowiły lub mogły stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zgodnie natomiast z ust. 2 tego rozporządzenia do gospodarstwa rolnego zaliczano również lasy i grunty leśne oraz nieużytki należące do właściciela nieruchomości określonego w ust. 1, jeżeli stanowiły lub mogły stanowić z tymi nieruchomościami zorganizowaną całość gospodarczą. Z treści uzasadnienia decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. z dnia [...] czerwca 1968 r. wynika, że zapisanym w księdze wieczystej nr [...] właścicielem nieruchomości rolnej o pow. [...] ha była I. R., która nie mieszkała w miejscu położenia nieruchomości jak również jej nie uprawiała. Właścicielka nie ustanowiła także innego użytkownika nieruchomości, ani jej nie wydzierżawiła. Do roku 1965 nieruchomość tę częściowo użytkowało szereg drobnych dzierżawców, na podstawie zawartych z Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej w P. umów dzierżawy. Następnie dzierżawcy zaprzestali uprawy i nie zawierali dalszych umów dzierżawy. Wezwany przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej do zagospodarowania tej nieruchomości J. Z., który nieformalną umowa kupna-sprzedaży nabył ją od I. R., nie przystąpił do zagospodarowania gruntów. Okoliczności te spowodowały, że organ administracyjny słusznie uznał tę nieruchomość za opuszczoną i na podstawie art. 2 przytoczonej wyżej ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. postanowił przejąć ją na własność Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 1968 r. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] lipca 1969 r., nr [...].

Zdaniem Ministra, nie jest przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu fakt, że w gospodarstwie tym nie było zabudowań, a więc w miejscu jej położenia nikt z członków rodziny nie zamieszkiwał. W rozpatrywanej sprawie zasadnicze znaczenie dla badania legalności decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. z dnia [...] czerwca 1968 r., jak również utrzymującej ją w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] lipca 1969 r. jest przede wszystkim ustalenie, czy w dacie przejęcia omawianej nieruchomości na własność Państwa, nieruchomość ta była uprawiana oraz poddawana właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. W razie niezamieszkiwania na gospodarstwie, właściciel w celu niedopuszczenia do przejęcia gospodarstwa jako opuszczonego powinien był zabezpieczyć zagospodarowanie większej części gruntów rolnych przez inne osoby, np. dzierżawców w sposób właściwy. Tym zasadom nie odpowiadało zagospodarowanie gospodarstwa rolnego I. R., którego była właścicielką od [...] kwietnia 1947 r. Gdyby właścicielka rzeczywiście przejawiała zainteresowanie swoim gospodarstwem rolnym położonym przy ulicy [...] w P., to nie było żadnych przeszkód do zawarcia stosownych umów dzierżawy z rolnikami, którzy takie umowy zawarli z Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej w P. Ustawodawca w powołanych wyżej przepisach, nie uzależnił przejęcia gospodarstwa rolnego od okresu czasu, w którym gospodarstwo zostało opuszczone. W niniejszej sprawie okres ten jest stosunkowo długi. Jeżeli więc spełnione zostały przesłanki z § 1 wyżej wymienionego rozporządzenia, wskazujące na opuszczenie gospodarstwa, zaistniały zatem podstawy do jego przejęcia na rzecz Państwa. Skoro ustalony stan faktyczny odpowiada zastosowanym przepisom prawa Minister stwierdził, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego w postępowaniu dotyczącym przejęcia na własność Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego położonego przy ulicy [...] w P. i w związku z tym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji organu stopnia wojewódzkiego.

Od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] K. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 14, poz. 78 z 1959 r. ze zm.) w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 z 1957 r. ze zm.) w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198 z 1961 r.) w zw. z art 138 § 1 Kpa zw. z art. 156 § 1 Kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uznaniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że powyższe przepisy nie zostały naruszone przy wydaniu przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. decyzji z dnia [...] lipca 1969 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. z dnia [...] czerwca 1968 r., nr [...] oraz przy wydaniu przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P., decyzji z dnia [...] czerwca 1968 r., nr [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego, nieruchomości o obszarze [...] ha, położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej w dacie wydania decyzji własność I, R,; 2) naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 z 1957 r. ze zm.) w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198 z 1961 r.) w zw. z art 138 § 1 Kpa w zw. z art. 156 § 1 Kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uznaniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż powyższe przepisy nie zostały naruszone przy wydaniu przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P, decyzji z dnia [,,,] lipca 1969 r., nr [,,,] utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P, z dnia [,,,] czerwca 1968 r., nr [...] oraz przy wydaniu przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P., decyzji z dnia [...] czerwca 1968 r., nr [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego, nieruchomości o obszarze [...] ha, położonej w P. przy ul. [...]; 3) naruszenie art. 99 § 2 Kpa w kształcie normatywnym obowiązującym na dzień 31 lipca 1969 r. oraz na dzień 15 czerwca 1968 r. w zw. z art 138 § 1 Kpa w zw. z art. 156 § 1 Kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uznaniu przez Ministra Rolnictwa, iż powyższe przepisy nie zostały naruszone przy wydaniu przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. decyzji z dnia [...] lipca 1969 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. z dnia [...] czerwca 1968 r., nr [...] oraz przy wydaniu przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. decyzji z dnia [...] czerwca 1968 r., nr [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego, nieruchomości o obszarze [...] ha, położonej w P. przy ul. [...] 4) naruszenie art. 77§ 1 Kpa w zw. z art. 80 Kpa w zw. z art. 107 § 3 Kpa, polegające na dokonaniu błędnej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego i ustaleniu, iż nieruchomość o obszarze [...] ha, położona w P. przy ul. [....], stanowiła gospodarstwo rolne; 5) naruszenie art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 80 Kpa w zw. z art. 107 § 3 Kpa, polegające na dokonaniu błędnej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego i ustaleniu, iż nieruchomość o obszarze o obszarze [...] ha, położona w P. przy ul. [...], stanowiła gospodarstwo rolne opuszczone; 6) naruszenie art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 7 Kpa, polegające na niedokonaniu przez Ministra Rolnictwa wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego; 7) naruszenie art. 107 § 1 Kpa w zw. z art. 107 § 3 Kpa, polegające na niesporządzeniu przez Ministra Rolnictwa prawidłowego uzasadnienia decyzji z dnia [...] maja 2012 r. W skardze skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...]; 2) zasądzenie na rzecz K. K. od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Wbrew temu co stwierdził organ nadzoru, na mocy ostatecznej decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] czerwca 1968 r. nabyciu przez Państwo podlegał grunt o pow. [...] ha stanowiący działkę nr [...] przy ul. [...], nie będący gospodarstwem rolnym w rozumieniu § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych...(Dz. U. Nr 45, poz. 304). Z akt sprawy wynika bowiem, że przedmiotowy teren stanowił użytek oznaczony geodezyjnie RV, a więc Rolę klasy piątej (opis i mapa z dnia 21 czerwca 1968 r., pismo Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] w P. z dnia 16 grudnia 2010 r., pismo skarżącej z dnia 15 czerwca 1992 r.), a zatem nie było to zorganizowane lub mogące być zorganizowane jako całość gospodarcza mienie, obejmujące nieruchomość rolną, budynki, urządzenia, inwentarz, zapasy, prawa i obowiązkami.

Z przepisów art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu...(Dz. U. Nr 39, poz. 174 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, wynika, że przedmiotem nabycia w trybie tego przepisu mogły być działki – zdaniem Sądu – także te nadające się do produkcji rolnej (osadnicze), nabyte na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., a więc nie były w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane zabiegom agrotechnicznym przez właściciela (niespełniającego przesłanek z § 1 ust. 2 rozp.), użytkownika albo dzierżawcę.

Sąd zwraca uwagę, że podstawową przesłanką nabycia działki gruntu w tym trybie było to, czy nieruchomość tego typu jest nieruchomością rolną w rozumieniu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych (...). Z przepisu tego wynikało, że nieruchomość uważa się za rolną, jeżeli jest lub może być użytkowana na cele produkcji rolnej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej, chyba że stosownie do przepisów o terenach budowlanych na obszarach wsi albo stosownie do przepisów o planach zagospodarowania przestrzennego przeznaczona została na inne cele, nie związane bezpośrednio z produkcją rolną. Nie uważa się jednak za nieruchomości rolne terenów położonych w obrębie zwartej zabudowy miasta oraz nieruchomości, które należą do tej samej osoby (osób) i których łączny obszar nie przekracza 0,2 ha.

Z § 1 rozporządzenia z dnia 28 listopada 1964 r. wynika, że nieruchomością rolną nie była nieruchomość, jeżeli stosownie do przepisów o terenach budowlanych na obszarach wsi albo stosownie do przepisów o planach zagospodarowania przestrzennego przeznaczona została na inne cele, nie związane bezpośrednio z produkcją rolną bądź położona w obrębie zwartej zabudowy miasta.

Uszło uwadze organów, że z pisma z dnia 7 sierpnia 1968 r. PDRN P. wynika, że w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta przedmiotowy grunt został przeznaczony pod budownictwo mieszkaniowe wysokie (górny taras [...]) z terminem realizacji po 1975 r. W niniejszej sprawie zagadnienie to nie zostało wyjaśnione przez Wojewodę [...] i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Organy nie poczyniły żadnych ustaleń, w szczególności dotyczących tego, czy w dacie wydawania decyzji o przejęciu na własność Państwa nieruchomość, stosownie do przepisów o planach zagospodarowania przestrzennego została przeznaczona na cele nierolnicze, czy też była wówczas położona w obrębie zwartej zabudowy (tak utrzymuje skarżąca we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r.).

Z przepisu art. 2 ustawy – jeżeli chodzi o przejmowanie działek - wynikał również wymóg, że przejęciu podlegały tylko i wyłącznie działki nabyte na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie. Z akt niniejszej sprawy wynika jedynie, że przedmiotowy grunt I. R. nabyła w dniu [...] grudnia 1947 r. na podstawie umowy z dnia [...] lutego 1938 r. i aktu przeniesienia własności z dnia [...] kwietnia 1947 r. (pismo Sądu Rejonowego w P. z dnia 11 czerwca 2003 r., pismo GEOPOZ z dnia 17 kwietnia 2003 r.). Organy orzekające w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. decyzją z dnia [...] czerwca 1968 r., nr [...] i utrzymanej w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. decyzją z dnia [...] lipca 1969 r., nr [...] nie wyjaśniły w jakim trybie były zawierane umowa i akt, stanowiące podstawę wpisu właścicielki do księgi wieczystej.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że w niniejszej sprawie nie została wyjaśniona kwestia opuszczenia nieruchomości po dniu 28 kwietnia 1955 r. w rozumieniu § 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r. Sąd podziela stanowisko organu, że zgromadzone w sprawie dowody wskazują, iż I. R. nie zamieszkiwała na przedmiotowej nieruchomości (był to jedynie grunt rolniczy bez zabudowań) i po dniu 28 kwietnia 1955 r. nie uprawiała nieruchomości rolnej. Z dowodu doręczenia decyzji o przejęciu z dnia [...] czerwca 1968 r. wynika, że I. R. zamieszkiwała w P. przy ul. [...]. Z wykazu użytkowników z dnia 30 sierpnia 1968 r. wynika, że [...] maja 1955 r. zawarte zostały pierwsze umowy dzierżawy z K. G. ([...] ha gruntu) i F. R.(0,30 ha) oraz kilkanaście innych w latach 1955-1966, obejmujących większą część nieruchomości. Ostatnia umowa zawarta z M. N. nosi datę [...] marca 1966 r. Z pisma Prezydium DRN P. z dnia 7 sierpnia 1968 r. przekazującego odwołanie wynika, że do 1965 r. nieruchomość była częściowo zagospodarowywana przez szereg drobnych dzierżawców na podstawie umów zawieranych przez Prezydium. Od 1965 r. grunt ten leży odłogiem, jest nieuprawiany przez właścicielkę bądź ustanowionego przez nią dzierżawcę. Prezydium przejęło grunt od J. Z., który nie mógł przedłożyć stosownej umowy, a w aktach sprawy brak protokołu przekazania gruntu tej osobie. Z akt sprawy wynika, że od decyzji pierwszoinstancyjnej o przejęciu nieruchomości odwoływał się tylko J. Z., który był jedynie posiadaczem gruntu, a nie jego użytkownikiem lub dzierżawcą, co wynika z braku J. Z. w wykazie użytkowników z dnia 30 sierpnia 1968 r. Organowi nadzoru nie udało się też pozyskać umowy zawartej przez I. R. z tą osobą (pismo Archiwum Państwowego w L. z dnia 14 marca 2011 r.; pismo Archiwum Państwowego w P. z dnia 15 lutego 2011 r.; pismo Burmistrza Miasta B. z dnia 10 lutego 2011 r.). Zatem trafnie organy przyjęły, że mimo formalnie zawartych umów dzierżawy, od 1965 r. grunt ten faktycznie nie był uprawiany przez dzierżawców. Przeciwdowodu w tym zakresie nie przedstawiła skarżąca, chociaż postępowanie nieważnościowe toczy się z jej inicjatywy od 2001 r.

Zdaniem Sądu, akta sprawy nie dowodzą tego, żeby I. R. w dacie wydawania decyzji o przejęciu była właścicielem, o którym mowa w § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r. Z akt sprawy wynika, że poprzedniczka prawna skarżącej była pełnoletnia i miała pełną zdolność do czynności prawnych, była stroną umowy z 1938 r. i aktu przeniesienia własności z 1947 r., była adresatem decyzji w sprawie o przejęcie nieruchomości i adresatem zawiadomienia o wysokości i terminie obowiązkowych dostaw z dnia 31 lipca 1967 r. Brak również dowodów na to, że była powołana do służby wojskowej lub pozbawiona wolności. Dowodów w tym zakresie nie potrafiła przedstawić również skarżąca, która z faktu tego wywodzi korzystne dla siebie skutki. Sąd zwraca uwagę, że na gruncie obowiązującego od dnia 11 kwietnia 2011 r. art. 7 Kpa w nowym brzmieniu strona inicjująca postępowanie administracyjne nie może przerzucać wyłącznie na organ obowiązku dokonywania czynności mających wyjaśnić stan faktyczny sprawy. Art. 7 Kpa w obecnym brzmieniu zakłada, że aktywną rolę w dochodzeniu do prawdy obiektywnej ma także strona postępowania, co leży przecież w jej interesie, zwłaszcza, gdy to strona kieruje do organu żądanie załatwienia sprawy w określony sposób.

Wobec powyższego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy obu instancji nie poczyniły dokładnych i wszechstronnych ustaleń w zakresie materialnoprawnych przesłanek przejęcia nieruchomości w trybie art. 2 ustawy. Organy błędnie ustaliły, że przedmiotem przejęcia przez Państwo było gospodarstwo rolne. Nie wyjaśniły tego, czy przejmowana nieruchomość była nieruchomością rolną w rozumieniu § 1 rozporządzenia z dnia 28 listopada 1964 r., czy też była przeznaczona na inne cele lub położona w obrębie zwartej zabudowy. Nie wyjaśniły tego, czy była to nieruchomość nabyta na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie, czy też w innym trybie. Brak wyjaśnienia sprawy w tym zakresie świadczy o naruszeniu przez organy przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 2 ustawy i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności gospodarstw rolnych (...), a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] zastosuje się do oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym wyroku. Organ wyjaśni wskazane wyżej zagadnienia dotyczące przejmowanej nieruchomości. Jeżeli Wojewoda uzna, że wskazane wyżej przepisy art. 2 ustawy i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. zostały naruszone organ oceni, czy naruszenie to miało charakter "rażący" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W przypadku uznania, że doszło w sprawie do rażącego naruszenia prawa organ wyjaśni sprawę biorąc pod uwagę art. 156 § 2 Kpa. W zależności od poczynionych ustaleń organ wyda stosowny akt, który uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 tej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).