Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 509/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 51, art. 48, art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 81c ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: par. 12
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie dokonania oceny stanu technicznego obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 stycznia 2013 r., nr [...], 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego T. P. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 6 maja 2013 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia T. P. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 stycznia 2013 r. o nałożeniu na niego obowiązku przedłożenia organowi w określonym terminie oceny technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane, dotyczącej możliwości doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem i ewentualnie wykonanie dodatkowych elementów konstrukcyjnych oraz projektu przebudowy i rozbiórki części obiektu (w przypadku, gdy z oceny technicznej wynikałaby możliwość wykonania takich robót), obejmującego cały projekt budowlany obiektu wykonany przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane, uchylił powyższe postanowienie organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy.

Organ II instancji w swoim postanowieniu, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylając zaskarżone postanowienie jednocześnie nałożył na T. P. obowiązek przedłożenia oceny technicznej, sporządzonej przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane, dotyczącej sposobu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem poprzez rozbiórkę części budynku znajdującej się w odległości mniejszej niż wymagana przepisami z § 12 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.) wraz z podaniem niezbędnych rozwiązań projektowych w tym zakresie.

Powyższe postanowienia zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

T. P. (inwestor) w latach 2002 - 2005 dokonał rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalno-usługowego usytuowanego na działce nr [...] położonej przy ul. G. [...] w J. Powyższe roboty budowlane prowadzone były na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanej przez Starostę w dniu 19 września 2002 r. Następnie, podczas kontroli w/w budynku przeprowadzonej 10 listopada 2004 r. stwierdzono, że realizowane roboty budowlane są niezgodne z obowiązującymi przepisami zawartymi w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.). Powyższe ustalenie skutkowało wystąpieniem do Wojewody z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w.w. decyzji starosty o pozwoleniu na budowę.

W decyzji z 16 lutego 2005 r. Wojewoda stwierdził nieważność w.w. decyzji starosty, a Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji z 21 kwietnia 2005 r. decyzję Wojewody z 16 lutego 2005 r. utrzymał w mocy. Z uzasadnienia decyzji Wojewody wynika, że decyzja Starosty została wydana bez wymaganej prawem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu a zatwierdzony w.w. decyzją projekt budowlany nie zawierał projektu zagospodarowania działki lub terenu. Inwestor zamiast projektu zagospodarowania działki sporządzonego na aktualnej mapie geodezyjnej dołączył do projektu budowlanego kopię mapy zasadniczej, która nie tylko nie uwzględniała planowanej inwestycji, ale również faktycznych jej odległości od granicy z sąsiednią działką nr [...]. W konsekwencji powyższego inwestor zrealizował rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalno-usługowego na działce nr [...] niezgodnie z § 12 w.w. rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, tj. w odległości 0,75 m od granicy z działka [...].

Powyższe ustalenia spowodowały, że organ I instancji prowadził postępowanie naprawcze w trybie przepisów art. 50 i 51 ustawy - Prawo budowlane. W toku niniejszego postępowania administracyjnego zapadało kolejno szereg decyzji administracyjnych:

1) decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 5 czerwca 2007 r. o umorzeniu postępowania w sprawie skutków stwierdzenia nieważności decyzji Starosty o pozwoleniu na budowę, w stosunku do której Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji z 17 października 2007 r. stwierdził jej nieważność,

2) decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 marca 2008 r., wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt ustawy – Prawo budowlane nakazująca inwestorowi rozbiórkę części obiektu budowlanego, opisaną w sentencji tej decyzji. Decyzja ta następnie została uchylona w administracyjnym toku instancji przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w decyzji z 14 lipca 2010 r. a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji,

3) decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 18 marca 2011 r. nakazująca inwestorowi, na mocy art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane rozbiórkę części obiektu budowlanego, opisanej w sentencji tej decyzji i zamurowanie otworu drzwiowego w jednej ze ścian. Decyzja ta również została uchylona w administracyjnym toku instancji przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w decyzji z 11 lipca 2011 r. a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia,

4) decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 20 grudnia 2011 r. nakazująca inwestorowi, na mocy art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane – wykonanie robót budowlanych zgodnie ze szkicami kondygnacji, stanowiącymi integralną część niniejszej decyzji, polegających na rozbiórce części obiektu budowlanego i zamurowaniu otworu drzwiowego w sposób opisany w decyzji. Decyzja ta także została uchylona przez organ odwoławczy a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji – w decyzji z 6 marca 2012 r.,

5) decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 23 kwietnia 2012 r., wydana przez organ I instancji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane nakazująca wykonanie robót budowlanych polegających na rozbiórce, opisanej w sentencji decyzji. Decyzja ta została następnie uchylona przez organ wyższego stopnia i sprawę ponownie przekazano organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia – w decyzji z 22 sierpnia 2012 r.

Następnie organ I instancji – w postanowieniu z 8 stycznia 2013 r., objętym niniejszym postępowaniem sądowoadministracyjnym, nałożył na inwestora, na mocy art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane obowiązek dostarczenia oceny technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane, dotyczącej możliwości doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, poprzez rozbiórkę części budynku znajdującej się w odległości mniejszej niż wymagana przepisami § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i ewentualne wykonanie dodatkowych elementów konstrukcyjnych. W przypadku, gdyby z oceny technicznej wynikała możliwość wykonania takich robót – organ nałożył obowiązek dostarczenia projektu przebudowy i rozbiórki części obiektu, obejmujące cały projekt budowlany, wykonany przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane. Organ I instancji stwierdził, że po rozbiórce części obiektu naruszającej przepisy § 12 w.w. rozporządzenia może pozostać część obiektu nie mająca właściwego oparcia lub zabezpieczenia przed utratą stateczności. Jego zdaniem, w takiej sytuacji o tym, czy jest możliwa rozbiórka powinna przesądzać treść oceny technicznej, która powinna został przedłożona organowi przez inwestora. Jeżeli zaś częściowa rozbiórka jest możliwa zaistnieje potrzeba wykonania innych robót budowlanych poza rozbiórką. Organ powołał się, nakładając na inwestora opisane w sentencji postanowienia obowiązki, na unormowanie art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane.

Z kolei organ odwoławczy, rozpoznając zażalenie inwestora na powyższe postanowienie organu I instancji, w postanowieniu z 6 maja 2013 r. zmienił postanowienie organu I instancji w ten sposób, że nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia do dnia 31 września 2013 r. oceny technicznej, sporządzonej przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane, dotyczącej sposobu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem poprzez rozbiórkę części budynku znajdującej się w odległości mniejszej niż wymagana przepisami z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wraz z podaniem niezbędnych rozwiązań projektowych w tym zakresie.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia napisał, że zgodnie z art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości, co do jakości robót budowlanych a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, która określi stan techniczny i sposób likwidacji występujących nieprawidłowości. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że inwestor stoi na stanowisku, że wykonał roboty budowlane zgodnie z otrzymanym pozwoleniem na budowę i w związku z tym jedynym sposobem doprowadzenia powstałego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie części nadbudowanej i rozbudowanej przedmiotowego budynku, o co bezskutecznie inwestor stara się od 5 lat. Zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na konieczność ustalenia sposobu zabezpieczenia pozostałych elementów budynku po dokonaniu jego częściowej rozbiórki, organ I instancji mając na uwadze art. 81c ust.2 ustawy Prawo budowlane, prawidłowo nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia oceny technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane, dotyczącej możliwości doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Zdaniem organu II instancji jednak, cytowany art. 81 c ust. 2 ustawy nie daje podstaw do żądania od inwestora projektu przebudowy i rozbiórki części obiektu (w przypadku, gdy z oceny technicznej wynikałaby możliwość wykonania takich robót), obejmujący cały projekt budowlany obiektu wykonany przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane. Dlatego organ odwoławczy mając na uwadze art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił zaskarżone postanowienie w całości i nałożył na inwestora wyłącznie obowiązek przedłożenia oceny technicznej, sporządzonej przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane, dotyczącej sposobu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem poprzez rozbiórkę części budynku znajdującej się w odległości mniejszej niż wymagana przepisami z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wraz z podaniem niezbędnych rozwiązań projektowych w tym zakresie. Organ wyjaśnił przy tym, że odnosząc się do prawidłowości wydanego w trybie 81c ust. 2 ustawy postanowienia nakazującego przedłożenie oceny technicznej, że ocena ta nie dotyczy procesu budowy budynku mieszkalnego należącego do odwołującego, natomiast dotyczy części tego budynku wybudowanej niezgodnie z przepisami i co, do której organ obligowany jest wydać nakaz rozbiórki. Organ podkreślił, że w trakcie rozbiórki części budynku, pozostałą jego część należy prawidłowo zabezpieczyć - zgodnie z żądanym orzeczeniem technicznym.

W skardze na powyższe postanowienie T. P. wskazywał na wadliwość rozstrzygnięć podejmowanych przez organy obu instancji w niniejszej sprawie. Wskazywał w uzasadnieniu skargi, że z dotychczasowego przebiegu postępowania wynika, że nietrafione rozstrzygnięcia organu z przeszłości mają być zastępowane działaniem, którego koszt ponosić ma skarżący. Strona podkreśliła, że inwestycja została zrealizowana zgodnie z pozwoleniem na budowę określonym w decyzji starosty, przeprowadzona kontrola wykazała zgodność realizacji inwestycji z projektem budowlanym, zatwierdzonym w powyższej decyzji. Nie stwierdzono istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego. Skarżący podkreślił, że propozycja organu nadzoru budowlanego sprowadzająca się do wskazania sposobu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem nie znajduje w jego odczuciu uzasadnienia, które nie kolidowałoby z prawem. Nieumiejętność działań organu nie powinna być podstawą do obciążania kosztami strony, która realizowała swoje uprawnienie budowlane zgodnie z wydaną decyzją. Skarżący stanowczo zakwestionował przy tym podstawę wymagania od niego, jako inwestora, opracowania oceny technicznej w oparciu o przepis art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane. W jego ocenie, nie stwierdzono podczas dotychczasowego przebiegu budowy ani po jej formalnym zrealizowaniu jakiejkolwiek usterki poddającej w wątpliwość jakość wyrobów budowlanych lub wykonanych robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, wykonanego zgodnie z ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Wytykanie nieprawidłowości obejmujących warunki techniczne nie ma w jego ocenie nic wspólnego ze stanem technicznym realizowanych etapów lub zakresów robót budowlanych wykonywanych w trakcie zakończonej już budowy. W konsekwencji, upada podstawa prawna do domagania się przez organ nadzoru budowlanego przedmiotowego opracowania dotyczącego innego rozwiązania projektowego niż to, które służyło za podstawę budowy. W opinii skarżącego, delegacja art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane powinna być skierowana do winnego powstałej sytuacji, a więc do Starosty, który wydał decyzję, zrealizowaną przez skarżącego, a która następnie została wycofana z obiegu prawnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację, którą sformułował w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, gdyż argumenty z niej wynikające są uzasadnione.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, na mocy którego utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydane na podstawie art. 81c ust. 2 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Przepis ten zamieszczony został w rozdziale 8 ustawy - Prawo budowlane zatytułowanym "Organy administracji architektoniczno - budowanej i nadzoru budowlanego". Jest to rozdział obejmujący przepisy ustrojowe i kompetencyjne organów budowlanych. Umiejscowienie przepisu w tym rozdziale pozwala stwierdzić, że ma on charakter ogólny i znajduje zastosowanie w przypadku, gdy na mocy przepisu szczególnego organ budowlany żąda dostarczenia dokumentów wskazanych w art. 81c. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2000 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 2016/98 (niepubl.), w którym stwierdził, że przepis art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane ma charakter ogólny i procesowy i powinien być stosowany w związku z odpowiednimi przepisami szczegółowymi tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Obowiązek dostarczenia w odpowiednim terminie ocen technicznych obiektu budowlanego spoczywa więc przede wszystkim na właścicielu, a w przypadku, gdy obiekt budowlany jest przedmiotem współwłasności – na wszystkich współwłaścicielach niepodzielnie.

Dla oceny prawidłowości wydanych w niniejszej sprawie postanowień przez organy obu instancji istotne znaczenie ma fakt, że T. P. (inwestor) w latach 2002 - 2005 dokonał rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalno-usługowego usytuowanego na działce nr [...] położonej przy ul. G. [...] w J. na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanej przez Starostę w dniu 19 września 2002 r. Następnie, w decyzji z 16 lutego 2005 r. Wojewoda stwierdził nieważność w.w. decyzji starosty, a Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji z 21 kwietnia 2005 r. decyzję Wojewody z 16 lutego 2005 r. utrzymał w mocy. Podstawą dla stwierdzenia nieważności było ustalenie, że pozwolenie na budowę zostało wydane bez wymaganej prawem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu a zatwierdzony tą decyzją projekt budowlany nie zawierał projektu zagospodarowania działki lub terenu. Ponadto, inwestor zrealizował rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalno-usługowego niezgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, tj. w odległości 0,75 m od granicy z działką sąsiednią.

Stosownie do tej okoliczności, jak wynika z analizy akt niniejszego postępowania administracyjnego, organ I instancji prowadził postępowanie administracyjne w trybie art. 51 ustawy – Prawo budowlane, przy czym, w jego toku organ wyższego stopnia aż pięć razy uchylał decyzje organu I instancji, wydawane na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i 7 ustawy – Prawo budowlane.

Należy zauważyć, że decyzja, o której mowa w art. 51 ustawy – Prawo budowlane, wydawana jest w tzw. postępowaniu naprawczym. Z uwagi na fakt, że roboty budowlane zostały zrealizowane na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, brak jest podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki w trybie art. 48 ustawy – Prawo budowlane. Z kolei, okoliczność wyeliminowania z obrotu decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie nadzwyczajnym i ustalenie naruszenia na skutek wykonanych robót budowlanych przepisów w.w. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie skutkuje koniecznością doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w trybie postępowania naprawczego. Ideą postępowania naprawczego jest przede wszystkim doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W toku postępowania w tym przedmiocie organ nadzoru budowlanego winien ustalić czy przeprowadzone roboty są zgodne z przepisami prawa oraz - ewentualnie - jakie czynności należy przedsięwziąć, aby zaistniały stan doprowadzić do zgodności z prawem. Celem wszystkich powyższych czynności, które w istocie polegają na weryfikacji podjętych przez stronę robót budowlanych pod kątem ich zgodności z przepisami budowlanymi, jest zagwarantowanie bezpieczeństwa wszystkim użytkownikom danego obiektu oraz ochrona osób trzecich.

I tak, w myśl art. 51 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji, m. in. nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Po myśli ust. 7 przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 art. 51 ustawy stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

W analizowanej sprawie postępowanie naprawcze rozpoczęło się w marcu 2007 r. Z akt sprawy wynika, że w tym okresie organ nadzoru budowlanego I instancji pięciokrotnie wydawał decyzję, w której nakazywał inwestorowi wykonanie określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Kolejne decyzje jednak były uchylane przez organ odwoławczy, by ostatecznie utrzymać w mocy postanowienie organu I instancji, wydane na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, będące przedmiotem niniejszego postępowania sądowego.

W ocenie sądu orzekającego w niniejszym składzie, badającego w ramach zakreślonej wyżej kognicji zaskarżone postanowienie, stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy niewłaściwie zastosowały w opisanych okolicznościach faktycznych wyżej wymienioną normę art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. W pierwszej kolejności, organy nie wykazały zaistnienia żadnej z przesłanek wymienionych w art. 81 c ust. 2 ustawy. Z uzasadnień postanowień organów obu instancji w zasadzie nie wynika żadna z podstaw, uzasadniających nałożenie obowiązku, określonego w cytowanym przepisie. W szczególności, podstawy takiej nie stanowi okoliczność wykonania robót budowlanych w warunkach samowoli budowlanej bez stosownego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia, lub też po jego wyeliminowaniu z obrotu prawnego, jak i ich niezgodność z przepisami techniczno-budowlanymi. Podkreślenia wymaga, że jedną z podstawowych przesłanek pozwalających na zastosowanie omawianej normy jest powstanie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Jak zaś słusznie wskazał skarżący w skardze, w toku postępowania na jego żadnym etapie nie kwestionowano ani jakości wyrobów budowlanych, czy wykonanych robót budowlanych, jak też i stanu technicznego obiektu. Nie zaistniała zatem materialna podstawa do wydania postanowienia o nałożeniu na stronę przedmiotowego obowiązku, uregulowanego w art. 81c ust. 2 ustawy.

W ocenie sądu, należy również mieć na uwadze, że organy nadzoru budowlanego stanowią fachowy i profesjonalny trzon administracji publicznej w sprawach z zakresu prawa budowlanego, a zatem jest to organ, który w oparciu o posiadany zasób osobowy fachowców powinien we własnym zakresie przesądzić wątpliwości co do możliwości doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem poprzez rozbiórkę jego części i ewentualny wpływ tej rozbiórki na całość konstrukcji tego obiektu. Zgodnie bowiem z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo budowlane do podstawowych obowiązków organu nadzoru budowlanego należy m.in. nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej. Art. 81c ust. 2 ustawy, który – jak słusznie podkreśla to strona skarżąca - faktycznie przerzuca na nią koszty ustalenia stanu technicznego budynku, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie – przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują – rozstrzygnąć powstałych wątpliwości. Omawiany przepis nie może być nadużywany, a w szczególności nie może stanowić arbitralnego rozstrzygnięcia o nałożeniu na stronę obowiązku bez żadnego, czy dostatecznego uzasadnienia i wykazania przesłanek umożliwiających jego zastosowanie. W inspektoratach nadzoru budowlanego na stanowiskach inspektorów nadzoru zatrudnione są osoby, które mają co najmniej uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie. A zatem, kontrolując wykonanie robót budowlanych, inspektor nadzoru budowlanego jest w stanie samodzielnie określić prawidłowość wykonania tych robót (wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. akt SA/Bd 1367/03).

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organy nadzoru budowlanego nie wykazały w żaden sposób istnienia przesłanek, uzasadniających nałożenie na stronę obowiązku, uregulowanego w art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. Ponadto, w ocenie sądu, z uzasadnienia rozstrzygnięć organów obu instancji nie wynikają wątpliwości, których organy te nie byłyby w stanie rozstrzygnąć we własnym zakresie. W ocenie sądu zatem, orzeczenie w niniejszym postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy zamiast w oparciu o art. 51 ustawy – Prawo budowlane jest nieprawidłowe i stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Podobnie, przerzucenie na stronę obowiązku sporządzenia ekspertyzy, bez dokonania ustaleń w ramach własnych kompetencji, zdaniem Sądu, nie może zostać uznane za prawidłowe. Takie postępowanie może naruszać zasadę zaufania obywateli do organów administracji publicznej, po których działaniu obywatel ma prawo spodziewać się przewidywalności, a także podejmowania kroków mających uzasadnienie w stanie prawnym i faktycznym, prowadzących do sprawnego przeprowadzenia toczącego się postępowania (vide: wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 875/11. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny raz jeszcze ocenić zgromadzone w sprawie dowody i wynikające z nich ustalenia w kontekście instrumentów, jakie dostarcza instytucja postępowania naprawczego (art. 51 ustawy – Prawo budowlane). Wydane rozstrzygnięcie powinno jednak uwzględniać taki sposób wykonania robót zmierzających do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, który zapewni jednocześnie bezpieczeństwo konstrukcji budowlanej tegoż obiektu.

Z tych wszystkich względów, na mocy powołanych wyżej przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 – tekst jednolity ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku (punkt 1). Stosownie do art. 152 cytowanej ustawy, zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (punkt 2).

O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 cytowanej ustawy, zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (koszt wpisu od skargi) tytułem zwrotu kosztów postępowania.