Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 238/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 59 par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 238/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 kwietnia 2013r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.), WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013r., sprawy ze skarg A.K., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 10 grudnia 2012r. Nr [...],, [...],, [...],, [...], w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego i obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, - skargi oddala -


UZASADNIENIE

Postanowieniami z dnia 27 września 2012 r. nr [...] i nr [...] na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.z 2005 r. Nr 229 poz.1954 ze zm.) Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego A.K. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 22 listopada 2010 r. nr [..] wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z tytułu należności pieniężnej w kwocie 367416,40 zł oraz na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 5 maja 20011 r. nr [...] wystawionego przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z tytułu należności pieniężnej w kwocie 53022,18 zł. Organ ustalił, iż zobowiązany nie posiada środków pieniężnych na rachunku bankowym, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie wykazuje dochodów, a wyposażenie firmy w większości zostało sprzedane w 2005 r. oraz korzysta z pomocy rodziny i konkubiny. Ponadto organ ustalił, że w Centralnej Ewidencji Pojazdów zobowiązany figuruje jako właściciel SAM przyczepy lekkiej rok prod. 2002 nr rej. [...] oraz , że zobowiązany jest posiadaczem nieruchomości gruntowych położonych w miejscowościach B., G. i B., które stanowią jedyny jego majątek, z którego może być prowadzona egzekucja, ale przedmiotowe nieruchomości nie są objęte terytorialnym zasięgiem działania organu. W tej sytuacji zd. organu spełnione zostały przesłanki określone w art. 59 § 2 cyt. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

Równocześnie kolejnymi postanowieniami z dnia 27 września 2012 r. nr [...] i nr [...] na podstawie art. 64 c § 1, § 4 i § 7 cyt. wyżej ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego obciążył wierzyciela Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 22044.98 zł oraz wierzyciela Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kosztami postępowania w kwocie 545,69 zł.

Od powyższych postanowień w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz obciążenia kosztami tego postępowania zażalenia złożył Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego domagając się ich uchylenia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz umorzenia postępowania w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego, zarzucając, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego jest przedwczesne i bezzasadne, w sytuacji gdy jest znany majątek zobowiązanego tj. przyczepa lekka SAM oraz nieruchomości. Ponadto żalący się poinformował, że ciąg techniczny, który jest zlokalizowany w Broszkowicach służy do sortowania kruszywa i został ponownie uruchomiony , a zatem zobowiązany nadal prowadzi działalność gospodarczą, w związku z czym istnieje prawdopodobieństwo, że osiąga z tego tytułu dochody. Co do zarzutu organu I instancji, iż nie było wniosku o przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości wierzyciel wskazał, iż "w tytule wykonawczym brak jest możliwości wnioskowania o wszczęcie egzekucji z nieruchomości , a mimo to pismem z dnia 05.04.2012 r. wierzyciel wnioskował o zajęcie nieruchomości". W przedmiocie obciążenia kosztami postępowania egzekucyjnego żalący się zarzucił naruszenie art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne jego zastosowanie oraz art. 64e § 2 poprzez jego niezastosowanie.

Także Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego złożył od powyższych postanowień zażalenia , zarzucając naruszenie art. 124 , art. 77 § 1 i art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne określenie strony postępowania, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, konsekwencją czego są braki w zakresie prawidłowego uzasadnienia zaskarżonych postanowień. Wierzyciel wskazał, iż organ egzekucyjny nie wyjaśnił dlaczego nie można prowadzić skutecznej egzekucji z nieruchomości, opisanych w uzasadnieniu postanowienia, w celu uzyskania środków pieniężnych na pokrycie choćby kosztów postępowania egzekucyjnego, którymi organ obciążył wierzyciela. W przedmiocie obciążenia tymi kosztami wierzyciel zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 64 § 6 oraz art. 64c § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Postanowieniami z dnia 10 grudnia 2012 r. nr [...] i nr [...] oraz nr [...] i nr [...] na podstawie art. 17 i art. 18 oraz art. 59 § 2 i art. 23 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ.U. z 2012 r. poz. 1015) w zw. z art. 138 § 2 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz.1071 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienia i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ich uzasadnieniu organ odwoławczy, po przedstawieniu przebiegu postępowań wskazał, że w zakresie postepowań egzekucyjnych zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowań wyjaśniających w całości lub w znacznej części. W szczególności organ wskazał, że w art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawodawca zawarł zamknięty krąg przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego, co oznacza , że organ egzekucyjny nie może wydać postanowienia o umorzeniu w razie, gdy żadna z tych przesłanek nie wystąpi. W okolicznościach nin. spraw organ egzekucyjny ustalił, że zobowiązany jest właścicielem nieruchomości, położonych poza terytorialnym zasięgiem działania tego organu, nie mniej winien był zapytać wierzycieli o wolę wszczęcia egzekucji z przedmiotowych nieruchomości. Jeżeli wierzyciele nie będą zainteresowani egzekucją z nieruchomości to dopiero wówczas będzie podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W przeciwnym wypadku tj. gdy wierzyciele zgłoszą wolę prowadzenia egzekucji z nieruchomości to dotychczasowy organ egzekucyjny przekaże tytuł do nowego organu egzekucyjnego, właściwego dla egzekucji z nieruchomości.

Za uzasadniony uznał także organ odwoławczy zarzut o błędnym wskazaniu strony postępowania tj. jako wierzyciela Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego, zamiast M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i polecił by przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym zakresie i prawidłowo ustalić stronę postępowania. Co do postanowień w przedmiocie obciążenia wierzycieli kosztami postępowań egzekucyjnych organ odwoławczy wskazał, że wobec uchylenia postanowień organu I instancji w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec majątku zobowiązanego A.K. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ postanowienia o obciążeniu wierzycieli kosztami postępowania egzekucyjnego stały się przedwczesne i straciły podstawę faktyczną.

W skargach od powyższych postanowień A.K. wskazał, że postanowienia organu I instancji w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego są prawidłowe i słusznie organ ustalił, że egzekucja z majątku zobowiązanego jest bezskuteczna. Zd. skarżącego brak możliwości prowadzenia egzekucji z nieruchomości czyni bezprzedmiotowym zlecenie przyjęcia określonego oświadczenia wierzyciela i tym bardziej czynność przekazania postępowania organowi egzekucyjnemu właściwemu wg miejsca położenia nieruchomości. Ponadto, zd. skarżącego, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest wewnętrznie sprzeczne, bowiem z jednej strony organ uzasadnia bezzasadność argumentacji żalącego się, by następnie uchylić zaskarżone postanowienie. Także błędne wskazanie przez organ egzekucyjny wierzyciela, zd. skarżącego, jeśli nawet takie uchybienie można organowi zarzucić, nie wpływa na prawidłowość postanowienia organu I instancji i mogło zostać naprawione w postępowaniu przez organem II instancji, który ponownie rozpatruje sprawę objętą zaskarżonym postanowieniem. Co do postanowień odnoszących się do uchylenia postanowień o obciążeniu wierzycieli kosztami postępowania egzekucyjnego, skarżący stwierdził, że inne postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, które mają decydować o przedwczesności orzeczenia o kosztach postępowania egzekucyjnego również zostały wydane z naruszeniem prawa i ich uchylenie skutkować będzie jednocześnie tym, że postanowienia wydane w nin. postępowaniach ostać się nie mogą.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie i przytoczył ponownie argumenty zawarte uprzednio w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Nie stwierdzając takich naruszeń, sąd administracyjny skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.

Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Ich przedmiotem, a zarazem przedmiotem badania przez Sąd były postanowienia o uchyleniu postanowień o umorzeniu postępowania egzekucyjnego i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz postanowienia o uchyleniu postanowień o obciążeniu wierzycieli kosztami postępowania egzekucyjnego i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Stosownie do treści art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U. z 2000 r. Nr 98 poz.1071 ze zm.) organ odwoławczy może uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji , gdy rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przesłanki określone w cyt. przepisie w nin. stanie faktycznym zostały spełnione.

Jak słusznie wskazał organ odwoławczy generalną regułą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Zatem organ egzekucyjny jest zobowiązany do podjęcia wszelkich środków przewidzianych w ustawie, by cel ten zrealizować To zaś oznacza , że aby zastosować art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji(tj. z 2012 r. Dz. U. poz. 1015), który stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, należy stwierdzić ponad wszelka wątpliwość, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz , ze stan ten ma charakter definitywny. Tymczasem w okolicznościach nin. sprawy organ egzekucyjny ustalił, że zobowiązany jest właścicielem nieruchomości, ale nieruchomości te są położone poza obszarem właściwości miejscowej organu i bez wyjaśnienia z wierzycielami , czy domagają się prowadzenia egzekucji z tych nieruchomości , organ uznał, że skoro on sam nie ma możliwości działania to w tej sytuacji są podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, bowiem nie uzyska w postępowaniu egzekucyjnym kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne , wobec braku majątku zobowiązanego ,do którego można by skierować i prowadzić skuteczną egzekucje administracyjną na podstawie posiadanych tytułów wykonawczych, zgodnie z zasadami dotyczącymi właściwości miejscowej.

W tej sytuacji organ odwoławczy słusznie uznał, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zachodzi bowiem potrzeba wyjaśnienia przez organ I instancji z wierzycielami ich woli prowadzenia egzekucji z przedmiotowych nieruchomości. W sytuacji bowiem, gdy wierzyciele zgłoszą taka wolę to organ I instancji , jako organ egzekucyjny, który nie jest właściwy miejscowo do prowadzenia egzekucji, na podstawie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 cyt. wyżej ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. będzie uprawniony do przekazania sprawy do prowadzenia organowi właściwemu , którego właściwość ustalić należy na podstawie art. 22§ 1 tej ustawy. Słusznie także organ uznał, że w takich okolicznościach, postanowienia w przedmiocie obciążenia wierzycieli kosztami postępowania egzekucyjnego stały się przedwczesne, straciły podstawę faktyczną i kwestia kosztów postępowania egzekucyjnego będzie rozstrzygana albo w postępowaniu egzekucyjnym z nieruchomości albo po wydaniu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

W kontekście powyższych wywodów wszystkie zarzuty skarżącego należało uznać za nieuzasadnione. Jak już wyżej wskazano, brak możliwości prowadzenia egzekucji z nieruchomości przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, z uwagi na brak właściwości miejscowej tego organu do podjęcia takich działań nie czyni bezprzedmiotowym wyjaśnienia z wierzycielami ich woli prowadzenia egzekucji z przedmiotowych nieruchomości. W sytuacji wyrażenia bowiem takiej woli organ będzie uprawniony do przekazania sprawy organowi właściwemu wg zasad wynikających z art. 22 cyt. ustawy. Nie dopatrzył się Sąd także, by uzasadnienie organu odwoławczego było wewnętrznie sprzeczne . Analiza treści tego uzasadnienia pozwala stwierdzić, że organ odwoławczy prawidłowo część zarzutów podniesionych w zażaleniu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego uznał za nieuzasadnione , za uzasadniony uznając jeden zarzut, przedstawiony wyżej, i to skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Również stanowisko skarżącego o możliwości właściwego ustalenia strony przez organ II instancji jest nieprawidłowe. Zgodnie z treścią art. 78 Konstytucji RP oraz art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego strona ma prawo do dwukrotnego rozpoznania tożsamej sprawy przez organy administracji. Jeżeli zaś organ I instancji orzekał w innym zakresie to organ odwoławczy nie może tego błędu naprawić , przeprowadzając postępowanie dowodowe, które podlegałoby weryfikacji tylko w jednej instancji.

Mając na uwadze przytoczone wyżej względy Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.