Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SO/Kr 34/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-06-13 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku [....] sp. z o.o. z siedzibą w K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 marca 2014 r. w dniu 13 czerwca 2014 r. w sprawie dotyczącej zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 28 października 2013 r. znak: [....] w przedmiocie ustalenia dodatkowej opłaty rocznej postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

[....] Spółka z o.o. z siedzibą w K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od opłat sądowych. Spółka podał, że zamierza zaskarżyć decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 28 października 2013 r. wydaną w przedmiocie ustalenia dodatkowej opłaty rocznej za 2012 rok. Zdaniem Spółki "[....] " z uwagi na pogarszający się stan finansowy Spółka nie jest w stanie uiścić należnych opłat sądowych. Spółka podała, że nie wypracowała własnych środków finansowych, albowiem do tego celu koniecznym jest poczynienie dalszych inwestycji. Wskazała też, że zakup prawa użytkowania wieczystego działki będącej przedmiotem postępowania nastąpił z pożyczek, które to pożyczki stanowią obciążenie majątku Spółki. Również z pożyczek Spółka pozyskuje środki pozwalające na podejmowanie prac na nieruchomości, jednakże dotychczasowi pożyczkodawcy nie posiadają aktualnie możliwości udzielenia spółce dalszych pożyczek. Spółka zaznaczyła, że podejmuje także działania zmierzające do pozyskania finansowania dla dalszego zagospodarowania nieruchomości. Ponadto Spółka podała, że w analogicznej sprawie toczącej się przed WSA w Krakowie poniosła opłatę sądową, co mocno obciążyło finanse Spółki. Skarżąca podkreśliła, że przed uzyskaniem dostępu do drogi publicznej nie jest w stanie uzyskać kredytu, natomiast w przypadku uzyskania tego dostępu, uzyskanie kredytu będzie możliwe wyłącznie na cele związane z zagospodarowaniem przedmiotowej nieruchomości, nie zaś na poniesienie opłat sądowych.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że "[....] " Spółka z o.o. w K. prowadzi działalność w zakresie realizacji projektów budowlanych i szeroko rozumianych pozostałych instalacji budowlanych. Spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 5.000 zł, zaś wartość środków trwałych Spółka oszacowała na kwotę: 3.360.000 zł. Wykazano również, że w ostatnim roku obrotowym Spółka poniosła stratę w wysokości 28.432,03 zł. Natomiast rachunki bankowe Spółki wykazują środki w kwotach 15,64 Euro, 14,95 zł oraz -49,36 zł. Ponadto z dokumentów i oświadczeń nadesłanych przez wnioskodawcę wynika, że w styczniu 2014 r. obroty spółki wyniosły 0,02 zł i były to naliczone odsetki bankowe. Spółka podała, że nie wykazuje żadnej sprzedaży, a jej strata za 2012 r. wyniosła 65.342,45 zł. Jedynym składnikiem majątku Spółki jest prawo użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. [....] w K. Spółka podała też, że zaciągnęła dziewięć pożyczek i stan jej zobowiązań z tego tytułu na dzień 31 grudnia 2013 r. wynosi 3.633.419,76 zł. Spółka wskazała, że zatrudnia jedną osobę, której wynagrodzenie finansowane jest z pożyczek.

Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 21 marca 2014 r. oddalił wniosek Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych.

[....] Spółka z o.o. z siedzibą w Krakowie wniosła sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego, zarzucając, że nie zostało uwzględnione, iż Spółka zaskarżyła do WSA w Krakowie trzy decyzje SKO w K. i w sprawach tych suma opłat sądowych wyniosła 37.170 zł. Zatem razem z niniejszą sprawą obciążenia z tytułu opłat sądowych wynoszą 41.300 zł. Spółka podkreśliła, że nie była w stanie z wyprzedzeniem zgromadzić środków na pokrycie opłat sądowych, a akty administracyjne, które zaskarża do WSA w Krakowie, znacznie utrudniają jej uzyskiwanie zysków z nieruchomości, której prawo użytkowania wieczystego Spółka posiada. Spółka podkreśliła, że nie domaga się przyznania pełnomocnika z urzędu, lecz jedynie zwolnienia do opłat sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa". prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Zgodnie z art. 246 § 2 ppsa osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane:

1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania,

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Należy zwrócić uwagę na to, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2010, str. 568, a także np. postanowienia NSA z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 191/11 oraz z dnia 4 lipca 2013 r. sygn. akt II GZ 324/13).

Odnosząc powyższe zasady do rozpatrywanego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd uznał, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Pamiętać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych i dlatego zwolnienia od ich ponoszenia muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli.

Zwrócić należy uwagę okoliczność, że [....] Spółka z o.o. z siedzibą w K. , jak sama podaje, została zawiązana w celu nabycia prawa do użytkowania wieczystego i dokończenia zagospodarowania nieruchomości działki nr [....] obr. [....] w K. i od kilku lat funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Spółka wprawdzie podkreśla, że środki na bieżącą działalność uzyskuje z pożyczek. Nie ulega jednak wątpliwości, że Spółka zakupiła prawo użytkowania wieczystego działki o znacznej wartości (ponad trzy miliny złotych) i zmierza do jej zagospodarowania, w tym zapewnienia dostępu do drogi publicznej. Zatem Spółka w wyniku swoich działań była w stanie zgromadzić tak znaczne środki pieniężne, a następnie uzyskiwać dalsze pożyczki na pokrycie kosztów bieżącej działalności. W świetle tych okoliczności trudno zgodzić się z twierdzeniami Spółki, że nie posiada ona żadnych możliwości uzyskania środków na pokrycia opłat sądowych związanych z zaskarżeniem decyzji SKO w K. z dnia 28 października 2013 r. znak: [....] . Z twierdzeń Spółki wynika, że koszty działalności finansuje ona z pożyczek, które może zaciągać, zaś co do kosztów sądowych w niniejszej sprawie żąda sfinansowania ich z budżetu Państwa.

Podkreślić trzeba też, że w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04 oraz z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Zgodnie z poglądem NSA, wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04, podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ppsa. Z kolei wykazywana przez wnioskodawcę strata w danym roku obrotowym nie oznacza, że nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11).

Zdaniem Sądu niezasadne jest twierdzenie Spółki, że nie mogła w żaden sposób przygotować się do poniesienia kosztów sądowych czy opłat za użytkowanie wieczyste, a ponadto zwolnienie od kosztów sądowych podmiotu dysponującego majątkiem trwałym o wartości ponad trzy miliony złotych byłoby sprzeczne z celem instytucji prawa pomocy, która służy zapewnieniu prawa do sądu podmiotom, które w żaden inny sposób nie są w stanie pokryć kosztów postępowania sądowego.

Podsumowując, Sąd uznał, że strona skarżąca zdobywa środki na bieżącą działalność w drodze pożyczek i dysponuje majątkiem trwałym o znacznej wartości. Dlatego z zasad doświadczenia życiowego wynika, że posiada także możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów opłaty sądowej. W związku z tym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 ppsa.