Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1571/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18  ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
article: art. 24 i  art. 41
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 23 a i  art. 32
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Monika Nowicka Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi C. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wójta Gminy T. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. po rozpatrzeniu odwołania C. Z. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy przez Inspektora ds. Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z [...] czerwca 2009 r. nr [...] o uchyleniu z dniem 13 października 2005 r. decyzji z

[...] października 2005 r. nr [...] dotyczącej przyznania zaliczki alimentacyjnej, zmienionej decyzją z [...] stycznia 2006 r. nr [...] oraz decyzją z [...] marca 2006 r. nr [...] - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z [...] października

2005 r. nr [...] Ośrodek Pomocy Społecznej w T. przyznał zaliczkę alimentacyjną na rzecz E. i A. Z. na okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., którą następnie zmieniono decyzją z [...] stycznia 2006 r. nr [...] oraz decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w związku dokonanym po upływie kwartału rozliczeniem pomiędzy wypłaconą zaliczką a wyegzekwowanym przez komornika świadczeniem alimentacyjnym.

Powyższa decyzja została uchylona decyzją z [...] czerwca 2009 r.

nr [...]. Przedmiotową decyzję organ I instancji uzasadnił tym, że w okresie za jaki przyznano zaliczkę alimentacyjną C. Z. pracowała na terenie W. i wówczas miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Od decyzji tej C. Z. złożyła odwołanie.

W odwołaniu podniosła, że w 2005 r. wyjechała do W. Tam została zatrudniona przez T. K. z K. Praca była mało satysfakcjonująca gdyż do pracy wożono ją dwa, trzy razy w tygodniu. T. K. dał jej mieszkanie i dowoził do pracy. To od niego zależało kiedy szła do pracy. Nie pracowała regularnie i do 2007 r. nie miała stałych godzin pracy.

W 2008 r. podjęła legalną pracę na terenie W., o czym poinformowała opiekę społeczną w T. Od lutego 2008 r. nie pobierała w P. zasiłku rodzinnego i zaliczki alimentacyjnej na obie córki. Od marca 2008 r. pobiera na córkę A. zasiłek rodzinny na terenie W. Na córkę E. nie pobiera zasiłku rodzinnego ani zaliczki alimentacyjnej zarówno w P. jak i w W. Ponadto wskazała, że była zmuszona do wyjazdu za granicę, gdyż mąż od kilku lat nie łoży na ich utrzymanie.

Do odwołania dołączyła umowę o podjęciu legalnej pracy w W. od 2008 r.

Rozpoznając odwołanie i całokształt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wskazało, że w dniu 23 lutego 2009 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w T. wpłynęło pismo z 31 lipca 2008 r. z firmy CSA informujące, że C. Z. pracowała za granicą od 13 października 2005 r. do 5 stycznia

2008 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Na podstawie art. 41 wyżej cytowanej ustawy sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych.

Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy z 22 maja 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z 2005 r.) w sprawach nieuregulowanych w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych.

Następnie organ wskazał na przepis art. 23 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego treść w całości przytoczył.

Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo doświadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.

W rozpatrywanej sprawie [...] Centrum Polityki Społecznej w W., w piśmie z 28 kwietnia 2009 r. stwierdziło, że w okresach zatrudnienia poza granicami kraju tj. od 13 października 2005 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W związku z tym, na podstawie art. 23 a ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, decyzją nr [...] z [...] czerwca 2009 r. Wójt Gminy w T. uchylił z dniem 13 października 2005 r. decyzję z [...] października 2005 r. dotyczącą przyznania zaliczki alimentacyjnej, zmienioną decyzją z [...] stycznia 2006 r. oraz decyzją z dnia [...] marca 2006 r. tj. dotyczącą zaliczki alimentacyjnej, za okres w którym skarżąca stała się uprawniona do świadczenia w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Organ podniósł, że decyzje w sprawie prawa do zaliczki alimentacyjnej za okresy objęte zaskarżoną decyzją wyda zgodnie z kompetencją marszałek województwa.

Organ wskazał, że zarzuty odwołania nie znajdują potwierdzenia w piśmie z firmy CSA, z którego wynika, że C. Z. pracowała w W. od 13 października 2005 r. do 5 stycznia 2008 r.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. organ rozpatrujący wniosek postąpił prawidłowo uchylając decyzję z dnia [...] października 2005 r. nr [...] dotyczącą przyznania zaliczki alimentacyjnej C. Z. na rzecz E. i A. Z. W okresie objętym uchyloną decyzją mają bowiem zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła C. Z.

Wskazała w niej, iż w 2005 r. wyjechała do W., jednakże początkowo pracowała nieregularnie. Dopiero z 2008 r. podjęła legalną pracę o czym powiadomiła organ pomocy społecznej w T.

Podniosła, że od marca 2008 r. pobiera zasiłek na córkę A. na terenie W. Nie pobiera jednak zasiłku na córkę E.

W odpowiedzi na skargę organy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przy czym zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ,,p.p.s.a.", Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Oznacza to, że sąd administracyjny nie ma obowiązku w ocenie legalności przedmiotu zaskarżenia ograniczać się tylko do zarzutów i wniosków sformułowanych w skardze.

Biorąc pod uwagę obowiązujące kryterium zgodności z prawem (w rozpatrywanej sprawie ustawa nie stanowi inaczej) zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Organ I instancji decyzją z [...] czerwca 2009 r. uchylił własną decyzję z

[...] października 2005 r. W jego ocenie od dnia 13 października 2005 r. skarżąca stała się uprawniona do świadczenia w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Jako podstawę rozstrzygnięcia organy powołały oprócz przepisów kpa, przepisy prawa materialnego tj.:

- art. 24, art. 41 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7);

- art. 10a i art. 18 ust. 2 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.);

- art. 23a ust 5 , art. 32 ust 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.).

Zważyć jednak należy, że bezwzględnym warunkiem do zmiany decyzji jest obowiązywanie normy prawnej, która może mieć zastosowanie do stanu faktycznego objętego zakresem rozstrzygnięcia. Inaczej mówiąc, istotne jest, od jakiej daty do porządku prawnego wprowadzony został przepis prawa dopuszczający możliwość uchylenia ostatecznej decyzji bez zgody strony w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Analizując przepisy prawne wskazane przez organ stwierdzić należy, że nie stwarzają one podstawy do uchylenia decyzji z przyczyn i z dniem wskazanym przez organy.

Przepis art. 41 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, że sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych, a więc na podstawie przepisów ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Z kolei art. 18 ust. 2 tej ustawy stanowi m. in., że w sprawach nie uregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą. Powyższy przepis organ zastosował w związku z art. 23a ust. 5 i art. 32 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Rzecz jednak w tym, że przepis art. 23a został dodany do ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 109, poz. 747) i wszedł w życie

6 lipca 2007 r. Mocą tej samej ustawy nadano nowe brzmienie przepisowi art. 32 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Wskazać należy, że ustawie z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym nie nadano mocy wstecznej.

Oznacza to, że przepisy art. 23 a i 32 ust. 1 (w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą) mogą mieć zastosowanie do stanów faktycznych i prawnych zaistniałych od dnia wejścia ich w życie.

Podnieść należy, że przed dniem 6 lipca 2007 r. ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawierała normy prawnej uprawniającej do uchylenia decyzji bez zgody strony z uwagi na nabycie prawa do świadczeń w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia.

Decyzja o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej została wydana [...] października 2005 r. i była zmieniana decyzjami z [...] stycznia 2006 r. i [...] marca 2006 r. Przyznawała świadczenie za okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r.

Obowiązujące w tym czasie przepisy nie przewidywały możliwości zmiany decyzji z przyczyn wskazanych przez organ.

Dodać należy, że przepis art. 3 pkt 15a) ustawy o świadczeniach rodzinnych definiujący pojęcie przepisów zabezpieczenia społecznego również został wprowadzony do tej ustawy ustawą z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym i wszedł w życie 6 lipca

2007 r.

Także przepisy ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie zawierały regulacji dotyczących zmiany decyzji z przyczyn wyżej wskazanych.

Również przepisy ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie mogą mieć zastosowania do decyzji wydanej pod rządami innej ustawy.

Dlatego z przyczyn wyżej omówionych zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji dotknięte są wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż wydane zostały z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego tj 23a i 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, którym ustawodawca nie nadał mocy wstecznej

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.