Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 668/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 127 w zw. z art. 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
article: art. 148,145 par. 1 pkt 1, 5, art. 149 par. 3, art. 150 par. 1, art. 149 par. 3, art. 144,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 200, 145 par. 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia[...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty z [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz skarżącego S. G. kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją ostateczną z dnia [...], Starosta udzielił J.T. pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie i pobór wód z rzeki [...], w miejscowości [...] oraz nakazał odprowadzanie do rzeki [...] oczyszczonych wód, wykorzystanych w hodowli ryb karpiowatych w obiekcie stawowym.

W dniu 27 lutego 2012 r., S.G. zwrócił się z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 26 lutego 2004 r., z powodu wystąpienia okoliczności, wskazanych art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wnioskodawca zażądał uchylenia pozwolenia wodnoprawnego w zakresie obniżenia lustra wody w stawie hodowlanym, poniżej poziomu istniejących drenów, które mają za zadanie odwadnianie przyległych gruntów ornych. Wyloty tych drenów znajdują się na działce nr [...].

S.G. stwierdził, że doszło do wydania pozwolenia wodnoprawnego, w oparciu o dowody niepełne i nierzetelne. Zarzut ten dotyczył, w szczególności operatu wodnoprawnego, w treści którego nie uwzględniono i nie wykazano istniejących drenów, regulujących stosunki gruntowo-wodne, przyległych gruntów ornych. Do wniosku, dołączył dokumentację fotograficzną oraz mapkę z naniesionymi drenami.

Pismem z dnia 7 marca 2012r., Starosta wezwał S.G., do sprecyzowania wniosku o wznowienie postępowania, poprzez wskazanie i udowodnienie, w jakiej dacie wnioskodawca dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę żądania. S.G., w piśmie z dnia 16 marca 2012 r. wyjaśnił, że o przyczynach tych dowiedział się w lutym 2012r. Na dowód, dołączył dokumentację fotograficzną, wskazującą datę wykonania - "26.02.2012 r.".

Starosta postanowieniem z dnia [...] ww, na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją własną z dnia 26 lutego 2004 r. udzielającą pozwolenia wodnoprawnego J.T. na piętrzenie i pobór wód z rzeki [...].

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że wnioskodawca złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 26 lutego 2004 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. przesłanki, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, okazały się fałszywe.

Organ wskazał, że podanie, o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca, od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności, będącej podstawą wniosku o wznowienie postępowania (art. 148 § 1 Kpa). W ocenie organu, wnioskodawca nie dopełnił wskazanego wymogu dotyczącego terminu złożenia podania o wznowienie postępowania. Według oświadczenia S.G., o podstawie wznowienia, dowiedział się w miesiącu lutym 2012 r. Natomiast z ustaleń poczynionych przez organ I instancji wynika, że systemy drenarskie należące do J.T., w tym wyloty i rowy, wskazane przez S.G. we wniosku z dnia 27 lutego 2012 r., były przedmiotem oceny organu, w postępowaniu administracyjnym oznaczonym nr OSR [...], w którym prowadzone były wizje lokalne z udziałem zainteresowanego. Z protokołu oględzin z dnia 17 listopada 2005r., jednoznacznie wynika, że wnioskodawca wiedzę o powyższych urządzeniach posiadał już w tamtym czasie.

Starosta podniósł też, że w 2009r., Prokuratura Rejonowa, została powiadomiona o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, w związku z treścią operatu wodnoprawnego. Organ wznowił wówczas postępowanie administracyjne, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a następnie decyzją z dnia 12 stycznia 2010 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej udzielającej pozwolenia wodnoprawnego, gdyż nie zebrano dowodów na zatajenie informacji w operacie wodnoprawnym.

W tej sytuacji organ I instancji uznał, że S.G. co najmniej już w tamtym czasie posiadał informację o nieujawnionych w operacie wodnoprawnym systemach i wylotach drenarskich oraz ścianach rowów odwadniających.

Reasumując, Starosta uznał, że S.G. podanie o wznowienie postępowania złożył z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., a okoliczność ta obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania stosownie do art. 149 § 3 k.p.a.

Ponadto organ wskazał, że w niniejszej sprawie brak jest oczywistości sfałszowania dowodu w postaci operatu szacunkowego. Okoliczność ta jest nie tylko nieoczywista, ale wręcz mało prawdopodobna w świetle wyników postępowania prokuratorskiego.

S.G. złożył zażalenie na postanowienie z dnia 13 kwietnia 2012 r., do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, w którym wniósł o uchylenie postanowienia w sprawie odmowy wznowienia postępowania w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego. Podtrzymał wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego oraz zwrócił się o przymuszenie J.T. do zaniechania niszczenia rurociągów drenarskich.

W uzasadnieniu zażalenia, S.G. podniósł, że faktycznie prowadzone było postępowanie administracyjne w sprawie systemów drenarskich, lecz organ w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia nie określił, do jakich i których rurociągów drenarskich było ono prowadzone. Wyjaśnił, że wniosek dotyczy drenów znajdujących się na działce nr [...]. Wiedzę o istnieniu tych drenów, uzyskał w dniu 26 lutego 2012 r., co wynika z dokumentacji fotograficznej (opatrzonej tą samą datą), dołączonej do wniosku. Podkreślił też, że zakres ujawnionych nowych okoliczności, związanych z wykryciem nowych drenów, w żadnej mierze nie był przedmiotem oceny, o której wspominał organ w kwestionowanym postanowieniu. Tak więc, wniosek o wznowienie złożył w terminie. Dodał, że organ nie pokusił się, w żadnym z prowadzonych postępowań, do sprawdzenia i zweryfikowania treści przedłożonego operatu wodnoprawnego, ze stanem faktycznym, co zdecydowało o naruszeniu przez ten organ, art. 7 Kpa oraz art. 2 Konstytucji RP. S.G. podkreślił, że wniosek dotyczy rurociągów drenarskich, co do których nie było prowadzone postępowanie, dlatego wniósł jak w zażaleniu.

Postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144, art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej utrzymał w mocy postanowienie Starosty z dnia 13 kwietnia 2012 r.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia przytoczył ustalenia i stanowisko organu I instancji i wyjaśnił, że warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest uprzednie stwierdzenie fałszywości danego dowodu przez sąd lub inny uprawniony do tego organ. W ocenie organu taka przesłanka nie wystąpiła.

Następnie organ odwoławczy ocenił, czy w sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia określona art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Przepis ten stanowi, że postępowanie wznawia się, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wskazał, że sprawa systemów drenarskich (ogółem) była badana przez organ pierwszej instancji w postępowaniu w 2005 r. Z protokołu oględzin z dnia 17 listopada 2005 r., wynika jednoznacznie, że skarżący już w tamtym czasie wiedział, że na wszystkich gruntach rolnych w obrębie stawu J.T., znajduje się system drenarski. Okoliczność wystąpienia drenów na działce nr [...], nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania. Fakt, iż w czasie postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, nie przeprowadzono, dokładanej analizy wszystkich występujących tam drenów, także nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania. Dowody i fakty muszą bowiem być nowe tzn. nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. W ocenie organu odwoławczego, postanowienie Starosty było prawidłowe i zasadnym było utrzymanie tego orzeczenia w mocy.

W skutek wniesionej przez S.G. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 21 maja 2012 r., Sąd wyrokiem z dnia 12 września 2012 r. w sprawie II SA/Sz 684/12 uchylił zaskarżone postanowienie.

Sąd w pierwszej kolejności wyjaśnił na czym polega wznowienie postępowania i omówił jego fazy.

Następnie Sąd stwierdził, że istniała rozbieżność między podstawą wznowienia postępowania podaną we wniosku z dnia 27 lutego 2012 r. do której odniósł się organ I instancji a podstawą wskazaną w zażaleniu z dnia 12 czerwca 2012 r. w przedmiocie, której rozstrzygał organ odwoławczy. Organ odwoławczy nie wyjaśnił tej rozbieżności, przyjmując, że skarżący wniósł o wznowienie w oparciu o przesłankę z art. 145 p 1 pkt 5 k.p.a., czym naruszył zasadę dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), gdyż organ objął oceną wskazane w zażaleniu argumenty dotyczące istnienia nowych dowodów, a zatem rozszerzył przedmiot sprawy w części, która nie była uprzednio objęta zakresem oceny i rozpatrzenia przez organ I instancji.

Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ drugiej instancji, winien uwzględnić tożsamość przedmiotu kontroli, z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania, a także mieć na uwadze uprawnienia organu we wstępnej fazie badania formalnoprawnych warunków wniosku o wznowienie postępowania i uprawnień do oceny merytorycznej wskazanych przesłanek do wznowienia postępowania w drugiej fazie postępowania czyli po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.

Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2013 r. Dyrektor Regionalny Gospodarki Wodnej uchylił postanowienie Starosty z dnia [...].

Ponownie rozpatrując wniosek S.G. z dnia 27 lutego 2012 r. postanowieniem z dnia 5 lutego 2014 r. na podstawie art. 149 § 3 i art.150 § 1 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania w przedmiocie wydania decyzji z dnia 26 lutego 2004 r. [...] udzielającej pozwolenia wodnoprawnego J.T. na piętrzenie wód rzeki [...] na pobór wód z rzeki [...] oraz na odprowadzanie wód wykorzystywanych do chowu i hodowli ryb karpiowatych do rzeki [...].

Wydając powyższe rozstrzygnięcie organ w uzasadnieniu wyjaśnił, że aby ustalić czy wystąpiła przesłanka określona w art. 145 § pkt 5 K.p.a. organ postanowił przeprowadzić wizję w terenie na nienapełnionym wodą obiekcie stawowym zlokalizowanym na działce nr [...].

Wizja na terenie została przeprowadzona w dniu 30 października 2013 r. Podczas niej obecny był T.J., będący pełnomocnikiem S.G. Podczas wizji w terenie dokonano oględzin widocznych wylotów drenarskich zlokalizowanych w obiekcie stawowym oraz wylotów drenarskich do rzeki [...] na odcinku rzeki od zastawki piętrzącej wodę na potrzeby stawu, w górę rzeki, do przepustu pod drogą wojewódzką [...]. Wyloty drenarskie były lokalizowane i oznaczone na podstawie posiadanych przez organ jak i przez S.G. map z zaznaczoną lokalizacją urządzeń wodnych melioracji szczegółowych (systemu drenarskiego). Pełnomocnik S.G. wskazał, że pomiędzy wylotami [...] znajduje się dodatkowy wlot, który nie był widoczny w dniu wizji ponieważ staw B (magazyn wody na doprowadzalniku) zalany był wodą. Wylot wskazany przez T.J. miałby stanowić nowy dowód w przedmiotowej sprawie. Pozostałe wyloty, które zostały zlustrowane podczas wizji w terenie znajdowały się na mapach, które były i są w posiadaniu Starostwa Powiatowego (akta spraw), w związku z powyższym były znane organowi.

Organ w celu wyjaśnienia istnienia wylotu drenarskiego znajdującego się pomiędzy wylotem [...] wskazanego podczas wizji w terenie w dniu 30.10.2013 r. przez T. J. postanowił przeprowadzić dodatkową wizję w terenie po spuszczeniu wody z doprowadzalnika – ze stawu B (magazyn wody).

Druga wizja odbyła się w dniu 15 stycznia 2014 r., w jej trakcie stwierdzono istnienie wylotu drenarskiego, który został zidentyfikowany jak wylot [...] wylot ten jest wylotem wskazanym przez T. J. i był uwidoczniony na mapie czyli był znany organowi. W związku z powyższym organ uznał, że nie można potraktować wskazanego wylotu jako nowy dowód w przedmiotowej sprawie. Podczas wizji w terenie w dniu 15 stycznia 2014 r. S.G. oraz T.J. nie wskazali też innych niż znanych organowi wylot systemów drenarskich na terenie obiektu stawowego J.T. zlokalizowanego na dz. Nr [...] oraz do rzeki [...].

Starosta stwierdził jednocześnie, że sprawa systemów drenarskich na gruntach rolnych przyległych do stawów J.T., w tym wylotów drenarskich i rowów, była już przedmiotem postępowania administracyjnego (znak [...]), w którym S.G. brał czynny udział.

Ponownie organ I instancji przytoczył wcześniejsze ustalenia i rozważania dotyczące przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. i uznał, że po wnikliwym przeanalizowaniu zgromadzonego materiału w sprawie stwierdził, iż podane przez S.G. dowody na istnienie wylotów drenarskich, które miały stanowić przesłankę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną były znane organowi i stronie wcześniej (przed lutym 2012 r.) oraz, że nie miały istotnego znaczenia w postępowaniu, w ocenie organu fakt istnienia bądź nie wylotów drenarskich nie stanowił przeszkody do wydania wtedy pozwolenia wodnoprawnego na okresowe piętrzenie i pobór wód z rzeki [...] na potrzeby obiektu stawowego oraz na okresowe odprowadzanie wód do rzeki wykorzystanych do chowu i hodowli ryb na tym obiekcie.

W związku z powyższym Starosta uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267).

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S.G. zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 148 § 1 K.p.a.

Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ II instancji w uzasadnieniu postanowienia przytoczył ustalenia organu I instancji.

W odniesieniu do zarzutu skarżącego, dotyczącego faktu pojawienia się nowych dowodów w sprawie organ wyjaśnił, że aby wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. ujawnione okoliczności i dowody muszą być nowe, co oznacza, że zostały one po raz pierwszy zgłoszone przez stronę lub zostały odkryte przez organ administracyjny po wydaniu decyzji.

Nie ma przy tym znaczenia, czy wcześniejsze nieujawnienie tych okoliczności czy dowodów wynikało z niewłaściwie prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, czy też zamierzonego nieujawnienia ich przez stronę. Nadto, te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej. Po drugie, nowe dowody i nowe okoliczności muszą być istotne dla sprawy, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające więc w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Po trzecie, istotne jest, aby nowe dowody i nowe okoliczności nie były znane organowi w chwili wydawania decyzji.

Na poparcie swojej tezy organ odwoławczy powołał orzeczenia sądów administracyjnych w Warszawie z dnia 13 marca 2012r., II SA/Wa 2202/11; wyrok SN z dnia 6 marca 2002r., III RN 75/01; wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2012r., VII SA/Wa 2462/11; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 lipca 2011 r., II SA/Wr 312/11).

W ocenie organu nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., bowiem skarżący nie przedstawił żadnych nowych dowodów ani nowych okoliczności faktycznych, i które byłyby istotne dla sprawy i mogłyby stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Wizje w terenie nie potwierdziły istnienia nowych i nieznanych organowi I instancji wylotów drenarskich. Wizje w terenie potwierdziły jedynie istnienie wylotów drenarskich, które były już wcześniej ujawnione na mapach będących w posiadaniu organu i skarżącego oraz były znane organowi.

Na postanowienie organu odwoławczego S.G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zarzucił naruszenie :

1. art 145 § 1 pkt 5 kpa., poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie zostały ujawnione nowe okoliczności faktyczne w postaci ujawnienia nowych wylotów nie objętych przedmiotem postępowania zakończonego pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 26 lutego 2004 r.;

2. przepisu art. 148 k.p.a. przez przyjęcie, że minął termin na złożenie skutecznego wniosku o wznowienie postępowania, gdy w rzeczywistości termin ten nie został przekroczony;

3. art. 127 w zw. z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, poprzez przyjęcie, że operat wodnoprawny był wydany zgodnie z prawem, gdy w rzeczywistości osoba sporządzająca operat nie posiadała stosownych uprawnień; art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a., poprzez wadliwe przyjęcie, że wydane pozwolenie wodnoprawne określa w sposób prawidłowy posadowienie stawu, gdy w rzeczywistości pozwolenie obejmuje swoim zakresem ocenę prawną stanu usytuowanego w innej lokalizacji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd dokonuje tej kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Według zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 270) - dalej jako p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uchylenie decyzji lub postanowienia przez Sąd następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. "a" p.p.s.a., naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 ust. 1 lit. "b" p.p.s.a.) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 lit. "c" p.p.s.a.).

Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie, Sąd uznał, że skarga S.G. zasługiwała na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn niż przez niego wskazanych. Należy podkreślić, że do uchylenia aktu administracyjnego z powodu naruszenia przepisów postępowania konieczne jest stwierdzenie, iż naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 12 maja 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty z dnia 5 lutego 2014 r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją S.M. z dnia 26 lutego 2004 r. w przedmiocie udzielenia J.T. pozwolenia wodnoprawnego.

Należy wyjaśnić, że wznowienie postępowania to nadzwyczajny tryb umożliwiający przeprowadzenie ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna, jeżeli postępowanie, w którym decyzja została wydana, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością, wskazaną w art. 145 § 1 k.p.a. lub zaistniała przesłanka wskazana w art. 145 a § 1 k.p.a. bądź w art. 145 b § 1 k.p.a.

Prowadząc postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego organ ma ustawowy obowiązek w pierwszej kolejności zbadać dopuszczalność wznowienia postępowania, a więc istnienie przyczyn przedmiotowych i podmiotowych żądania oraz to czy strona złożyła podanie o wznowienie postępowania w terminie określonym w art. 148 p 1 i p 2 k.p.a.

W tej fazie organ może wypowiedzieć się jedynie co do zarzutów, a nie ich podstaw. Przed wydaniem postanowienia o wznowienie postępowania organ administracji bada wyłącznie czy podanie o wznowienie oparte jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 p 1 k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów określonych w art. 148 k.p.a,

Art. 148 k.p.a. stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 p 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).

W przypadku ustalenia przez organ administracji, że podanie o wznowienie postępowania oparte jest na przesłankach wymienionych w art. 145 § 1 czy art. 145 a k.p.a. oraz, że podanie zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. organ wznawia postępowanie w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Takie postępowanie kończy się wydaniem jednej z decyzji określonej w art. 151 k.p.a.

Jednakże w sytuacji, gdy po dokonaniu wstępnej kontroli podania o wznowienie postępowania organ stwierdzi, że podanie o wznowienie nie wyczerpuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. czy art. 145 a k.p.a., bądź nie został zachowany termin do jego złożenia określony w art. 148 k.p.a. - organ administracji na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wdaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania.

Z powyższego wynika, że merytoryczne badanie przez organ administracji, czy zaistniały przyczyny wznowienia, obligatoryjnie i z urzędu musi być poprzedzone fazą wstępną, związaną z koniecznością ustalenia czy są spełnione wymogi formalnoprawne do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie. Tak więc, strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania jeśli dochowa terminu i wskaże ustawową przesłankę wznowienia. Wszczęcie postępowania o wznowienie postępowania na wniosek - pomimo uchybienia terminu - stanowiłoby rażące naruszenie prawa, godziłoby bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Niedotrzymanie zaś terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania stosownie do art. 149 § 3 k.p.a. Nie dochodzi wówczas do wznowienia postępowania, a w konsekwencji nie ma podstaw do przeprowadzenia postępowania co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany -organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 §3 k.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że S.G. w dniu 27 lutego 2012 r. wystąpił do Starosty z podaniem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 26 lutego 2004 r. w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego. Jako podstawę wznowienia wskazał przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. bowiem jego zdaniem "organ wydający pozwolenie wodnoprawne oparł się na dowodach niepełnych i nierzetelnych tj. w operacie wodnoprawnym, który nie uwzględnia i nie wykazuje wszystkich istniejących drenów regulujących stosunki gruntowo wodne przyległych gruntów ornych". Dodatkowo jako przesłanką wznowienia skarżący wskazał art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. zawartą w zażaleniu z dnia 23 kwietnia 2012 r., które było przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie II SA/Sz 864/12.

Konsekwencją uchylenia przez Sąd postanowienia z dnia 12 maja 2014 r. Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnych było postanowienie tego organu z dnia 15 kwietnia 2014 r. uchylające postanowienie S.M. z 15 lutego 2014 r. Zatem sprawa wróciła na etap rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 27 lutego 2012 r.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji powinien rozważyć po raz kolejny czy zachodzą przesłanki, na które ww. wniosku powołuje się skarżący, czy zachowany został termin, o którym mowa w art. 148 K.p.a. oraz rozważyć czy zachodzą przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., na które powoływał się skarżący w zażaleniu z 23 kwietnia 2012 r.

We wspomnianej sprawie o sygn.. akt II SA/Sz 684/12 Sąd wskazywał organowi jak powinno wyglądać postępowanie w sprawie, w której wpłynął wniosek o wznowienie postępowania.

Tymczasem w niniejszej sprawie organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające; przeprowadził wizję na terenie, sporządzał protokoły z czynności. Dokonał merytorycznej oceny przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Z uzasadnienia postanowienia organu I instancji z dnia 15 lutego 2014 r. nie wynika aby organ rozważył czy wniosek z 27 lutego 2012 r. o wznowienie postępowania wniósł w terminie, wskazał jedynie, że nie zachodzą przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a.

Po raz kolejny Sąd zwraca uwagę, że merytoryczne badanie przyczyn wznowienia następuje już po wszczęciu postępowania wznowieniowego. Jednakże aby doszło do wszczęcia postępowania i badania przesłanek wznowienia, przesłanki te muszą zostać wskazane we wniosku o wznowienie postępowania, a organ musi dokonać oceny czy został zachowany termin, o którym mowa w art. 148 K.p.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni powyższe rozważania dokonując oceny czy wniosek skarżącego oparty na przesłankach z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. został wniesiony w terminie oraz czy wniosek oparty na przesłanek określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. również został wniesiony w terminie o którym mowa w art. 148 K.p.a.

W dalszej kolejności w zależności od ustaleń organ powinien wydać postanowienie o wznowienie postępowania w sprawie i dokonać merytorycznej oceny przyczyn wznowienia osobno do każdej z przesłanek, o ile do każdej z nich został zachowany miesięczny termin, bądź odmówić wznowienia postępowania, jeżeli termin został przekroczony (art. 148 K.p.a.) i dokonać merytorycznej oceny przesłanki wznowienia w odniesieniu do tej w stosunku do której termin został zachowany.

Z powyższych względów nie mogły być przedmiotem merytorycznej kontroli, te argumenty skargi o wadliwości postępowania w zakresie lokalizacji stawu, zbierania dokumentów na potrzeby sprawy, które miały mieć miejsce przed wydaniem decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym. Jeśli zaś chodzi, o powołaną przez skarżącego przesłankę nieważności postępowania administracyjnego (art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 Kpa), to wyjaśnić stronie należy, że nie mają one wpływu na wynik tej sprawy. Mogą natomiast, stanowić podstawę do kwestionowania ostatecznej decyzji, przed właściwym organem administracji publicznej, w innym trybie nadzwyczajnym, tj. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Reguluje to Dział II, Rozdział 13 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Dlatego należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec o uchyleniu zaskarżonego postanowienia (pkt I sentencji wyroku). W przedmiocie niewykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 powyższej ustawy (pkt II sentencji wyroku). Koszty postępowania, na rzecz skarżącego, zostały zasądzone od organu (jak w pkt III sentencji wyroku), na podstawie art. 200 P.p.s.a.