Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 426/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.136 ust.3, art. 137
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 97 par.1 pkt. 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski (spr.) Sędziowie : WSA Renata Czeluśniak WSA Krystyna Daniel Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2008 r. sprawy ze skarg M. M., J. M., G. G. i H. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości; skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r., [...] Starosta C., działając na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ustawy 21.08.1997 r., o gospodarce nieruchomościami tj Dz.U.z 2004 nr.261poz .2603 z późn.zm.- zwaną dalej ustawą o gn) orzekł o "odmowie zwrotu części nieruchomości oznaczonej w momencie wywłaszczenia dz. nr [...], [...], [...] stanowiącej obecnie w operacie ewidencji gruntów dz. [...],[...] położonej w A. obręb[...].". W uzasadnieniu podniesiono, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek A. P. spadkobiercy M. P. a dotyczyło zwrotu nieruchomości oznaczonej w momencie wywłaszczenia jako dz. nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha położonej w A. obręb [...].. Dalej wywiedziono, że przedmiotowa nieruchomość w ewidencji gruntów ulegała podziałom i jej oznaczenie uległo zmianie.

Zgodnie z obowiązującym operatem ewidencji gruntów kiedyś wywłaszczone nieruchomości obecnie odpowiadają działkom: [...], [...], [...], [...], [....], [...], [...], [...] [...]. Rozstrzygnięcie przedmiotowej decyzji dotyczy wyłącznie działek oznaczonych nr [...], [...]. Sprawa zwrotu dz. ewid. nr[...], [...], [...] [...] oraz dz. nr [...], [...],[...] rozstrzygnięta została odrębnymi decyzjami.

Dalej podniesiono, że część wywłaszczonej nieruchomości, której odpowiadają obecnie dz.ewid. nr [...], [...], która wywłaszczona została na cele budownictwa mieszkaniowego, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, gdyż pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, ani też pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Ale w oparciu o odpisy z ksiąg wieczystych stwierdzono, że dz. ewidencyjna nr [...] objęta księgą wieczystą nr [...], stanowi własność G. i H. G. a wpis prawa własności w nastąpił w dniu [...].2004r. na podstawie warunkowej umowy sprzedaży z dnia[...].2003 r., oraz umowy przeniesienia prawa własności w wykonaniu warunkowej umowy sprzedaży z dnia [...]..2003 r.

Działka ewidencyjna nr [...] objęta była księgą wieczystą Nr [...] i stanowiła własność J. Ż. oraz J. M. Wpis prawa własności w księdze wieczystej nastąpił w dniu [...].2003 r., na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...].2003r. Obecnie właścicielem tej działki jest M. M. na podstawie umowy działu spadku i zniesienia współwłasności, sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...]r. Rep. .. Nr[...].

Konkludując organ l instancji, stwierdził, że "zgodnie z postanowieniami ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz utrwalonym orzecznictwem nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości (na rzecz poprzedniego właściciela), która stała się własnością innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego", l dlatego, pomimo, uznania, że dz. nr [...] i [...]są zbędne na cel określony w decyzji o nabyciu na rzecz Skarbu Państwa, zwrot na rzecz poprzedniego właściciela nie może nastąpić, gdyż aktualnie jej właścicielem nie jest ani Skarb Państwa, ani jednostka samorządu terytorialnego.

Na skutek odwołania A. P., Wojewoda i, decyzją z dnia [...] r. ( [...]) uchylił zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że :

-rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest przedwczesne. Wprawdzie nie może zostać zwrócona nieruchomość wywłaszczona, której właścicielem aktualnie, w czasie rozpatrywania wniosku o jej zwrot nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego to nie mniej jednak istniejący stan prawny tej nieruchomości nie oznacza, że organ który rozpatruje wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, stwierdzając w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego, że istnieją przewidziane w art. 136 ust. 3 i ar t. 137 ust. 1 u. g. n. przesłanki jej zwrotu, a w szczególności, że nieruchomość stała się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona, nie może wydać decyzji odmawiającej takiego zwrotu, z tym uzasadnieniem, że nieruchomość nie pozostaje we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego . Winien on - stosownie do postanowień art. 97 § 1 pkt 4 kpa - zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości do czasu zakończenia sporu dotyczącego zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej, w wyniku której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciła władanie wywłaszczoną nieruchomością i podjąć właściwe czynności procesowe celem usunięcia przeszkody powodującej zawieszenie postępowania lub wezwać stronę do ich podjęcia (art. 100§ l kpa),

-wydanie decyzji w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości z naruszeniem powyższej powinności oznacza naruszenie zarówno wymienionych przepisów, art. 7 kpa, jak i art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n.

-organ l instancji winien był obligatoryjnie zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu działek nr [...] i [...], na mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa ze względu na fakt, iż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny. Starosta C. powinien wskazać stronie postępowania - A. P. - możliwość wystąpienia, na drogę procesu cywilnego, o stwierdzenie nieważności czynności prawnych na podstawie których Skarb Państwa zbył wywłaszczoną nieruchomość (tj. działkę nr[...] i nr [...]), na rzecz G. i H. G. oraz J. Ż. - M. i J. M., zakreślając jednocześnie stronie termin na wytoczenie rzeczonego powództwa. Kontrola bowiem prawidłowości aktu notarialnego leży jedynie w gestii sądów powszechnych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył M.M. i zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 138 § 2 kpa wniósł, o "Uwzględnienie w całości odwołania i wydanie decyzji uchylającej decyzje Wojewody z dnia[...] roku lub uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi l instancji do ponownego rozpoznania" a ponadto o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30.08.. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn.zm. zwaną dalej w skrócie p.o.p.s.a). W uzasadnieniu skarżący podniósł

1.decyzja organu l instancji była zasadna i jej uchylenie jest całkowicie niezasadne. Skarżący nabył przedmiotową nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...]w A. na podstawie umowy działu spadku i zniesienia współwłasności, sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...]. 2007 roku. Nieruchomość ta została uprzednio nabyta przez rodziców skarżącego na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...].2003 roku od Gminy A. - następcy prawnego Skarbu Państwa. Zarówno skarżący, jak i jego rodzice nabyli przedmiotową nieruchomość w dobrej wierze, nie wiedząc, że prawo własności przysługujące najpierw Skarbowi Państwa i jego następcy prawnemu Gminie A. może być w jakikolwiek sposób kwestionowane.

2. organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną jedynie gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Tymczasem, organ l Instancji - Starosta C. wnikliwie przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie, dlatego też niezasadnym jest uchylenie decyzji tego organu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Na te samą decyzje, w sprawie tut. Sądu skargi złożyli jeszcze J. M. (sygn.akt II Sa/Kr 426/08) oraz G. G. i H. G. ( sygn.akt II SA/Kr 428/08). Skarga J. M. jest niemalże identyczna w swej treści i żądaniu co wyżej omówiona skarga M. M.i. Natomiast skarżący G. i H. G. wnosząc o utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji podnieśli, że zaskarżona decyzja jest dla nich krzywdząca. Działkę nr [...] nabyli w dobrej wierze od Gminy A. z przeznaczeniem na cele budowlane tj. rozbudowę istniejącego budynku mieszkalnego.

Zarządzeniem z dnia [...].2008 r., sprawy ze skargi J. M. ( sygn.akt II Sa/Kr 427/08) oraz G. i H. G. (sygn.akt II Sa/Kr 428/08) połączono do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą niniejszą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269 z póź.zm.) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem więc dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W myśl zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn.zm. zwaną dalej w skrócie p.o.p.s.a ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku: uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.o.p.s.a.), w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), jak również w przypadku wad postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy lit. "c").

Skargi należy uznać za nieuzasadnione. Dokonana w trybie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sądowa zaskarżonej decyzji, nie stwierdziła aby naruszała ona prawo w takim stopniu aby mogła prowadzić do uwzględnienia skargi.

Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, jak się ma zachować organ w sprawie zwrotu nieruchomości, która - która nie będąc wykorzystana na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej - została zbyta osobie trzeciej. Zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy o gn, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Przepis ten wprowadza kategoryczny zakaz użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel, niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ musi zawiadomić poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Dopiero nie złożenie wniosku o zwrot upoważnia Skarb Państwa lub gminę do użycia nieruchomości w i inny sposób niż określony w decyzji wywłaszczeniowej.

Naruszenie obowiązku, zawiadomienia byłego właściciela o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu jest działaniem niezgodnym z prawem. Odmowa zwrotu nie może być oparta na przesłance faktycznej (zbycie nieruchomości) a tylko i wyłącznie na przesłance ustawowej.

Z tych względów za prawidłowe należy uznać stanowisko zajęte przez organ II instancji, w zaskarżonej decyzji, a skoro rozstrzygnięcie sprawy o zwrot nieruchomości stało się zależne od wcześniejszego doprowadzenia stosunków prawnych do stanu, w którym wykonalna stanie się decyzja o zwrocie nieruchomości, to do wykorzystania pozostaje instytucja zawieszenia postępowania administracyjnego w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

Zgodnie z art. 138 § 2 KPA "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy".

Ostatnio zacytowane zdanie art. 138 § 2 k.p.a. pozostawia uznaniu organowi odwoławczemu wskazanie, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ l instancji. Z powołanego przepisu nie wynika, że organ l instancji jest związany poglądem prawnym wyrażonym w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej ani też to, że organ odwoławczy jest uprawniony do udzielania wskazówek odnośnie do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przekazanej organowi l instancji do ponownego rozpatrzenia.

W tym stanie rzeczy skoro dokonana kontrola nie wykazała aby zaskarżona decyzja, naruszała prawo, na podstawie art. 151 p.o.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.