Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 3788/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 października 2001 r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. Z. 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2 października 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 oraz art. 20 u. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresy powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 z późn. zmianami) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 16 listopada 2000 r. NR ]...] pozbawiającą J. Z. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ administracji stwierdził, że J. Z. uprawnienia kombatanckie otrzymał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w związku z pełnieniem służby w Wojsku Polskim po 30 czerwca 1947 r. Podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresy powojennego. Dlatego też na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 tejże ustawy powinien być on pozbawiony uprawnień kombatanckich. Organ wskazał, że uprawnienia uzyskane na mocy dotychczasowych przepisów zachowują jedynie osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Nadto organ stwierdził, że nie jest obowiązany do dokonywania ustaleń czy istnieją przesłanki do przyznania uprawnień z innego tytułu.

J. Z. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie decyzji. Skarżący zarzucił, że organ nie uwzględnił przedłożonych przez niego dokumentów potwierdzających jego udział w walkach z bandami UPA.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając wcześniejszą argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Art. 25 u. 1 i 2 ustawy. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresy powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 z późn. zmianami)stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów, uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W myśl art. 1 ust. 2 pkt 6 tej ustawy za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wherwolfu.

Skarżący nabył uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 12 maja 1949 r. do 9 października 1951 r. Skarżący nie posiada zatem uprawnień kombatanckich z tego tytułu.

Skargę należy uznać za zasadną w związku z nierozważeniem przez organ administracji okoliczności dotyczących możliwości nabycia przez skarżącego uprawnień na innej podstawie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 4 marca 2002 r. OPS 13/01 wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresy powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 z późn. zmianami) wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich (ONSA 2002, Nr 4, poz. 132).

Wskazać przy tym należy, że powoływanie się przez stronę na inny tytuł do uprawnień kombatanckich nie może być utożsamiane z wnioskiem o przywrócenie uprawnień, o którym mowa w art. 22 ust. 3 ustawy kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresy powojennego.

Z przedstawionego powyżej poglądu wynika jednoznacznie, że organ administracji w trakcie postępowania, w którym weryfikowane są uprawnienia kombatanckie nie może się ograniczyć jedynie do stwierdzenia, że uprawnienia były przyznane z tytułu utrwalania władzy ludowej, ale w przypadku podniesienia takiego zarzutu powinien zweryfikować czy stronie uprawnienia te nie przysługują również z innych tytułów.

Właśnie taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Po wszczęciu postępowania w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich J. Z. wskazał, że podczas służby w 3 Brygadzie KBW brał udział w walkach z resztkami band UPA. Przedłożył również dokumenty, z których jego zdaniem wynika, że przysługują mu uprawnienia kombatanckie z tego tytułu. Okoliczność ta jednakże nie stanowiła przedmiotu rozważań organu administracji. Nie podjęto więc działań mających na celu ustalenie prawdy obiektywnej. Takie postępowanie organu stanowi naruszenie postanowień art. 7 i 77 K.p.a., które zobowiązują organy administracji do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W wydanej decyzji nie dokonano oceny prawnej twierdzeń skarżącej w tym zakresie ani też przedłożonych przez niego dokumentów.

Dlatego też uwzględniając powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji winien szczegółowo wyjaśnić wskazaną przez stronę podstawę nabycia uprawnień, zakreślić stronie termin na złożenie wniosków dowodowych na poparcie jej twierdzeń w tym zakresie, przeprowadzić zaoferowane przez stronę dowody, a następnie podjąć rozstrzygnięcie w sprawie.

Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271ze zmianami) zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania stosownie do treści art. 205 § 1 tej ustawy, że na koszty te składa się uiszczony przez skarżącego wpis sądowy.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. 153 poz. 1270), określającego , czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się z istoty swej do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Tego rodzaju sytuacja zachodzi w przypadku decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, gdyż zgodnie z art. 26 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, utrata tych uprawnień następuje dopiero wskutek uprawomocnienia się decyzji. Cechę prawomocności można natomiast przypisać wyłącznie tym decyzjom, które zostały utrzymane w mocy prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, bądź też tym, które nie zostały zaskarżone do tego sądu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt V SA 1095/00 Lex Nr 56605) Skoro zatem zaskarżona decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich z mocy samego prawa nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę, to orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi było bezprzedmiotowe.