Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 92/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2, art. 199, art. 255, art. 184 w zw. z art. 197 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 19 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Bd 1036/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 1036/14 odmówił P. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego.

Sąd I instancji podał, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdził, że: miesięczny dochód jego gospodarstwa domowego, które prowadzi wraz z małoletnią córką wynosi 840 zł. Oświadczył, że płaci alimenty na dwoje dzieci z poprzedniego małżeństwa w kwocie 2.000 zł. Ponadto stwierdził, że nie posiada oszczędności, przedmiotów wartościowych oraz nieruchomości i korzysta z pomocy finansowej rodziny.

W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przesłał: zeznania podatkowe za lata 2012-2013, z których wynika, że za powyższe okresy osiągnął dochód w kwotach 10.088,47 zł (przychód 7.688.976,37 zł) oraz 11.678,73 zł (przychód 576.666,11 zł); wyrok Sądu Okręgowego w T.; umowę majątkową małżeńską zawartą w formie aktu notarialnego oraz dokumenty potwierdzające prowadzenie wobec wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego. Skarżący oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego, zamieszkuje sam, nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, posiada z żoną ustrój rozdzielności majątkowej, zamieszkuje w obecnym lokalu na podstawie umowy najmu. Koszty utrzymania skarżącego z tytułu opłat za mieszkanie (czynsz, eksploatacja i prąd) i jedzenie wynoszą 1.220 zł. Skarżący ponownie oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz samochodu. Jako źródło utrzymania wskazał wynagrodzenie za pracę w kwocie 628,43 zł netto, wsparcie brata i rodziców 2.700 zł. Oświadczył również, że płaci alimenty w kwocie 2.000 zł na dzieci z poprzedniego małżeństwa. Wskazał, że obecnie nie dysponuje umową najmu, ponieważ wszelkie dokumenty dotyczące wynajmowanego lokalu, znajdują się w posiadaniu rodziców skarżącego, którzy regulują czynsz.

Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie wykazał zasadności udzielenia mu prawa pomocy. Podkreślił, że z zeznań podatkowych za lata 2012 – 2013 wynika, iż skarżący prowadził działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. Działalność ta przynosiła za powyższy okres znaczny przychód odpowiednio: 7.688.976,37 zł oraz 576.666,11 zł. Sąd I instancji stwierdził, że fakt ponoszenia przez stronę dużych kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą takiej aktywności nastawionej na zysk i nie ma podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. O potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności. Okoliczności zatem, że we wskazanych latach podatkowych P. K. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął niewielki dochód podatkowy, nie czyni automatycznie zasadnym wniosku skarżącego.

Sąd podniósł, że skarżący jest z żoną w rozdzielności majątkowej uchylił się od przedstawienia jej sytuacji materialnej, wskazując, iż nie wyraziła ona zgody na ujawnienie informacji o jej przychodach i źródłach utrzymania. Zdaniem Sądu okoliczność pozostawania skarżącego w rozdzielności majątkowej z żoną nie może wpłynąć na ocenę sytuacji materialnej strony. Małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji również w zakresie ponoszenia kosztów sądowych postępowania, a na istnienie takiego obowiązku nie ma wpływu rozdzielność majątkowa małżonków.

Ponadto Sąd podkreślił, że skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 3,2 ha, co ma znaczenie dla oceny jego sytuacji majątkowej. Wprawdzie skarżący nie zadeklarował, żadnego dochodu z tej nieruchomości, lecz bezsprzecznie, np. z jej dzierżawy czy dopłat bezpośrednich mógłby osiągać dochody pozwalające na pokrycie kosztów sądowych.

Zdaniem Sądu I instancji oświadczenia skarżącego są sprzeczne. Na urzędowym formularzu PPF w pkt 6 wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niespełna roczną córką, natomiast w oświadczeniu z dnia 12 grudnia 2014 r. wskazuje, że gospodarstwo domowe prowadzi sam. Ponadto należy wskazać, że skarżący obecnie jest zatrudniony w spółce z o.o. "A.", której jedynym udziałowcem jest jego żona, co niewiarygodnym czyni oświadczenie skarżącego o nieprowadzeniu z żoną wspólnego gospodarstwa domowego tym bardziej, że mają małoletnią córkę, a adres zamieszkania żony podany w przedłożonym akcie notarialnym pokrywa się z adresem, który obecnie skarżący podał do korespondencji pkt 2.2. formularza PPF.

W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że wnioskodawca w sposób wybiórczy przedstawił swoją sytuacje materialną, co uniemożliwia ocenę jego możliwości finansowych w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. Skarżący nie wykazał że nie jest w stanie ponieść stosownych kosztów sądowych (640 zł na obecnym etapie postępowania), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy.

P. K. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie w którym zarzucił Sądowi błędne ustalenie stanu faktycznego, poprzez przyjęcie, że informacje dotyczące jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych nie były wystarczające do przyznania prawa pomocy, tymczasem – zdaniem skarżącego – przedstawił on dokumenty, których zażądał Sąd w wezwaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątek od tej reguły stanowi instytucja prawa pomocy, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na wnioskodawcy. Należy podkreślić, że strona wstępująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. Zgodnie zaś z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie złożone przez wnioskodawcę okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Natomiast Sąd winien w sposób wyczerpujący ocenić całość posiadanych w sprawie dokumentów i oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanki pozwalającej na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia Sąd odniósł się do wszystkich informacji przedstawionych przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Podkreślić należy, że zapewnienia strony o trudnej sytuacji majątkowej, ogólnikowe i udokumentowane w sposób selektywny - nie mogą stanowić podstawy oceny sytuacji majątkowej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę dokonaną przez Sąd I instancji, że oświadczenia składane przez skarżącego są sprzeczne. Zasadnie Sąd ten zwrócił uwagę, że w formularzu PPF skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małoletnią córką, natomiast w oświadczeniu z grudnia 2014 r. stwierdził, że prowadzi gospodarstwo domowe sam. Rodzi również wątpliwości okoliczność na którą powołuje się skarżący, że prowadzi oddzielne gospodarstwo z żoną, skoro wskazywany adres do doręczeń pokrywa się z adresem żony wskazanym w akcie notarialnym.

Należy zatem stwierdzić, że wybiórcze przedstawienie przez skarżącego jego sytuacji majątkowej uniemożliwiło dokonanie przez Sąd oceny czy zapłata wpisu od skargi spowoduje na tyle istotny uszczerbek majątkowy, którego konsekwencją będzie brak środków dla utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki konieczne do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Ponadto, skarżący w zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. nie wskazał żadnych nowych okoliczności, nieujawnionych przed tym Sądem, które mogłyby spowodować przyznanie mu prawa pomocy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.