Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1074/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: stwierdzono bezskuteczność czynności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. P. na czynność Burmistrza Miasta z dnia [...] września 2020 r. w przedmiocie zwrotu kosztów przewozu niepełnosprawnego ucznia do szkoły 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Burmistrza Miasta rzecz skarżącej kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M. P. (dalej określana jako Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na czynność (pismo) Burmistrza K. z [...] września 2020 r., znak: [...], w przedmiocie zwrotu kosztów przewozu niepełnosprawnego ucznia do szkoły w okresie od 1 września 2020 r. do 25 czerwca 2021 r. W skardze podała, że zaskarża czynność w całości, zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 4 pkt 1 oraz art. 127 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Szkoła Podstawowa nr [...] przy ul. K. w B. nie spełnia kryterium szkoły najbliższej, a tym samym gmina nie ma obowiązku dowożenia ani zwrotu kosztów dowozu niepełnosprawnego dziecka Skarżącej do tej placówki;

2. błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego przez organ.

W związku z powyższym Skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności skarżonej czynności i uznanie obowiązku Burmistrza Gminy K., określonego w art. 39 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe w roku szkolnym 2020/2021 oraz zobowiązanie go do jego spełnienia poprzez zawarcie stosownej umowy określającej zasady zwrotu kosztów przewozu dziecka wraz z opiekunem pomiędzy miejscem jego zamieszkania a Szkołą Podstawową nr [...] w B. za okres od 1 września 2020 r. do 25 czerwca 2021 r., ewentualnie poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci we własnym zakresie.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podała, że jej syn posiada orzeczenie o niepełnosprawności wydane z uwagi na zdiagnozowany autyzm atypowy oraz orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Zespół orzekający w ramach ww. orzeczenia zalecił m.in. kształcenie specjalne ze względu na autyzm atypowy w szkole integracyjnej, klasie integracyjnej, w szkole ogólnodostępnej dostosowanej do indywidualnych możliwości psychofizycznych i potrzeb ucznia, a także formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym indywidualne zajęcia o charakterze terapeutycznym z psychologiem, zajęcia rewalidacyjne, zajęcia logopedyczne, zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne, korekcyjne, porady i konsultacje logopedy, psychologa, pedagoga. Powyższe ma uzasadnienie w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego z [...] .06.2019 r., orzeczeniu o niepełnosprawności z [...] .06.2018 r. i wyroku Sądu Rejonowego w B. z [...] lutego 2019 r.

Skarżąca podkreśliła, że szkoły w obrębie gminy K., w tym wskazana przez organ Szkoła Podstawowa nr [...] w K., nie stwarzają warunków odpowiednich dla jej syna. W konsekwencji Skarżąca, kierując się dobrem dziecka, zapisała syna do Szkoły Podstawowej nr [...] w B., jako najbliższej placówki, która była i jest w stanie spełnić ww. zalecenia. Placówka ta stwarza idealne warunki dla rozwoju dziecka i posiada wysoko wyspecjalizowaną kadrę.

Skarżąca podniosła, że z opinii Dyrektora Szkoły o uczniu z [...] .10.2020 r. oraz [...] .03.2020 r. wynika, że po początkowych problemach poczynił w tej placówce duże postępy dydaktyczne, jak i w sferze społeczno-emocjonalnej, uczęszczał tam na zajęcia rewalidacyjne (muzykoterapia, zajęcia ogólnorozwojowe, gimnastyka korekcyjna logopedia), spotkania z terapeutą TUS, rehabilitację ruchową z elementami SI. Z opinii wynika, że zmiany polegające na przeniesieniu do innej klasy mogłyby negatywnie wpłynąć na chłopca, niwelując wysiłki włożone w pracę na rzecz poprawy funkcjonowania ucznia.

Skarżąca, zarzucając organowi naruszenie powołanych na wstępie przepisów, podkreśliła, że zasadniczą kwestią w sprawie jest błędna interpretacja i wykładania przez organ pojęcia "najbliższa szkoła" w odniesieniu do przedmiotowego stanu faktycznego. Skarżąca, powołując orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazała, że na "bliskość" składają się zarówno element położenia geograficznego (odległość szkoły od miejsca zamieszkania), jak też element posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z niepełnosprawnością.

Skarżąca wskazała ponadto, że istotną kwestią jest również to, że wcześniej Gmina K. zawarła z nią umowę zwrotu kosztów przejazdu syna z miejsca zamieszkania do Szkoły Podstawowej nr [...] w B. w okresie od września 2019r. do 26 czerwca 2020r.

Nadto Skarżąca zarzuciła organowi, że ten nie wskazał podstawy prawnej odmowy, nie uzasadnił jej, a jedynie w sposób ogólny powołał się na dokonane ustalenia.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz K. wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu wskazanie we wniosku jako miejsca kształcenia Szkoły Podstawowej Nr [...] w B. jako placówki najbliższej nie odpowiada przesłankom z przepisu art. 39 ust. 4 pkt 1 i 3 ustawy Prawo oświatowe. Wskazana przez Skarżącą placówka nie spełnia kryterium "szkoły najbliższej", z zalecenia wynikające z orzeczenia mogą być realizowane w Szkole Podstawowej Nr [...] w K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Odnosząc się do przedmiotu sporu, wskazać należy, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej czynności stanowił przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.). Zgodnie z powyższym przepisem, obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21 rok życia.

W rozpoznawanej sprawie z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z [...].06.2019 r., nr [...] , wynika, że u syna Skarżącej zdiagnozowano autyzm atypowy. Zespół orzekający zalecił z tego względu kształcenie specjalne w szkole integracyjnej, klasie integracyjnej, w szkole ogólnodostępnej dostosowanej do indywidualnych możliwości psychofizycznych i potrzeb ucznia, a także formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej w tym indywidualne zajęcia o charakterze terapeutycznym z psychologiem, zajęcia rewalidacyjne, zajęcia logopedyczne, zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne, korekcyjne, porady i konsultacje logopedy, psychologa, pedagoga.

W tym kontekście należy wskazać, że na użyte w art. 39 ust. 4 pkt 1 cyt. ustawy pojęcie "bliskości" składa się nie tylko element dotyczący położenia geograficznego, tj. odległości placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka, ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element winien być oceniany indywidualnie, w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którego zaleceń, o charakterze quasi-opinii biegłych, nie może modyfikować organ reprezentujący gminę (vide: wyrok WSA z 11.04.2019 r., III SA/Gd 897/18). Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu. Szkołą najbliższą jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu (wyrok NSA z 18.12.2014 r., I OSK 1961/14).

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ nie wykazał, że wskazana przez niego placówka w K. była "szkołą najbliższą" w rozumieniu cytowanego powyżej przepisu. Odpowiedź organu z [...] września 2020 r. była lakoniczna i nie wyjaśniła w sposób wystarczający przyczyn odmowy zwrotu kosztów przewozu dziecka. W zaskarżonej czynności organ wskazał jedynie, że z informacji od Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w K. z [...] .12.2019 r. wynika, że placówka ta gwarantuje przyjęcie dziecka do placówki, szkoła ta zaś jest przygotowana do zapewnienia realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu. Organ stwierdził, że wskazana przez Skarżącą placówka nie spełnia kryterium "szkoły najbliższej", a niezadowolenie z placówki w K. nie może stanowić podstawy żądania zwrotu kosztów dowozu.

Należy zwrócić uwagę na ogólnikowość ww. dokumentu i zawartego w nim opisu. Z dokumentu tego nie wynika, że placówka w K. jest w stanie konkretnemu uczniowi, o konkretnych potrzebach i indywidualnych schorzeniach zapewnić wskazaną, wyszczególnioną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego edukację i opiekę. Wskazane przez organ pismo z [...] .12.2019 r. Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w K., z którego wynika, że placówka jest w stanie zapewnić realizację zaleceń i warunki wskazane w orzeczeniu, jedynie w sposób lakoniczny i zbiorczy odnosi się do przesłanych przez Burmistrza orzeczeń. W szczególności z punktu widzenia niniejszej sprawy z informacji uzyskanej od placówki w K. nie wynika, aby była w stanie zrealizować konkretne potrzeby syna Skarżącej, jak i przeprowadzić wszystkie wskazane zajęcia dla dziecka z jego typem niepełnosprawności (formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym indywidualne zajęcia o charakterze terapeutycznym z psychologiem, zajęcia rewalidacyjne, zajęcia logopedyczne, zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne, korekcyjne, porady i konsultacje logopedy, psychologa, pedagoga). Konkretny zakres działań, jakich wymaga małoletni, zawarto w orzeczeniu z [...] .06.2019 r. Z informacji udzielonej Skarżącej nie wynika, czy wszystkie wymienione w tym orzeczeniu indywidualne potrzebny dziecka mogą być realizowane w Szkole w K. Informacja ta ma charakter ogólnikowy i lakoniczny.

Zwrócić należy uwagę na to, że to do organu należy rzeczowe ustalenie na podstawie materiału dowodowego, która placówka szkolna będzie właściwa dla zapewnienia opieki stosownej do stopnia i rodzaju niepełnosprawności konkretnego dziecka. Podkreślenia przy tym wymaga, że odbiorcą uprawnień opisanych w omawianej regulacji prawnej są dzieci niepełnosprawne, zarówno w zakresie ruchowym, jak też w zakresie ograniczeń intelektualnych. Ocena potrzeb i możliwości takich osób powinna więc być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, roztropny i delikatny, a przede wszystkim z wykorzystaniem wiedzy fachowej (por. wyrok NSA z 14.07.2020 r., I OSK 1604/19). Należy więc stwierdzić, że oświadczenie dyrektora Szkoły Podstawowej w K. przede wszystkim z uwagi na całkowicie ogólny, czyli abstrakcyjny charakter – nie mogło stanowić podstawy do wykazania przez organ, że ww. placówka jest w stanie zrealizować wszystkie zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego syna Skarżącej.

Ponadto organ nie odniósł się, ani w piśmie z [...] września 2020 r., stanowiącym zaskarżoną czynność, ani w odpowiedzi na skargę, do okoliczności, że w poprzednim roku szkolnym zawarł ze Skarżącą umowę zwrotu kosztów przejazdu dziecka/ucznia niepełnosprawnego oraz jego rodzica do szkoły – zapewnianego przez rodziców prywatnym samochodem osobowym do Szkoły Podstawowej w B. (umowa z dnia [...].08.2020 r., [...] ). Organ w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego w kolejnym roku szkolnym takie świadczenie przyznane być nie mogło.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organ naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 8 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256), w konsekwencji również art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy - Prawo oświatowe. Z uwagi zatem na pominięcie przez organ zebrania kompletnego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji tego – z powodu braku ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku i przeprowadzenia oceny prawnej w zakresie tych okoliczności - na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) należało stwierdzić bezskuteczność zaskarżonej czynności.

Sąd nie był władny w oparciu i zebrany materiał dowodowy orzec na podstawie art. 149 § 1 pkt 2 ww. ustawy orzec o zobowiązaniu organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania i w prawidłowy sposób ustali, jaka szkoła winna być uważana za najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe, mając na względzie wykładnię tego przepisu zaprezentowaną przez Sąd.

Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.

Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) z uwzględnieniem uiszczonych przez Skarżącą wpisu w kwocie 20 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.