Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 90/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 3 pkt 3,  par. 9 ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 17 poz 142
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30  art. 72 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Czajkowski,, Asesor WSA Renata Kantecka (spr.), Protokolant Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej oraz odmowy przyznania płatności 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 10 marca 2005r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w "[...]" wpłynął wniosek K. T. o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Zgodnie z planem dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej w zakresie przechowywania nawozów naturalnych gospodarstwo miało zostać wyposażone w płytę gnojową o powierzchni 56,15 m2 oraz zbiornik na gnojówkę o pojemności 44,92 m3 .

Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w "[...]" przyznał K.T. pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej w łącznej wysokości 41.416,24 zł. W decyzji określono, że pomoc zostanie wypłacona w dwóch równych ratach z zastrzeżeniem dopełnienia obowiązków wynikających z §9 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 17, poz.142 ze zm.).

W dniu 3 września 2007r. beneficjent złożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW.

W wyniku przeprowadzonej w dniu 24 września 2007r. kontroli przed wypłatą drugiej raty stwierdzono, że przedsięwzięcie opisane w planie dostosowania, na które beneficjent otrzymał pomoc nie zostało zrealizowane, gdyż zbudowano zbiornik na gnojówkę o pojemności 26,14 m3. Dokonano także pomiaru płyty, która miała powierzchnię 87,48 m2 .

W piśmie z dnia 26 września 2007r. beneficjent oświadczył, że w czasie budowy płyty i zbiornika popełnił błąd rachunkowy - mylnie odczytał pojemność zbiornika, myśląc, że jest to powierzchnia zabudowy. Zaznaczył, że pomyłka była wynikiem zbyt dużej ilości obowiązków. Jednocześnie stwierdził, że chciałby naprawić błąd i do istniejącego zbiornika dobudować zbiornik o brakującej pojemności.

Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w "[...]", na podstawie art.162 §2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. : Dz.U. z 2000r. nr 98, poz.1071 ze zm., dalej KPA) w związku z §9 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich oraz na podstawie art.72 rozporządzenia Komisji WE nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), uchylił w całości decyzję z dnia "[...]" o przyznaniu K.T. pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej i odmówił przyznania płatności ze względu na niezrealizowanie w całości inwestycji zadeklarowanych w planie dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.

W tym samym dniu, tj. 15 listopada 2007r. beneficjent złożył kolejne oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW.

Odnosząc się, w motywach rozstrzygnięcia, do oświadczenia beneficjenta z dnia 26 września 2007r. organ stwierdził, iż podnoszone w nim argumenty mające usprawiedliwić błąd są niepoważne, gdyż w planie dostosowania wielokrotnie wymienia się pojemność zbiornika, a nadto wiedzą elementarną jest jednostka miary określająca pojemność i sposób jej obliczania. Różnica 18,78 m3 jest różnicą ewidentną, od razu widoczną i oczywistą. Organ I instancji stwierdził również, że termin na realizację przedsięwzięcia upłynął w dniu złożenia przez beneficjenta oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW, czyli w dniu 3 września 2007r. W ocenie organu beneficjent złożył fałszywą deklarację w wyniku poważnego zaniedbania w rozumieniu art.72 ust.1 rozporządzenia Komisji WE nr 817/2004, który stanowi, że każdy beneficjent, który złożył fałszywą deklarację, powstałą w wyniku poważnego zaniedbania, zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w ramach odpowiednich rozdziałów rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, na dany rok kalendarzowy. Jednocześnie organ zaznaczył, że nie może uwzględnić oświadczenia z dnia 15 listopada 2007r., gdyż w wyniku kontroli przeprowadzonej po złożeniu oświadczenia z dnia 3 września 2007r. ujawniono nieprawidłowości i wszczęto z urzędu postępowanie. Złożenie kolejnego oświadczenia nie zmienia faktu, że w dniu 3 września 2007r. beneficjent złożył fałszywą deklarację w skutek poważnego zaniedbania.

W odwołaniu od opisanej decyzji K.T. podniósł, iż dopełnił wszystkich warunków zawartych w §9 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r., czego dowodem jest zakończenie w terminie wszelkich prac związanych z realizacją inwestycji zadeklarowanych w planie dostosowania i złożenie w terminie stosownego oświadczenia właściwemu Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR. Zarzucił, że organ I instancji nie polecił przeprowadzenia wizytacji i sprawdzenia stanu rzeczywistego realizacji inwestycji po złożeniu oświadczenia w dniu 15 listopada 2007r., a zgodnie z obowiązującymi przepisami inwestycję należało zakończyć do końca 2007r., a nie do momentu złożenia jakiegokolwiek oświadczenia. Podkreślił, że oświadczenie z dnia 3 września 2007r. było mylne tylko co do jednej okoliczności – wybudowania zbiornika o pojemności 26,14 m3 , zamiast 44,92 m3 , co było wynikiem błędu. Czym innym jest kategoria poważnego zaniedbania, czy niedbalstwa. Nadto beneficjent zarzucił organowi naruszenia zasad postępowania wynikających z art. 6 i 7 KPA, a także niewłaściwe zastosowania art.162§2 KPA.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR w "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pomimo złożenia przez beneficjenta w dniu 3 września 2007r. oświadczenia o zrealizowaniu w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, w rzeczywistości przedsięwzięcie wybudowania zbiornika na gnojówkę nie było zrealizowane, gdyż do pełnej realizacji przedsięwzięcia brakowało 42%. Organ odwoławczy stwierdził, że takiej rozbieżności z planem dostosowania nie można w sposób racjonalny wytłumaczyć, a argumenty strony dotyczące pomylenia pojemności zbiornika z powierzchnią zabudowy są niepoważne. Uznał zatem, że producent rolny złożył fałszywą deklarację w wyniku poważnego zaniedbania, w rozumieniu art.72 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004. Organ zaznaczył, że beneficjent przed złożeniem oświadczenia powinien we własnym interesie zmierzyć pojemność wykonanego zbiornika i w przypadku stwierdzenia różnicy niemieszczącej się z granicy tolerancji wynoszącej 5% dobudowałby brakującą kubaturę. Uczyniłby to jeszcze przed złożeniem oświadczenia i nie poniósłby konsekwencji w postaci braku wypłaty drugiej raty płatności i obowiązku zwrotu pierwszej raty pomocy finansowej. Organ wskazał, że decyzja z dnia "[...]" została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, zatem stwierdzając ich niedopełnienie przez stronę organ I instancji słusznie uchylił powyższą decyzję w trybie art.162 §2 KPA.

Za bezzasadny uznał organ II instancji zarzut nie wypowiedzenia się na temat stanu faktycznego po złożeniu oświadczenia z dnia 15 listopada 2007r., gdyż organ I instancji wyraźnie stwierdził, że nie uwzględnił tego oświadczenia. Wizytacja mająca na celu sprawdzenie zrealizowania przedsięwzięć przeprowadzona została po złożeniu oświadczenia z dnia 3 września 2007r. i wykazała nie zrealizowanie w całości deklarowanego przedsięwzięcia. Organ stwierdził, że rolnik składając oświadczenie w dniu 3 września 2007r. sam sobie wyznaczył taki termin wykonania przedsięwzięcia, zatem argument, że okres realizacji deklarowanej inwestycji jeszcze nie minął, nie zasługuje na uwzględnienie.

Organ nie podzielił także zarzutów naruszenia art.6 i 7 KPA. Wskazał, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. jednoznacznie określają przesłanki, których spełnienie przez producenta rolnego skutkuje wypłatą drugiej raty płatności. W przeciwnym wypadku, po stronie organu administracyjnego istnieje obowiązek odmowy wypłaty wspomnianej raty i wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu pierwszej raty płatności. Przepisy dotyczące płatności są skonstruowane w sposób rygorystyczny i dyscyplinujący producentów rolnych do zachowania szczególnej ostrożności przy formułowaniu wniosków o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na opisaną decyzję K.T. wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji i o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie §6 ust.2 i §9 ust.3 oraz §10 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18 stycznia 2005r. oraz art.72 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, a także naruszenie prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków wynikających z art. 6, 7, 9 i 162 §2 i 3 KPA. Skarżący podniósł, iż dopełnił wszystkich warunków zawartych w §6 ust.2 i §9 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r., czego dowodem jest zakończenie w terminie wszelkich prac związanych z realizacją inwestycji zadeklarowanej w planie dostosowania i złożenie w terminie stosownego oświadczenia właściwemu Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR. Zarzucił, że organy obu instancji nie ustaliły stanu faktycznego realizacji inwestycji po złożeniu oświadczenia w dniu 15 listopada 2007r., a w wymienionym rozporządzeniu określony został tylko jeden termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie – 31 grudnia 2007r. W jego ocenie organy nie zastosowały właściwie §10 ust.1 cytowanego rozporządzenia, czym naruszyły art.6 KPA. Skarżący podkreślił, że oświadczenie złożone w dniu 3 września 2007r. było mylne tylko co do jednej okoliczności i było wynikiem błędu, który należy odróżnić od poważnego zaniedbania. Zdaniem skarżącego organy nie dopełniły zasady podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czym naruszyły art.7 KPA. Naruszenia art.9 KPA skarżący upatruje w nie poinformowaniu co należy rozumieć pod pojęciami "terminów" wskazanych w §6 ust.2 i §9 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. Według niego są one sprzeczne i powodują poważne niejasności interpretacyjne. Organy niewłaściwie, według skarżącego, zastosowały art.162 §2 i 3 KPA, bowiem w przypadku niedopełnienia zlecenia organ powinien rozstrzygać, czy w danej sprawie jest wskazane uchylenie decyzji, czy też doprowadzenie do wyegzekwowania czynności, których dotyczy zlecenie nałożone na stronę.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w "[...]" podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, wydanego z upoważnienia zawartego w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej.

Zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 KPA i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każda czynności procesowa podejmowana przez organ administracji publicznej, działający zgodnie z kompetencją przyznaną mu przepisami ustrojowymi, winna być zgodna z przepisami materialnymi i formalnymi.

W rozpoznawanej sprawie organy orzekające w administracyjnym postępowaniu instancyjnym uznały zasadność uchylenia, na podstawie art. 162 § 2 KPA, decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w "[...]" z dnia "[...]" przyznającej K.T. pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, stwierdzając jednocześnie, że beneficjent nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, a tym samym nie spełnił warunku określonego w § 3 pkt 3 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005. oraz obowiązku wynikającego z § 9 ust. 3 tego rozporządzenia.

Należy zatem wskazać, że § 3 pkt 3 rozporządzenia stanowi, że płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, zwanego dalej "planem dostosowania" w terminie określonym w tym planie w celu dostosowania :

a) gospodarstwa rolnego do:

- wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych, lub

- wymagań w zakresie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich, lub

b) gospodarstwa produkcyjnego w rozumieniu przepisów w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych do minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla tego gospodarstwa.

W stanie faktycznym ustalonym w sprawie zastosowanie znajduje § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze przywołanego przepisu.

Z kolei zgodnie z § 9 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, drugą ratę płatności wypłaca się jeżeli producent rolny:

a) zrealizował w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania oraz nie później niż w dniu, w którym upłynął termin zakończenia realizacji tego przedsięwzięcia, osiągnął wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego wynoszącą co najmniej 4 EJW (ESU), w rozumieniu decyzji Komisji (EWG) nr 85/377 z dnia 7 czerwca 1985r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE L 220 z 17.08.1985, ze zm.),

b) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia. w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie o:

- zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia oraz

- że wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 EJW (ESU).

Wskazać także należy, iż zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia, pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b.

Zdaniem Sądu stosując powołane przepisy w rozpoznanej sprawie organy administracyjne w sposób nieprawidłowy dokonały ich wykładni, przyjmując przy tym niewłaściwe reguły interpretacyjne.

Kwestią o zasadniczym w sprawie znaczeniu jest to, czy beneficjent, któremu decyzją właściwego organu z dnia "[...]". przyznano pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętą planem rozwoju obszarów wiejskich, zrealizował przedsięwzięcia określone w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, jeżeli w dniu złożenia oświadczenia z dnia 3 września 2007r. zrealizował płytę gnojową o wymaganej powierzchni i zbiornik na gnojówkę o pojemności 26,14 m3 zamiast deklarowane pojemności 44,92 m3 .

W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że samo określenie przez prawodawcę przedmiotu regulacji w rozporządzeniu, którego przepisy stanowiły bezpośrednią podstawę prawną orzekania w niniejszej sprawie zawiera w sobie element celowościowy, jakim jest dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, czyli przyjętych w niej norm lub wzorców. W powołanym rozporządzeniu dopuszczono różnorodne działania poprzez które postulowany cel może być osiągnięty. Istotnym jest zatem zrealizowanie przez beneficjenta działań spełniających warunek zrealizowania przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Również w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz.U. L 160 z 26 czerwca 1999r. str.80-102) Rada Unii Europejskiej podkreśliła, iż celem wspólnotowej pomocy inwestycyjnej jest zmodernizowanie gospodarstw rolnych i poprawa ich rentowności (pkt 18 preambuły) oraz, że "program pomocy rolno-środowiskowej powinien być kontynuowany w celu zachęcenia rolników, by służyli społeczeństwu jako całość poprzez wprowadzanie lub kontynuowanie stosowania praktyk gospodarki rolnej zgodnych z rosnącą potrzebą ochrony i poprawy środowiska, zasobów naturalnych, gleby, różnorodności genetycznej i utrzymania stanu krajobrazów i obszarów wiejskich." (pkt 31 preambuły). W art.37 ust.4 powołanego rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 określono, że państwa członkowskie mogą ustanowić dalsze lub bardziej restrykcyjne warunki przyznania wsparcia Wspólnoty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, jednakże pod warunkiem, że będą one zgodne z celami i wymaganiami ustanowionymi w tymże rozporządzeniu.

Zdaniem Sądu ocena spełnienia przez beneficjenta wymogów określonych dla wypłaty drugiej raty przyznanej w ramach pomocy finansowej płatności, a w jej ramach ocena zrealizowania przedsięwzięcia, o którym mowa w powoływanym rozporządzeniu powinna być zatem dokonywana z uwzględnieniem wykładni celowościowej i w odniesieniu do standardów przyjętych w Unii Europejskiej, które jak wynika z przepisów rozporządzenia uzyskać można poprzez różnorodne działania.

Sąd zwraca przy tym uwagę, że ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu z wizytacji – II etap kontroli, przeprowadzonej w dniu 24 września 2007r., wynika, że przedsięwzięcie zostało zrealizowane, ale niezgodnie z planem dostosowania odnośnie wielkości pojemności zbiornika na gnojówkę. Pozwala to zatem uznawać, że organy rozróżniają sytuację, w której zrealizowano przedsięwzięcie określone w planie dostosowania i sytuacje, w której zrealizowano takie przedsięwzięcie niezgodnie z tym planem.

W tym aspekcie rozważań istotne jest również to, że ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, po.2273 ze zm.) uwzględnia w art.1 ust.1 pkt 6 działania dotyczące dostosowywania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej jako objęte pomocą ze środków pochodzących z tej Sekcji. Jednocześnie art.5 ust.2 tej ustawy stanowi, że pomoc, o której mowa w art.1 ust.1 pkt 1 - 7 jest udzielana, wstrzymywana, zawieszana lub zmniejszana w drodze decyzji administracyjnej kierownika jednostki organizacyjnej Agencji. Ustawodawca przewidział zatem możliwość korygowania przez właściwy organ kwoty pomocy finansowej przyznanej w określonym celu m.in. poprzez jej zmniejszenie.

Sąd nie kwestionuje konieczności kontrolowania przez właściwe organy rzetelnego korzystania przez beneficjentów z przyznanej pomocy i właściwego reagowania w konkretnych sytuacjach, np. poprzez weryfikowanie własnych decyzji w tym zakresie w sposób, jakiego wymaga obowiązujący porządek prawny, a zatem z zachowaniem legalności działania, racjonalizmu oraz poszanowania interesu społecznego i indywidualnego. Ustawodawca zagwarantował bowiem organom administracji publicznej odpowiednie dla takich sytuacji środki prawne.

W toku postępowania organy nie ustaliły natomiast czy skarżący zrealizował w całości przedsięwzięcie w terminie i osiągnął w dacie wskazanej w § 9 ust. 3 pkt 1 lit.a rozporządzenia wymaganą wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego oraz z zachowaniem terminu złożył wymagane tym przepisem oświadczenie.

Zaznaczyć przy tym należy, że terminy realizacji przedsięwzięć określone zostały jedynie w §6 ust.2 pkt 2 rozporządzenia. W tych okolicznościach nie można uznać zasadności twierdzenia organów orzekających w sprawie o niespełnieniu przez skarżącego wymogów określonych w §3 pkt 3 lit.a tiret pierwsze i §9 ust. 3 powoływanego rozporządzenia.

Odnosząc powyższe do okoliczności istniejących w rozpoznawanej sprawie należy, zdaniem Sądu, uznać, że zrealizowanie przez skarżącego zbiornika na gnojówkę o pojemności 44,92 m3, w terminie do 31 grudnia 2007r., jest działaniem, poprzez które nastąpiło dostosowanie gospodarstwa rolnego prowadzonego przez niego do standardów Unii Europejskiej.

W rozpoznanej sprawie wątpliwości budzi powoływanie się w zaskarżonej decyzji na art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. Sąd nie kwestionuje, że w związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej organy administracji stosują przy orzekaniu bezpośrednio akty normatywne wydawane przez organy Unii Europejskiej w randze rozporządzeń, zgodne z Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Gospodarczą i postanowieniami art. 2 aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii, Republiki Słowacji do Unii Europejskiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004r., Nr 90, poz. 864). Do aktów tych należy powołane przez organy rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Przepisy rozporządzeń Unii Europejskiej muszą być jednak stosowane z poszanowaniem wewnętrznego porządku prawnego państwa członkowskiego, w tym procedury administracyjnej chyba, że z unormowań rozporządzeń wynika, że ustanawiają one odrębne zasady proceduralne lub określają inne reguły tej procedury niż wynikające z regulacji krajowej.

W świetle art. 7 i art. 77 § 1 KPA, w których wyrażona została zasada prawdy materialnej, oraz ustalonego w sprawie stanu faktycznego stosowanie art.72 wskazanego powyżej rozporządzenia Komisji (WE) jest co najmniej przedwczesne. Przepis ten stanowi, iż w przypadku złożenia przez beneficjenta fałszywej deklaracji, powstałej w wyniku poważnego zaniedbania, zostaje on wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w ramach odpowiednich rozdziałów rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, na dany rok kalendarzowy. Zatem przesłanką wymogu zwrotu kwoty pomocy przyznanej wcześniej beneficjentowi jest stwierdzenie, że świadomie , w wyniku poważnego zaniedbania nie wykonał on swoich zobowiązań.

Przepis ten przewiduje inne niż określone w §10 ust.1 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005r. przesłanki zwrotu pierwszej raty płatności. Polski prawodawca przewidział bowiem zwrot tejże raty, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w §9 ust.3 pkt 1 lit.b.

Niezależnie od wątpliwej zasadności odwoływania się w ogóle do art.72 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 w rozpoznawanej sprawie, należy uznać, że ocena tej przesłanki dokonana została przez organy obu instancji w odniesieniu do skarżącego w sposób dowolny i powierzchowny, bez podjęcia jakichkolwiek czynności wyjaśniających w tym zakresie. Nie sposób bowiem uznać za wystarczające do zastosowania wymienionego przepisu restrykcyjnego, stwierdzenia organu zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż zaistniałej rozbieżności pomiędzy pojemnością zbiornika wybudowanego, a zgodnego z planem dostosowania nie można w sposób racjonalny wytłumaczyć i uznania argumentów skarżącego dotyczących pomylenia pojemności zbiornika z powierzchnią zabudowy za niepoważne, gdyż różnica 18,78 m3 jest różnicą ewidentną, od razu widoczną i oczywistą. Zdaniem Sądu, w rozpoznanej sprawie, nie można z góry założyć, że skarżący świadomie wybudował mniejszy niż planowany zbiornik na gnojówkę (o 42%), chociażby z tego powodu, że wiedział o obligatoryjnej kontroli realizacji przedsięwzięć określonych w planie dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej przed wypłatą drugiej raty. Doświadczenie życiowe wskazuje, że osoba, która spodziewa się kontroli nie narusza świadomie nałożonych na nią obowiązków, a wręcz przeciwnie stara się je jak najlepiej wykonać. Tym bardziej, że wie o ewentualnych negatywnych konsekwencjach swojego zachowania. Poważne zaniedbanie to, zdaniem Sądu, zaniedbanie nie tylko istotne, ale i świadome. W niniejszej zaś sprawie jak już zaznaczono organy administracyjne nie wykazały w żaden sposób, że skarżący popełnił poważne zaniedbanie przy realizacji zbiornika na gnojówkę.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.162 §2 KPA stwierdzić należy, iż przepis ten uprawnia organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji do uchylenia jej, jeżeli decyzja została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie. Z treści powołanego przepisu wynika zatem, że uchylana decyzja musiała zawierać klauzulę mającą konstrukcję zlecenia. W doktrynie i orzecznictwie stwierdzono, że zastrzeżenie, o którym mowa w wymienionym przepisie nie może dotyczyć czynności, czy obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów (por. J.Borkowski w: B.Adamiak, J.Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005r., str.779; A.Matan w: G.Łaszczyca, Cz.Martysz, A.Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Kantor Wydawniczy Zakamycze 2005, tom II, str.449-452; uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2001r., sygn. akt OPS 6/2001, publ. ONSA z 2002r. nr 1 poz.7).

W rozpoznanej sprawie czynności, które musi dokonać beneficjent aby otrzymać drugą ratę pomocy finansowej określone zostały w §9 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. Czynności te wskazane zostały także w informacji załączonej do decyzji o przyznaniu pomocy z dnia "[...]" Normatywny charakter tych obowiązków wyklucza zatem uznanie ich za czynności, o których mowa w art.162 §2 KPA. Konsekwencją powyższego jest z kolei brak podstaw do jego stosowania w niniejszej sprawie.

Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ powinien uwzględnić uwagi przedstawione w uzasadnieniu, rozważyć istotne w sprawie okoliczności faktyczne i prawne w odniesieniu do wskazanego w nim aspektu zasady praworządności i podjąć czynności, zważając na ustawowy obowiązek przyjęcia dla nich prawidłowej podstawy prawnej. W pierwszej kolejności organ winien dokonać kontroli realizacji przez beneficjenta pomocy planu dostosowania na koniec 2007r. Jeżeli producent rolny nie zrealizował przedsięwzięcia – wyposażenia gospodarstwa w zbiornik na gnojówkę o pojemności 44,92 m3 - zgodnie z planem dostosowania, to organ musi ustalić czy było to wynikiem poważnego zaniedbania, czy też popełnionego przez niego błędu. Dopiero pełne ustalenie wszystkich okoliczności sprawy może skutkować konsekwencjami określonymi w art.72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004.

Wobec przedstawionych wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Na mocy art.152 wskazanej ustawy, Sąd orzekł, że decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzeczenie o kosztach uzasadnione jest treścią art.200 tejże ustawy, który stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.