Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1314/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 54 § 3, art. 118 § 2, art. 199, art. 200, art. 205 § 1, art. 212 § 1, art. 234 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1021/13 w przedmiocie zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku zwrotu opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi R. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 10 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 25 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1021/13, oddalił wniosek R. B. o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku zwrotu kosztów uiszczonej opłaty kancelaryjnej w wysokości 10 zł.

Z uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że wyrokiem z dnia 20 listopada 2013 r. (sygn. akt I SA/Gd 1021/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę Skarżącego i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej zwrot kosztów postępowania.

Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, zgodnie z art. 142 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", został wysłany stronie i prawidłowo doręczony.

Postanowieniem z dnia 10 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wyrok ten jest prawomocny od 18 stycznia 2014 r.

Pismem z 24 marca 2014 r. pełnomocnik Skarżącego wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie prawomocności powyższego wyroku, uiszczając przy tym opłatę kancelaryjną w wysokości 10 zł. W piśmie tym wniesiono również o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku na rzecz skarżącego zwrotu kosztów tej opłaty kancelaryjnej, gdyż organ odwoławczy wezwany do spełnienia świadczenia, tj. do zapłaty kosztów postępowania w terminie 14 dni, nie zareagował na wezwanie w żaden sposób.

Sąd pierwszej instancji uznał powyższy wniosek za niezasadny. Zwróciwszy uwagę na art. 234 P.p.s.a. oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) – powoływane dalej jako "Rozporządzenie", Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że dokonywanie określonej czynności procesowej może wiązać się z obowiązkiem poniesienia związanych z tym kosztów. W art. 199 P.p.s.a. została określona podstawowa reguła ponoszenia kosztów postępowania, wg której koszty postępowania obciążają stronę w zakresie, w jakim są one związane z jej udziałem w sprawie, z tym jednak zastrzeżeniem, że koszty postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ponosi strona przegrywająca sprawę przed tym sądem, inaczej niż w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym zostało wyłączone stosowanie zasady odpowiedzialności za wynik postępowania, co oznacza, że zwrot kosztów postępowania może nastąpić jedynie na rzecz skarżącego i tylko w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona - art. 200 P.p.s.a., lub też gdy zachodzi sytuacja, o jakiej mowa w art. 201 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zauważył, że skoro orzeczenie uprawomocnia się z mocy samego prawa, to postanowienie o stwierdzeniu prawomocności ma wyłącznie cechy deklaratoryjne. Zakres kosztów niezbędnych określa art. 205 P.p.s.a. Niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy. W ocenie sądu pierwszej instancji, poniesione przez stronę skarżącą koszty nie były związane z czynnością celową z punktu widzenia dochodzenia przez skarżącego jego praw do uruchomienia kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności albo braku działania organu.

Pismem z dnia 20 maja 2014 r. Skarżący wniósł zażalenie, którym zaskarżył w całości postanowienie sądu pierwszej instancji i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił w nim naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 212 § 1 P.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu wniosku o zasądzenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku na rzecz skarżącego zwrotu kosztów poniesionej opłaty skarbowej,

- art. 225 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu zwrotu Skarżącemu kwoty 10 zł z tytułu uiszczonej opłaty kancelaryjnej.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku powinien być obciążony obowiązkiem zwrotu kosztów opłaty kancelaryjnej, ponieważ organ wezwany do spełnienia świadczenia, tj. zapłaty kosztów postępowania nie zareagował na wezwanie. Skarżący podniósł, że w wyniku braku reakcji organu na wezwania do zapłaty wszczął procedurę mającą na celu nadanie klauzul wykonalności wyrokom. W tym celu złożył wniosek o stwierdzenie ich prawomocności, gdyż Skarżący zobligowany był załączyć do każdego z wniosków o nadanie klauzuli wykonalności wyrok WSA zaopatrzony w stwierdzenie prawomocności. W konsekwencji zdaniem Skarżącego jedynym powodem uiszczenia opłaty kancelaryjnej było niewykonanie wyroku przez organ podatkowy. Skoro Dyrektor Izby Skarbowej pozostawał w zwłoce w zapłacie kosztów i nie reagował na wezwania skarżącego, to powinien być obciążony wszystkimi kosztami z tym związanymi, w tym opłatą kancelaryjną od wniosku o stwierdzenie prawomocności wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest niezasadne, dlatego podlega oddaleniu.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Skarżącego w zażaleniu. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 199 P.p.s.a., na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W świetle powyższego przepisu każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu, bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie z dnia 4 lutego 2008 r. w sprawie I OPS 4/07, publ. ONSAiWSA 2008/2/23). Na zasadzie wyjątku od tej reguły sformułowany został przepis art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie do art. 205 § 1 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Pojęcie kosztów postępowania obejmuje koszty sądowe, czyli opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Opłatami sądowymi w rozumieniu art. 212 § 1 P.p.s.a. są wpis oraz opłata kancelaryjna. Jednakże niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy. Sąd powinien rozważyć, czy poniesione koszty związane były z czynnością celową z punktu widzenia dochodzenia przez skarżącego jego praw do uruchomienia kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności albo braku działania organu. Wyjątek zatem przewidujący odpowiedzialność za wynik sprawy z art. 200 P.p.s.a. związany jest z kontrolą legalności zaskarżonego aktu, a nie z wszystkimi czynnościami i działaniami podejmowanymi przez strony postępowania sadowoadministracyjnego. Wniosek Skarżącego o stwierdzenie prawomocności nie jest czynnością związaną z dochodzeniem przez stronę praw związanych z kontrolą administracji publicznej, o czym stanowi art. 3 § 1 P.p.s.a. Opłata pobierana w trybie art. 234 § 1 P.p.s.a. związana jest jak podaje sama strona z koniecznością dochodzenia zasądzonych wyrokiem kosztów postępowania, a nie z kontrolą legalności decyzji administracyjnej.

Cezurę czasową w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązywania zasady odpowiedzialności za wynik sprawy z art. 200 P.p.s.a. wyznacza orzeczenie uwzględniające skargę lub umarzające postępowanie, w przypadku skorzystania przez organ z trybu autokontroli (art. 54 § 3 P.p.s.a.) lub po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego ( art. 118 § 2 P.p.s.a.). Tymczasem w rozpatrywanej sprawie sąd pierwszej instancji wyrokiem z dnia 20 listopada 2013 r. zasądził od organu administracji na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wobec tego wypełnił dyspozycję art. 200 w związku z art. 209 P.p.s.a. W konsekwencji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie prawomocności wyroku powinno być rozpatrywane w kontekście zasady z art. 199 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem uznał, że to Skarżący zobowiązany był do zapłaty opłaty kancelaryjnej w kwocie 10 zł za stwierdzenie prawomocności orzeczenie (art. 234 § 1 P.p.s.a. w związku z § 1 ust. 1 Rozporządzenia).

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 orzekł jak w sentencji.