Postanowienie WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 73/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2011-04-13 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych w części
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2011 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku W. D. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) grudnia 2010 r., nr: (...), w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2006 r. - postanawia – 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 200 (dwieście) zł oraz od pozostałych kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 16 lutego 2011 r. W. D. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) grudnia 2010 r. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie prowadzi już działalności gospodarczej, a cały jego majątek został zabezpieczony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Ze złożonego przez skarżącego na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz trójką dzieci. Córka skarżącego jest studentką, oprócz tego jest zatrudniona na ½ etatu, starszy syn jest natomiast uczniem liceum ogólnokształcącego, młodszy zaś uczęszcza do szkoły podstawowej.

W złożonym oświadczeniu W. D. zadeklarował, że utrzymuje się z wynagrodzenia za prace (1/2 etatu), w wysokości 700 zł brutto miesięcznie, jego żona jest natomiast zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, pobierając z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie 1386 zł brutto miesięcznie. Podobnie córka skarżącego utrzymuje się z pracy zarobkowej, osiągając z tego tytułu dochód w wysokości 800 zł brutto miesięcznie.

Odnośnie ponoszonych wydatków skarżący podał, że miesięczny czynsz za wynajem lokalu mieszkalnego, łącznie z opłatami za korzystanie z mediów nie przekracza kwoty 300 zł miesięcznie, a resztę jego dochodów oraz dochodów osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym pochłaniają: zakup żywności, odzieży, obuwia, środków czystości, przyborów szkolnych dla dzieci oraz inne niezbędne zakupy.

Mając na uwadze fakt, że złożone przez skarżącego oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej oraz jego możliwości płatniczych, działając na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) zwrócono się do skarżącego o złożenie dodatkowego oświadczenia w tym zakresie, w szczególności poprzez: określenie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz przedłożenie stosownej umowy, określenie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz ich udokumentowanie za pomocą faktur i rachunków, przedłożenie zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki, przedłożenie zaświadczeń o zarobkach skarżącego i jego żony, podanie czy skarżący, bądź jego córka posiadają udziały lub akcje w spółkach prawa handlowego, uzupełnienie oświadczenia odnośnie posiadanego przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym majątku, z uwzględnieniem składników majątkowych, zajętych na zabezpieczenie należności podatkowych, przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych.

W odpowiedzi na to wezwanie skarżący zadeklarował, że nie posiada rachunków bankowych oraz podkreślił, że ani on, ani osoby wspólnie z nim gospodarujące nie posiadają żadnego majątku, oprócz samochodu osobowego marki SAAB, który został zajęty przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zapewnił również, że jego domownicy nie posiadają na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy żadnych udziałów i akcji.

Skarżący przedłożył także między innymi: kopię wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, kopię decyzji o wykreśleniu z tejże ewidencji, kopie zeznań podatkowych jego oraz jego małżonki za lata 2009-2010, zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, potwierdzające wysokość dochodów uzyskiwanych z tego tytułu, wykazaną w oświadczeniu złożonym na formularzu PPF, kserokopię zawiadomienia o zajęciu samochodu marki SAAB9-7X, kserokopię protokołu zajęcia i odbioru ruchomości (wyżej wymienionego samochodu). Oprócz tego skarżący przedstawił umowę najmu lokalu, z dnia 4 maja 2010 r., zawartą między wynajmującym A. Sp. z o.o. z siedzibą w P., reprezentowaną przez prezesa zarządu – w osobie skarżącego, a żoną skarżącego - J. D. Wynika z niej że spółka oddała do użytkowania wynajmującej lokal mieszkalny o pow. 50 m2 za czynsz miesięczny w wysokości 300 zł brutto, przy czym w § 4 przedmiotowej umowy zawarto postanowienie, w myśl którego czynsz w wysokości o której mowa powyżej obejmuje wszelkie koszty eksploatacyjne, w tym opłaty za zużytą energię elektryczną, wodę, odprowadzanie ścieków oraz pozostałe media, opłaty za wywóz śmieci i koszty ochrony wynajmowanej powierzchni.

Ustosunkowując się do kolejnego wezwania o złożenie dodatkowego oświadczenia w przedmiocie stanu majątkowego i wysokości uzyskiwanych dochodów skarżący przedłożył: odpis pełny z Krajowego Rejestru Sądowego A. Sp. z o.o., której skarżący jest prezesem jednoosobowego zarządu, zgodnie z którym kapitał zakładowy spółki wynosi 1 500 000 zł. Z przedłożonego odpisu wynika również że skarżący do września 2009 r. posiadał udziały w A. Sp. z o.o. o łącznej wartości 350 000 zł.

W. D. przedłożył również odpis z Krajowego Rejestru Sądowego B. Sp. z o.o., o kapitale zakładowym 5 000 zł, której prezesem jednoosobowego zarządu, a zarazem jedynym udziałowcem jest córka skarżącego.

Ustosunkowując się natomiast do wezwania o przedłożenie kserokopii decyzji ustalających zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości i podatku rolnym skarżący stwierdził, że nie jest w stanie ich przedstawić, gdyż decyzje takie nie zostały wydane.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek wykazania spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie wnioskującej o przyznanie tego prawa, która winna w tym celu złożyć kompletne, wiarygodne i przekonujące oświadczenie, zawierające dokładne dane odnośnie jej sytuacji majątkowej, wysokości uzyskiwanych dochodów oraz sytuacji rodzinnej, co wynika z brzmienia art. 252 § 1 P.p.s.a. W sytuacji natomiast, gdy oświadczenie wnioskodawcy, złożone na urzędowym formularzu jest niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub też budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.).

Jeżeli chodzi o samą instytucję przyznania prawa pomocy to w tym miejscu należy powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 61/04, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ten sam Sąd w postanowieniu z dnia 10 kwietnia 2005 r., sygn. FZ 478/04 (publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Ustawy Zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.

Z brzmienia przytoczonych wyżej regulacji, jak również ugruntowanego stanowiska orzecznictwa wynika, że każdy wniosek o przyznanie prawa pomocy należy potraktować indywidualnie, uwzględniając specyfikę konkretnego przypadku.

Mając na uwadze treść wniosku skarżącego oraz okoliczności wynikające ze złożonych przez niego oświadczeń o stanie rodzinnym i majątkowym nie sposób przyjąć, że skarżący nie jest w stanie w jakiejkolwiek części partycypować w ponoszeniu kosztów sądowych, związanych z przedmiotową sprawą.

Przede wszystkim, na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący nie przedstawił w sposób wyczerpujący swojej sytuacji majątkowej, albowiem mimo wezwania nie wykazał szczegółowo swojego majątku, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że został on zabezpieczony przez organ podatkowy. Wzywany natomiast do przedłożenia decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego oświadczył, że decyzje takie nie zostały wydane, tymczasem z akt sprawy I SA/Rz 248/10 wynika, że organ podatkowy dokonując zabezpieczenia zobowiązania podatkowego skarżącego dokonał zajęcia między innymi nieruchomości położonych na terenie P.

Ponadto W. D. w pierwotnie złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym stwierdził między innymi, że jego dzieci nie posiadają żadnego majątku, następnie zapewnił zaś, że jego córka nie zasiada w organie żadnej osoby prawnej. Tymczasem z przedłożonego przez niego, w wykonaniu kolejnego wezwania, odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego B. Sp. z o.o. wynika, że M. D. jest członkiem zarządu tejże spółki, a także jej jedynym udziałowcem. Dokument ten, mający charakter dokumentu urzędowego świadczy jednoznacznie o tym, że pierwotnie złożone przez skarżącego oświadczenie o stanie majątkowym było niezgodne z prawdą.

Mając na uwadze powyższe okoliczności nie można wprawdzie stwierdzić, że przedstawiony przez skarżącego obraz jego stanu majątkowego jest całkowicie nierzeczywisty, jednakże nie sposób nie zauważyć, że poprzez wyżej opisane zabiegi, polegające na przemilczaniu lub ukrywaniu pewnych faktów, dąży on do przedstawienia swojej sytuacji materialnej jak najbardziej niekorzystnie, w celu wykazania braku jakichkolwiek możliwości opłacenia, chociażby w części, kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do merytorycznych przesłanek przyznania prawa pomocy w kontekście okoliczności dotyczących stanu majątkowego i rodzinnego skarżącego należy stwierdzić, że brak jest podstaw do zwolnienia go od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie w całości. Trudno bowiem przyjąć, kierując się zasadami doświadczenia życiowego, że osoba będąca prezesem zarządu (jednoosobowego) spółki z o.o., o kapitale zakładowym 1 500 000 zł, nie jest w stanie wygospodarować czy też pozyskać jakichkolwiek środków pieniężnych, z których możliwe byłoby chociażby częściowe pokrycie kosztów sądowych.

Nie bez znaczenia jest tutaj również fakt, że skarżący posiadał udziały w przedmiotowej spółce o łącznej wartości 350 000 zł, których wyzbył się w 2009 r., a więc w czasie, w którym toczyło się wobec niego postępowanie podatkowe. Mógł on wówczas przewidzieć konieczność zabezpieczenia środków koniecznych na zabezpieczenie ewentualnych kosztów nie tylko tego postępowania, ale i również ewentualnego postępowania sądowoadministracyjnego.

Niezależnie od powyższego na ocenę faktycznych możliwości płatniczych skarżącego wpływa również fakt, że wraz z rodziną korzysta z lokalu mieszkalnego, należącego do kierowanej przez niego firmy, na warunkach znacząco odbiegających od rynkowych cen wynajmu takich lokali. Podkreślić również należy że czynsz najmu zawiera wszystkie opłaty związane z korzystaniem z lokalu, a umowę najmu skarżący, działający imieniem spółki, zawarł ze swoją żoną.

Powyższe okoliczności przemawiają więc za tym, że rzeczywiste możliwości płatnicze skarżącego są większe, niż te które on deklaruje.

Mając na uwadze wyżej wymienione okoliczności należy stwierdzić, że co prawda, mając na uwadze wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie, uiszczenie pełnych kosztów sądowych byłoby dla skarżącego nadmiernym obciążeniem, to uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł nie tylko nie stworzy zagrożenia dla jego egzystencji, ale też uczyni zadość konstytucyjnej zasadzie ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznoprawnych.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.