Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2499/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie przyznania i wypłaty zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z 10 sierpnia 2022 r. nr KOC/4736/Op/22, po rozpatrzeniu zażalenia M. S. , utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z 24 czerwca 2022 r. nr OPS.DŚ.5100.5832.2022 o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r.

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy.

6 maja 2022 r. do Prezydenta m.st. Warszawy złożony został wniosek przez M. S. o przyznanie i wypłatę zasiłku stałego od lutego 2003 r.

Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z 24 czerwca 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty M. S. zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że do 31 stycznia 2003 r. przysługiwało stronie prawo do zasiłku stałego wyrównawczego.

Decyzją z 14 marca 2003 r. nr OPS Dz.Śr1/8122/20/2003 prawo do tego świadczenia uchylono, ponieważ ZUS przyznał M. S. prawo do renty. Decyzja została utrzymana w mocy w postępowaniu odwoławczym oraz przez sąd administracyjny. Aktualnie świadczenie to nosi nazwę zasiłek stały i zastąpiło dawny zasiłek stały wyrównawczy.

Według art. 61a kpa, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych powodów postępowanie nie może być wszczęte organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Organ I instancji wskazał, że o zasadności przyznania M. S. prawa do zasiłku stałego na wnioskowany przez niego okres rozstrzygnięto już decyzjami i wyrokami sądowymi. Okoliczności faktyczne i prawne tej sprawy nie zmieniły się, ponieważ zgodnie z treścią informacji ZUS III Oddziału w W. z 5 maja 2022 r. M. S. posiada prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od marca 2022 r., która wynosi miesięcznie 1338,44 zł brutto, przy czym świadczenie to od daty jego przyznania jest zawieszone z powodu odmowy przyjęcia.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. S. wyrażając niezadowolenie z takiej formy załatwienia sprawy. Odwołujący się uważa, że nie zmieniły się warunki na podstawie których przyznano mu zasiłek stały.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z 10 sierpnia 2022 r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z 24 czerwca 2022 r. W uzasadnieniu wskazało, że zgodnie z art. 61a § 1 kpa gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w tym przesłankę zaistnienia innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.

W rozpatrywanej sprawie żądanie M. S. dotyczy przyznania zasiłku stałego począwszy od lutego 2003 r. Zakres żądania strony jest jasny i zrozumiały i wynika z niego wyraźnie, że jej intencją pozostaje otrzymanie zasiłku stałego wraz z wyrównaniem za okres, w którym świadczenia tego został pozbawiony.

Organ I instancji odmawiając wszczęcia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie wyjaśnił, że tożsamy z żądaniem strony zakres był już przedmiotem oceny Prezydenta m.st. Warszawy.

Wnioskowane świadczenie M. S. miał przyznane do 31 stycznia 2003 r. zaś uprawnienie do tego świadczenia zostało uchylone decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z 14 marca 2003 r. nr OPSDz.Śr.Nr1/8122/20/2003. Z akt sprawy wynika także, że Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 14 marca 2003 r. nr OPSDz.Śr.Nr 1/8160/2/2003 odmówił M. S. przyznania zasiłku stałego wyrównawczego w związku z otrzymaniem świadczenia w postaci renty inwalidzkiej z ZUS i przekroczeniem kryterium dochodowego.

W chwili orzekania przez Prezydenta m.st. Warszawy w sprawach zakończonych powyższymi decyzjami obowiązywała ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) w której obecnie znana instytucja "zasiłku stałego" nosiła nazwę "zasiłku stałego wyrównawczego".

Z treści wniosku M. S. z 6 maja 2022 r., jak również złożonego przez niego zażalenia nie wynika, aby jego intencją było wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ww. decyzji z 14 marca 2003 r.

Wobec powyższych ustaleń SKO w Warszawie zgodziło się z Prezydentem m.st. Warszawy, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka obligująca organ do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, którą stanowi "inna uzasadniona przyczyna", z powodu której postępowanie nie mogło być wszczęte, skoro postępowanie w tej sprawie już się toczyło i zapadło w nim ostateczne rozstrzygnięcie.

W rozpatrywanej sprawie tego rodzaju sytuacja zaistniała i oczywistym jest, że postępowanie administracyjne nie może się toczyć z przyczyn przedmiotowych. Okoliczność ta nie wymaga przeprowadzenia przez organ administracji publicznej merytorycznych ustaleń i wywodów, a wynika wprost ze zgromadzonego materiału dowodowego, jak również z samego wniosku M. S. z 6 maja 2022 r.

Tym samym brak było podstaw do merytorycznego rozpatrywania sprawy, z uwagi na konieczność wydania aktu o charakterze formalnoprawnym.

Wobec powyższego, nie stwierdzając wadliwości zaskarżonego postanowienia Prezydenta m.st. Warszawy, organ odwoławczy uznał, że koniecznym stało się utrzymanie go w mocy, stosownie do art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 kpa.

Od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 10 sierpnia 2022 r. M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że zaskarżone postanowienie opiera się na fałszywym stwierdzeniu, że skarżący posiada prawo do renty inwalidzkiej z tytułu niezdolności do pracy. Uważa, że pobieranie nielegalnie narzuconej renty inwalidzkiej jest przestępstwem i naraziłoby pobierającego to świadczenie na odpowiedzialność karną. Skarżący podał, że o jego gotowości do pracy świadczy zgłoszenie się do urzędu pracy na początku lat 90-tych XX w. ignorowane przez wiele lat, aż do osiągnięcia przez niego wieku emerytalnego, kiedy został skreślony z ewidencji w tym urzędzie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Rację ma SKO w Warszawie twierdząc, że wniosek M. S. z 6 maja 2022 r. inicjujący postępowanie zakończone kwestionowanym przez skarżącego postanowieniem jest ponownym wnioskiem przez niego złożonym w tej samej sprawie już ostatecznie rozstrzygniętej w 2003 r. w formie decyzji administracyjnej.

Z akt sprawy oraz z danych ewidencyjnych, którymi dysponuję Sąd (fakty znane Sądowi z urzędu niewymagające przeprowadzenia dowodu) wynika, że pierwszy wniosek M. S. o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego (którego obecnym odpowiednikiem jest zasiłek stały) Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] m.st. Warszawy rozpoznał decyzją z 14 marca 2003 r. nr 1/8160/2/2003 odmawiając wnioskodawcy przyznania zasiłku stałego wyrównawczego, z uwagi na to, że dochód strony przekraczał kryterium dochodowe uzasadniające otrzymywanie zasiłku stałego wyrównawczego, gdyż decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z 22 stycznia 2003 r. przyznano M. S. rentę z tytułu całkowitej, trwałej niezdolności do pracy od 1 października 1998 r., w miesięcznej kwocie 532,91 zł brutto. Natomiast decyzją z 14 marca 2003 r. nr 1/8122/20/2003, w tym samym stanie faktycznym, organ ten zmienił własną decyzję z 7 sierpnia 2003 r. nr 8122/46/2002 przyznającą M. S. zasiłek stały wyrównawczy, w części dotyczącej okresu przyznania zasiłku stałego wyrównawczego i przyznał go do 31 stycznia 2003 r. Na powyższe decyzje M. S. wniósł odwołania, po rozpoznaniu, których Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wydało 7 maja 2003 r. dwie decyzje, tj. nr KOC/1110/Op/03 którą, utrzymało w mocy decyzję nr 1/8160/2/2003 oraz nr KOC/1130/0p/03, którą utrzymało w mocy decyzję nr 1/8122/20/2003. Następnie od ww. decyzji SKO M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi, które wyrokami wydanymi 15 stycznia 2004 r. w sprawach o sygn. akt I SA 1294/03 i I SA 1295/03 zostały oddalone, a orzeczenia stały się prawomocne, po oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny skarg kasacyjnych M. S. w sprawach o sygn. akt I OSK 657/04 i I OSK 997/04.

Zasadnie wskazało Kolegium, że dawny zasiłek stały wyrównawczy w aktualnym stanie prawnym został zastąpiony zasiłkiem stałym, jest więc tym samym świadczeniem.

Podstawę materialnoprawną w niniejszej sprawie stanowił art. 61a § 1 kpa zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Odmowa wszczęcia w niniejszej sprawie postępowania w tym trybie nastąpiła z przyczyn o charakterze procesowym, które czynią wniosek z 6 maja 2022 r. niedopuszczalnym.

Organ na tym etapie postępowania badał, czy zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania oraz dokonał oceny, czy istnieją przesłanki procesowe uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku.

Organ odwoławczy słusznie zauważył, że z treści art. 61a § 1 kpa wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przy czym przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane.

W orzecznictwie wskazuje się, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 kpa, należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 kwietnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 65/14; wyrok WSA w Warszawie z 10 września 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 141/14).

W przedmiotowej sprawie organy obu instancji za inną przyczynę uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego uznały to, że w tej samej sprawie toczyło się już postępowanie i zapadło rozstrzygnięcie o odmowie przyznania M. S. zasiłku stałego wyrównawczego (którego odpowiednikiem jest obecnie zasiłek stały), a nie uległy zmianie okoliczności, które uzasadniałyby ewentualne ponowne przeprowadzenie postępowania w sprawie, co do jej istoty.

Okoliczności faktyczne i prawne tej sprawy nie zmieniły się, ponieważ zgodnie z treścią informacji ZUS III Oddziału w Warszawie z 5 maja 2022 r. M. S. także obecnie posiada prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, która w maju 2022 r. wynosiła miesięcznie 1338,44 zł brutto. Świadczenie to od daty jego przyznania jest zawieszone z powodu odmowy przyjęcia.

Sąd podzielił poczynione przez Prezydenta m.st. Warszawy, jak i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie ustalenia faktyczne, które były wystarczające do uznania, że żądanie wszczęcia postępowania było bezzasadne, gdyż kwestia przyznania M. S. prawa do zasiłku stałego była już przedmiotem rozpoznania w ostatecznych decyzjach Prezydenta z 14 marca 2003 r. dotyczących zasiłku stałego wyrównawczego, z uwagi na przyznanie wnioskodawcy przez ZUS renty oraz przekroczenie ustawowego kryterium do przyznania zasiłku stałego wyrównawczego.

Niewątpliwie ostateczność ww. decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku stałego wyrównawczego wywołała taki skutek, że zamknęła organowi możliwość wszczęcia kolejnego postępowania w tej samej sprawie.

Należało zatem uznać, że w przedmiotowym postępowaniu wystąpiła tożsamość sprawy. Dotyczy ona bowiem tego samego podmiotu, jak i przedmiotu, co wydana odmowna decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z 14 marca 2003 r.

Skoro wniosek z 6 maja 2022 r. był w istocie tym samym żądaniem, w przedmiocie którego wydana została przez Prezydenta m.st. Warszawy odmowna decyzja z 14 marca 2003 r. utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 7 maja 2003 r., to słusznie organy obu instancji stwierdziły, że ponowne prowadzenie postępowania w sprawie przyznania zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r. było niedopuszczalne.

Reasumując nie można było zarzucić organom orzekającym w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa, w szczególności naruszenia art. 61a § 1 kpa.

Podnoszony w skardze subiektywny osąd M. S. o nielegalności renty przyznanej przez ZUS, czy twierdzenie skarżącego o gotowości do zatrudnienia od początku lat 90-tych XX w. do momentu osiągnięcia wieku emerytalnego wykraczały poza przedmiot niniejszej sprawy sądowej i z tego powodu nie miały żadnego znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 poz. 329 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.