Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1818/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Danuta Kania, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, odmówił wyłączenia stosowania wobec E. N. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że E. N. wnioskiem z [...] lipca 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu wniosku poinformował, że opisał przebieg swojej służby wskazując, że podjęcie przez niego pracy w Służbie Bezpieczeństwa podyktowane było wyłącznie ówczesnym brakiem wakatów w Milicji Obywatelskiej. Stąd też - jak stwierdził wnioskodawca - jego krótkotrwała służba na rzecz totalitarnego państwa była jedynie przejściowym epizodem, koniecznym do rozpoczęcia przez niego służby jako funkcjonariusza MO. Na potwierdzenie powyższego poinformował, że poprzez skierowanie stosownego raportu, odmówił przełożonym udziału w przeszkoleniu w [...], którego ukończenie niezbędne było do wykonywania jakichkolwiek czynności w SB. Wnioskodawca powołał się również na pozytywne przejście weryfikacji w 1990 r., co pozwoliło mu na kontynuowanie kariery zawodowej w Policji, w której za swoje ponadprzeciętne zaangażowanie w realizację obowiązków służbowych, niejednokrotnie otrzymywał awanse, wyróżnienia czy też odznaczenia (w tym m.in. [...] Krzyż Zasługi).

Wcześniej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Pismem z dnia 23 września 2018 r. E. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1901/18 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. Następnie, wyrokiem z dnia 11 grudnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny sygn. akt I OSK 2015/19 oddalił skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Wyrok z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1901/18 stał się prawomocny od 23 czerwca 2020 r. i akta administracyjne wraz z orzeczeniem wpłynęły do organu [...] lipca 2020 r.

Z akt sprawy wynika, że E. N. został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] lutego 2011 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2017 r. wynika, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] października 1988 r. do dnia [...] stycznia 1990 r., a całkowity okres służby wynosi 22 lata, 4 miesiące i 11 dni, z czego okres służby na rzecz totalitarnego państwa wynosi 1 rok, 3 miesiące i 16 dni. Do wysługi emerytalnej został zaliczony również okres pełnienia służby w ramach zasadniczej służby wojskowej, który trwał 11 miesięcy i 29 dni.

Komendant Główny Policji pismem z dnia [...] marca 2018 r. przekazał informację dotyczącą przebiegu służby ww. funkcjonariusza. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że E. N. po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Wielokrotnie przyznawano mu zwiększony dodatek służbowy do uposażenia oraz nagrody pieniężne w ramach wyróżnienia, ponadto w 2004 r. został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi. Nie odnotowano żadnych kar dyscyplinarnych czy też postępowań karnych lub karno-skarbowych. Brak jest również dokumentów odnoszących się do czynności służbowych, w trakcie których wystąpiło zagrożenie życia lub zdrowia.

E. N. załączył do przedmiotowego wniosku m.in. kserokopię legitymacji dot. wyróżnienia go "Brązowym Krzyżem Zasługi", kserokopie poświadczeń bezpieczeństwa opatrzonych klauzulą "ściśle tajne" oraz rozkazy personalne dotyczące wyznaczenia go do pełnienia nieetatowych funkcji (w tym m.in. rzecznika dyscyplinarnego).

Organ podał, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Minister wskazał, że całkowity okres pełnionej przez E. N. służby wynosi 22 lata, 4 miesiące i 11 dni. Natomiast służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa to okres 1 roku, 3 miesięcy i 16 dni, co stanowi około 6% ogółu służby. W ocenie Ministra, powyższy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby można uznać za krótkotrwały. Stwierdził w związku z tym, że została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność służby wnioskodawcy.

Z zebranej dokumentacji wynika, iż E. N. w toku pełnionej służby w Policji odnotowywał dobre opinie służbowe, wielokrotnie był wyróżniany, a także podwyższano mu dodatki służbowe do uposażenia.

Przy czym podkreślono, iż rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności policjanta. Stąd też nie można jeszcze uznać za wyjątkową sytuację przypadek, w którym funkcjonariusz otrzymywał w czasie pełnienia służby nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu. Jednakże mając już na względzie nadanie zainteresowanemu wysokiej rangi odznaczeń państwowych tj. Srebrnego i Brązowego Krzyża Zasługi, a także biorąc pod uwagę zajmowanie przez niego wysokich stanowisk służbowych (w tym m.in. pełnienie obowiązków [...] Wydziału [...] Komendy Powiatowej Policji w [...]), wskazano, że wnioskodawca legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy.

Powyższe nie pozostaje zatem bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny czy sprawę zainteresowanego można zaliczyć do szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Jednakowoż przy formułowaniu przez organ ostatecznej konstatacji co do zaistnienia warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku", niebagatelne znaczenie - a w istocie kluczowe - powinien mieć również aspekt ewentualnego angażowania się byłego funkcjonariusza, w sposób bezpośrednio ukierunkowany, na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji.

Minister wskazał, że komórka organizacyjna, w której E. N. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa tj. Wydział [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] zajmowała się [...] i zwalczaniem działalności [...] na terenie zakładów pracy. Co więcej, do realizowanych przez niego w ww. wydziale obowiązków nie należały czynności biurowe, administracyjne czy też kancelaryjne, co mogłoby ewentualnie wpłynąć na korzyść strony, lecz wykonywał on pracę stricte o charakterze operacyjnym (por. opinia służbowa z dnia [...] marca 1989 r.). Bezsprzecznym jest, iż działania tego typu, skierowane w legalnie funkcjonującą wówczas opozycję demokratyczną, charakterystyczne są dla ustroju państwa totalitarnego i służyły niewątpliwie w celach umacniania ówczesnej władzy stojącej na straży reżimu komunistycznego. Z punktu widzenia demokratycznego państwa prawa bezspornego wskazania wymaga, że czynności tego typu są nie do przyjęcia i wzbudzają wyłącznie konotacje pejoratywne.

Organ stwierdził, że wnioskodawca w sposób świadomy, z dniem [...] października 1988 r., zatrudnił się w strukturze Służby Bezpieczeństwa. Analiza przekazanych przez IPN kompletnych akt osobowych, wprawdzie potwierdziła - zgodnie z podniesionymi przez stronę w przedmiotowym wniosku argumentami - iż pierwotnie starał się on o przyjęcie do pracy organach Milicji Obywatelskiej, jednakże informacje zawarte w sporządzonej przez Zastępcę Naczelnika Wydziału [...] WUSW w [...] notatce służbowej z dnia [...] sierpnia 1988 r. wskazują, iż rozpoczęcie przez E. N. służby w SB nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz chęcią podjęcia jej przez zainteresowanego, cyt. " (...) W trakcie rozmowy wym. oświadczył, iż początkowo zamierzał podjąć pracę w pionie MO, ale po zorientowaniu się, że są możliwości podjęcia pracy w Służbie Bezpieczeństwa zdecydował się na to. Stwierdził ponadto, że w pełni świadomy jest decyzji, którą podjął, orientuje się w wymaganiach stawianych kandydatom do pracy w SB. Nie interesował się szczególnie wysokością uposażenia twierdząc, że również ważnym jest aspekt psychiczny tzn. zadowolenie z wykonywanej pracy (...)".

Powyższa okoliczność, na gruncie przedmiotowej sprawy prowadzonej w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, niewątpliwie wpływa na niekorzyść wnioskodawcy. Organ w pełni popiera stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2010 r. (sygn. akt K 6/09), w którym TK stwierdził cyt.: "(...) Jest prawdopodobne, że motywacje czysto zawodowe (służba w tajnej policji) nie różnią się od tych, jakie występują obecnie. Istotną różnicę czyni przedmiot wyboru. W żadnym przypadku wybór służby w tajnej policji politycznej państwa komunistycznego nie zasługuje na aprobatę, niezależnie od komórki organizacyjnej i stanowiska służbowego funkcjonariusza. (...)."

W analizowanych materiałach brak jest jakiejkolwiek wzmianki, świadczącej o tym, iż w czasie przeprowadzania przedmiotowej rekrutacji nie było wolnych etatów w MO, jak również brak jest informacji wskazującej na fakt, iż podjęcie pracy w SB miało być rzekomym etapem przejściowym w ramach docelowego zatrudnienia w strukturach MO.

Minister stwierdził, że w aktach nie odnaleziono informacji jakoby E. N. nie wyraził zgody na skierowanie go na obowiązkowy kurs szkoleniowy, niezbędny do wykonywania jakichkolwiek czynności służbowych w SB. Pomijając jednak powyższe ustalenia, niewątpliwie znamiennym - na gruncie przedmiotowej sprawy - jest fakt, iż ww. nie podjął żadnych działań mających na celu usunięcie go z etatu SB, zaś zakończenie tejże służby (pełnionej na rzecz totalitarnego państwa) nie było inicjatywą byłego funkcjonariusza, lecz uwarunkowane było jedynie transformacją struktur formacji związanej ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Powyższe potwierdza oświadczenie zainteresowanego z dnia [...] listopada 1989 r. cyt. "(...) po przeprowadzonej rozmowie z komisją w związku z likwidacją Wydziału [...] niniejszym oświadczam, że wyrażam zgodę na wyznaczenie mnie na stanowisko [...] Sekcji [...]. d/w z [...]".

Zdaniem Ministra, przedstawiony stan faktyczny, wynikający z analizy zebranej dokumentacji, pozostaje w sprzeczności z okolicznościami, na które powołał się we wniosku E. N.. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów będących podstawą przedłożonych przez nią twierdzeń w tychże zakresach, stąd też nie można zakwestionować, że organ był zobowiązany oprzeć się - w tych aspektach - wyłącznie na przekazanych przez IPN kompletnych aktach osobowych dotyczących przebiegu służby.

Nawiązując do pełnienia przez wnioskodawcę służby na rzecz totalitarnego państwa na krótko przed dniem 12 września 1989 r., o czym wspomniał Sąd w uzasadnienia wyroku z dnia 9 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1901/18 w kontekście dokonywania oceny co do wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku, nie sposób stwierdzić, by fakt rozpoczęcia przez zainteresowanego tejże służby w dniu [...] października 1988 r., nie miał wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Odegrało to bowiem istotną rolę w spełnieniu przesłanki dotyczącej krótkotrwałości pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa. Pomijając jednak powyższe stwierdzić należy, że ustawodawca uwzględnił w art. 13c pkt 1 ww. ustawy regulację, w której wskazano, iż nie uznaje się za służbę na rzecz totalitarnego państwa służbę, która rozpoczęła się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r. Tym samym nie zostały objęte zatem restrykcyjnymi przepisami te osoby, które podjęły służbę na rzecz totalitarnego państwa po ww. dacie, pomimo, iż ostateczne rozwiązanie Służby Bezpieczeństwa nastąpiło de facto dopiero 31 lipca 1990 r.

W przedmiotowej sprawie decyzja o rozpoczęciu przez wnioskodawcę pracy w SB podjęta została w sierpniu 1988 r., co wynika z notatki służbowej z dnia [...] sierpnia 1988 r. Uwzględniając zatem powyższe - zdaniem organu - omawiana data rozpoczęcia przez E. N. służby na rzecz totalitarnego państwa, nie ma realnego wpływu na przeważenie, iż w przedmiotowej sprawie występuje warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Minister konkludując stwierdził, że osiągnięcia odnotowane przez zainteresowanego po dniu 12 września 1989 r. niewątpliwie zasługują na aprobatę. Jednakże biorąc pod uwagę całokształt służby ww., a w szczególności jej operacyjny charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., ukierunkowany na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego państwa jego zadań i funkcji, to w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. N. zakwestionował decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lipca 2020 r. [...], wnosząc o jej uchylenie.

Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie podanych przez niego materiałów dowodowych, a także zrezygnowanie z zebrania całościowego materiału dowodowego, co miało wpływ na podjęcie przez Ministra zaskarżonej decyzji.

Skarżący podniósł, że ocena przez organ przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" dokonana została subiektywnie bez uwzględnienia okoliczności faktycznych związanych z jego pracą w SB. Wskazał, że Minister w zaskarżonej decyzji powołuje się na opinię służbową z dnia [...] marca 1989 r., twierdząc że wykonywał pracę stricte operacyjną. Dalej organ zarzuca mu działania skierowane w legalnie funkcjonującą wówczas [...]. W tym przypadku przytacza zadania Wydziału [...] SB, lecz nie wskazuje materiału dowodowego co do form i metod wykonywania przez niego pracy operacyjnej. Stwierdził, że takich dowodów w materiałach nadesłanych przez IPN nie ma i dlatego uważa, że organ w tym zakresie manipuluje faktami i dowodami.

Skarżący podkreślił, że Minister nie wskazał czynności operacyjnych wykonanych przeze niego i jak one wpłynęły na legalnie działającą opozycję. Wskazuje, że nie posiadając przeszkolenia zapoznawał się z przepisami, w tym także pracy operacyjnej. Jego zdaniem, zapoznawanie się z przepisami a wykonywanie czynności operacyjnych to są dwie rożne sprawy.

Skarżący zwrócił uwagę, że wielokrotnie w pismach kierowanych do Ministra pisał o swojej rezygnacji z przeszkolenia na kursie oficerskim w [...], który rozpoczynał się z dniem [...] października 1989 r. Otrzymał rozkaz udania się na ten kurs i we wrześniu sporządził raport o swojej rezygnacji z udziału w kursie, co jego zdaniem było równoznaczne z rezygnacją z pracy w SB, z uwagi na to, że nie był przydatny do dalszej pracy.

Zarzucił organowi, że ten celowo nie zebrał materiału dowodowego, aby mieć możliwość dalszego przedłużania postępowania wyjaśniającego.

Zwrócił uwagę, że akta osobowe będące w zbiorach IPN mają kilkakrotnie zmienioną numerację, co świadczy o zmianach w układaniu poszczególnych kart w/w akt, a co jego zdaniem nie wyklucza, że brak w aktach IPN jego raportu o rezygnacji z przeszkolenia może mieć z tym związek.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z poźn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lipca 2020 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec E. N. art. 15c, art. 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Powyższa decyzja została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1901/18, który uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] sierpnia 2018 r. o odmowie wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uznając, że została ona wydana z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy Sąd był obowiązany dokonać oceny zaskarżonej decyzji w kontekście art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2013r., sygn. akt II GSK 2101/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).

Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1901/18.

W niniejszej sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wydając zaskarżoną decyzję organ nie uwzględnił w pełni oceny prawnej zawartej w powyższym wyroku i nie zrealizował sformułowanych w nim wytycznych co do dalszego postępowania. Należy zatem zarzucić organowi naruszenia art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a.

Zawierając w uzasadnieniu wyroku wskazania, co do dalszego postępowania Sąd wskazał, że oceniając sprawę pod kątem zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku organ winien mieć przede wszystkim na uwadze i rozważyć w decyzji, czy skarżący angażował się w służbie, czego odzwierciedleniem mogą być np. nagrody, czy też odznaczenia. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że E. N. był odznaczony brązowym i srebrnym Krzyżem Zasługi, był awansowany na kolejne stopnie oficerskie, uzupełniał swoją wiedzę na różnego rodzaju kursach, w tym na kursie językowym, pełnił odpowiedzialną funkcję rzecznika dyscyplinarnego i nieetatowego koordynatora postępowań dyscyplinarnych oraz skargowych. Zatem – w ocenie Sądu – za szczególnie uzasadniony przypadek uznać należy również – a właściwie przede wszystkim – konkretnie zindywidualizowane zasługi skarżącego w służbie, czy też pełnienie służby na rzecz totalitarnego państwa na krótko przed 12 września 1989 r., czego organ nie uwzględnił w zaskarżonej decyzji, a nawet całkowicie pominął to milczeniem, posiłkując się jedynie nieostrymi pojęciami "wybitnych zasług" i że służba ma "charakter wyjątkowy", w żaden sposób nie uzasadniając ich znaczenia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd zalecił organowi wziąć pod uwagę poczynione przez Sąd rozważania prawne i wskazania, a przyjmując, że w sprawie spełnione zostały, bądź nie, przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, dokonać wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy. Przed wyrażeniem oceny w tym zakresie, organ powinien przede wszystkim przywołać fakty dotyczące służby skarżącego, jego postawy, charakteru służby i warunków jej pełnienia, o czym była mowa w zaskarżonej decyzji i odnieść powyższe do tych osiągnięć w służbie, które uznaje za wybitne, czy szczególnie wyróżniające. Organ musi również dokonać przedmiotowej oceny w kontekście krótkotrwałej służby przed dniem 12 września 1989 r. (na podstawie wskazanej przez siebie proporcjonalności) i rzetelności wykonywanych zadań.

Dokonując kontroli wykonania przez organ zaleceń Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1901/18 stwierdzić należy, że organ ich w pełni nie zrealizował.

Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wydając decyzję odmowną w oparciu o ww. przepis, pomimo zobowiązania, organ nie rozważył w sposób wszechstronny i rzetelny wszelkich okoliczności sprawy, a w konsekwencji naruszył zasady procesowe, wymienione w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie tej decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 w związku z art. 11 i art. 8 k.p.a.

Wprawdzie w ponownie prowadzonym postępowaniu organ dokonał oceny przesłanki "krótkotrwałości służby" skarżącego przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r." i uznał, że te warunki zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zostały spełnione, jednak wbrew zaleceniom Sądu, organ nie dokonał przekonującej oceny przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".

W zaskarżonej decyzji wskazano co prawda, że w toku pełnionej służby skarżącemu nadano wysokiej rangi odznaczenia państwowe tj. [...] i [...] Krzyż Zasługi, a także uwzględniając, zajmowanie przez niego wysokich stanowisk służbowych (w tym m.in. pełnienie obowiązków [...] Wydziału [...] Komendy Powiatowej Policji w [...]), przyjęto, że wnioskodawca legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy, jednakże według organu ww. okoliczności, nie mogą mieć wpływu na ocenę przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", z uwagi na świadome zaangażowanie skarżącego w realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji.

Organ przyjął bowiem, że skarżący utożsamiał się z ustrojem totalitarnym. Na powyższe miał wskazywać fakt, że komórka organizacyjna, w której E. N. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa tj. Wydział [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] zajmowała się ochroną gospodarki i zwalczaniem działalności opozycyjnej na terenie zakładów pracy oraz fakt, że podjęcie przez skarżącego służby w SB wynikało z jego własnej inicjatywy i wykonywania zadań operacyjnych w Wydziale [...] WUSW w [...].

Zdaniem Sądu, podnoszone przez organ okoliczności nie są przekonywujące, ponieważ w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, motywy które legły u podstaw decyzji nie są wystarczające do przyjęcia, że skarżący był zaangażowany w realizację zadań charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w zaskarżonej decyzji nie odniósł się bowiem do twierdzeń skarżącego podnoszonych w toku postępowania, że w pełniąc służbę w Wydziale [...] WUSW w [...], w którym rozpoczął służbę [...] października 1988 r. pełnił służbę przygotowawczą i nie prowadził żadnych aktywnych działań operacyjnych. Podkreślić trzeba, że choć akta IPN nie zawierają raportu wskazującego na rezygnację przez skarżącego z przeszkolenia zawodowego do pracy w SB, to jednak jest niewątpliwym, że skarżący takiego przeszkolenia nie odbył, zatem nie można mówić, że skarżący, który składał raport o przyjęcie do MO zabiegał o podwyższanie kwalifikacji oraz rozwój kariery zawodowej w SB, do której został przyjęty. Wskazywana przez organ realizacja przez skarżącego zadań operacyjnych nastawionych na zwalczanie opozycji wywiedziona z zadań komórki, do której został skierowany nie ma pokrycia w materiale dowodowym i jest wątpliwa zważywszy, że skarżący był w służbie przygotowawczej i nie miał żadnego operacyjnego przeszkolenia.

Powyższe wskazuje, że organ nie dokonał w przedmiotowej sprawie rzetelnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" w oparciu o okoliczności, na które wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 9 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 901/18.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a przede wszystkim art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a., który zobowiązywał organ do zastosowania się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w orzeczeniu sądu.

Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Organ ponownie rozpatrując sprawę powinien przede wszystkim zweryfikować ustalenia faktyczne, które przyjął za podstawę rozstrzygnięcia, w szczególności zaś wyjaśnić, czy skarżący był zaangażowany w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, odnieść się do zarzutów skargi podniesionych w tym zakresie przez skarżącego. Następnie zaś ponownie dokonać oceny prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy z punktu widzenia przesłanek wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, określonych w art. 8a ust. 1 tej ustawy, kierując się wykładnią tego przepisu przyjętą przez Sąd w poprzednim wyroku wydanym w tej sprawie.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 30 marca 2021 r., wydane na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.).