Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 3007/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia NSA - Ewa Jóźków, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Agnieszka Będzikowska- Sadura, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2004 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz S. N. kwotę 33,20 zł (trzydzieści trzy złote 20/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] .04.2000r. S. N. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na podstawie JDA SAD nr [...] sprowadzony ze S. (kraj produkcji – J/) samochód osobowy marki [...] wyprodukowany w 1998r., nr nadwozia [...] o pojemności silnika 3989 cm3. Do zgłoszenia celnego załączono m.in. fakturę nr [...] opiewającą na kwotę 5.800 USD, ocenę techniczną nr [...] z dnia [...].04.2000r. oraz deklarację wartości celnej. Dyrektor Urzędu Celnego w W. przyjął zgłoszenie jako odpowiadające wymogom formalnym, co skutkowało z mocy prawa objęciem importowanego towaru wnioskowaną procedurą i określeniem kwoty wynikającej z długu celnego w oparciu o dokumenty przedkładane przez Stronę.

W wyniku przeprowadzonej analizy zgłoszeń celnych samochodów sprowadzanych z USA, funkcjonariusze Wydziału Kontroli Wewnętrznej Izby Celnej w W. ustalili, iż do zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...].04.2000r. Strona załączyła fakturę z rażąco niską wartością pojazdu. W związku z tym, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. postanowił wszcząć postępowanie celne dotyczące zgłoszenia celnego nr j w., celem ustalenia czy nie doszło do zaniżenia wartości celnej towaru, a następnie postanowieniem z [...].03.2003 r. dopuścił dowód z opinii biegłego w celu ustalenia wartości rynkowej samochodu [...] w chwili dokonywania zgłoszenia celnego. W dniu [...].03.2003r. biegły sądowy A. P. wydał ocenę techniczną nr [...] określając wartość rynkową samochodu na kwotą 62.400 PLN.

Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W., opierając się na powyższej wycenie, decyzją nr [...] dnia [...].03.2003r. uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego pojazdu na podstawie art. 29 § 1 w związku z art.23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 37.882 PLN (9.359 USD).

W wyniku rozpoznania odwołania S. N. od powyższej decyzji Dyrektor Izby Celnej [...] decyzją z dnia [...].06.2003r. uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie wartości celnej i kwoty cła i ustalił ( obniżył ) wartość celną pojazdu na kwotę 29.288 PLN (7.235,71 USD ), a należne cło na kwotę 10.250,80 PLN.

Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Art. 23 § 1 Kodeksu celnego stanowi, iż wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 ustawy. Przepisy Kodeksu celnego przewidują zarazem możliwość ochrony interesów państwa przed posługiwaniem się przez podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą niewiarygodnymi dokumentami, upoważniając organy celne do odmowy przyjęcia w takim przypadku wartości transakcyjnej jako wartości celnej towaru. Art. 23 § 7 Kodeksu celnego nieb tylko uprawnia organy celne do badania przedłożonych dokumentów pod względem formalnym, ale również daje możliwość badania wiarygodności dokumentów pod względem merytorycznymi w sytuacji, gdy z uzasadnionych przyczyn wysokość ceny transakcyjnej budzi uzasadnione wątpliwości co do jej wiarygodności. Prawdziwość przedłożonej faktury nie może ograniczać się do jej oceny pod względem formalnym, lecz także dotyczy danych w niej zawartych. W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. nie kwestionował faktury pod wzglądem formalnym, odmówił jedynie wiarygodności kwocie na niej widniejącej. Ponadto, prawidłowo ustalona wartość samochodu okazała się wyższa o ponad 24 % od wartości transakcyjnej. Taka sytuacja pozwala – w ocenie Dyrektora Izby Celnej - stwierdzić, iż zaszły uzasadnione przyczyny zakwestionowania wiarygodności i dokładności informacji służących do określenia wartości celnej, zgodnie z art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Powszechnie bowiem przyjmuje się, że wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać jego cenę rzeczywistą. Tylko taka wartość jest wartością celną towaru w rozumieniu art.23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego.

Od powyższego rozstrzygnięcia S. N. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. Decyzji zarzucał rażące naruszenie przepisów procedury tj. art.120, 121, 122, 124, 180, 187, 190, 192 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa oraz art. 65 § 5 w zw. z art. 65 § 4 Kodeksu celnego, a także naruszenie prawa materialnego – art. 23 § 7 i 29 Kodeksu celnego. Skarżący w pierwszej kolejności wskazał, że działania organu I instancji uniemożliwiły mu podjęcie obrony swych praw. W dniu [...] marca 2003r. został poinformowany - przez doręczenie postanowienia - o przeprowadzeniu w dniu [...].03.2003 r. dowodu z opinii biegłego ds. samochodowych. Zdaniem Skarżącego doszło tu do naruszenia art. 190 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym strona winna być powiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego przynajmniej na 7 dni przed terminem. Następnie organ w dniu [...].03.2003r. wyznaczył mu 7 dniowy termin na zapoznanie się i wypowiedzenie się w sprawie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Decyzja zaś została wydana przed upływem tegoż terminu – w dniu [...].03.2003r. W dniu [...].03.2003 r. Skarżący złożył pismo z wnioskami dowodowymi w sprawie , które już nie zostały w tej sytuacji uwzględnione.

Ponadto S. N. zakwestionował prawidłowość postępowania organów celnych, zarówno co do przyczyn odrzucenia wartości transakcyjnej, jak i prawidłowości ustalenia ceny w oparciu o metodę z art. 29 Kodeksu celnego.

Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. (Dz.U. 153 poz. 1271 z późn. zm.) przepisy wprowadzające ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przedmiotowa sprawa jako nierozpoznana przez NSA przed 1.01.2004 r. podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zgodnie zaś z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne rozpoznając skargę sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i stosują środki określone ustawą; w szczególności przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje, iż Sąd uchyli decyzję (...), jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; zaś zgodnie z § 2 art. 145 "przepisy § 1 stosuje się z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję...".

Badając z tego punktu widzenia zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że w toku prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania doszło do naruszenia przez organy celne przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Słusznie podnosi Skarżący, iż dowód z opinii biegłego został przeprowadzony z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 190 § 1 Ordynacji podatkowej, a decyzja organu I instancji wydana z naruszeniem art. 200 § 1 Ordynacji. Należy przy tym wskazać, że Skarżący, po zapoznaniu sie w dniu [...].03.2003 r. z materiałem zebranym w sprawie, w dniu [...].03.2003 r. złożył w UPT pismo, w którym wskazał na braki i nieścisłości w opinii biegłego P. W piśmie tym skarżący wymienił szereg okoliczności, których wyjaśnienie ma istotne znaczenie dla ustalenia wartości celnej pojazdu. Jednak pismo to nie zostało wzięte pod uwagę przez organ I instancji, bowiem w dniu [...].03.2003 r. wydał decyzję w sprawie. Również organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji pominął całkowicie zarzuty skarżącego, czym naruszył przepis art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

W ocenie Sądu dla wyjaśnienia twierdzeń S.N. powinien zostać przeprowadzony dowód z uzupełniającej opinii biegłego. Słusznie bowiem wskazuje skarżący na błędy i nieścisłości w opinii biegłego P. Organ celny II instancji odrzucił ocenę techniczną przedstawioną przez skarżącego przy zgłoszeniu celnym wskazując, iż nie zawiera ona informacji na jakiej podstawie rzeczoznawca określił cenę samochodu na 57.000 PLN. Jednak takiej informacji nie zawiera także opinia biegłego P., gdyż stwierdzenie, że do ustalenia wartości rynkowej "wykorzystano autorski program komputerowy P." nie można przecież uznać za taką informację. Brak ten nie został usunięty w toku postępowania przed organem odwoławczym, mimo zarzutów podniesionych w odwołaniu przez S. N. (o czym była już mowa powyżej). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego bez takiej informacji nie sposób ocenić wiarygodności ustaleń dokonanych przez biegłego, wobec czego nie może ona być podstawą do skutecznego zakwestionowania wartości celnej zadeklarowanej przez S.N.

Za niezasadne należy uznać pozostałe zarzut) skargi. Nietrafne jest stanowisko skarżącego, że wobec wydania przez organ II instancji decyzji po upływie 3 lat od daty przyjęcia zgłoszenia celnego, doszło do naruszenia art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 64 § 4 Kodeksu celnego po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny na wniosek strony wydaje decyzję lub może wydać decyzję, w której m.in. może uznać zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części. Decyzja ta nie może być wydana, jeżeli upłynęły trzy lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. W świetle aktualnego orzecznictwa Naczelnego Sadu Administracyjnego należy uznać, iż termin ten odnosi się jedynie do czasu w jakim może być wydana decyzja przez organ I instancji, gdyż do kompetencji tego organu należ}' weryfikacja wadliwego zgłoszenia celnego. Przepis ten nie wymaga, by decyzja wydana na jego podstawie była decyzją ostateczną. Odmiennego stanowiska nie uzasadnia pogląd, że w następstwie zmiany stanu prawnego ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeksu celny oraz zmianie ustawy o Służbie Cywilnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) do art. 65 Kodeksu celnego dodano § 5a, który odsyła do stosowania art. 230 § 5 i 6 Kodeksu celnego i że w związku z tym bieg terminu ulega zawieszeniu z dniem wniesienia odwołania od decyzji w sprawie długu celnego. Celem dokonanej nowelizacji było, przez dodanie odwołania, jako dodatkowej przyczyny uzasadniającej zawieszenie biegu terminu dla wydania decyzji, wydłużenie czasu, w którym możliwe będzie uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Wydłużenie tego czasu przez ustawodawcę nie może być interpretowane w kierunku odwrotnym przez przyjęcie, że przed upływem terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego musi być także wydana decyzja organu odwoławczego. Przy ocenie kwestii dopuszczalności wydania przez organ odwoławczy (w stanie prawnym sprzed noweli wprowadzonej ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r.) decyzji ostatecznej po upływie terminu przewidzianego w art. 65 § 5 należy mieć na uwadze, że przedawnienie prawa do wydania decyzji zostało ustalone w interesie dłużnika celnego, a to oznacza, że upływ terminu przedawnienia dopiero w postępowaniu odwoławczym nie może powodować, aby wadliwie ustalona przez organ pierwszej instancji kwota wynikająca z długu celnego, nie mogła być skorygowana przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy z uwagi na treść art. 234 Ordynacji podatkowej nie może orzec na niekorzyść strony ( por. wyrok NSA w sprawie o sygn. akt GSK 840/04 ).

Za nietrafne należy także uznać zarzuty skarżącego zmierzające do zakwestionowania przyjętej przez organ celny metody ustalania wartości celnej . Zastosowana w niniejszej sprawie metoda tzw. ostatniej szansy (art. 29 Kodeksu celnego) w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, gdy w grę wchodzi ustalenie wartości samochodu używanego . W tym zakresie Sąd podziela stanowisko organów celnych zaprezentowane w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Reasumując postępowanie prowadzone przed organami celnymi zarówno I-ej, jak i II -ej instancji jest obarczone tak poważnymi naruszeniami prawa procesowego i materialnego, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.