Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 694/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 44
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1689
law: Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.
article: art. 33  par. 2 pkt 1 i pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Asesor WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Borys Marasek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 19 kwietnia 2022 r. nr COF.OUR.6375.3153.2022 ŁD.SM.ZZ 14277940 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi J. R. (następnie: "skarżący" lub "zobowiązany") jest postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (DCOF) utrzymujące w mocy postanowienie tego samego organu, wydane w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w sprawie egzekucji opłaty abonamentowej za używanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego.

2. Stan sprawy.

2.1. W dniu 14 października 2021 r. Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej wystawiła i skierowała do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. tytuł wykonawczy nr 198842E1-66/KA/2021 obejmujący zaległości zobowiązanego w opłacie abonamentowej RTV za okres od stycznia 2016 r. do czerwca 2021 r. Na tej podstawie Naczelnik Urzędu Skarbowego (jako organ egzekucyjny) zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, o czym poinformował zobowiązanego w zawiadomieniu z 18 października 2021 r. Zawiadomienie to zostało doręczone skarżącemu 19 października 2021 r. wraz z odpisem wskazanego tytułu wykonawczego.

2.2. W dniu 21 października 2021 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo datowane na 20 października 2021 r., w którym zobowiązany sformułował zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji. Podniósł, że egzekwowany obowiązek wygasł i nie istnieje oraz wskazał, że wszczęcie egzekucji nie zostało poprzedzone doręczeniem mu wymaganego upomnienia. W uzasadnieniu zobowiązany zasygnalizował, że należną opłatę abonamentową uiszczał przez cały czas używania odbiornika. W 2000 r. odbiornik ten jednak wyrejestrował na skutek niemożności jego używania, co zostało spowodowane zmianą miejsca pobytu determinowaną obowiązkami zawodowymi. Zarazem zaznaczył, że od tamtej pory nie dokonywał żadnych zgłoszeń rejestracyjnych i zapewnił, że uczyni to niezwłocznie, jeżeli zaistnieją ku temu podstawy. W związku z powyższym wniósł o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.

2.3. DCOF postanowieniem z 23 lutego 2022 r., nr COF.OUR.6375.3153.2022 KA.MP.P 14277940, działając na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm. - dalej: "u.p.e.a.") w związku z art. 7 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1689 - dalej: "u.o.a."), oddalił powyższe zarzuty zobowiązanego.

W motywach tego rozstrzygnięcia podkreślono, że rejestracja odbiorników używanych pod adresem ul. [...], [...] G., czyli w poprzednim miejscu zamieszkania skarżącego, została zgłoszona na jego dane i to jemu również nadano indywidualny numer identyfikacyjny [...], o czym poinformowano go w zawiadomieniu z 10 września 2008 r. Następnie podkreślono, że w świetle przepisów u.o.a. obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej przez abonenta istnieje od daty zarejestrowania odbiornika do czasu jego wyrejestrowania, a zatem wyrejestrowanie to ma znaczenie kluczowe dla ustania tego obowiązku, natomiast niedokonanie tej czynności skutkuje naliczaniem opłaty za kolejne miesiące niezależnie od tego, czy odbiornik jest używany, czy też nie. Wyjaśniono nadto, że dla skutecznego wyrejestrowania odbiornika w czasie, w którym – zdaniem skarżącego – miało to nastąpić, należało posłużyć się odcinkiem "Z" lub "W", obowiązującej wówczas książeczki radiofonicznej, a obecnie w tym celu wystarczające jest zgłoszenie stosownej dyspozycji w dowolnej placówce pocztowej lub na stronie internetowej operatora pocztowego. Zaznaczono również, że z danych posiadanych przez organ nie wynika, by którakolwiek z tych czynności została dokonana, co przesądza o niemożności uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku.

W odniesieniu do zarzutu wygaśnięcia obowiązku stwierdzono, że w sprawie nie zaistniała żadna okoliczność świadcząca o wystąpieniu tego zdarzenia.

Natomiast zarzut braku doręczenia skarżącemu upomnienia uznano za chybiony, wskazując, że upomnienie takie zostało do skarżącego skierowane w dniu 19 lipca 2021 r. na obecny jego adres zamieszkania (ul. [...], [...] T.) i choć przesyłka ta nie została przez skarżącego odebrana, to jednak skutek jej doręczenia nastąpił na mocy art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm. – dalej: "k.p.a."), po tym jak była ona dwukrotnie (po raz pierwszy w dniu 21 lipca 2021 r. i powtórnie w dniu 29 lipca 2021 r.) awizowana, a następnie została zwrócona (w dniu 5 sierpnia 2021 r.) nadawcy.

2.4. W zażaleniu na powyższe postanowienie wierzyciela zobowiązany wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i zgłosił dodatkowy zarzut braku wymagalności obowiązku.

W uzasadnieniu wskazał, że dokonał zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników i na dowód tego przedłożył kserokopię książeczki radiofonicznej. Przy tym raz jeszcze przypomniał, że wyrejestrowanie odbiornika miało związek ze zmianą jego miejsca pobytu. Dodatkowo, jak wspomniał, odbiornik ten uległ awarii. Niezależnie od powyższego zauważył, że jak dotąd nie otrzymywał żadnych powiadomień o zaległościach. Także zawiadomienie o nadaniu mu indywidualnego numeru abonenta nie zostało mu doręczone, a o jego istnieniu dowiedział się dopiero teraz.

2.5. DCOF zaskarżonym do Sądu postanowieniem z 19 kwietnia 2022 r., nr COF.OUR.6375.3153.2022 ŁD.SM.ZZ 14277940, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a u.p.e.a. oraz w związku z art. 7 ust. 1 i ust. 3 u.o.a., utrzymał w mocy wyżej opisane postanowienie pierwszoinstancyjne.

Wyjaśnienie tej kwalifikacji rozpoczęto od zasygnalizowania niemożności rozpatrzenia zarzutu zgłoszonego dopiero w zażaleniu. W odniesieniu do zarzutów zawartych w piśmie z dnia 20 października 2021 r. podtrzymano natomiast argumentację zaprezentowaną w kwestionowanym postanowieniu, akcentując, że organ nie posiada dokumentu potwierdzającego dopełnienie przez skarżącego formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiornika i dodając, że za taki dokument nie może zostać uznana załączona do zażalenia kserokopia książeczki radiofonicznej, gdyż jej odcinek "W" nie został opatrzony odciskiem placówki pocztowej.

W dalszej kolejności odwołano się do orzecznictwa sądów administracyjnych (wyroków WSA w Gliwicach z 20 maja 2021 r., I SA/Gl 1742/20 oraz z 16 stycznia 2019 r., I SA/Gl 997/18) celem dowiedzenia, że obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej powstaje z chwilą zgłoszenia rejestracji odbiornika, obowiązek ten istnieje do momentu wyrejestrowania odbiornika, a wyrejestrowanie to musi zostać przez zobowiązanego dowiedzione, ponieważ samo oświadczenie w tym względzie jest niewystarczające. W tych ramach zwrócono też uwagę, że na powinność regulowania omawianej należności nie miały wpływu zmiany obowiązujących przepisów ustawowych (wyrok NSA z 5 września 2018 r., I GSK 2271/18) i nie niweczy jej brak dysponowania przez organ potwierdzeniem doręczenia abonentowi zawiadomienia o nadaniu mu indywidualnego numeru, ponieważ w świetle obowiązujących przepisów zawiadomienie to podlegało przesłaniu, a nie: doręczeniu (wyrok WSA w Białymstoku z 11 czerwca 2019 r., I SA/Bk 41/19). Zaakcentowano również brak konieczności informowania zobowiązanego o istniejących zaległościach, wskazując, że obowiązek zapłaty omawianej opłaty ma charakter powszechny i wynika z samego prawa (wyrok NSA z 11 marca 2020 r., I GSK 1518/19).

3.1. W skardze do Sądu zobowiązany powtórzył twierdzenia zawarte w zarzutach i zażaleniu wskazując, że sprawa została rozstrzygnięta z pominięciem istotnych, wskazywanych przez niego okoliczności faktycznych, w postaci wyrejestrowania odbiornika i powodów, ze względu na które to nastąpiło. Zadeklarował również gotowość przedłożenia oryginału książeczki radiofonicznej celem wykazania, że na jej odcinku "W" znajduje się pieczęć placówki pocztowej w G1..

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Przy tym podniósł, że książeczka radiofoniczna o numerze [...], której kserokopię skarżący przedłożył, nie została przypisana do rejestracji na niego zgłoszonej, w której wyniku wydano mu książeczkę radiofoniczną nr [...], a w 2008 r. przypisano numer identyfikacyjny [...]. Zwrócił również uwagę, że w okresie od stycznia 2003 r. do grudnia 2007 r. skarżący regulował należne opłaty abonamentowe. Nadto wskazał, że choć operator pocztowy nie był zobowiązany do informowania skarżącego o istniejących zaległościach w zapłacie omawianej należności, to jednak (wbrew jego twierdzeniu) informacje takie do niego skierował w dniach 13 lutego 2008 r., 23 września 2008 r., 10 listopada 2008 r., 8 maja 2009 r. i 24 marca 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Zaskarżone postanowienie zasługuje na uchylenie, ponieważ narusza przepisy o postępowaniu dowodowym, to jest art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, ze zm. – dalej: "p.p.s.a.").

5. Kontroli w niniejszym postępowaniu podlega postanowienie wierzyciela w przedmiocie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Jak stanowi zaś art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest m.in. nieistnienie obowiązku (pkt 1), brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane (pkt 4) oraz wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części (pkt 5). Właśnie tego rodzaju zarzuty sformułował zobowiązany w piśmie z 20 października 2021 r., które wierzyciel (DCOF) oddalił.

Sąd uchylił zaskarżone postanowienie w następstwie uznania, że DCOF nie dość wyczerpująco przeprowadził postępowanie wyjaśniające w odniesieniu do zarzutów zobowiązanego: a) nieistnienia obowiązku oraz b) braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Sąd podkreśla zatem, że wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia nie świadczy o tym, iż zarzuty zobowiązanego Sąd uznaje za zasadne, lecz tylko o tym, że ich rozpatrzenie wymaga uzupełnienia materiału dowodowego, który dotychczas został zgromadzony i zalega w aktach administracyjnych przedłożonych Sądowi.

6.1. W odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku uwagi należy rozpocząć od stwierdzeń natury ogólnej. Przy ocenie stanowisk obu stron kluczowego znaczenia nabiera bowiem kwestia rozkładu ciężaru dowodzenia pomiędzy zobowiązanym (abonentem) a wierzycielem (organem administracji publicznej, w tym przypadku DCOF) w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających istnienie albo nieistnienie obowiązku opłacania abonamentu z tytułu posiadania odbiornika RTV. Co prawda, w Kodeksie postępowania administracyjnego nie została zdefiniowana problematyka prawna ciężaru dowodu, ale kształt regulacji materialnoprawnych determinuje w analizowanym przypadku rozkład obowiązków w zakresie dowodzenia.

Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.o.a. odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest więc obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, a dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22, część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia).

W tej sytuacji, to wierzyciel powinien dla potwierdzenia faktów, na których opiera swoje rozstrzygnięcie, wskazać dokumenty świadczące bezpośrednio o rejestracji przez skarżącego odbiornika RTV lub choćby pośrednio o dokonaniu tej czynności. Obowiązkiem wierzyciela (tj. w tej spawie DCOF) jest bowiem wykazanie, że dany odbiornik RTV został zarejestrowany, co stanowi zasadniczą podstawę do żądania uiszczenia przez jego posiadacza opłaty.

Dopiero jeśli wierzyciel wykaże, że dokonano rejestracji odbiornika RTV, ewentualnie zobowiązany nie zaprzeczy, że dokonał aktu rejestracji - to zobowiązany podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien z kolei udowodnić wyrejestrowanie tegoż odbiornika, czy ewentualnie inną okoliczność znoszącą powstały uprzednio obowiązek (por. wyrok NSA z 20 marca 2019 r., I GSK 928/18; wyrok WSA w Poznaniu z 17 grudnia 2019 r., III SA/Po 481/19; czy wyroki tutejszego Sądu w sprawach: I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13; I SA/Gl 1476/20).

Ostatnia uwaga wymaga jednak uzupełnienia. Jeśli bowiem zobowiązany przedłoży dokument, czy kopię dokumentu – która jego zdaniem – świadczy o wyrejestrowaniu odbiornika, to rolą organu jest rzetelna ocena tego dowodu i uznanie go za wiarygodny (znoszący obowiązek abonenta), ewentualnie podważenie jego skuteczności, czy autentyczności - lecz zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania dowodowego (art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.).

6.2. W odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku skarżący argumentował, że w 2000 r. wyrejestrował odbiornik RTV w Urzędzie Pocztowym G1. i na potwierdzenie tego, przedłożył kserokopię pierwszej strony książeczki radiofonicznej [...], wydanej na jego nazwisko i adres: G., ul. [...], oraz kopię odcinka "W" zawierającego nie w pełni czytelne adnotacje: daty oraz podpisu (parafy) pracownika poczty.

W zaskarżonym postanowieniu DCOF odpierając ten zarzut stwierdził, że przedmiotowy odcinek "W" książeczki radiofonicznej nie jest opatrzony odciskiem placówki pocztowej i wobec tego nie potwierdza dopełnienia formalności związanych ze zgłoszeniem wyrejestrowania odbiorników (str. 3 postanowienia).

W odpowiedzi na skargę DCOF zmienił jednak w tej mierze argumentację. Na wstępie wskazał, że nie posiada pierwotnego dokumentu kreującego obowiązek skarżącego, to jest wniosku o rejestrację odbiornika RTV. Nie posiada też dokumentu wskazującego na wyrejestrowanie odbiornika przez skarżącego. W odniesieniu zaś do przedłożonej przez skarżącego kopii odcinka "W" książeczki radiofonicznej DCOF podniósł, że książeczka o numerze [...] nie figuruje jako przypisana do rejestracji skarżącego zgłoszonej na dane: J. R., ul. [...], G., w wyniku której wydano skarżącemu książeczkę radiofoniczną nr [...]. Poza tym DCOF wskazał, że skarżący twierdzi, iż od 2000 r. w związku z wyrejestrowaniem odbiornika RTV nie uiszczał opłat, podczas gdy - zdaniem organu - zobowiązany opłaty te uiszczał do końca 2007 r.

6.3. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że rozpoznanie zarzutu nieistnienia obowiązku, opartego przez zobowiązanego na twierdzeniu, że w 2000 r. wyrejestrował odbiornik RTV na dowód czego przedłożył kserokopię książeczki radiofonicznej i wypełnionego jej odcinka "W" – wymaga przeprowadzenia dodatkowych ustaleń. Dotychczasowa argumentacja DCOF wskazująca niezasadność tego zarzutu, jest niespójna i niekompletna.

DCOF w postanowieniu z 19 kwietnia 2022 r. odparł zarzut skarżącego twierdząc, iż przedłożona przez zobowiązanego kopia odcinka "W" nie zawiera pieczątki placówki pocztowej. Ta argumentacja nie jest przekonująca, ponieważ nie można wykluczyć, że ów brak jest wynikiem błędu pracownika placówki pocztowej, za który zobowiązany nie może ponosić odpowiedzialności. Zakładając związek przedłożonej przez skarżącego kopii odcinka "W" z egzekwowanym obowiązkiem skarżącego, zadaniem organu było więc co najmniej pozyskanie oryginału książeczki RTV, której kopię zobowiązany załączył do zażalenia. Znajdująca się w aktach kopia jest nieczytelna, zaś oryginał pozwoliłby na precyzyjne ustalenie treści poczynionych tam zapisów: daty, podpisu – parafy pracownika poczty oraz ewentualnie pieczęci placówki pocztowej, na co zwraca uwagę zobowiązany w skardze. Być może już to pozwoliłoby na ustalenie, czy ów dokument zawiera, czy też nie zawiera pieczęć placówki pocztowej, ale i także na ustalenie danych personalnych pracownika poczty, który dokonywał (wg twierdzeń zobowiązanego) czynności wyrejestrowania odbiornika RTV, a w konsekwencji pozwoliłoby w sposób rzetelny na rozpoznanie zarzutu nieistnienia obowiązku (poprzez jego uwzględnienie albo oddalenie). W ostateczności, w razie niedających się usunąć wątpliwości organ mógłby nawet powołać biegłego z zakresu pisma ręcznego, który podjąłby próbę wypowiedzenia się, czy zapisy na przedłożonym przez skarżącego dokumencie zostały naniesione (mogły zostać naniesione) w 2000 r. przez jednego z pracowników placówki pocztowej G1. wówczas tam zatrudnionych, czy też jest to wykluczone. Niezależnie jednak od ewentualnych czynności dowodowych, które należało podjąć na skutek przedłożonej przez skarżącego kopii pierwszej strony książeczki RTV ([...]) oraz odcinka "W", zdeprecjonowanie tego dokumentu stwierdzeniem, że nie potwierdza on stanowiska skarżącego tylko z tego powodu, że na nieczytelnej kopii nie można dostrzec pieczątki pracownika placówki pocztowej - jest nieprawidłowe.

6.4. Sąd zwraca też uwagę, że DCOF wydając zaskarżone postanowienie nie kwestionował związku egzekwowanego obowiązku z przedłożoną przez skarżącego kopią książeczki radiofonicznej serii K nr [...], w której jako adres abonenta wskazano: G., ul. [...]. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ podniósł, że książeczka radiofoniczna o tym numerze "nie figuruje jako przypisana do rejestracji Skarżącego zgłoszonej na dane: J. R., ul. [...], [...] G., w wyniku której wydano książeczkę radiofoniczną nr [...] (...)".

Pomiędzy twierdzeniami skarżącego a twierdzeniami organu nie ma więc zgodności co do numeru książeczki radiofonicznej, której wydanie abonentowi było związane z obowiązkiem uiszczania opłat abonamentowych na skutek rejestracji odbiornika RTV, jak i adresu abonenta (w zakresie numeru budynku i lokalu). Poza tym, różnice pomiędzy stanowiskami stron występują co do momentu zaprzestania uiszczania opłat przez skarżącego: zdaniem organu skarżący opłaty regulował do końca 2007 r., zaś skarżący twierdzi, że zaprzestał ich regulowania w 2000 r., po wyrejestrowaniu odbiornika RTV.

W ocenie Sądu, poprzestanie również na takiej ocenie przedłożonej przez skarżącego kopii książeczki radiofonicznej oraz jej odcinka "W" jest niewystarczające. Jeśli bowiem jest tak, jak twierdzi organ w odpowiedzi na skargę, że książeczka radiofoniczna nr [...] nie została przypisana do rejestracji skarżącego, to rodzi się pytanie: na jakiej podstawie skarżący wszedł w posiadanie dokumentu, którego kopię załączył do zażalenia? Odpowiedzi na to pytanie nie można się domyślać. Tę kwestię należy w pełni wyjaśnić. Nie można bowiem wykluczyć, że skarżący przedłożył kopię dokumentu nieautentycznego, albo przeciwnie: dokument ten jest autentyczny, ale DCOF nie dysponuje pełną dokumentacją (wszak DCOF przyznał, że nie posiada wniosku skarżącego o rejestrację odbiornika). Nie można wykluczyć, że jest jeszcze inne wytłumaczenie zaistniałej sytuacji. Jednak jej wyjaśnienie stanowiło zadanie organu w ramach rozpoznania podniesionego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia obowiązku.

6.5. Wobec powyższego, w realiach niniejszej sprawy, wierzyciel błędnie zareagował na stanowisko procesowe zobowiązanego. Należy przypomnieć, że powołane wyżej klasyczne zasady dowodzenia, unormowane w art. 7, 77 i 80 k.p.a. są efektem ukształtowania w tych przepisach zasady prawdy obiektywnej (prawdy materialnej). W konsekwencji, to organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (por. art. 77 § 1 k.p.a.) i to on podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Te niewzruszalne kanony postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym przez wzgląd na regulację prawną zawartą w art. 18 u.p.e.a. Także w tej procedurze ciężar dowodzenia spoczywa więc na organie administracyjnym, który nie jest ograniczony wnioskami strony przy badaniu okoliczności sprawy i z urzędu powinien gromadzić dowody w celu ustalenia okoliczności faktycznych, istotnych dla jej załatwienia (por. wyrok NSA z 28 października 2021 r., III FSK 4184/21).

W realiach tego rodzaju sprawy jak niniejsza wymaga podkreślenia, że zasadniczo w postępowaniu egzekucyjnym nie prowadzi się postępowania dowodowego, takiego jak w postępowaniu zakończonym aktem administracyjnym, a w szczególności decyzją administracyjną. Właściwym forum dla przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego jest właśnie owo postępowanie administracyjne, w którym akt, czy (szczególnie) decyzja, zostały wydane. Często jest to postępowanie przeprowadzane przez organy dwóch instancji, a następnie rzetelność tego postępowania jest jeszcze weryfikowana przez sąd administracyjny.

Jednak w niniejszym przypadku należy dostrzec, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie tylko, że nie było prowadzone dwuinstancyjne postępowanie jurysdykcyjne zakończone wydaniem decyzji, to nie można mówić o jakimkolwiek postępowaniu, nawet niesformalizowanym, czy szczątkowym, w którym zobowiązany miałby możliwość, czy szansę na wykazanie, a nawet zademonstrowanie, że wyrejestrował odbiornik RTV. W tej sprawie, uznanie przez wierzyciela, że ziściły się przesłanki powstania obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej (czyli, że dana osoba zarejestrowała odbiornik RTV) prowadzi od razu do wystawienia tytułu wykonawczego. Z regulacji ustawy o opłatach abonamentowych wynika bowiem, że po zarejestrowaniu odbiornika RTV obowiązek uiszczania abonamentu wynika z mocy samego prawa, a dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego.

Zatem, w kategorii spraw jak niniejsza, to dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, szczególnie w ramach rozpoznawania zarzutów, twierdzenie wierzyciela o powstaniu oraz dalszym istnieniu egzekwowanego obowiązku, a także zasadność wystawienia tytułu wykonawczego mogą i powinny być wyjaśnione. Wcześniejszej drogi prawnej nie ma. Uznać więc należy, że w sprawach tego rodzaju (gdy obowiązek powstaje z mocy prawa), organ egzekucyjny, czy wcześniej wierzyciel, ma obowiązek - przy uwzględnieniu zasad postępowania dowodowego określonego w k.p.a., które w myśl art. 18 u.p.e.a. mają "odpowiednie" zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym - wyjaśnienia podnoszonych zarzutów i wykazania (udowodnienia), że egzekwowany obowiązek istnieje (por. wyroki NSA z 16 września 2021 r., II GSK 1012/21 i z 14 grudnia 2017 r., II GSK 767/17 oraz wyroki WSA w Gliwicach z 16 lutego 2017 r., I SA/Gl 1228/16; z 6 lutego 2017 r., z 28 czerwca 2017 r., I SA/Gl 324/17; z 28 stycznia 2021 r., I SA/Gl 1257/20).

Na gruncie niniejszej sprawy, z powodów wyżej już wskazanych, DCOF nie wyjaśnił wszystkich wyłaniających się w niej wątpliwości, czym naruszył art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., co determinuje uchylenie zaskarżonego postanowienia.

6.6. W postępowaniu ponownym w tym wątku sprawy organ powinien ustalić, czy przedłożona przez zobowiązanego kopia książeczki radiofonicznej nr [...] oraz jej odcinka "W" ma znaczenie dla istnienia egzekwowanego obowiązku. W szczególności wyjaśnić, na jakiej podstawie skarżący wszedł w posiadanie tego dokumentu. Jeśli dokument ten ma znaczenie dla niniejszego postępowania egzekucyjnego, to należy ustalić, czy jest autentyczny, w szczególności czy obrazuje czynność wyrejestrowania odbiornika RTV przez zobowiązanego. Wskazówki w tej mierze, Sąd już poczynił wyżej.

7.1. W ocenie Sądu DCOF nie wykazał również bezzasadności podnoszonego przez zobowiązanego zarzutu braku doręczenia upomnienia. W tym zakresie organ powołuje się na doręczenie upomnienia w trybie art. 44 k.p.a., a więc przy zastosowaniu tzw. fikcji doręczenia.

Powołany przepis stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1).

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3).

Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).

7.2. Na gruncie tej sprawy DCOF na dowód prawidłowego zastosowania powołanego przepisu przedstawił kopię zwróconej koperty zawierającej upomnienie oraz wydruk z systemu Poczty Polskiej S.A. (śledzenie przesyłek). Na tej podstawie twierdzi, że przesyłka z upomnieniem była dwukrotnie awizowana (w dniach: 21 i 29 lipca 2021 r.) i zwrócona nadawcy 5 sierpnia 2021 r. (str. 5 postanowienia z 23 lutego 2022 r.).

7.3. Stanowisko wierzyciela o prawidłowym zastosowaniu w analizowanym przypadku fikcji doręczenia z art. 44 k.p.a. jest przedwczesne.

Wierzyciel nie wykazał bowiem, przynajmniej do tej pory, że zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, zostały umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej lub innym miejscu wskazanym w art. 44 § 2 k.p.a.

Z załączonych do akt sprawy dokumentów (ich kopii) te okoliczności nie wynikają. Kopia koperty zawierającej przesyłkę zawiera adnotację o datach pozostawienia przedmiotowych zawiadomień oraz dacie zwrotu przesyłki do nadawcy, ale nie wskazuje na miejsce pozostawienia: ani pierwszego, ani drugiego awiza. Także z wydruku z systemu Poczty Polskiej nie wynikają dostatecznie precyzyjnie miejsca pozostawienia tychże zawiadomień (na marginesie trzeba zauważyć, że wydruku dokonano 19 listopada 2021 r., a więc prawie trzy miesiące po realizacji doręczenia). W wydruku znajduje się co prawda informacja w rubryce "Awizo pozostawiono" o treści: "W skrzynce oddawczej" - ale jest to informacja odnosząca się tylko do jednego zawiadomienia (użyto liczby pojedynczej) podczas, gdy w procesie doręczania uregulowanym w art. 44 k.p.a. wymagane jest podwójne awizowanie przesyłki w określonym w tym przepisie miejscu. Po drugie, jest to informacja na tyle ogólna, że nie wiadomo, czy odnosi się do pierwszego, czy do drugiego zawiadomienia.

Zdaniem Sądu adnotacje doręczyciela o czynnościach składających się na doręczenie przesyłki, powinny być na bieżąco, w trakcie ich podejmowania, nanoszone na odpowiednie dokumenty, czyli kopertę lub potwierdzenie odbioru – na którym widnieją stosowne rubryki, dostosowane treścią do formalnoprawnych regulacji procesu doręczenia przesyłki. W orzecznictwie, na gruncie art. 44 k.p.a. wskazuje się bowiem, że: "Same oświadczenia doręczycieli o próbach doręczenia korespondencji i pozostawieniu zawiadomień w skrzynce odbiorczej w konkretnych dniach, złożone pół roku później nie mogą być wyłącznymi dowodami potwierdzającymi fakt doręczenia w trybie określonym w art. 44 k.p.a." (wyrok NSA z 11 grudnia 2020 r., I OSK 1792/20). W wyroku z 21 kwietnia 2020 r., I OSK 4174/18 NSA stwierdził, że: "Dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a., opartego na domniemaniu, konieczne jest, w sytuacji, gdy strony takiemu domniemaniu przeczą, udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym artykule czynności doręczyciela. (...). Wprawdzie z art. 44 § 2 k.p.a. nie wynika obowiązek umieszczania na kopercie przesyłki pocztowej miejsca pozostawienia awizo, to jednak skonkretyzowanie przez ustawodawcę miejsc i kolejności ich zastosowania dla pozostawienia awizo wymaga uzyskania przez nadawcę przesyłki dowodu poprawności zastosowania tego przepisu. Nadawca przesyłki pocztowej nie może bowiem poprzestać na swoim oświadczeniu w tym zakresie, ponieważ posłużenie się operatorem pocztowym oznacza, że to nie nadawca przesyłki dokonywał czynności umieszczenia awizo we właściwym do tego miejscu zgodnie z powołanym art. 44 § 2 k.p.a." Skuteczność tego sposobu doręczania pism uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w art. 44 k.p.a. Oznacza to obowiązek ścisłego przestrzegania zasad i procedury odnoszącej się do instytucji doręczenia zastępczego. Niedopełnienie któregokolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Organ administracyjny musi mieć pewność, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może go odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata. Dopuszczalność przyjęcia przez organ administracji zaistnienia materialnoprawnego skutku doręczenia pisma stronie w trybie doręczenia zastępczego uzależnione jest także od prawidłowego wypełnienia zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma wraz z podpisem listonosza (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2014 r., I OSK 2339/12; wyrok NSA z 11 grudnia 2019 r., II OSK 3136/18).

Na gruncie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1540, ze zm. - dalej: o.p.), który jest odpowiednikiem art. 44 k.p.a. podkreśla się konieczność ścisłego przestrzegania obowiązujących unormowań. Wskazuje się, że wszelkie czynności doręczyciela powinny być ściśle udokumentowane po to, aby można było wiernie odtworzyć sposób doręczenia (por. wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., I GSK 1032/12). Podkreśla się też, że z uwagi na doniosłe skutki procesowe, jakie wiążą się dla stron postępowania z zastosowaniem omawianego trybu doręczeń przesyłek pochodzących od organów, szczególnie rygorystycznie należy przestrzegać procedury uregulowanej w art. 150 o.p. Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie sądowym akcentuje się, że ustanowiony w art. 150 o.p. tryb fikcji prawnej doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, w przypadku osób fizycznych w trybie art. 148 o.p., a zatem przepis ten powinien być interpretowany w sposób ścisły. Wykładnia rozszerzająca tego przepisu jest niedopuszczalna (por. wyrok NSA z 28 listopada 2019 r., II FSK 186/18). Dla uznania, że decyzja albo postanowienie zostały skutecznie doręczone w trybie art. 150 o.p. konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa, pracownik organu podatkowego lub inna upoważniona osoba zawiadomiła adresata w sposób niebudzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może je odebrać (postanowienie NSA z 28 marca 2022 r., I FZ 12/22).

7.4. W tym wątku sprawy w postępowaniu ponownym wierzyciel powinien wykazać, że awiza, czyli obydwa zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki zostały umieszczone w jednym z miejsc ściśle określonych w art. 44 k.p.a. Może to wynikać już z potwierdzenia odbioru przesyłki, które z niewiadomych powodów, do tej pory, nie zostało załączone do akt sprawy. W dalszej kolejności może rozważyć przeprowadzenie na tę okoliczność postępowania dowodowego na zasadach ogólnych, określonych w k.p.a. (w związku z art. 18 u.p.e.a.), gdyż w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż w sytuacji, gdy adnotacje na kopercie, czy potwierdzeniu odbioru nie spełniają wymogów określonych w art. 150 § 1 i 2 o.p., czy w art. 44 § 2 i 3 k.p.a. dopuszczalne jest prowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie istniejących wątpliwości (por. wyroki NSA z: 8 grudnia 2011 r., I FSK 11/11; 2 grudnia 2012 r., I FSK 123/11; 3 marca 2021 r., I FSK 204/20). Oczywiście, w razie braku możliwości wykazania, że dotychczasowe doręczenie zrealizowano w zgodzie z wymogami art. 44 k.p.a. należy tę czynność ponowić.

8. Natomiast jako niezasadny Sąd ocenia zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu jego wykonania oraz rozłożenie na raty należności pieniężnej (art. 33 § 2 pkt 6 lit.c. u.p.e.a.). Pomijając kwestię terminowości złożenia tego zarzutu – na czym skupia się organ – należy stwierdzić, że Sąd nie dostrzega argumentów, które miałyby czynić ten zarzut zasadnym.

Przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Obowiązek wynikający wprost z przepisu prawa (a więc tak, jak w niniejszej sprawie) staje się wymagalny, jeżeli dana osoba – zobowiązany – znalazła się w sytuacji określonej w hipotezie normy prawa nakładającej obowiązek (przy założeniu, że norma prawa nie określa terminu wykonania obowiązku). Podstawę do oceny wymagalności obowiązku stanowią przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz innych ustaw przewidujących szczególne warunki wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 5 stycznia 1993 r., SA/Wr 866/92). Takie okoliczności, jak wstrzymanie wykonania obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, powodują brak wymagalności obowiązku. Złożenie wniosku o odroczenie terminu lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, jak również wydanie nieostatecznej decyzji w tego rodzaju sprawie nie powodują braku wymagalności obowiązku (por. wyrok NSA z 21 grudnia 2010 r., II FSK 1722/09). Także wady tytułu wykonawczego lub brak upomnienia nie pociągają za sobą braku wymagalności egzekwowanego obowiązku (wyrok NSA z 22 marca 2000 r., SA/Sz 357/99).

Sąd stwierdza, że skarżący nie przytacza żadnych okoliczności, z powodu których egzekwowany obowiązek miałby utracić walor wykonalności. Sąd okoliczności takich nie dostrzega z urzędu. Dlatego ten zarzut należy ocenić jako nieuzasadniony.

9. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną na posiedzeniu niejawnym kwotę 100 zł złożył się tylko wpis, ponieważ skarżący działający osobiście, nie wykazał, że poniósł inne koszty niezbędne do celowego dochodzenia jego praw.