Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 693/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 88;  art. 89 ust. 7 i 11;
journal: Dz.U. 2016 poz 2134
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 189d;  art. 189f par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej jako "SKO" "organ odwoławczy") z dnia

[...]lipca 2018 r. znak [...] na podstawie której ww. organ po rozpatrzeniu odwołania M. Z. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. znak [...] o wymierzeniu ww. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew z terenu działki nr [...] położonej w [...] ul. [...], 3 (trzech) sztuk drzew z gatunku [...] w kwocie [...] zł – orzekł o utrzymaniu w całości zaskarżonej decyzji.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W niniejszej sprawie ustalono, że w dniu [...]grudnia 2017 r. Pan P. Z. dokonał wycięcia 6 sztuk drzew [...] na zlecenie M. Z.. W dniu [...] stycznia 2018 r. zostały przeprowadzone oględziny działki nr [...] położonej w [...] ul. [...]. Dokonano pomiaru obwodów pni drzew na wysokości 5cm od ziemi. W dniu [...] lutego 2018 r. organ przesłuchał strony: Pana W. W., Panią E. P. i Panią M. Z. oraz spisał protokół na okoliczność usunięcia drzew bez wymaganego zgłoszenia.

Ustalono, że trzy z usuniętych drzew miały obwód pnia na wysokości 5 cm od ziemipowyżej 50 cm i wymagały zgłoszenia zamiaru ich usunięcia.

Wobec braku kłód usuniętych drzew wyliczenia kary dokonano zgodnie z art. 89 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody w oparciu o pomiar średnicy pnia drzew. Wyliczone na ich podstawie obwody pni drzew pomniejszone o 10%.

Stawki opłat za usunięcie drzew i krzewów określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. (Dz.U.2017 poz. 1330). Za 1 cm obwodu pnia do 100cm dla [...] opłata wynosi 1702 zł.

Ustaleń organu w zakresie gatunku drzew, obwodów pni wyciętych drzew, stawki opłaty za 1 cm obwodu pnia, wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej Skarżąca nie kwestionuje.

Ponieważ usunięcie drzew, które wymagają zgłoszenia zamiaru ich usunięcia zgodnie z art. 83f ust.4 ustawy jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, karę ustalono w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Organ, wobec ustalenia dochodów członka rodziny Pani M. Z.

w kwocie nie przekraczającej 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w dany roku kalendarzowym, zastosował przepis art. 89 ust.11 ustawy o ochronie przyrody i umorzył 50% kary administracyjnej określając wysokość kwotową administracyjnej kary pieniężnej na kwotę [...] zł ww. decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]czerwca 2018 r.

Decyzję tę w terminie zaskarżyła Pani M. Z., wniosła o uchylenie decyzji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.

W uzasadnieniu odwołania dodała, że drzewa rosły na działce wspólnej jej i jej sióstr. Siostra E. P. posadziła drzewa bez zgody pozostałych współwłaścicieli.

Syn skarżącej jest uczulony na tego typu drzewa. Zarzuca złą interpretację art. 189f § 1 pkt 1 kpa. Organ orzekający mógł zastosować odejście od nałożenia kary pieniężnej ponieważ zasadziła [...] sztuki drzew typu [...], w miejscu gdzie nikomu

nie przeszkadzają. W jej przekonaniu na wycięcie tych drzew nie musiała występować

o pozwolenie. Dodała, że jej sytuacja materialna jest ciężka, na utrzymaniu ma [...] małych dzieci.

Organ odwoławczy orzekając ww. decyzją z dnia [...]lipca 2018 r. o utrzymaniu

w mocy zaskarżonej decyzji wskazał na następującą argumentację:

przede wszystkim wskazał na podstawy prawne wydanej decyzji, tj. zgodnie z treścią przepisu art. 83f ust.1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów nie stosuje się do drzew i krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele nie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W przypadku, o którym mowa w ust.1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust.1 ustawy, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza:

- 80 cm — w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;

- 65 cm- w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu

klonolistnego;

- 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.

Stosownie do treści art. 88 ust 1 pkt 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j.Dz.U.2016 poz. 2134 ze zm.) "Wójt, Burmistrz lub Prezydenta Miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust.4 ustawy".

"Administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było" - art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody cytowanej wyżej.

Organ może umorzyć 50% wymierzonej kary, o której mowa w ust.1 lub 2, osobom fizycznym, które na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej usunęły lub zniszczyły drzewo lub krzew albo uszkodziły drzewo, w przypadku gdy osoby te nie są w stanie uiścić kary w pełnej wysokości bez znacznego uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jeżeli dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku - art. 89 ust. 11 ustawy o ochronie przyrody.

Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO wskazało, że organ I instancji poprawnie ocenił, że przepisy art. 189f § 1 ani § 2 kpa nie znajdą w sprawie zastosowania. Kolegium nie dopatrzyło się naruszenia powyższych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego co zarzuca Skarżąca w odwołaniu.

Organ I instancji dołączył do akt dowody w postaci danych z ewidencji gruntów

i budynków na okoliczność kto jest właścicielem działki, z której usunięto drzewo.

Odpowiadając na zarzuty odwołania Kolegium wyjaśnia, że brak znajomości przepisów prawa o konieczności dokonania zgłoszenia zamiaru wycięcia drzew nie jest powodem do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Ukarany może w terminie 14 dni, od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna złożyć wniosek o rozłożenie kary na raty na okres nie dłuży niż 5 lat. Kolegium wydaje decyzje ostateczne z chwilą ich podjęcia, zatem data wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]jest datą, od której liczy się termin do wniesienia wniosku o ulgę. Organ I instancji pouczył stronę o tym uprawnieniu w zaskarżonej decyzji.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skargę na powyższą decyzję pismem z dnia [...]września 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wniosła M. Z. (dalej jako "skarżąca").

W skardze wniosła o:

1. uchylenie decyzji w całości,

2. przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji,

3. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że decyzja została wydana przy zastosowaniu złej interpretacja art. 189f §1 Kpa oraz 189d pkt.1 Kpa. Organ wydający decyzję mógł zastosować odejście od nałożenia kary pieniężnej, gdyż waga naruszenia jest znikoma

i była to jednorazowa wycinka, a więc strona zaprzestała naruszenia prawa.

Jednocześnie w trosce o ochronę środowiska zasadziłam na mojej posesji [...] sztuk drzew typu [...], w miejscu gdzie nikomu nie przeszkadzają i nie mają wpływu na [...] jej syna.

Skarżąca ponadto podniosła, że drzewa zostały posadzone przez jej siostrę E. P. bez zgody innych współwłaścicieli. Szukała pomocy u dzielnicowego w nakłonieniu E. P. do przesadzenia drzew, jednak funkcjonariusz nie zajął stanowiska z uwagi na to że jest to teren prywatny. Organ wydający decyzję opierał się na zdjęciach przedstawionych przez E. P. zrobionych 3 lata przed zaistniałą sytuacją, które nie odzwierciedlały stanu ich zdrowia i zagrożenia dla ludzi.

Skarżąca także wskazała, że zgodnie z jej wiedzą (zaczerpniętą z dostępnych mi źródeł) była przekonana, że na wycięcie tych drzew nie musi występować o pozwolenie. W jej przekonaniu były to krzewy o pospolitej nazwie B. a nie drzewa, a ich powierzchnia zakrzewienia nie przekraczała 25m2.

Dodatkowo skarżąca podniosła, że jej sytuacja materialna jest bardzo ciężka. Dochód wynosi [...] zł na jednego członka rodziny. Na utrzymaniu ma [...] małych dzieci,

z czego jedno jest chore i pozostaje pod stałą opieką lekarza. Kara w takiej wysokości spowoduje znaczne pogorszenie jej sytuacji i brak możliwości zapewnienia dobrej opieki medycznej dziecka.

W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone

w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Dokonana w niniejszej sprawie kontrola sądowa zaskarżonej decyzji

z uwzględnieniem powyższych zasad, doprowadziła do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, iż organy administracji słusznie przyjęły, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy

w postaci dowodu z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] stycznia 2018 r. oraz udzielonych przez strony wyjaśnień, dowodzi, że w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zgłoszenia z terenu posesji przy ul. [...] (działka nr [...]) trzech sztuk drzew gatunku [...]. Ustalone okoliczności sprawy organy uznały za bezsporne (a także nie kwestionowane przez stronę postępowania), zarówno co do ilości, gatunku, stanu i obwodu usuniętych drzew, jak również co do sprawcy ich usunięcia. Wysokość kary pieniężnej ustalona została w decyzji w sposób prawidłowy - zgodny z przepisami ustawy (art. 89 ust. 1 i 6) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów, oraz umorzono 50% kary administracyjnej z uwagi na ustalenie, że wysokość dochodów członków rodziny skarżącej nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Odnosząc się do zarzutów skargi naruszenia przepisu art.189f i art.189d kpa poprzez jego niezastosowanie polegające na niezbadaniu przesłanek umożliwiających odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, Sąd stwierdza, że zasadne jest stanowisko organów iż przepis ten w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania.

Z treści art. 189a § 1 k.p.a. wynika, iż w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu.

Zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:

1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,

2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,

3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,

4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,

5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,

6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej, przepisów niniejszego działu w tym zakresie się nie stosuje.

Celem art. 189a § 2 k.p.a. jest uzupełniające stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w tym zakresie, który nie został uregulowany odmiennie w przepisach odrębnych. Jeżeli któryś ze wskazanych aspektów regulacji dotyczącej kar (np. odstąpienie od nałożenia kary) nie został objęty regulacją ustawy odrębnej, w to miejsce będą stosowane przepisy k.p.a.. Jednocześnie jeśli przepisy szczególne regulują określoną kwestię, np. wskazują przesłanki wymiaru kary,

to wyłączone zostaje zastosowanie wszystkich przepisów k.p.a. określających przesłanki wymiaru kary. Skoro bowiem ustawodawca w przepisach odrębnych ustaw kompleksowo uregulował kwestię kar administracyjnych albo uregulował dany wycinek tematyki stosowania kar administracyjnych, to w tym konkretnie zakresie zastosowanie przepisów k.p.a. powinno być wyłączone.

Dyrektywy wymiaru kar administracyjnych przewidziane w k.p.a. nie znajdą zastosowania w przypadku kar nakładanych decyzjami związanymi, czyli takich,

w stosunku do których ustawodawca nakazuje stosować pewien jednoznaczny mechanizm wyliczania. Takimi karami są np. kary pieniężne wymierzane na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody. W przypadku administracyjnych kar pieniężnych przewidzianych w ustawie o ochronie przyrody, jest bowiem mowa o sankcji pieniężnej przewidzianej w ustawie, nakładanej, co do zasady, przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (wyjątkowo przez starostę lub marszałka województwa) w drodze decyzji administracyjnej, m.in.za niezgodne z prawem usunięcie drzewa lub krzewu. Decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej jest decyzją związaną, co oznacza,

że w przypadku stwierdzenia usunięcia drzewa lub krzewu bez zezwolenia na właściwym organie spoczywa obowiązek wymierzenia kary pieniężnej niezależnie zarówno od motywów jakimi kierował się usuwający drzewo, jak i od tego, czy miał on świadomość, że powinien mieć zezwolenie na jego usuniecie. Odpowiedzialność ta ma charakter zobiektywizowany, a ustawową przesłanką nałożenia kary pieniężnej jest usunięcie drzewa lub krzewu bez zezwolenia. Dla powstania odpowiedzialności z tego tytułu niezbędne jest jedynie wykazanie zaistnienia określonych w tym przepisie znamion działania przez sprawcę tego deliktu administracyjnego.

Z kolei z art. 89 ust. 11 ustawy wynika, iż organ może umorzyć 50% wymierzonej kary, o której mowa w ust. 1 lub 2, osobom fizycznym, które na cele niezwiązane

z prowadzeniem działalności gospodarczej usunęły lub zniszczyły drzewo lub krzew albo uszkodziły drzewo, w przypadku gdy osoby te nie są w stanie uiścić kary w pełnej wysokości bez znacznego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jeżeli dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku (ust. 11).

W związku z powyższym stwierdzić należy, iż skoro w ustawie o ochronie przyrody przewidziana została możliwość odstąpienia od wymierzania kary lub umorzenia wymierzonej kary - to nie będą miały zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego regulujące tą kwestię - w tym art. 189f, w myśl zasady lex specialis derogat legi generali.

Odnosząc się do zarzutów, że przedmiotowe drzewa zostały posadzone bez wiedzy i zgody skarżącej przez jej siostrę oraz, że zagrażały bezpieczeństwu ruchu na drodze dojazdowej do posesji oraz negatywnie wpływały na stan zdrowia syna skarżącej który jest [...], Sąd podziela stanowisko organów, że nie stwierdziły, aby w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 89 ust. 7 u.o.p., który stanowi o niewymierzaniu kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia

w przypadku usunięcia drzewa lub krzewu albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności. Zauważyć przy tym należy, że samo przekonanie strony skarżącej o niebezpieczeństwie dla ruchu drogowego lub uciążliwości w korzystaniu z dojazdu i dla zdrowia, nie uzasadnia wycięcia drzewa bez uzyskania stosownego zezwolenia lub zgłoszenia posiadacza nieruchomości. Podkreślić przy tym należy, że z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej przepisy ustawy o ochronie przyrody wynika, że ustawodawca zaproponował, aby ww. przepis dotyczył jedynie podmiotów wyspecjalizowanych do niesienia pomocy tj. jednostek ochrony przeciwpożarowej lub innych właściwych służb ustawowo powołanych do niesienia pomocy osobom w stanie nagłego zagrożenia życia lub zdrowia, o których to podmiotach mowa w ustawie z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym. Zatem zarzut powyższy również nie mógł być uwzględniony.

W ocenie Sądu podnoszone przez skarżącą twierdzenia, mające na celu zanegowanie gatunku wyciętych drzew oraz wskazujące, jakoby miały one należeć do gatunku o nazwie B. na usunięcie których nie należało dokonywać zgłoszenia, czy uzyskiwać pozwolenia, twierdzenia powyższe nie zostały poparte żadnymi dowodami, skarżąca podczas oględzin nie kwestionowała ustaleń w tym zakresie, a generalnie nieznajomością prawa nie można się tłumaczyć.

Natomiast odnośnie trudnej sytuacji materialnej, która powinna uzasadniać odstąpienie od wymierzenia kary, organy uwzględniły tę okoliczność umarzając na podstawie art. 89 ust.11 ustawy 50% wymierzonej kary.

Sąd podziela oceny organów w tym zakresie, a jednocześnie ustalenia wskazujące, że w sprawie brak jest, jak to już wyżej zostało podniesione, okoliczności uzasadniających działanie w stanie wyższej konieczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust.7 ustawy

o ochronie przyrody.

Mając powyższe na względzie, wobec niezasadności skargi Sąd skargę oddalił na podstawie art.151 p.p.s.a.