Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 942/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 8a, art. 9a ust. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 2040
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi H.H. i W.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 kwietnia 2022 r. nr SKO.GN/41.8/60/2022/3190/WS w przedmiocie opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Naczelnika Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta T. z dnia 17 stycznia 2022 r., nr [...], znak [...], wydaną z powołaniem się na upoważnienie Prezydenta Miasta T., ustalono wysokość opłaty rocznej za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w wysokości 280,86 zł rocznie oraz opłatę jednorazową po udzieleniu bonifikaty 55% w wysokości 2274,97 zł za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasta T., położonej T. przy ul. [...], o numerze ewidencyjnym działki 1, objętej księgą wieczystą [...]. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że 13 lipca 2020 r. wydano zaświadczenie numer [...] potwierdzające, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasta T., położonej T. przy ul. [...], o numerze działki 1, objętej księgą wieczystą [...], przekształciło się w prawo własności. Tym samym właścicielka lokalu położonego przy ul. [...] stała się także współwłaścicielką gruntu. Po otrzymaniu tego zaświadczenia, W. H. w dniu 12 stycznia 2021 r. złożyła zgłoszenie o zamiarze dokonania opłaty jednorazowej ubiegając się o bonifikatę 99%. Jako dokumenty uprawniające do wskazanej bonifikaty dołączyła kserokopię orzeczenia o niepełnosprawności męża, H. H. Następnie organ przytoczył treść art. 9a ustawy przekształceniewej, wskazując także, że po złożeniu zgłoszenia przez W. H. przeanalizowano otrzymane dokumenty, także uprawnienia do udzielenia bonifikaty 99%na rzecz H. H., którego orzeczenie o niepełnosprawności dołączono do zgłoszenia, a który nie był współwłaścicielem lokalu w dniu przekształcenia. W związku z powyższym nie przyznano bonifikaty w wysokości 99%. W dalszej kolejności przytoczono treść uchwały z dnia [...] r. Rady Miasta T. nr [...] w sprawie warunków udzielenia bonifikat od opłat jednorazowych z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Gminy T. w prawo własności tych gruntów i wysokości stawek procentowych tych bonifikat, podnosząc, że w dniu złożenia zgłoszenia, tj. 12 stycznia 2021 r. W. H. posiadała zaległości wobec gminy T. w kwocie 281,20 zł. Zatem odmówiono bonifikaty od opłaty jednorazowej. Pismem z dnia 25 stycznia 2021 r. W. H. otrzymała informację o wysokości opłaty jednorazowej bez bonifikaty.

W dniu 3 lutego 2021 r. W. H. złożyła kolejny wniosek o opłatę jednorazową z bonifikatą, bowiem zaległości zostały uregulowane. Organ przytoczył treść art. 20 ust. 10 ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości i stwierdził, że nie ma przesłanek umożliwiających udzielenie bonifikaty w wysokości 99%, a także do udzielenia bonifikaty 75%. Zaświadczenie o przekształceniu W. H. odebrała 27 lipca 2020 r., a zgłoszenie o zamiarze dokonania opłaty jednorazowej złożyła 3 lutego 2021 roku, tj. w terminie dłuższym niż 2 miesiące od odbioru zaświadczenia o przekształceniu. Pismem z 17 lutego 2021 r. W. H. otrzymała informację o wysokości opłaty jednorazowej, w której poinformowano o udzieleniu bonifikaty w wysokości 55% za okres pozostały do spłaty, tj. 18 lat. W przypadku wniesienia opłaty jednorazowej w trzecim roku po przekształceniu, zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miasta T. z dnia [...] roku, w sprawie warunków udzielania bonifikat od opłat jednorazowych z tytułu przekształcania prawa użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Gminy T. w prawo własności tych gruntów i wysokości stawek procentowych tych bonifikat, obowiązuje bonifikata w wysokości 55%. Jak wskazano w dalszej części uzasadnienia w dniu 23 listopada 2021 r. W. H. i H. H. wystąpili z wnioskiem ustalenie wysokości opłaty jednorazowej z bonifikatą w wysokości 99%. Jako dokumenty uprawniające do wskazanej bonifikaty dołączyli kserokopię orzeczenia o niepełnosprawności H. H. oraz zawiadomienie z Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w T. potwierdzające, że od 6 maja 2021r. są współwłaścicielami lokalu mieszkalnego we wspólności ustawowej małżeńskiej. Organ I instancji zauważył, że jakkolwiek art. 9a ustawy przekształceniowej określa szczegółowe zasady przyznawania tej bonifikaty, która udzielana jest m.in. osobom, w stosunku do których orzeczono niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym lub znacznym, będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych służących wyłącznie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych tych osób, to uznało, że nie ma przesłanek umożliwiających udzielenie bonifikaty 99%. Bonifikaty tej udzielono Państwu W. H. i H. H. za lokal mieszkalny położony w T. przy ul. [...], ponieważ w chwili przyznania tej bonifikaty zgodnie ewidencją ludności oraz załączonym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, to ten lokal służył zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych H. H., a preferencja w postaci bonifikaty przysługuje tylko na jedno mieszkanie.

W. H. i H. H. pismem z dnia 17 lutego 2022 r. złożyli odwołanie od powyższej decyzji, której zarzucili: naruszenie prawa procesowego i materialnego poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do wszystkich istotnych do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych oraz sprzeczność zebranego w niej materiału dowodowego. W związku z tym domagali się wydania nowej korzystnej decyzji ewentualnie przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów albo zlecenia przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu odwołania podniesiono m.in. iż celem ustawy przekształceniowej jest umożliwienie przekształcenia użytkowania wieczystego gruntów mieszkalnych z towarzyszącą im niezbędną infrastrukturą w prawo własności. Tak określony cel ustawy przekształceniowej uzasadnia twierdzenie, że o pojęciu "nieruchomości mieszkaniowej" na potrzeby postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia nie może przesądzać, jak w rozpoznawanej sprawie, wyodrębnienie gruntu poprzez założenie dwóch ksiąg wieczystych. Taki sposób interpretacji nie uwzględnia stanów faktycznych, w których istnieją dwie działki wyodrębnione geodezyjnie w jednej miejscowości, które posiadają odrębne księgi wieczyste, są powiązane ze sobą funkcjonalnie i stanowią przedmiot użytkowania wieczystego jednego podmiotu niepełnosprawnego. Na nich są usytuowane dwa budynki wielomieszkaniowe w których osoba niepełnosprawna posiada dwa mieszkania, gdyż jedno mieszkanie nie zaspokaja jej potrzeb mieszkaniowych bowiem warunki zamieszkiwania kwalifikują się do ich istotnej poprawy, która z ekonomicznego punktu widzenia jest nie opłacalna. Sam fakt bycia właścicielem nawet drugiego lokalu położonego w tej samej gminie nie oznacza automatycznie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Warunki, jakie musi spełniać lokal wskazywany dla osób niepełnosprawnych, z uwzględnieniem rzeczywistych potrzeb, które są szerokie i wynikają z rodzaju niepełnosprawności. Jednak podstawowymi czynnikami umożliwiającymi użytkowanie mieszkania są m.in. standard mieszkania, jego wielkość (powierzchnia, liczba pokoi), wyposażenie w odpowiedni zestawy instalacji techniczno-sanitarnej, w przedmioty i urządzenia, które służą zaspokojeniu podstawowych potrzeb, jak np. sprzęt AGD, potrzeb związanych z kulturą i rozrywką (sprzęt elektroniczny), potrzeb związanych z rekreacją oraz związanych ze zdrowiem, stan techniczny, położenie. Dwa mieszkania skarżącego dopełniają te potrzeby (dla przykładu podać należy, iż w jednym lokalu np. jest winda a drugim jej brak, w drugim jest kabina prysznicowa która jest konieczna dla osoby niepełnosprawnej, a pierwszym jest wanna całkowicie nieprzydatna dla osoby niepełnosprawnej). Nadto, wolą ustawodawcy było, aby zakres bonifikat był jak najszerszy, na co wskazują kolejne nowelizacje ustawy przekształceniowej, które zwiększały przedmiotowo i podmiotowo zakres upustów. Na mocy art. 20 pkt 7 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1309), do ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów dodano art. 9a, który zawiera warunki udzielenia bonifikaty od opłaty jednorazowej w wysokości 99%.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium") decyzją z dnia 21 kwietnia 2022 r., nr SKO.GN/41.8/60/2022/3190/WS, wydaną na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej jako "k.p.a."), art. 7 ust. 8a w zw. z art. 9a ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 2040; dalej jako "ustawa przekształceniowa" lub "u.p.u.w."), § 1 pkt. 12 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. Nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu odwołania W. H. i H. H. (dalej: "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 17 stycznia 2022 r. Na wstępie uzasadnienia przedstawiło stan faktyczny sprawy i przywołało podstawę normatywną rozstrzygnięcia oraz uznało, że spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w realiach rozpoznawanej sprawy skarżący skutecznie mogą domagać się przyznania wynikającej z art. 9a ustawy przekształceniowej bonifikaty w wysokości 99%. Podało, że organ I instancji wydał w dniu 25 stycznia 2021 r. informację o wysokości opłaty jednorazowej, która stwierdza, cyt.: "Bonifikata w wysokości 99% nie została przyznana, ponieważ nie spełnia Pani warunków do jej przyznania. Pan H. H., którego orzeczenie o niepełnosprawności dołączyła Pani do wniosku, nie jest właścicielem mieszkania. Ponadto nie załączono dokumentów poświadczających, że Pani jest jego opiekunem prawnym lub przedstawicielem ustawowym. Powyższe argumenty były jedynymi na podstawie których organ I instancji odmówił udzielenia 99 % bonifikaty od opłaty jednorazowej przysługującej osobie niepełnosprawnej, ezym naruszył art. 9a, a wcześniej art. 4 ust 2 i inne u.p.u.w." (cytat). Odnosząc się do głównego zarzutu odwołania, tj. uznania przez skarżących, że w myśl art. 9a ustawy przekształceniowej bonifikata w wysokości 99% może zostać udzielona także w przypadku wnoszenia opłaty jednorazowej za kolejne mieszkanie (lokal), którego właścicielem jest osoba w stosunku do której orzeczono niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym lub znacznym, pomimo faktu, że bonifikata w tej wysokości została już wcześniej przyznana w oparciu o ten przepis tejże osobie na inny lokal, Kolegium nie podziela takiego stanowiska. Po pierwsze dlatego, iż ustawodawca użył w art. 9 ust. 1 ustawy przekształceniowej liczby mnogiej, na co zwracają uwagę skarżący, a to nie może być przesądzające dla uznania, że chodzi tu o przyznawanie bonifikaty temu samemu właścicielowi względem kilku mieszkań w oparciu o jedną konkretną przesłankę wskazaną w tym przepisie. Takie sformułowanie przepisu wynika bowiem z samej konstrukcji gramatycznej przepisu. Skoro w punktach od 1 do 5 ustawodawca używał liczby mnogiej, to również w końcowym sformułowaniu tego przepisu (tj. art. 9a ust. 1 tiret pierwsze), cyt.: - będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych służących wyłącznie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych tych osób; musiał posłużyć się liczbą mnogą. Nie przesądza to jednak o wykładni tego przepisu w sposób umożliwiający udzielanie kilku bonifikat w oparciu o tenże przepis za różne lokale temu samemu właścicielowi. Kolegium, odpowiadając na kolejne zarzuty odwołania podało, że kategoryczne twierdzenie organu I instancji zawarte w piśmie z dnia 17 lutego 2021 r., że skoro postanowieniem Sądu Rejonowego w T. (sygn. [...]) z dnia [...] r. przedmiotowy lokal został przysądzony na rzecz W. H., to wszedł do jej majątku osobistego, nie musi być prawidłowe. Jak wynika z wpisu w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla przedmiotowego lokalu, z dnia 24 maja 2021 r. H. H. został wpisany jako współwłaściciel ww. lokalu na podstawie li tylko odpisu zupełnego aktu małżeństwa nr [...]. Powyższe wskazywałoby, że faktycznie nabycie lokalu w 2007 r. nastąpiło na rzecz wspólnoty małżeńskiej - wpis właściciela do księgi wieczystej nie ma w tym wypadku charakteru konstytutywnego. Przyjmując zatem, że H. H. był w dniu 1 stycznia 2019 r. współwłaścicielem przedmiotowego lokalu, nie istniała konieczność wykazywania przez W. H., że była jego przedstawicielem ustawowym. W polskim prawie rodzinnym nie występuje ogólna zasada, w myśl której małżonkowie są w stosunku do siebie przedstawicielami ustawowymi (zob. wyrok NSA z 30 sierpnia 2011 r., 11 GSK 781/10, LEXnr 1068864). Odnosząc się do dalszych zarzutów odwołania Kolegium zauważyło, że zgodnie z aktami sprawy W. H. faktycznie zalegała w 2020 r. z zapłatą opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ulicy [...] (udział w gruncie: 198/10000) związanego z własnością przedmiotowego lokalu jeszcze za rok 2019. Opłata ta została jednak uiszczona 4 stycznia 2021 r., a zatem na dzień złożenia wniosku o ustalenie opłaty jednorazowej, tj. 12 stycznia 2021 r. W. H. nie zalegała z opłatami w myśl § 2 ust. 2 uchwały Rady Miasta T. Opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w art 71 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, za rok 2020 wnosi się w terminie do dnia 31 stycznia 2021 r. W. H. w dniu 12 stycznia 2021 r. nie zalegała zatem jeszcze z opłatą za użytkowanie wieczyste za rok 2020, bowiem mogła ją uiścić do 31 stycznia 2021 r., co też uczyniła. Powyższe nie ma jednak dla niniejszej sprawy decydującego znaczenia, bowiem Kolegium stoi na stanowisku, że intencją ustawodawcy wprowadzającego do ustawy przekształceniowej art. 9a (na podstawie art. 20 pkt 7 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. poz. 1309) było ograniczenie możliwości udzielania bonifikaty do jednego mieszkania, służącego zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Celem ustawy było bowiem stworzenie możliwości nabycia własności gruntu pod własnym mieszkaniem na preferencyjnych zasadach, nie zaś stworzenie możliwości praktycznie często bezpłatnego nabywania prawa własności gruntów pod kilkoma lokalami przy zastosowaniu korzystnych bonifikat. Dodatkowo, z treści wyroku SN z dnia 12 lipca 2000 r., sygn. III RN 207/99, na który powołują się strony, nie można odnosić do spraw administracyjnych rozstrzyganych na podstawie ustawy przekształceniowej.

W niniejszej sprawie do miesiąca maja 2021 r. skarżący nie wyrażali potrzeby uregulowania stanu prawnego w księdze wieczystej nr [...], co nastąpiło dopiero po zakwestionowaniu przez organ I instancji prawa własności H. H. do przedmiotowego lokalu po nieprzyznaniu bonifikaty w wysokości 99%. Ponadto, Kolegium zauważyło, że H. H. był nieprzerwanie od 1982 r. zameldowany pod adresem ul. [...] w T. Ten adres był też podawany jako jego adres zamieszkania i korespondencji na zdecydowanej większości pism kierowanych do Urzędu Miasta T., czy Kolegium, słusznie zatem organ przyjął w niniejszej sprawie, że skoro bonifikata w wysokości 99% została już przyznana na jeden z lokali mieszkalnych, to nie ma już możliwości przyznawania jej na inny lokal. Przyznanie na nowy lokal bonifikaty w wysokości 99% (lokal mieszkalny nr [...] położony przy ulicy [...]), w oparciu o przepis art. 9a ust. 1 pkt 1 ustawy przekształceniowej naruszałoby zasady sprawiedliwości społecznej. Należy także podnieść, że na żadnym etapie postępowania strony nie podniosły dlaczego wywodzą, że potrzeby mieszkaniowe H. H. są zaspokajane w dwóch mieszkaniach. Jak wskazuje się w orzecznictwie obowiązek zebrania materiału przez organ nie może oznaczać biernej postawy strony w trakcie prowadzonego postępowania. Tak więc należy przyjąć, że w pewnych okolicznościach i w zależności od rodzaju dowodzonego faktu, ciężar wykazania pewnych kwestii może przechodzić na stronę postępowania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 maja 2019 r., 111 SA/Po 800/18, LEX nr 2675480).

Z rozstrzygnięciem Kolegium nie zgodzili się oboje skarżący (W. H. i H. H.) i złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której podnieśli zarzuty naruszenia: przepisów prawa materialnego, tj. art. 9a ustawy przekształceniowej oraz przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 7-11, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., poprzez wadliwe przyjęcie, że nie przysługuje im ulga w opłacie. Przy tak sformułowanych zarzutach wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi ponowili argumentację przedstawioną w odwołaniu. W ocenie skarżących, prowadzenie ich sprawy dowodzi braku znajomości przepisów normatywnych powszechnie obowiązujących, takich jak ustawy: Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej k.r.o.), Konstytucji RP, Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). Zdaniem skarżących art. 29, art. 31 § 1, art. 36 i art. 43 § 1 k.r.o. jednoznacznie stanowią, iż właścicielami mieszkania są współmałżonkowie na podstawie wspólności ustawowej. Podkreślili, iż od roku 1965, tj. od chwili zawarcia małżeństwa pomiędzy małżonkami nigdy nie była nasza wspólność małżeńska rozszerzona czy ograniczona, czy też ustanowiona rozdzielność majątkowa. W ocenie skarżących, taki stan rzeczy stanowi o naruszeniu przez organy administracji: art. 7, art. 2, art. 18, art. 32, art. 33, art. 45 oraz art. 69 Konstytucji RP, a także art. 6, art. 7, art. 7a, art. 76, art. 8, art. 12, art. 75, art. 77, art. 80, czy art. 107 k.p.a. W ocenie skarżących uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wyjaśnia przesłanek ani motywów jakimi kierował się organ odwoławczy przy jej wydaniu. Nadto, zauważyli, iż zapłata opłaty jednorazowej jeżeli była opóźniona ,to nie z przyczyn skarżących, ale przewlekłego i błędnego prowadzenia postępowania przez organ, bowiem zaskarżona decyzja przywołuje na początku uzasadnienia, wydane zaświadczenie o nr [...] z dnia 13 lipca 2020 r., które na stronie 2 ustala opłatę jednorazową za okres 20 lat z uwzględnieniem bonifikaty 75 % w wysokości 1404,30 zł, a stawka rocznie wynosi 280,86 zł, zaś 25 stycznia 2021 r., natomiast organ wydaje informację, że opłata jednorazowa wynosi 5617,20 zł minus 583,22 zł, tj. kwota za opłatę przekształceniową za lata 2019 i 2020 oraz stwierdza, iż do wyliczonej opłaty nie przysługuje bonifikata z powodu zaległości finansowych. Również organ I instancji stwierdza, że W. H. posiada zaległości wobec gminy T. w kwocie 281,20 zł. i nie uwzględnia przesunięcia ustawowego terminu płatności do dnia 31 stycznia 2021r., które jest ustawowe i bezwarunkowe, w związku przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (por. art. 15 ustawy). Skarżący podzielają pogląd, że miejsca zamieszkania nie można utożsamiać z miejscem zameldowania, albowiem czynność zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny i nie wiąże się z nią nabycie jakichkolwiek praw bądź obowiązków przez osobę podlegającą zameldowaniu. Ustawodawca nie stwierdza w art. 9a ust 1 pkt 1 ustawy przekształceniowej, że bonifikata może być przyznana zgodnie ewidencją ludności oraz również nie stwierdza, iż bonifikata przysługuje na jedno mieszkanie. Natomiast stwierdza w przepisie o lokalach mieszkalnych służących wyłącznie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych tych osób. To jednak nie organ decyduje o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych osób niepełnosprawnych, które są właścicielami lokali. W ocenie skarżących, oczywistym jest to, iż zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych w kilku lokalach mieszkalnych dawniej przekraczało znacznie przeciętne standardy mieszkaniowe ale nie dzisiaj. Nadto, nie ma w ustawie przekształceniowej przepisu zakazującego korzystania z dwóch mieszkań z omawianym odliczeniem bonifikaty za przekształcenie gruntu z prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Nie ma także przepisu ograniczającego skorzystanie z tej możliwości w stosunku do lokali położonych na terenie tej samej gminy, jeżeli jest to dokonywane przez właściciela osoby niepełnosprawnej w celu zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych (także przyszłych). Skarżący podnieśli, iż gospodarstwo domowe w okresie transformacji w Polsce mogło rozwiązać problem mieszkaniowy na wiele sposobów. Jak pokazują badania krajowe i zachodnie, skłonność do wybierania albo bycie zmuszonym do pewnych rozwiązań wiąże się w dużej mierze z cechami gospodarstw domowych - kapitałem ekonomicznym, fazami cyklu życia a przede wszystkim stanem zdrowia, jego ubytkami - żeby wspomnieć o najważniejszych. Oczywistym jest, iż różnice w udziale poszczególnych form zaspokajania potrzeb mieszkaniowych mają po części charakter losowy, będący pochodną doboru. Po drugie, nie sposób powiązać zmiany w sposobie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych ze zmianami sytuacji gospodarstw domowych (nadto są prowadzone badania tych samych gospodarstw). Po trzecie, o swoich potrzebach mieszkaniowych decydują sami zainteresowani obywatele. Skarżący uznali ponadto, iż wadliwy jest pogląd organu, że potrzeby mieszkaniowe zaspokaja jedno mieszkanie, wokół którego zawsze koncentruje się centrum życiowe. Przepis art. 9a ust. 1 pkt 1 ustawy przekształceniowej nie wiąże tej bonifikaty ani wyłącznie z jednym mieszkaniem osoby niepełnosprawnej, ani nie wymaga, aby jego potrzeby mieszkaniowe były realizowane tylko jednym w lokalu, w którym w części koncentruje się jego centrum życiowe. W orzecznictwie sądowym w tym administracyjnym nawiązuje się - zdaniem skarżących - do cywilistycznego pojęcia miejsca zamieszkania (art. 25 Kodeksu cywilnego). Obowiązujące prawo w tym również ustawa przekształceniowa nie zakazuje posiadania kilku mieszkań lub domów mieszkalnych i możliwości otrzymania należnych bonifikat. Przepisy te są wykonaniem spoczywającego na władzach publicznych obowiązku prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli (art. 75 ust. 1 Konstytucji RP) również władze publiczne osobom niepełnosprawnym udzielają pomocy (art. 69 Konstytucji RP). Argumentację tę można uzupełnić o wnioskowanie związane ze zmianami w prawie lokalowym. W czasie obowiązywania ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe (jednolity tekst: Dz.U. z 1987 r. Nr 30, poz. 165 ze zm.) istniał zakaz posiadania więcej niż jednego lokalu mieszkalnego. Ustawa ta została jednakże uchylona przez art. 67 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 105, poz. 509 ze zm.). Ta nowa ustawa nie wyłącza z pojęcia lokalu mieszkalnego domów letniskowych (rekreacyjnych) ani nie zawiera zakazu posiadania większej ilości lokali mieszkalnych. Skarżący przywołali także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2000 r. III RN 207/99, który stwierdza, cyt.: "Sąd Najwyższy uważa za zbyt restryktywny pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczający możliwość zaspokajania mieszkaniowych potrzeb podatnika tylko do jednego lokalu mieszkalnego (w odniesieniu do możliwości skorzystania z omawianego odliczenia). Trzeba mieć bowiem na uwadze, iż po uchyleniu Prawa lokalowego z 1974 r. ustawodawca dopuścił możliwość posiadania przez podatnika większej ilości lokali mieszkalnych, służących zaspokajaniu jego potrzeb mieszkaniowych. Nie można jednak z góry przyjmować, że podatnik posiadający lokal mieszkalny w jednej miejscowości, który inwestuje w rozbudowę następnego lokalu mieszkalnego położonego w innej lub tej samej miejscowości, nie czyni tego w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych". Na zakończenie podnieśli, że przy określaniu miejsca zamieszkania w kraju można odnosić się do dorobku doktryny prawa cywilnego, która wypracowała dyrektywy określania centrum interesów życiowych danej osoby. Istotne wskazówki w tym zakresie można odnaleźć w szczególności w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 1978 r. (IV CR 242/78, OSNC 1979, nr 6, poz. 120). Na gruncie prawa polskiego obowiązuje zasada, w myśl której każda osoba fizyczna ma jedno - tylko jedno - miejsce zamieszkania. W tych przypadkach trzeba się będzie odnosić do kryteriów określonych w prawie cywilnym. Zgodnie z art. 25 k.c., miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości, i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Skarżący przebywają w jednej miejscowości w T. od 50 lat a więc mają tam stały pobyt.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259, w skrócie: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze zakreślone powyżej ramy kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Kolegium z dnia 21 kwietnia 2022 r., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z dnia 17 stycznia 2022 r.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest ustalenie jednorazowej opłaty przekształceniowej, tj. opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, zgodnie z którym: Z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów.

W zaistniałym stanie faktycznym ustalenie wysokość opłaty rocznej za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w wysokości 280,86 zł rocznie w przedmiotowej sprawie nastąpiło de facto zaświadczeniem z dnia 13 lipca 2020 r., nr [...], której to kwoty skarżący nie podważyli.

Bezspornie z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasta T., położonej T. przy ul. [...], o numerze ewidencyjnym działki 1, dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą nr [...] uległo przekształceniu z mocy prawa, na podstawie art. 1 ustawy przekształceniowej w prawo własności nieruchomości.

Nie budzi również wątpliwości, że zaświadczenie potwierdzające przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości przez właściwy do tego organ, w myśl art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy przekształceniowej, tj. zaświadczenie Prezydenta Miasta T. zostało wydane w piśmie z dnia 13 lipca 2020 r. nr [...]; znak sprawy [...].

W konsekwencji przedmiotem rozstrzygnięcia jest ustalenie w trybie art. 7 ust. 8a ustawy przekształceniowej kwoty należnej do zapłaty po pomniejszeniu o bonifikatę opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w prawo własności tego gruntu.

W myśl tego przepisu jeżeli właściciel nie zgadza się z wysokością opłaty jednorazowej lub wysokością kwoty należnej do zapłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia informacji, wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty w drodze decyzji.

Stosownie do treści art. 7 ust. 1, 2 i ust. 6 ustawy przekształceniowej z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę (ust. 1); Wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia (ust. 2); Opłata jest wnoszona przez okres 20 lat licząc od dnia przekształcenia (ust. 6).

W myśl natomiast art. 7 ust. 7 ustawy przekształceniowej właściciel gruntu w każdym czasie trwania obowiązku wnoszenia opłaty może zgłosić właściwemu organowi na piśmie zamiar jednorazowego jej wniesienia w kwocie pozostającej do spłaty (opłata jednorazowa). Wysokość opłaty jednorazowej odpowiada iloczynowi wysokości opłaty obowiązującej w roku, w którym zgłoszono zamiar wniesienia opłaty jednorazowej, oraz liczby lat pozostałych do upływu okresu, o którym mowa w ust. 6 albo 6a.

Istotą sporu w sprawie jest ustalenie w trybie art. 7 ust. 8a ustawy przekształceniowej opłaty jednorazowej z bonifikatą 55%, bez zastosowania bonifikaty w wysokości 99%.

W myśl bowiem art. 9a ust. 1 pkt 1 ustawy przekształceniowej, na który powołują się skarżący, właściwy organ udziela, na wniosek, bonifikaty od opłaty jednorazowej w wysokości 99% osobom, w stosunku do których orzeczono niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym łub znacznym, oraz osobom, w stosunku do których orzeczono niepełnosprawność przed ukończeniem 16 roku życia, lub zamieszkującym w dniu przekształcenia z tymi osobami opiekunom prawnym lub przedstawicielom ustawowym tych osób będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych służących wyłącznie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych tych osób. Ponadto, należy zauważyć, że zgodnie z art. 9 ust. 4 i 5 ustawy przekształceniowej w przypadku wniesienia opłaty jednorazowej za przekształcenie gruntu stanowiącego własność jednostki samorządu terytorialnego, właściwy organ może udzielić osobom fizycznym będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych lub spółdzielniom mieszkaniowym bonifikaty od tej opłaty na podstawie uchwały właściwej rady albo sejmiku (ust. 4); W zarządzeniu wojewody, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, oraz uchwale rady albo sejmiku, o których mowa w ust 1 pkt 2 i ust. 4, określa się w szczególności warunki udzielania bonifikat i wysokość stawek procentowych (ust. 5). W § 1 uchwały Rady Miasta T. nr [...] z [...] r. (Dz. Urz. Woj. Śląsk poz. [...]) przesądzono, że uchwała określa wysokość stawek procentowych i warunki udzielania bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów w sprawach prowadzonych na podstawie przepisów ustawy przekształceniowej, stwierdzając w § 2 ust. 1 ww. uchwały, że w przypadku wniesienia opłaty jednorazowej za przekształcenie prawa do gruntu, osobom fizycznym, będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych lub spółdzielniom mieszkaniowym, przysługuje bonifikata od tej opłaty w wysokości: a. 75% - w przypadku gdy opłata jednorazowa zostanie wniesiona w pierwszym roku, w którym nastąpiło przekształcenie; b. 65% - w przypadku gdy opłata jednorazowa zostanie wniesiona w drugim roku po przekształceniu; c. 55% - w przypadku gdy opłata jednorazowa zostanie wniesiona w trzecim roku po przekształceniu; d. 30% - w przypadku gdy opłata jednorazowa zostanie wniesiona w czwartym roku po przekształceniu; e. 20% - w przypadku gdy opłata jednorazowa zostanie wniesiona w piątym roku po przekształceniu, f. 10% - w przypadku gdy opłata jednorazowa zostanie wniesiona w szóstym roku po przekształceniu. W § 2 ust. 2 uchwały ustalono natomiast, cyt.: Warunkiem udzielenia bonifikaty, jest brak zaległości finansowych wobec Gminy T. z tytułu: opłat rocznych za użytkowanie wieczyste nieruchomości, rocznej opłaty przekształceniowej, podatku od nieruchomości i opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, na dzień złożenia wniosku o zamiarze dokonania opłaty jednorazowej.

W tym stanie sprawy organ odwoławczy nie podważał wiarygodności żadnego z przedstawionych przez skarżących dowodów, ale wywiódł na ich podstawie inne niż skarżący wnioski. Zdecydowanie, ustalenie miejsca zamieszkania w sprawie, powinno być oparte na przesłankach wymaganych przez prawo. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Miejscowość, w której osoba zainteresowana ma zamiar stale zamieszkiwać, powinna stanowić "centrum jej życiowej działalności".

Jednocześnie nie sposób uznać za prawidłowe wywody w zakresie możliwości korzystania kilkukrotnie z tychże samych ulg i to z tego samego tytułu wobec różnych lokalizacji centrum życiowego.

W tym stanie sprawy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i nie dostrzeżono w toku postępowania sądowoadministracyjnego innych uchybień, wskazujących na konieczność uwzględnienia skargi z urzędu, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji.

Powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych znajdują się w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.