Wyrok NSA, sygn. akt III SA 3032/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 247 par. 1 pkt 2-3
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Rażące naruszenie prawa stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa. W doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjęto, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie podjęte przez organ podatkowy w sposób oczywisty, jasny, wyraźny i bezsporny stało w sprzeczności z przepisami prawa materialnego lub z ustaloną przepisami prawa procesowego procedurą postępowania. Rażące naruszenie prawa jest z reguły wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w stosowaniu prawa. Nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, gdy istnieją możliwości różnicy interpretacji przepisów prawa, jak to wystąpiło w sprawie mniejszej. W tej sytuacji brak jest podstaw do stwierdzenia, że w sprawie niniejszej zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa /art. 247 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

Brak podstawy prawnej /art. 247 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej/, to przesłanka ta występuje wtedy, gdy nie ma w systemie prawnym normy, która uzasadniałaby wydanie decyzji określonej treści na gruncie danego stanu faktycznego.

TEZY

Rażące naruszenie prawa stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa. W doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjęto, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie podjęte przez organ podatkowy w sposób oczywisty, jasny, wyraźny i bezsporny stało w sprzeczności z przepisami prawa materialnego lub z ustaloną przepisami prawa procesowego procedurą postępowania. Rażące naruszenie prawa jest z reguły wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w stosowaniu prawa. Nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, gdy istnieją możliwości różnicy interpretacji przepisów prawa, jak to wystąpiło w sprawie mniejszej. W tej sytuacji brak jest podstaw do stwierdzenia, że w sprawie niniejszej zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa /art. 247 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

Brak podstawy prawnej /art. 247 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej/, to przesłanka ta występuje wtedy, gdy nie ma w systemie prawnym normy, która uzasadniałaby wydanie decyzji określonej treści na gruncie danego stanu faktycznego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Piotra K. na decyzję Ministra Finansów z dnia 15 września 2000 r. (...) w przedmiocie: odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o opłacie skarbowej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 21 czerwca 1999 r. Mirosław G., prowadzący stację benzynową "M." oraz Piotr K., właściciel przedsiębiorstwa "D.", zawarli umowę sprzedaży cysterny LAG-50 za cenę 55.000 zł. Z tytułu tej umowy Urząd Skarbowy w M. w dniu 6 lipca 1999 r. wymierzył opłatę skarbową w kwocie 1.100 zł.

W dniu 21 czerwca 2000 r. Piotr K. wystąpił do Izby Skarbowej w G. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu podatkowego I instancji, ze względu na rażące naruszenie przepisu art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej.

Decyzją z dnia 11 lipca 2000 r. (...) Izba Skarbowa w G. odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Skarbowego w M. Wskazano w uzasadnieniu decyzji, że art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej jest przykładem normy prawnej, która nie została sformułowana w sposób jednoznaczny, co dopuszcza jej niejednolitą interpretację. Natomiast rażące naruszenie prawa, stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej występuje wtedy, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy a treścią przepisu prawa. Nie stanowi natomiast takiego naruszenia wybór jednej z możliwych interpretacji przepisu.

Od decyzji Izby Skarbowej w G. Piotr K. wniósł odwołanie do Ministra Finansów, w którym powtórzył argumenty podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności. Nadto zarzucił Izbie Skarbowej w G., że nie rozpatrzyła wniosku o stwierdzenie nieważności w oparciu o przesłankę określoną w art. 247 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, to jest braku podstawy prawnej. W odwołaniu wywodzono, że niejednokrotnie brak jest możliwości jednoznacznego odróżnienia sytuacji, w których decyzja została wydana bez podstawy prawnej od decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Zaskarżoną decyzją z dnia 15 września 2000 r. (...) Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Izby Skarbowej w G. z dnia 11 lipca 2000 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano między innymi, że w orzecznictwie sądowym przyjmowano odmienne stanowisko w zakresie objęcia opłatą skarbową rzeczy używanych. Minister Finansów wskazał na rozbieżne orzeczenia w tym przedmiocie. Minister Finansów stwierdził, że w takiej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że decyzją organu podatkowego I instancji rażąco narusza prawo. Zdaniem Ministra Finansów nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 187 w wyroku z art. 247 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż skarżący na przesłankę braku podstawy prawnej nie wskazał we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowej organu podatkowego I instancji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Piotra K. wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji Ministra Finansów i Izby Skarbowej w G. Zarzucił wymienionym decyzjom naruszenie przepisów art. 247 par. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej a także art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej. Zdaniem pełnomocnika skarżącego decyzja Urzędu Skarbowego w M. określająca opłatę skarbową od umowy sprzedaży używanej cysterny wydana został z rażącym naruszeniem prawa oraz bez podstawy prawnej. Umowa sprzedaży została zawarta między podatnikami podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Jej przedmiotem jest towar używany, którego sprzedaż jest zwolniona od podatku od towarów i usług na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 wymienionej ustawy. W związku z tym do przedmiotowej umowy stosuje się normę wynikającą z art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej, przewidującą wyłączenie obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej w przypadku sprzedaży dokonywanej między podatnikami podatku od towarów i usług. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zagadnienie wyłączenia obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej w przypadku sprzedaży towarów używanych dokonywanej między podatnikami podatku od towarów i usług była przedmiotem różnych interpretacji. Świadczy o tym rozbieżność w zakresie interpretacji przepisu art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej, która wystąpiła w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano przykłady odmiennych interpretacji wymienionego przepisu prawa dokonanych przez różne składy orzekające NSA. Niewątpliwie zatem należy podzielić stanowisko Izby Skarbowej w G. wyrażone w decyzji z dnia 11 lipca 2000 r., iż art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej jest normą, która poprzez niejednoznaczne brzmienie prowadzi do niejednolitej jej wykładni.

Zaskarżona decyzja jest decyzją ostateczną, kończącą postępowanie wszczęte przez skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej wymiaru opłaty skarbowej podjętej w dniu 6 lipca 1999 r. przez Urząd Skarbowy w M. Postępowanie w tym przedmiocie jest postępowaniem szczególnym, które poświęcone jest zbadaniu czy przy wydaniu decyzji nie zostały popełnione kwalifikowane uchybienia, określone enumeratywnie w przepisach art. 247 par. 1 Ordynacji podatkowej. Wśród przesłanek stwierdziła nieważności występuje rażące naruszenie prawa i wydanie decyzji bez podstawy prawnej. Jednocześnie należy podkreślić, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie może stać się powtórzeniem postępowania odwoławczego, a więc postępowania w trakcie którego zaskarżona decyzja jest badana z punktu widzenia merytorycznej zasadności.

Rażące naruszenie prawa stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa. W doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjęto, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie podjęte przez organ podatkowy w sposób oczywisty, jasny, wyraźny i bezsporny stało w sprzeczności z przepisami prawa materialnego lub z ustaloną przepisami prawa procesowego procedurą postępowania. Rażące naruszenie prawa jest z reguły wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w stosowaniu prawa. Nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, gdy istnieją możliwości różnicy interpretacji przepisów prawa, jak to wystąpiło w sprawie mniejszej. W tej sytuacji brak jest podstaw do stwierdzenia, że w sprawie niniejszej zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa /art. 247 par. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej/.

Jak chodzi o brak podstawy prawnej /art. 247 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej/, to przesłanka ta występuje wtedy, gdy nie ma w systemie prawnym normy, która uzasadniałaby wydanie decyzji określonej treści na gruncie danego stanu faktycznego /por. J. Zimmermann - Ordynacja podatkowa. Komentarz. Postępowanie podatkowe. Toruń 1998. str. 347 i nast./.

Oczywistym jest więc, że taka sytuacja nie zachodzi w sprawie niniejszej, gdyż w chwili wydawania decyzji, która jest przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności, istniała podstawa prawna do jej wydania, wprawdzie podlegające rozbieżnym interpretacjom, to jest art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej.

Mając powyższe ustalenia na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie w świetle przepisów art. 22 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Z tego też względu orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie przepisu art. 27 ust. 1 wymienionej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.