Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2119/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Prezes Urzędu Transportu Kolejowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 46 ust. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2011 nr 5 poz 13
law: Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 108 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2007 nr 315 poz 14 art. 2 ust. 1 - 6, art. 8 ust. 2, art. 13, art. 17
law: Rozporządzenie (WE) NR 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczące praw i obowiązków pasażerów  w ruchu kolejowym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "P." S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 października 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 1382/12 w sprawie ze skargi "P." S.A. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia przepisów z zakresu kolejnictwa 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "P." S.A. w W. na rzecz Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1382/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę P.I.S.A. z siedzibą w W. (zwana też: Spółka, skarżąca) na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego (w skrócie: Prezes UTK) z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Prezes UTK decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., znak [...] stwierdził naruszenie przez przedsiębiorstwo kolejowe P. I. S.A. z siedzibą w W. art. 8 ust. 2 Rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz. Urz. UE L Nr 315 z 3 grudnia 2007, dalej: "rozporządzenie nr 1371/2007") polegające na niedostarczaniu pasażerom w trakcie podróży pociągiem E. nr [...] relacji Warszawa Wschodnia - Berlin Hbf na odcinku Warszawa Wschodnia — Warszawa Zachodnia informacji o usługach świadczonych w tym pociągu, tj. o usługach gastronomicznych dostępnych w wagonie restauracyjnym, jak również nieinformowaniu pasażerów o głównych możliwościach przesiadek na poszczególnych stacjach na trasie tego pociągu. Nakazał usunięcie tych nieprawidłowości poprzez zapewnienie w pociągu E. nr [...] relacji Warszawa Wschodnia - Berlin Hbf. począwszy od stacji początkowej, tj. od stacji Warszawa Wschodnia planu podróży lub innego papierowego nośnika informacji zawierającego dane o: dostępności wagonu restauracyjnego, składzie pociągu, głównych możliwościach przesiadek na poszczególnych stacjach pośrednich na trasie tego pociągu bądź poprzez dostarczanie ich z wykorzystaniem wizualnych lub głosowych środków przekazywania tych informacji; w pkt 2 - umorzył postępowanie w części dotyczącej naruszenia przepisu art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007 polegające na niedostarczaniu pasażerom w trakcie podróży pociągiem E. nr [...] relacji Warszawa Wschodnia - Berlin Hbf na odcinku Warszawa Wschodnia - Warszawa Zachodnia innych informacji niż wymienione w pkt 1, wskazanych w załączniku II część II do ww. rozporządzenia oraz w trakcie podróży pociągiem E. nr [...] relacji Warszawa Wschodnia - Berlin Hbf na odcinku Warszawa Wschodnia - Warszawa Zachodnia informacji wskazanych w załączniku II część II do ww. aktu, z uwagi na bezprzedmiotowość tej części postępowania; w pkt 3 - decyzji w pkt 1 nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wszczęcie postępowania nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2011 r. po przeprowadzeniu w dniu [...] czerwca 2011 r. kontroli międzynarodowych pociągów relacji Warszawa Wschodnia – Berlin Hbf. Nr [...] i [...] należących do przedsiębiorstwa kolejowego P. I. S.A. W dniu [...] sierpnia 2011 r. organ przeprowadził dowód z oględzin tych pociągów na odcinku Warszawa Wschodnia – Warszawa Zachodnia. Ponadto organ podniósł, że przedsiębiorstwo kolejowe jest obowiązane nawet bez żądania pasażera dostarczyć mu informacje zawierające co najmniej dane określone w załączniku II część II do rozporządzenia nr 1371/2007. Przepis art. 8 rozporządzenia nr 1371/2007 nie wskazuje sposobu w jaki informacje te powinny być udzielone. Niemniej jednak przedsiębiorstwo kolejowe powinno zastosować takie środki przekazywania informacji, dzięki którym pasażer będzie miał łatwy dostęp do tych informacji bez konieczności wyrażania swojego żądania w celu ich uzyskania.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2012r. Prezes UTK wskutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w zakresie rozstrzygnięcia w pkt 1 i 3 ww. decyzji - utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie w zakresie pkt 1 i 3. Organ podtrzymał stanowisko, co do zasadności wcześniejszego rozstrzygnięcia.

P. I. S.A. z siedzibą w W. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na powyższą decyzję wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie pkt 1 i 3 tej decyzji. Skarżąca stwierdziła, że organ przeprowadził kontrolę wyłącznie w obrębie stacji położonych na obszarze aglomeracji warszawskiej, tj. na odcinku Warszawa Wschodnia - Warszawa Zachodnia, co nasuwa wniosek o jej nierzetelności, a nawet tendencyjności. Dla uzyskania pełnej oceny spełniania przez przewoźnika wymogów określonych art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007 należałoby przeprowadzić kontrolę na innym odcinku przebiegu pociągu E. nr [...], np. Warszawa Centralna - Kutno, czy Kutno - Poznań Główny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Spółki nie znajdując podstaw do uwzględnienia podniesionych przez skarżącą zarzutów.

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007 przedsiębiorstwa kolejowe dostarczają pasażerowi w trakcie podróży przynajmniej informacji wymienionych w załączniku II część II. Przepis art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007 w przeciwieństwie do przepisu art. 8 ust. 1 tego aktu nie wskazuje, że informacje udzielane są pasażerowi na jego żądanie. Oznacza to, że przedsiębiorstwo kolejowe jest obowiązane nawet bez żądania pasażera dostarczyć mu informacje zawierające co najmniej dane określone w załączniku II część II do tego rozporządzenia. Zgodnie z art. 8 ust. 3 rozporządzenia nr 1371/2007 informacje, o których mowa w ust.1 i 2 dostarczane są w najbardziej odpowiedniej formie. Zatem przedsiębiorstwo kolejowe powinno zastosować takie środki przekazywania informacji, dzięki którym pasażer będzie miał łatwy dostęp do tych informacji bez konieczności wyrażania swojego żądania w celu ich uzyskania.

W ocenie Sądu skarżąca bezzasadnie podnosi brak ciążącego na niej powyższego obowiązku, na objętym kontrolą odcinku jazdy pociągiem. Spółka nie ma racji, kiedy powołuje się na to, że kontrola powinna obejmować inne odcinki podróży pociągiem tej relacji, a istotne w sprawie są ustalone przez P. I. S.A. zasady realizacji obowiązków wynikających z art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007 i sposób ich wypełnienia w pociągu E. nr [...] relacji Warszawa Wschodnia - Berlin Hbf. Skarżąca bezpodstawnie zarzuca, że w przepisie art. 8 ust 2 rozporządzenia nr 1371/2007 nie chodzi o gwarancje praw pasażerów w trakcie całej podróży pociągiem, a więc począwszy od stacji początkowej aż do stacji końcowej. Skoro, żaden przepis ww. rozporządzenia nie określa, co należy rozumieć pod pojęciami: "w trakcie podróży" oraz "w trakcie przejazdu" to niezbędna jest wykładnia językowa, a ta wskazuje, że wyrażenie "w trakcie czegoś" oznacza "w ciągu, w czasie trwania czegoś". Nie uzasadnia to natomiast tezy Spółki o tym, że pasażerowi informacje można przekazać w dowolnie dogodnym dla przedsiębiorstwa kolejowego punkcie przejazdu. W ocenie Sądu nie tyle wykładnia językowa, co pełna znajomość rozporządzenia nr 1371/2007 pozwala na prawidłową interpretację zawartej tam regulacji - art. 8 ust. 2. W motywie 19 rozporządzenia nr 1371/2007 wskazuje się na powinność określania przez przedsiębiorstwa kolejowe standardów obsługi pasażerów. Na taki wewnętrzny dokument Spółka powołuje się, ale nie można przyjąć, że miał on dla sprawy istotne znaczenie, skoro kontrola przeprowadzona przez uprawniony organ wykazała jednoznacznie i faktycznie, że przedsiębiorstwo kolejowe nie zagwarantowało pasażerom minimum obowiązku przewoźnika w zakresie przewidzianym w ww. rozporządzeniu.

Sąd I instancji wskazał, że nie stanowią przesłanki dochowania gwarancji wynikającej z art. 8 ust 2 rozporządzenia nr 1371/2007 argumenty skarżącej, że pełne informacje pasażerowie uzyskują po wyjeździe ze stacji Warszawa Zachodnia. Informacja w zakresie, jak to przewiduje cytowane rozporządzenie ma być od początku przejazdu dostępna dla pasażera bez żądania i to pasażer zdecyduje, czy i kiedy będzie nimi zainteresowany, czy i kiedy zapozna się z nimi. Natomiast zakres i forma dostarczanych informacji, w myśl art. 8 ust 2 w zw. z załącznikiem II część II rozporządzenia nr 1371/2007 z pewnością nie może "przerastać" tak potężnego przewoźnika jakim jest Spółka. Wybór formy przekazu informacji został pozostawiony właśnie przewoźnikowi.

Odnosząc się do nałożonego rygoru natychmiastowej wykonalności, Sąd podzielił argumentację organu, co do uzasadnionych okoliczności jego zastosowania.

W sprawie nie doszło do dokonania błędnej wykładni przepisu prawa materialnego, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, tym samym naruszenia wyrażonej w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, dalej: "k.p.a.") zasady praworządności. Zgodnie z powyższą zasadą organ prowadzący postępowanie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i ustalił stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącej, organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wystarczająco odniósł się do zarzutów strony postępowania i nie miał potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w sprawie. Tym samym nie doszło do naruszenia przepisów art. 77, 80 i 107 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło P. I. S.A. wnosząc o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu sądowi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Alternatywnie na podstawie art. 176 w związku z art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a.") wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi kasacyjnej w przypadku uznania przez Sąd, że nie doszło do naruszeń przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007 przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że przedsiębiorstwo kolejowe zobowiązane jest do dostarczenia pasażerowi informacji określonych w załączniku II część II z chwilą rozpoczęcia podróży przez cały okres jej trwania, po wyruszeniu z każdej stacji, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu "w trakcie podróży" powinna doprowadzić do interpretacji następującej - "w ciągu trwania podróży",

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutów naruszenia przez organ niżej wskazanych norm:

- art. 6 k.p.a. poprzez zastosowanie nieuprawnionej, dowolnej interpretacji przepisu prawa materialnego - art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007, co pozostaje w sprzeczności z zasadą praworządności wyrażoną w tym przepisie,

- art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nierozpatrzenie w toku postępowania odwoławczego zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co pozostaje w sprzeczności z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w tym przepisie,

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla ustalenia zakresu i sposobu wykonania obowiązków skarżącej, wynikających z przepisów rozporządzenia nr 1371/2007 oraz zaniechanie zebrania koniecznych w sprawie dowodów oraz

- art. 108 § 1 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy nałożonego na podstawie pkt 3 decyzji z dnia 20 grudnia 2011 r. rygoru natychmiastowej wykonalności, mimo niespełnienia przesłanek warunkujących zastosowanie tego rygoru,

b) art. 151 p.p.s.a. przez jego zastosowanie oraz art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie, tj. oddalenie skargi w sytuacji, gdy obie decyzje wydane przez organ obarczone są uchybieniami przepisom postępowania oraz obrazą prawa materialnego (wskazanych przez Spółkę w skardze oraz wymienionych w pkt 2 lit. a), podczas gdy prawidłowe orzeczenie Sądu powinno zostać oparte na art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i uchylić zaskarżoną decyzję w pkt 1 i 3, zgodnie z żądaniem skarżącej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes UTK wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadnej z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie dopatrzono się, wobec czego kontrola Sądu ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Istota sprawy sprowadza się do oceny zasadności zastosowania, a następnie prawidłowości wykładni wskazanego w pkt 1 i pkt 2 lit. a) skargi kasacyjnej przepisu – art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007. Sąd I instancji nie miał wątpliwości, że powołany przepis miał zastosowanie w niniejszej sprawie i powinien być interpretowany w ten sposób, że obowiązek Spółki udostępnienia pasażerom (bez żądania) minimalnych informacji wymienionych w części II załącznika II do rozporządzenia nr 1371/2007 istnieje już od początku przejazdu czyli w pociągu międzynarodowym nr [...] relacji Warszawa Wschodnia – Berlin Hbf należącym do skarżącej od stacji – Warszawa Wschodnia.

Co do zgłoszonej przez Spółkę na rozprawie w dniu [...] marca 2014 r. dodatkowej argumentacji odnośnie zastosowania, a właściwie wyłączenia zastosowania art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007 w omawianej sprawie, należy zauważyć, że zgodnie z art. 2 ust. 1 tego aktu z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 4, niniejsze rozporządzenie stosuje się na terenie całej Unii w odniesieniu do wszelkich podróży i usług kolejowych wykonywanych przez jedno lub kilka przedsiębiorstw kolejowych posiadających licencję wydaną zgodnie z dyrektywą Rady 95/18/WE z dnia 19 czerwca 1995 r. w sprawie wydawania licencji przedsiębiorstwom kolejowym. Według ust. 3 art. 2 rozporządzenie nr 1371/2007 w chwili wejścia w życie niniejszego rozporządzenia art. 9, art. 11, art. 12, art. 19, art. 20 ust. 1 i art. 26 stosuje się do wszelkich kolejowych usług pasażerskich na terenie całej Wspólnoty. Z kolei w myśl ust. 4 tego artykułu z zastrzeżeniem przepisów wymienionych w ust. 3 niniejszego artykułu, państwo członkowskie może w przejrzysty i niedyskryminujący sposób przyznać zwolnienie ze stosowania przepisów niniejszego rozporządzenia na okres nieprzekraczający 5 lat, który może zostać dwukrotnie przedłużony, za każdym razem na okres nieprzekraczający 5 lat, w odniesieniu do krajowych kolejowych połączeń pasażerskich. Natomiast na podstawie ust. 5 tego artykułu z zastrzeżeniem przepisów wymienionych w ust. 3 niniejszego artykułu, państwo członkowskie może zwolnić ze stosowania przepisów niniejszego rozporządzenia miejskie, podmiejskie i regionalne kolejowe usługi pasażerskie. W celu rozróżnienia pomiędzy miejskimi, podmiejskimi i regionalnymi kolejowymi usługami pasażerskimi państwa członkowskie stosują definicje zawarte w dyrektywie Rady 91/440/EWG z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych (Dz. U. UE. L. Nr 237, s. 25, dalej: "dyrektywa 91/440"). Przy stosowaniu tych definicji państwa członkowskie uwzględniają następujące kryteria: odległość, częstotliwość usług, liczba planowanych przystanków, stosowany tabor kolejowy, system sprzedaży biletów, różnice w liczbie pasażerów w godzinach szczytu i poza godzinami szczytu, kody pociągów i rozkłady jazdy. Ponadto, z mocy ust. 6 tego artykułu na okres maksymalnie 5 lat państwo członkowskie może w przejrzysty i niedyskryminujący sposób przyznać czasowe zwolnienie, które może zostać przedłużone, ze stosowania przepisów niniejszego rozporządzenia dotyczących określonych usług lub tras, ze względu na to, że istotna część kolejowej usługi pasażerskiej, w tym co najmniej jeden planowany przystanek na stacji, ma miejsce poza Unią.

Należy zauważyć, że z mocy art. 3a u.t.k. dodanego przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 2143, poz. 1658, dalej: "ustawa zmieniająca") przepisów rozporządzenia nr 1371/2007, z wyjątkiem przepisów art. 4, art. 5, art. 8 ust. 1, art. 9, art. 11, art. 12, art. 16, art. 19, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 2, art. 22, art. 23, art. 24, art. 26, art. 27, art. 28 i art. 29 tego rozporządzenia, nie stosuje się do miejskich, podmiejskich i regionalnych kolejowych przewozów osób.

Ponadto na mocy art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej przepisów rozporządzenia nr 1371/2007, z zastrzeżeniem art. 4, art. 5, art. 8 ust. 1, art. 9, art. 11, art. 12, art. 16, art. 19, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 2, art. 22, art. 23, art. 24, art. 26, art. 27, art. 28 i art. 29 tego rozporządzenia, nie stosuje się do dnia 30 czerwca 2011 r., do krajowych połączeń pasażerskich oraz połączeń ze stacjami położonymi poza granicami Unii Europejskiej, na zasadach określonych w art. 2 ust. 4 i 6 tego rozporządzenia. Od dnia [...] lipca 2011 r., na okres nie dłuższy niż do dnia [...] grudnia 2014 r. ze stosowania przepisów, o których mowa w ust. 1, mogą być zwolnione połączenia kolejowe określone w ust. 1 i ujęte na liście określonej na podstawie ust. 3, na wniosek zainteresowanego podmiotu, określający w szczególności zakres zwolnienia oraz harmonogram dostosowania się do przepisów rozporządzenia, o którym mowa w ust. 1, złożony do ministra właściwego do spraw transportu w terminie do dnia [...] grudnia 2010 r. Listę krajowych połączeń pasażerskich oraz połączeń ze stacjami położonymi poza granicami Unii Europejskiej, zwolnionych ze stosowania przepisów rozporządzenia, o których mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę możliwości finansowe i organizacyjne podmiotów wnoszących o zwolnienie może określić minister właściwy do spraw transportu w drodze rozporządzenia, na podstawie złożonych wniosków, o których mowa w ust. 2, zgodnie z ust 3 art. 2 ustawy zmieniającej.

Omawiane przepisy ustawy zmieniającej weszły w życie w dniu [...] grudnia 2009 r. na mocy jej art. 6.

Ponadto Minister Infrastruktury skorzystał z uprawnień przysługujących na mocy art. 2 ust. 4 – 6 rozporządzenia nr 1371/2007 i wydał Komunikat z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie niestosowania niektórych przepisów Unii Europejskiej dotyczących praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (M.P. Nr 77, poz. 961), w którym oświadczył:

"Rada Ministrów w dniu [...] listopada 2009 r. podjęła decyzję, że na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie będą stosowane przepisy tego rozporządzenia, z wyjątkiem:

1) art. 4, art. 5, art. 8 ust. 1, art. 9, art. 11, art. 12, art. 16, art. 19, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 2, art. 22, art. 23, art. 24, art. 26, art. 27, art. 28 i art. 29 - do miejskich, podmiejskich i regionalnych kolejowych przewozów osób;

2) art. 4, art. 5, art. 8 ust. 1, art. 9, art. 11, art. 12, art. 16, art. 19, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 2, art. 22, art. 23, art. 24, art. 26, art. 27, art. 28 i art. 29 - do krajowych połączeń pasażerskich oraz połączeń ze stacjami położonymi poza granicami Unii Europejskiej - do dnia [...] czerwca 2011 r.".

Z kolei na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 2 ust. 3 ustawy zmieniającej zostało wydane w dniu [...] maja 2011 r. przez Ministra Infrastruktury rozporządzenie w sprawie zwolnienia ze stosowania niektórych przepisów rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz. U. Nr 117, poz. 683) obowiązujące od dnia 1 lipca 2001 r. (§ 4) do dnia 3 grudnia 2014 r. (§ 3), które w § 1 stwierdza, że przepisów rozporządzenia nr 1371/2007, z wyjątkiem art. 4, art. 5, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 9, art. 11, art. 12, art. 16, art. 19, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 2, art. 22, art. 23, art. 24, art. 25, art. 26, art. 27, art. 28 i art. 29, nie stosuje się do kolejowych krajowych połączeń pasażerskich oraz połączeń ze stacjami położonymi poza granicami Unii Europejskiej, ujętych w rozkładzie jazdy pociągów obowiązującym w danym roku, z zastrzeżeniem § 2 (Do kolejowych krajowych połączeń pasażerskich oraz połączeń ze stacjami położonymi poza granicami Unii Europejskiej, realizowanych pociągami rodzaju E., I., E. I., E. oraz E., stosuje się także art. 13 i art. 17 rozporządzenia nr 1371/2007.).

Przede wszystkim należy zauważyć, że regulacje krajowe doprecyzowują jedynie wyłączenia stosowania rozporządzenia nr 1371/2007 ujęte w art. 2 tego rozporządzenia i nie wykraczają poza ich zakres. Tak też regulacje krajowe winny być interpretowane, co potwierdza zresztą art. 3a u.t.k.

Analizując powołane regulacje, należy zauważyć, że zwolnienia odnoszą się do krajowych kolejowych połączeń pasażerskich, miejskich, podmiejskich i regionalnych kolejowych usług pasażerskich oraz kolejowych usług pasażerskich bądź tras, ze względu na to, że istotna część kolejowej usługi pasażerskiej, w tym co najmniej jeden planowany przystanek na stacji, ma miejsce poza Unią.

Natomiast pozostaje bezspornym w niniejszej sprawie, że kontrolowany pociąg E. nr [...] relacji Warszawa Wschodnia – Berlin Hbf jest pociągiem międzynarodowym czyli wykonującym międzynarodowe usługi pasażerskie, które w świetle definicji zawartej w art. 3 tiret piąte dyrektywy nr 91/440 należy rozumieć jako usługi pasażerskie, podczas świadczenia których pociąg przekracza co najmniej jedną granicę państwa członkowskiego i których głównym celem jest przewóz podróżnych pomiędzy stacjami znajdującymi się w różnych państwach członkowskich; pociąg może być łączony lub dzielony, a jego różne części mogą mieć inne stacje początkowe i docelowe, pod warunkiem że wszystkie wagony przejeżdżają przez co najmniej jedną granicę.

Okoliczność, że w pociągu tym istnieje możliwość wsiadania i wysiadania na stacjach na terytorium Polski nie zmienia charakteru tego przewozu na obszarze Polski, zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 5, poz. 13 z późn. zm.). Przepis art. 46 ust. 1 cytowanej ustawy wprowadza zasady dotyczące funkcjonowania publicznego transportu, a wśród nich, że w międzynarodowych przewozach pasażerskich w transporcie kolejowym podróż może się rozpocząć i zakończyć na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 8). Ustawa ta na mocy art. 1 ust. 1 ma zastosowanie m.in. do organizacji i funkcjonowania regularnego przewozu osób w publicznym transporcie zbiorowym realizowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz w strefie transgranicznej, w transporcie kolejowym.

Mając powyższe na uwadze należało przyjąć, że art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007 miał zastosowanie podczas kontroli pociągu E. nr [...].

W tej sytuacji kwestią sporną pozostaje moment, od którego Spółka powinna dostarczyć pasażerom informacji wymienionych w części II załącznika II do rozporządzenia nr 1371/2007, tj. czy obowiązek ten powstaje już od stacji początkowej.

Przepis art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007 stanowi, że przedsiębiorstwa kolejowe dostarczają pasażerowi w trakcie podróży przynajmniej informacji wymienionych w załączniku II część II. W części tej, zatytułowanej "Informacje dostarczane w trakcie przejazdu" wymieniono: usługi świadczone w pociągu, następna stacja, opóźnienia, główne możliwości przesiadek, kwestie bezpieczeństwa i ochrony.

Co do wykładni wspomnianego przepisu należało podzielić argumentację Sądu I instancji, aprobującą stanowisko Prezesa UTK, interpretację biorącą pod uwagę nie tylko kontekst językowy art. 8 ust. 2, ale i pozostałe uregulowania rozporządzenia nr 1371/2007.

Zaprezentowana przez WSA wykładnia art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007 jest zgodna ze stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z dnia 22 listopada 2012 r. w sprawie W. M. GmbH przeciwko [...], sygn. C-136/11, Lex nr 1227114 stwierdził w pkt 33, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa Unii takich jak rozpatrywane należy uwzględnić nie tylko ich brzmienie, lecz także ich kontekst oraz cele regulacji, której część stanowią (zob. w szczególności wyroki: z dnia 26 czerwca 1990 r. w sprawie C-185/89 Velker International Oil Company, Rec. s. I-2561, pkt 17; z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawie C-33/11, pkt 27). Trybunał Sprawiedliwości zauważył, że realizowane przez rozporządzenie nr 1371/2007 cele zostały przedstawione w jego preambule. W motywie 1 podkreślono bowiem, że w ramach wspólnej polityki transportowej istotne jest zapewnienie ochrony praw pasażerów w ruchu kolejowym oraz podniesienie jakości i efektywności kolejowych usług pasażerskich. Z motywów 2 i 3 tego wynika zaś, że należy dążyć do osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony konsumentów, a prawa pasażera, jako słabszej strony umowy transportu, powinny podlegać ochronie. Z kolei motyw 4 tego rozporządzenia powołuje się na prawo do jak najszybszego uzyskiwania informacji dotyczących połączenia zarówno przed podróżą, jak i w jej trakcie. Ponadto w motywach 5, 8 i 9 tego aktu również został podkreślony cel polegający na ułatwieniu dostępu do tego rodzaju informacji w zakresie dotyczącym transportu pomiędzy poszczególnymi państwami. Zatem wykładni art. 8 rozporządzenia nr 1371/2007 należy dokonywać w świetle tych właśnie celów (pkt 34, 35 wyroku). Jeśli interesy podróżnych oraz ogólne cele realizowane przez rozporządzenie nr 1371/2007 mają być respektowane, konieczne jest, aby dostarczane temu podróżnemu informacje były dla niego rzeczywiście użyteczne, a tym samym dostarczone w rzeczywistym czasie (pkt 37. 39 wyroku). Sąd kasacyjny aprobuje argumentacje Trybunału Sprawiedliwości.

Powyższe stanowisko prowadzi do konkluzji, że informacje wymienione w części II załącznika II rozporządzenia nr 1371/2007 powinny być dostarczone pasażerowi już od początku podróży. Podróż na odcinku obejmującym trzy warszawskie stacje: Warszawa Wschodnia, Warszawa Centralna, Warszawa Zachodnia nie była wyłączona spod działania art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007. Okoliczność, że na przejazd omawianym odcinkiem pociągu E. nr [...] nie były nabywane bilety, w nie mogła przesądzać o wyłączeniu stosowania art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007, gdyż obowiązek dostarczania informacji wymienionych w części II załącznika II do tego aktu odnosi się do całego przejazdu pociągu.

Jednocześnie należy zauważyć, że ani ustawodawca unijny, ani ustawodawca polski nie ograniczyli formy przekazu tychże informacji. W przepisie art. 8 ust. ust. 3 rozporządzenie nr 1371/2007 informacje, o których mowa w ust.1 i 2, dostarczane są w najbardziej odpowiedniej formie. Szczególną uwagę poświęca się w tym zakresie potrzebom osób z upośledzeniem słuchu lub wzroku.

Tak też został określony obowiązek Spółki, miały być omawiane informacje dostępne od początku podróży, bez narzucania formy ich dostarczenia.

Zatem stanowisko WSA należało uznać za zasadne, a zarzuty skargi kasacyjnej odnośnie stosowania i interpretacji art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007 – za nieusprawiedliwione.

Uchwała Spółki nr 454/2010 nie mogła mieć wpływu na interpretację uregulowań rozporządzenia nr 1371/2007 jako akt wewnętrzny skarżącej i dotyczący tylko tego podmiotu, a przy tym powinna być interpretowana z uwzględnieniem art. 28 rozporządzenia nr 1371/2007, nakazującego przedsiębiorstwom kolejowym wdrażanie systemu zarządzania jakością w celu utrzymania wysokiego poziomu usług.

Przy powyżej przedstawionym rozumieniu art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007, w szczególności co do momentu, od którego powinien być realizowany obowiązek w tym przepisie określony, za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jest 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Bezsporne bowiem było, że na odcinku Warszawa Wschodnia – Warszawa Zachodnia w pociągu E. nr [...] Spółka nie dostarczała pasażerom informacji o zakresie usług świadczonych w tym pociągu oraz o głównych możliwościach przesiadek. Potwierdziły to: notatka służbowa sporządzona w dniu 5 lipca 2011 r. (k. – 1 – 10 akt adm.) oraz protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu 10 sierpnia 2011 r. (k. – 17 – 19 akt adm.).

Z kolei nieodniesienie się do części zarzutów nie może być traktowane jako naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 2519/11, Lex nr 1329677).

Jako niezasadny należało także uznać w ramach podstaw naruszenia przepisów postępowania zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. art. 108 § 1 k.p.a. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem skarżonego aktu. Na skarżącym kasacyjnie ciąży nadto obowiązek wykazania, że naruszenie przepisów postępowania mogłoby mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Spółka uzasadniając ten zarzut nie wskazała przepisów postępowania, które zostałyby naruszone. Odwołała się tylko do dotychczasowych zachowań pasażerów wsiadających na stacjach w Warszawie i nie zainteresowanych na tym etapie informacjami wymienionymi w części II załącznika II do rozporządzenia nr 1371/2007. Sąd I instancji, akceptując stanowisko organu, wskazał na cel społeczny czyli interes pasażerów (podlegający szczególnej ochronie na podstawie rozporządzenia nr 1371/2007) uzasadniający nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Stanowisko to potwierdzały wyżej przytoczone uregulowania preambuły rozporządzenia nr 1371/2007, które zmierzają do ochrony praw pasażera jako słabszej strony umowy (pkt 3) oraz podniesienia jakości i efektywności kolejowych usług pasażerskich (pkt 1).

Jako bezzasadny należało także uznać zarzut sformułowany w pkt 3 skargi, gdyż powołane art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 p.p.s.a. nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, a przy tym Spółka zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a nie wskazała dokładnie jednostki redakcyjnej tego przepisu, który obejmuje trzy niezależne od siebie przyczyny uchylenia kontrolowanych rozstrzygnięć administracji.

Z powyższych względów skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, na mocy art. 184 p.p.s.a. należało oddalić.

O kosztach orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 p.p.s.a.