Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 143/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
article: art. 61 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska Protokolant Referent stażysta Grażyna Sułkowska-Kosmider po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 3 marca 2022 r., nr 016/2022 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. K. (dalej: Strona, Skarżący) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu (dalej też jako: organ odwoławczy) nr 016/2022 z dnia 03.03.2022 r. w przedmiocie uchylenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu nr 0164 - 2017- 007585 z dnia 05.01.2022 roku w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) i orzeczeniu co do istoty sprawy poprzez ustalenie Skarżącemu kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) w wysokości 30.901,76 zł.

Z akt sprawy wynika, iż 12.06.2015 roku Skarżący złożył do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2015. W ramach złożonego wniosku Strona zgłosiła do płatności w ramach:

1. Pakietu 4 - Ochrona Zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych w wariancie 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchnię 79,63 ha oraz

2. Pakietu 8 - Ochrona gleb i wód w wariancie 8.2.1. - Międzyplon ozimy na powierzchnię 26,99 ha.

Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej decyzją nr [...] z dnia 15.06.2016 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu przyznał A. K. płatności rolnośrodowiskowe na rok 2015:

- z tytułu Ochrona siedlisk lęgowych ptaków- 84 576,00 zł (płatność do powierzchni 76,58 ha) oraz

- z tytułu Ochrona gleb i wód - kwotę 11 331,60 zł (płatność do powierzchni 26,98 ha).

Decyzja została doręczona w dniu 20.06.2016 roku, płatność została zrealizowana w dniu 30.06.2015 roku.

Dnia 09.05.2016 roku Skarżący złożył do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2016. W ramach złożonego wniosku Strona zgłosiła do płatności w ramach:

1. Pakietu 4 - Ochrona Zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych w wariancie 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (na powierzchnię 79,08 ha) oraz

2. Pakietu 8 - Ochrona gleb i wód w wariancie 8.2.1. - Międzyplon ozimy (na powierzchnię 2,67 ha).

W dniach od 14.12.2016 roku do 22.12.2016 roku w gospodarstwie rolnym Skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu. W ramach kontroli wykryto następujące nieprawidłowości:

1. Nieprawidłowości w zakresie przedeklarowania powierzchni na działkach rolnych Aa, l, Ab, Ac, m, n, Ad, s, ł oraz Ae

2. Nieprawidłowości dotycząca nieprzestrzegania wymogów:

- nieprawidłowość P018 (pozostawienie większej niż 10%, lecz mniejszej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, skutkująca zmniejszeniem płatności rolnośrodowiskowej o 30%) - w odniesieniu do działek rolnych z oznaczeniem a, b, c. d, i, j oraz h,

- nieprawidłowość P020 (pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym, skutkująca zmniejszeniem płatności rolnośrodowiskowej o 5%) - w przedmiocie działek rolnych z oznaczeniem l, ł, m, n, o, p, r, s, t, u oraz w,

- nieprawidłowość P017 (pozostawienie mniejszej niż 5% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, skutkująca zmniejszeniem płatności rolnośrodowiskowej o 10%) - w przedmiocie działek rolnych z oznaczeniem x, y,

- nieprawidłowość P11 (wykoszenie całej powierzchni działki rolnej, skutkująca zmniejszeniem płatności rolnośrodowiskowej) - w przedmiocie działek rolnych z oznaczeniem m, t, u oraz ,w

- nieprawidłowość P019 (pozostawienie większej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, a w przypadku występowania wodniczki większej niż 80%) - w przedmiocie działki rolnej z oznaczeniem r.

3. Nieprawidłowość 06 (rolnik nie zachował na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych, skutkująca pomniejszeniem całej płatności rolnośrodowiskowej w danym roku o 20% i zwrotem płatności za lata wcześniejsze na podstawie art. 35 rozporządzenia 640/2014) - nieprawidłowość stwierdzona na działce rolnej z oznaczeniem E.

W efekcie kontroli, decyzją nr [...] z dnia 29.06.2017 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu (dalej też: organ I instancji) przyznał A. K. płatność rolnośrodowiskową na rok 2016 w łącznej wysokości 44.586,72 zł, w tym:

1. Wariant: 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości 43.732,32 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 42.907,68 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia (w tym środki budżetu Unii Europejskiej 27.826,87 zł, środki krajowe 15. 905,45 zł),

2. Wariant: 8.3.1 Międzyplon ścierniskowy w wysokości 854,40 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 213,60 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia (w tym środki budżetu Unii Europejskiej 543,65 zł, środki krajowe 310,75 zł).

W uzasadnieniu w/w decyzji organ I instancji wskazał m.in., iż powierzchnia stwierdzona w ramach Wariant: 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków wynosi 72,20 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych w ramach Wariant: 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków a powierzchnią stwierdzoną wynosi 9,53%. Zgodnie zaś z art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE L 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., str. 48 ze zm.; dalej jako: rozporządzenie nr 640/2014) w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, a różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej, pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Dalej wskazał organ, iż zgodnie z § 38 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. poz.361 ze zm., dalej jako: rozporządzenie rolnośrodowiskowe), w przypadku stwierdzenia braku przestrzegania wymogu zmniejsza się kwotę płatności do Wariant: 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, która ma być przyznana. Mając na uwadze powyższe płatność rolnośrodowiskowa w ramach Wariant: 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków została zmniejszona o kwotę w wysokości 15 462,60 zł (słownie: piętnaście tysięcy czterysta sześćdziesiąt dwa złote sześćdziesiąt groszy). Ponadto, wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, iż na działce z stwierdzono nieprawidłowość 06 - rolnik nie zachował na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych, skutkującą pomniejszeniem całej płatności rolnośrodowiskowej w danym roku o 20% i zwrotem płatności za lata wcześniejsze na podstawie art. 35 rozporządzenia nr [...].

Decyzja została doręczona w dniu 11.07.2017 roku. Strona nie wniosła odwołania od w/ w decyzji.

W dniu 03.02.2020 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych Stronie na mocy decyzji Nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 z dnia 15.06.2016 roku. Zawiadomienie zostało doręczone w dniu 13.02.2020 roku.

Decyzją Nr 0164 – 2017 - 007585 z dnia 05.01.2022 roku o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 38.873,12 zł.

W dniu 26.01.2022 roku Strona złożyła odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. z dnia 05.01.2022 roku, w którym zarzuca skarżonej decyzji naruszenie:

1) Art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1955 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich w związku z art. 61 § 4 kpa poprzez błędne zastosowanie, przy przyjęciu, iż w dniu 13.02.2020 roku doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia obowiązku zwrotu i płatności;

2) Art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez brak dokonania ustaleń w zakresie oceny kontroli na miejscu i przełożenia jej wyników na stan faktyczny i deklarację we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2016, w szczególności przy uwzględnieniu obowiązujących terminów na wykonywanie poszczególnych zabiegów agrotechnicznych na danych działkach rolnych oraz przy uwzględnieniu ustaleń z raportu kontroli w zakresie wzajemnej zgodności ;[...]

3) Art. 107 § 3 kpa poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji, które nie zawiera analizy stanu faktycznego sprawy pod kątem zastosowania norm prawa materialnego w niniejszej sprawie.

W efekcie rozpoznania odwołania organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję. Organ ten dokonał odmiennego rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia Skarżącemu nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) - z kwoty 38.873,12 zł zmniejszając ją do kwoty 30.901,76 zł. W uzasadnieniu wskazał w szczególności, iż odwołanie złożone przez Skarżącego w sprawie zasługiwało w części na uwzględnienie, gdyż sposób wyliczenia kwoty do zwrotu w decyzji organu I instancji i tym samym kwota do zwrotu wynikająca z niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego jest błędna w kwestii dotrzymania powierzchni zobowiązania, w zakresie nieprzestrzegania wymogów określonych w załączniku nr 7 do rozporządzenia dla wariantu 4.1 (Podstawą dochodzenia zwrotu pobranych w latach wcześniejszych płatności jest w tym przypadku § 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku z art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014) oraz co do niedochowania obowiązku zachowania na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sytuacji naruszenia wymogów w kolejnym roku realizacji zobowiązania, zgodnie z art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014 należy dochodzić zwrotu części płatności za lata ubiegłe. W celu ustalenia wysokości tego zwrotu zaś należy sięgnąć do regulacji zawartych w § 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z § 39a ust. 2 tego rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego, w celu zastosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi. Podkreślił, że wyliczenia kwoty do zwrotu wynikające z naruszeń wymogów dokonane przez organ I instancji są błędne. W zakresie wszystkich tych uchybień Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu, jako podstawę wyliczenia kwoty do zwrotu przyjął niewłaściwą wysokość płatności (co jest konsekwencją błędnego wyliczenia kwoty do zwrotu z tytułu zmniejszenia powierzchni zobowiązania), dodatkowo jeszcze w zakresie wymogów oznaczonych lp. od 11-14 organ I instancji przyjął niewłaściwy współczynnik zmniejszenia 100 % - zamiast 50% zgodnie z § 39a ust. 2 pkt a rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Dalej wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż ostatnią okolicznością będąca przyczyną ustalenia kwoty do zwrotu za rok 2015, było również nieprzestrzeganie ogólnych wymogów – czyli niezachowanie na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych w roku 2016. Poskutkowało to koniecznością zwrotu 20% kwoty płatności przyznanej za rok 2015 (§ 39a w związku z § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, iż regulacja dotycząca wysokości kwoty zwrotu w stosunku do lat poprzednich, w związku z wykrytymi nieprawidłowościami nie wskazuje, aby wysokość ustalonej w roku 2015 kwoty do zwrotu była obliczana w sposób inny, niż wskazuje to § 38 ust. 8 rozporządzenia (20%).Tym samym, przy wyliczaniu kwoty do zwrotu należy uwzględnić 20% współczynnik. Co prawda, Kierownik Biura ARiMR w Opolu przy obliczaniu tej kwoty przyjął właściwy współczynnik, lecz z uwagi na błędne wyliczenia kwoty do zwrotu z tytułu zmniejszenia powierzchni zobowiązania oraz nieprzestrzegania wymogów dla wariantu 4.1. oraz z uwagi na błędne ustalenie podstawy wyliczeń końcowa wysokość wyliczonej kwoty okazała się nieprawidłowa.

Organ odwoławczy poczynił we wszystkich ww. zakresach własne ustalenia w postaci obliczeń dokonanych przy zastosowaniu odpowiednich przepisów prawa materialnego. Organ ten dokonał także analizy zarzutu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności wskazując, iż wynosi on cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. Wskazał też, iż w odniesieniu do niedotrzymania zobowiązania oraz niezachowania w gospodarstwie trwałych użytków zielonych za datę nieprawidłowości należy przyjąć datę złożenia wniosku o płatność tj. dzień 09.05.2016 roku, natomiast w zakresie nieprzestrzegania wymogów - datę przeprowadzenia kontroli na miejscu tj. dzień 22.12.2016 roku. Uznał, iż w dacie 13.03.2020 roku doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek doręczenia Skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, a z kolei decyzja w sprawie została wydana przed upływem 4 lat od tegoż wszczęcia. Zdaniem organu odwoławczego zawiadomienie zawiera rok, w stosunku do którego wszczęte zostało postępowanie i cechy decyzji, na podstawie której pobrano płatności, co pozwalało zidentyfikować przedmiot postępowania.

Strona wywiodła skargę od ww. decyzji zarzucając w niej naruszenie:

- art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1955 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. WE.L312/1 z dnia 23.12.1995 toku) w związku z art. 61 § 4 kpa poprzez jego błędne zastosowanie, przy przyjęciu, iż w dniu 13.02.2020 roku doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności;

- § 38 ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie do kwoty pobranych przez Skarżącego płatności na rok 2015;

- art. 15 kpa poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania wynikające z przeprowadzenia przez organ odwoławczy ustaleń w zakresie przekraczającym uzupełniające postępowanie w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).

Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie na podstawie tych kryteriów, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością jej uchylenia.

W pierwszej kolejności niezbędne jest odniesienie się do najdalej idącego zarzutu w sprawie, tj. przedawnienia.

Zgodnie z powołanym przez organy ARiMR art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1955 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.WE.L 312/1 z dnia 23.12.1995 r.; dalej jako: rozporządzenie 2988/95), okres przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Termin 4-letni biegnie na nowo w przypadku, gdy dochodzi do przerwania biegu przedawnienia, które następuje przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się stronę. Przez nieprawidłowość należy rozumieć jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo tez w związku z niezasadnym wydatkiem (art. 1 ust. 2), tj. płatności pobranych nienależnie.

W stanie faktycznym sprawy, nienależnie pobrana płatność środowiskowa objęta była programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zatem chodzi tu o program wieloletni (pierwszy wniosek został złożony przez Skarżącego w dniu 14.05.2013 r., zaś składane w kolejnych latach – w tym w 2015 i 2016 r. wnioski, były wnioskami kontynuacyjnymi). Za datę dopuszczenia się nieprawidłowości wynikającej z nieprzestrzegania wymogów słusznie przyjęto przy tym datę przeprowadzenia kontroli na miejscu, a zatem 22.12.2016 r. (data zakończenia kontroli na miejscu), zaś dla kwoty wynikającej ze zmniejszenia powierzchni zobowiązania – datę 09.05.2016 r., czyli datę złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Z akt sprawy zaś wynika, iż w dniu 13.03.2020 roku Skarżący odebrał od Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu zawiadomienie, w którego treści wskazano, iż: "wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności na mocy decyzji nr [...] z dnia 15 czerwca 2016 roku w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2015 rok (...) wynikających ze wznowienia postępowania administracyjnego oraz wykrytych nowych okoliczności i dowodów we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015".

W skardze – wskazując właśnie na treść tego zawiadomienia – Strona wywodziła, iż: "Tak określony przedmiot postępowania, przy uwzględnieniu rzeczywistego zakresu ustaleń organu w skarżonej decyzji, nie pozwala na przyjęcie, iż w dacie doręczenia ww. pisma doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia w zakresie obowiązku zwrotu płatności".

Z takim stanowiskiem jednak nie sposób się zgodzić. Podkreślić raz jeszcze należy, iż przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. Stosownie do art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, okres wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną wynosi trzy lata. Okres ten biegnie od dnia uprawomocnienia się decyzji.

A zatem według art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 dla ustalenia momentu od którego zaczyna biec okres przedawnienia istotny jest moment dopuszczenia się nieprawidłowości, a w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się – jej ustania. Przerwanie biegu terminu przedawnienia ma natomiast miejsce, zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95, przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania sprawie nieprawidłowości. W orzecznictwie TSUE można zaleźć wskazówki zarówno co do tego, który organ należy uznać za "właściwy" w rozumieniu tego przepisu, jak i warunków, które musi spełniać czynność tego organu, by wywierała skutek postaci przerwania biegu terminu przedawnienia. Chodzi zatem o akt określający "w wystarczająco dokładny sposób operacje, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości" (wyrok w sprawie C-52/14 Pfeifer & Langen GmbH & Co. KG ECLI:EU:C:2015:381, pkt 47), podjęty przez organ "mający zgodnie z prawem krajowym uprawnienie do wydawania aktów stanowiącego czynność odnoszącą się do dochodzenia lub postępowania w sprawie nieprawidłowości" (j. w., pkt 33).

W sprawie niniejszej, zdaniem Sądu, powyższe warunki uznania za czynność przerywającą bieg terminu przedawnienia spełniało doręczenie powyższego zawiadomienia. A zatem przyjąć należy, iż w dniu 13.02.2020 roku doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności. Co prawda, konstrukcja przedmiotowego zawiadomienia, w zakresie w jakim odniesiono się w nim do wznowienia postępowania oraz wykrycia nowych okoliczności, nie jest prawidłowa. Jednakże samo zawiadomienia zawiera wskazanie podstawy prawnych tj., art. 61 § 1 kpa oraz art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2017 r., poz. 1936 ze zm.; dalej: ustawa o Agencji), które wskazują, iż celem owego zawiadomienia jest wszczęcie z urzędu postępowania o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności. Ponadto, treść przedmiotowego zawiadomienia wskazuje w sposób prawidłowy cechy charakterystyczne tej decyzji, na podstawie której nienależnie płatności została pobrana (nr [...] z dnia 15 czerwca 2016 roku) oraz zawiera rok, w stosunku do którego zostało wszczęte postępowanie (2015). Mając na uwadze powyższe, po lekturze owego zawiadomienia można w sposób jednoznaczny zidentyfikować cel, w jakim zostało wszczęte owe postępowanie oraz jego przedmiot, jaki i to, w stosunku do której decyzji przyznającej płatność (roku) będzie prowadzone postępowanie administracyjne. Tym samym zawiadomienie, wbrew temu co twierdzi Skarżący, odnosi się wprost do stwierdzonych nieprawidłowości, a zatem skutecznie przerywa bieg przedawnienia.

Analizując kwestie przedawnienia trzeba jeszcze odnieść się do zarzutu Strony, iż ewentualna data stwierdzenia nieprawidłowości powinna być ustalona w oparciu o ostateczny termin realizacji wymogów w roku 2015, a nie daty sporządzenia raportu z kontroli na miejscu z roku 2016. Z takim stanowiskiem nie sposób się jednak zgodzić. Powodem dochodzenia zwrotu za rok 2015 jest bowiem stwierdzenie naruszenia wymogów zobowiązania w roku kolejnym, a zatem w 2016, a nie w roku 2015. Jak już bowiem wykazano, art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 stanowi, że w takim przypadku (a więc przy stwierdzeniu nieprawidłowości w realizacji wymogów w kolejnym roku realizacji zobowiązania) należy zwrócić część płatności pobraną z lat ubiegłych. Dlatego w tym przypadku prawidłowym było przyjęcie za datę dopuszczenia się nieprawidłowości (w zakresie naruszenia wymogów) daty zakończenia kontroli na miejscu, a zatem 22.12.2016 roku.

Jednocześnie przy ocenie przedawnienia uwzględnić należy art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia 2988/95, który w każdym wypadku (poza sytuacją zawieszenia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 6 ust.1 tego rozporządzenia) ogranicza termin dochodzenia środków nienależnie pobranych z budżetu Unii do dwukrotności terminu przedawnienia określonego w akapicie pierwszym art. 3, jeśli do tego czasu właściwy organ nie wymierzył kary. Jak stwierdził TSUE w wyroku z 2 marca 2017 r., C-584/15 (ECLI:EU:C:2017:160, pkt 53, 56 i 57): wskazany w akapicie 4 art. 3 rozporządzenia 2988/95 termin ma charakter nieprzekraczalny, stanowiąc przeszkodę dla tego, aby przedawnienie danej nieprawidłowości mogło być przeciągane w nieskończoność poprzez powtarzające się przerywające je czynności (...) Tak więc, pominąwszy przypadek zawieszenia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, wydanie przez właściwy organ aktów odnoszących się do dochodzenia lub postępowania w sprawie nieprawidłowości połączone z podaniem ich do wiadomości danej osoby zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit trzeci tego rozporządzenia nie skutkuje przerwaniem biegu terminu określonego w art. 3 ust. 1 akapit czwarty tego samego rozporządzenia. (...) wynika stąd, że właściwy organ ma obowiązek przyjęcia środków administracyjnych mających na celu odzyskanie nienależnie przyznanej korzyści ekonomicznej w każdym razie w terminie przewidzianym w art. 3 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia nr 2988/95 (zob. podobnie wyrok z dnia 11 czerwca 2015 r., Pfeifer & Langen, C-52/14, EU:C:2015:381, pkt 72).

Mając powyższe na względzie, Sąd uznał podniesiony zarzut przedawnienia za bezzasadny.

Jako nieuzasadnione ocenia Sąd również pozostałe zarzuty skargi.

Skarżący zarzucił brak podstaw prawnych do ustalenia zwrotu płatności z tytułu niezachowania w gospodarstwie trwałych użytków zielonych za rok 2015. W tym zakresie Skarżący wskazał, iż przepis § 38 ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, stanowi podstawę od ustalenia kwoty zwrotu płatności jedynie do roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Skarżący podniósł, iż tak stwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 października 2019 r. w sprawie sygn. akt I GSK 1435/18 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 518/18.

Taki zarzut nie jest jednak usprawiedliwiony. Skarżący zdaje się bowiem nie dostrzegać treści przepisu § 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z którego przecież wynika, że w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego, w celu zastosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji nr 640/2014, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, a do ustalenia wysokości tego zwrotu stosuje się (z zastrzeżeniami wynikającymi z dalszej części § 39a) odpowiednio § 38 ust. 1, 2, 4-10 oraz 13. Z kolei według art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji nr 640/2014, w przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich, cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację.

W tym miejscu atem należy przypomnieć, iż według § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 czerwca 2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, do przyznawania i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 1261), w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi po dniu 14 marca 2018 r. stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem zmieniającym. Oznacza to, że zastosowanie § 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego uzależnione jest od daty wszczęcia postępowania. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 22 września 2021 r. w sprawie o sygnaturze I GSK 212/21, iż zwrot płatności dochodzony jest w sytuacji niespełnienia przez rolnika warunków realizacji zobowiązania wieloletniego, które może być uznane za wykonane prawidłowo jako całość tylko jeżeli jest wykonywane w każdym roku. Skarżący podjął się realizacji zobowiązania wieloletniego, które z uwagi na jego charakter należy traktować kompleksowo, przez co spełnienia jego warunków nie można odnosić odrębnie do poszczególnych lat jego realizacji. Przepis § 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie stanowi przy tym samoistnej podstawy prawnej do stwierdzenia nienależnie pobranych płatności w związku z niedopełnieniem wymogów realizacji zobowiązania, ale jest konkretyzacją podstawy wynikającej z art. 35 ust. 2 - ust. 4 rozporządzenia Komisji nr 640/2014. Zatem wykładając § 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego należy przyjąć, że do wyliczenia zwrotów płatności za lata poprzednie ma odpowiednie zastosowanie § 38 tego rozporządzenia. Jak przy tym wskazał NSA w przywołanym powyżej wyroku z dnia 22 września 2021 r., a który to pogląd Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni akceptuje, w stanie prawnym ukształtowanym rozporządzeniem wprowadzającym § 39a nieaktualny stał się pogląd wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle rozporządzenia rolnośrodowiskowego w brzmieniu przed zmianą (bez § 39a), z którego wynika, że sankcje, o których mowa w § 38 tego rozporządzenia dotyczą płatności za ten rok, w którym stwierdzono nieprawidłowości, natomiast sankcje określone w § 39 tego rozporządzenia odnoszą się do zwrotu płatności przyznanych w poprzednich latach. Oznacza to, że w postępowaniu wszczętym po 14 marca 2018 r., tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, organ był zobowiązany stosować odpowiednio przepisy § 38 w związku z § 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego również do ustalania kwoty zwrotu płatności za lata poprzedzające rok, w którym stwierdzono nieprawidłowości. Oznacza to również, iż orzeczenia przywołane w skardze odnoszą się do nieaktualnego już względem niniejszej sprawy stanu prawnego.

Tym samym za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przepisu § 38 ust. 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego, bowiem jak wyżej wskazano, wydane rozstrzygniecie znajduje oparcie w przepisach prawa, zarówno w tych zawartych w regulacjach prawa krajowego, jak i unijnego.

Sąd nie stwierdził również, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa procesowego, w szczególności zaś nie dopatrzył się naruszenia – powoływanej w skardze – zasady dwuinstancyjności (art. 15 kpa). Odnosząc się do ostatniego zarzutu Skarżącego, czyli naruszenia wspomnianej zasady dwuinstancyjności, w pierwszej kolejności wskazać należy, iż organ odwoławczy podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie opierał się na ustalonym przez organ I instancji stanie faktycznym. Organ odwoławczy opierał się zatem na tym samym materiale dowodowym i który nie wymagał przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Ponadto, Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR podzielił ustalenia Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu w zakresie zaistnienia trzech przesłanek warunkujących obowiązek zwrotu płatności. W ustalonym prawidłowo przez organ I instancji stanie faktycznych organ odwoławczy nie znalazł nowych przesłanek, jak i nie uznał żadnej z przesłanek za nieuzasadnioną. Słusznie przy tym wskazał organ odwoławczy, iż zmiana kwoty, co do której powstał obowiązek zwrotu, wynikała jedynie z błędnego przyporządkowania prawidłowo wskazanych przepisów prawa oraz wskazywania błędnych kwot, w stosunku do której należało dokonywać kolejnych obliczeń kwoty końcowej. Nie sposób zatem uznać, iż doszło w sprawie do naruszenia przywoływanej przez Skarżącego zasady dwuinstancyjności.

Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

-----------------------

1