Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3472/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6534 Zamówienia publiczne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Płusa (spr.), Sędziowie asesor WSA Hieronim Sęk, asesor WSA Artur Kot, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2006 r. sprawy ze skargi Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji zatwierdzającej wybór trybu zamówienia z wolnej ręki w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] lipca 2005 r. nr [....], 2) określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych na rzecz strony skarżącej kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] października 2004 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zwany dalej "Prezesem KRUS", na podstawie art. 67 ust. 2 w związku z art. 67 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 177 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "u.p.z.p.", zwrócił się do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, zwanego dalej "Prezesem UZP", z wnioskiem o zatwierdzenie zastosowania trybu zamówienia z wolnej ręki w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na usługę wdrożenia centralnego systemu emerytalno-rentowego "F.".

Prezes UZP w oparciu o przedstawione przez wnioskodawcę informacje oraz po zasięgnięciu opinii Ministra Nauki i Informatyzacji, Przewodniczącego Komitetu Badań Naukowych – pismo z dnia [...] lutego 2004 r., decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. zatwierdził wybór trybu zamówienia z wolnej ręki.

Pismem z dnia [...] marca 2004 r. pełnomocnicy grupy czternastu Zakładów [...] złożyli do Prezesa UZP wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", ewentualnie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 tej ustawy. Zdaniem wnioskodawców decyzja ta, zezwalająca Prezesowi KRUS na zawarcie w trybie zamówienia z wolnej ręki umowy na wykonanie systemu "F." z [...] S.A., zwane dalej "Z." B., z pominięciem innych spółek "Z.", wydana została z rażącym naruszeniem art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) u.p.z.p., jak również spełniona została przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uzasadniająca wznowienie postępowania. Wnioskodawcy wskazali, iż Prezes UZP wydając decyzję nie był w posiadaniu wszystkich informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. We wniosku podniesiono w szczególności, że nie jest zgodne z prawdą twierdzenie zawarte we wniosku Prezesa KRUS, iż "Z." B. jest jedynym wykonawcą, który z przyczyn technicznych o obiektywnym charakterze mógłby wykonać zamówienie udzielone przez KRUS. Pozostałe spółki "Z. funkcjonujące na polskim rynku, które wdrażały system autorstwa "Z." B., a obecnie go eksploatują, są z technicznego punktu widzenia w takim samym stopniu zdolne i zainteresowane wykonaniem planowanego zamówienia.

Natomiast pismem z dnia [..] kwietnia 2004 r. Prezes [....] ("P") zwrócił się do Prezesa UZP o powtórne przeanalizowanie decyzji z dnia [...] lutego 2005 r., gdyż w jego ocenie, decyzja ta podjęta została na podstawie informacji, które można ocenić w innym świetle.

Postanowieniem z dnia [..] kwietnia 2005 r., na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., Prezes UZP wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 2005 r. W uzasadnieniu postanowienia Prezes UZP powołał się na powyższe pisma, tj. z dnia [...] marca 2005 r. pełnomocników grupy przedsiębiorstw "Z." oraz z dnia [...] kwietnia 2005 r. Prezesa "P" wskazując, iż informacje zawarte w tych pismach świadczą o istnieniu okoliczności faktycznych związanych z przedmiotową sprawą, istniejących w dniu wydania decyzji, lecz mu nie znanych, co uzasadnia wznowienie postępowania.

W związku ze wznowieniem postępowania, Prezes UZP zwrócił się w dniu [...] kwietnia 2005 r. do Prezesa KRUS o ustosunkowanie się do argumentów zawartych w pismach pełnomocników grupy przedsiębiorstw "Z. oraz Prezesa "P.".

W odpowiedzi na to wystąpienie Prezes KRUS w piśmie z dnia [...] maja 2005 r. wniósł o umorzenie wznowionego postępowania oraz o utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. W obszernym uzasadnieniu wniosku wskazał m.in., iż wdrożeniem systemu "F." zajmował się bezpośrednio KRUS wraz z autorem systemu - "Z." B. KRUS na podstawie umowy z dnia [...] października 2001 r. zapewnił sobie nadzór autorski nad wdrożeniem systemu przez "Z." B. W całym procesie wdrożenia systemu "F." 20 ośrodków obliczeniowych miało za zadanie wyłącznie wyprowadzenie i przekazanie do KRUS baz danych powstałych w poprzednio wykorzystywanych systemach "E. i "R.". KRUS upoważnił autora systemu – "Z." B., do odbioru tych baz z ośrodków obliczeniowych "Z.", aby ten u siebie wykonał najważniejsze i kluczowe dla wdrożenia zadania, w szczególności cały proces konwersji danych do nowego systemu, działającego już w innej technologii. Następnie autor zwrotnie przekazywał wykonane nowe bazy danych wszystkich oddziałów KRUS do dwudziestu ośrodków obliczeniowych. "Z." w Polsce. Zadaniem tych ośrodków było jedynie zainstalowanie baz danych i rozpoczęcie bieżącej eksploatacji nowego systemu. Natomiast sprawy związane z wdrożeniem, czyli w szczególności z konwersją i przygotowaniem baz danych, z usuwaniem błędów w działaniu nowego systemu oraz szkoleniem pracowników, należały wyłącznie do autora systemu. Dlatego też, zdaniem Prezesa KRUS, nie można twierdzić, iż spółki wchodzące w skład grupy "Z." posiadają znajomość systemu "F." w stopniu umożliwiającym wykonanie przedmiotowego zamówienia publicznego. Wyjaśniając problem autorskich praw majątkowych Prezes KRUS stwierdził, że System [...] – "S." powstał w latach 1990-1991 do obsługi ZUS. Jest to program autorstwa "Z." B. Po wydzieleniu KRUS ze struktur organizacyjnych ZUS, KRUS otrzymał licencję niewyłączną na korzystanie z tego programu. W wyniku rozstrzygnięcia w 1998 r. przetargu nieograniczonego na system emerytalno-rentowy, KRUS wybrał ofertę złożoną przez "Z." B. – system "F.", a wśród platformy programowej koniecznej do jego funkcjonowania znalazł się, m.in. system "S.". Z tego też względu przy podpisywaniu umowy na wykonanie systemu "F." autor udzielił KRUS nowej nieodpłatnej licencji niewyłącznej do korzystania z tego oprogramowania ("S."), ale wyłącznie do współpracy z systemem "F.".

W trakcie prowadzenia wznowionego postępowania Prezes UZP trzykrotnie, tj. w pismach z dnia [...]kwietnia 2005 r., [...] maja 2005 r. oraz [...] lipca 2005 r. zwracał się do Ministra Nauki i Informatyzacji o zajęcie stanowiska w sprawie argumentów zawartych w piśmie pełnomocników grupy przedsiębiorstw "Z." z dnia [...]marca 2005 r. oraz w piśmie Prezesa "P ." z dnia [...] kwietnia 2005 r.

W odpowiedzi z dnia [...] lipca 2005 r. Minister Nauki i Informatyzacji stwierdził m.in., iż nie ma podstaw do poddawania w wątpliwość stanowiska zajmowanego przez KRUS, a jednocześnie nie ma możliwości weryfikacji posiadania przez grupę przedsiębiorstw "Z." właściwych umiejętności i narzędzi do wykonania przedmiotu zamówienia. Można domniemywać, że więcej niż jedna jednostka "Z." jest w stanie podjąć się wykonania przedmiotowego zamówienia. Minister zaznaczył, że opierając się na doświadczeniach zawodowych można stwierdzić, iż w sytuacji, gdy konwersja danych jest przeprowadzana jednocześnie ze zmianami w oprogramowaniu, najwłaściwszą jednostką dla dokonywania modyfikacji systemów jest zespół autorski. Nie jest to jednak warunek wystarczający, gdyż posiadając odpowiednie warunki, w tym [...]. W konkluzji Minister Nauki i Informatyzacji stwierdził, że nie może podtrzymać zajmowanego do tej pory stanowiska, jak również zająć jednoznacznego stanowiska, co do możliwości zastosowania trybu zamówienia z wolnej ręki w przedmiotowej sprawie.

W piśmie z dnia [...] lipca 2005 r. Minister Nauki i Informatyzacji wskazał dodatkowo, iż w następstwie realizacji umowy z dnia [...] listopada 1998 r. został utworzony system "F.", który w założeniach wstępnych powinien w pełni realizować dotychczasową funkcjonalność systemu "S.". W związku z tym brak jest obiektywnej zasadności dalszego funkcjonowania systemu "S.". Jednakże z otrzymanej od KRUS informacji wynika, że system "S." pozostał, a jego funkcjonalność nie została zaimplementowana w systemie "F.". Istnieje zatem domniemanie, że umowa z dnia [...] listopada 1998 r. nie została wykonana należycie. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że KRUS posiada prawa autorskie i majątkowe, a także kody źródłowe do systemu "F., natomiast odnośnie systemu "S.", KRUS dysponuje jedynie niewyłączną, nieograniczoną licencją na jego użytkowanie, która nie daje możliwości modyfikowania tego systemu przez inny podmiot. Posiadając zatem prawa autorskie do systemu "S.", "Z." B. jest jedynym uprawnionym podmiotem mogącym dokonać konsolidacji baz danych systemów "F." i "S.". Inny potencjalny wykonawca konsolidacji może zrealizować to jedynie w obszarze funkcjonalności systemu "F.", do którego prawa autorskie i oprogramowanie źródłowe posiada KRUS.

Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Prezes UZP uznając, iż w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uchylił swoją decyzję z dnia [...] lutego 2005 r. w sprawie zatwierdzenia wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na usługę wdrożenia centralnego systemu [...] "F." oraz wyraził zgodę na zastosowanie trybu zamówienia z wolnej ręki na te elementy zamówienia, których realizacja, według jego oceny, wymaga udziału uprawnionego z tytułu praw autorskich do części rozwiązań informatycznych i odmówił wyrażenia zgody na zastosowanie trybu zamówienia z wolnej ręki na pozostałe elementy zamówienia, których realizacja nie będzie stanowić naruszenia praw autorskich "Z. B.

W uzasadnieniu decyzji Prezes UZP przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczył treść opinii wyrażanych w sprawie przez Ministra Nauki i Informatyzacji. Podkreślił, iż tryb zamówienia z wolnej ręki jest trybem szczególnym, mogącym mieć miejsce w sytuacjach, gdy zastosowanie przetargu lub innego konkurencyjnego trybu postępowania nie jest możliwe. Następnie, mając na względzie, iż Prezes KRUS w swoim wniosku powołał się na przyczyny wymienione w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) u.p.z.p., omówił szczegółowo faktyczne i prawne aspekty możliwości zastosowania tych przepisów, jako podstawy prawnej udzielenia zgody na zastosowanie trybu zamówienia z wolnej ręki, stwierdzając w konkluzji, iż w części objętej odmową wyrażenia zgody na zastosowanie tego trybu, nie została spełniona podstawowa przesłanka art. 67 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., odnosząca się do możliwości wykonania zamówienia tylko przez jeden podmiot.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zawartym w piśmie z dnia [...] sierpnia 2005 r., Prezes KRUS wskazał na naruszenie zaskarżoną decyzją art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) u.p.z.p. oraz art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 105 k.p.a.

Po rozpatrzeniu tego wniosku, Prezes UZP uznając, że powołane przez Prezesa KRUS zarzuty nie znajdują uzasadnienia, decyzją z dnia [.....] października 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2005 r.

W uzasadnieniu decyzji Prezes UZP odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wyjaśnił, iż w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przeprowadzony został szereg czynności mających na celu zebranie całego materiału dowodowego, a materiał ten w postaci umów, pism przedsiębiorstw grupy "Z.", Prezesa "P ." oraz opinii Ministra Nauki i Informatyzacji został dokładnie przeanalizowany. W wyniku tych czynności Prezes UZP uzyskał wiedzę o całokształcie okoliczności sprawy, a wydając decyzję dysponował kompletem dokumentów koniecznych do ustalenia stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcia sprawy, natomiast w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśnione zostały przesłanki faktyczne i prawne, którymi kierował się Prezes UZP podejmując rozstrzygnięcie.

Prezes UZP nie zgodził się z zarzutem, że jego decyzja z dnia [...] lipca 2005 r. wydana została z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a., gdyż uchylona decyzja z dnia [...] lutego 2005 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne polegające na tym, iż na jej podstawie w dniu [...] lipca 2005 r. Prezes KRUS zawarł umowę z "Z." B. na usługę wdrożenia centralnego systemu[...] "F.", a Prezes UZP nie jest władny unieważnić tej umowy w trybie decyzji administracyjnej, a zatem zaszły nieodwracalne skutki prawne. Wskazał, iż zgodnie z art. 67 ust. 2 u.p.z.p. w przypadku zamówień, których wartość przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 60.000 euro, na zastosowanie trybu zamówienia z wolnej ręki wymagane jest uprzednie uzyskanie zgody Prezesa UZP, wyrażonej w drodze decyzji administracyjnej. Jest to wymóg formalny udzielenia zamówienia z wolnej ręki powyżej wskazanej wartości progowej. Z kolei warunkiem materialnym udzielenia zamówienia w trybie z wolnej ręki jest spełnienie przesłanek określonych w jednym z punktów 1-7 art. 67 ust. 1 u.p.z.p. Możliwość udzielenia zamówienia, którego wartość przekracza równowartość 60.000 euro, z wolnej ręki, uzależniona jest zatem od spełnienia przesłanek określonych art. 67 ust. 1 pkt 1-7 u.p.z.p. oraz uzyskania zgody Prezesa UZP na wybór trybu, wyrażonej w decyzji administracyjnej. W przypadku, gdy jeden z wymogów, materialny bądź formalny nie jest spełniony, zamawiający nie jest uprawniony do zawarcia umowy o zamówienia publiczne. Prezes KRUS od momentu wznowienia postępowania był w posiadaniu informacji, że Prezes UZP powziął wiadomość o istnieniu okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, lecz mu nie znanych, co stanowiło uzasadnienie wznowienia postępowania. Prezes KRUS zdecydował się mimo to na zawarcie umowy z "Z." B. w dniu [...] lipca 2005 r., a więc w momencie, gdy nie miał pewności, jakie będzie rozstrzygnięcie sprawy po wznowieniu postępowania. Ponadto w ocenie Prezesa UZP, wykonanie decyzji ostatecznej przez jej adresata nie stanowi przesłanki do umorzenia postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Również żaden z przepisów k.p.a. regulujących wznowienie postępowania, nie przewiduje bezprzedmiotowości postępowania w sprawie wznowienia, z powodu wykonania decyzji dotychczasowej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) u.p.z.p. Prezes UZP wskazał, iż na tych podstawach zamawiający może udzielić zamówienia z wolnej ręki, w przypadku gdy dostawy, usługi lub roboty budowlane mogą być świadczone tylko przez jednego wykonawcę, bądź z przyczyn technicznych o obiektywnym charakterze, bądź z przyczyn związanych z ochroną praw wyłącznych, wynikających z odrębnych przepisów. Zarówno względy techniczne, jak i przyczyny związane z ochroną praw wyłącznych, które uzasadniają udzielenie zamówienia bez przeprowadzenia procedury konkurencyjnej, muszą mieć charakter zasadniczy, tak by można było wykazać, że podjęcie prac przez innego wykonawcę jest, czy to ze względów technicznych, czy to ze względu na ochronę praw wyłącznych, rzeczywiście niemożliwe, a nie tylko utrudnione i że ta okoliczność ma charakter nieprzezwyciężalny. Prezes UZP przypomniał także, iż możliwość zastosowania zarówno art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a), jak i art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.z.p. uzależniona jest od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek. W przypadku, gdy jedna z przesłanek nie zostanie spełniona, Prezes UZP nie ma podstawy prawnej do wyrażenia zgody na zastosowanie trybu udzielenia zamówienia z wolnej ręki w oparciu te przepisy. Natomiast w przedmiotowej sprawie, w części objętej odmową wyrażenia zgody na zastosowanie trybu z wolnej ręki, nie została spełniona podstawowa przesłanka art. 67 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., odnosząca się do możliwości wykonania danego zamówienia tylko przez jeden podmiot. Możliwość wdrożenia systemu "F.", zgodnie z wymogami wnioskodawcy, deklaruje znaczna ilość wykonawców. Przedsiębiorstwa grupy "Z. wskazują, iż obsługują KRUS od chwili jego wydzielenia ze struktur ZUS zajmując się wdrażaniem i eksploatacją systemów informatycznych z różnych dziedzin jego działalności, w tym również systemu "F." w oddziałach regionalnych KRUS. Skoro więc na rynku funkcjonuje więcej niż jeden wykonawca, który jest zdolny do wdrożenia systemu "F.", to zamawiający, tj. Prezes KRUS powinien przeprowadzić postępowanie w trybie konkurencyjnym. Prezes UZP podzielił przy tym opinię Ministra Nauki i Informatyzacji oraz zgodził się w tym względzie z wnioskodawcą, iż KRUS znajduje się w takiej sytuacji faktycznej, w której w zakresie niezbędnej konsolidacji baz danych systemów "F." i "S." zamówienie może być udzielone jedynie temu wykonawcy, któremu przysługują prawa autorskie i majątkowe do systemu "S.", tj. "Z." B., natomiast w odniesieniu do usług opracowania koncepcji i stworzenia nowego modelu baz danych oraz przebudowy systemu do nowej, scentralizowanej wersji systemu "F.", fizycznego utworzenia i wdrożenia jednej centralnej bazy danych, a także usług eksploatacji powdrożeniowej, nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) u.p.z.p.

W skardze na decyzję Prezesa UZP z dnia [...] października 2005 r. Prezes KRUS wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w jakiej odmówiono zgody na zastosowanie trybu zamówienia z wolnej ręki oraz uchylenia w takiej samej części decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) u.p.z.p. oraz naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 105 k.p.a.

W ocenie Skarżącego, wznowione postępowanie powinno zostać umorzone na

podstawie art. 105 § 1 k.p.a., gdyż decyzja Prezesa UZP z dnia [....] lutego 2005 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne sprowadzające się do tego, że na jej podstawie w dniu [...] lipca 2005r. KRUS zawarł z "Z." B. umowę w trybie zamówienia z wolnej ręki na usługę wdrożenia centralnego systemu [...]F.". Zdaniem Skarżącego, w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z niemożliwością prawną, gdyż nowa decyzja nie może zostać wykonana bez rozwiązania stosunku zobowiązaniowego, natomiast Prezes UZP nie jest władny na drodze administracyjnoprawnej cofnąć skutków cywilnoprawnych decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. Skarżący podnosi także, iż wątpliwe jest, czy w sprawie zachodziły ustawowe przesłanki wznowienia postępowania. Według Prezesa KRUS, wniosek grupy potencjalnych wykonawców – przedsiębiorstw grupy "Z." zawiera jedynie subiektywną ocenę prawną zaistniałej sytuacji, dlatego nie powinien być brany pod uwagę jako przyczyna wznowienia postępowania, gdyż nie ujawniono w nim nowych okoliczności faktycznych, ani nie zaprezentowano nowych dowodów nieznanych organowi w dniu wydania decyzji. Zdaniem Prezesa KRUS, nie zostało wskazane, jakie nowe dowody i okoliczności faktyczne stały się przyczyną wznowienia, a na ich prezentacji winno opierać się uzasadnienie wznowienia postępowania. Ponadto od momentu wznowienia postępowania nie uzupełniono w żaden sposób zebranego materiału dowodowego, nie pojawiły się jakiekolwiek inne nieznane organowi w dniu wydania decyzji okoliczności. W dalszej części uzasadnienia skargi Prezes KRUS podnosi, iż nie jest merytorycznie uzasadnione opieranie przez Prezesa UZP rozstrzygnięcia na opinii Ministra Nauki i Informatyzacji, gdyż jest ona nietrafna. Skarżący wskazuje, że system "F." samodzielnie nie posiada wszystkich funkcji niezbędnych do obsługi całości procesu emerytalno-rentowego przez KRUS. Dopiero współpracując z systemem "S.", z którym jest praktycznie zintegrowany, daje wymaganą funkcjonalność. Systemy nie mogą działać rozdzielnie, dlatego autor tych systemów, posiadając wiedzę na temat procesów wspieranych przez te systemy informatyczne oraz struktur tych aplikacji i baz danych, bez ryzyka załamania terminowych wypłat rent i emerytur jest zdolny wykonać przedsięwzięcie wdrożenia centralnej wersji systemu "F.". Z tych względów opracowanie koncepcji stworzenia nowego modelu bazy danych oraz centralizacja systemu "F." mogą być dokonane jedynie równocześnie z opracowaniem i modyfikacją systemu "S.".

W świetle wskazanego przez KRUS przedmiotu zamówienia nieuprawnione jest także, zdaniem Skarżącego, dokonanie podziału na część, w zakresie której udzielono zgody na zastosowanie trybu z wolnej ręki oraz część, w której zgody takiej odmówiono. Skonsolidowanie baz oddziałowych do jednego ośrodka obliczeniowego z zapewnieniem ośrodka zapasowego zawiera bowiem w sobie usługę opracowania koncepcji powyższego, stworzenie nowego modelu bazy danych, przebudowy systemu do nowej scentralizowanej wersji systemu "F." oraz fizyczne utworzenie jednej centralnej bazy danych. Dokonane w decyzji wyodrębnienie nie zostało, zdaniem Skarżącego, uzasadnione.

Prezes KRUS zwrócił także uwagę na wadliwe rozpoznanie przez Prezesa UZP aspektu praw autorskich, poprzez uznanie, iż brak praw autorskich do programu "S." jest wynikiem czynności Skarżącego (nienależycie wykonanej umowy) i z tych powodów nie powinien obecnie usprawiedliwiać zastosowania trybu zamówienia z wolnej ręki.

Skarżący podniósł również, iż zmuszony był zawrzeć umowę z "Z." B. ze względu na pilną potrzebę wykonania zamówienia, wynikającą z okoliczności od niego niezależnych.

W dalszej części uzasadnienia skargi Prezes KRUS poddał w wątpliwość możliwość uwzględnienia przez Prezesa UZP przy wydawaniu decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. opinii Ministra Nauki i Informatyzacji z tej samej daty, skoro pismo zawierające tę opinię wpłynęło do Urzędu Zamówień Publicznych dopiero w dniu 1 sierpnia 2005 r. Nadto, zdaniem Skarżącego, zajęcie przez Ministra Nauki i Informatyzacji stanowiska w sprawie powinno nastąpić w trybie art. 106 § 5 k.p.a., a zatem w drodze postanowienia, na które przysługuje stronie zażalenie.

W opinii Prezesa KRUS, Prezes UZP nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zasadności przesłanek, którymi kierował się przy jej wydawaniu, w szczególności dlaczego nie dał wiary stanowisku KRUS, a podzielił stanowisko pełnomocnika przedsiębiorstw grupy "Z.". O nieprawidłowościach przy orzekaniu w sprawie świadczy, zdaniem Skarżącego, iż Prezes UZP oparł rozstrzygnięcie na domniemaniach oraz na piśmie Ministra, które formalnie nie wpłynęło do Urzędu przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Skarżący podnosi także, iż Prezes UZP nie wykorzystał dostępnych środków dowodowych, a dokonana w decyzji ocena kwestii technicznych i związanych z ochroną praw wyłącznych do części systemu nie ma waloru obiektywności. Prezes UZP winien zbadać kwestię możliwości udostępnienia kodów źródłowych, modyfikacji systemu przez podmiot nie będący autorem programu oraz wziąć pod uwagę konsekwencje, które wywoła modyfikacja programu przez podmiot nie będący jego autorem dla kwestii odpowiedzialności autora za należyte funkcjonowanie programu.

Na zakończenie Prezes KRUS wskazał, iż nie została wyjaśniona, mimo jego wniosku, kwestia, iż w dniu [...] lipca 2005 r. zostały wydane dwie decyzje oznaczone tym samym numerem [...]. Zdaniem Skarżącego, wyjaśnienia Prezesa UZP oraz podjęte przez niego czynności uznać należy za doraźne działania mające na celu jedynie pozorne usunięcie wadliwości skutkującej stwierdzeniem nieważności.

W odpowiedzi na skargę Prezes UZP, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Przedstawiając przebieg postępowania w sprawie Prezes UZP opisał, m.in. okoliczności związane z wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. Otóż w dniu [...] lipca 2005 r. przygotowany został projekt decyzji uchylającej w całości decyzję z dnia [...] lutego 2005 r. Projekt ten został parafowany przez Dyrektora Departamentu Prawnego, a następnie przedstawiony do podpisu Wiceprezesa UZP. Projekt został przez Wiceprezesa parafowany, niemniej rozstrzygnięcie w nim zawarte było nadal dyskutowane ze względu na niejednoznaczność stanowiska Ministra Nauki i Informatyzacji. Po wpłynięciu w dniu 29 lipca 2005 r. faksu zawierającego uzupełniającą opinię Ministra Nauki i Informatyzacji, uwzględniając zawartą w niej argumentację, przygotowany został w trybie pilnym ostateczny projekt decyzji, uchylającej w części decyzję Prezesa UZP z dnia [...] lutego 2005 r. i w tym samym dniu został on podpisany przez Wiceprezesa UZP. Decyzję tę przekazano do natychmiastowego wysłania, na prośbę Zamawiającego, faksem. W wyniku pomyłki kancelaryjnej decyzja została wysłana pocztą nie do strony, ale do innego zamawiającego, natomiast faksem wysłano parafowany przez Wiceprezesa UZP pierwotny projekt decyzji, ten przygotowany w dniu [...] lipca 2005 r., nie zawierający podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej, jak wymaga tego art. 107 § 1 k.p.a. Odnośnie tej kwestii, zdaniem Prezesa UZP, została ona wyjaśniona w przekazanym Skarżącemu piśmie z dnia [...] sierpnia 2005 r., a ponadto sprawa została także rozpoznana w trybie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., od której Skarżący się nie odwołał.

Brak jest również, w ocenie Prezesa UZP, jakichkolwiek podstaw do kwestionowania możliwości oparcia się przez niego przy wydawaniu decyzji z dnia z dnia [...] lipca 2005 r. na opinii Ministra Nauki i Informatyzacji. Pismo zawierające stanowisko Ministra zostało w dacie jego sporządzenia, tj. w dniu [...] lipca 2005 r. przesłane do UZP faksem. Oryginał pisma rzeczywiście dotarł do Urzędu po dniu wydania decyzji, jednak brak było przeszkód do powoływania się na to stanowisko od dnia powzięcia przez Prezesa UZP wiadomości o jego treści – a zatem od dnia, w którym droga faksową wpłynęło do Urzędu.

Odnosząc się do zarzutu braku podstaw do wznowienia postępowania, Prezes UZP wyjaśnił, iż wydając decyzję z dnia [...] lutego 2005 r. o wyrażeniu zgody na zastosowanie trybu z wolnej ręki, dysponował wnioskiem Skarżącego zawierającym uzasadnienie wskazujące na przyczyny wynikające z ochrony praw wyłącznych oraz przyczyny techniczne o obiektywnym charakterze, co zostało potwierdzone przez Ministra Nauki i Informatyzacji. Nie mając podstaw do podważania wiarygodności oświadczenia Prezesa KRUS i opinii Ministra Nauki i Informatyzacji Prezes UZP wydał decyzję pozytywną dla Skarżącego. Dopiero po dniu wydania decyzji Prezes UZP wszedł w posiadanie dokumentów - specyfikacji istotnych warunków zamówienia z postępowania dotyczącego opracowania systemu "F." oraz informacji wskazujących na prawdopodobieństwo wydania decyzji bez podstawy prawnej. Powziąwszy zatem wiadomość, wbrew twierdzeniom Skarżącego, pochodzącą nie tylko od podmiotów zainteresowanych w uzyskaniu zamówienia, ale także od Prezesa Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji, o okolicznościach wskazujących na wydanie decyzji w oparciu o niepełną wiedzę o stanie faktycznym sprawy, Prezes UZP miał obowiązek zbadania, czy w sprawie zaistniały przesłanki wznowienia postępowania. Powyższe możliwe było wyłącznie po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Stanowisko Prezesa UZP w tym zakresie zostało potwierdzone przez Ministra Nauki i Informatyzacji, który po rozważeniu okoliczności wskazywanych przez przedsiębiorstwa "Z." i Prezesa "P." oraz wyjaśnień Prezesa KRUS, zdecydował się zmienić swoje stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 27 marca 2005 r. pełnomocnik Prezesa KRUS podtrzymał zarzuty skargi oraz zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa procesowego, tj :

- art. 156 ust. 1 pkt 3 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia nieważności dwóch decyzji wydanych przez Prezesa UZP w dniu [...] lipca 2005 r., oznaczonych tym samym znakiem –[...], które są tożsame co do zakresu przedmiotowego oraz podmiotowego przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, posiadają przymiot ostateczności i które nie mogą istnieć równocześnie w obrocie prawnym, gdyż ze względu na tożsamy czas podjęcia nie sposób wskazać, która korzysta względem drugiej z przymiotu res iudicata. Jedynym sposobem usunięcia tej wadliwości winno być stwierdzenie nieważności obu tych decyzji i wyeliminowanie ich z obrotu prawnego;

- art. 156 ust. 1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa UZP z dnia [...] lipca 2005 r. w sytuacji, gdy ze względu na zawarcie zgodnie z prawem umowy w sprawie zamówienia publicznego decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały.

Uzasadniając pierwszy z tych zarzutów pełnomocnik Prezesa KRUS wskazał m.in., iż nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie Prezesa UZP zawarte w piśmie z dnia [...] sierpnia 2005 r., że decyzja z dnia [...] lipca 2005 r. wysłana w tym samym dniu do KRUS faksem, nie była decyzją administracyjną, lecz zaparafowanym jednym z projektów decyzji. Zdaniem pełnomocnika, nie ulega wątpliwości, że była to jednak decyzja, lecz wydana z naruszeniem przepisu art. 107 k.p.a. Natomiast odnośnie drugiego z zarzutów pełnomocnik Prezesa KRUS podkreślił, iż wykonując decyzję Prezesa UZP zatwierdzającą tryb zamówienia z wolnej ręki, Prezes KRUS zawarł ważną umowę. W tej sytuacji, po zawarciu umowy o udzielenie zamówienia publicznego, wydanie kolejnej decyzji dotyczącej zatwierdzenia trybu zamówienia z wolnej ręki stało się bezprzedmiotowe, gdyż była ona niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały.

W ocenie pełnomocnika KRUS, poważne wątpliwości budzą okoliczności związane z faktem powołania się przez Prezesa UZP w decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. na stanowisko Ministra Nauki i Informatyzacji zawarte w piśmie z tej samej daty. Z akt sprawy wynika bowiem, że pismo to wpłynęło do UZP dopiero w dniu 1 sierpnia 2005 r. W aktach sprawy brak jest natomiast oryginału faksu (na papierze faksowym), który jak twierdzi Prezes UZP wpłynął do UZP w dniu 29 lipca 2005 r. Znajdująca się w aktach sprawy przypuszczalna kserokopia ma ściętą tę część z wydruku faksu, na której zawsze umieszczane są data i godzina otrzymania faksu oraz numer linii abonenckiej, z której faks wysłano. Tym samym na podstawie akt administracyjnych nie można z całą pewnością stwierdzić, że faks, na który powołuje się Prezes UZP w decyzji z dnia z [...] lipca 2005 r. rzeczywiście wpłynął do UZP w dniu 29 lipca 2005 r. i to w takim czasie, że możliwe jeszcze było, wydanie w tym dniu decyzji. W związku koniecznością wyjaśnienia tej kwestii i uzupełnienia materiału dowodowego pełnomocnik Prezesa KRUS wniósł o odroczenie rozprawy oraz, m.in. o zobowiązanie Prezesa UZP do nadesłania oryginału faksu z dnia 29 lipca 2005 r., jak również o wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o złożenie wyjaśnień co do okoliczności wydania dodatkowego stanowiska przez Ministra Nauki i Informatyzacji z dnia 29 lipca 2005 r. oraz sposobu i terminu jego przekazania do UZP.

Ponadto pełnomocnik Prezesa KRUS wskazał na naruszenie przez Prezesa UZP podstawowej zasady postępowania administracyjnego, jaką jest zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i wydanie decyzji w sytuacji, gdy strona nie miała możliwości zapoznać się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie.

W dalszej części tego pisma procesowego pełnomocnik Prezesa KRUS rozwinął argumentację uzasadniającą słuszność sformułowanych w skardze zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty podniesione przez Skarżącego są zasadne.

Skarżący domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w części, w której Prezes UZP odmówił wyrażenia zgody na zastosowanie trybu zamówienia z wolnej ręki w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, sformułował zarzuty wobec zaskarżonej decyzji Prezesa UZP zarówno w skardze z dnia 10 listopada 2005 r., jak i w piśmie procesowym z dnia 27 marca 2006 r.

Rozpatrując niniejszą sprawę, na wstępie ocenie należało poddać zarzuty najdalej idące, których uwzględnienie skutkowałoby koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Zarzuty te zostały postawione w piśmie procesowym z dnia 27 marca 2006 r. i dotyczą naruszenia art. 156 ust. 1 pkt 3 i art. 156 ust. 1 pkt 6 (chodzi zapewne o art. 156 § 1 k.p.a. – uwaga Sądu). Wprawdzie pełnomocnik Skarżącego wskazując na te przepisy upatruje ich naruszenia przede wszystkim w decyzji wydanej w pierwszej instancji, zaś domagając się uchylenia w części zaskarżonej decyzji zarzuca jej jedynie brak stwierdzenia nieważności wydanej z ich naruszeniem decyzji z dnia [...] lipca 2005 r., niemniej nie ulega wątpliwości, iż uznanie za zasadne tych zarzutów, powodowałoby w konsekwencji również skutek w postaci konieczności stwierdzenia nieważności decyzji utrzymującej nieważną decyzję w mocy.

Naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. pełnomocnik Skarżącego upatruje w fakcie wydania przez Prezesa UZP w dniu [...] lipca 2005 r. dwóch decyzji zawierających różne rozstrzygnięcia, ale tożsamych co do zakresu przedmiotowego i podmiotowego, które w ocenie pełnomocnika Prezesa KRUS, posiadają przymiot ostateczności i które nie mogą istnieć równocześnie w obrocie prawnym. Natomiast Prezes UZP konsekwentnie utrzymuje, iż pismo opatrzone datą - [...] lipca 2005 r., przekazane pomyłkowo Skarżącemu faksem w tym samym dniu, nie było decyzją administracyjną, a jedynie nie spełniającym wymogów formalnych, określonych w art. 107 § 1 k.p.a, projektem takiej decyzji.

W ocenie Sądu, zarzut pełnomocnika Prezesa KRUS jest nieuzasadniony. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Prezesa UZP z dnia [...] października 2005 r. wydana w wyniku rozpatrzenia wniosku Skarżącego z dnia 23 sierpnia 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej przez Prezesa UZP decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., której duplikat doręczono Skarżącemu pocztą w dniu 12 sierpnia 2005 r. i na mocy której uchylono decyzję dotychczasową z dnia [...] lutego 2005 r. wyrażając częściową zgodę na zastosowanie trybu zamówienia z wolnej ręki. Natomiast odrębny wniosek Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczący przekazanego mu faksem w dniu 29 lipca 2005 r. pisma zawierającego rozstrzygnięcie Prezesa UZP, polegające na uchyleniu decyzji dotychczasowej z dnia [...] lutego 2005 r. oraz całkowitej odmowie zatwierdzenia trybu zamówienia z wolnej ręki, załatwiony został decyzją Prezesa UZP z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie. Powodem wydania decyzji o takiej treści, wskazanym w sposób jednoznaczny w uzasadnieniu tej decyzji, było uznanie przez Prezesa UZP, iż przekazany omyłkowo faksem dokument nie ma charakteru decyzji administracyjnej i w związku z tym bezprzedmiotowe jest rozpatrywanie dotyczącego tego dokumentu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Należy przyjąć, iż decyzja ta i zawarte w niej rozstrzygnięcie nie wzbudziły zastrzeżeń Skarżącego, skoro nie złożył on, pomimo prawidłowego pouczenia, środka zaskarżenia. Tym samym decyzja ta stała się ostateczna i korzysta z domniemania legalności, a rozstrzygnięcie i ustalenia w niej zawarte należało uwzględnić przy rozpatrywaniu zasadności zarzutu Skarżącego dotyczącego wydania decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Pełnomocnik Prezesa KRUS w piśmie procesowym z dnia 27 marca 2006 r. wskazuje także na naruszenie art. 156 ust. 1 pkt 6 k.p.a. Sądząc jednak z treści uzasadnienia tego zarzutu, przepis ten wskazany został pomyłkowo, a w istocie rzeczy pełnomocnikowi Prezesa KRUS chodzi o przepis art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Argumentacja przedstawiona przez pełnomocnika na poparcie tego zarzutu zbieżna jest przy tym w znacznej części z argumentacją zawartą w skardze i przytoczoną jako uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 105 k.p.a. dotyczącego obowiązku umorzenia postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości. W obu przypadkach podkreślany jest fakt zawarcia przez Prezesa KRUS w wykonaniu decyzji Prezesa UZP z dnia [...] lutego 2005 r. zatwierdzającej wybór trybu zamówienia z wolnej ręki, ważnej umowy cywilnoprawnej, która ponadto została już częściowo wykonana. Zdaniem Skarżącego, w takiej sytuacji wydanie kolejnej decyzji dotyczącej trybu zamówienia z wolnej ręki stało się bezprzedmiotowe, gdyż była ona niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Ponadto, w jego ocenie, w momencie zawarcia umowy o udzielenie zamówienia publicznego, stosunek administracyjno-prawny związany z wydaniem decyzji o zatwierdzeniu trybu wygasa. Prowadzi to także do nieodwracalności skutków prawnych decyzji zatwierdzającej tryb zamówienia publicznego z wolnej ręki, gdyż organ administracyjny nie może w drodze postępowania administracyjnego odwrócić skutków prawnych, jakie wywołała ta decyzja w płaszczyźnie cywilnoprawnej. Z argumentacji przedstawionej zarówno w skardze, jak i piśmie procesowym z dnia 27 marca 2006 r., można więc wnosić, iż w ocenie Skarżącego, który kolejno wskazuje na niewykonalność decyzji, powstanie nieodwracalnych skutków prawnych i wreszcie konieczność umorzenia wznowionego postępowania, fakt zawarcia umowy cywilnej na wykonanie przedmiotu zamówienia oraz jej częściowe wykonanie sprawia, iż po wydaniu decyzji administracyjnej, na podstawie której zawarta została ta umowa, powinna ustać jakakolwiek aktywność organu w płaszczyźnie administracyjnoprawnej. Dokonując oceny tych zarzutów, na wstępie należy wskazać na art. 67 ust. 2 u.p.z.p., z którego wynika, iż w przypadku przekroczenia wskazanej w tym przepisie wartości umowy, zastosowanie trybu z wolnej ręki wymaga uprzedniej zgody Prezesa UZP, wyrażonej w drodze decyzji administracyjnej. W związku z tym przy wydaniu tej decyzji, ocenie skutków prawnych, które ona wywołuje oraz możliwości jej wzruszenia znajdują zastosowanie przepisy k.p.a., ze wszystkimi tego konsekwencjami. Dotyczy to również, skoro u.p.z.p. nie stanowi w tej mierze inaczej, możliwości stosowania trybów nadzwyczajnych, w ramach których może dojść do wzruszenia decyzji ostatecznych.

Wydanie decyzji administracyjnej następuje po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego według reguł postępowania określonych w k.p.a. i polega na rozstrzygnięciu sprawy co do jej istoty poprzez zastosowanie odpowiedniej normy o charakterze materialnoprawnym. Zarówno samo postępowanie administracyjne, jak i wydana w wyniku jego przeprowadzenia decyzja administracyjna mogą być obarczone kwalifikowanymi wadami prawnymi, które uzasadniają uruchomienie jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, np. wznowienia postępowania lub postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Nie można zatem uznać za prawidłowe stanowiska, iż co do zasady fakt zawarcia umowy cywilnoprawnej w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w konsekwencji wydanej decyzji administracyjnej, czyni niemożliwym, czy też bezprzedmiotowym uruchomienie postępowania nadzwyczajnego mogącego mieć skutek w postaci wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego. Nie można również podzielić poglądu prezentowanego przez pełnomocnika Skarżącego, iż dopiero unieważnienie umowy przez sąd cywilny w wyniku powództwa Prezesa UZP – art. 146 u.p.z.p., czyni możliwym wzruszenie wadliwej decyzji administracyjnej i wydanie w jej miejsce nowej decyzji. W przypadku bowiem, gdy określone w powyższym przepisie przesłanki stwierdzenia nieważności umowy, dotyczą tej części postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, która obejmuje postępowanie administracyjne, to jest wręcz odwrotnie, gdyż wówczas naruszenie prawa stwierdzone w wyniku przeprowadzenia postępowania administracyjnego w nadzwyczajnym trybie, może mieć wpływ na ważność umowy i stanowić ewentualną podstawę do skorzystania przez Prezesa UZP z możliwości prawnej, jaką stwarza art. 146 ust. 2 u.p.z.p., tj. wystąpienia do sądu o unieważnienie umowy.

Niewykonalność decyzji jako przesłanka stwierdzenia jej nieważności, zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 5, musi istnieć nie tylko w dniu wydania decyzji, lecz również powinna mieć charakter trwały. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że decyzja jest niewykonalna w rozumieniu powyższego przepisu, gdy czynności składające się na treść obowiązków i uprawnień zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych, a więc gdy jest ona faktycznie (obiektywnie) niewykonalna. Natomiast trudności, choćby bardzo poważne, w jej wykonaniu, ani też przeszkody ekonomiczne, finansowe czy też negatywne nastawienie adresata decyzji lub innych podmiotów do wykonania decyzji, nie stanowią o jej niewykonalności (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 1986r. sygn. akt III SA 1146/85, ONSA 1986, nr 1, poz. 12, wyrok NSA z dnia 4 stycznia 1999 r. sygn. akt IV SA 1239/97 – LEX 48176 ). W świetle powyższych uwag, w ocenie Sądu, nie ma uzasadnionych podstaw, aby uznać, iż w okolicznościach faktycznych i prawnych rozpatrywanej sprawy, decyzja Prezesa UZP wydana w wyniku wznowionego postępowania, mogła być uważana za niewykonalną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

Nie jest również uzasadnione twierdzenie Skarżącego, iż postępowanie wszczęte postanowieniem Prezesa UZP z dnia [...]kwietnia 2005 r. o wznowieniu postępowania było bezprzedmiotowe i jako takie powinno zostać umorzone. Instytucja umorzenia postępowania wiąże się z istnieniem trwałej i nieusuwalnej przeszkody w prowadzeniu postępowania, przy czym bezprzedmiotowość może powstać zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i trakcie postępowania. Przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mogą mieć charakter podmiotowy i przedmiotowy. Z kolei przedmiotem postępowania jest indywidualna sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania z przyczyn przedmiotowych zaistnieje wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania, a zatem gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej. W rozpatrywanej sprawie bez wątpienia nie zaistniała podmiotowa przyczyna bezprzedmiotowości postępowania. Istniał również przedmiot tego postępowania, a wydana decyzja polegała na uchyleniu wadliwej, w ocenie organu, decyzji dotychczasowej i w tej sytuacji ponowne rozstrzygnięcie w zakresie wniosku Skarżącego o wyrażenie zgody na zastosowanie trybu z wolnej ręki.

Tym samym, w ocenie Sądu, za bezzasadne należy uznać zarzuty Skarżącego dotyczące naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., jak również art. 105 § 1 tej ustawy.

W piśmie procesowym z dnia 27 marca 2006 r. pełnomocnik Skarżącego, na podstawie art. 99 w związku z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", wniósł o odroczenie rozprawy w związku z koniecznością wyjaśnienia istotnych wątpliwości związanych z doręczeniem Prezesowi UZP w dniu 29 lipca 2005 r. przekazanego faksem stanowiska Ministra Nauki i Informatyzacji z tej samej daty, składając na tę okoliczność szereg wniosków dowodowych polegających, m.in. na przeprowadzeniu dowodu uzupełniającego z dokumentu i w tym celu zobowiązanie Prezesa UZP do złożenia do akt administracyjnych oryginału faksu na papierze faksowym lub wystąpienie do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o przedłożenie potwierdzenia transmisji danych na okoliczność ustalenia daty i godziny wysłania tego faksu, jak również o złożenie wyjaśnień, co do okoliczności wydania dodatkowego stanowiska przez Ministra Nauki i Informatyzacji z dnia [...] lipca 2005 r.

Sąd nie uwzględnił tych wniosków z następujących względów. Przede wszystkim trzeba wskazać, iż co do zasady, nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję. Będący wyjątkiem od tej zasady art. 106 § 3 P.p.s.a. stanowi, iż sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Ponadto w kontekście powyższego przepisu należało stwierdzić, iż po pierwsze, wniosek pełnomocnika Skarżącego zmierzał do odroczenia rozprawy, co przedłużyłoby w sposób istotny postępowanie. Po drugie, Sąd nie miał uzasadnionych podstaw, aby stawiać w wątpliwość prawdziwość twierdzeń Prezesa UZP, iż treść stanowiska Ministra Nauki i Informatyzacji była mu znana w chwili wydawania decyzji, o czym świadczy również treść samej decyzji. Po trzecie i co jest najistotniejsze, przedmiotem kontroli sądowej nie były zapatrywania na tę sprawę Ministra Nauki i Informatyzacji, lecz legalność decyzji wydanej przez Prezesa UZP. Ocenie Sądu podlegało zatem zawarte w decyzji rozstrzygnięcie właściwego w sprawie organu administracji oraz uzasadniająca je argumentacja przedstawiona przez ten organ. Z tych powodów wyjaśnianie w jakich okolicznościach oraz kiedy Prezes UZP powziął wiedzę o stanowisku Ministra Nauki i Informatyzacji w oczywisty sposób nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i w żaden sposób nie mogło być uważane za niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości.

Przechodząc do oceny kolejnego zarzutu zawartego w skardze oraz rozwiniętego w pkt IV pisma procesowego pełnomocnika Prezesa KRUS, tj. braku podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., należy wskazać, iż instytucja wznowienia postępowania ma na celu, co do zasady, stworzenie możliwości prawnej ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w wyniku którego została wydana ta decyzja, było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, których enumeratywne wyliczenie zawiera art. 145 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, zaś stosownie do art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. W rozpatrywanej sprawie postanowienie takie zostało wydane przez Prezesa UZP z urzędu. W myśl art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, pierwszą i podstawową kwestią rozstrzyganą przez organ administracji jest ustalenie, czy faktycznie w sprawie wystąpiła jedna z przesłanek wznowienia postępowania, wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a. Dopiero zaistnienie takiej przesłanki stwarza organowi administracji publicznej podstawę do przeprowadzenia postępowania co do istoty sprawy. Brak zaistnienia przesłanki do wznowienia postępowania sprawia natomiast, że organ administracji nie jest uprawniony do badania meritum sprawy będącej przedmiotem ostatecznej decyzji, czyli nie może sprawy tej ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć. W rozpatrywanej sprawie w postanowieniu o wznowieniu postępowania z dnia [...] kwietnia 2005 r. Prezes UZP wskazał na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. W uzasadnieniu postanowienia Prezes UZP powołał się na pismo z dnia 29 marca 2005r. pełnomocników grupy przedsiębiorstw "Z." oraz na pismo z dnia 13 kwietnia 2005 r. Prezesa "P." stwierdzając, iż informacje przedstawione w tych pismach świadczą o istnieniu okoliczności faktycznych związanych z przedmiotową sprawą, istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nie znanych Prezesowi UZP w dniu wydania decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. Dla ścisłości należy wskazać, że w pierwszym z tych pism pełnomocnicy grupy przedsiębiorstw "Z." wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa UZP z dnia [...] lutego 2005 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz ewentualnie o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Wniosek ten w głównej mierze zawierał uzasadnienie zarzutu rażącego naruszenia art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) i b) u.p.z.p. Autorzy tego wniosku wskazywali, m.in. na tle przedstawionej "historii informatyzacji KRUS-u", iż wprawdzie "Z." był autorem systemu "F.", to jednak pozostałe spółki "Z." system ten nie tylko wdrożyły w oddziałach terenowych KRUS, ale go także eksploatują, w związku z tym każda z tych spółek doskonale zna ten system, co sprawia, iż wiedza i doświadczenie w tym zakresie, pozwalają przyjąć, iż wszystkie spółki "Z." są z technicznego punktu widzenia w takim samym stopniu predestynowane do wykonania planowanego zamówienia na rzecz KRUS, polegającego na swoistej modyfikacji i centralizacji istniejącego systemu. Ponadto we wniosku wskazano, że z decyzji Prezesa UZP z dnia [...] lutego 2005 r. wynika, iż "Z." przysługują wyłączne prawa do podsystemu ewidencji spraw i wniosków - "S.", który łącznie z podsystemem "F." był przedmiotem zamówienia publicznego ogłoszonego w 1998 r. Okoliczność ta według powyższej decyzji przesądza o dopuszczalności zamówienia z wolnej ręki na podstawie art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.z.p., natomiast z treści dokumentów przetargowych dotyczących przetargu rozstrzygniętego w 1998 r. – wzór umowy załączony do SIWZ, wynika, że z chwilą dokonania odbioru zamówienia KRUS nabywał prawa autorskie majątkowe do całości oprogramowania i dokumentacji na wszystkich polach eksploatacji - § 5 wzoru umowy. Następnie wnioskodawcy wskazali, iż okoliczności przedstawione przez nich w uzasadnieniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wypełniają także dyspozycję art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zaś w niniejszej sprawie nową istotną okolicznością nie znaną organowi, który wydał decyzję, jest w szczególności fakt, że KRUS powinien nadal pozostawać właścicielem autorskich praw majątkowych do całości oprogramowania.

Z kolei w drugim piśmie, na które powoływał się w postanowieniu o wznowieniu postępowania Prezes UZP, Prezes "P." poprosił "o powtórne przeanalizowanie tej decyzji i wstrzymanie jej wykonania.". W wystąpieniu tym analizując poszczególne części zamówienia publicznego stanowiącego przedmiot decyzji Prezesa UZP z dnia [...] lutego 2005 r., wskazano m.in, iż problem własności majątkowych praw autorskich nie został należycie wyjaśniony oraz, że nie ma uzasadnienia, aby zamówienie zostało zrealizowane z wolnej ręki.

Prezes UZP zarówno w decyzji z dnia [...] lipca 2005 r., jak i zaskarżonej do Sądu decyzji z dnia [...] października 2005 r., wydanej po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uzasadniając zaistnienie przesłanki stanowiącej podstawę wznowienia postępowania, ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż z ustaleń dokonanych na podstawie dwóch powołanych wyżej pism wynika, iż wydając decyzję zatwierdzającą tryb zamówienia z wolnej ręki nie był w posiadaniu wszystkich istotnych informacji mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz przytoczył w skrótowej formie, jakie okoliczności wskazali autorzy tych pism. Oceniając to uzasadnienie należy podkreślić, iż Prezes UZP nie wyjaśnił w żaden sposób, na czym polegały dokonane przez niego w tym zakresie ustalenia, jakie jest jego stanowisko co do twierdzeń autorów tych pism oraz co jest najistotniejsze nie dokonał analizy art. 145 § 1 pkt 5 pod kątem zaistnienia określonych w tym przepisie przesłanek wznowienia postępowania, gdyż nie wskazał w czym w jego ocenie objawiało się wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, które nie były mu znane. Można się tylko domyślać, iż Prezes UZP podzielił stanowisko autorów wskazanych wyżej pism, tyle tylko, że autorzy pierwszego z tych pism wskazywali w pierwszym rzędzie na przesłanki rażącego naruszenia prawa, a ponadto nie można uznać zasadności ich twierdzenia, iż okoliczności wskazane przez nich jako uzasadnienie do zarzutu rażącego naruszenia prawa stanowią jednocześnie uzasadnienie do wznowienia postępowania. Oba te tryby nie są bowiem w stosunku do siebie konkurencyjne, gdyż uruchomienie każdego z nich oparte jest na innych przesłankach. Natomiast w drugim z tych pism, w którym Prezes "P." wyraził swoje zastrzeżenia co do prawidłowości rozstrzygnięcia Prezesa UZP z dnia [...] lutego 2005 r., pomimo potraktowania przez Prezesa UZP tego pisma jako wniosku o wznowienie postępowania, w ogóle nie można dopatrzyć się wskazania okoliczności, które mogłyby być rozpatrywane w kategoriach przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania.

Wznowienie postępowania, o czym była już mowa wcześniej, ze względu na jego istotę i cel oraz fakt, iż stanowi ono odstępstwo od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady stabilności decyzji administracyjnych, nie może być wykorzystywane jako dodatkowy szczebel instancyjny służący weryfikacji prawidłowości decyzji, które uzyskały przymiot ostateczności. Stąd też dokonywanie na nowo oceny, czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 67 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., warunkujące wyrażenie zgody na udzielenie zamówienia z wolnej ręki, uzależnione jest od zaistnienia przyczyn uzasadniających wznowienie postępowania. Jak słusznie wskazuje Skarżący, samo subiektywne przekonanie określonych podmiotów, iż są w stanie wykonać zamówienie publiczne, nie stanowi samo w sobie przesłanki do wznowienia postępowania.

Powołując się przy wznowieniu postępowania na przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ administracji musi wykazać, zgodnie z treścią tego przepisu, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, lecz mu nie znane. Jak już zostało wskazane wyżej, w wydanych decyzjach Prezes UZP stwierdzając, iż wyszły na jaw nowe okoliczności, ograniczył się do skrótowego przedstawienia stanowiska autorów dwóch pism, bez przeprowadzenia jakiejkolwiek analizy tych okoliczności w kontekście potraktowania ich, jako określonej w powyższym przepisie przesłanki do wznowienia postępowania. Z przepisu tego wynika bowiem, iż wskazywana okoliczność musi być elementem stanu faktycznego nie znanego w tej części organowi wydającemu decyzję. Natomiast okoliczność ta nie może polegać na odmiennej ocenie prawnej, znanego organowi stanu faktycznego.

W rozpatrywanej sprawy oznacza to, iż niewystarczające jest samo zanegowanie przez autorów pism, na które powołuje się Prezes UZP, prawidłowości zastosowania norm materialnoprawnych, w tym przypadku art. 67 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., lecz Prezes UZP powinien wykazać, iż momencie wydania decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. zatwierdzającej tryb wyboru zamówienia nie były mu znane okoliczności, iż na przestrzeni ostatnich lat w informatyzacji KRUS-u uczestniczyły inne jeszcze podmioty, poza tym z którym zawarto umowę w trybie zamówienia z wolnej ręki, które z tej racji, a więc znajomości problematyki i doświadczenia z tym związanego, mogłyby być brane pod uwagę jako predestynowane do wykonania zamówienia. Jeżeli Prezes UZP w ślad za autorami pism wskazuje jako drugi element uzasadniający wznowienie postępowania kwestie dotyczące autorskich praw majątkowych do systemu "F." i powiązanego z nim systemu "S.", to powinien wykazać, tak jak stanowi przepis, iż wyszły w tym zakresie na jaw nowe okoliczności faktyczne, które nie były mu znane w chwili wydania decyzji, a ponadto skoro decyzja we wznowionym postępowaniu wydana została na podstawie art. 151 § 1 pkt 2, okoliczności te były na tyle istotne, iż miały wpływ na odmienne od dotychczasowego rozstrzygnięcie sprawy. Należy więc wskazać, iż we wniosku Prezesa KRUS z dnia 28 października 2004 r. o zatwierdzenie zastosowania trybu z wolnej ręki, na str. 2, omawiając dotychczasowy przebieg informatyzacji KRUS wskazał on, m.in., iż w początkowym okresie, tj. w latach 1991-1997 obsługa informatyczna tej instytucji została zlecona ośrodkom obliczeniowym "Z." na zasadach outsourcingu. Z kolei na str. 4 wnioskodawca omawiając kolejny etap tej informatyzacji stwierdził, m.in. "Dlatego też ze względu na złożoność i trudność merytoryczną oraz wagę społeczną zagadnienia KRUS powierzył realizację wdrożenia "rozproszonego" systemu "F." dotychczasowym wieloletnim kontrahentom w zakresie eksploatacji systemów emerytalno-rentowych, a mianowicie firmom "Z.", czym zapewnił sobie - jak widać - bezpieczeństwo i powodzenie kończącego się przedsięwzięcia, które w zakresie wdrożenia będzie realizowane do końca 2004 r." Także w piśmie Ministra Nauki i Informatyzacji z dnia 4 lutego 2005 r., do którego to organu przed wydaniem decyzji zwrócił się o opinię Prezes UZP, opisany był udział przedsiębiorstw "Z." w informatyzacji KRUS-u, m.in. mowa była o umowie z dnia 23 grudnia 2003 r. pomiędzy Centralą KRUS a przedsiębiorstwami "Z." na terenie całego kraju, na podstawie której przedsiębiorstwa "Z." zobowiązane były do wdrożenia systemu emerytalno-rentowego "F." autorstwa "Z.".

Również, jeżeli chodzi o kwestie dotyczące autorskich praw majątkowych do systemu "F." oraz w tym kontekście powiązanie tego systemu z system "S.", informacje w tym zakresie zawarte były we wniosku Prezesa KRUS z dnia 28 października 2004 r. Należy także zwrócić uwagę, iż przed wydaniem decyzji Urząd Zamówień Publicznych, powołując się na art. 7 k.p.a., w piśmie z dnia 15 listopada 2004 r. ( karta nr 24 akt adm.) zwrócił się do Prezesa KRUS o przekazanie dokumentów potwierdzających prawa wyłączne wskazanego wykonawcy do systemu "F.". W odpowiedzi na to wystąpienie Prezes KRUS przekazał w piśmie z dnia 1 grudnia 2004 r. ( karta nr 22 akt adm.) Prezesowi UZP wyjaśnienia dotyczące współzależności pomiędzy systemami "F." i "S." oraz dołączył do tych wyjaśnień kopie stosownych dokumentów, tj. licencji niewyłącznej na użytkowanie oprogramowania "S." oraz umowy z dnia 24 listopada 1998 r. zawartej pomiędzy KRUS a "Z." na opracowanie dwóch podsystemów informatycznych.

Kwestia, czy jest tak, jak twierdzi Prezes KRUS, iż racji dotychczas świadczonych usług w zakresie projektowania i programowania systemów emerytalno-rentowych przez "Z." Bydgoszcz przedsiębiorstwo to spełnia przesłanki określone w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) i który w swoim wniosku z dnia 5 maja 2005 r. o umorzenie wznowionego postępowania kwestionując znajomość systemu "F." przez przedsiębiorstwa grupy "Z." podaje przykład, iż osoba posiadająca znakomitą umiejętność poruszania się, np. w programie "Microsoft Word" nie ma wystarczającej umiejętności, aby dokonywać w tym programie modyfikacji i usuwać pojawiające się w toku jego pracy błędy, czy też jest tak, jak twierdzą pełnomocnicy przedsiębiorstw grupy "Z.", który twierdzą, iż pozostałe spółki "Z." z racji swojego dotychczasowego udziału w informatyzacji KRUS-u posiadają wiedzę i doświadczenie pozwalające przyjąć, iż są one z technicznego punktu widzenia w takim samym stopniu predestynowane do wykonania planowanego zamówienia na rzecz KRUS, mogłaby być uważana za sporną w przy rozstrzyganiu sprawy co do jej istoty. Natomiast z punktu widzenia zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania istotne jest to, iż Prezes UZP wydając decyzję z dnia [...] lutego 2005 r. posiadał wiedzę, czy przedsiębiorstwa grupy "Z." uczestniczyły od wielu lat w informatyzacji KRUS-u.

Z podobnych względów nie może być również uważana za przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wskazywana przez pełnomocników przedsiębiorstw grupy "Z." we wniosku z dnia 29 marca 2005 r. i powoływana w uzasadnieniu decyzji przez Prezesa UZP okoliczność, iż w świetle postępowania o udzielenie zamówienia publicznego rozstrzygniętego w 1998 r., na mocy którego powierzono "Z." wykonanie oprogramowania do systemu emerytalno-rentowego, KRUS powinien być właścicielem autorskich praw majątkowych do całości oprogramowania. Okoliczność ta, a ściśle rzecz biorąc fakt, że tak nie jest, co wynikało z powiązania systemu "F." z systemem "S., do którego prawa te przysługiwały "Z. , była również znana Prezesowi UZP w momencie wydawania przez niego decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. zatwierdzającej tryb zamówienia z wolnej ręki. Oceny tej, w kontekście zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania, nie może też zmienić treść opinii Ministra Nauki i Informatyzacji z dnia [...] lipca 2005 r., w której na przykładzie tej sprawy, a zwłaszcza w kontekście sposobu wykonania zamówienia publicznego realizowanego na podstawie zawartej w dniu 24 listopada 1998 r. umowy dotyczącej wykonania systemu "F.", wyraża on swoją dezaprobatę, dla takiego sposobu działania wykonawców i zamawiających przy realizacji przedsięwzięć informatycznych, którzy doprowadzają do sytuacji, w której firma wygrywająca pierwszy przetarg, realizuje objęte nim zadania w sposób mający jej zagwarantować wyłączność w dalszych działaniach.

Należy w pełni podzielić tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1999 r. sygn. akt III SA 5019/98, przytoczoną w skardze, iż " nie można przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), jeśli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu. Fakt, że urzędnik nie dostrzegł tej okoliczności na skutek przeoczenia, czy też niedokładnego przeczytania akt, nie może uzasadniać wznowienia postępowania." Tak więc fakt braku należytej wnikliwości Prezesa UZP w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nie może być argumentem przemawiającym za zasadnością wznowienia postępowania. Należy to tym bardziej podkreślić, gdyż chodziło o zamówienie publiczne o dużej wartości – blisko [...] zł. Pomimo prawnej możliwości uruchomienia nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, co zostało wykazane wcześniej, należy jednak również mieć na względzie, iż wzruszenie pierwotnej decyzji w sytuacji uruchomienia już na jej podstawie zamówienia publicznego i zawarcia umowy, powoduje bardzo poważne konsekwencje finansowe, prawne i faktyczne dla zamawiającego. Nie można podzielić zawartej w zaskarżonej decyzji argumentacji Prezesa UZP, w której wynika, iż to wyłącznie Prezesowi KRUS należy przypisać odpowiedzialność za zaistniały stan rzeczy, który powstał w wyniku zawarcia przez niego umowy, a następnie uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. W argumentacji tej Prezes UZP dokonuje wyraźnego podziału na przesłanki materialne zastosowania trybu z wolnej ręki, określone w art. 67 ust. 1 pkt 1-7 u.p.z.p. oraz przesłankę formalną odnoszącą się do wydania decyzji zatwierdzającej tryb zamówienia z wolnej ręki, twierdząc, iż zamawiający może zawrzeć umowę tylko w sytuacji, gdy zostały spełnione zarówno materialne, jak i formalne przesłanki konieczne do zastosowania tego trybu. Dokonując rozgraniczania tych przesłanek, nie bierze pod uwagę, iż to właśnie na nim, a nie samodzielnie na zamawiającym, ciąży obowiązek ustalenia w prowadzonym postępowaniu, przed wydaniem decyzji, czy zostały spełnione materialnoprawne przesłanki warunkujące wydanie decyzji zezwalającej na zastosowanie trybu z wolnej ręki.

W odpowiedzi na skargę Prezes UZP nie zgadzając się z twierdzeniami Skarżącego, iż dysponował całym materiałem dowodowym w dniu wydania decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. oraz, że oparł się jedynie na opinii innych wykonawców zainteresowanych utrzymaniem status quo wskazał, iż dopiero po wydaniu tej decyzji wszedł w posiadanie dokumentów – specyfikacji istotnych warunków zamówienia z postępowania dotyczącego opracowania systemu "F." oraz informacji wskazujących na prawdopodobieństwo wydania decyzji bez podstawy prawnej (str. 14 odpowiedzi na skargę). Pomijając już, jak należy przyjąć pomyłkę, dotyczącą kwestii istnienia prawdopodobieństwa wydania decyzji bez podstawy prawnej, jako że chodziło o wznowienie postępowania, a nie postępowanie zmierzające do stwierdzenia nieważności decyzji, Prezes UZP nie wskazuje, jakie to nowe okoliczności nie znane mu dotychczas wynikały z tej specyfikacji, tym bardziej, iż był w posiadaniu umowy zawartej w ramach tego postępowania o zamówienie publiczne, do którego odnosiła się ta specyfikacja.

Reasumując zatem powyższe rozważania, w ocenie Sądu, Prezes UZP nie wykazał w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 149 § 2 k.p.a., iż zaistniały przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Należy również zwrócić uwagę, iż Prezes UZP zdecydowanie przecenia, kosztem własnych ustaleń i samodzielnego stanowiska, znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy opinii Ministra Nauki i Informatyzacji, tym bardziej, iż jak sam podkreślał odpowiadając na zarzut Skarżącego, opinie te nie były stanowiskiem innego organu, o którym mowa w art. 106 k.p.a. Jednakże Prezes UZP nie sprecyzował w jakich kategoriach prawnych w rozumieniu przepisów k.p.a. traktował te opinie, a z drugiej strony nie ukrywa, opisując choćby kwestię dotyczącą wstrzymania wykonania decyzji, czy też wyjaśniając powody zmiany swojego rozstrzygnięcia w dniu [...] lipca 2005 r., po uzyskaniu kolejnej opinii Ministra Nauki i Informatyzacji, iż opinie te miały decydujący i w istocie rozstrzygający wpływ na treść wydanych przez niego decyzji. Podobnie zresztą było w przypadku decyzji z dnia [...] lutego 2005 r., gdzie Prezes UZP w uzasadnieniu decyzji również nie wskazywał na własne ustalenia, lecz odwoływał się właśnie do stanowiska Ministra Nauki i Informatyzacji. Ponadto należy podkreślić, iż kryteria oceny okoliczności sprawy przyjęte przez organ administracji, do którego zwrócono się o wyrażenie opinii, są zupełnie inne niż kryteria, którymi powinien kierować się organ prowadzący postępowanie, właściwy do rozstrzygnięcia sprawy. W pierwszym przypadku organ wyrażający opinię nie jest związany przy formułowaniu tej opinii żadnymi regułami procesowymi i może przedstawić w sposób niewiążący swój mniej lub bardziej jednoznaczny pogląd na sprawę. Natomiast w przypadku organu prowadzącego postępowanie, organ ten powinien kierować się ściśle określonymi regułami procesowymi. W przypadku wznowienia postępowania miarodajnym punktem odniesienia przy rozważaniu zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest stan wiedzy organu, który wydał dotychczasową decyzję, co do okoliczności faktycznych sprawy w chwili wydawania tej decyzji. Tak więc fakt, iż Minister z różnych powodów zmienił swój pogląd na sprawę, nie może być w żadnym razie uznawany za argument przemawiający za przyjęciem, iż istotnie pojawiły się nowe okoliczności nieznane Prezesowi UZP w dniu wydawania decyzji.

Uzasadniony jest także zarzut sformułowany przez pełnomocnika Skarżącego w piśmie procesowym z dnia 27 marca 2006 r., dotyczący naruszenia przez Prezesa UZP i to zarówno w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z dnia [...] lipca 2005 r., jak i w postępowaniu prowadzonym w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - art. 10 k.p.a. W aktach sprawy brak jest potwierdzenia, iż Prezes UZP przed wydaniem tych decyzji umożliwił Skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Nie może być uważane za uczynienie zadość obowiązkowi wynikającemu z tego przepisu, jedynie zwrócenie się do Skarżącego dzień po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, o przedstawienie stanowiska, w sytuacji gdy później prowadzone było jeszcze postępowanie dowodowe, a Skarżący nie miał możliwości, przed wydaniem przez organ decyzji, ustosunkowania się do całości zgromadzonego materiału dowodowego.

Na zakończenie należy jeszcze dodać, iż niezależnie od podstawowego powodu uchylenia decyzji Prezesa UZP, polegającego na nie wykazaniu zaistnienia przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania, w decyzjach tych Prezes UZP rozstrzygając ponownie sprawę dotyczącą wniosku Prezesa KRUS o zatwierdzenie zastosowania trybu zamówienia z wolnej ręki i dokonując arbitralnego podziału tego zamówienia na część spełniającą warunki określone w art. 67 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. oraz część warunków tych nie spełniającą, nie zawarł w tej mierze wystarczającego uzasadnienia i nie odniósł się do konsekwentnie zgłaszanych w tym zakresie zastrzeżeń Prezesa KRUS, co do niezrozumienia przez Prezesa UZP istoty zamówienia, wewnętrznej sprzeczności takiego rozstrzygnięcia oraz braku praktycznej możliwości podziału tego zamówienia w sposób, jaki zostało to uczynione w decyzji. Czyni to uzasadnionym kolejny zarzut Skarżącego, tym razem dotyczący naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 oraz art. 200 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.