Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 887/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 132 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 2 marca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Joanna Sekunda - Lenczewska, , Protokolant Referent stażysta Aleksandra Banasiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2018 roku sprawy ze skargi J. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odsetek od zwaloryzowanej kwoty za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] roku, nr [...], po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. T., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia [...] roku, znak: [...] o ustaleniu odsetek i odmowy ustalenia, waloryzacji i wypłaty odsetek za opóźnienie wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

Decyzją Naczelnika Dzielnicy Ł. z dnia [...] września 1974 roku wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 7/7a o powierzchni 0,1863 ha, oznaczoną na planie geodezyjnym nr 1561 jako działki nr ewid. 12/1, 13, 7/5 i 7/6. Z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w ww. decyzji ustalono i przyznano odszkodowanie na rzecz A.B., J.T. i T. B. w łącznej wysokości 48.996 zł. Wywłaszczenia dokonano na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1974 roku Nr 10, poz. 64, dalej jako: "ustawa").

Wnioskiem z dnia 18 maja 2015 roku J.T. wystąpiła o waloryzację i wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania za część nieruchomości wywłaszczonej ww. orzeczeniem tj. za działki oznaczone obecnie w ewidencji gruntów, obrębie [...] nr 25, 44/18, 44/20, ustalenie i wypłatę odsetek od ww. zwaloryzowanego odszkodowania oraz o zwrot pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr ewid. 42/1 i 43/3. W zakresie zwrotu działek nr ewid. 42/1 i 43/3 wszczęte zostało odrębne postępowanie administracyjne.

Odnośnie waloryzacji niewypłaconego odszkodowania za część wywłaszczonej nieruchomości Prezydent Miasta Ł. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej orzekł ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2017 roku, znak: [...].

Przedmiotem zatem niniejszego postępowania jest kwestia odsetek należnych z tytułu opóźnienia w wypłacie części odszkodowania ustalonego decyzją z dnia [...] września 1974 roku w wysokości 17.857,70 starych złotych, po odliczeniu odszkodowania za działki będące przedmiotem postępowania zwrotowego.

J.T. pismami z dnia 28 lutego 2017 roku, 12 maja 2017 roku oraz 6 czerwca 2017 roku modyfikowała złożony wniosek. Z pisma z dnia 28 lutego 2017 roku wynika, iż wniosek o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania dotyczy części działki nr 12/1 o powierzchni 289 m2 (obecnie oznaczoną nr 25/12), działki nr 7/5 o powierzchni 195 m2 (obecnie oznaczoną nr 44/18) i działki nr 7/6 o powierzchni 195 m2 (obecnie oznaczoną nr 44/20). Przy czym jednocześnie wniesiono o ustalenie odsetek ustawowych od tak zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości za okres od ostatniego dnia terminu przewidzianego do wypłaty odszkodowania do dnia rzeczywistej jego wypłaty.

Następnie w piśmie z dnia 6 czerwca 2017 roku J. T. wniosła o zwaloryzowanie, ustalenie i wypłatę odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty zwaloryzowanego już odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości w wysokości 8.172,84 zł za okres od dnia 21 grudnia 1974 roku do dnia 27 kwietnia 2017 roku (bez denominacji kwoty odsetek) oraz o ustalenie i wypłatę odszkodowania za szkodę jaką wnioskodawczyni poniosła wskutek trwającej 43 lata zwłoki w wypłacie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, które to odszkodowanie szacuje na co najmniej kwotę 516.000 zł.

Jak wynika z akt sprawy organu pierwszej instancji, kwestia ustalenia i wypłacenia odszkodowania za szkodę poniesioną na skutek zwłoki w wypłacie odszkodowania została wydzielona do odrębnego postępowania.

W tak ustalonym stanie faktycznym, Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] roku orzekł o:

1. odmowie ustalenia, waloryzacji i wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od dnia 21 grudnia 1974 roku do dnia 27 kwietnia 2017 roku od kwoty w wysokości 8.172,84 zł, stanowiącej zwaloryzowaną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] marca 2017 roku część odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 7/7a;

2. ustaleniu odsetek za okres od dnia 21 grudnia 1974 roku do dnia 27 kwietnia 2017 roku w łącznej wysokości 19,66 zł za opóźnienie w wypłacie kwoty 17.857,70 starych złotych (1,79 zł po denominacji) stanowiącej część odszkodowania ustalonego decyzją Naczelnika Dzielnicy Ł. z dnia [...] września 1974 roku, nr [...] z tytułu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 7/7a;

3. przyznaniu odsetek ustalonych w punkcie 2 decyzji w całości na rzecz J.T. Wypłata ustalonej kwoty odsetek przez Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta Miasta Ł. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, nastąpi jednorazowo na rzecz osoby uprawnionej w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu Cywilnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 2147, dalej jako: "u.g.n."). W uzasadnieniu decyzji organ napisał, iż odszkodowanie miało być wypłacone stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy, tj. w terminie 3 miesięcy od daty ostatecznego orzeczenia o odszkodowaniu. Decyzja o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna w dniu 20 września 1974 roku, zatem wypłata odszkodowania powinna nastąpić do dnia 20 grudnia 1974 roku. W toku postępowania nie odnaleziono dokumentów potwierdzających dokonanie wypłaty odszkodowania. Jednocześnie ustalono, iż odszkodowanie nie zostało przekazane do depozytu sądowego. Ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2017 roku organ dokonał waloryzacji części niewypłaconego odszkodowania. Jeżeli doszło do uchybienia przez wierzyciela terminowi do wypłaty należnego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, to organ w drodze decyzji powinien orzec o odsetkach, liczonych za okres od dnia następującego po dniu, do którego wypłata ustalonego odszkodowania miała nastąpić, zgodnie z obowiązującymi przepisami, do dnia faktycznej zapłaty. Kwota odszkodowania (uwzględniając denominację złotego) od której należne są odsetki wynosi 1,79 zł. Jednocześnie organ nie dostrzegł podstaw prawnych do naliczania odsetek zgodnie z żądaniem wnioskodawczyni od kwoty 8.172,84 zł, bowiem taka wysokość nie była zaległością i nie była wymagalna od dnia 21 grudnia 1974 roku. Ponadto Prezydent w uzasadnieniu decyzji szczegółowo przedstawił sposób wyliczenia odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania i naliczył odsetki od dnia 21 grudnia 1974 roku.

Kwestionując powyższą decyzję odwołanie wniosła J.T. wskazując na naruszenie prawa materialnego:

- art. 132 ust. 2 u.g.n. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

- art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 459 ze zm.), poprzez jego błędną wykładnię,

- art. 132 ust. 3 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie w sprawie,

- art. 21 Konstytucji w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP.

Ponadto w odwołaniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, art. 7 i art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1257, dalej jako: "K.p.a."). Opierając się na wskazanych zarzutach odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także orzeczenie co do istoty sprawy – poprzez ustalenie i wypłatę odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty zwaloryzowanego już odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości w wysokości 8.172,84 zł za okres od dnia 21 grudnia 1974 roku do dnia 27 kwietnia 2017 roku (bez denominacji kwoty odsetek).

Wojewoda [...], wskazaną na wstępie decyzją, po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie cytując treść art. 132 ust. 2 u.g.n. i art. 481 § 1 K.c. wskazał, iż odsetki i waloryzacja to są dwie odrębne instytucje prawne. Waloryzacja oznacza urealnienie już ustalonego a niewypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu odpowiednich wskaźników. Zabezpiecza ona interes wierzyciela przez danie mu gwarancji, że mimo opóźnienia w zapłacie odszkodowania otrzyma je. Natomiast skutki zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania, czyli niewywiązania się przez dłużnika z obowiązku wobec wierzyciela w terminie, regulują przepisy kodeksu cywilnego (w tym art. 481 § 1), które na mocy odesłania zawartego w art. 132 ust. 2 u.g.n. należy stosować odpowiednio. Zdaniem organu, odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego nie oznacza, że sprawę o roszczenie o odsetki powstałe w związku ze stosunkiem administracyjnym należy każdorazowo uważać za sprawę o charakterze cywilnoprawnym. Rzeczone odesłanie nie powoduje zmiany charakteru prawnego roszczenia, ale pozwala jedynie na odpowiednie posługiwanie się regulacjami zawartymi w Kodeksie cywilnym na użytek rozpoznawanej sprawy administracyjnej. Za taką wykładnią przemawia również to, że art. 132 u.g.n. zawiera regulację podstaw działania administracji publicznej, a nie sądu powszechnego, odsyłając jedynie do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego.

Mając powyższe na względzie, Wojewoda uznał, że organy legitymowane są do rozpatrzenia wniosku w przedmiocie wypłaty odsetek związanych z odszkodowaniem za wywłaszczoną nieruchomość. Prezydent Miasta wszak, po ustaleniu iż nie doszło do wypłaty odszkodowania, ustalonego decyzją Naczelnika Dzielnicy Ł. z dnia [...] września 1974 roku, orzekł decyzją z dnia [...] marca 2017 roku o waloryzacji niewypłaconego odszkodowania za część wywłaszczonej nieruchomości. Kwota odszkodowania po dokonaniu jej waloryzacji wyniosła 8.172,84 zł. Decyzja z dnia [...] marca 2017 roku stała się ostateczna z dniem 1 kwietnia 2017 roku, a wypłata odszkodowania miała nastąpić w terminie 30 dni od dnia uzyskania waloru ostateczności. Jak wynika z akt sprawy przelewu ww. kwoty dokonano w dniu 27 kwietnia 2017 roku, zatem wypłaty dokonano w terminie.

Z treści art. 481 § 1 K.c. wynika, że żądanie odsetek nie jest zależne od poniesienia przez wierzyciela szkody jako następstwa opóźnienia. Odsetki należą się wierzycielowi w każdym wypadku opóźnienia niejako automatycznie i stanowią dla dłużnika sankcję za sam fakt niespełnienia świadczenia w terminie (w tym wypadku wypłaty odszkodowania), chociażby dłużnik nie popadł w zwłokę.

Z zestawienia art. 132 ust. 2 u.g.n. oraz art. 481 § 1 K.c. – jak napisał Wojewoda – wynika, że odsetki ustala się od kwoty ustalonej pierwotną decyzją odszkodowawczą. Uprawnienie wierzyciela z art. 481 § 1 K.c. powstaje wyłącznie wówczas, gdy dłużnik nie wykona zobowiązania pieniężnego w terminie. Odsetki są świadczeniem ubocznym, zależnym od istnienia i wymagalności długu podstawowego, jakim są kwoty odszkodowania ustalone na rzecz A. B., J.T. i T.B. w decyzji z dnia [...] września 1974 roku. Przy czym z postanowień Sądu Rejonowego w Ł.: z dnia [...] stycznia 1990 roku, sygn. [...] oraz z dnia [...] grudnia 1998 roku, sygn. [...] wynika, iż spadek po A. B. oraz T. K. [...] B. nabyła w całości J. T.

Odsetki – jak podkreślił organ – są wymagalne od bezskutecznego upływu terminu spełnienia świadczenia głównego. Decyzja o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna w dniu 20 września 1974 roku, zatem wypłata ustalonego odszkodowania powinna nastąpić do dnia 20 grudnia 1974 roku. Wobec tego odsetki należą się za okres od dnia 21 grudnia 1974 roku do dnia wypłaty, czyli do dnia 27 kwietnia 2017 roku (data wypłaty zwaloryzowanej kwoty odszkodowania).

Jak wyjaśnił organ, odsetki nie mogą być liczone od kwoty zwaloryzowanej, gdyż to nie z zapłatą waloryzacji dłużnik się opóźnił. Zwaloryzowane odszkodowanie nie było zaległością i nie było wymagalne od dnia 21 grudnia 1974 roku, ale dopiero od dnia wykonania decyzji stanowiącej o waloryzacji. Waloryzacja jest uaktualnieniem na dany dzień, w okolicznościach sprawy, ustalonej wysokości rekompensaty. Waloryzacja powoduje, że kwota ustalonego odszkodowania realnie odpowiadać będzie wartości odebranego prawa na dzień zwaloryzowania tej kwoty. Waloryzacja związana jest ze zwiększeniem siły nabywczej pieniądza rozciągniętym w czasie i stanowi uaktualnienie ustalonej wysokości rekompensaty. Odsetki od kwoty zwaloryzowanej byłyby należne dopiero w przypadku niewypłacenia tej właśnie kwoty w terminie wskazanym w decyzji o waloryzacji części niewypłaconego odszkodowania. Ponadto, z brzmienia art. 132 ust. 2 u.g.n. nie wynika obowiązek ustalania odsetek od wcześniej zwaloryzowanej kwoty należności głównej.

Organ I instancji obliczył odsetki za zwłokę za okres od dnia następującego po dniu, do którego wypłata ustalonego odszkodowania miała nastąpić, do dnia w którym wypłata ta rzeczywiście nastąpiła, tj. za okres od dnia 21 grudnia 1974 roku do dnia 27 kwietnia 2017 roku. Stopy odsetek określane są w rozporządzeniach stanowiących akty wykonawcze do Kodeksu cywilnego. Do 31 grudnia 2015 roku art. 481 § 2 K.c. stanowił, że jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2014 roku (Dz. U. poz. 1858), wydanym na podstawie art. 359 § 3 K.c., wysokość odsetek ustalono na 8% w stosunku rocznym. Po nowelizacji Kodeksu cywilnego, która weszła w życie od dnia 1 stycznia 2016 roku, w myśl art. 481 § 2 K.c., jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 stycznia 2016 roku w sprawie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 roku wysokość odsetek ustawowych wynosi 7% w stosunku rocznym.

Następnie Wojewoda przedstawił wysokość podlegających naliczeniu odsetek ustawowych począwszy od 1974 roku stwierdzając, że Prezydent Miasta dokonał w sposób prawidłowy ustaleń w przedmiotowym zakresie, co w sposób szczegółowy przedstawił. Po weryfikacji przez organ odwoławczy przeprowadzonych wyliczeń tenże ocenił, iż zostały one dokonane w sposób prawidłowy, zatem kwota odsetek od dnia 21 grudnia 1974 roku do dnia 27 kwietnia 2017 roku wyniosła 19,66 zł.

W ocenie organu odwoławczego zarzuty podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. W skardze na powyższą decyzję J. T. wskazała na naruszenie prawa materialnego:

1. art. 132 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 481 § 1 K.c., poprzez niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie i w konsekwencji dokonanie ustalenia i wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty odszkodowania ustalonego w roku 1974 roku – po denominacji złotego – zamiast od kwoty zwaloryzowanego na zasadach przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami odszkodowania tj. od kwoty 8.172,84 starych złotych – podczas gdy żaden z powoływanych przepisów nie precyzuje, iż odsetki ustawowe za opóźnienie w wypłacie odszkodowania winny zostać ustalone od kwoty ustalonego pierwotną decyzją o wywłaszczeniu nieruchomości odszkodowania za wywłaszczenie zamiast od kwoty zwaloryzowanego już odszkodowania;

2. art. 132 ust. 3 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i odmowę ustalenia i wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od zwaloryzowanego odszkodowania, podczas gdy przepis ten przewiduje obowiązek waloryzacji samego odszkodowania ustalonego pierwotną decyzją o wywłaszczeniu nieruchomości – w celu przywróceniu jego ekonomicznej wartości i wyrównania właścicielowi nieruchomości szkody związanej z nieotrzymaniem należnego mu odszkodowania we właściwym czasie, co nakłada na organ obowiązek również waloryzacji odsetek ustawowych za opóźnienie – jako roszczenia akcesoryjnego wobec samego obowiązku odszkodowania;

3. art. 21 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP poprzez odmowę ustalenia i wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od zwaloryzowanej kwoty odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, co prowadzi do naruszenia prawa własności nieruchomości Wnioskodawczym, które to prawo zostało odjęte J.T.na mocy decyzji z roku 1974.

Ponadto autor skargi wskazał na naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 7a w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie, podczas gdy w toku postępowania doszło do ograniczenia uprawnienia wnioskodawczyni, polegającego na ustaleniu i wypłacie odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty pierwotnie ustalonego odszkodowania zamiast odszkodowania już zwaloryzowanego – podczas gdy brzmienie przepisów art. 132 ust. 2 i 3 u.g.n. oraz art. 481 § 1 K.c. nie wskazuje precyzyjnie czy odsetki ustawowe za opóźnienie powinny zostać naliczone od odszkodowania już zwaloryzowanego czy ustalonego w pierwotnie wydanej decyzji – co winno skutkować rozstrzygnięciem ww. wątpliwości na korzyść J. T. i w konsekwencji ustaleniem i wypłatą należnych jej odsetek ustawowych za opóźnienie od zwaloryzowanego już odszkodowania;

2. art. 8 § 1 w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez odmowę wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od zwaloryzowanej kwoty odszkodowania czym organy naruszyły zasadę zaufania wnioskodawczyni do państwa;

3. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł., podczas gdy w toku postępowania odwoławczego wykazano przed organem drugiej instancji, iż brak jest podstaw do utrzymania tego orzeczenia w obrocie prawnym.

Opierając się na wskazanych zarzutach autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta oraz zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę Sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o ustaleniu odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości oraz o odmowie ustalenia i wypłaty odsetek od zwaloryzowanej koszty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.

Po analizie treści skargi dostrzec wypada, iż przedmiotem sporu w sprawie jest ocena czy skarżącej przysługuje prawo do odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości od zwaloryzowanej kwoty tego odszkodowania.

Kwestia wyliczenia odsetek od odszkodowania w kwocie ustalonej decyzją o wywłaszczeniu nie jest sporna w sprawie, strona skarżąca nie kwestionuje określonej decyzją Prezydenta Miasta Ł. kwoty odsetek, ani okresu za jaki one przysługują. Bez zatem bliższej analizy Sąd wskazuje, że w tym zakresie nie dostrzega w sprawie żadnych uchybień. Niewątpliwie odsetki za zwłokę w wypłacie odszkodowania przysługiwały za okres od 21 grudnia 1974 roku, bowiem decyzja o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania z dnia [...] września 1974 roku stała się ostateczna od dnia 20 września 1974 roku, zatem zapłata odszkodowania powinna nastąpić do dnia 20 grudnia 1974 roku. A ponieważ w tym czasie nie nastąpiła wypłata odszkodowania, odsetki za zwłokę należą się począwszy od dnia 21 grudnia 1974 roku do dnia wypłaty odszkodowania, co – jak wynika z akt administracyjnych i co także nie jest przedmiotem sporu w sprawie – nastąpiło w dniu 27 kwietnia 2017 roku. Sposób ustalenia odsetek został szczegółowo wskazany w decyzjach obu instancji i nie budzi wątpliwości Sądu.

Odnosząc się do zasadniczej w sprawie kwestii, czyli oceny czy skarżącej przysługuje prawo do odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości od zwaloryzowanej kwoty tego odszkodowania, Sąd podzielił stanowisko organów administracji w tym zakresie. Jak słusznie dostrzegł Wojewoda, odsetki i waloryzacja to są dwie odrębne instytucje prawne. Waloryzacja oznacza urealnienie już ustalonego a niewypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu odpowiednich wskaźników (art. 227 u.g.n.). Zabezpiecza ona interes wierzyciela przez danie mu gwarancji, że mimo opóźnienia w zapłacie odszkodowania otrzyma je. Inaczej ujmując, waloryzacja jest uaktualnieniem wartości odszkodowania, ustalonego w decyzji, a jej dokonanie, na dzień zapłaty odszkodowania, jest obowiązkiem podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Z racji tego, że ustalenie odszkodowania następuje w formie decyzji administracyjnej to waloryzacja, która jest urealnieniem przyjętej wysokości odszkodowania wymaga zachowania tej samej formy. Waloryzacja służy zatem przywróceniu ekonomicznego znaczenia odszkodowania i jest dokonywana zgodnie z art. 5 u.g.n. na podstawie wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa GUS.

Natomiast skutki zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania, czyli niewywiązania się przez dłużnika z obowiązku wobec wierzyciela w terminie, regulują przepisy kodeksu cywilnego, w tym art. 481 § 1 K.c. Według tego przepisu, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Tak więc żądanie odsetek nie jest zależne od poniesienia przez wierzyciela szkody jako następstwa opóźnienia. Wynika z tego, że odsetki należą się wierzycielowi w każdym wypadku opóźnienia niejako automatycznie i stanowią dla dłużnika sankcję za sam fakt niespełnienia świadczenia w terminie (w tym wypadku wypłaty odszkodowania), chociażby dłużnik nie popadł w zwłokę. Dlatego też doktryna uznaje odsetki za opóźnienie za szczególny rodzaj zryczałtowanego odszkodowania, które należy odliczyć od odszkodowania należnego wierzycielowi na zasadach ogólnych (zob. T. Wiśniewski [w:] G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, Cz. Żuławska, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, red. G. Bieniek, t. 1, Lexis.pl/el. 2011, uwagi do art. 481, pkt 5). Odsetki – jak prawidłowo skonstatował Wojewoda – nie mogą być liczone od kwoty zwaloryzowanej, gdyż to nie z zapłatą waloryzacji dłużnik się opóźnił, ale jedynie od odszkodowania, którego zobowiązany niewątpliwie nie wypłacił.

Z opisanych powodów zarzuty skargi nie zyskały uzasadnienia. W sprawie – zdaniem Sądu – nie doszło do naruszenia prawa materialnego. Naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7a i art. 8 § 1 K.p.a. nie jest odmowa uwzględnienia wniosku strony skarżącej. W sprawie nie mamy do czynienia z wątpliwościami co do treści normy prawnej. Natomiast przejawem naruszenia zasady równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.) byłoby – wobec treści art. 132 ust. 3 u.g.n. i art. 481 § 1 K.c. – uwzględnienie wniosku strony skarżącej. Zgodnie bowiem z art. 8 § 1 K.p.a., organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji – w okolicznościach wskazanych powyżej – nie jest naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Konkludując Sąd uznał działanie organów administracji w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł w wyroku o oddaleniu skargi w całości.

dc