Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 885/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39
journal: Dz.U. 2005 nr 267 poz 2259
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Michalik Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Prezydent Miasta B. odmówił przyznania M. D. pomocy społecznej w formie świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na zakup żywności lub posiłku na miesiąc sierpień 2010 r. w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", wnioskowanej w dniu 12 sierpnia 2010 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania strony, decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona spełnia wymogi formalne kwalifikujące ją do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego, jednakże winna mieć ona świadomość, że to przede wszystkim na niej spoczywa obowiązek zaspokajania swoich potrzeb życiowych, a nie na instytucjach państwowych lub pozarządowych. Podkreślono, że nie wykorzystuje ona w pełni swoich uprawnień, zasobów i możliwości, odmawiając przyjęcia renty serbskiej, jak również nie składając wniosków o przyznanie renty inwalidzkiej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nadto, skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., wskazał konieczność rozważenia zawarcia ze stroną kontraktu socjalnego zobowiązującego do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym, celem poprawy swojej sytuacji życiowej. M. D. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 10 listopada 2011 r. o sygn. akt IV SA/Gl 126/11 uchylił zarówno decyzję organu pierwszej, jak i organu drugiej instancji (dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). W uzasadnieniu tegoż wyroku zaznaczono, iż zaskarżona decyzja była przedwczesna, bowiem została wydana bez należytego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które mogą mieć istotny wpływ na jej wynik, a tym samym naruszać przepisy postępowania administracyjnego. W ramach ponownego postępowania koniecznym będzie jednoznaczne rozstrzygnięcie poparte dowodami, czy istotnie M. D. posiada własne środki bądź uprawnienia, z których mógłby skorzystać, a jednak tego nie czyni. Ustaleń tych organy powinny poczynić przy respektowaniu zasad wynikających z treści art. 7-11 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ich realizacja powinna uwzględniać przy tym szczególną sytuację M. D. jako osoby chorej psychicznie i obcokrajowca.

W następstwie ponownego rozpoznania sprawy, Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił M. D. przyznania świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na zakup posiłków lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w okresie od 1 do 31 sierpnia 2010 r. Organ podkreślił, że w decyzją z dnia [...] r. nr [...] stronie została przyznania pomoc w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności od 1 czerwca 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r. Decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności i świadczenia zostały wypłacone. Wobec tego stwierdzono, iż niesprawiedliwym społecznie byłoby przyznanie tej samej formy pomocy dwa razy w tym samym okresie. M. D. wniósł od powyższej decyzji odwołanie, w którym nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem. Podniósł, że jego wniosek powinien zostać rozpoznany za okres od 1 września 2010 r. do 10 listopada 2011 r., a więc do dnia wydania przywołanego już wcześniej wyroku tut. Sądu w sprawie o sygn. akt IV SA/GI 126/11 oraz żądał przyznania świadczenia za cały ten okres.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że strona złożyła wniosek o pomoc w sierpniu 2010 r., a postępowanie odwoławcze i sądowe zostało zakończone w listopadzie 2011 r. W toku ponownego postępowania organ pierwszej instancji stwierdził, że w okresie od czerwca do sierpnia 2010 r. strona była objęta pomocą w formie żywności na podstawie odrębnej decyzji administracyjnej. Kolegium zauważyło, że odwołujący we wniosku nie sprecyzował, iż dotyczy on okresu jednego roku, tym bardziej iż pomoc społecznej nie może stanowić stałego źródła utrzymania. W związku tym nie jest możliwe zrealizowanie potrzeby zgłoszonej blisko 2 lata temu w sytuacji, gdy została ona już wówczas zaspokojona. W ocenie organu zaspokojenie potrzeby strony zgłoszonej w roku 2010 jest w obecnych okolicznościach nieuzasadnione, tym niemniej rozważeniu powinna podlegać bieżąca sytuacja w zakresie konieczności wsparcia odnośnie żywności. Jak wynika z akt sprawy odrębną decyzją administracyjną z dnia [...] r., nr [...], M. D. został skierowany do Dziennego Domu Pomocy nr [...] w B., gdzie do dnia 31 grudnia 2012 r. otrzymywał pomoc w postaci żywności na wynos.

M. D. zaskarżył powyższą decyzję organu odwoławczego z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Podniósł zarzut jej nieważności, gdyż nie została ona podpisana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zdaniem skarżącego, forma pieczątki członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. – G. H. różni się od pieczątki pozostałych dwóch członków tego organu. Dodatkowo, decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., polegającym na uznaniu, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Skarżący stwierdził, że spełnia przesłanki do obligatoryjnego przyznania wnioskowanej pomocy, która winna mu przysługiwać od dnia 12 sierpnia 2010 r. do zakończenia postępowania sądowego w tut. Sądzie w sprawie o sygn. akt IV SA/GI 126/11 wyrokiem z dnia 10 listopada 2011 r., a nie tylko przez jeden miesiąc. Ostatecznie strona zaznaczyła, że organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji oparł się o nieprawidłowe ustalenia prawne i faktyczne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dniu 12 grudnia 2013 r. skarżący złożył wniosek o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie, bowiem w dniu 6 marca 2013 r. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o stwierdzenie nieważności jego decyzji kasacyjnej z dnia [...] r., nr [...].

Na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. skład orzekający rozpatrujący niniejszą sprawę oddalił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawodawca warunkuje zatem możliwość wzruszenia orzeczenia organu administracji publicznej zaistnieniem naruszenia norm prawa materialnego, czy też norm o charakterze procesowym, przy czym w tym przypadku naruszenie to powinno być tego rodzaju, że miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem ocenia legalność decyzji również z urzędu. Wbrew zarzutom skarżącego Sąd nie dopatrzył się wad zaskarżonej decyzji, w tym takich które mogłyby powodować stwierdzenie jej nieważności. Zarzut dotyczący braku imiennej pieczątki jednego członka Kolegium wydającego decyzję jest bezzasadny, albowiem przepisy nie określają takiego wymogu formalnego orzeczenia. Istotne jest wyłącznie złożenie podpisu, co zaskarżona decyzja zawiera. Jednocześnie należało mieć na uwadze, że sprawa będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji była już rozpoznawana przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 10 listopada 2011 r. o sygn. akt IV SA/GI 126/11 uchylił wcześniej wydane w sprawie decyzje. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że należy ponownie rozważyć wszystkie okoliczności sprawy i ustalić, czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu wnioskowanej pomocy. W szczególności obowiązano do wyjaśnienia, czy skarżący posiada własne środki lub uprawnienia, z których mógłby korzystać, a jednak tego nie czyni. Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna oraz wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ. Odstępstwo tej zasady może dotyczyć tylko ewentualnej zmiany stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że uległ on zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, oraz utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd (por. tezy do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1790/11, dostępny w internetowej bazie sądów administracyjnych).

Przedmiot rozpatrywanej obecnie sprawy, dotyczy złożonego przez skarżącego w dniu 12 sierpnia 2010 r. wniosku o przyznanie pomocy społecznej w formie świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na zakup żywności lub posiłku na miesiąc sierpień 2010 r. w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

Organy rozpoznając ponownie sprawę wzięły pod uwagę zmianę jej stanu faktycznego, gdyż ustalono, że w okresie od miesiąca czerwca do miesiąca sierpnia 2010 r. skarżący został objęty pomocą w formie przyznania mu świadczenia pieniężnego w wysokości co miesiąc 40,- zł. na zakup żywności (decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...]), a dodatkowo decyzją z dnia [...] r., nr [...], został skierowany do Dziennego Domu Pomocy nr [...] w B., gdzie otrzymywał pomoc żywieniową.

Skarżący wprawdzie na rozprawie w dniu 16 maja 2013 r. zaprzeczył, by otrzymał pomoc na zakup żywności w okresie miesięcy czerwiec-sierpień 2010 r., jednakże odmienne ustalenia organu znajdują bezpośrednie potwierdzenie w aktach administracyjnych (k. 44 akt administracyjnych). W tej sytuacji należy zaaprobować stanowisko organów administracji, że w obecnej sytuacji niemożliwa jest realizacja potrzeby żywieniowej skarżącego zgłoszonej na miesiąc sierpień 2010 r., skoro faktycznie została ona już zaspokojona.

Przyjdzie zauważyć, że świadczenie w postaci zasiłku celowego przyznawane w oparciu o ustawę z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. 2005 r. nr 267, poz. 2259 z późn. zm.) ma charakter uznaniowy (por. teza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2012 r. o sygn. akt I OSK 407/ 12, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).

Organ nie ma zatem obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc, bowiem uwzględnienia się wszystkie okoliczności faktyczne na dzień wydania decyzji. Oznacza to między innymi, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, lecz ma pewną swobodę w ocenie zasadności zgłoszonych żądań, a tym samym decydowaniu o ich uwzględnieniu bądź odmowie uwzględnienia. Rozstrzygnięcie sprawy w granicach uznania administracyjnego nie może jednak oznaczać pełnej dowolności, a organ winien w każdym przypadku wyczerpująco uzasadnić swoje stanowisko.

Jednocześnie przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie świadczenia na żywność należy mieć na względzie zasady przyznawania pomocy społecznej określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.).

Oznacza to między innymi, że pomoc ta musi obejmować wyłącznie niezbędne potrzeby, a skarżący nie może oczekiwać pozytywnego rozpoznania każdego złożonego wniosku, również ze względu na ograniczone zasoby finansowe jakimi dysponuje pomoc społeczna.

Nie można jednocześnie tracić z pola widzenia, że ustawa o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ma na celu zaspokajanie bieżących potrzeb żywieniowych osób uprawnionych, przede wszystkim w formie świadczenia rzeczowego - posiłku, żywności, a dopiero kiedy jest to utrudnione w realizacji - w formie pieniężnej. Oznacza, to że pomoc musi zostać przyznana niezwłocznie, a rozpoznawanie wniosków po długim okresie czasu (także z powodu wszczęcia procedury odwoławczej) w większości przypadków nie jest już adekwatne do aktualnej sytuacji osoby wnioskującej. Mimo to w każdej z tego typu spraw należy wszechstronnie rozważyć, czy przyznanie pomocy jest uzasadnione konkretnymi okolicznościami.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd nie dostrzegł przekroczenia przez organy granic uznania administracyjnego i zgodził się z argumentacją stanowiącą podstawę odmowy przyznania skarżącemu pomocy żywieniowej na miesiąc sierpień 2010 r. Pomimo spełnienia przez skarżącego kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania wnioskowanego świadczenia, nie mogło ono zostać mu przyznane ze względu na istotną zmianę stanu faktycznego sprawy, jaka miała miejsce już po wydaniu pierwszej decyzji organu z dnia [...] r. oraz znaczny upływ czasu od złożenia wniosku w przedmiotowej sprawie.

Należy bowiem uznać, że żądanie skarżącego zostało zaspokojone decyzją z dnia [...] r., Nr [...], poprzez przyznanie mu pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w wysokości po 40,- zł. na każdy miesiąc - czerwiec, lipiec i sierpień 2010 r., które zostały wypłacone. Ponadto, obecne skarżący otrzymuje dodatkową pomoc w postaci wyżywienia na wynos (decyzja z dnia 15 czerwca 2012 r.). Tym samym przyznanie skarżącemu wnioskowanej pomocy na miesiąc sierpień 2010 r. nie jest już niezbędne, ani celowe i będzie w zgodzie ze sprawiedliwą dystrybucją środków dla osób najbardziej tego potrzebujących. Odnosząc się do zarzutów skargi przyjdzie zauważyć, że organ był związany zakresem wniosku z dnia 12 sierpnia 2010 r. i nie miał podstaw prawnych do jego modyfikacji. Bez znaczenia jest w tym zakresie uchylenie wcześniejszych decyzji wyrokiem tut. Sądu z dnia 10 listopada 2011 r. o sygn. akt IV SA/GI 126/11. Nie można również podzielić stanowiska skarżącego o możliwości wstecznego przyznawania mu świadczeń pieniężnych na żywność, gdyż pozostawałoby to w sprzeczności z opisanymi wyżej zasadami przyznawania tych świadczeń.

Odnosząc się do złożonego przez skarżącego wniosku o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie z uwagi na treść art. 56 p.p.s.a. Skarżący domagał się bowiem stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. i złożył do tego organu w dniu 6 marca 2013 r. wniosek, czyli w znacznym odstępie czasowym od dnia wniesienia skargi w obecnie rozpatrywanej sprawie, tj. 7 września 2012 r., która nie dotyczy wspomnianej decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny stanu faktycznego i prawidłowo poczynionych rozważań prawnych.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji.