Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 591/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Protokolant st. ref. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. R., J. T. i P. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. R., J. T. i P. K. solidarnie kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 617/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. R., J. T. i P. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 stycznia 2012 r. uchylił ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po ponownym rozpatrzeniu wniosku A. R., J. T. i P. K. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] znak [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] znak [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej A.R., J. T. i P. K. pozwolenia na budowę pn. "I etap budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym, wielostanowiskowym z wewnętrzną instalacją elektryczną, wodociągową, kanalizacyjną, wentylacji mechanicznej garażu, gazową i CO z własnej kotłowni gazowej, oraz przyłączami: elektrycznym, gazowym z fragmentem przełożonego ciągu gazu niskoprężnego, wodociągowym oraz kanalizacyjnym - budynek dz. nr ewid. [...] i [...], przyłącza dz. nr ewid. [...] wjazd dz. nr ewid. [...] obręb [...] [...][...] przy ul. [...]" - odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] znak [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] znak [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] znak [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej wnioskodawcom pozwolenia na budowę.

W powyższym rozstrzygnięciu z dnia [...] wskazano, że A.R., J.T. i P.K., którzy uzyskali decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego, nie posiadali wydanej na ich rzecz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] znak [...] ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla omawianej inwestycji została wydana na rzecz innego podmiotu). Stanowiło to podstawę do uznania, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 32 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.).

W wyniku rozpatrzenia skargi na ww. decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 334/09, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie wraz z poprzedzającą je decyzją z dnia [...]. Sąd wskazał, że dokonując oceny naruszenia przepisu art. 32 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w sytuacji, gdy inwestor przedstawił organowi architektoniczno-budowlanemu ważną, w dacie złożenia wniosku, decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jak wymaga wymieniony przepis, trudno mówić o rażącym naruszeniu prawa. O jego rażącym naruszeniu, w warunkach gdy decyzja ta wydana została na inną osobę, można mówić jedynie wówczas, gdyby w treści tego przepisu umieszczone było zastrzeżenie, że chodzi o taką decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, której adresatem jest ten sam podmiot, jaki występuje o pozwolenie na budowę. Takiego zastrzeżenia w omawianym przepisie jednak nie ma, inwestor zaś przedstawił wymaganą decyzję. Rozumienie powyższego przepisu, które przyjął organ stwierdzając nieważność pozwolenia na budowę, wynika z interpretacji wymienionego przepisu, a nie wprost z jego treści. Dlatego też nawet gdyby przyjąć, iż załączenie do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej innej osobie, niż wnioskujący o pozwolenie narusza prawo, to należałoby w celu wykazania rażącego naruszenia prawa wywieść, jakie niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia porządku prawnego skutki wywołuje taki stan rzeczy, szczególnie gdy decyzja taka nie narusza żadnego innego przepisu, a jej adresat wyraża zgodę na realizację tej decyzji przez osobę nabywającą od niego nieruchomość.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku A.R., J. T. i P.K. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stwierdził, że z wiążącej w niniejszej sprawie oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 334/09, wynika, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nie była dotknięta wadą rażącego naruszenia przepisu art. 32 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Dodał jednak, że w niniejszej sprawie ocenie podlegała nie powyższa decyzja Prezydenta Miasta [...], lecz decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stwierdzającą nieważność decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Aby więc stwierdzić nieważność ww. rozstrzygnięcia z dnia [...] należy wykazać, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Nadto organ wskazał, że orzecznictwo sądowo-administracyjne w czasie wydawania ww. decyzji z dnia [...] stało na stanowisku, że decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu ma charakter zindywidualizowany i nieposiadanie przez inwestora wydanej na jego rzecz decyzji o warunkach zabudowy stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. W ocenie organu, ponieważ kwestionowana decyzja pozostawała w zgodzie z obowiązującą linią orzecznictwa, nie można uznać, że rozstrzygnięcie to narusza przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w sposób oczywisty i jednoznaczny. Wskazano także, że organ dodał, iż biorąc pod uwagę skutki społeczno-gospodarcze takiego naruszenia, zwracając uwagę na okoliczność, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego osiedla "S." w [...] zatwierdzony uchwałą Rady Miasta [...] z dnia [...] nr [...] dopuszcza na terenie objętym inwestycją jedynie zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolno stojącą. Powyższe oznacza, że przedmiotowa inwestycja jest niezgodna z obecnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Uznano więc, że stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] spowodowałoby skutki społeczno-gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa, gdyż do obrotu prawnego powróciłaby decyzja niezgodna z ustaleniami obowiązującego prawa miejscowego. Ponieważ z akt sprawy wynika, że decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nie jest dotknięta żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., zdaniem organu, należało odmówić stwierdzenia jej nieważności.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku A. R., J. T. i P. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję tego organu z dnia [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] było ustalenie, że inwestorzy nie posiadali decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, gdyż decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu została wydana na rzecz innego podmiotu. Stanowiło to podstawę do uznania, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 32 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Organ wskazał, że odmienne stanowisko w tej kwestii przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 334/09, który uznał, że nieposiadanie przez inwestorów wydanej na ich rzecz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie narusza w sposób rażący powyższego przepisu.

Zdaniem organu, ponieważ kwestionowana decyzja z dnia [...] pozostawała w zgodzie z obowiązującą w okresie jej podejmowania linią orzecznictwa, nie można uznać, że narusza ona przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w sposób oczywisty i jednoznaczny. Ponadto, biorąc pod uwagę skutki społeczno-gospodarcze ww. naruszenia organ ponownie zwrócił uwagę na okoliczność, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego osiedla "S." w [...] dopuszcza na terenie objętym inwestycją jedynie zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolno stojącą. Powyższe oznacza, że inwestycja jest niezgodna z obecnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Nadto organ uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] spowodowałoby skutki społeczno-gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa, gdyż do obrotu prawnego powróciłaby decyzja niezgodna z ustaleniami obowiązującego prawa miejscowego. Zdaniem organu, analiza akt sprawy wskazuje, że decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nie jest dotknięta żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A.R., J.T. i P.K., zarzucając zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji:

- nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wynikającą z rażącego naruszenia prawa przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, polegającego na odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] pomimo że decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa oraz bez podstawy prawnej, jako że bez podstawy prawnej wydana została decyzja Wojewody [...] z dnia [...] utrzymana w mocy ww. decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...],

- naruszenie art. 6, 7 i 8 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w tym, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] wydanej z rażącym naruszeniem ogólnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, celowości działania organów administracji publicznej, proporcjonalności decyzji oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,

- naruszenie art. 16 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w związku z art. 32 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym na dzień 26 marca 2003 r., które miało wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w rażącym naruszeniu przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zasady trwałości decyzji administracyjnej na skutek wadliwego przyjęcia, że zachodziły podstawy do uznania, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] w sprawie wydania pozwolenia na budowę wydana została z rażącym naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane,

- naruszenie art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 153 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w niekompletnym, nierzetelnym zebraniu i ocenie materiału dowodowego przez organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji, braku odniesienia do twierdzeń i zarzutów skarżących podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 8 grudnia 2009 r., a także niezastosowaniu się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2009r. sygn. akt VII SA/Wa 334/09.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 617/10, oddalił skargę A. R., J. T. i P. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 1701/11 uchylił ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia przepisów postępowania, a to art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli działania organu administracji publicznej, a także art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku nieodpowiadające wymogom określonym w tym przepisie, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż dokonując oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu Sąd I instancji nie rozpoznał i nie dokonał oceny prawnej wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżących w skardze, tj. zarzutów naruszenia przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego art. 6, 7 i 8 k.p.a., art. 16 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w związku z art. 32 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym na dzień 26 marca 2003 r. oraz art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 153 p.p.s.a., ograniczając tym samym zakres kontroli wyłącznie do zarzutu nieważności zaskarżonej decyzji, podniesionego przez skarżących na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W konsekwencji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie zawarł wyczerpującego przedstawienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jego wyjaśnienia, co nie pozwoliło na skontrolowanie przez skarżących oraz Naczelny Sąd Administracyjny, czy rozumowanie i ocena prawna Sądu I instancji wolne są od błędów.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje :

W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarga w tej sprawie dotyczy odmowy stwierdzenia przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak [..] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] znak [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]. W związku z tym należy wskazać na znaczenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 344/09, którym uchylono wcześniej wydane decyzje w ramach przedmiotowego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. W wyroku tym uchylając wskazane wyżej decyzje o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odniósł się do jednej z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] tj. kwestii naruszenia w rażący sposób przepisu art. 32 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo budowlane wobec nie legitymowania się przez inwestora decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Przedstawił w tym zakresie pogląd, że gdy inwestor przedstawił organowi architektoniczno-budowlanemu ważną, w dacie złożenia, decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jak tego wymaga wymieniony przepis, to trudno jest mówić o rażącym naruszeniu prawa. Poza tym w wyroku tym wskazano na celowość wykazania rażącego naruszenia prawa poprzez wywiedzenie jakie to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia porządku prawnego skutki wywołuje taki stan rzeczy, szczególnie gdy decyzja taka nie narusza żadnego innego przepisu, a adresat wyraża zgodę na realizację tej decyzji przez osobę nabywającą od niej nieruchomości. W myśl art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z powyższego wynika, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane oraz poza zakres postępowania administracyjnego, w którym wydane zostało zaskarżone rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego objęte jest przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 1999 r. sygn akt SA 527/97, LEX 47275). Z treści powołanego przepisu w jednoznaczny sposób wynika obowiązek organu orzekającego w sprawie podporządkowania się wyrażonej w orzeczeniu sądu ocenie prawnej jak i wytycznym sądu co do dalszego postępowania w sprawie. Oceną prawną wyrażoną w wyroku związany jest też sąd, ilekroć dana sprawa będzie rozpoznawana przez sąd, jeżeli nie ulegną zmianie przepisy (wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 130/97, OSNA i US 1999, nr 1, poz. 2).

Wyrażoną w art. 153 ustawy p.p.s.a. zasadę należy rozumieć w ten sposób, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. W judykaturze przyjmuje się powszechnie, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie tak długo, jak długo wyrok sądu nie zostanie uchylony w trybie określonym przez prawo bądź nie ulegnie zmianie stan prawny będący podstawą orzekania.

Związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1328/10 stwierdził, że " 1. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

2. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną."

Odnosząc te uwagi do przedmiotowej sprawy należy wskazać, że w przywołanym na wstępie prawomocnym orzeczeniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sformułował pogląd, iż przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] wskazane przez Wojewodę [...] i powtórzone przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczące naruszenia art. 32 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nie uzasadniały zastosowania art. 156 kpa.

Z kolei zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przewidziane w tym przepisie związanie wykładnią prawa dotyczy zarówno oceny w zakresie przepisów materialnoprawnych, jak i norm postępowania. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa istnieje tylko wówczas, gdy stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy zmienił się tak istotnie, że nie mają do niego zastosowania przepisy interpretowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, a ponadto w przypadku zmiany stanu prawnego po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 191). Stanowisko takie jest również prezentowane w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym. I tak w wyroku z dnia 14 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że ,,Wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny." LEX nr 503177

Odnosząc przywołane wyżej unormowania do realiów rozpatrywanej sprawy, orzekający ponownie w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie został związany wykładnią wyrażoną w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2012 r. (II OSK 1701/11), albowiem w okolicznościach tej sprawy nie zaistniały wymienione wcześniej przesłanki umożliwiające odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tego powodu wszystkie rozważania na temat legalności zaskarżonej decyzji muszą być rozpatrywane w oparciu o stanowisko wyrażone przez Sąd wyższej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że " Stanowisko zawarte w wyroku z dnia 13 maja 2009 r. rzeczywiście nie mogło doprowadzić do stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji, gdyż dotyczyło postępowania toczącego się w tej sprawie w przedmiocie stwierdzenia nieważności właśnie decyzji z dnia [...], a zatem stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. pogląd wyżej wyrażony w powołanym wyroku musi być uwzględniony przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Związanie taką oceną prawną oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy.Tym samym odniesienie oceny prawnej zawartej w wyroku Sądu z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 344/09, wyłącznie do żądania strony skarżącej stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji (wyłącznie jednego z zarzutów skargi) stanowi naruszenie nie tylko wskazanego już wyżej art. 141 § 4 p.p.s.a., ale również przywołanego w kasacji art. 153 p.p.s.a. jako, że poza kontrolą Sądu, wbrew ocenie prawnej wyrażonej w sprawie w wyroku Sądu z dnia 13 maja 2009 r., pozostało stanowisko organu administracji, które – w jego ocenie – przesądziło o prawidłowości decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], a jednocześnie o odmowie stwierdzenia nieważności tej decyzji."

W świetle przedstawionych dotychczas wywodów należy stwierdzić, że ocena prawna przedstawiona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 maja 2009 r. dotycząca naruszenia w rażący sposób przepisu art. 32 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo budowlane ma znaczenie i wiąże organy oraz Sąd w zakresie oceny prawidłowości nie tylko decyzji Prezydenta Miasta [...], ale również decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].

Mając na uwadze powyższe okoliczności trzeba wskazać, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, gdyż tryb ten jako wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Zatem naruszenie przepisów o trwałości decyzji (art. 16 k.p.a.) może w konkretnym stanie faktycznym uzasadniać stwierdzenie rażącego naruszenia prawa i w konsekwencji stanowić samodzielną przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji.

Za Naczelnym Sądem Administracyjnym orzekającym w niniejszej sprawie należy wskazać na stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 9 września 2010 sygn. akt I OSK 372/10 "Niezasadne zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji wobec rozstrzygnięcia ostatecznego w sytuacji braku podstaw do jego zastosowania stanowi naruszenie zasady trwałości decyzji o jakiej mowa w art. 16 k.p.a. a w konsekwencji stanowi rażące naruszenie prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a."

W tej sytuacji obowiązkiem organów nadzoru budowlanego winno być ustalenie, czy zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] pamiętając o tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż nie doszło do naruszenia w rażący sposób przepisu art. 32 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. W przypadku odpowiedzi negatywnej organ, mając na uwadze niezasadne zastosowanie art. 156 § 1 kpa, winien ocenić stopień naruszenia prawa w kontekście zasady trwałości decyzji administracyjnej ( art. 16 kpa ).

Reasumując, zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego, albowiem organy uchybiły treści art. 153 p.p.s.a. Wydały bowiem swoją decyzję bez zastosowania się do wskazań i zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2009 r.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. W punkcie II rozstrzygnięto w oparciu o art. 152 w/w ustawy, zaś o kosztach orzeczono w punkcie III sentencji wyroku, na podstawie art. 200.