Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4548/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 980/20 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 11 marca 2020 r., nr DOS1.1125.5.2020.UOC w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia stosunku służbowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz A. W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 13 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 980/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. W. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z 11 marca 2020 r., nr DOS1.1125.5.2020.UOC,

w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia stosunku służbowego.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych

i prawnych:

Wyrokiem z 26 czerwca 2018 r. , sygn. akt II SAB/Ol 97/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględnił skargę A. W. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej wygaśnięcia stosunku służbowego i m.in. zobowiązał Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie do wydania decyzji dotyczącej stosunku służbowego A. W. - w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez organ odpisu prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy.

Wyrokiem z 3 września 2019 r., sygn. akt I OSK 3744/18, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej

w Olsztynie od ww. wyroku W uzasadnieniu wskazał m.in., że wydając decyzję stwierdzającą zwolnienie funkcjonariusza ze służby na skutek wygaśnięcia stosunku służbowego wobec nieprzedstawienia mu propozycji służby, organ każdorazowo będzie zobowiązany wziąć pod uwagę i rozważyć kryteria o jakich mowa w art. 165 ust. 7 ustawy z 17 stycznia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1948; dalej: ustawa wprowadzająca).

Decyzją z 6 grudnia 2019 r., nr 2801-IZK2.120.38.2019.9, Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego A. W. z dniem 31 sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu podał, że skorzystał z przysługujących mu kompetencji i podjął decyzję o nieprzedstawieniu A. W. w ustawowym terminie, tj. do 31 maja 2017 r. pisemnej propozycji służby lub pracy w podległej jednostce. Przy podejmowaniu decyzji uwzględnił okoliczności wynikające z akt osobowych funkcjonariusza oraz systemu kadrowego FOCUS i systemu szkoleniowego HERMES, dotyczące całego przebiegu pracy/służby, w tym kwalifikacji potwierdzonych dokumentami oraz przebieg służby potwierdzony m. in. opiniami i ocenami bezpośrednich przełożonych, awansami na wyższe stanowisko służbowe, czy kolejny stopień służbowy. Uwzględnił również posiadane przez funkcjonariusza wykształcenie. W ocenie organu w procesie kształtowania polityki kadrowej zostały uwzględnione przesłanki wynikające z art. 165 ust. 7 ustawy wprowadzającej.

Decyzją z 11 marca 2020 r. Szef Krajowej Administracji Skarbowej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podał, że rozstrzygnięcia w zakresie stosunku służbowego determinowały względy wynikające ze zmian w organizacji funkcjonowania skarbowości i Służby Celnej, tj. utworzenie Krajowej Administracji Skarbowej.

Organ przytoczył art. 165 ust. 3 i 7, a także art. 170 ust. 1 i 3 ustawy wprowadzającej. Wskazał, że skarżąca nie otrzymała pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, w konsekwencji czego jej stosunek służbowy wygasł z dniem 31 sierpnia 2017 r., stosownie do art. 170 ust. 1 pkt 1 ustawy wprowadzającej. Podkreślił, że ustawodawca nie zawarł nakazu złożenia pracownikom propozycji zatrudnienia, zaś funkcjonariuszom propozycji pełnienia służby.

W ocenie Szefa KAS uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji zawiera analizę ustawowych przesłanek, z powodu których zaniechano przedstawienia odwołującej się propozycji pracy lub służby. Organ pierwszej instancji, dokonując oceny potrzeb kadrowych w perspektywie tego komu należy złożyć propozycje zatrudnienia lub pełnienia służby, wziął pod uwagę potrzeby organizacyjno–kadrowe podległej mu jednostki. Organ odniósł się do zarzutu związanego z ciążą funkcjonariuszki i podał, że do 31 maja 2017 r. nie poinformowała ona pracodawcy, że jest w ciąży. Zwolnienie lekarskie zawierające informację o kodzie B wpłynęło do organu w dniu 6 czerwca 2017 r. Natomiast zaświadczenie lekarskie stwierdzające stan ciąży zostało dostarczone w dniu 29 czerwca 2017 r. Organ wyjaśnił również, że zatarcie karalności nie jest równoznaczne z anulowaniem treści orzeczenia dyscyplinarnego i nie przekreśla faktu, że doszło do naruszenia dyscypliny służbowej. Ponadto stwierdził, że art. 170 ustawy wprowadzającej stanowi lex specialis w stosunku do rozwiązań zawartych w innych ustawach. Przepis ten nie zawiera ochrony przed zwolnieniem. Taka sytuacja dotyczyła wszystkich pracowników i funkcjonariuszy, w tym tych podlegającej ochronie. Na poparcie tego stanowiska organ odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjne z 13 marca 2000 r. sygn., akt K 1/99.

W ocenie Szefa KAS organ pierwszej instancji działał w trosce o właściwą

i terminową realizację zadań ustawowych przez podległą Izbę. Organ, ważąc wszystkie argumenty, wskazał, że zobowiązany był brać pod uwagę nie tylko zasadę ochrony pracy, lecz inne wartości konstytucyjne, jak interes publiczny, dobro wspólne, równowagę finansów publicznych, które mają związek ze zmianami dokonywanymi w strukturach administracji publicznej.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca.

W odpowiedzi na skargę Szef KAS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę Sąd pierwszej instancji na wstępie wyjaśnił, że w celu przeprowadzenia reformy szeroko rozumianej administracji skarbowej ustawodawca w ustawie wprowadzającej określił trzy rozwiązania prawne, dotyczących zmiany stosunku służbowego dotychczasowych funkcjonariuszy Służby Celnej w stosunek służbowy lub w stosunek pracy w Służbie Celno-Skarbowej.

Pierwsze rozwiązanie można określić jako kontynuację stosunku służbowego. Drugie rozwiązanie polega na wygaśnięciu dotychczasowego stosunku służbowego. Następuje ono w wyniku niezłożenia funkcjonariuszowi propozycji dalszego zatrudnienia lub gdy funkcjonariusz nie zaakceptuje złożonej mu propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby w określonym przez prawo terminie (zgodnie z art. 170 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy wprowadzającej). W takim przypadku dochodzi do wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza, które traktuje się jak zwolnienie ze służby, stosownie do art. 276 ust. 2 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r., poz. 813; dalej "ustawa o KAS"). Trzecie rozwiązanie polega na przekształceniu dotychczasowego stosunku służbowego w stosunek pracy na skutek złożenia dotychczasowemu funkcjonariuszowi propozycji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę i po jej przyjęciu przez funkcjonariusza.

Sąd ten powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 1/19. Z jej uzasadnienia wynika, że wygaśnięcie dotychczasowego stosunku służbowego następuje w wyniku niezłożenia funkcjonariuszowi propozycji dalszego zatrudnienia lub w przypadku niezaakceptowania przez niego propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby w określonym przez prawo terminie. W takim przypadku dochodzi do wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza, które traktuje się jak zwolnienie ze służby. Tutaj podstawę do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby stanowi art. 170 ust. 1 i 3 ustawy wprowadzającej w związku z art. 276 ust. 1 i 2 ustawy o KAS.

Sąd zwrócił uwagę, że organu były związane wykładnią prawa dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie i Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 153 i art. 190 i art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). W ocenie tego Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji czyni zadość wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. i uwzględnia w sposób należyty ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego "z dnia 30 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 817/18". Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w przypadku, gdy organ administracyjny pierwszej instancji zdecydował się nie przedstawić skarżącej propozycji służby lub pracy, a z wiążących orzeczeń sądów administracyjnych, które zapadły w rozpoznawanej sprawie wynikało, że należało wydać decyzje administracyjną w tym zakresie, to decyzje organów obu instancji powinny zawierać zindywidualizowane powody, które przemawiały za takim, a nie innym stanowiskiem wobec konkretnej osoby. Zdaniem składu orzekającego organy dopełniły tego obowiązku.

W ocenie tego Sądu zarzuty podniesione w skardze są niezasadne. Organy wydające decyzje nie naruszył określonych w skardze przepisów. Decyzje zostały wydane przez właściwe w sprawie organy na podstawie właściwych przepisów prawa. Przy wydaniu decyzji nie doszło również do naruszenia norm konstytucyjnych. Wbrew twierdzeniu skarżącej, organy nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego, jak również dokonały prawidłowej interpretacji przepisów prawa materialnego. Podniesiony w skardze zarzut związany z ciążą skarżącej nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Nie jest również zasadny zarzut związany z tzw. ochroną związkową. Sąd podzielił stanowisko organu w tym zakresie, a w szczególności odwołanie się do powołanego wyżej wyroku Trybunał Konstytucyjnego. Nie ma racji skarżąca, że organ nie mógł odwołać się do ukarania skarżącej karą dyscyplinarną, która uległa zatarciu. Organ był zobowiązany do oceny całego okresu służby skarżącej.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca reprezentowana przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Nadto zażądała zwrotu kosztów postępowania oraz przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.:

1) obrazę przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 170 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art 170 ust.3 w zw. z art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o KAS poprzez:

a) niezasadne oddalenie skargi skarżącej i zaakceptowanie faktu, że stosunek służbowy skarżącej miałby wygasnąć (i miałaby ona być zwolniona w ten sposób z służby) w sytuacji, gdy właściwe zastosowane kryteria z art. 165 ust. 7 ustawy wprowadzającej obligowały Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie do wręczenia skarżącej propozycji służby i brak tej czynności był niezgodny

z prawem i Szef KAS powinien był to dostrzec i uwzględnić odwołanie, a oddalając odwołanie naruszył ww. przepisy;

b) niezasadne oddalenie skargi skarżącej i zaakceptowanie faktu, że stosunek służbowy skarżącej miałby wygasnąć wskutek braku wręczenia propozycji służby w sytuacji, gdy powody braku wręczenia propozycji służby skarżącej podane przez organy nie mieszczą się w ustawowych przesłankach podjęcia takiej decyzji określonych w art. 165 ust. 7 ustawy wprowadzającej (bo dotyczą między innymi dawno zatartej kary dyscyplinarnej) i jednocześnie podawane powody zwolnienia mają charakter jedynie swoistego rodzaju pomówień – nie zostały ustalone w drodze należycie przeprowadzonego (i bezspornego) postępowania dowodowego;

c) poprzez brak kontroli zasadności niewręczenia skarżącej propozycji służby lub pracy przez pryzmat przesłanek określonych w wskazanym przepisie (tj. art. 165 ust. 7 ustawy wprowadzającej) co doprowadziło do wadliwej akceptacji zaskarżonej decyzji Szefa KAS i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie.

2) obrazę przepisu art. 181 ust 1 ustawy o KAS w z art 170 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 170 ust. 3 ustawy wprowadzającej. polegające na naruszeniu zakazu zwalniania funkcjonariusza ze służby w okresie ciąży, w sytuacji gdy Skarżąca nie spełnia żadnej z przesłanek stanowiących o odstępstwie od tej generalnej zasady wskazanych w ustawie o KAS.

3) obrazę art. 1 i 3 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt. 1 ustawy o związkach zawodowych poprzez akceptację faktu zwolnienia skarżącej z służby pomimo iż nastąpiło to ewidentnie jako swoisty odwet za czynności podejmowane w ramach działalności związkowej oraz (przede wszystkim) poprzez fakt, iż skarżąca była pod ochroną związkową i nie można było jej zwolnić lub zmienić na niekorzyść warunków pracy lub płacy bez zgody związku zawodowego, a o takową zgodę organ nie wystąpił.

4) z tzw. ostrożności procesowej na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi także zarzuciła obrazę przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 170 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 170 ust. 3 ustawy wprowadzającej w zw. z art. 276 ust. 1 i 2 ustawy o KAS poprzez akceptację przez Sąd wadliwej konstrukcji orzeczenia organów obu instancji, w której stwierdzają one wygaśnięcie stosunku służbowego z dniem 31.08.2017 r. w sytuacji, w której powinna to ewentualnie (w najgorszym dla skarżącej wariancie) być decyzja o zwolnieniu z służby w dacie bieżącej i równej dacie wydania w orzeczenia i przy powołaniu się na określone w ustawie o KAS (art. 276) przesłanki zwolnienia z służby (które naturalnie wówczas mogą podlegać ponownie kontroli sądowej).

II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:

1) obrazę przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia wyroku, które nie uzasadnia treści sentencji orzeczenia, nie odnosi się do wielu zarzutów skargi i nie tłumaczy w sposób należyty treści rozstrzygnięcia (tak by można je było poddać dokładnej kontroli);

2) obrazę przepisu art. 1 § 1, 2 i 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą (bo niepełną, niedokładną) kontrolę administracji publicznej i przez to przyjęcie wadliwego stanu faktycznego sprawy poprzez zaakceptowanie nieprawdziwych ustaleń i twierdzeń Szefa KAS oraz Dyrektora lAS w Olsztynie co do powodów zwolnienia skarżącej z służby oraz przez wadliwe ustalenie, że DIAS w Olsztynie nie wiedział o ciąży skarżącej;

3) obrazę przepisu art. 190 p.p.s.a. przez błędne uznanie przez WSA, że uprzednio wydane w sprawie orzeczenia (wyrok WSA z 26 czerwca 2018 r. sygn. akt II SAB/Ol 92/17 oraz utrzymujące go w mocy wyrok NSA z 3 września 2019, sygn. I OSK 3744/18) nakazywały zwolnienie skarżącej z służby (względnie: stwierdzenie wygaśnięcia jej stosunku służbowego) w sytuacji, gdy sentencja utrzymanego w mocy wyroku WSA stanowiła o obowiązku wydania przez organ, tj. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, decyzji dotyczącej stosunku służbowego skarżącej (co nie jest tożsame prawnie z nakazem wydania decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia stosunku służbowego czy decyzji o zwolnieniu z służby);

4) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 153 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła błędne zaakceptowanie przez Sąd poglądu Szefa KAS co do tego, że uprzednio wydane w sprawie orzeczenia (wyrok WSA z 26 czerwca 2018 r. sygn. akt II SAB/Ol 92/17 oraz utrzymujący go w mocy wyrok NSA z 3 września 2019, sygn. I OSK 3744/18) nakazywały zwolnienie skarżącej z służby (względnie: stwierdzenie wygaśnięcia jej stosunku służbowego) w sytuacji, gdy sentencja utrzymanego w mocy wyroku WSA stanowiła o obowiązku wydania przez organ tj. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie decyzji dotyczącej stosunku służbowego skarżącej (co nie jest tożsame prawnie z nakazem wydania decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia stosunku służbowego czy decyzji o zwolnieniu z służby);

5) obrazę przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez:

a) uznanie, że Szef KAS prawidłowo dokonał oceny dowodów w sprawie i zasadnie uznał, że rację miał Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie twierdząc, że względy prawidłowego kształtowania kadry realizującej zadania administracji skarbowej oraz zapewnienia sprawnego i efektywnego funkcjonowania izby przemawiały za brakiem wręczenia skarżącej propozycji pracy lub służby (przy jednoczesnym zaakceptowaniu twierdzenia o istnieniu rzekomych limitów zatrudnienia);

b) uznanie, że Szef KAS prawidłowo dokonał oceny dowodów w sprawie i zasadnie uznał, że rację miał Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie co do tego jakoby skarżąca podjęła zachowania lub działania pozwalające obiektywnie stracić do niej zaufanie;

c) uznanie, że Szef KAS prawidłowo zaakceptował sytuację braku przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącą, w sytuacji gdy dowody te miały istotne znaczenie dla ustalanego przez organy stanu faktycznego sprawy (tj. zmierzały do wykazania, że skarżąca nie miała żadnych "podejrzanych kontaktów" z podróżnymi, która to okoliczność była później podnoszona przez organy jako powód zwolnienia z służby - braku wręczenia propozycji pracy lub służby;

6) obrazę przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z obrazą art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że Szef KAS prawidłowo nie uwzględnił zarzutu skarżącej dotyczącej naruszenia jej prawa jako strony do aktywnego udziału w postępowaniu oraz zapoznania z aktami przed wydaniem decyzji, w sytuacji gdy skarżąca w razie przeprowadzenia tejże czynności złożyłaby nowe wnioski dowodowe zmierzające do ustalenia prawdziwego stanu faktycznego sprawy (z analizy akt mogłaby wywnioskować, jakie "zarzuty" organ chce wysuwać wobec jej osoby i mogłaby podjąć próbę wykazania braku ich zasadności).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca odniosła się do powyższych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz

o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zarządzeniem z 13 stycznia 2022 r. Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej, w związku z art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t.: Dz. U. z 2020, poz. 1842), zwróciła się do stron postępowania o udzielenie informacji czy wyrażają zgodę na rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedziach z 21 stycznia 2022 r.

i 22 lutego 2022 r. strony wyraziły zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W tej sytuacji sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonej podstawy kasacyjnej.

Skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. W takiej sytuacji, co do zasady, jako pierwsze podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż weryfikacja prawidłowości wykładni lub zastosowania przepisów prawa materialnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji, jest możliwa jedynie w przypadku stwierdzenia braku uchybień natury procesowej, mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W ramach podstawy, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej podniósł sześć zarzutów, w tym zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut ten jest uzasadniony.

Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części, np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., II OSK 986/09; z dnia 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13, publik. CBOSA).

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej. Sąd pierwszej instancji wskazał także podstawę prawną rozstrzygnięcia, jednakże uczynił to nieczytelnie. Nie wyjaśnił jej również w taki sposób, który pozwoliłby na prześledzenie pełnego toku rozumowania i argumentacji Sądu pierwszej instancji, która doprowadziła go do treści zaskarżonego wyroku. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż skutkiem niezłożenia funkcjonariuszowi propozycji dalszego zatrudnienia lub w przypadku niezaakceptowania przez niego propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby w określonym przez prawo terminie dochodzi do wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza, które traktuje się jak zwolnienie ze służby, a podstawę do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby stanowi art. 170 ust. 1 i 3 ustawy wprowadzającej w związku z art. 276 ust. 1 i 2 ustawy o KAS. W części zważeniowej uzasadnienia powinno dojść jednak nie tylko do wskazania podstawy prawnej wygaśnięcia stosunku służbowego skarżącej, wykładni tych przepisów, lecz także do aktu wyraźnej subsumpcji dokonanych ustaleń faktycznych pod normę materialną znajdującą zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego. W pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest pełnych rozważań Sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Można się jedynie domyślać, iż w związku z tym, że w części historycznej uzasadnienia wskazano, że skarżąca nie otrzymała w terminie określonym w ustawie propozycji dalszej służby lub zatrudnienia, to jej stosunek wygasł, a podstawą prawną do wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy wskazane w części zważeniowej.

W ramach wyjaśnienia podstawy prawnej Sąd pierwszej instancji w zasadzie nie odniósł się do zarzutów skarżącej podniesionych w skardze. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji ograniczył się jedynie do następujących wyjaśnień: "Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze w ocenie Sądu są one nie zasadne. Organy wydające decyzje nie naruszył określonych w skardze przepisów. Decyzje zostały wydane przez właściwe w sprawie organy na podstawie właściwych przepisów prawa. Przy wydaniu decyzji nie doszło również do naruszenia norm konstytucyjnych. Wbrew twierdzeniu skarżącej organy nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego, jak równie dokonał prawidłowej interpretacji przepisów prawa materialnego. W ocenie składu orzekającego podniesiony w skardze zarzut związany z ciążą skarżącej nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Nie jest również zasadny zarzut związany z tzw. ochroną związkową. Sąd podziela stanowisko organu w tym zakresie, a w szczególności odwołanie się do wyroku Trybunał Konstytucyjnego określonego wcześniej. Nie ma racji skarżąca, że organ nie mógł odwołać się do ukarania skarżącej karą dyscyplinarną, która uległa zatarciu. Organ był zobowiązany do oceny całego okresu służby skarżącej.".

Należy zauważyć, że zarzuty skarżącej kwestionowały prawidłowość zastosowania podstawy materialnoprawnej przez organ, poprawność ustaleń faktycznych, pozbawienie strony kluczowych praw procesowych w toku postępowania jurysdykcyjnego, podleganie ochronie szczególnej przez skarżącą (wynikającej z art. 105a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w zw. z art. 165 ust. 3 zdanie ostatnie ustawy wprowadzającej oraz z art. 181 ust. 1 ustawy o KAS w zw. z art 170 ust. 3 ustawy wprowadzającej poprzez naruszenie zakazu zwalniania funkcjonariusza w okresie ciąży oraz z art. 1 i art. 3 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych poprzez akceptację faktu zwolnienia skarżącej ze służby, pomimo ochrony związkowej). W części zważeniowej Sąd pierwszej instancji, odnosząc się do tych zarzutów, poprzestał na jednozdaniowych twierdzeniach, których nie poparł jakąkolwiek argumentacją prawną lub odnoszącą się do stanu faktycznego sprawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok Sądu pierwszej instancji nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej, gdyż w uzasadnieniu brak jest w zasadzie odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze oraz prawidłowego, jasnego i czytelnego wskazania podstawy materialnej orzekania oraz jej wyjaśnienia.

Zgodzić należy się tym samym z autorem skargi kasacyjnej, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymogom przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., a braki w tym zakresie wpływają w sposób istotny na treść zaskarżonego wyroku, uniemożliwiając prześledzenie rozumowania Sądu pierwszej instancji, w związku z lakonicznością uzasadnienia, brakiem wskazania podstaw prawnych dla wszystkich argumentów wskazanych w pisemnym uzasadnieniu oraz należytego wyjaśnienia podstaw prawnych rozstrzygnięcia, co uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego wyroku przez Sąd drugiej instancji. Wobec tego odnoszenie się do pozostałych zarzutów, sformułowanych na podstawie wynikającej z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., jest bezprzedmiotowe. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku w całości i przekazaniu sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.