Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1195/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 13, art. 15, art. 97
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców. z dnia ... kwietnia 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany. 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. W. W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę ... zł (... złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ... zł (... złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ... zł (...złotych ... groszy).


UZASADNIENIE

Obywatel U. M. S. (zwany dalej: skarżącym) wnioskiem z ...grudnia 2011 r. wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy na terytorium RP. W jego uzasadnieniu jako przyczynę przyjazdu do Polski i ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy wskazał na brak rodziny i pieniędzy. Stwierdził również, że na U. panuje korupcja i nie są przestrzegane żadne zasady prawne.

Rozpatrując powyższy wniosek, decyzją z ... stycznia 2012 r. nr ... Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców rozpatrzył wniosek skarżącego jako oczywiście bezzasadny, odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o jego wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

Z przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego organ ustalił, iż skarżący wychowywał się w domu dziecka, z którego uciekł gdy miał 10 lat. Później pozostawał bezdomny – nie miał stałego miejsca zamieszkania i meldunku. Z oświadczeń skarżącego wynika, że był prześladowany przez zwolenników panującego prezydenta w związku z tym, iż należał do opozycji. Zeznał, iż czuje się prześladowany na U. przez mafię.... Skarżący nie był zatrzymany, aresztowany ani sądzony. Nie zadeklarował przynależności do jakiejkolwiek organizacji o charakterze politycznym, społecznym, kulturalnym, etnicznym i religijnym. Dodał również, że na U. panują bardzo złe warunki ogólno-bytowe, wszystko jest drogie, a zarobki są małe.

Odnosząc się do powyższego oraz mając na uwadze treść art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (DZ.U. z 2009 r., nr 189, poz. 1472 z późn. zm. – dalej: ustawa o ochronie) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wyjaśnił, iż osoba ubiegająca się o status uchodźcy powinna przedstawić fakty i ewentualne dowody potwierdzające, że była prześladowana lub że obawia się prześladowania po powrocie do kraju pochodzenia z powodów podanych w Konwencji Genewskiej. W ocenie organu skarżący nie powołał się na obawę przed prześladowaniami z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, czy też ryzyko doznania poważnej krzywdy. Dodatkowo, jak podniósł organ administracji, skarżący do Polski przyjechał ... grudnia 2011 r., zaś wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożył dnia ... grudnia 2011 r., tj. 10 dni po zatrzymaniu go przez funkcjonariuszy KP w Krakowie podczas kontroli legalności pobytu na terytorium RP i osadzeniu w ośrodku strzeżonym, co składnia do twierdzenia, że ma on na celu opóźnienie wydania decyzji o wydaleniu, co w świetle art. 34 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie , czyni wniosek skarżącego bezzasadnym.

Zdaniem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców powoływanie się skarżącego na ogólną sytuację w kraju pochodzenia oraz problemy ze strony zwolenników panującego prezydenta nie uzasadniają nadania mu statusu uchodźcy. W przypadku natomiast obawy przed przedstawicielami mafii skarżący powinien przede wszystkim poszukać pomocy w kraju pochodzenia, w którym na szczeblu lokalnym, regionalnym i centralnym istnieją organy gwarantujące każdemu obywatelowi ochronę przed zagrożeniem. Na U. funkcjonuje system sądownictwa powszechnego, a czyny opisane przez skarżącego są karalne. Problemy, na jakie powołuje się skarżący nie są, w opinii organu rozpatrującego sprawę na tyle poważne, aby uniemożliwiały mu normalna egzystencję na U. Całokształt zeznań skarżącego skłania natomiast do twierdzenia, iż jest on migrantem poszukującym lepszego życia, a nie uchodźcą potrzebującym ochrony drugiego, bezpiecznego kraju.

W tych okolicznościach sprawy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców przyjął, iż przedstawione elementy stanu faktycznego dają podstawę do uznania, że w przypadku skarżącego nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w rozumieniu ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

Odnosząc się do zeznań skarżącego Szef Urzędu stwierdził również, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi realna okoliczność uzasadniająca udzielenie mu ochrony uzupełniającej, o której mowa w art. 15 ustawy o ochronie bowiem brak jest podstaw aby sądzić, że po powrocie skarżącego na U. groziła mu będzie kara śmierci lub wykonanie egzekucji. Nie ma również przesłanek pozwalających twierdzić, że skarżący będzie realnie narażony na tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Skarżący nie był nigdy zatrzymany, ani sądzony oraz nie jest osobą poszukiwaną przez ukraińskie władze, nie stanowi obiektu ich zainteresowania.

Stan faktyczny sprawy nie uzasadnia także, aby w stosunku do skarżącego miał zastosowanie art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a w/w ustawy uzasadniający udzielenie skarżącemu zgody na pobyt tolerowany. Dla uznania istnienia przesłanek zgodnie z kryteriami zawartymi w powyższym artykule, niezbędne są poważne podstawy do stwierdzenia, że osoba, o którą chodzi znajdzie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia wymienionych w cytowanym artykule zagrożeń w kraju, do którego ma być wydana lub ma wrócić. Sama bowiem możliwość wystąpienia zagrożenia nie jest wystarczająca. Z jego relacji nie wynika, jak zauważył Szef Urzędu, by był on narażony na tortury, czy nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Także jego prawo do życia nie było, w ocenie organu, do tej pory w żaden sposób zagrożone po powrocie do kraju pochodzenia.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji z ... stycznia 2012 r. Rada do Spraw Uchodźców wydała decyzję nr ... z ... kwietnia 2012 r., na podstawie której utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W jej uzasadnieniu Rada do Spraw Uchodźców w pełni podzieliła stanowisko Szefa Urzędu, wyrażone w zaskarżonej decyzji wskazując, iż skarżący nie spełnia przesłanek do nadania mu statusu uchodźcy. Organ odwoławczy dodatkowo zwrócił uwagę na powoływane przez skarżącego w sposób nieprecyzyjny i ogólnikowy okoliczności, przez co skarżący nawet w najmniejszym stopniu nie uwiarygodnił swojego zaangażowania politycznego, które miałoby skutkować zagrożeniem ze strony władz kraju pochodzenia.

W skardze na powyższą decyzję Rady do Spraw Uchodźców z ... kwietnia 2012 r. skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie:

- prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 13 ust. 1, art. 15, art. 34 ust. 1 i art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP;

- istotne naruszenie przepisów postępowania poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracji a wynikających z art. 7, art. 77 ustawy o ochronie.

W ocenie skarżącego Rada do Spraw Uchodźców naruszyła w sprawie przepisy prawa materialnego oraz prawa procesowego bowiem nie uznała działań skarżącego, których był ofiarą w kraju pochodzenia za naruszenie praw człowieka. Skarżący nie zgodził się również z organami administracji I i II instancji jakoby w przypadku powrotu na U. nie zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego. Zdaniem skarżącego organy administracji nie wzięły również pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy i zbyt pochopnie wydały decyzję, która dodatkowo wydana została z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W myśl art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcach cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.

Wymienione przesłanki uznania cudzoziemca za uchodźcę nie zachodzą w sprawie niniejszej. Skarżący nie wykazał, aby był prześladowany z powodów określonych w ustawie lub aby mógł się obawiać takich prześladowań i aby z powodu żywionych obaw przed takimi właśnie prześladowaniami zmuszony był opuścić kraj pochodzenia.

Należy przy tym podkreślić, że w świetle powołanego wyżej przepisu nadanie statusu uchodźcy warunkowane jest wykazaniem przez cudzoziemca, że żywi on "uzasadnioną obawę" przed prześladowaniem z określonych w ustawie powodów. W konsekwencji oznacza to, że osoba ubiegająca się o status uchodźcy winna w sposób nie budzący wątpliwości zasadność tej obawy wykazać. W tym względzie nie wystarcza jedynie subiektywne przekonanie, lecz obawa musi być w pewien sposób zobiektywizowana poprzez odniesienie jej do realiów występujących w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu uchodźcy. Dopiero na tym tle można dokonać właściwej oceny, czy dana osoba ubiegająca się o status uchodźcy rzeczywiście może obawiać się prześladowań ze strony własnego państwa.

Analizując pod tym kątem całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy administracji obu instancji dokonały tej oceny w sposób właściwy – m. in. konfrontując jego twierdzenia i podawane przez niego fakty z ogólnie dostępnymi informacjami na temat obecnej sytuacji na U.

Z uwagi na powyższe, organy orzekające mogły w ramach art. 80 k.p.a. zasadnie ocenić, że opuszczenie U. przez skarżącego nie było spowodowane przyczynami określonymi w art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i że skarżący nie spełnia kryteriów do nadania statusu uchodźcy. Skarżący nie należał do żadnej partii, bądź organizacji, w której działalność jego osoby mogłaby być postrzegana za opozycyjną wobec władz kraju pochodzenia. Skarżący nie brał w żadnej formie czynnego udziału w działaniach zbrojnych, a we wniosku aplikacyjnym powołał się na ogólną sytuację w kraju pochodzenia oraz problemy ze strony zwolenników panującego prezydenta, przy czym podczas przesłuchania, jak zasadnie zauważył Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, nie wskazał, aby był prześladowany przez zwolenników prezydenta, oraz aby należał do opozycji. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika również aby w stosunku do skarżącego prowadzone było postępowanie administracyjne lub sądowe oraz żeby skarżący zadeklarował przynależność do jakiejkolwiek organizacji o charakterze politycznym, społecznym, kulturalnym, etnicznym czy religijnym.

Z kolei z protokołu przesłuchania strony z dnia ... stycznia 2012 r., skarżący wielokrotnie zwracał uwagę na problemy ze znalezieniem pracy na U., co zmusiło go do wyjazdu do M., a następnie do Polski (k. ... akt adm.). Podczas przesłuchania dodatkowo podniósł, iż jest prześladowany przez mafię z powodu rzekomo ukradzionych pieniędzy. Z tego też powodu poddany został przemocy psychicznej i fizycznej. Składając wyjaśnienia odnośnie rozbieżności między jego oświadczeniami z wniosku o nadanie statusu uchodźcy, a tymi z przesłuchania stwierdził, iż cyt. "...".

Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, zasadnie Rada do Spraw Uchodźców odmówiła w zaskarżonej decyzji, uznania za wiarygodne składane przez skarżącego oświadczenia wskazujące na jego zaangażowanie polityczne, które miałoby skutkować zagrożeniem ze strony władz kraju pochodzenia. Również idąc za stanowiskiem organu administracji i abstrahując od wiarygodności oświadczeń skarżącego wskazujących na zagrożenie ze strony mafii stwierdzić należy, iż okoliczności sprawy nie pozwalają na przypisanie odpowiedzialności za wskazane działania władzom państwowym, zwłaszcza w świetle aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia oraz faktu niezgłoszenia obawy ze strony przedstawicieli mafii odpowiednim organom ścigania na U., w którym funkcjonuje system sądownictwa powszechnego, a czyny opisane przez skarżącego są karalne. Na niewiarygodność zeznań skarżącego wskazywać może również okoliczność złożenia wniosku o nadanie statusu uchodźcy dopiero po jego zatrzymaniu na terytorium RP przez odpowiednie władze w ramach kontroli legalności pobytu i po osadzeniu go w ośrodku deportacyjnym.

W świetle zatem wyjaśnień składanych przez skarżącego oraz wszystkich okoliczności sprawy, na co zwróciły uwagę organy obu instancji, iż władze państwowe nie podejmowały wobec niego działań krzywdzących na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, poglądów politycznych orzec należy o prawidłowo wywiedzionej odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy i rozpoznania wniosku jako oczywiście bezzasadnego, co niezasadnym czyni zarzut naruszenia art. 34 ust. 1 ustawy o ochronie.

W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Organy prawidłowo uznały, iż w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w art. 15. Rozważając przesłankę wymienioną w art. 15 pkt 2 zasadnie wywiodły natomiast, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Skarżący nie był nigdy zatrzymany, ani sądzony oraz nie jest osobą poszukiwaną przez ukraińskie władze, ani nie stanowi obiektu ich zainteresowania. Trafne w tym zakresie jest również stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż do skarżącego nie mają zastosowania także przesłanki wymienione w pkt 1 – 3 art. 15 ustawy o ochronie bowiem skarżący nie jest narażony na orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji a na U. nie toczy się obecnie zbrojny konflikt wewnętrzny lub międzynarodowy.

Odnosząc się do przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Polski, jeżeli jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285 z późn. zm.). Mając zatem na względzie ustalenia dokonane w trakcie prowadzonego postępowania statusowego organ prawidłowo przyjął, iż skarżący nie uwiarygodnił w wystarczającym stopniu, że ze względu na swoje osobiste działania byłby w konsekwencji wydalenia na U. narażony na naruszenia praw człowieka. Na akceptację zasługuje również stanowisko, iż wydalenie cudzoziemca nie narusza jego prawa do poszanowania życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a., uznając, że sprawa została rozpatrzona z dużą wnikliwością, materiał został zebrany i przeanalizowany bardzo starannie i konfrontowany był z rzetelną i pogłębioną wiedzą o sytuacji osób pochodzących z U. Skarżący został w trakcie prowadzonego postępowania przesłuchany w języku r. W trakcie przesłuchania dokonano ustaleń niezbędnych w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy. Przedstawione w trakcie wywiadu okoliczności, istotne z punktu widzenia prawidłowości wydawanego rozstrzygnięcia, zostały skonfrontowane następnie z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

W ocenie Sądu, decyzje w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi, wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów i nietrafne są zarzuty skargi naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz zasady prawdy obiektywnej.

Analizując prowadzone, w wyniku złożenia w sprawie odwołanie, przez Radę do Spraw Uchodźców postępowanie odwoławcze stwierdzić również należy, iż dokonana na jego podstawie ponowna ocena zgromadzonego materiału dowodowego dowodzi prawidłowym jego przebiegiem i w pełni realizuje zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 k.p.a.

Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.