Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 426/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 145 par. 3, art. 200 i art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 365
journal: Dz.U. 2020 poz 1575
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.
article: art. 130a ust. 10a, k, h
journal: Dz.U. 2021 poz 450
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.

SENTENCJA

Dnia 15 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Paweł Dańczak Protokolant asystent sędziego Krystyna Adamczewska-Reguła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi D. P. z udziałem Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Łodzi – Marka Słomy delegowanego do Prokuratury Regionalnej w Łodzi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2022 roku numer SKO.4121.40.2022 w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Zgierskiego z dnia 14 marca 2022 roku, numer KM.5410.1.256.148.2011 oraz umarza postępowanie administracyjne; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącej D. P. kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 21 kwietnia 2022 r. nr SKO.4121.40.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej: SKO), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 130a ust. 10h ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 450 ze zm., dalej: p.r.d.) oraz art. 1 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570), po rozpatrzeniu odwołania D. P. od decyzji Starosty Zgierskiego z 14 marca 2022 r. nr KM.5410.1.256.148.2011, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję ustalającą obowiązek zapłaty kosztów związanych z przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102 o numerze rejestracyjnym [...] (numer nadwozia VIN: [...]) w wysokości 89 291,38 zł.

D. P. w odwołaniu od powyższej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:

• art. 28 k.p.a. w zw. z art. 104 k.p.a. z uwagi na fakt, że decyzja Starosty Zgierskiego została skierowana do osoby niebędącej właścicielem przedmiotowego pojazdu, podczas gdy w rzeczywistości decyzja winna zostać skierowana do Skarbu Państwa, który na podstawie wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Zgierzu I Wydziału Cywilnego z 4 grudnia 2015 r., wydanego w sprawie I C [...], nabył z dniem 1 lipca 2002 r. własność przedmiotowego pojazdu, co powoduje, że decyzja jest dotknięta wadą nieważności, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a.;

• art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz 81a § 1 k.p.a. poprzez:

- brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło Starostę Zgierskiego do poczynienia całkowicie dowolnych ustaleń faktycznych,

- nieuwzględnienie, że skarżąca na podstawie wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Zgierzu I Wydziału Cywilnego z 4 grudnia 2015 r. wydanego w sprawie I C [...] od dnia 1 lipca 2002 r. nie jest właścicielką przedmiotowego pojazdu, więc nie może zostać obciążona kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu,

- zinterpretowanie wątpliwości, co do stanu faktycznego sprawy, na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do ustalenia zapłaty 89 291,38 zł tytułem kosztów związanych z usuwaniem przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102 o numerze rejestracyjnym [...];

• art. 8 k.p.a. poprzez:

- przyczynienie się przez organ do niestarannego i niezgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa,

- podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;

• art. 12 § 1 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie sprawy, tj. przez niemalże 21 lat od dnia wydania dyspozycji usunięcia pojazdu - 6 czerwca 2001 r., a w konsekwencji nałożenie na skarżącą zobowiązania do zapłaty kwoty 89 291,38 zł za okres od 4 września 2010 r. do 6 lipca 2020 r. (118 miesięcy);

• art. 130a ust. 10k ustawy - Prawo o ruchu drogowym poprzez wydanie przez Starostę Zgierskiego w dniu 14 marca 2022 r. decyzji w sprawie KM.5410.1.256.148.2011, mimo iż upłynęło 5 lat od ustalenia prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego w Zgierzu z 4 grudnia 2015 r., sygn. akt IC [...], iż Skarb Państwa nabył z dniem 1 lipca 2002 r. własność samochodu marki ZAZ TAVRIA 1102 o numerze rejestracyjnym [...];

• art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że D. P. jako właścicielka pojazdu, ponosi koszty związane z przechowywaniem pojazdu oraz oszacowaniem pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102 o numerze rejestracyjnym [...] w okresie od dnia 4 września 2010 r. do dnia 6 lipca 2020 r., podczas gdy pojazd ten od dnia 1 lipca 2002 r. był już własnością Skarbu Państwa;

2. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie termin, o którym mowa w art. 12 ust. 2 i art. 11 ust. 1 ustawy z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw rozpoczął się i nie zakończył, w sytuacji gdy w rzeczywistości termin ten rozpoczął się i zakończył, gdyż:

• pojazd został usunięty z drogi 6 czerwca 2001 r.,

• 6-miesięczny termin upłynął 6 grudnia 2001 r.,

• ustawa - Prawo o ruchu drogowym weszła w życie 1 stycznia 2002 r.

w konsekwencji czego nie można uznać, że przedmiotowa ustawa stanowi podstawę orzeczenia przepadku na rzecz powiatu zgierskiego, gdyż regulacja ta nie znajdowała zastosowania w przedmiotowej sprawie.

SKO, powołując się na treści art. 6 k.p.a., art. 138 § 1 i 2 k.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 130a ust. 5c, ust. 6-6e, 10-10e, 10h, 10i, 10j, 10k p.r.d., wyjaśniło, że pojazd marki ZAZ TAVRIA 1102 został usunięty z drogi na podstawie dyspozycji wydanej przez policjanta 6 czerwca 2001 r. i w tym samym dniu został umieszczony na parkingu strzeżonym, wyznaczonym przez właściwy organ. Właścicielem usuniętego pojazdu w tej dacie była D. P. .

Komenda Powiatowa Policji w Zgierzu pismem z 3 sierpnia 2004 r. poinformowała D. P. o fakcie usunięcia pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102 i możliwości jego odbioru z parkingu strzeżonego prowadzonego przez [...] "M." Sp. z o.o. w Z..

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu postanowieniem z 14 czerwca 2005 r. uznał się niewłaściwym rzeczowo w sprawie objęcia na własność Skarbu Państwa pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102, porzuconego z zamiarem wyzbycia się przez ostatniego właściciela. W związku z tym zwrócił dokumentację związaną z usunięciem pojazdu do Komendy Powiatowej Policji w Zgierzu.

Komenda Powiatowa Policji w Zgierzu pismem z 20 czerwca 2005 r. ponownie przekazała według właściwości, do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu, dokumentację przedmiotowego pojazdu w celu przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego samochodu zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu pismem z 30 czerwca 2011 r. stwierdziwszy, iż nie jest właściwy rzeczowo do wydania decyzji orzekającej o przejściu na rzecz Skarbu Państwa pojazdu usuniętego z drogi przed styczniem 2002 r. zwrócił akta sprawy dotyczące pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102 do Komendy Powiatowej Policji w Zgierzu.

Komenda Powiatowa Policji w Zgierzu pismem z 6 lipca 2011 r. przekazała Staroście Zgierskiemu dokumenty, dotyczące usunięcia pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102 przekazane błędnie z naruszeniem przepisów o właściwości przesłane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu Komendzie Powiatowej Policji za pismem z 30 czerwca 2011 r.

Starosta Zgierski pismem z 13 września 2011 r. zawiadomił D. P. o usunięciu pojazdu i umieszczeniu go na parkingu strzeżonym oraz o możliwości odebrania pojazdu z parkingu po uiszczeniu opłaty za jego usunięcie i przechowywanie, a także konsekwencjach nieodebrania pojazdu w terminie do 30 dni od doręczenia zawiadomienia.

Starosta Zgierski 11 grudnia 2014 r. złożył w Sądzie Rejonowym w Zgierzu wniosek o ustalenie prawa własności pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102, ponieważ przedmiotowy pojazd nie został odebrany z parkingu w wyznaczonym terminie.

Sąd Rejonowy w Zgierzu wyrokiem z 4 grudnia 2015 r. (sygn. akt: I C [...]) ustalił, że Skarb Państwa z dniem 1 lipca 2002 r. nabył na własność samochód marki ZAZ TAVRIA 1102. Przedmiotowy wyrok jest prawomocny od 29 grudnia 2015 r.

Starosta Zgierski 3 stycznia 2020 r. złożył w Sądzie Rejonowym w Zgierzu wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102.

Sąd Rejonowy w Zgierzu postanowieniem z 29 czerwca 2020 r., sygn. akt I Ns [...], prawomocnym od 7 lipca 2020 r., orzekł przepadek pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102 na rzecz Powiatu Zgierskiego.

Wobec powyższego Starosta Zgierski, po ustaleniu wartości rynkowej przedmiotowego pojazdu, a w dalszej kolejności jego zezłomowaniu i wyrejestrowaniu, pismem z 22 lutego 2022 r. zawiadomił D. P. o wszczęciu postępowania w sprawie zapłaty kosztów za usuwanie, przechowywanie, oszacowanie, sprzedaż lub zniszczenie pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102 i przysługujących jej prawach na podstawie art. 10 § 1 k.p.a.

SKO wyjaśniło, że wydając decyzję na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. organ nie ustala tego, czy usunięcie pojazdu było zasadne, czy starosta prawidłowo powiadomił właściciela pojazdu o obowiązku odbioru pojazdu. Te i inne kwestie poprzedzające wydanie postanowienia na podstawie art. 130a ust. 10e p.r.d. bada sąd powszechny w sprawie przepadku pojazdu. Ponadto, decyzja wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. ma charakter związany, co oznacza, że w każdym przypadku ziszczenia się przesłanek wskazanych w tym przepisie właściciel pojazdu będzie obciążony kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, niezależnie od tego, kiedy wydana została dyspozycja usunięcia i kiedy sąd orzekł przepadek pojazdu.

SKO stwierdziło, że zaskarżona decyzja organu I instancji wskazuje mechanizm obliczenia ustalonej opłaty oraz cezury czasowe, w jakich tę opłatę naliczono, bowiem Starosta Zgierski wskazał, iż na przedmiotową opłatę (89 291,38 zł) składa się opłata za przechowywanie przedmiotowego pojazdu na parkingu strzeżonym w łącznej wysokości 88 996,18 zł oraz koszt wyceny pojazdu w wysokości 295,20 zł.

SKO podniosło, że chybione są zarzuty pełnomocnika odwołującego się, odnoszące się do ustalenia przez organ I instancji właściciela pojazdu, tj. D. P., gdyż właścicielem przedmiotowego pojazdu miałby być Skarb Państwa. SKO stwierdziło, że zarówno organ I instancji, jak i SKO nie prowadzi w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego. Uzasadniając powyższe, organ odwoławczy wskazał na art. 130a ust. 10e p.r.d., stosownie do którego w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Tak więc to postanowienie o przepadku wydane przez sąd powszechny, na podstawie art. 130a ust. 10e p.r.d., stanowi o orzekaniu o prawie własności, gdyż jedną z okoliczności, jaką ma obowiązek zbadać sąd w tego typu sprawach jest ustalenie, czy właściciel (bądź inna osoba uprawniona) był prawidłowo powiadomiony o możliwości odbioru pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia go z drogi. Jest to przesłanka decydująca o orzeczeniu przepadku pojazdu w trybie ustawy. Przy czym postępowanie wyjaśniające w sprawie administracyjnej zapłaty kosztów nie obejmuje okoliczności, o których mowa w wyżej przywołanej normie, stanowiących przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, np. czy usunięcie pojazdu było zasadne albo czy starosta prawidłowo powiadomił właściciela pojazdu lub uprawnioną osobę o obowiązku odbioru pojazdu.

Te i wszystkie inne kwestie poprzedzające orzeczenie o przepadku pojazdu bada sąd w odrębnym postępowaniu cywilnym, co oznacza, iż prawomocne postanowienie sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu jest wiążące dla organów administracji publicznej nie tylko w zakresie wynikającym wprost z treści rozstrzygnięcia, ale również w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę jego wydania.

SKO zauważyło, że Sąd Rejonowy w Zgierzu postanowieniem z 29 czerwca 2020 r., sygn. akt I Ns [...], prawomocnym od 7 lipca 2020 r. orzekł przepadek pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102 na rzecz Powiatu Zgierskiego, przesądzając kwestię własności w chwili kończenia postępowania sądowego, tj. 7 lipca 2020 r. Organ podkreślił, że takie prawomocne postanowienie sądu powszechnego wiąże nie tylko ten sąd, ale również organy administracji publicznej oraz uczestnika postępowania, co konsekwentnie oznacza, iż rozważania pełnomocnika odwołującego się, negującego to, iż D. P. była właścicielem przedmiotowego pojazdu nie mogą zostać uwzględnione przez organy administracji publicznej, bowiem byłoby to nic innego jak zakwestionowanie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego.

SKO podkreśliło, że celem ustawodawcy przy nowelizacji art. 130a ust. 10 p.r.d. polegającej na zastąpieniu dotychczasowej konstrukcji przejścia własności pojazdu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa (w związku z uznaniem nieodebranego pojazdu za porzucony z zamiarem wyzbycia się) konstrukcją sądowego przepadku pojazdu na rzecz powiatu, w połączeniu z dodaniem art. 130a ust. 10h p.r.d., było skłonienie hipotetycznego właściciela do odbioru pojazdu z parkingu po uiszczeniu stosownych opłat oraz zredukowanie liczby pozostawionych i nieodebranych pojazdów, co w konsekwencji miało wpłynąć również na poprawę stanu środowiska naturalnego, bowiem znaczną część pojazdów usuniętych i nieodebranych przez uprawnioną osobę stanowią pojazdy zdekapitalizowane, przedstawiające niewielką wartość.

Mając na względzie powyższe rozważania, zdaniem SKO, całkowicie chybionym byłoby prowadzenie postępowania dowodowego, które - zgodnie z twierdzeniem pełnomocnika strony - zakwestionowałoby postanowienie Sądu Rejonowego w Zgierzu z 29 czerwca 2020 r.

W ocenie SKO, jedyną możliwością skutecznego zanegowania ww. postanowienia Sądu Rejonowego w Zgierzu jest zastosowanie nadzwyczajnych środków zaskarżenia dla wzruszenia prawomocnego orzeczenia.

SKO zakwestionowało zarzut pełnomocnika strony, iż Starosta Zgierski w sposób przewlekły (21 lat) prowadził sprawę zakończoną wydaniem zaskarżonej decyzji. Postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony, nie zostało wszczęte 21 lat temu, lecz dokładnie 22 lutego 2022 r. W ocenie organu odwoławczego, nadużyciem byłoby również stwierdzenie, iż Starosta Zgierski działał w sposób przewlekły, bowiem do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku przedmiotowego pojazdu mógł wystąpić wcześniej. W art. 130a ust. 10 p.r.d. ustanowiono jedynie minimalny termin (3 miesiące od dnia usunięcia pojazdu), który dotyczy wyłącznie wystąpienia przez starostę z wnioskiem do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. A przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie określają terminu do złożenia wniosku przez starostę do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu.

Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika strony naruszenia art. 81a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości w sprawie na niekorzyść skarżącego, SKO wskazało, że również i ten zarzut jest chybiony. SKO stwierdziło, że podstawowym warunkiem zastosowania powyższej normy są "wątpliwości co do stanu faktycznego", podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozostawiał jakichkolwiek "niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego", bowiem związanie postanowieniem Sądu Rejonowego w Zgierzu z 29 czerwca 2020 r. nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, co do właściciela (na 6 czerwca 2001 r.) pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102 na rzecz Powiatu Zgierskiego. Ponadto, samo kreowanie przez pełnomocnika strony wątpliwości co do stanu faktycznego nie oznacza, iż tego rodzaju wątpliwości istnieją.

W ocenie SKO, postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasad Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś sama decyzja wydana po wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, który odnosił się do przedmiotu prowadzonego postępowania.

Ustosunkowując się do kolejnego zarzutu pełnomocnika strony naruszenia art. 130a ust. 10k p.r.d., albowiem od prawomocnego orzeczenia Sądu Rejonowego w Zgierzu z 4 grudnia 2015 r. stwierdzającego, iż Skarb Państwa nabył z dniem 1 lipca 2002 r. własność samochodu marki ZAZ TAVRIA 1102 upłynęło ponad 5 lat, SKO stwierdziło, że również i ten zarzut nie zasługuje na aprobatę. Termin 5-letni, do którego odnosi się art. 130a ust. 10k p.r.d. nie odnosi się do wskazywanego przez pełnomocnika strony orzeczenia sądu, gdyż norma ta wskazuje, iż decyzji, o której mowa w ust. 10h nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat. Mając zatem na względzie powyższe oraz fakt, iż w rozpoznawanej sprawie jedyne orzeczenie dotyczące przepadku pojazdu zostało wydane przez Sąd Rejonowy w Zgierzu w dniu 29 czerwca 2020 r., gdzie sąd orzekł przepadek pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102 na rzecz Powiatu Zgierskiego, organ odwoławczy stwierdził, że Starosta Zgierski wydając zaskarżoną decyzję nie mógł naruszyć powyższej normy.

Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika strony, dotyczącej naruszenia art. 12 ust. 2 i art. 11 ust. 1 ustawy z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., Nr 152, poz. 1018), SKO stwierdziło, że również i ten zarzut jest chybiony, albowiem normy te w rozpatrywanym stanie faktycznym nie mają zastosowania.

W skardze na powyższą decyzję SKO pełnomocnik strony, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie bardzo ogólnikowych twierdzeń, brak wyczerpującego odniesienia się do zarzutów zgłoszonych w odwołaniu, nie odniesienie się z jakich przyczyn Samorządowe Kolegium Odwoławcze za wiążące uznaje prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Zgierzu z 7 lipca 2020 r. wydanego w sprawie I Ns [...], a nie postanowienie Sądu Rejonowego w Zgierzu I Wydziału Cywilnego z 4 grudnia 2015 r. wydane w sprawie I C [...], a w konsekwencji niewyjaśnienie zasadności przyjętego przez organ stanowiska;

b) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 104 k.p.a. z uwagi na fakt, że decyzja Starosty Zgierskiego została skierowana do osoby niebędącej właścicielem przedmiotowego pojazdu, podczas gdy w rzeczywistości decyzja powinna zostać skierowana do Skarbu Państwa, który na podstawie wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Zgierzu z 4 grudnia 2015 r. wydanego w sprawie I C [...] nabył z dniem 1 lipca 2002 r. własność przedmiotowego pojazdu, co powoduje, że decyzja jest dotknięta wadą nieważności, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a.;

c) art. 130a ust. 10h w zw. z art. 130a ust. 10k p.r.d. poprzez wydanie przez Starostę Zgierskiego w dniu 14 marca 2022 r. decyzji, co w ocenie strony skarżącej było niedopuszczalne z uwagi na fakt, że od momentu uprawomocnienia się orzeczenia Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 4 grudnia 2015 r. sygn. akt I C [...] w dniu 29 grudnia 2015 r. upłynął 5-letni termin, o którym mowa w art. 130a ust. 10k;

d) art. 365 § 1 k.p.c. poprzez bezpodstawne uznanie, że organy administracji publicznej są związane wyłącznie treścią postanowienia Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 29 czerwca 2020 r. w sprawie I Ns [...];

e) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz 81a § 1 k.p.a. poprzez:

- brak wnikliwego, rzetelnego i dokładnego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego, co doprowadziło zarówno Starostę Zgierskiego, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze do poczynienia całkowicie dowolnych ustaleń faktycznych;

- nieuwzględnienie, że skarżąca na podstawie wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 4 grudnia 2015 r. wydanego w sprawie 1 C [...] od dnia 1 lipca 2002 r. nie jest właścicielką przedmiotowego pojazdu, więc nie może zostać obciążona kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu;

- zinterpretowanie wątpliwości, co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, a tym samym naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, co w konsekwencji doprowadziło do podtrzymania decyzji ustalającej obowiązek zapłaty kwoty 89 291,38 zł tytułem kosztów związanych z usuwaniem przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102;

f) art. 8 k.p.a. poprzez:

- przyczynienie się przez organ do nierzetelnego i niezgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania, którego celem jest zagwarantowanie równości wobec prawa;

- podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;

g) art. 12 § 1 k.p.a. poprzez:

- przewlekłe prowadzenie sprawy tj. przez niemalże 21 lat od dnia wydania dyspozycji usunięcia pojazdu - 6 czerwca 2001 r., a w konsekwencji nałożenie na skarżącą zobowiązania do zapłaty kwoty 89 291,38 zł za okres od 4 września 2010 r. do 6 lipca 2020 r. (118 miesięcy);

- brak niezwłocznego wystąpienia przez Starostę Zgierskiego z wnioskiem o orzeczenie przepadku przedmiotowego pojazdu, co wpłynęło na wydłużenie czasu przechowywania pojazdu i czasu trwania postępowania, a w konsekwencji spowodowało naliczenie opłaty w wysokości 89 291,38 zł i wydanie skarżonej decyzji, mimo że w związku z upływem 5-letniego okresu, o którym mowa w art. 130a ust. 10k p.r.d., wydanie decyzji było niedopuszczalne.

W konkluzji, pełnomocnik strony wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Zgierskiego, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Zgierskiego w całości i umorzenie postępowania, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych i udzielenie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Postanowieniem z 19 lipca 2022 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, sygn. akt III SPP/Łd 65/22, przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Pismem z 18 listopada 2022 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej del. do Prokuratury Regionalnej w Łodzi zgłosił udział w toczącym się postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi o sygn. akt III SA/Łd 426/22.

Podczas posiedzenia jawnego, które odbyło się 15 grudnia 2022 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżącej poparł skargę, wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości. Prokurator Prokuratury Okręgowej del. do Prokuratury Regionalnej w Łodzi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty Zgierskiego z 14 marca 2022 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów administracyjnych w tej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 450 ze zm., dalej: p.r.d.).

Zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d., pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu.

W myśl art. 130a ust. 10 p.r.d., starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Stosownie do art. 130a ust. 10a p.r.d., starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia.

Zgodnie z art. 130a ust. 10h p.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.

Odnotować również należy, iż art. 130a ust. 10k p.r.d. stanowi, że decyzji, o której mowa w ust. 10h, nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat.

W świetle powyższego należy zauważyć, iż z zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że 6 czerwca 2001 r. wydano dyspozycję usunięcia pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102 nr rejestracyjny [...], w której to jako przyczynę usunięcia całkowicie rozbitego pojazdu podano wypadek drogowy – pojazd do badań biegłego do spraw techniki samochodowej. Pojazd został usunięty z drogi na parking strzeżony i był na nim przechowywany do 22 lutego 2022 r. W związku z czym powstały koszty jego usunięcia, przechowywania i oszacowania.

W stanie faktycznym sprawy organy prawidłowo uznały, iż zobowiązaną do pokrycia kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d., była D. P. . Skarżąca była bowiem właścicielem powypadkowego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu.

Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma natomiast to, czy doszło do przedawnienia wydania decyzji, o której mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d.

Kwestię tę reguluje art. 130a ust. 10k p.r.d., z którego wynika, że decyzji ustalającej obowiązek zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu nie można wydać, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat.

Wskazać należy, że w okolicznościach rozstrzyganej sprawy Starosta Zgierski dwukrotnie występował do sądu cywilnego w sprawie pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102 nr rejestracyjny [...]. 11 grudnia 2014 r. wystąpił z pozwem przeciwko D. P. o ustalenie, że Skarb Państwa nabył z dniem 1 lipca 2002 r. własność pojazdu. Sprawa ta zakończyła się wyrokiem Sądu Rejonowego w Zgierzu z 4 grudnia 2015 r. w sprawie o sygn. akt I C [...] ustalającym, że Skarb Państwa – Starosta Zgierski nabył z dniem 1 lipca 2002 r. własność samochodu marki ZAZ TAVRIA 1102. Wyrok ten uprawomocnił się od 29 grudnia 2015 r. Następnie 3 stycznia 2020 r. Starosta Zgierski, działając w imieniu Powiatu Zgierskiego, wystąpił z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Zgierskiego. Sprawa ta zakończyła się postanowieniem Sądu Rejonowego w Zgierzu z 29 czerwca 2020 r. w sprawie o sygn. akt I Ns [...], w którym orzeczono przepadek pojazdu stanowiącego własność D. P. na rzecz Powiatu Zgierskiego. Postanowienie to jest prawomocne od 7 lipca 2020 r.

W związku z wydaniem dwóch wymienionych orzeczeń powstaje pytanie, od kiedy powinien być liczony pięcioletni okres do wydania decyzji określnej w art. 130a ust. 10h p.r.d. W tym zakresie istnieją dwie następujące możliwości, a mianowicie okres ten powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się postanowienia w sprawie I Ns 5/20 (tzn. od 7 lipca 2020 r.) oraz druga możliwość, że okres ten powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się wyroku w sprawie I C 4280/14 (tzn. od 29 grudnia 2015 r.).

Sąd w obecnym składzie uznał za prawidłową tę ostatnią możliwość, podzielając tym samym w pełni stanowisko wyrażone w orzeczeniach tutejszego sądu zapadłych w sprawach o sygn. akt III SA/Łd 732/21 III SA/Łd 130/22 oraz III SA/Łd 357/22, a mianowicie pięcioletni okres, o którym mowa w art. 130a ust. 10k p.r.d. powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się wyroku w sprawie I C 4280/14. Zasadność powyższego stanowiska potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2022 r. sygn. akt II GSK 510/22 ( v. LEX nr 3400249) oddalającym skargę SKO w Łodzi od wyroku WSA w Łodzi z dnia 30 listopada 2021 r. sygn. III SA/Łd 732/21. NSA wyjaśnił, że w swojej istocie, zgodnie z powołanym art. 130a ust. 10 p.r.d., to właśnie wystąpienie przez organ I instancji z wnioskiem o orzeczenie przepadku na jego rzecz pojazdu powinno być jedyną i wystarczającą czynnością prawną zmierzającą do załatwienia sprawy usunięcia pojazdu i wyegzekwowania kosztów zawiązanych z jego usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem i sprzedażą lub zniszczeniem. Przyjęty przez organ sposób działania, a więc powołane wystąpienie przeciwko właścicielowi usuniętego pojazdu z powództwem o ustalenie nabycia wymienionego pojazdu do sądu powszechnego spowodowało, że de facto wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu stał się zbędny, a co najmniej nie kształtował nowego stanu prawnego usuniętego pojazdu. Niewątpliwie bowiem orzeczenie Sądu Rejonowego w Zgierzu ustalające, że Skarb Państwa - Starosta Zgierski nabył własność pojazdu powodowało, że z dniem uprawomocnienia się tego wyroku własność rzeczonego pojazdu przeszła ze strony na rzecz Starosty Zgierskiego. Taki stan prawny uznać należy za równoważny z orzeczeniem sądu o przepadku pojazdu. Przepadek jako instytucja prawna wywodząca się z prawa karnego zmierza w swoje istocie do przejścia (przeniesienia) prawa własności określonego przedmiotu związanego lub powiązanego z naruszeniem przepisów prawa (związanych z popełnionym przestępstwem) lub w przypadku prawa administracyjnego przeniesieniem prawa własności przedmiotu w przypadku wypełnienia przesłanek norm prawa materialnego nakładającego na podmioty lub organy obowiązek określonego działania w określonych sytuacjach.

Należy podnieść, iż w 2014 r. Starosta Zgierski błędnie wystąpił od sądu cywilnego z powództwem ustalającym, że z dniem 1 lipca 2002 r. Skarb Państwa nabył własność pojazdu. Powództwo takie miałoby swoje prawne uzasadnienie w stanie prawnym obowiązującym przed nowelizacją art. 130a p.r.d. Z dniem 4 września 2010 r. miała jednak miejsce nowelizacja wymienionego przepisu, która przewidywała między innymi, że w razie nieodebrania pojazdu usuniętego z drogi w terminie 3 miesięcy, starosta występuje z wnioskiem do sądu cywilnego o jego przepadek nam rzecz powiatu. Nie wiadomo, z jakich przyczyn Starosta Zgierski nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w art. 130a ust. 10 p.r.d., lecz z powództwem ustalającym. Pomijając tę kwestię, należy zaznaczyć, że wyrok w sprawie I C 4280/14 ma charakter wiążący. Zgodnie bowiem z art. 365 § 1 Kodeksu postepowania cywilnego, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oznacza to, że zarówno organy administracji, jak i inne sądy są związane treścią prawomocnego orzeczenia sądu. Innymi słowy, w niniejszej sprawie sąd orzekający jest związany treścią wyroku sądu cywilnego w sprawie I C 4280/14, a z wyroku tego wynika, że 1 lipca 2002 r. Skarb Państwa – Starosta Zgierski nabył własność pojazdu marki ZAZ TAVRIA 1102 nr rejestracyjny [...]. Z tym też dniem (tzn. 1 lipca 2002 r.) D. P. przestała być właścicielem samochodu, a stał się on własnością Starosty Zgierskiego.

W sytuacji gdy wyrok w sprawie I C 4280/14 stał się prawomocny i skutkował przeniesieniem własności pojazdu z D. P. na Skarb Państwa, to od uprawomocnienia się tego orzeczenia (tzn. od 29 grudnia 2015 r.) powinien rozpocząć bieg pięcioletni termin do wydania decyzji określonej w art. 130a ust. 10h p.r.d. Ratio legis przepisu art. 130a ust. 10k p.r.d. był bowiem taki, aby nie obciążać właściciela pojazdu w dacie jego usunięcia kosztami określonymi w art. 130a ust. 10h w przypadku upływu 5 lat od dnia, w którym przestał być jego właścicielem. Taka była intencja ustawodawcy. Starosta miał zatem 5 lat od daty utraty własności pojazdu przez dotychczasowego właściciela do wydania decyzji, o której mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d.

W przepisie art. 130a ust. 10k p.r.d. jest wprawdzie mowa, że okres 5 lat należy liczyć od dnia uprawomocnienia się "orzeczenia sądu o przypadku pojazdu", lecz na równi z tym orzeczeniem należy traktować wyrok sądu cywilnego w sprawie I C 4280/14. Taki sam bowiem jest skutek orzeczenia w sprawie I C 4280/14, jak i orzeczenia o przepadku pojazdu, a jest nim utrata własności samochodu przez D. P., przy czym w przypadku wyroku w sprawie I C 4280/14 utrata własności nastąpiła na rzecz Skarbu Państwa – Starosty Zgierskiego, a w przypadku orzeczenia o przepadku utrata własności nastąpiła na rzecz Powiatu Zgierskiego. W związku z czym wyrok w sprawie I C 4280/14 należy uznać za tożsamy z "orzeczeniem o przepadku pojazdu", o którym mowa w art. 130a ust. 10k p.r.d.

W zaskarżonej decyzji odniesiono się do kwestii upływu okresu 5 lat wynikającego z art. 130a ust. 10k p.r.d. Organy administracji uznały, iż okres pięcioletni wskazany w art. 130a ust. 10k p.r.d. rozpoczął bieg od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu cywilnego w sprawie I Ns 5/20, tzn. od 7 lipca 2020 r. Stanowisko takie nie jest prawidłowe, pomija bowiem fakt wydania wyroku w sprawie I C 4280/14, który ustalił, że z dniem 1 lipca 2002 r. własność pojazdu nabył Skarb Państwa – Starosta Zgierski. Wyrok ten ma moc wiążącą, co wynika z treści art. 365 § 1 k.p.c. Skoro zatem na podstawie wyroku w sprawie I C 4280/14 Starosta Zgierski nabył własność pojazdu, to od uprawomocnienia się tego orzeczenia powinien rozpocząć się bieg pięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 130a ust. 10k p.r.d.

Reasumując, sąd stwierdza, że okres 5 lat powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się wyroku w sprawie I C 4280/14, tzn. od 29 grudnia 2015 r. Okres ten upłynął 29 grudnia 2020 r., zaś decyzje organów administracji obu instancji w niniejszej sprawie wydano po tym dniu. Organy administracji naruszyły zatem art. 130a ust. 10 p.r.d., co miało wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Zgierskiego z 14 marca 2022 r uznając to za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Wobec tego, że po upływie pięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 130a ust. 10k p.r.d. nie można wydać decyzji określonej w art. 130a ust. 10h p.r.d., postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe. W związku z czym, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., sąd umorzył postępowanie administracyjne.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (5400 zł) ustalone zgodnie ze stawkami minimalnymi, które wynikają z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia wynagrodzenia adwokata stosownie do przepisu § 15 ust. 3 powołanego rozporządzenia w wysokości podwójnej stawki minimalnej. Pełnomocnik strony nie wykazał, że rozstrzygana sprawa cechowała się szczególnie wysokim stopniem skomplikowania oraz wymagała dodatkowego nakładu pracy dla jej wyjaśnienia.

eg