Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1377/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6101 Przekazanie gminie z urzędu lub na wniosek mienia państwowego związanego z realizacją zadań gminy
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Monika Nowicka Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. R. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2005 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję nr [...] z dnia [...] października 2004 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 r. nr [...] przekazującej na własność Gminy C. nieodpłatnie następującą nieruchomość PFZ: działka nr [...], [...], [...], [...] w 3/4 częściach stanowiącej własność Skarbu Państwa, o pow. [...] ha, położonej w obrębie C., uregulowanej w Księdze wieczystej nr Kw [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

Z uzasadnienia decyzji organu wynika, że Wojewoda [...] działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 15 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), decyzją z dnia [...] grudnia 1991r. nr [...] przekazał na własność Gminy C. nieodpłatnie następującą nieruchomość PFZ: działka nr [...], [...], [...], [...] w 3/4 częściach stanowiącej własność Skarbu Państwa, o pow. [...] ha, położonej w obrębie C., uregulowanej w Księdze wieczystej nr Kw [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

Decyzja komunalizacyjna nie została zaskarżona w ustawowym terminie i stała się ostateczna.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 r. wystąpił J. Z. w imieniu swoim oraz w imieniu I. Z. i J. Z.

Decyzji tej zarzucał rażące naruszenie prawa, gdyż skomunalizowana nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa i L. S., lecz stanowiła jego własność, a wcześniej stanowiła własność jego matki – M. Z.. Podnosił, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność J. Z. oraz S. Z. wraz z małoletnimi dziećmi K. i A. Z., którzy umową kupna – sprzedaży z dnia [...] czerwca 1939 r. kupili udział w przedmiotowej nieruchomości. Ponieważ jest on następcą prawnym ojca S. Z., dlatego też ma interes prawny do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 r.

Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] października 2004 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 r. nr [...] przekazującej na własność Gminy C. nieodpłatnie następującą nieruchomość PFZ : działka nr [...], [...], [...], [...] w 3/4 częściach stanowiącej własność Skarbu Państwa, o pow. [...] ha, położonej w obrębie C., uregulowanej w Księdze wieczystej nr Kw [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

Minister wskazał, że stronami postępowania komunalizacyjnego są: Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel mienia - i właściwa gmina, gdyż postępowanie to dotyczy interesu prawnego wymienionych podmiotów. Natomiast inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym jeżeli wykażą, że mienie to stanowi ich własność i tym samym nie podlega komunalizacji. Minister stwierdził, że w dniu [...] grudnia 1991r. - w dniu wydania zaskarżonej decyzji komunalizacyjnej, działki nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] stanowiły własność Skarbu Państwa w 3/4 częściach oraz L. S. w 1/4 części. Stosownego wpisu dokonano w w/w księdze wieczystej nr Kw [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] kwietnia 1984r. sygn. akt. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po A. S. i decyzji Naczelnika Gminy w C. z dnia [...] lipca 1984r. nr [...] wraz z aneksem o przekazaniu gospodarstwa rolnego nieodpłatnie na rzecz Skarbu Państwa. Podkreślił ponadto, że wnioskodawca nie przedstawił dokumentów podważających ujawnione w Kw nr [...] prawo współwłasności Skarbu Państwa do działek nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Nie jest takim dokumentem powoływany przez niego akt notarialny umowy kupna – sprzedaży z dnia [...] czerwca 1939 r., gdyż następnie dokonano zniesienia współwłasności nieruchomości zgodnie z planem podziału parcel, który został przyjęty do operatu katastralnego w dniu 28 lipca 1939 r. i właścicielem przedmiotowej nieruchomości został J. Z.

Mając to na uwadze Minister stwierdził, że J. Z., występując we własnym imieniu oraz w imieniu I. Z. i J. Z. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji komunalizacyjnej nie wykazał, że postępowanie to dotyczy ich interesu prawnego, a tym samym, że posiadają legitymację do zainicjowania postępowania w trybie art. 156 kpa.

Nie zgadzając się z tą decyzją J. Z. pismem z dnia 2 listopada 2004r wnosił o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2005 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję nr [...] z dnia [...] października 2004 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 r.

Minister podtrzymał swoją dotychczasową argumentację, iż skarżącemu nie przysługuje przymiot strony określony w art. 28 kpa. Komunalizacja dotyczy prawa własności, wobec czego stronami postępowania są Skarb Państwa i właściwa gmina, chyba , że inna osoba wykaże, że nieruchomość stanowi jej własność i nie podlega komunalizacji. Jednak J. Z. nie przedstawił żadnego tytułu prawno – rzeczowego do przedmiotowej nieruchomości. Zatem w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji – [...] grudnia 1991 r. - przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i L. S., a nie J. Z. Tym samym brak jest podstaw aby uznać, że jest on stroną w postępowaniu komunalizacyjnym zakończonym w/w decyzją Wojewody [...].

Jednocześnie Minister podkreślił, że niniejsza decyzja nie rozstrzyga w sprawie prawidłowości wpisów w księgach wieczystych, ponieważ Minister Spaw Wewnętrznych i Administracji nie jest organem właściwym w tym zakresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. Z. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc dotychczasowe argumenty, że organ powinien go uznać jako stronę postępowania, gdyż ma on interes prawny odnośnie skomunalizowanej nieruchomości. Dodał, że zaskarżona decyzja narusza: zasady sprawiedliwości społecznej z art. 58 kc, ponieważ Minister nie uwzględnił żadnych dokumentów przedstawionych przez niego, treść Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, treść Protokołu I do Konwencji Europejskiej w sprawie prawa do własności oraz treść Karty Narodów Zjednoczonych w sprawie poszanowania praw człowieka.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja ta nie narusza przepisów prawa.

Z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji może wystąpić tylko strona postępowania. Stroną - jak to określa art. 28 kpa, jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony rozstrzygają przepisy prawa materialnego, uczestniczenie jakiejś osoby w postępowaniu administracyjnym samo przez się nie czyni z niej strony. Musi ona wykazać , że ma materialno-prawny interes uczestniczenia w tej sprawie. To dopiero daje jej legitymację strony.

Stronami postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 r. był Skarb Państwa i Gmina C. Wynika to wyraźnie z utrwalonego poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego, że stronami postępowania komunalizacyjnego są tylko Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel i właściwa gmina. Natomiast J. Z., który jest spadkobiercą S. Z., nie jest stroną tego postępowania. Jak wynika bowiem z akt sprawy, przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności S. Z., a następnie jego syna J. Z. , tylko Skarbu Państwa w 3/4 częściach oraz L. S. w 1/4 części. Skarb Państwa stał się współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] kwietnia 1984r. sygn. akt. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po A. S. i decyzji Naczelnika Gminy w C. z dnia [...] lipca 1984r. nr [...] wraz z aneksem o przekazaniu gospodarstwa rolnego nieodpłatnie na rzecz Skarbu Państwa. Na podstawie tych dokumentów Skarb Państwa został wpisany w lutym 1985 r. jako współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości w księdze wieczystej KW nr Kw [...]. Tak więc komunalizacja przedmiotowej nieruchomości nastąpiła prawidłowo, albowiem już od lutego 1985 r. nieruchomość stanowiła w 3/4 częściach własność Skarbu Państwa.

Skoro skarżący J. Z. nie legitymował się tytułem prawnym do w/w nieruchomości, to brak było podstawy do przyjęcia, że w niniejszej sprawie przysługuje mu przymiot strony postępowania komunalizacyjnego legitymującego go, w myśl art. 157 § 2 kpa związku z art.28 kpa, do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 r. Podkreślić również należy, że organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa - art. 6 kpa. Skoro z treści księgi wieczystej wynika, kto jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, to fakt ten jest wiążący dla organów. Organ nie może samodzielnie ustalać tytułu własności nieruchomości. Spory o prawo własności nieruchomości może rozstrzygać tylko sąd powszechny, na podstawie przepisów prawa cywilnego.

Prawidłowo zatem Wojewoda [...] odmówił wszczęcia postępowania nadzorczego na wniosek J. Z. z uwagi na brak legitymacji prawnej do żądania wszczęcia takiego postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.