Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 162/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Uzasadnienie
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Powołane przepisy: article: art. 86 § 1, art. 87 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia H. R. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 327/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku i sporządzenie uzasadnienia wyroku na decyzję Główny Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku o sygn. akt VIII SA/Wa 327/15 z dnia 25 listopada 2015 r.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. odmówił skarżącej H. R. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem ogłoszonym w dniu [...] listopada 2015 r. oddalił skargę skarżącej na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym.

H. R. pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. wystąpiła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...] listopada 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 327/15. W uzasadnieniu wniosku wskazała m.in., iż nie była w stanie dotrzymać terminu ze względu na stan zdrowia, gdyż od dłuższego czasu leczy się psychiatrycznie na depresję. Skarżąca podniosła, iż choroba ta powoduje, że ma problemy z codziennym funkcjonowaniem. Na potwierdzenie powyższego skarżąca dołączyła zaświadczenie lekarskie lekarza psychiatry obejmujące okres od [...] listopada 2015 r. do [...] grudnia 2015 r.

WSA na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wyjaśnił, że argumentacja skarżącej nie moga odnieść pożądanego skutku gdyż, fakt choroby nie jest wystarczającym uprawdopodobnieniem braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Sądu przedłożone przez skarżącą zaświadczenie lekarskie nie wskazuje jednoznacznie, że wnioskodawczyni nie była zdolna do dokonywania czynności prawnych ani też, że nie mogła zlecić dokonania tej czynności innej osobie (np. profesjonalnemu pełnomocnikowi). Z zaświadczenia tego wynika wręcz przeciwnie – że skarżąca, która zachorowała w okresie od [...] listopada do [...] grudnia 2015 r. – mogła chodzić (rubryka 15 zaświadczenia). A zatem mogła dokonać uchybionej czynności, skoro w dniu [...] grudnia 2015 r. (tj. w dacie przebywania na ww. zwolnieniu lekarskim, które zostało wystawione w dniu [...] grudnia 2015 r.) skarżąca osobiście złożyła na Biurze Podawczym Sądu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Potwierdza to, że rodzaj choroby nie był obłożony i nie wykluczał dokonanie przez nią uchybionej czynności. Nadto Sąd I instancji uznał, że niedochowanie przez stronę skarżącą terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu z dnia [...] listopada 2015 r. nie jest następstwem okoliczności niezależnych od strony, lecz jest wynikiem niedostatecznej staranności w prowadzeniu własnych spraw, Sąd uznał, iż nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu.

Na powyższe postanowienie H. R. wniosła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca w uzasadnieniu przedstawiła, że choruje na chorobę psychiczną w postaci depresji. W chorobie tej często występują rożne emocjonalne zaburzenia w tym brak koncentracji, złe samopoczucie, regularna bezsenność lub nadmiar senności itd. Nadto wskazała, iż zaświadczenie lekarskie dopuszcza chodzenie chorego, gdyż choroba ta nie dotyczy narządów ruchu a leczenie choroby nie polega na leżeniu w łóżku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie H. R. zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań wskazać należy, że stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie natomiast z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił mu bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia uwzględnienie wniosku.

Podkreślić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany w kontekście wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Zgodnie zaś z przepisem art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie - jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie - jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienia NSA: z 20 lutego 2012 r., II FZ 145/12; z 24 listopada 2011 r., II FZ 711/11). W piśmiennictwie uprawdopodobnienie określane jest jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastka dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (za: M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, NP 1980, nr 3, s. 75) (podobnie wskazano w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2012r., sygn. akt II FZ 142/12).

Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy. W tym zakresie sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia faktów, na które powołuje się strona domagająca się przywrócenia terminu. Daje to sądowi możliwość dokładnego uwzględnienia wszelkich okoliczności konkretnego przypadku.

Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do realiów rozpoznawanej sprawy należy podzielić przedstawioną przez skarżącą argumentację wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia [...] listopada 2015 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana przez Sąd I instancji analiza stanu faktycznego, że skarżąca nie uprawdopodobniła przesłanek braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest nieprawidłowa.

W stanie rozpoznawanej sprawie skarżąca powołała okoliczność swojej choroby-depresji, która to choroba występuje u skarżącej okresowo i napadowo. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, że choroba ta powoduje, iż nie jest w stanie dokonywać zwykłych czynności dnia codziennego jak również nie jest w stanie przewidzieć kiedy i na wskutek jakich okoliczności nastąpi reemisja choroby w postaci psychicznej. Tym samym nie można podzielić argumentacji Sądu I instancji, iż skarżąca nieuprawdopodobniła okoliczności braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku. Należy podkreślić, że skarżąca nie ma realnego wpływu na wystąpienie swojej choroby, tym samym nie jest wstanie jej zapobiegać. Na okoliczność uprawdopodobnienia swojego braku winy, skarżąca dołączyła zaświadczenie lekarskie potwierdzające wystąpienie zaburzeń depresyjnych, na które cierpli, których nasilenie wystąpiło w okresie ogłoszenia wyroku oraz zbiegło się również z terminem do złożenia wniosku o uzasadnienie tegoż wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca szczególną uwagę, że choroba w postaci depresji na charakter nieprzewidywalny i niezależny od woli chorego. Depresja może dotknąć każdego, niezależnie od wieku, płci, wykształcenia lub sytuacji rodzinnej. Może przyjść nagle albo narastać stopniowo, pozbawiając chorego energii i pozytywnych uczuć. Depresja nie jest zwykłym przygnębieniem, oznaką słabości ani przejawem lenistwa. To zaburzenie nastroju będące poważną chorobą psychiczną, która wymaga leczenia.(źródło: http://www.poradnikzdrowie.pl/psychologia/choroby-psychiczne/depresja-choroba-psychiczna-ktora-nalezy-leczyc_38329.html)

Skarżąca we wniosku powołała okoliczności swojej choroby, przedstawiła stosowne zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza psychiatrę (specjalisty w tej dziedzinie choroby), tym samym brak jest podstaw do założenia, iż w omawianym okresie choroba u skarżącej nie wystąpiła. Zaznaczyć również należy, że Sąd I instancji w przypadku powzięcia wątpliwości co do choroby i treści przedstawionego zaświadczenia lekarskiego nie wezwał skarżącej do przedstawienia dodatkowej dokumentacji choroby i jej przebiegu np. z wcześniejszych okresów.

Zatem w mniejszym stanie faktycznym zdaniem NSA brak jest podstaw do uznania, że skarżąca nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Jak zostało wielokrotnie przedstawione w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany w kontekście wszystkich okoliczności konkretnej indywidualnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło w skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

W oparciu o powyższe okoliczności stwierdzić należy, że H. R. wykazała łączne spełnienie wymienionych na wstępnie okoliczności uzasadniających przywrócenie jej wnioskowanego terminu. W tym stanie sprawy, Sąd I instancji, niesłuszne odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 188 i art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.