Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 497/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie sędzia WSA Mirosława Kowalska, asesor WSA Joanna Kruszewska - Grońska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2018 r. sprawy ze skargi D R na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] grudnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. nr [...] Minister Zdrowia (dalej: "Minister", "organ II instancji"), mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 119 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia D. R. (dalej: "skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w (dalej: "PWIS", "organ I instancji") z [...] marca 2015 r. nr [...] o nałożeniu na skarżącego grzywny w kwocie 500 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym małoletniej córki Z. R. urodzonej [...] sierpnia 2010 r.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Pismem z [...] maja 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. (dalej: "PPIS w R."), po zapoznaniu się z wykazem osób uchylających się od szczepień ochronnych, przesłanym przez NZOZ Rodzinna Przychodnia Lekarska s.c. w D., zwrócił się do skarżącego – jako opiekuna prawnego córki - o podjęcie działań w celu realizacji obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym (tj. przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, WZW B, haemophilus influenzae, ostremu zapaleniu rogów przednich rdzenia kręgowego /chorobie Heinego-Medina/, odrze, śwince, różyczce) – w terminie dziesięciu dni od otrzymania niniejszego pisma.

Wobec braku przedmiotowych działań, PPIS w R. upomnieniem z [...] czerwca 2014 r. wezwał skarżącego do wykonania obowiązku poddania córki szczepieniom w ciągu siedmiu dniu od dnia doręczenia upomnienia oraz do zapłaty kosztów upomnienia w wysokości 8,80 zł, a także pouczył o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w przypadku zaniechania obowiązku.

Wnioskiem z [...] sierpnia 2014 r. PPIS w R. wystąpił do PWIS o nałożenie na skarżącego grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, przekazując jednocześnie tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony tego samego dnia.

Po wszczęciu postępowania egzekucyjnego w administracji (zawiadomieniem z [...] listopada 2014 r.), PWIS postanowieniem z [...] marca 2015 r., w oparciu o art. 17 § 1, art. 20 § 1 pkt 1, art. 26 § 1, art. 32, art. 64a § 1 pkt 1, art. 119 § 1, art. 120 § 1 i 2, art. 121 § 1 i 2 oraz art. 122 § 1 i 2 u.p.e.a., nałożył na skarżącego grzywnę w wysokości 500 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązków w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka - w terminie siedmiu dni od daty doręczenia postanowienia, a także do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym w terminie do 31 marca 2016 r. Ponadto organ I instancji obciążył skarżącego opłatą w wysokości 50 zł za czynności egzekucyjne.

W zażaleniu na postanowienie PWIS skarżący zarzucił mu naruszenie:

1) art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego wystawionego przez PPIS w R. w dniu [...] sierpnia 2014 r. oraz art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, mimo że ww. tytuł wykonawczy nie podlegał egzekucji administracyjnej,

2) art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez nieistnienie obowiązku w dniu wydania postanowienia,

3) art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia dotkniętego wadą nieważności w postaci niewykonalności obowiązku,

4) art. 124 § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnienie postanowienia,

5) art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez niepowiadomienie skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i przedstawionych stanowisk oraz możliwości zgłaszania żądań i wniosków.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w całości.

Powołanym na wstępie postanowieniem Minister utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia.

W uzasadnieniu postanowienia Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2017 r., poz. 1318 ze zm.; dalej: "u.p.p.") pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy wyrażenia takiej zgody. Również przedstawiciel ustawowy pacjenta małoletniego ma prawo do odmowy wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania lub udzielenie innych świadczeń zdrowotnych przez lekarza. W przypadku jednak obowiązkowych szczepień, obowiązek ich wykonania wynika wprost z ustawy, a brak zgody szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego nie zmienia faktu istnienia tego obowiązku.

Organ II instancji ustosunkował się również do zakwestionowanych przez skarżącego kompetencji PPIS w R. do podejmowania działań zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania do skarżącego upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego. W tym zakresie wskazał, że PPIS w R. nie działał jako organ egzekucyjny, lecz jako wierzyciel obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kierowanie upomnienia do zobowiązanego i wystawianie tytułu wykonawczego należy do zadań wierzyciela. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie podejmował w sprawie czynności egzekucyjnych w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie jest organem egzekucyjnym. Organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie jest Wojewoda [...], który na mocy porozumienia z [...] września 2010 r. powierzył PWIS obowiązki z zakresu egzekwowania obowiązków niepieniężnych wobec osób uchylających się od wykonania obowiązku poddania osób małoletnich szczepieniom ochronnym.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia w sytuacji nieistnienia obowiązku, Minister zaakcentował, iż wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2018 r., poz. 151 ze zm.; dalej: "u.z.z.") oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753; dalej: "rozporządzenie"). Zgodnie z § 5 rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym corocznie przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Ponadto obowiązek ten staje się egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez ustawę – w tym bowiem okresie obowiązkowe szczepienia ochronne powinny zostać wykonane.

Zdaniem Ministra, niezasadny jest także zarzut skarżącego, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego oraz na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, małoletnia Z. R. nie miała wykonanego ważnego badania kwalifikacyjnego do szczepień. To bowiem na skarżącym - ojcu małoletniego dziecka spoczywał obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych pod kątem potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Skarżący nie zgłosił się do lekarza ani na badanie, ani na szczepienie dziecka, a ponadto w piśmie z [...] czerwca 2014 r. złożył oświadczenie o odmowie zgody na wykonanie badania kwalifikacyjnego. Dlatego Minister uznał czynności PWIS za w pełni uzasadnione.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 8 stycznia 2018 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. niezasadną odmowę uchylenia zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy wydane zostało w postępowaniu wszczętym z naruszeniem przepisów o właściwości określonych w art. 20 § 1 u.p.e.a., naruszeniem art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji, naruszeniem przepisów o wymagalności obowiązku określonych w art. 17 ust. 11 u.z.z. (odsyłającego jedynie do komunikatu jako źródła obowiązku),

2. naruszenie art. 33 pkt 9 w zw. z art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia i uznanie, że PWIS jest organem właściwym do prowadzenia postępowania mimo, iż porozumienie z [...]września 2010 r. pomiędzy Wojewodą [...] a PWIS w rzeczywistości nie może być uznane za porozumienie w myśl przepisu art. 20 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie.

Alternatywnie, w razie nieuwzględnienia ww. zarzutów, skarżący podniósł:

1. naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni przepisów art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1 i 2 u.z.z., a także § 1 i § 4 rozporządzenia poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż powołane przepisy są podstawą prawną umożliwiającą nałożenie przez organ obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym według Programu Szczepień Ochronnych (wywodzenie obowiązków prawnych spoza katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego), jak i poprzez przyjęcie, iż w sytuacji braku wykonania badania kwalifikacyjnego obowiązek wykonania szczepienia jest wykonalny,

2. naruszenie art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia pomimo naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 29 ust. 1 u.p.e.a. polegające na zaniechaniu badania przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji administracyjnej, jak i właściwości organów (wydanie postanowienia przymuszającego pomimo nieistnienia obowiązku w dniu jego wydania),

3. naruszenie art. 10 § 1, art. 81 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. przez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, jak i art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia czy dziecko skarżącego ma problemy zdrowotne uniemożliwiające wykonanie obowiązkowego szczepienia (skarżący został pozbawiony możliwości złożenia dokumentacji medycznej potwierdzającej problemy zdrowotne dziecka),

4. naruszenie art. 8 ust. 2 i art. 31 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegające na utrzymaniu w mocy decyzji przymuszającej do poddania dziecka zabiegowi nieokreślonemu przepisem prawa (przewidzianym w źródle prawa powszechnie obowiązującego).

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania administracyjnego, a także o zawieszenie postępowania sądowego i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, ust. 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 u.z.z. z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2, 3, art. 68 ust. 1, 2, 3 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, właściwego rejestru powikłań tzw. "Negatywnych Odczynów Poszczepiennych", jak i wobec braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób, u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił m. in., że obowiązek poddania dziecka konkretnemu rodzajowi szczepienia ochronnego, nie został przewidziany w ustawie, lecz w Programie Szczepień Ochronnych, który jest niezgodny z art. 31 ust. 2 oraz art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Tym samym postanowienie dotknięte jest wadami z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. jako wydane bez podstawy prawnej oraz z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. jako trwale niewykonalne z uwagi na przywołanie jako źródła obowiązku, aktu niestanowiącego źródła prawa powszechnie obowiązującego przewidzianego w Konstytucji RP.

Zarówno u.z.z., jak i rozporządzenie nie precyzują momentu (wieku dziecka), w którym powinno być przeprowadzone konkretne szczepienie, ani nie określają rodzaju stosowanej szczepionki. Odwołując się do art. 16 u.p.p., skarżący zwrócił uwagę, że pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w tejże ustawie. Analogiczną regulację zawierają przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, jak i Konwencja o Prawach Człowieka i Biomedycynie z 19 listopada 1996 r. Z przepisów tych wynika, że nikt nie może być zmuszony do poddania się określonemu leczeniu czy innym świadczeniom zdrowotnym. Takie stanowisko zajmuje też Europejski Trybunału Praw Człowieka w kwestii obowiązku szczepień wskazując, że przymus stanowi naruszenie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Postanowieniem z 5 czerwca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 497/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu zawieszenia postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji odpowiadają prawu.

Na wstępie należy odnieść się do zarzutu skarżącego w kwestii właściwości organów, tj. naruszenia art. 20 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a. Stosownie do art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2017 r., poz. 2234 ze zm.), wojewoda może powierzyć prowadzenie, w jego imieniu, niektórych spraw z zakresu swojej właściwości kierownikom państwowych i samorządowych osób prawnych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych funkcjonujących w województwie. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jako organ rządowej administracji zespolonej w województwie (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej – Dz. U. z 2017 r., poz. 1261 ze zm.) niewątpliwie jest kierownikiem państwowej jednostki organizacyjnej funkcjonującej w województwie. Ustawa o wojewodzie i administracji rządowej w województwie nie zastrzega przy tym, jakiego szczebla ma to być państwowa jednostka organizacyjna, komu ma podlegać, ani jak ma być usytuowana w strukturze administracji publicznej. Z tego względu brak jest podstaw do uznania, że Wojewoda nie mógł przekazać temu organowi w drodze porozumienia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym na terenie województwa dotyczących poddania osób małoletnich obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Porozumienie to zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Województwa, zgodnie z wymogiem zawartym w art. 20 ust. 2 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie, dlatego nie ma podstaw do przyjęcia, aby nie mogło ono być stosowane. Za dopuszczalnością tego rodzaju porozumień opowiada się również orzecznictwo (vide wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gorzowie z 30 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 427/15; we Wrocławiu z 4 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 93/15; w Lublinie z 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 1028/14 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie Naczelnego Sądu Administracyjnego: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z kolei zgodnie z art. 5 pkt 3 ww. ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do jej zadań należy ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Jest to zatem regulacja przyznająca organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej kompetencje wierzyciela - uprawnionego do żądania wykonania obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.). Stosownie bowiem do treści art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika wprost z przepisu prawa i nie ma podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej.

W świetle powyższego, za błędne należy uznać stanowisko skarżącego, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości.

Stosownie do art. 119 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2).

Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34 u.p.e.a.). Ponadto, zobowiązanemu służy prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny (art. 122 § 3 u.p.e.a.).

Grzywna w celu przymuszenia stanowi ustawowy środek egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, znajdujący zastosowanie w sytuacjach określonych w art. 119 u.p.e.a., m. in. wówczas gdy egzekucja dotyczy wykonania czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.

Takie okoliczności wystąpiły w rozpatrywanej sprawie. Obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie może bowiem wykonać inna osoba, poza tą, której ten obowiązek dotyczy. Skarżący sprawuje opiekę nad małoletnią Z. R. (urodzoną [...] sierpnia 2010 r.), a więc na nim spoczywa odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 u.z.z. W myśl tego przepisu, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.p. Skarżący nie poddał małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co skutkowało wszczęciem postępowania egzekucyjnego tytułem wykonawczym wystawionym przez wierzyciela – PPIS w R.. Wobec niewykonania tego obowiązku, organ egzekucyjny był w pełni upoważniony do zastosowania wskazanego środka egzekucyjnego.

Przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z. stanowi, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (a więc nie tylko obywatele) są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Art. 17 ust. 1 u.z.z. przewiduje obowiązek osób, określonych na podstawie ust. 10 pkt 2, do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1. Wedle art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 u.z.z. minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia, m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Przepis ten zawiera delegację do wydania rozporządzenia, w którym ustalono zakres obowiązkowych szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach oraz w jakim okresie życia podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie. Na podstawie art. 17 ust. 11 u.z.z. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Taki sposób regulacji pozwala przyjąć, że obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu istnieje i wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych, w szczególności ze wskazanego rozporządzenia. Natomiast w ogłaszanym na dany rok przez Głównego Inspektora Sanitarnego komunikacie o Programie Szczepień Ochronnych zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia; nie można z niego więc wywieść dodatkowych norm niż te wynikające z u.z.z. i rozporządzenia (tak też Naczelny Sąd Administracyjny; dalej: "NSA" w wyrokach z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 1312/13 oraz z 4 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1509/13).

Wbrew zarzutom skargi, nie było zatem powodu, aby ustanowiony na podstawie powszechnie obowiązujących regulacji prawa obowiązek, nie mógł być wykonany. Nie zachodzi też sytuacja, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z norm znajdujących się poza konstytucyjnym katalogiem źródeł prawa, o którym mowa w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP.

Mając na względzie argumenty skarżącego, odwołujące się do wynikającego z konstytucyjnie chronionej wolności człowieka, uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu, wywodzonego na podstawie art. 16 u.p.p., podnieść należy, że ustawowy obowiązek szczepień ochronnych przełamuje swobodę jednostki w korzystaniu z tego uprawnienia. Uprawnienie to jest zatem ograniczone, jeżeli przepisy odrębne stanowią inaczej (tak art. 15 u.p.p.) a zatem m.in. w odniesieniu do szczepień ochronnych obowiązkowych z mocy ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2274/17).

Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.). Powyższych uregulowań nie można rozumieć inaczej niż w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się uprzednim lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 u.z.z. Nie można zatem skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego wynikający wyłącznie z faktu niestawiennictwa w podmiocie leczniczym, pomimo wielokrotnych wezwań. Konieczność wykonania takiego badania bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia sprawia, iż odmowa wzięcia w nim udziału uniemożliwia wykonanie szczepienia. Jest zatem w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu sensu largo, któremu jak już wspomniano nie można przeciwdziałać wykorzystując art. 16 u.p.p. (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1941/17).

Nadto Sąd zwraca uwagę, że system szczepień ochronnych jest tak skonstruowany, iż bez badania kwalifikacyjnego nie jest możliwe wykonanie szczepienia. Taka konstrukcja ma zabezpieczyć podmiot poddawany procedurze uodpornienia, przed ewentualnymi niepożądanymi następstwami, jakie mogą wyniknąć z podania szczepionki osobie o niekorzystnym w danej chwili stanie zdrowia. Inaczej mówiąc, badanie kwalifikacyjne ma ograniczyć do minimum możliwość podania szczepionki osobie, która nie powinna jej w tym akurat momencie otrzymać.

Zaznaczyć także trzeba, że wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 u.z.z. oraz rozporządzeniu. Zgodnie z § 2 rozporządzenia, szczepienia wskazane w tytule wykonawczym i postanowieniu Wojewody są objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko ww. chorobom, został określony w ogłoszonym w dzienniku urzędowym Ministra Zdrowia - Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego.

Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby do tego upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program - w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Wbrew twierdzeniu skarżącego, PPIS w R. uprawniony był do podejmowania działań, zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego. Tym samym sformułowany przez skarżącego zarzut naruszenia art. 119 § 1 u.p.e.a. Sąd uznał za niezasadny.

Nie sposób również uwzględnić zarzutów naruszenia art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 81 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. Okoliczności przedmiotowej sprawy zostały należycie wyjaśnione, materiał zebrany w sprawie jest pełny i nie budzi wątpliwości. Skuteczność zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. uzależniona jest od wykazania przez stronę, iż uchybienie organu pozbawiło ją możliwości dokonania konkretnej czynności procesowej, czego w niniejszej sprawie skarżący w żaden sposób nie dowiódł.

Nietrafny jest też zarzut naruszenia art. 31 Konstytucji RP. W ocenie Sądu, chroniona Konstytucją wolność człowieka nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m. in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji). Nie wymaga pogłębionych analiz, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizują wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że – jak stanowi art. 95 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682) – władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W demokratycznym państwie prawnym zarówno dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym m. in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z. i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska - art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (vide wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15).

W konsekwencji stwierdzić trzeba, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (vide art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a do którego to programu odsyła § 5 rozporządzenia.

Ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym w stosunku do córki skarżącego wymagał bezwzględnego wykonania. Tym samym w sprawie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania egzekucyjnego (przez wystawienie tytułu wykonawczego), a następnie - do wydania postanowienia o nałożeniu grzywny wraz z opłatą za czynności egzekucyjne. Zdaniem Sądu, orzeczona grzywna (w zakresie jej wysokości) jest zgodna z art. 121 § 1 u.p.e.a., a wydane w tym przedmiocie przez organy obu instancji postanowienia, nie naruszają prawa, tak materialnego, jak i procesowego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.