Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 51/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 106 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy B. a Wójtem Gminy C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. Ł. o skierowanie jej syna Ł. Ł. do Domu Pomocy Społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy C. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE.

Pismem z dnia [...] listopada 2008 r. S. Ł. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o skierowanie jej syna Ł. Ł. do domu pomocy społecznej.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., działający z upoważnienia Wójta Gminy C. z siedzibą w M., na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., przekazał sprawę do załatwienia według właściwości do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. Ustalił, że Ł. Ł. od 1993 r. przebywa w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w K. Został tam umieszczony przez matkę z zamiarem stałego pobytu, gdyż nie była i nie jest w stanie, biorąc pod uwagę schorzenia syna, odpowiednio się nim zaopiekować. W okresie od [...] stycznia 1995 r. do [...] marca 2004 r. stałym miejscem zameldowania Ł. była K. Nie odnotowano przerw podczas pobytu Ł. w ZOL w K. Od 15 lat miejscem w którym skupia się cała aktywność życiowa, a także miejscem, w którym Ł. został umieszczony z zamiarem stałego pobytu nie jest teren Gminy C., a teren Gminy B. Wskazał, że zgodnie z art. 101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Wywodził, ze według art. 25 Kodeksu cywilnego, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Kryterium ustalenia właściwości miejscowej gminy w zakresie pomocy społecznej jest miejsce zamieszkania, a nie miejsce zameldowania na pobyt stały. Organem właściwym jest zatem GOPS w B., do którego należało przekazać wniosek.

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu zażalenie na postanowienie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r., sygn. akt [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. Kolegium, opierając się na art. 134 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a., wskazało, że zażalenie zostało wniesione przez podmiot nie mający legitymacji strony, ale będący organem. Organowi w takiej sytuacji przysługuje zaś prawo złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działający z upoważnienia Wójta Gminy B., złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Kierownikiem Ośrodka Pomocy Społecznej w M., a Kierownikiem Ośrodka Pomocy Społecznej w B., przez wskazanie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. jako organu właściwego do załatwienia sprawy z wniosku S. Ł. o skierowanie jej syna Ł. Ł. do domu pomocy społecznej. Argumentował, że właściwy jest organ miejsca zamieszkania rodzica. Powołując się na art. 87 i art. 85 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Kierownik podniósł, że rodzice mają obowiązek wykonywania władzy rodzicielskiej tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. Są zatem zobowiązani do wykonywania osobistej pieczy nad osobą dziecka oraz do jego wychowania. Miejscowy organ jest zaś w stanie lepiej zapewnić realizację zadania przez matkę. Właściwość miejscowego organu uzasadnia także treść art. 101 ust.7 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 26 § 1 Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Zdaniem Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B., wynika z tego, że właściwość organu powinna być ustalona według miejsca zamieszkania S. Ł. - matki Ł. Ł. - która posiada pełnię władz rodzicielskich i która wystąpiła z wnioskiem w imieniu małoletniego.

W odpowiedzi na wniosek Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wniósł o wskazanie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. jako organu właściwego do załatwienia sprawy o skierowanie Ł. Ł. do domu pomocy społecznej. Stwierdził, że Ł. Ł. od [...] listopada 1993 r. przebywa w Zakładzie Opiekuńczo - Leczniczym w K. Przez ten okres ani razu nie był w domu rodzinnym, rzadko odwiedzany był przez najbliższą rodzinę. Od 15 lat miejscem zamieszkania, w którym skupia się cała aktywność życiowa i udzielana jest pomoc lekarska dla Ł. Ł., a także miejscem, w którym został on umieszczony z zamiarem stałego pobytu, jest teren Gminy B. Skupienie aktywności życiowej w miejscowości K. kreuje więź Ł. Ł. z terytorium. Przytaczając treść art. 101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. argumentował, że kryterium ustalenia właściwości miejscowej gminy w zakresie pomocy społecznej jest miejsce zamieszkania, a nie miejsce zameldowania wnioskodawcy na pobyt stały. Wskazał na przesłanki pojęcia "miejsca zamieszkania" określone w art. 25 Kodeksu cywilnego. Wywodził, iż w sprawie nie ma zastosowania art. 101 ust.7 ustawy o pomocy społecznej, gdyż procedura refundacji kosztów ma miejsce jedynie w przypadku wystąpienia sytuacji, o których mowa w art. 101 ust.2 i 3 ustawy. Zauważył, że w najbliższym czasie Ł. Ł. stanie się osobą pełnoletnią. Zmieni się jego sytuacja prawna i dochodowa, która będzie miała wpływ na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Tylko na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie można określić rodzaj potrzeb oraz ustalić plan pomocy na rzecz tej osoby. Dyrektor ZOL dla Dzieci w K., pismem z dnia [...] listopada 2008 r., wskazał placówkę świadczącą usługi zaspokajające potrzeby Ł. Ł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), spory o właściwość oraz spory kompetencyjne. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 K.p.a.), natomiast spór kompetencyjny między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej (art. 22 § 2 K.p.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Obowiązku rozpoznania takiego sporu nie wyłącza błędne określenie pisma, przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B., jako wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, gdy w rzeczywistości chodzi o spór o właściwość.

Do sporu doszło w sprawie o skierowanie do domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 59 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz.728 ze zm.), decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu kierowania jej do domu pomocy społecznej. W myśl zaś art. 101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje "miejsca zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt I OW 75/06, niepublikowane, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 362465). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 K.c., jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05, niepublikowane, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 201525).

W sposób szczególny regulowane jest miejsce zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską. Według art. 26 § 1 K.c., miejscem zamieszania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Bezsporne jest, że wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej dotyczył małoletniego Ł. Ł., pozostającego pod władzą rodzicielską matki S. Ł. W takiej sytuacji, w myśl art. 101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 26 § 1 K.c., właściwa jest gmina miejsca zamieszkania rodzica. Tak samo w orzecznictwie ustalano właściwość gminy w sprawach skierowania do domu opieki społecznej osoby pozostającej pod opieką (por. postanowienie NSA z dnia 2 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OW 34/05, niepublikowane, treść [w:] http://orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie NSA z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt I OW 75/05, niepublikowane, treść[w:] System Informacji Prawnej LEX nr 399071).

W konsekwencji uznać należy, że Wójt C., a co za tym idzie upoważniony przezeń Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., zgodnie z art. 101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, jest organem właściwym do rozpoznania wniosku S. Ł. o skierowanie jej syna Ł. Ł. do domu pomocy społecznej. Podkreślić trzeba, że nie są przedmiotem niniejszego postępowania dalsze procesowe losy wniosku złożonego przez przedstawiciela ustawowego, związane z uzyskaniem pełnoletności przez Ł. Ł., oraz uzyskaniem przez małoletniego wnioskodawcę zdolności do czynności prawnych. Kwestie te regulowane są przepisami art. 30 § 1 i 2 K.p.a.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 zdanie drugie P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.