Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2009/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 11 kwietnia 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Tomasz Grossmann /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 26 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Ke 1099/14 w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 26 marca 2015 r. o sygn. akt II SA/Ke 1099/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach – po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. W. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z [...] października 2014 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego – oddalił skargę.

Wyrok ten, jak wynika z jego uzasadnienia, zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Przywołaną decyzją z [...] października 2014 r. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach (dalej też jako: "ŚWINB" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania T. W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (w skrócie: "pr.bud."), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Starachowicach z [...] września 2014 r. nakazującą współwłaścicielom nieruchomości: T. W., J. W., A. B. i M. W.-S. dokonanie całkowitej rozbiórki samowolnie wybudowanego murowanego budynku mieszkalnego na działce nr ewid. 757 położonej w Starachowicach przy ulicy Ż..

W uzasadnieniu swej decyzji organ II instancji podał, że w wyniku prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie ww. budynku, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Starachowicach (dalej też jako: "PINB" lub "organ I instancji") decyzją z 14 lipca 2011 r. nakazał współwłaścicielom nieruchomości zaniechanie dalszych robót budowlanych. W trybie odwoławczym ŚWINB decyzją z 14 września 2011 r. uchylił decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na jej przedwczesność spowodowaną brakiem ustaleń faktycznych.

Pismem z 30 listopada 2011 r. Starosta Starachowicki zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia na budowę na warunkach czasowych budynku gospodarczego o kubaturze 90 m² i powierzchni zabudowy 36 m² na działce w Starachowicach przy ul. Ż., wydanego dla H. W. dnia [...] czerwca 1980 r. przez Naczelnika Miasta Starachowice, a następnie decyzją z [...] lutego 2012 r. stwierdził wygaśnięcie tego pozwolenia na budowę.

Tymczasem PINB postanowieniem z 2 grudnia 2011 r. wstrzymał współwłaścicielom nieruchomości: T. W., J. W., A. B. i M. W.-S. prowadzenie robót budowlanych przy budowie murowanego budynku na działce nr 757 oraz nałożył na nich obowiązek przedstawienia w terminie do 30 czerwca 2012 r. (przedłużonym następnie do 30 września 2012 r.) dokumentów dotyczących samowolnie realizowanej budowy murowanego budynku z przeznaczeniem na budynek mieszkalny, o których mowa w art. 48 ust. 3 pr.bud. Z kolei stwierdzone w przedłożonym projekcie budowlanym określone nieprawidłowości poskutkowały postanowieniem z [...] października 2012 r. nakładającym, na podstawie art. 49 ust. 3 pr.bud., na współwłaścicieli nieruchomości obowiązek ich usunięcia w terminie do 30 kwietnia 2013 r., przedłużonym następnie do 31 lipca 2013 r.

Współwłaściciele nieruchomości w zakreślonym terminie wywiązali się z nałożonego obowiązku, w związku z czym organ I instancji wydał postanowienie z 02 sierpnia 2013 r. ustalające dla nich opłatę w wysokości 50.000 zł za legalizację samowolnie wybudowanego murowanego budynku mieszkalnego na działce Nr 757 położonej w Starachowicach przy ulicy Ż.. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji postanowieniem z 23 września 2013 r. Prawomocnym wyrokiem z 20 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 1006/13, WSA w Kielcach oddalił skargę T. W. na ww. postanowienie ŚWINB z [...] września 2013 r.

Ponieważ współwłaściciele przedmiotowego budynku nie uiścili należnej opłaty legalizacyjnej, PINB decyzją z [...] września 2014 r. nakazał im dokonanie całkowitej rozbiórki tego budynku.

Utrzymując w mocy ww. decyzję PINB, organ II instancji stwierdził, że poza sporem w sprawie jest fakt samowolnej budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego, który od samego początku był realizowany w takich samych wymiarach zewnętrznych i kształcie litery L, jak budynek obecnie istniejący. W rezultacie inwestor zrealizował niepodpiwniczony, trzykondygnacyjny budynek w kształcie litery L, składający się z dwóch połączonych ze sobą części: o wymiarach zewnętrznych 8,80x5,23 m i 4,8x6,60 m, powierzchni zabudowy 77,06 m² i kubaturze 638,82 m³, usytuowany w odległości 2,3 m od istniejącego wówczas na działce drewnianego budynku mieszkalnego. Przystępując do robót budowlanych inwestor nie dysponował odpowiednią i ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, przez co budowa ta jest w całości realizowana samowolnie. Organ II instancji zauważył ponadto, że ustalenia co do samowolnego charakteru całej przedmiotowej zabudowy oraz jej kwalifikacji prawnej, a także prawidłowość przeprowadzonego postępowania legalizacyjnego zostały potwierdzone w uzasadnieniu wyroku WSA w Kielcach z 20 marca 2014 r.

W końcowej części uzasadnienia swej decyzji organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 49 ust. 3 pr.bud. w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej właściwy organ wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1 pr.bud., tj. nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest zatem obligatoryjnym warunkiem legalizacji samowoli budowlanej w trybie art. 49 ust. 4 pr.bud. Decyzja rozbiórkowa nie jest decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany. Właściwy organ musi więc wydać decyzję rozbiórkową, jeżeli tylko opłata legalizacyjna nie została uiszczona w terminie. Skoro więc niespornie współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości w ogóle nie uiścili opłaty legalizacyjnej w kwocie 50.000 zł, zasadnym było – zdaniem ŚWINB – orzeczenie całkowitej rozbiórki samowolnie wybudowanego murowanego budynku mieszkalnego wzniesionego na działce nr 757 położonej w Starachowicach przy ulicy Ż..

Skargę na opisaną decyzję ŚWINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożyła T. W., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez właściwy organ celem przeprowadzenia dodatkowego postępowania z uwzględnieniem jej stanowiska. Skarżąca zarzuciła: naruszenie zasady praworządności opisanej w art. 7 k.p.a. polegające na niewystarczającym wyjaśnieniu stanu faktycznego bez uwzględnienia interesu społecznego obywatela, naruszenie prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do wydania nakazu rozbiórki w całości budynku położonego na działce nr ewid. 757 w Starachowicach przy ulicy Ż., oraz naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli poprzez takie prowadzenie postępowania, które w żaden sposób nie spełnia tego postulatu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie w dniu 12 marca 2015 r.:

– pełnomocnik uczestniczki A. B. wniósł o uchylenie decyzji ŚWINB oraz poprzedzającej ją decyzji PINB, zarzucając naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania oraz naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając te zarzuty wyjaśnił, że A. B. bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją, co stanowi przesłankę wznowieniową przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz samodzielną podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Postępowanie zainicjowane odwołaniem T. W. zostało przeprowadzone z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.), gdyż uczestniczce nie były skutecznie doręczane pisma i decyzje w tej sprawie. W aktach sprawy zalega wprawdzie pismo PINB z 17 stycznia 2011 r. zatytułowane "zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego" – w którym organ poinformował, że w dniu 6.09.2010 r. z urzędu zostało wszczęte postępowanie w sprawie budowy murowanego budynku na działce o nr ewid. 757 położonej w Starachowicach przy ul. Ż. – ale na potwierdzeniu odbioru tego zawiadomienia adresowanego do uczestniczki A. B. nie znajduje się jej podpis, lecz zupełnie innej osoby, i w żaden sposób nie wynika, by osoba ta była uprawniona do odbierania korespondencji. Ponadto w ww. zawiadomieniu znajduje się wprawdzie pouczenie z art. 41 § 1 k.p.a. o obowiązku zawiadomienia organu o każdej zmianie adresu zamieszkania, ale brak jest pouczenia o konsekwencjach związanych z naruszeniem tego obowiązku (art. 41 § 2 k.p.a.). Dodatkowo pełnomocnik uczestniczki wyraził wątpliwość, czy po dokonanej zmianie kwalifikacji prawnej sprawy, organ nie powinien doręczyć stronom zawiadomienia o wszczęciu postępowania z doprecyzowaniem zmienionego przedmiotu postępowania. Zarazem pełnomocnik przyznał, że uczestniczka nie zawiadomiła w toku przedmiotowego postępowania organów administracji o zmianie jej adresu zamieszkania, która nastąpiła z końcem czerwca 2012 r. Dalszy zarzut uczestniczki dotyczył błędnie określonego kręgu stron postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją;

– skarżąca T. W. oświadczyła, że nie uiściła opłaty legalizacyjnej ze względu na trudną sytuację finansową;

– Prokurator Prokuratury Okręgowej w Kielcach, który zgłosił swój udział w sprawie na podstawie art. 8 p.p.s.a., wniósł o oddalenie skargi.

Oddalając skargę opisanym na wstępie wyrokiem o sygn. akt II SA/Ke 1099/14, WSA w Kielcach stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Wskazał, że chronologiczne i funkcjonalne usytuowanie decyzji rozbiórkowej wydawanej na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 3 zd. 2 pr.bud. w procesie legalizacji powoduje, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji konieczne jest respektowanie ustaleń poczynionych na wcześniejszych etapach postępowania. W konsekwencji nie podlegają one ponownemu badaniu w postępowaniu kończonym wydaniem decyzji rozbiórkowej. W ocenie Sądu pierwszej instancji sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż zostało w niej wydane postanowienie z [...] sierpnia 2013 r., którym PINB ustalił dla współwłaścicieli nieruchomości: T. W., J. W., A. B. i M. W.-S. opłatę w wysokości 50.000 zł za legalizację samowolnie wybudowanego murowanego budynku mieszkalnego na działce nr 757 położonej w Starachowicach przy ulicy Ż.. Postanowienie to stało się ostateczne (z dniem 23.09.2013 r.) i prawomocne (z dniem 29.05.2014 r.). W konsekwencji przedmiotem badania w niniejszej sprawie było tylko to, czy ustalona opłata legalizacyjna została uiszczona w terminie określonym w ww. postanowieniu. Zarówno z akt sprawy, jak i oświadczenia skarżącej wynika, że opłata legalizacyjna w kwocie 50.000 zł nie została uiszczona nie tylko w terminie określonym w tym postanowieniu, ale w ogóle. Skarżąca wyjaśniła, że powodem nieuiszczenia tej opłaty były trudności finansowe, co jednak, zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, skoro legalizacja nie jest obowiązkiem inwestora, ale jego prawem.

Odnosząc się z kolei do zarzutów uczestniczki postępowania A. B., Sąd pierwszej instancji stwierdził, że niezasadny jest zarzut zmierzający do wykazania, iż uczestniczka nie brała bez swojej winy udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją, gdyż – jak wyjaśnił – postępowanie legalizacyjne uregulowane w przepisach Prawa budowlanego może składać się z kilku etapów, na których są wydawane różne decyzje i postanowienia. Wydanie takich aktów administracyjnych – dotyczących przykładowo wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów, przedłużenia terminu złożenia takich dokumentów, usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym, czy ustalenia opłaty legalizacyjnej – nie kończy postępowania legalizacyjnego w sprawie danego obiektu budowlanego, gdyż kończy je dopiero decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót (art. 49 ust. 4 pr.bud.) albo decyzja rozbiórkowa, o jakiej mowa w art. 49 ust. 3 pr.bud. Z tej przyczyny nie może być mowy o wszczynaniu w toku postępowania legalizacyjnego dotyczącego tego samego obiektu budowlanego i tych samych inwestorów nowych postępowań administracyjnych dotyczących poszczególnych etapów tej legalizacji. W konsekwencji nie ma też obowiązku zawiadamiania stron o rozpoczynaniu kolejnych etapów takiego postępowania.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy powyższa wykładnia powoduje, zdaniem Sądu pierwszej instancji, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie budowy murowanego budynku na działce nr ewid. 757 położonej w Starachowicach przy ulicy Ż., dokonane przez organ I instancji w dniu 17 stycznia 2011 r., odnosiło się do całego postępowania dotyczącego przedmiotowego obiektu budowlanego, łącznie z etapem zakończonym zaskarżoną decyzją rozbiórkową. W ocenie tego Sądu nie można mieć zaś wątpliwości, że ww. zawiadomienie zostało skutecznie doręczone uczestniczce. Z treści zwrotnego poświadczenia odbioru tego zawiadomienia wynika bowiem, że zostało ono wysłane na prawidłowy adres zamieszkania A. B., a doręczone w dniu 24 stycznia 2011 r. pełnoletniemu domownikowi uczestniczki, kuzynce P. H..

Dalej Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie było w sprawie wątpliwości co do tego, iż we wspomnianym zawiadomieniu skutecznie doręczonym uczestniczce A. B. znalazło się pouczenie o ówczesnej treści art. 41 § 1 k.p.a. – tj. o tym, że w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu – oraz że nie znalazła się w nim informacja o wynikających z art. 41 § 2 k.p.a. konsekwencjach zaniedbania tego obowiązku. Jednakże, w ocenie Sądu pierwszej instancji, brak w tym pouczeniu informacji o konsekwencjach braku zawiadomienia o zmianie adresu nie niweczy skutku braku tego zawiadomienia, który to skutek jest logiczną konsekwencją zaniechania strony w tym zakresie.

Przeprowadzone wywody skłoniły Sąd pierwszej instancji do przyjęcia, że uczestniczka A. B. nie może być traktowana jako strona, która bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Sąd ten za niezasadny uznał również zarzut uczestniczki dotyczący błędnego określenia kręgu stron postępowania, a ściślej: uznania za strony osób, co do których organ nie wykazał, aby sprawa dotyczyła ich interesu prawnego (inicjator kontroli przeprowadzonej na działce nr 757 będącej współwłasnością skarżącej – S. C., jego żona E. C. oraz B. i K. S.). Ponadto zauważył, że nawet gdyby rzeczywiście wskazani uczestnicy nie mieli przymiotu strony w kontrolowanym postępowaniu, to i tak ich udział w nim nie mógłby spowodować uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż nie zostało w sprawie wykazane, aby ów udział miał jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od opisanego wyroku WSA w Kielcach wywiodła T. W., zastępowana przez pełnomocnika adw. S. D., która wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, a to z powołaniem się "w trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a." na zarzuty naruszenia przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, tj. naruszenia:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 9, art. 10 k.p.a., wobec niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji, że zaskarżona decyzja i postępowanie administracyjne były obarczone błędem skutkującym możliwością wznowienia postępowania administracyjnego z powodu braku udziału strony w postępowaniu, spowodowanym nieprawidłowym działaniem organu administracji publicznej, w szczególności brakiem zawiadomień i pouczeń w przedmiocie wszczęcia postępowania o rozbiórkę obiektu. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 41 § 1 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej uznał, iż pouczenie o obowiązku informowania o zmianie adresu rozciąga się na wszystkie etapy niniejszego postępowania, tzn. że pouczenie wydane w postępowaniu w przedmiocie budowy murowanego budynku jest skuteczne również w postępowaniu toczącym się w przedmiocie rozbiórki budynku.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej stwierdził, że jedna ze stron postępowania – córka skarżącej kasacyjnie: A. B. – bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją. Jego zdaniem poza sporem pozostaje fakt, iż skarżąca kasacyjnie nie utrzymuje kontaktów z córką i nie informowała jej o toczących się dotychczas postępowaniach. Autor skargi kasacyjnej nie zgodził się z twierdzeniem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, iż A. B. była poinformowana o toczącym się postępowaniu wszczętym w przedmiocie rozbiórki nieruchomości położonej w Starachowicach przy ul. Ż. oraz pouczona o treści art. 41 k.p.a. Wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w 2011 r. została ona poinformowana i pouczona o swoich obowiązkach wynikających z art. 41 k.p.a. w postępowaniu toczącym się w przedmiocie budowy murowanego budynku położonego na działce 757 w Starachowicach przy ul. Ż.. Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, iż to pouczenie z pierwszej fazy postępowania z 2011 r. rozciąga się na wszystkie etapy, np. postępowanie legalizacyjne i rozbiórkowe. Sąd w ogóle nie wziął pod uwagę, iż każdy z tych etapów dotyczył innych praw i obowiązków. W tych okolicznościach błędnie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracyjne art. 9 i art. 10 k.p.a. oraz przesłanki skutkującej wznowieniem postępowania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, które są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – mogą być: (1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub (2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające z przywołanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.

Rozpoznawszy w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotowa skarga kasacyjna T. W. została oparta wyłącznie na drugiej z podstaw wyszczególnionych w art. 174 p.p.s.a. – obejmując zarzuty naruszenia przepisów postępowania: (a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4, art. 9 i art. 10 k.p.a. oraz (b) art.145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 41 § 1 k.p.a. Przy czym oba te zarzuty zmierzały w istocie do wykazania, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie przyjął, iż uczestniczka postępowania sądowego, A. B. (córka skarżącej kasacyjnie), nie może być traktowana jako strona, która bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Tak postawiony zarzut nie mógł odnieść zamierzonego skutku już z tej to przyczyny, że zgodnie z poglądem dominującym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – który niniejszy skład orzekający w pełni podziela – tylko podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu, co powoduje zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać, a wynika to stąd, że wskazana w tym przepisie przesłanka wznowieniowa, polegająca na niezapewnieniu stronie udziału w postępowaniu administracyjnym bez jej winy, wiąże się ściśle z art. 147 zdanie drugie k.p.a., stosownie do którego wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony (por. wyrok NSA z 26.01.2009 r., II OSK 51/08, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"). W konsekwencji tylko od woli strony, która została pominięta w postępowaniu administracyjnego, zależy, czy skorzysta z prawa do żądania wznowienia tego postępowania, ewentualnie podniesienia zarzutu zaistnienia przesłanki wznowieniowej w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Inne podmioty – jak w niniejszej sprawie wnosząca skargę kasacyjną – nie mają prawa do zastępowania uprawnionej strony i korzystania z zarzutu wystąpienia podstaw do wznowienia, powołując się na to, że owa strona nie brała udziału w postępowaniu (por. m.in. wyroki NSA: z 05.06.2006 r., I OSK 911/05; z 17.06.2008 r., II OSK 665/07; z 22.12.2008 r., II OSK 1109/07; z 26.01.2009 r., II OSK 51/08; z 26.05.2009 r., II OSK 832/08; z 21.10.2009 r., II OSK 1628/08; z 18.05.2010 r., II OSK 796/09; z 16.05.2012 r., II OSK 362/11; z 20.10.2016 r., II OSK 284/15 – dostępne w CBOSA).

Skoro, jak z powyższego wynika, przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. należy wykładać w ten sposób, że również w postępowaniu przed sądem administracyjnym trzeba uwzględniać wolę podmiotu, którego prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym zostało naruszone, to uprawnionym jest wniosek, iż sąd administracyjny – tak pierwszej, jak i drugiej instancji – rozpoznając skargę (odpowiednio: skargę kasacyjną) wniesioną przez podmiot, który brał udział w postępowaniu administracyjnym, nie może uwzględnić tej skargi wyłącznie wskutek niezapewnienia udziału w sprawie innemu niż skarżący podmiotowi.

W rozpoznawanej sprawie zarzut niezapewnienia stronie, bez jej winy, udziału w postępowaniu administracyjnym wiązał się z osobą uczestniczki A. B., która wprawdzie wystąpiła z tym zarzutem w postępowaniu przez Sądem pierwszej instancji, jednakże następnie zrezygnowała z jego dalszego podtrzymywania, gdyż od wyroku tego Sądu, oddalającego skargę, nie wywiodła już skargi kasacyjnej. Zgodnie zaś z tym, co powiedziano wcześniej, skarżąca kasacyjnie T. W. nie mogła uczestniczki A. B. w korzystaniu z tego zarzutu skutecznie zastąpić.

Ponieważ zaś oba podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty ogniskowały się wyłącznie wokół kwestii braku zapewnienia należytego udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym ww. uczestniczce postępowania – a więc innej niż skarżąca kasacyjnie osobie – to już z tego względu nie sposób uznać, iżby skarga ta zawierała usprawiedliwione podstawy.

Dlatego jedynie ubocznie należy wskazać, że – wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 41 § 1 k.p.a. – Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, iż skutek zawartego w zawiadomieniu z 17 stycznia 2011 r. pouczenia A. B. o obowiązku zawiadamiania o każdej zmianie jej adresu rozciągał się na wszystkie etapy przedmiotowego postępowania, które zmierzało do weryfikacji legalności i ewentualnej sanacji budowy budynku mieszkalnego na działce nr ewid. 757 położonej w Starachowicach przy ulicy Ż.. Nie ulega bowiem wątpliwości, że obowiązek, o którym mowa w art. 41 § 1 k.p.a., obciąża stronę przez cały czas trwania postępowania administracyjnego i ustaje dopiero wtedy, gdy decyzja je kończąca staje się ostateczna (por. wyrok NSA z 23.09.2005 r., I OSK 43/05, CBOSA). Przedmiotowe postępowanie zakończyło się zaś dopiero wraz z orzeczeniem nakazu rozbiórki ww. budynku – wobec nieuiszczenia przez jego współwłaścicieli ustalonej opłaty legalizacyjnej – który został utrzymany w mocy zaskarżoną decyzją ŚWINB.

Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.