Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 8/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej
Powołane przepisy: article: Art. 207 par. 1 i par. 2, art. 190 ust. 1 i ust. 2, art. 160 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: Art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski ( spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Barbara Pasternak Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 21 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich z dnia [...] 2007 r. [...], II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego D. N. kwotę 200, 00 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 października 2009 r., znak [...], Rektor Uniwersytetu, po rozpatrzeniu odwołania D. N., utrzymał w mocy decyzję Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich byłej Akademii z dnia [...] 2007 r., znak [...], którą odmówiono reaktywowania D. N. w prawach studenta przez wpisanie na listę studentów Akademii [...]. W podstawie prawnej decyzji Rektora powołano przepisy art. 138 § 1 pkt "2" kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 207 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.)

Uzasadniając swoją decyzję Rektor Uniwersytetu wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia.

D. N. był studentem Akademii na Wydziale [...]. W okresie od 17.07.2004 do 16.07.2005 udzielony miał urlop dziekański.

Decyzją Prodziekana ds. Dydaktycznych i Spraw Studenckich Wydziału [...] z dnia [...] 2005 r., znak [...] skreślony został z tym dniem z listy studentów Akademii, w następstwie niepodjęcia studiów po zakończonym urlopie dziekańskim przez niedopełnienie formalności wpisu na 7 semestr w roku akademickim 2005/2006. Decyzja ta stała się ostateczna wobec niezłożenia od niej odwołania w terminie 14 dni od otrzymania decyzji.

W dniu 9 stycznia 2007 r. wpłynęło na Uczelnię pismo D. N. – dalej skarżącego – z wnioskiem o przywrócenie statusu studenta, celem ukończenia studiów. Wniosek ponowiono datowanym na 16.01."2006" pismem, które wpłynęło 17 stycznia 2007 r.

Decyzją z dnia [...] 2007 r., znak [...] Prorektor ds. Dydaktycznych i Studenckich odmówił reaktywacji skarżącego w prawach studenta przez wpisanie na listę studentów Akademii. W podstawie prawnej tej decyzji powołano przepisy art. 170, 189 ust. 1, 190 ust.1 pkt 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz ogólnie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Uzasadniając tę decyzję Prorektor ds. Dydaktyki i Studenckich przyjął ustalenie, że przebywając w związku z udzielonym urlopem dziekańskim w Stanach Zjednoczonych A.P., skarżący posłużył się wobec instytucji amerykańskiej zajmującej się weryfikacją wykształcenia, nieprawdziwym dokumentem jako wydanym przez Wydział [...], a poświadczającym, iż ukończył studia na Akademii.

Organ przyjął, że skarżący dopuścił się przestępstwa z art. 270 kk a zarazem sprzeniewierzył się obowiązkom wynikającym z art. 189 ust. 1 ustawy w związku z treścią złożonego ślubowania, co uzasadniało odmowę reaktywacji w prawach studenta.

Od decyzji tej, zgodnie z udzielonym pouczeniem skarżący złożył do Rektora Akademii datowane na 15.03.2007 r. "odwołanie" z daty wpływu 20.03.2007 r. zarzucając naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1, 80, 9 i 10 kpa oraz błędne zastosowanie przepisów art. 189 ust. 1 i 190 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Składający odwołanie twierdził, iż nie posługiwał się sfałszowanym dokumentem, z którego wynikało by, że ukończył studia na Akademii.

Uzasadniając swoją decyzję Rektor Uniwersytetu wskazał okoliczności, z powodu których "odwołanie" rozpatrzono dopiero w 2009 r.

Podano, że postanowieniem z dnia [...] 2007 r. ( znak [...]), działający z upoważnienia Rektora Prorektor ds. Dydaktycznych i Studenckich z powołaniem na przepisy art. 97 § 1 pkt 4, 127 § 3, § 4, 141 oraz 144 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 207 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, zawiesił postępowanie "z wniosku o ponowne wpisanie na listę studentów" do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową do sygn. [...]. Przyczyną zawieszenia postępowania była konieczność zbadania przez organy ścigania informacji przekazanych Dziekanowi Wydziału [...] przez działającą w USA instytucję Educational Credential Evaluators (ECE), zajmującą się weryfikacją wykształcenia. Z przekazanych informacji wynikało, że skarżący posłużył się sfałszowanym dokumentem, którego treść miała sugerować nieprawdziwie, że ukończył studia na Wydziale [...].

Ustawą z dnia 7 lutego 2008 r. o nadaniu nowych nazw niektórym akademiom ( Dz. U. Nr 52, poz. 300), Akademii nadana została nazwa Uniwersytet.

Po uzyskaniu w czerwcu 2009 r. przekazanej przez Prokuraturę informacji, że toczące się do sprawy [...] Prokuratury Rejonowej przeciwko skarżącemu postępowanie został umorzone, Prorektor Uniwersytetu postanowieniem z [...] 2009 r. podjął zawieszone postępowanie.

Ponownie rozpatrując sprawę Rektor Uniwersytetu zajął stanowisko, że decyzja organu I instancji z [...] 2007 r. odmawiająca zgody na reaktywację skarżącego na studiach jest prawidłowa.

Nie podzielając zarzutów naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego przed podjęciem decyzji z dnia [...] 2007 r., Rektor Uniwersytetu uznał, że wydana została przy dostatecznym i wystarczającym rozeznaniu sprawy. Jako własne przyjął Rektor "na podstawie analizy posiadanych informacji i akt" ustalenie, że to skarżący podjął próbę wykorzystania na terenie USA sfałszowanych i świadczących o rzekomym ukończeniu studiów oraz pozytywnej ocenie obrony pracy magisterskiej dokumentów. Takie zachowanie uznał za naruszające podstawowe zasady godności i etyki studenta i sprzeczne z treścią ślubowania, a w konsekwencji naruszające dobre imię Uczelni i uzasadniające odmowę reaktywacji na studia.

Zarazem Rektor powołał się na dokonane przy rozpoznaniu "odwołania" w postępowaniu wyjaśniającym ustalenia, stanowiące kolejną podstawę odmowy uwzględnienia "odwołania".

Ustalono, że w roku akademickim 2003/2004 skarżący był wpisany na 7 semestr jednolitych studiów magisterskich, na kierunku [...], na specjalności [...].

Wejście w życie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym spowodowało, że studia na kierunku Technika [..] prowadzone są w dwustopniowym trybie, jako studia pierwszego stopnia (inżynierskie) trwające 7 semestrów i studia drugiego stopnia (magisterskie), trwające 3 semestry, przy czym warunkiem przyjęcia na studia II stopnia jest wcześniejsze uzyskanie tytułu inżyniera lub równorzędnego.

Zdaniem Rektora ewentualne przywrócenie skarżącego na 7 semestr na kierunku [...] przy obowiązującym systemie studiów dwustopniowych jest niewykonalne. Powodem tego jest zbyt obszerna różnica programowa, która oscyluje na poziomie 390 godzin i obejmuje 14 przedmiotów składających się na te różnice programowe. Nadto w różnice wchodzą dwa przedmioty niezaliczone w toku studiów.

Zdaniem Rektora zakres różnic powoduje niemożność pogodzenia bieżącej realizacji semestru wraz z wyrównywaniem różnic programowych, co także uzasadnia decyzję odmowną.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 21 października 2009 r., Nr [...] z wnioskiem o jej uchylenie złożył D. N. Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisów postępowania oraz ogólnych zasad współżycia społecznego.

Skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 7,10,11,15,37,77,138 w zw. z art. 144 i 127, 107 § 3 oraz 145 § 1 pkt 7 w zw. z art. 100 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego.

Uzasadniając zarzuty skargi podnosił skarżący, że nie miał zapewnionej możliwości udziału w sprawie, która nie została wszechstronnie wyjaśniona w zakresie niezbędnym do jej załatwienia, a rozstrzygnięcie nie wskazuje precyzyjnych i prawdziwych powodów, dla których organ nie uwzględnił wszystkich okoliczności sprawy.

Podnosił, że naruszona została zasada dwuinstancyjności wynikająca z art. 15 kpa, przez to, że zaskarżona decyzja wydana została, przed rozpatrzeniem wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie postanowienia z [...] 2007r., którego przedmiotem było zawieszenie postępowania. Zarzucał, że mimo składanych wniosków, z naruszeniem art. 37 kpa, organ nie rozpatrzył ponownie postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania.

Z kolei wydania decyzji w warunkach o których mowa o art. 145 § 1 pkt 7 kpa w zw. a art. 100 § 2 kpa upatruje skarżący w tym, że zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez umorzenie postępowania przygotowawczego, a organ przyjął własną ocenę, że to skarżący posługiwał się sfałszowanym dokumentem. Podnosił też, że w ogóle nie sprecyzowano tego dokumentu w postępowaniu.

Zarzucił także skarżący, że w odniesieniu do przyjętej drugiej podstawy zaskarżonej decyzji, a polegającej na istnieniu różnic programowych w zakresie uniemożliwiającym ich wyrównanie, naruszone zostały wynikające z przepisów art. 7, 77 i 80 kpa zasady zbierania materiału w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy i do jego oceny. W szczególności nie skonkretyzowano różnic programowych niezbędnych do wyrównania, a przyjęcie, iż skarżący nie jest w stanie ich wyrównać nie wskazuje dowodów, na których oparto ten wniosek.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie stojąc na stanowisku, że zaistniały stan faktyczny i prawny nie pozostawiał możliwości podjęcia innego rozstrzygnięcia niż zaskarżone.

W szczególności wskazano, że podjęcie zaskarżonej decyzji (mylnie oznaczonej w odpowiedzi, jako wydanej "20" a nie 21 października 2009 r.) było poprzedzone szeregiem zdarzeń, o których skarżący był bezpośrednio informowany. Zdaniem organu, nie zostały naruszone powołane w skardze przepisy postępowania.

Wskazano, co nie było przedmiotem tej skargi i sprawy, że wydana z naruszeniem instancyjności decyzja Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu z dnia [...] 2009 r. odmawiająca reaktywacji skarżącego na studia, została uchylona decyzją Rektora Uniwersytetu nr [...] z dnia 20 października 2009 r.(w odpowiedzi mylna data "21") a postępowanie przed organem I instancji umorzono.

Przyznał natomiast Rektor, iż nie został rozpatrzony wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie postanowienia Rektora z [...] 2007r. zawieszającego postępowanie po złożeniu przez skarżącego do Rektora "odwołania" od decyzji Prorektora z dnia [...] 2007 r. Zdaniem organu wniosek ten w sprawie reaktywacji na studia miał drugorzędne znaczenie "gdyż celem działania organu było dogłębne i wnikliwe zbadanie zaistniałego stanu faktycznego, co w efekcie doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji administracyjnej, po podjęciu postępowania postanowieniem z [...] 2009 r."

Podkreślono, że w świetle § 16 ust.4 Regulaminu Studiów obowiązującego w dniu 2 marca 2007 r., a wprowadzonego w życie Zarządzeniem Rektora ówczesnej Akademii Nr [...], organem właściwym do rozpoznawania wniosku o reaktywację był Rektor. Od decyzji tego organu nie służyło odwołanie tylko wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, co zarzut naruszenia art. 15 kpa czyni bezzasadnym.

Wskazano, że Organy uczelni posiadały "uprawdopodobniony dowód na to, że skarżący rzeczywiści chciał skorzystać z dokumentów niewiadomego pochodzenia", co naruszało dobre imię Uczelni.

Zdaniem Rektora, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokładnie wyjaśniono różnice programowe i zmiany systemowe, uniemożliwiające uwzględnienie wniosku o reaktywację.

Z przedstawionych przy odpowiedzi na skargę "dokumentów z akt" skarżącego wynikają m.in. następujące okoliczności;

- wydanie decyzji z dnia [...] 2007 r. przez Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich, poprzedzone zostało datowaną na 17.01.2007 opinią Prodziekana Wydziału [...]. Negatywna opinia Prodziekana skupia się na przyjęciu ustalenia w oparciu o dostarczone z zagranicy pisma, że skarżący dopuścił się sfałszowania dokumentów. Przedmiotem opinii nie jest ocena możliwości wyrównania różnic programowych poza zdaniem, że "optymizm wnioskodawcy co do zaliczenia w jednym roku, roku IV i V jest bezpodstawny".

- przy piśmie Educational Credental Evaluators (ECE) z 18 listopada 2005 r. sporządzonym w języku angielskim, skierowanym do Akademii Wydział [...] ([...]) i zawierającym nieprzetłumaczone na j. polski pytania przesłano kopię strony tytułowej pracy magisterskiej autorstwa D. M. N., jako napisanej w 2005 r. w Katedrze [...] pod kierownictwem oznaczonego imieniem i nazwiskiem profesora oraz kopię strony indeksu na nazwisko D. N. ze zdjęciem i datą założenia indeksu w 2000 r.

- pismem z dnia 1.03.2007 r. znak [...] Prorektor ds. Dydaktyki i Studenckich zawiadomił Prokuraturę Rejonową o podejrzeniu popełnienia przez skarżącego przestępstwa z art. 270 § 1 kk, polegającego na sfałszowaniu dokumentu i podpisu Dziekana Wydziału [...] na dokumencie poświadczającym ukończenie studiów na Akademii i posłużeniu się tym dokumentem w USA,

- pismem z 11 grudnia 2008 r. [...] z daty wpływu 16 grudnia 2008 r. Prokurator Rejonowy poinformował Uczelnię, że postanowieniem z dnia 10 grudnia 2008 r. umorzono dochodzenie przeciwko skarżącemu podejrzanemu o to, że w bliżej nieustalonym dniu i miesiącu 2005 r. na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej posłużył się w celu uznania za autentyczny, uprzednio podrobionym, poprzez stworzenie treści i nakreślenie podpisu (Dziekana Wydziału), dokumentem w postaci tytułowej strony pracy magistersko-inżynierskiej w Educational Credential Evaluators, tj. o przestępstwo z art. 270 § 1 kk w zw. z art. 322 § 1 kpk.

- w związku z pismem Uczelni o podjęcie umorzonego postępowania, kolejnym pismem z dnia 4.06.2009 r. Prokurator Rejonowy wyjaśnił, że przyczynę umorzenia postępowania stanowiła okoliczność, iż z informacji Departamentu Sprawiedliwości USA wynikało, że występek nie został na terenie USA popełniony, a sprawa ma charakter cywilny, albowiem występek z art. 270 § 1 kk nie należy do przestępstw ściganych przez polskie prawo karne bez względu na miejsce popełnienia przestępstwa, a ECE – Komisja ds. Kwalifikacji Edukacyjnych nie zawiadomiła stosownych władz USA o przestępstwie.

- po otrzymaniu postanowienia Prorektora z [...] 2007 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie reaktywacji, skarżący zgodnie z udzielonym pouczeniem złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie zawieszenia i wielokrotnie monitował Uczelnię o rozpatrzenie wniosku. Uczelnia zajmowała stanowisko, że rozpatrzenie wniosku jest niemożliwe, z uwagi na toczące się postępowanie przygotowawcze.

Z przedstawionych przy odpowiedzi na skargę akt wynika nadto, że:

- po podjęciu postępowania postanowieniem z [...] 2009 r. w sprawie reaktywacji na studia, akta przekazano Dziekanowi Wydziału [...] ówczesnego już Uniwersytetu, który decyzją z dnia [...] 2009 r. odmówił wyrażenia zgody na wznowienie przez skarżącego studiów.

- rozpatrując odwołanie od tej decyzji, Rektor Uniwersytetu decyzją z 20 października 2009 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie w pierwszej instancji "wywołane przekazaniem".

Na tę decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie rozpoznaną do sprawy III SA/Kr 16/10.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn innych niż podniesione na jej poparcie.

W myśl przepisu art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej ppsa- sądy administracyjne orzekają (poza zakresem spraw określonych w § 2), także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), kryterium sądowej kontroli stanowi zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarżący złożył wniosek o reaktywację w prawach studenta w dniu 9 stycznia 2007 r. ponowiony 17.01.2007 r. a więc pod rządem przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.- dalej ustawa), która w świetle art. 3 § 3 ppsa ma charakter ustawy szczególnej, przewidującej sądową kontrolę decyzji. Zawarty w tej ustawie przepis art. 207 ust. 1 stanowi, że do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz przepisy zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W myśl § 2 art. 207 decyzje wydane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne ( zd. I ). W takim przypadku stosuje się, odpowiednio art. 127 § 3 ustawy kodeks postępowania administracyjnego ( zd. II)- dalej kpa.

Sprawując kontrolę pod względem zgodności z prawem, stosownie do przepisu art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji, prowadzi do wyrażonego na wstępie wniosku o zasadności skargi oraz do rodzaju rozstrzygnięcia określonego w sentencji wyroku.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Określone przepisem art. 156 kpa przyczyny nieważności zachodzą w sprawie zarówno w odniesieniu do zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu z dnia 21 października 2009 r. znak [...] jak i względem utrzymanej nią w mocy decyzją Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich z dnia [...] 2007 r. (w rozstrzygnięciu decyzji Rektora mylnie z "[...] 2007 r."), znak [...] w przedmiocie odmowy reaktywacji skarżącego na studia. Podstawy nieważności tych decyzji nie są jednakowe.

Wyjść należy od przypomnienia, że ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym regulując w dziale IV m.in. tryb uzyskania statusu studenta (art. 170 w zw. z art. 169), oraz określając w przepisach art. 190 ust. 1 i ust. 2 zamknięty katalog przyczyn, z powodu których status ten ustaje w następstwie (obligatoryjnego lub fakultatywnego) skreślenia decyzją z listy studentów, nie zawiera zarazem żadnych uregulowań bezpośrednio dotyczących przywrócenia statusu studenta w drodze reaktywacji (ponownego przyjęcia) na przerwane studia.

Przepisem art. 4 ust. 1 ustawy wyrażono zasadę, że uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swego działania na zasadach określonych w ustawie. Powiązana jest z tą zasadą treść art. 160 ust. 1 ustawy, w myśl którego organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Regulacje te prowadzą do konstatacji, że obowiązujący na uczelni regulamin studiów (o ile nie jest sprzeczny z ustawą) określa zarówno organy uczelni właściwe do rozpatrywania spraw w przedmiocie reaktywacji na studia jak i materialnoprawne warunki zgody na reaktywację w prawach studenta.

I. W dacie złożenia wniosku o reaktywację ( 9 stycznia 2007 r.) i w dacie wydania decyzji przez Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich ([...] 2007 r.), na ówczesnej Akademii obowiązywał od 1 października 2004 r. Regulamin studiów uchwalony przez Senat tej Uczelni dnia 23 kwietnia 2004 r.

Regulacje dotyczące reaktywacji studenta zawierały postanowienia § 16 tego Regulaminu.

W myśl § 16 ust. 4 decyzje o przywróceniu praw studenta podejmował Rektor na wniosek studenta zaopiniowany przez dziekana (prodziekana). W świetle powyższej regulacji w związku z art. 207 ust. 2 zd. I ustawy o szkolnictwie wyższym taka decyzja Rektora miała charakter decyzji ostatecznej, od której nie służyło odwołanie w toku instancji. W tej sytuacji zgodnie z art. 207 ust. 2 zd. II ustawy służył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnoszony przy odpowiednio stosowanym art. 127 § 3 kpa.

Rozpatrując "odwołanie" i wyrzekając zatem w zaskarżonej decyzji z dnia 21 października 2009 r. o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] 2007 r. Prorektora ds. Dydaktycznych i Studenckich, Rektor Uniwersytetu w istocie rozstrzygał o utrzymaniu w mocy decyzji własnej. Prorektor mógł mieć bowiem wyłącznie tylko umocowanie w stosownym upoważnieniu do wydania decyzji w imieniu Rektora, a nie mógł działać w imieniu własnym jako organ Uczelni. Wprawdzie w wydanej decyzji na takie upoważnienie Prorektor nie powołał się, lecz w wydanym [...] 2007 r. postanowieniu o zawieszeniu postępowania wyraźnie wskazano, że Prorektor działał z upoważnieniem Rektora. Należało zatem przyjąć, iż wydając decyzje z [...] 2007 r. Prorektor był już umocowany do jej wydania w imieniu Rektora Uczelni. Błędne pouczenie, o służącym skarżącemu odwołaniu, w miejsce pouczenia o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowiło wprawdzie uchybienie procesowe, ale nie miało ono wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 112 kpa błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania się nie może szkodzić stronie. Skarżący w terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ( art. 127 § 3 w zw. z art. 129 § 2 kpa), złożył co prawda odwołanie, ale zostało ono skierowane bez skutku dewolutywnego, do tego samego organu, który wydał decyzję w sprawie podlegającej ponownemu rozpatrzeniu.

Wydana natomiast przez Prorektora ówczesnej Akademii działającego z upoważnienia Rektora, decyzja z dnia [...] 2007 r., dotknięta jest przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 kpa przyczyną nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa.

Zgodnie z § 16 ust. 3 Regulaminu studiów z 2004 r., wznowienie studiów mogło nastąpić pod warunkiem, że:

a) od skreślenia z listy studentów nie upłynął czas dłuższy niż 5 lat,

b) w przypadku wydalenia z uczelni minął okres, po którym ukarany może być ponownie przyjęty.

W myśl natomiast § 16 ust. 6 przy zapisywaniu na określony semestr studenta reaktywowanego, dziekan (prodziekan) ustala warunki dodatkowe, jakie musi on wypełnić dla wyrównania różnic pomiędzy przedmiotami zaliczonymi wcześniej, a kursami wyszczególnionymi w programie realizowanym aktualnie.

Powyższe regulacje prowadzą do wniosku, iż w świetle tego Regulaminu studentowi skreślonemu z listy studentów służyło co do zasady uprawnienie do wznowienia studiów (przywrócenia praw studenta), na określony decyzją Rektora semestr studiów. Prawo do reaktywacji wyłączone było tylko w sytuacjach określonych § 16 ust. 3 lit. a i b oraz w odniesieniu do studenta, który nie zaliczył I semestru ( § 16 ust. 2).

W świetle tych regulacji przewidziany § 16 ust. 4 Regulaminu wymóg poprzedzenia decyzji Rektora zaopiniowaniem wniosku studenta przez dziekana ( prodziekana), mógł dotyczyć tylko oceny czy zachodzą okoliczności z § 16 ust. 3 lit. a lub b wyłączające dopuszczalność wznowienia oraz oceny czy i jakie różnice musi wypełnić ubiegający się o reaktywację student względem realizowanego aktualnie programu. Zakres różnic do wypełnienia decydował zatem o tym na jaki określony decyzją semestr student może być reaktywowany. Żadne z postanowień Regulaminu studiów nie przesądzało o tym, iż reaktywacja (przywrócenie praw studenta) może nastąpić tylko na ten sam semestr, na którym studia przerwano).

Decyzja z dnia [...] 2007 r., którą odmówiono skarżącemu reaktywacji na studia w ogóle nie zawiera żadnych ustaleń niezbędnych do rozpoznania sprawy i opartego na nich stanowiska Rektora. Zakres niezbędnych ustaleń wyznaczały przepisy prawa materialnego – postanowienia § 16 ust. 3 i 6 oraz ust. 4 ( wymóg opinii dziekana) regulaminu studiów z 2004 r. Uzasadnienie decyzji nie nawiązuje do Regulaminu studiów w odniesieniu do przepisów § 16 ust. 3 lit a i b formujących przesłanki wyłączające reaktywacje, a przede wszystkim nie czyni żadnych ustaleń w zakresie spełnienia przewidzianych ust. 6 warunków reaktywacji na określony semestr, przez ustalenie czy istnieją konkretne różnice programowe do wyrównania i czy wyrównanie ich w określonym semestrze jest możliwe. Wymagana § 16 ust. 4 tego Regulaminu opinia dziekana (prodziekana) jako czynność poprzedzająca wydanie decyzji rektora, nie obrazowała stanu różnic programowych do wyrównania i oceny możliwości tego wyrównania na określonym semestrze. Poza wyrażeniem powątpiewania w możliwość ukończenia w jednym roku akademickim studiów przez zaliczenie IV i V roku, opinia prodziekana akcentuje dopuszczenie się przez studenta sfałszowania dokumentów wyznaczających jego status względem Uczelni.

Składając wniosek o reaktywacje, skarżący zmierzał do przywrócenia mu statusu studenta. Natomiast uzasadnienie decyzji z dnia [...] 2007 r., przy nawiązaniu do treści art. 189 ust. 1 ustawy, skupia się na przyjęciu ustaleń co do przypisania skarżącemu jako studentowi godzącego w dobre imię Uczelni czynu posługiwania się za granicą sfałszowanym dokumentem. W świetle § 16 obowiązującego wówczas Regulaminu studiów okoliczności te leżały poza materialnoprawnymi przesłankami wznowienia studiów lub odmowy wznowienia.

Zgodnie z odpowiednio stosowanymi przepisami art. 7 i 77 kpa, obowiązkiem Rektora było poczynienie ustaleń w zakresie niezbędnym do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w przedmiocie reaktywacji na studia.

Podjęcie decyzji z pominięciem ustaleń w tym przedmiocie stanowiło rażące naruszenie przepisu art. 160 ust. 1 ustawy w związku z § 16 ust. 3, 4 i 6 Regulaminu studiów z 2004 r.

Z tych przyczyn decyzja Rektora ówczesnej Akademii z dnia [...] 2007 r., dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

II. W dacie złożenia ( 20 marca 2007 r. ) "odwołania" a w istocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną Rektora Akademii z dnia [...] 2007 r. w przedmiocie odmowy reaktywacji skarżącego na studia, Rektor Akademii był organem właściwym do ponownego rozpatrzenia sprawy. Właściwość ta wynikała z art. 207 ust. 2 ustawy w związku § 16 ust. 4 obowiązującego wówczas Regulaminu studiów z 2004 r.

Stan taki trwał jednak tylko do dnia 30 września 2007 r.

Z dniem 1 października 2007 r. na Akademii wszedł w życie nowy Regulamin studiów uchwalony przez Senat tej uczelni 27 kwietnia 2007 r. Zgodnie z § 18 ust. 5 tego Regulaminu decyzję o reaktywowaniu studenta podejmował dziekan. Organem odwoławczym od decyzji dziekana był Rektor (§ 22). Postanowienia tego Regulaminu nie zawierają żadnych regulacji dotyczących spraw studenckich w toku załatwianych w drodze decyzji, które nie były ostateczne w chwili wejścia w życie nowego Regulaminu. Jedynie w § 23 ust. 4 zamieszczono ogólne uregulowanie, ze do spraw dotyczących toku studiów rozstrzyganych w formie decyzji administracyjnych a nie uregulowanych tym regulaminem stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Od dnia 1 października 2009 r. powyższy Regulamin, zastąpiony został Regulaminem studiów uchwalonym przez Senat Uniwersytetu uchwałą z dnia 24 kwietnia 2009 r.. I ten Regulamin poza powtórzeniem w § 25 ust. 2 treści § 23 ust. 4 Regulaminu z 2007 r., nie zawiera żadnych tzw. przepisów międzyczasowych, dotyczących wszczętych a niezakończonych decyzją ostateczną spraw studenckich.

Powyższy Regulamin – dalej Regulamin z 2009 r. – w § 21 ust. 6 przyjął, iż decyzję o reaktywowaniu studenta podejmuje dziekan, a w myśl ust. 8 od odmownej decyzji dziekana studentowi przysługuje odwołanie do Rektora w trybie przewidzianym § 24.

Zaskarżona decyzja Rektora Uniwersytetu z dnia 21 października 2009 r. utrzymująca w mocy – po ponownym rozpatrzeniu sprawy – decyzję własną Rektora Akademii z dnia [...] 2007 r., wydana została już w czasie obowiązywania od 1 października 2009 r. Regulaminem Studiów uchwalonego przez Senat Uniwersytetu.

W tej dacie Rektor Uniwersytetu nie był już organem właściwym i kompetentnym do ponownego rozpatrzenia sprawy.

Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają żadnych uregulowań o charakterze przepisów intertemporalnych. Z tych względów zawarte w § 25 ust. 2 Regulaminu z 2009 r. odesłanie do odpowiedniego stosowania – do spraw nieuregulowanych regulaminem – przepisów kpa, nie ma w sprawie doniosłości prawnej. Z przepisów kpa wynika natomiast (art. 19 kpa) obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości miejscowej i rzeczowej przez organy. Przepis art. 156 § 1 pkt 1 statuuje na pierwszym miejscu przesłankę nieważności decyzji w postaci jej wydania z naruszeniem przepisów o właściwości.

Za powszechnie przyjętą w orzecznictwie sądów administracyjnych ( por. np. wyrok NSA z 11.01.2005r., OSK 994/04 niepubl, uzasadnienie uchwały 7 sędziów NSA z 12.09.2005 r., I FPS 2/05, ONSA i WSA 2006/1/1), a także w piśmiennictwie (Por. np. Dorota Dąbek, Prawo sędziowskie w polskim prawie administracyjnym, Wyd. Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. 2010 r., s. 429), uznać należy zasadę międzyczasową, w myśl której przepisy o charakterze proceduralnym stosuje się od momentu wejścia ich w życie bezpośrednio nie tylko do spraw, które powstają po ich wejściu w życie, ale także do spraw będących w toku w chwili wejścia w życie nowych przepisów, chyba że przepisy te zawierają wyraźne odmienne uregulowania.

W tej sytuacji już od dnia 1 października 2007 r. tj. od wejścia w życie Regulaminu studiów z 2007 r.) organem właściwym do załatwiania spraw w I instancji stał się dziekan właściwego wydziału ( § 18 ust. 5 Reg. z 2007 r., § 21 ust. 6 Reg. z 2009 r.), a Rektor Akademii a po zmianie nazwy- Uniwersytetu stał się organem wyższego stopnia właściwym do rozpatrzenia odwołania. Taką pozycję Rektora w tych sprawach wyznaczały odpowiednie przepisy w/w Regulamiów studiów.

W dniu 1 października 2007 r. tj. w dacie zmiany właściwości rzeczowej organów Uczelni w odniesieniu do spraw o reaktywację na studia, decyzja Rektora z dnia [...] 2007 r. aczkolwiek ostateczna w rozumieniu art. 16 § 1 kpa, nie miała waloru aktu kończącego postępowanie administracyjne. Od tej decyzji złożony został bowiem przez skarżącego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który w dnu 1 października 2007 r. nie był zakończony stosownym orzeczeniem Rektora. Postępowanie administracyjne w sprawie, która była przedmiotem decyzji z dnia [...] 2007 r. nie było w takiej sytuacji ostatecznie zakończone, gdyż nie był wydany akt, od którego skarżący mógłby wnieść skargę do sądu administracyjnego (Por. postanowienie NSA z 12.01.1994 r., II SA 2616/93, ONSA 1995 z.1 poz. 34 Lex nr 11616 i post. Z 13.01.1995 r., II SA 1886/94, Lex nr 24546).

Zarazem z dniem 1 października 2007 r. Rektor Uczelni, wobec braku odmiennych uregulowań w regulaminie studiów, utracił kompetencję do ponownego rozpatrzenia sprawy, w której wydano decyzję z [...] 2007 r. Takie postępowanie stało się bez przedmiotowe a w konsekwencji niedopuszczalne.

Proceduralnego skutku wynikającego z wejścia w życie z dniem 1 października 2007 r. nowego Regulaminu studiów nie niweczy okoliczność, że postanowieniem z dnia [...] 2007 r. Rektor zawiesił postępowanie w przedmiocie reaktywacji.

Po pierwsze postanowienie to zostało podjęte już po złożeniu przez skarżącego datowanego na 15 marca 2007 r. "odwołania", a w istocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją z [...] 2007 r.

Po drugie, zawieszenie postępowania nigdy nie nabrało przymiotu prawomocności, albowiem nie został rozpoznany wielokrotnie ponawiany wniosek skarżącego z dnia 30 kwietnia 2007 r., następstwem czego nie została otwarta droga do sądowoadministracyjnej kontroli zawieszonego postępowania w drodze skargi na to postanowienie.

Skarżący natomiast nie skorzystał z możliwości wniesienia skargi na bezczynność w tej sprawie.

Po trzecie, na tle Regulaminu studiów obowiązującego w dacie wydania tego postanowienia, objęte zawiadomieniem do Prokuratury okoliczności nie stanowiły zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 ust. 4 kpa gdyż nie były to okoliczności uzależniające rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji. Wyniki postępowania prokuratorskiego organ zamierzał traktować jako sposób poczynienia ustaleń faktycznych, co wynika z uzasadnienia postanowienia.

Ponowne zatem rozpatrzenie w dniu 21 października 2009 r. sprawy zakończonej decyzją Rektora z dnia [...] 2007 r., w sytuacji gdy od dnia 1 października 2007 r., właściwym do rozpoznania sprawy w I instancji był Dziekan wydziału, nastąpiło z naruszeniem regulujących właściwość rzeczową przepisów § 21 ust. 6 Regulaminu studiów z 2009 r. w zw. z art. 19 i 20 kpa.

Zaskarżona decyzja Rektora z dnia 21 października 2009 r. jako wydana z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Na marginesie można tylko zaznaczyć, że nawet gdyby Rektor Uniwersytetu w dacie wydania tej decyzji był rzeczowo właściwy do ponownego rozpoznania sprawy, to utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] 2007 r. obarczonej wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, również stanowiło rażące naruszenie prawa w rozumieniu tego przepisu.

W piśmiennictwie (por. np. Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel, Komentarz Lex/el 2010 do art. 19) czy orzecznictwie sądów administracyjnych ( por. np. wyrok NSA z 16.03.2007 r., I OSK 733/06 Lex nr 329111) przyjęte jest stanowisko, że obowiązek przestrzegania z urzędu przez organy swojej właściwości dotyczy wszystkich rodzajów postępowania i na wszystkich etapach tych postępowań. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają regulacji dotyczącej sytuacji, gdy organ dotychczas właściwy wskutek zmiany przepisów prawa stał się organem niewłaściwym. Piśmiennictwo ( np. Komentarz jw. do art. 19 teza 4) i orzecznictwo sądów administracyjnych ( por. np. postanowienie NSA z 29.06.2007 r., I OW 10/07 lex nr 339939) przyjmuje, że w takim wypadku – przy braku odmiennych uregulowań – organ winien zastosować się do nowych przepisów, uwzględnić zmianę właściwości i przekazać sprawy organowi rzeczowo właściwemu.

Wprawdzie jak wynika z akt postępowania administracyjnego i akt III SA/Kr 16/10 sprawa została przekazana w 2009 r. Dziekanowi Wydziału [...], który dnia [...] 2009 r. wydał w I instancji decyzję, jednakże miało to miejsce przed wyeliminowaniem przez Rektora Uniwersytetu z obrotu prawnego ostatecznej decyzji własnej wydanej dnia [...] 2007 r. w tej samej sprawie, w której w następstwie zmiany kompetencji, ponowne rozpatrzenie sprawy na wniosek skarżącego stało się bezprzedmiotowe i niedopuszczalne.

Wniosek skarżącego z 2007 r. o reaktywację, na studia winien zostać rozpatrzony od początku z zachowaniem toku instancji wynikającego z obowiązującego aktualnie Regulaminu studiów i po jego ewentualnym uprzednim sprecyzowaniu co do trybu i semestru studiów, na który skarżący żąda reaktywacji, wobec sygnalizowanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zmiany trybu studiów na kierunku Technika [...].

Rozpatrzenie wniosku winno opierać się na obowiązującym w dacie rozpoznania stanie prawnym, który w świetle Regulaminu studiów z 2009 r. przyjmował w § 21 ust. 5 lit. a- c rozszerzony zakres przesłanek negatywnych reaktywacji, a przy braku takich przesłanek decyzja w przedmiocie wniosku o reaktywację winna być oparta na ustaleniu konkretnych różnic programowych warunkujących reaktywację na żądany przez skarżącego semestr i ocenę możliwości wyrównania tych różnic.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w I punkcie sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Wobec treści zaskarżonych decyzji w sprawie nie zachodziły podstawy do zastosowania art. 152 powołanej ustawy. Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania w wysokości poniesionego wpisu oparto na przepisie art.. 200 w zw. z art. 209 powołanej ustawy.