Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1222/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono niezgodność z prawem  zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 38 ust.1 pkt 2; art. 5c pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1943
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
article: art. 30 ust.1 i ust.2 pkt 5; art. 94 ust.2 i art. 91 ust.1
journal: Dz.U. 2016 poz 446
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
article: art. 147 par.1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi G. Ś. na zarządzenie Wójta Gminy z dnia [...] r.,Nr [...] w przedmiocie odwołanie z funkcji dyrektora I. stwierdza niezgodność z prawem zarządzenia Wójta Gminy z dnia [...] r., Nr [...]; II. zasądza na rzecz G. Ś. od Wójta Gminy kwotę 814 (osiemset czternaście) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym zarządzeniem [...] z dnia [...] lipca 2017 r. Wójt Gminy na podstawie art. 30 ust.1 i ust.2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 446 z późn. zm., dalej jako "u.s.g.") oraz zgodnie z art. 5c pkt 2 i art. 38 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1943 z późn. zm.) – po zasięgnięciu opinii L. Kuratora Oświaty z dnia 20 lipca 2017 r. – odwołał z dniem 28 lipca 2017 r. nauczyciela dyplomowanego G. Ś. (dalej jako "skarżący") ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół w S. .

W dniu 11 lipca 2017r. wszczęto wobec skarżącego postępowanie w przedmiocie odwołania z funkcji Dyrektora Zespołu Szkół w S. . Jako przyczynę organ wskazał rażąco wadliwe wykonywanie przez skarżącego zadań z zakresu prawa oświatowego, które kolejno wyodrębniono na: mieszczące się w sferze naruszeń administracyjno-organizacyjnych zdolności prowadzenia szkoły, wadliwości wykonywania metodyki wychowawczej wobec dzieci oraz nieprzydatności co do gospodarowania finansami kierowanej placówki.

W zakresie uchybień skarżącego do wykonywania zadań administracyjno-organizacyjnych jako dyrektora szkoły, organ wskazał na kolejno: wadliwe wyliczanie w sporządzanych arkuszach organizacyjnych godzin ponadwymiarowych dla nauczycieli, brak rozróżniania godzin ponadwymiarowych od uzupełniających pensum, nieumiejętne sporządzanie arkusza organizacyjnego szkoły w zakresie zajęć dodatkowych, brak wyodrębniania zajęć świetlicy szkolnej w arkuszu organizacyjnym oraz powierzenie wykonywania zadań dydaktycznych (godzin pedagogicznych historii) pracownikom skierowanym jako pracownikom interwencyjnym z Urzędu Pracy. W tej kategorii naruszeń zaliczono także zaniedbania, co do gospodarowania finansami kierowanej jednostki, w szczególności bezpodstawne przydzielanie premii pracownikom administracji i obsługi placówki. Organ jako szczególnie rażące naruszenie wskazał niedostarczenie przez skarżącego umowy o dzieło w terminie, a dostarczenie jej do organu prowadzącego i księgowości po upływie 2 lat od jej wykonania, co zdaniem organu rodzi wątpliwości, w zakresie rzetelności w sporządzaniu tej umowy i realności wydatków.

W dniu 14 lipca 2017r. skarżący złożył wyjaśnienia w odniesieniu do przedłożonych zarzutów podnosząc, że odwołanie uważa za niezasadne. Wyjaśnił, że po pierwsze został już ukarany karą dyscyplinarną za dopuszczenie do nauczania przedmiotu przez nauczyciela niewykwalifikowanego, po drugie sporządzając arkusze organizacyjne w uzgodnieniu z organem prowadzącym nie może ponosić odpowiedzialności za niegospodarne dysponowanie środkami finansowymi w wykonaniu tych arkuszy, po trzecie wykonując zalecenia Kuratora w efekcie naprawił nieprawidłowości wykazywane w działaniach kontrolnych nadzoru pedagogicznego.

W dniu 20 lipca 2017 r. L. Kurator Oświaty negatywnie zaopiniował zamiar odwołania skarżącego z funkcji dyrektora Zespołu Szkół. W uzasadnieniu opinii stwierdzono, że pomimo wykazania w toku czynności sprawdzających naruszeń prawa przez skarżącego, to jednak nie stanowią one "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 38 ust.1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Organ wskazał, że wyjaśnienia skarżącego nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ podstawa odwołania dyrektora nie leży w jednostkowych przypadkach wskazanych przez organ, a jej istota osadza się w stwierdzeniu o niemożności wykonywania w dalszym czasie funkcji dyrektora szkoły na podstawie całokształtu oceny tych naruszeń. Ilość naruszeń i ich waga, w ocenie organu, w powiązaniu z postawą skarżącego wobec tych naruszeń prowadzi do wniosku, że będą się one powtarzać niosąc realne zagrożenie dla przebiegu prawidłowej organizacji pracy w szkole.

Organ stwierdził, że na szczególną krytykę zasługuje postawa dyrektora wobec faktu dopuszczenia do nauczania przedmiotu przez nauczyciela bez kwalifikacji. Sam fakt spowodował ukaranie dyscyplinarne, jednakże jako szczególnie naganne należy zdaniem organu, uznać postępowanie dyrektora mające charakter tuszowania problemu, tj. oświadczenie bezprawne kierowane do nauczyciela o możliwości nauczania i o możliwości podniesienia kwalifikacji, a także skierowanie nauczycielki dla uniknięcia odpowiedzialności pracowniczej na urlop dla poratowania zdrowia. Czynności te podjęte zostały bez porozumienia z organem prowadzącym oraz były bez żadnej podstawy prawnej. Sam zaś fakt otrzymania kary dyscyplinarnej przez skarżącego nie powoduje, że skarżący stał się zdolnym do wykonywania w dalszym ciągu funkcji dyrektora szkoły, albowiem nieznajomość prawa oświatowego oraz podejmowanie czynności bezprawne świadczą przeciwnie. Osoba przejawiająca takie podejście, w opinii organu nie może piastować funkcji dyrektora szkoły.

Organ wskazał także, że doszło do szeregu innych, szczególnie rażących naruszeń, m.in. zalecenie nauczania przedmiotów (historia) przez pracowników interwencyjnych skierowanych do Zespołu Szkół przez Urząd Pracy, bez kwalifikacji i bez żadnego przygotowania pedagogicznego, przez co ujawnił, zdaniem organu po raz kolejny, że nie przywiązuje żadnej wagi do posiadania przez nauczycieli kwalifikacji i nie jest to wyznacznik dla niego do zdolności nauczania. Organ podniósł, że wskazuje to na całkowitą niezdolność piastowania funkcji i stwarza uzasadnione zagrożenie, że będzie to miało miejsce w przyszłości.

Kolejnym zarzutem wobec skarżącego jest dopuszczenie do udzielenia w szkole, niczym nieuzasadnionych godzin ponadwymiarowych dla nauczycieli, co wskazuje na nieumiejętne opracowywanie arkuszy. Ostatnią kwestią, jaka legła u podstaw ustalenia niemożności dalszego wykonywania funkcji Dyrektora, są ustalenia kontroli Kuratora. Ustalenia te organ przyjmuje jako własne, zatem fakt wykonania zaleceń przez Dyrektora nie miał wpływu na ocenę organu prowadzącego co do ustalonych faktów. Organ stwierdził, że wobec dopuszczenia do przemocy i znęcania się w szkole, oraz wobec ciągłego i uporczywego mataczenia w dokumentacji szkolnej (dziennikach zajęć i statutach), uznając odpowiedzialność skarżącego za te czyny, zasadne było w jego ocenie odwołanie dyrektora szkoły.

W dniu [...] sierpnia 2017 r. skarżący złożył skargę do Wojewody L. na zarządzenie Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2017 r. [...]. W złożonym piśmie podniósł zarzut braku faktycznego uzasadnienia, gdyż podane w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia przyczyny odwołania, w jego opinii są zbyt ogólne i nieprawdziwe, aby mogły wyczerpać hipotezę przepisu art. 38 ust.1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Wojewoda L. pismem z dnia 22 sierpnia 2017 r. stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do podjęcia działań nadzorczych wobec zarządzenia Wójta Gminy w sprawie odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół w S. . Ponadto wskazał, że nadzór wojewody nad wykonywaniem zadań gminy opiera się wyłącznie na kryterium zgodności z prawem nie zaś celowości, rzetelności czy racjonalności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący zaskarżonemu zarządzeniu zarzucił:

- naruszenie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w konsekwencji wydanie zaskarżonego zarządzenia mimo nie zaistnienia ustawowej przesłanki w postaci "przypadku szczególnie uzasadnionego", z przekroczeniem przewidzianego luzu decyzyjnego;

- naruszenie art. 107 § 1 pkt 9 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu wstępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257.) - dalej "k.p.a." w zw. z art, 7 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997, NR 78 poz. 483) poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zarządzenie wójta powinno zawierać pouczenie, co do możliwości jego zaskarżenia, gdzie tym samym skarżący został pozbawiony konstytucyjnej gwarancji w postaci prawa do sądu;

- naruszenie art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmowie mocy dowodowej i wiarygodności dokumentowi - znak [...] z dnia [...] lipca 2017 r. sporządzonego przez L. Kuratora Oświaty, w którym wyrażono negatywną opinię, co do odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół w S. pomimo, że dokument ten ma moc dokumentu urzędowego z czym wiąże się domniemanie istnienia faktów w nim stwierdzonych, co w konsekwencji doprowadziło do uznania okoliczności stanowiących podstawę do odwołania skarżącego za nieudowodnione;

- naruszenie art. 7, 77 § 1, art. 80 art. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak w zaskarżonym zarządzeniu uzasadnienia prawnego oraz zawarcie w zaskarżonym zarządzeniu uzasadnienia faktycznego zbyt ogólnego, lakonicznego i niezbyt zrozumiałego, aby mogło stanowić podstawę do odwołania ze stanowiska dyrektora na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 u. o s. o.

- naruszenie art. 80 k.p.a. przez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów polegającej na braku odniesienia się w zaskarżonym zarządzeniu do pisma skarżącego z dnia 14 lipca 2017 r., w którym odpowiedział na stawiane mu przez organ prowadzący szkołę zarzuty, co miało wpływ na niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 38 ust. 1 pkt 2 u. o s. o.

Skarżący mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) dalej jako "p.p.s.a."ppsa w zw. z art. 91 ust.1 zd.1 u.s. g., wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości jako podjętej z istotnym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę, organ wskazał, że powodem odwołania z funkcji dyrektora szkoły było uznanie że, nagromadzona ilość i waga naruszeń, jakich dopuścił się skarżący przy sprawowaniu funkcji Dyrektora Zespołu Szkół w S. , a także jego bezkrytyczny i niekonstruktywny stosunek do bezspornych naruszeń, nie rokował żadnych szans na poprawę sytuacji. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, organ podkreślił, że L. Kurator Oświaty skoncentrował się w swej opinii na fakcie uprzedniego ukarania skarżącego karą porządkową za fakt błędnego mianowania nauczyciela - co stanowi zupełne nieporozumienie, albowiem odwołanie nie ma charakteru "ponownej kary", a jest jedynie czynnością zapobiegawczą przeciwko szkodom, jakie mogą prawdopodobnie wystąpić.

Organ podniósł także, że wszczynanie przez skarżącego kolejnych programów naprawczych w szkole nie usuną faktu, że błędy pedagogiczne zaszły i szkody zostały wyrządzone. Organ wskazał, że ma na uwadze dobro nauczanych dzieci i prowadzonej placówki, a nie dobro skarżącego, który zobowiązał się już więcej błędów nie popełniać. Błędy zostały popełnione, szkody wyrządzone i prawdopodobieństwo ich zajścia po raz kolejny jest uzasadnione.

Ponadto, organ podkreślił, że wyjaśnienia skarżącego zbiegające się w swej treści z zawartością opinii Kuratora, dla organu prowadzącego są niewystarczające. Wręcz przeciwnie, skarżący zdaje się nie zauważać swych niedociągnięć, a jedynym wytłumaczeniem jest fakt, że otrzymał już karę nagany. Organ podniósł, że wszczęcie postępowania w przedmiocie odwołania Dyrektora nie stanowiło dla skarżącego żadnego asumptu do zweryfikowania swojej postawy i podjęcia rzetelnych kroków, z podjęciem ewentualnego udziału w zajęciach dokształcających z zakresu prowadzenia placówki oświatowej oraz psychologii i pedagogiki, do czego powinna skłonić skala i częstotliwość naruszeń. Mając na uwadze powyższe organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Co do zasady, uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. , poz. 2188 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej powoływana jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, czyli kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne podlegają akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Oznacza to, że zarządzenie przez organ jednostki samorządu terytorialnego (wójta gminy) działający jako organ prowadzący placówkę oświatową o odwołaniu osoby ze stanowiska kierownika placówki oświatowej (dyrektora szkoły), jest aktem z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.

Jednocześnie zauważyć trzeba, że zadania własne gminy obejmują edukację publiczną, a ich realizacja przejawia się między innymi w prowadzeniu szkół i placówek publicznych. W przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego zadania i kompetencje organu prowadzącego szkołę powierzone zostały trzem grupom podmiotów (radzie gminy, radzie powiatu, lub sejmikowi województwa). Kompetencja powierzania funkcji i odwoływania dyrektora szkoły lub placówki przyznana została natomiast organom wykonawczym tych podmiotów (art. 5c pkt 2 ustawy). Zagwarantowana konstytucyjnie samodzielność samorządu terytorialnego podlegająca ochronie sądowej, statuowanej w art. 165 ust. 2 Konstytucji RP, w przypadku podejmowania aktu o odwołaniu dyrektora z jego funkcji, ograniczona została regulacją zawartą w art. 38 u.s.o.

Kontrola Sądu w niniejszej sprawie została zainicjowana skargą G. Ś., wniesioną w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz.446, zwana dalej u.s.g.). Dokonując oceny dopuszczalności tej skargi Sąd uznał, że została ona wniesiona od podmiotu mającego legitymację skargową w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g., przyjmując za zasadne w tej kwestii argumenty powoływane przez skarżącego, którego interes prawny jako dyrektora odwołanego ze stanowiska został naruszony zaskarżonym aktem.

Przedmiotem kontroli Sądu w tak zakreślonych granicach kognicji było w niniejszej sprawie Zarządzenie [...] z dnia [...] lipca 2017 r. Wójta Gminy o odwołaniu G. Ś. ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół w S. .

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego Zarządzenia należy stwierdzić, że jego materialnoprawną podstawę stanowi przepis art. 38 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1943 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia, obecnie jest to art. 66 ust.1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 996). Zgodnie z art. 38 ust.1 pkt 2 u.s.o., w którym organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce, "w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty [...] może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia". Z brzmienia przywołanego wyżej uregulowania wynika, że odwołanie w trybie natychmiastowym ze stanowiska dyrektora szkoły lub placówki następuje w ramach uznania administracyjnego, jednakże przy związaniu organu przesłanką formalną w postaci zasięgnięcia opinii kuratora oświaty oraz przesłanką materialną w postaci szczególnie uzasadnionego przypadku. Łączne wystąpienie wskazanych przesłanek daje możliwość zastosowania dyspozycji określonej w tym przepisie, tj. odwołania ze stanowiska w trybie natychmiastowym.

Poddając ocenie legalność zaskarżonego zarządzenia należy stwierdzić, że zostało ono wydane z istotnym naruszeniem art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o., polegającym na wydaniu zaskarżonego zarządzenia mimo braku okoliczności uzasadniających występowanie "przypadku szczególnie uzasadnionego", który uprawniałby do odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Spór w przedmiotowej sprawie koncentruje się wokół tego, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy ziściła się przesłanka – stypizowana w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. – w postaci "przypadku szczególnie uzasadnionego", stanowiąca podstawę dla organu prowadzącego, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce, możliwość odwołania go z tego stanowiska w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce może odwołać nauczyciela z tego stanowiska w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Mając na uwadze, że naruszenia art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. odnosi się do przesłanki materialnej w postaci zwrotu niedookreślonego "w przypadkach szczególnie uzasadnionych", należy stwierdzić, że brak jest wyjaśnienia przez ustawodawcę zakresu zastosowania tego zwrotu niedookreślonego, gdyż nie został zdefiniowany. Nie podano także, jakie kryteria muszą być spełnione, żeby można było mówić o tego typu przypadkach. Ocenę w tym zakresie ustawodawca pozostawia organowi prowadzącemu szkołę.

W wyroku z dnia 19 lutego 1997 r., III RN [...], Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 38 pkt 2 ustawy o systemie oświaty przewiduje możliwość odwołania nauczyciela "w przypadkach szczególnie uzasadnionych", co oznacza, że zarówno ocena, jak i uznanie organu, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze, a następnie odwołuje go z tego stanowiska, nie mogą mieć charakteru dowolnego lub arbitralnego, lecz powinny być dokładnie i szczegółowo wywiedzione i uargumentowane w uzasadnieniu podjętego aktu, zaś ów wywód i argumentacja powinny podlegać wnikliwej kontroli zarówno organów nadzoru, jak i sądu. Sąd Najwyższy zwrócił przy tym uwagę na to, że niedopuszczalne jest powierzchowne traktowanie uzasadnienia, zwłaszcza wówczas, gdy przedmiotem sprawy jest ważny dla obywatela problem jego zatrudnienia i to - tak, jak w tym wypadku - gwarantowanego szczególnym przepisem ustawy.

W orzecznictwie przyjmuje się, że "szczególnie uzasadnione przypadki" o których mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy oznaczają sytuacje, w których nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania wykonywania funkcji dyrektora z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego i dalszego funkcjonowania szkoły. Przyjmuje się też, że to naruszenie to musi być na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a przesłanki typu negatywna ocena działalności dyrektora szkoły przez organ prowadzący w zakresie zaniedbań dotyczących organizacji pracy szkoły lub gospodarki finansowej szkoły, odmienna koncepcja prowadzenia placówki oświatowej, czy też konflikt z organem prowadzącym lub gronem pedagogicznym i jego wotum nieufności, nie mieszczą się w pojęciu szczególnie uzasadnionych przypadków i nie uzasadniają odwołania dyrektora szkoły w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy (por. wyrok NSA z 14 marca 1997 r., II SA/Wr 472/96, pub. "Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych" 1997, nr 2 poz. 53; wyrok NSA z 19 września 2001 r., II SA 1657/2001; wyrok NSA z 23 września 2005 r., akt I OSK 91/05, wyrok NSA z 25 lutego 2011r., I OSK 2018/10, wyrok WSA w Lublinie z 26 stycznia 2012 r., III SA/Lu 609/11; wyrok NSA z 11 maja 2012r., I OSK 1971/2011, pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z kolei w piśmiennictwie przyjmuje się, że zawarty w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. zwrot "szczególnie uzasadniony przypadek" odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, zawęża stosowanie powyższego przepisu do sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych, w których organ odwołujący ma pełne prawo ocenić, że dalsze kierowanie placówką stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia jej celów lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych względów nie jest do przyjęcia. Chodzi tutaj o działanie lub zaniechanie o charakterze wykraczającym poza działania rutynowe, czy też codzienne, mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień określonych prawem przez nauczyciela dyrektora szkoły, które powoduje destabilizacje w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska godzi w interes szkoły jako interes publiczny (por. Pilich Mateusz (red.) Komentarz do art. 38 ustawy – Prawo oświatowe, [w:] Prawo oświatowe oraz przepisy wprowadzające, Komentarz, WKP 2015).

Mając na uwadze dotychczasową linię orzecznictwa sądów administracyjnych w przedmiocie interpretacji pojęcia "przypadków szczególnie uzasadnionych" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 13 października 2011r. sygn. II SA/Bk 386/11 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) wskazał, że za przypadki szczególnie uzasadnione należy uznać:

1. zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne),

2. mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień, określonych prawem, przez nauczyciela - dyrektora szkoły,

3. przy czym stwierdzone uchybienie nauczyciela są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego

4. konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy prawne zaprezentowane w powołanych wyżej orzeczeniach i literaturze. Należy także zgodzić się ze stwierdzeniem, że użyte w art. 38 ust.1 pkt 2 u.s.o. pojęcie "przypadki szczególnie uzasadnione" jest pojęciem ogólnym, niedookreślonym, swoistą klauzulą generalną, które winno być interpretowane wąsko. W orzecznictwie od dawna przyjmuje się, że przepis ten stanowi wyjątek od zasady stabilności stosunku zatrudnienia, a zatem jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna (wyrok NSA w Warszawie z dnia 1 września 2010 r. I OSK 933/10, LEX nr 602589; podobnie wyrok NSA w Warszawie z 19 listopada 2010 r., I OSK 1530/10 LEX nr 745066).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd stanął na stanowisku, że uzasadnienie zaskarżonego zarządzenia nie pozwala na przyjęci, że zaistniał w stanie faktycznym sprawy "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający odwołanie G. Ś. ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół w S. .

W ocenie Sądu analiza zarzutów wskazanych w ww. zarządzeniu Wójta Gminy sprowadza się do bardzo ogólnie opisanych zarzutów, bez wypełnienia ich konkretną treścią oraz ewentualnie nieakceptowalnym działaniem. Stanowią one jedynie zbiorczy wykaz uchybień na przestrzeni kilku lat.

Część z zarzucanych uchybień w momencie wydawania zaskarżonego zarządzenia była już nieaktualna, jak chociażby nieprawidłowości stwierdzone przez L. Kuratora Oświaty w protokole kontrolnym, które zostały w późniejszym czasie sanowane poprzez wykonanie zaleceń pokontrolnych. Podobnie zarzut naruszenia przepisów prawa oświatowego m.in. poprzez dopuszczenie w 2010 r. do nauczania przedmiotu przez nauczyciela z brakiem wymagalnych kwalifikacji. W konsekwencji spowodowało to nałożenie na niego kary porządkowej (art. 108 kodeksu pracy). Zdarzenie to jak wynika z akt administracyjnych miało miejsce w 2016 r.

Nie znalazło uzasadnienia w przedstawionych dowodach niedopełnienie obowiązków prawidłowej gospodarki finansowej w szkole. Skarżący wyjaśnił, że w roku [...] przed zatwierdzeniem arkusza Wójt oraz Skarbnik gminy nie wyrazili zgody na proponowaną przez skarżącego ilość godzin w świetlicy, skutkiem czego była decyzja o zmniejszeniu liczby godzin.

Prawidłowe jest stanowisko dyrektora szkoły, że praca w każdym roku szkolnym jest organizowana na podstawie arkusza organizacyjnego zatwierdzonego każdorazowo przez Wójta.

Podnieść należy, iż zgodnie z ugruntowaną linią orzecznictwa ratio legis przepis art. 38 ust.1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, uzasadnia tezę, że zastosowanie trybu odwołania dyrektora szkoły uzasadnionego wystąpieniem "przypadku szczególnie uzasadnionego" powinno przebiegać w selektywnie krótkim przedziale czasowym od momentu wystąpienia okoliczności mających uzasadniać ich kwalifikację jako przypadku szczególnie uzasadnionego. A zatem powinien zachodzić związek czasowy między przyczynami odwołania, a faktem odwołania dyrektora z tych powodów.

Podkreślenia wymaga, że L. Kurator Oświaty w piśmie z dnia 13 lipca 2017 r. wyraził negatywną opinię o odwołaniu skarżącego ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół w S. . W opinii tej, podniesiono, że okoliczności sprawy nie uzasadniają zastosowania przepisu art. 38 ust.1 pkt 2 u.s.o. i tym samym odwołania G. Ś. ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół w S. . Przytoczone argumenty nie stanowią o szczególnie uzasadnionym przypadku, mogą natomiast uzasadniać odwołanie w trybie art. 38 ust.1 pkt 1lit.b u.s.o., przy czym powinno być ono poprzedzone dokonaniem negatywnej oceny pracy zgodnie z art. 6a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2016 r. poz. 1379 z późn. zm.).

Wprawdzie taka opinia, wydawana na podstawie art. 38 ust.1 pkt 2 pr.oświat., nie jest wiążąca dla organu odwołującego (zob. np.: M. Pilich [w:] M. Pilich, A. Olszewski, Prawo oświatowe oraz przepisy wprowadzające. Komentarz, Warszawa 2015, uw. 6 do art. 38; jednak uszło uwadze tego organu, że to nie Kurator powinien przekonać Wójta o niecelowości opiniowanego odwołania w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2, tylko Wójt winien wykazać obiektywną zasadność tego odwołania – czego w ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie w świetle uzasadnienia Zarządzenia oraz dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie uczynił.

Należy zwrócić uwagę, także na to, odwołanie dyrektora szkoły w trybie art. 38 ust.1 pkt 2 u.s.o., jest szczególna okolicznością.

Przechodząc do zarzutu błędnego pouczenia zawartego w zaskarżonym zarządzeniu wyrażającym się w braku informacji o możliwości wniesienia przez zainteresowanego skargi do sądu administracyjnego, Sąd uznał zarzut ten za uzasadniony, wskazując jednocześnie, że naruszenie to nie ma wpływu na wynik sprawy. Skarżący mimo braku pouczenia o prawie do zaskarżenia skutecznie wniósł skargę na to rozstrzygniecie.

Biorąc zatem pod uwagę wskazane powyżej naruszenia prawa materialnego i zgromadzone w aktach sprawy dokumenty należy stwierdzić, że nie pozwalają one na dokonanie w sposób nie budzący wątpliwości ustalenia, że w niniejszej sprawie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek", który uzasadniałby odwołanie G. Ś. z funkcji dyrektora szkoły w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Nie można przyjąć, iż w stanie sprawy zaistniały "przypadki szczególnie uzasadnione", tj. działania lub zaniechania, o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działania rutynowe, codzienne, mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień określonych prawem przez nauczyciela – dyrektora szkoły, przy czym stwierdzone uchybienia są dodatkowo tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły.

Należy zatem uznać, że zaskarżone zarządzenie wydane zostało z istotnym naruszeniem prawa, co stanowi wadę powodującą konieczność stwierdzenia nieważności zaskarżonego zarządzenia. Jednak mając na uwadze, że od podjęcia zaskarżonego zarządzenia upłynął już okres dłuższy niż 1 rok, Sąd orzekł o jego niezgodności z prawem, działając na podstawie art.147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 94 ust. 2 i art. 91 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.