Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 838/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2008-03-18 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Ustanowiono radcę prawnego
Zwolniono od kosztów sądowych w części
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 1 - 4 w zw. z art. 246 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: referendarz sądowy Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F. Z. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia p o s t a n a w i a 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, 2. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł (pięćdziesięciu złotych), 3. w pozostałym zakresie oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie F. Z. w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (k.19 i k. 24). Stowarzyszenie działa jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego, nie jest nastawione na osiąganie zysków, działa dla dobra publicznego oraz nie prowadzi działalności gospodarczej. Za rok 2006 strata finansowa z działalności Stowarzyszenia wyniosła 1.085,71 zł, strata za 2007 r. wynosi 10.000 zł. Stowarzyszenie F. Z. w B. w piśmie z dnia [...] stycznia 2008 r. wskazało, iż w okresie od 01 stycznia 2007 r. do 31 stycznia 2008 r. uzyskało wpływy w wysokości 880,50 zł, w tym 500 zł to darowizna od osoby prywatnej, a 330,50 zł to wpłaty z tytułu 1% dla organizacji pożytku publicznego (k. 23). W 2007 r. strona skarżąca otrzymała darowizny w łącznej wysokości 10.000 zł, były to dotacje celowe z przeznaczeniem na cele edukacji ekologicznej, co stanowi o braku możliwości spożytkowania wzmiankowanej kwoty pokrycie kosztów sądowych. Dodatkowo roczne składki [...] członków Stowarzyszenia nie przekraczają 300 zł. We wzmiankowanym okresie wydatki Stowarzyszenia wyniosły około 10.000 zł, zostały one w całości przeznaczone na działalność statutową. Stowarzyszenie nie zatrudnia ani nie wynagradza żadnej osoby, członkowie Stowarzyszenia nie otrzymują żadnych świadczeń, wszystkie prace wykonywane są nieodpłatnie w ramach wolontariatu. Stowarzyszenie nie ponosi wydatków związanych z ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnymi, podatkami od osób fizycznych, obecnie także z powodu braku środków nie ponosi wydatków związanych z wynajęciem pomieszczenia, energią elektryczną i tym podobnych opłat eksploatacyjnych - korzysta z pomieszczeń użyczonych bezpłatnie do spotkań i przechowywania dokumentów, telefon Stowarzyszenia z powodu zaległości na kwotę ok. 300 zł został odłączony ( sprawa roszczeń z tego tytułu prawdopodobnie zostanie skierowana na drogę sądową). Komornik sądowy na wniosek wierzyciela złożył wniosek o zablokowanie rachunku Stowarzyszenia w celu egzekucji kwoty ok. 2.000 zł od utworzonego na bazie Stowarzyszenia - Komitetu Wyborczego Stowarzyszenia F. Z.[...] Stowarzyszenie od około trzech miesięcy nie posiada na rachunku bankowym środków finansowych, przejściowy fakt obecności 880 zł na koncie wynikał z opóźnienia rozliczenia zobowiązań i zadłużenia Stowarzyszenia (k. 23). W konkluzji Stowarzyszenie podkreśliło, iż obecnie jest stroną około 130 postępowań – koszty samej korespondencji wynoszą około 2000 zł. Ponoszone opłaty powodują, iż strona skarżąca nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Poniesiona strata to nieopłacone faktury, na które chwilowo zostały zaciągnięte pożyczki od członków Stowarzyszenia. Narastające zadłużenie związane jest z kosztami prowadzonych działań statutowych, strona skarżąca nie ma możliwości pokrycia tego zadłużenia z uwagi na brak środków finansowych.

Pismem z dnia [...] lutego 2008 r. tut. Sąd wezwał Stowarzyszenie do złożenia oświadczenia, w którym należało: wyszczególnić wydatki Stowarzyszenia za 2007 r., przy czym należało przedstawić dokumenty potwierdzające przeznaczenie i wysokość tych wydatków. Dodatkowo strona skarżąca została zobligowana do nadesłania: bilansu za 2007 r., wyciągów z rachunku bankowego Stowarzyszenia za okres trzech ostatnich miesięcy oraz dokumentów potwierdzających fakt zaciągnięcia przez Stowarzyszenie pożyczek na sfinansowanie poniesionych wydatków np. oświadczeń pożyczkodawców (k. 30).

W odpowiedzi na cytowane wezwanie strona skarżąca powtórzyła informacje zawarte we wzmiankowanym piśmie z dnia [...] stycznia 2008 r. dodatkowo wywodząc, iż bilans Stowarzyszenia za 2007 r. zostanie sporządzony dnia 31 marca 2008 r. (deklarując jednocześnie, że dane zawarte w odpowiedzi na cytowane wezwanie pokrywają się z bilansem). Stowarzyszenie wskazało, iż w 2007 r. jego przychody wyniosły około 10.880,50 zł (dotacje celowe – 10.000 zł, darowizna od osoby prywatnej - 500 zł, wpłaty z tytułu 1% dla organizacji pożytku publicznego - 330,50 zł), wydatki około 20.000 zł, poniesiona strata około 10.000 zł. Przejściowy fakt obecności kwoty 10.880,50 zł na koncie Stowarzyszenia wynikał z opóźnienia rozliczeń zobowiązań i zadłużenia – obecnie od trzech miesięcy strona nie posiada środków finansowych na rachunkach bankowych (k. 32). Do akt sprawy Stowarzyszenie F. Z. w B. dołączyło: zawiadomienie o stanie rachunków bankowych na dzień [...] grudnia 2007 r. (k. 33).

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) lub częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego). Stosownie do regulacji art. 246 § 2 pkt 1 w/w ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 w/w ustawy).

Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Ze złożonych oświadczeń wynika, że Stowarzyszenie w roku 2007 uzyskało wpływy w łącznej wysokości 11.130,50 zł, w tym dotacje celowe z przeznaczeniem na cele edukacji ekologicznej – 10.000 zł, darowizna od osoby prywatnej - 500 zł, wpłaty z tytułu 1% dla organizacji pożytku publicznego - 330,50 zł oraz około 300 zł zebranych z tytułu wpłacanych składek członkowskich (k. 32). W tym samym okresie wydatki Stowarzyszenia wyniosły około 20.000 zł, co w konsekwencji stanowi o stracie finansowej w wysokości około 10.000 zł. Na dzień [...] stycznia 2008 r. Stowarzyszenie nie posiadało środków finansowych na koncie (k. 24). Kwoty poniesionych strat muszą mieć jedynie przybliżony charakter, strona nie określiła konkretnie przeznaczenia tych wydatków i nie przedstawiła żadnych dokumentów np. faktur na ich potwierdzenie, nie zostało również w żaden sposób udokumentowane stwierdzenie, że są one finansowane z pożyczek od członków Stowarzyszenia, choćby poprzez złożenie ich oświadczeń – faktyczny brak odpowiedzi na cytowane wezwanie z dnia [...] lutego 2008 r. Dodatkowego podkreślenia wymaga, iż w piśmie z dnia [...] stycznia 2008 r. strona skarżąca najpierw wskazała, że w okresie od 01 stycznia 2007 r. do 31 stycznia 2008 r. jej wydatki wyniosły 10.000 zł, następnie w piśmie z dnia [...] marca 2008 r. twierdząc, że w 2007 r. wydatki te wyniosły około 20.000 zł (k. 32). Powyższe okoliczności w połączeniu z nienadesłaniem przez Stowarzyszenie dokumentów określonych w treści cytowanego wezwania z dnia [...] lutego 2008 r. skutkują brakiem możliwości uznania za wiarygodną kwoty rocznych wydatków Stowarzyszenia. W tym miejscu dodatkowego podkreślenia wymaga, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sadowoadministracyjnego. Skoro strona twierdzi, że w 2007 r. osiągnęła dochód w łącznej wysokości 11.130,50 zł oraz, iż ponosi i finansuje kolejne wydatki, nie ma żadnych podstaw do zwolnienia jej od kosztów sądowych w pełnym zakresie, koszty te nie mogą być bowiem stawiane jako ostatnie w kolejności ich zaspokajania. Strona podnosi, że jest organizacją pożytku publicznego, jak deklaruje działa dla dobra publicznego i nie prowadzi działalności gospodarczej, jednak okoliczności te nie stanowią przesłanki uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, iż fakt, że stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków – chociażby w drodze obowiązkowych składek członkowskich – na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe (postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006 r. II OZ 317/06 i podobnie postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. II OZ 588/06 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo pod red. Bogusława Dautera, str. 438, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2007). Strona skarżąca inicjując, a następnie uczestnicząc w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinna zatem przewidzieć możliwość ponoszenia związanych z tym kosztów (vide: postanowienie NSA z dnia 09 listopada 2007 r. sygn. akt. II OZ 1090/07 niepublikowane), podobnie postanowienie NSA 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08, niepublikowane). Tym samym bezzasadnym pozostaje twierdzenie Stowarzyszenia, iż jego statut wyklucza możliwość ponoszenia kosztów sądowych prowadzonych postępowań (k. 32), zwłaszcza gdy z przedstawionego odpisu KRS wynika, iż Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą z przeznaczeniem na cele statutowe.

Powyższe okoliczności wskazują, iż w niniejszej sprawie strona powinna ponieść koszty sądowe w kwocie 50 zł. Dochody (wpływy) osiągane przez Stowarzyszenie, brak majątku, nieuwiarygodnienie ponoszonych wydatków (strat) w połączeniu z koniecznością pokrywania przez stronę skarżącą kosztów innych prowadzonych postępowań uzasadniają przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałej części oraz uzasadniają przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż przy ustalaniu wysokości zwolnienia wzięto również pod uwagę ilość spraw Stowarzyszenia zawisłych w tut. Sądzie na dzień wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia (tj. [...] spraw).

W związku z tym, na podstawie art. 245 § 1-4 w zw. z art. 246 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.