Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1298/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Anna Szymańska Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) Protokolant ref. Natalia Berkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] lipca2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz Fundacji [...] z siedzibą w [...] kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], wydaną po rozpoznaniu wniosku Fundacji [...] z siedzibą w [...] (dalej "Fundacja", "skarżąca") w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie w postaci dokumentacji sprawy zakończonej wydaniem przez Ministra Klimatu i Środowiska decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie zmiany koncesji nr [...] na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża węgla brunatnego "[...]" – Minister Klimatu i Środowiska (dalej "Minister" lub "organ") postanowił odmówić udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie w zakresie wniosku [...] Akcyjna z siedzibą w [...] z dnia 16 listopada 2020 r. o zmianę koncesji na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża "[...]".

Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 4, 7, 8 i 9 oraz art. 20 ust. 1 w związku z art. 72 ust. 6 i 6a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 277 ze zm. - dalej "ustawa ooś").

Decyzja ta była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej:

W dniu 17 maja 2021 r. Fundacja [...] z siedzibą w [...] wystąpiła do Ministra Klimatu i Środowiska z wnioskiem o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie we wskazanym na wstępie zakresie. W piśmie z dnia 25 maja 2021 r. Fundacja sprecyzowała, że powyższy wniosek składa w oparciu o przepisu art. 72 ust. 6a ustawy ooś.

Pismem z dnia 10 czerwca 2021 r. – mając na uwadze art. 8 ust. 1 ustawy ooś - organ udostępnił upoważnionemu pracownikowi Fundacji część dokumentacji przedmiotowego postępowania i umożliwił wykonanie fotokopii (po anonimizacji danych osobowych). Jednocześnie organ wskazał, że z udostępnienia wyłączony został znajdujący się w aktach sprawy wniosek Spółki [...] S.A. (dalej: "spółka") z dnia 16 listopada 2020 r. o zmianę w koncesji na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża "[...]".

Następnie decyzją z [...] lipca 2021 r. Minister odmówił udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie w żądanym przez skarżącą zakresie. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że w sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy ooś, m.in. przywołał treść art. 72 ust. 6 i 6a ustawy ooś oraz wskazał, że informacje żądane przez Fundację dotyczą elementów środowiska, jakimi są powierzchnia ziemi i kopaliny, a zatem stanowią informacje o środowisku i jego ochronie zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy ooś.

Organ uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do odmowy udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie wynikające z przepisów art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś. Organ podniósł, że zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś władze publiczne mogą odmówić udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie po rozważeniu interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji, jeżeli są to informacje o wartości handlowej, w tym dane technologiczne, dostarczone przez osoby trzecie i objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, jeżeli udostępnienie tych informacji mogłoby pogorszyć konkurencyjną pozycję tych osób i złożyły one uzasadniony wniosek o wyłączenie tych informacji z udostępniania.

Dalej Minister zaznaczył, że pismem z dnia 16 listopada 2021 r. spółka – na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś – złożyła do organu koncesyjnego uzasadniony wniosek o wyłączenie z udostępnienia określonych informacji zawartych we wniosku o zmianę koncesji nr [...] na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża "[...]". Uzasadniając ten wniosek spółka wskazała m.in., że przedmiotowy wniosek koncesyjny wraz z załącznikami należy traktować, jako jedną kompletną informację o spółce, a informacje zawarte we wniosku koncesyjnym są informacjami techniczno-technologicznymi, organizacyjnymi oraz mają charakter unikatowy. Zdaniem spółki informacje te stanowią wartość handlową (dane technologiczne, finansowe), co oznacza, że ich ujawnienie w sposób istotny może wpłynąć na pogorszenie pozycji konkurencyjnej spółki. Ponadto zdaniem spółki przedmiotowy wniosek zawiera również informacje o charakterze technicznym i szereg danych technologicznych, m. in. lokalizacja obiektów zakładu górniczego w aspekcie możliwości eksploatacji złoża, uzasadnienie granic zamierzonej eksploatacji, miejsce i technologie udostępniania złoża, przewidywana wielkość wydobycia węgla brunatnego, kryteria klasyfikacji zasobów złoża, charakterystyka warunków ekonomicznych prowadzenia eksploatacji złoża. W ocenie spółki ujawnienie informacji zawartych we wniosku koncesyjnym może przyczynić się do pogorszenia pozycji konkurencyjnej spółki. Są to informacje niedostępne na rynku i zapewniają przewagę konkurencyjną w stosunku do analogicznych przedsiębiorstw.

Powołując się na przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2003 r. sygn. IV CKN 211/01 w kwestii tajemnicy przedsiębiorstwa organ stwierdził, że informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca przejawia wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Pozostanie określonych informacji tajemnicą przedsiębiorstwa wymaga, aby przedsiębiorca podjął działania zmierzające do wyeliminowania możliwości ich dotarcia do osób trzecich. Instytucja tajemnicy przedsiębiorcy służy ochronie ważnych interesów przedsiębiorcy, przede wszystkim wówczas, gdy nie są one chronione przepisami dotyczącymi innych tajemnic. W ocenie Ministra, przesłanka wartości gospodarczej informacji powinna być interpretowana w ten sposób, że taka informacja musi posiadać pewną wartość ekonomiczną, tzn. jej wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę zaoszczędzi mu wydatków lub zwiększy zyski. Podobnie jak pojęcie wartości gospodarczej, również pojęcie wartości handlowej należy poddać wykładni, która zakłada, iż chodzi o minimalną aktualną lub potencjalną wartość gospodarczą informacji. Informacjom będącym przedmiotem wniosku nie można odmówić posiadania przymiotu wartości handlowej z uwagi na fakt, że poruszają one kwestie, których ujawnienie mogłoby przełożyć się na zaoszczędzenie wydatków lub zwiększenie zysków podmiotu, któremu zostały ujawnione.

Z uwagi na powyższe organ podzielił stanowisko spółki, że informacje zawarte we wniosku mają wartość handlową i zawierają dane technologiczne objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, a zatem nie podlegają udostępnieniu. Do kategorii informacji, które spełniają warunki uznania ich za tajemnicę przedsiębiorstwa o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś organ zaliczył informacje zawarte w dokumentach: dodatek nr 6 do projektu zagospodarowania złoża, opinia Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we [...] z dnia [...] października 2020 r., oświadczenie przedsiębiorcy o sposobie uwzględnienia uwag Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we [...]. Dane zawarte ww. dokumentach określają m.in. warunki geologiczno-górnicze i geologiczno-inżynierskie dla eksploatacji węgla, lokalizację obiektów zakładu górniczego w aspekcie możliwości eksploatacji złoża, system eksploatacji węgla brunatnego, kierunki postępu eksploatacji złoża, określenie wymaganego parku maszynowego dla realizacji zakładanego procesu produkcyjnego, określone warunki geologiczne występowania złoża wraz z jego granicami, uzasadnienie granic zamierzonej eksploatacji, sposób i miejsce zwałowania nadkładu, miejsce i technologię udostępniania złoża, określenie sposobu odwodnienia złoża, przewidywaną wielkość wydobycia węgla brunatnego i dane o kolejności wybierania poszczególnych części złoża, stopień wykorzystania zasobów przemysłowych złoża, określenie kryteriów klasyfikacji zasobów złoża do zasobów przemysłowych i nieprzemysłowych jak i zasobów przewidzianych do wydobycia oraz charakterystykę warunków ekonomicznych prowadzenia eksploatacji i wykorzystania złoża. Ponadto, w ocenie organu spółka podjęła niezbędne działania w celu zachowania wnioskowanych informacji w poufności. Do informacji ma dostęp ograniczona ilość pracowników spółki zobowiązanych do zachowania poufności oraz ograniczono uzyskanie do nich dostępu osobom trzecim. Ponadto, informacje zawarte w przedmiotowej dokumentacji nie zostały dotąd upublicznione. Należy zatem stwierdzić, że spółka podjęła kroki mające na celu ochronę informacji będącej przedmiotem wniosku.

Dalej organ uznał, że oprócz ww. przesłanki wynikającej z art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś, która dotyczy części informacji zawartych we wniosku, to do całości wniosku spółki o zmianę koncesji nr [...] na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża węgla brunatnego "[...]" oraz jego załączników, zastosowanie mają również przesłanki odmowy udostępnienia informacji wskazane w art. 16 ust. 1 pkt 8 i pkt 9 ustawy ooś. Minister wskazał, że zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy ooś władze publiczne mogą odmówić udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie po rozważeniu interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji, jeżeli udostępnienie tych informacji może naruszyć obronność i bezpieczeństwo państwa. Zdaniem Ministra będący przedmiotem żądania wniosek o zmianę koncesji nr [...] na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża węgla brunatnego "[...]" nakierowany jest na zapewnienie w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym znaczącego udziału procentowego krajowego zapotrzebowania społeczeństwa na energię elektryczną, a tym samym zapewnienie ciągłości produkcji energii w zakresie zapewniającym bezpieczeństwo energetyczne państwa. Z uwagi na bezpieczeństwo energetyczne państwa organ zobowiązany jest eliminować wszelkie potencjalne okoliczności mogące negatywnie wpłynąć na proces wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego przez spółkę o zmianę koncesji nr [...].

Jednocześnie organ stwierdził, że informacje znajdujące się we wnioskowanym dokumencie powinny być wyłączone z udostępnienia ze względu na przesłankę określoną w art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy ooś, a mianowicie ze względu na bezpieczeństwo publiczne. Uzasadniając tę część organ wskazał, że termin bezpieczeństwa, spokoju i porządku publicznego to pewne stany dodatnie, panujące w organizacji społecznej, których zachowanie gwarantuje uniknięcie określonych szkód, tak przez całość organizacji jak i przez jej poszczególnych członków. Bezpieczeństwo publiczne przedstawia się zatem jako stan, w którym ogół społeczeństwa i jego interesy oraz państwo wraz ze swoimi celami mają zapewnioną ochronę od szkód zagrażających im z jakiegokolwiek źródła. Minister stanął na stanowisku, że odmowa udostępnienia informacji ze względu na przesłankę bezpieczeństwa publicznego może nastąpić jeżeli udostępnienie informacji mogłoby naruszać jedne z najważniejszych sfer działalności państwa. W tym konkretnym przypadku taką sferą jest zapewnienie społeczeństwu, przez państwo, ciągłości produkcji jak i dostawy energii.

W ocenie organu, zastosowanie ma również przesłanka odmowy udostępnienia informacji wskazana w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy ooś, ponieważ we wnioskowanym dokumencie znajdują się dane osobowe właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości gruntowych z rejestru gruntów znajdujących się w granicach obszaru górniczego. Dane osobowe właścicieli nieruchomości gruntowych nie podlegają udostępnieniu, gdyż korzystają także z ochrony przewidzianej przepisami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych, w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólnego rozporządzenia o ochronie danych).

Organ wskazał także, że - stosownie do art. 16 ust. 1 ustawy ooś - rozważył istnienie interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji zawartych w tym konkretnym przypadku i stwierdził, że z wnioskowanych dokumentów nie wynika istnienie takiego nadrzędnego interesu. Interes publiczny odnosi się do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych ciał publicznych (wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1122/15). Interes publiczny przemawia za udostępnieniem informacji wtedy, gdy pozyskanie danej informacji leży nie tylko w interesie wnioskodawcy, ale też innych obywateli, a także może mieć znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych, może wpływać na poprawę, usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego.

Końcowo Minister zaznaczył, że z uwagi na niemożność odseparowania zawartych we wniosku o zmianę koncesji informacji publicznie dostępnych od informacji objętych ww. przesłankami, koniecznym staje się odmówienie ujawnienia treści całego wniosku spółki o zmianę koncesji nr [...].

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Fundacja [...] z siedzibą w [...], zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 4, 7, 8, 9 ustawy ooś - poprzez przyjęcie ich rozszerzającej interpretacji w sytuacji, gdy wyjątki od obowiązku udzielenia informacji powinny być interpretowane zawężająco i błędną ocenę przesłanek odmowy udzielenia informacji;

2. naruszenie art. 7 Konstytucji poprzez brak wzięcia pod uwagę decyzji Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] grudnia 2021 r., znak [...], co skutkowało wydaniem niespójnych decyzji;

3. naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności Rzym.1950.11.04., Dz.U.1993.61.284 z dnia 1993.07.10 - dalej EKPC, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej - i art. 19 ust. 1 TUE poprzez utrudnienie dostęp do sądu [...] w zakresie możliwości skarżenia Ministra Klimatu i Środowiska znak [...], kończącej postępowanie w sprawie zmiany koncesji nr [...] wydanej przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w dniu z [...] kwietnia 1994 r., na rzecz Kopalni Węgla Brunatnego "[...]" w [...] i przeniesionej na [...] S.A., na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża węgla brunatnego "[...]", położonego na terenie miasta i gminy [...], powiat [...], województwo [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r.

Z ostrożności procesowej Fundacja zarzuciła także brak rozważania zastosowania art. 19 ust. 4 ustawy ooś, tj. brak oddzielenia części informacji podlegającej wyłączeniu z przyczyn, o których mowa w art. 16 ustawy ooś i udostępnienie pozostałej części informacji.

Wskazując na tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania wedle stosownych norm, wraz z kosztami zastępstwa.

W odpowiedzi na skargę Minister Klimatu i Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pismem z dnia 31 października 2021 r. Fundacja podtrzymała stanowisko zaprezentowane w złożonej skardze, dodatkowo wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej "P.p.s.a.") uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Przepis ten umożliwia zatem sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu skutkującym jej uchylenie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że nie powinno budzić wątpliwości, że udzielenie informacji żądanych przez Fundację stanowi informację o środowisku i jego ochronie, w rozumieniu art. 16 ust. 1 ustawy ooś. Jak zasadnie wskazał organ, władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów - działalności orzeczniczej (art. 8 ust. 1 ustawy ooś). Natomiast w myśl art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy udostępnieniu, o którym mowa w art. 8, podlegają informacje dotyczące stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami.

Nadto, stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, udostępnieniu podlegają również środki, takie jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działania wpływające lub mogące wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów. Niewątpliwie w powyżej wskazanym katalogu mieszczą się informacje, o których udzielenie wystąpiła skarżąca Fundacja. Przy tym przepisy ustawy ooś, nie ograniczają formy, w jakiej informacja może być udostępniona, mówią ogólnie o jej udostępnieniu w formie ustnej, pisemnej, wizualnej, dźwiękowej, elektronicznej lub jakiejkolwiek innej (art. 9 ust. 2 ww. ustawy). Organ zatem, po rozważeniu czy istnieją przesłanki do udzielenia żądanej informacji, winien jej udzielić w jednej z ww. postaci.

Jednak w myśl art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś, władze publiczne mogą odmówić udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie po rozważeniu interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji, jeżeli są to informacje o wartości handlowej, w tym dane technologiczne, dostarczone przez osoby trzecie i objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, jeżeli udostępnienie tych informacji mogłoby pogorszyć konkurencyjną pozycję tych osób i złożyły one uzasadniony wniosek o wyłączenie tych informacji z udostępniania.

Słusznie organ zauważył, że do zastosowania powyższego przepisu niezbędne jest, aby informacja pochodziła od podmiotu wnoszącego o jej wyłączenie z powszechnej dostępności, z podaniem – co należy podkreślić: motywów uzasadniających takie wyłączenie oraz informacja musi posiadać wartość handlową. Każdorazowo władze publiczne posiadające takie informacje muszą więc dokonać ich weryfikacji zarówno pod kątem uzasadnionego zastrzeżenia ich udostępnienia, jak i potencjalnej wartości handlowej. Warto też podkreślić, że dopuszczalne wyjątki od zasady udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie są przewidziane w art. 4 dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz. U. UE L z 2003 r. Nr 41, str. 26), a także w art. 4 ust. 3 i 4 Konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706). Wyjątki te pokrywają się z wyjątkami przewidzianymi w ustawie ooś (art. 16 ust. 1).

Z kolei jak stanowi art. 19 ust 4 ustawy ooś, jeżeli jest możliwe oddzielenie części informacji podlegającej wyłączeniu z udostępnienia z przyczyn, o których mowa w art. 16 ustawy ooś, udostępnia się pozostałą część informacji. Przepis jest zgodny z motywem 17 powołanej wyżej dyrektywy 2003/4/WE, zgodnie z którym organy władzy publicznej powinny udostępniać część informacji o środowisku, w przypadku gdy z informacji, których dotyczy wniosek, można wydzielić informacje wchodzące w zakres wyjątków. Ustawa transponuje w tym zakresie przepis art. 4 ust. 4 dyrektywy 2003/4/WE.

W rozpoznanej sprawie organ odmówił udzielenia informacji o środowisku i jego ochronie z uwagi na:

- po pierwsze fakt, że informacja o środowisku stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa (art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś),

- po drugie to, że udostępnienie informacji mogłoby naruszyć obronność i bezpieczeństwo państwa (art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy ooś),

- po trzecie, ze względu na bezpieczeństwo publiczne (art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy ooś),

- po czwarte, że udostępnienie informacji mogłoby naruszyć ochronę danych osobowych, dotyczących osób trzecich, jeżeli jest ona przewidziana odrębnymi przepisami prawa (art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy ooś).

Przechodząc do meritum, po dokonaniu analizy akt sprawy i zarzutów skargi Sąd doszedł do przekonania, że Minister naruszył przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., bowiem wadliwie ustalił i ocenił zgormadzony w sprawie materiał dowodowy w kwestii udostepnienia stronie żądanej informacji o środowisku i jego ochronie. Ponadto, organ naruszył art. 11 i art. 107 § 1-3 K.p.a., gdyż w sposób niedostatecznie przekonywujący uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Powyższe naruszenia wskazanych przepisów postępowania – w ocenie Sądu – mogły doprowadzić do naruszenia przepisów art. 16 ust. 1 pkt 4, 7, 8 i 9 ustawy ooś.

W pierwszej kolejności za zasadne należy uznać zarzuty skargi co do tego, że organ – w kontrolowanym postępowaniu - nie wziął pod uwagę przepisów Dyrektywy Parlamentu Europejskiej i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (tekst jednolity Dz.U.UE.L.2012.26.1 z dnia 28 stycznia 2012 r. – dalej "Dyrektywa") w zakresie art. 11 ust. 1 i 3 dotyczącego udziału organizacji ekologicznej w postepowaniach następczych (np. o wydanie/zmianę koncesji) wydanych decyzji środowiskowych. Rację ma strona skarżąca, że Dyrektywa nie była prawidłowo implementowana do polskiego systemu prawnego o czym świadczy chociażby w tym względzie nowelizacja ustawy ooś. Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej "TSUE") wynika, że w przypadku braku implementacji Dyrektywy bądź jej nieprawidłowej transpozycji organy krajowe nie mogą stosować w odniesieniu do osób fizycznych i osób prawnych krajowych aktów prawnych (ustawowych i administracyjnych), które nie są zgodne z przepisami dyrektyw spełniających kryteria stosowania na płaszczyźnie krajowej. Inaczej mówiąc, jeśli przepisy Dyrektywy nadają podmiotowi określone prawa i nie zostały wprowadzone do porządku krajowego to wówczas istnieje konieczność przyjęcia bezpośredniej skuteczności przepisów Dyrektywy (wyroki: ETS z dnia 4 grudnia 1973 r. w sprawie 41/74 Yvonne Van Duyn v. Home Office ECR 1974, 01337, ETS z dnia 19 stycznia 1982 r. w sprawie 8/81 Ursula Becker v. Finanzamt Munsterinnenstadt, 102/02 Ingeborg, ETS z dnia 201/02 The Queen a la demande de Helena Wells, ETS z 7 lipca 1981 r. w sprawie 158/80 Rewe v. Hauptzollamt Kiel ECR 1981, s. 1805, § 43). A zatem, powołując się na bezpośrednią skuteczność przepisów Dyrektywy Minister winien ocenić czy strona skarżąca w postepowaniu o zmianę koncesji nr [...] na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża węgla brunatnego "[...]" nie posiadała statusu strony, a zatem czy jest/była uprawniona do o uzyskania żądanych informacji o środowisku z tego tytułu "niejako z urzędu". Organ nie poczynił ustaleń w tym zakresie, a w ocenie Sądu jest to istotna okoliczność, która mogłaby mieć istotna znaczenie dla wyniku niniejszego postępowania, bowiem jeśli organ doszedłby do wniosku, że w postepowaniu administracyjnym o zmianę koncesji nr [...] na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin Fundacji przysługiwałby status strony, to wówczas Fundacja mogłaby w tamtym postepowaniu uzyskać chociażby streszczenie informacji, których organ odmawia udostępnienia. W konsekwencji Fundacja nie miałaby potrzeby – w ramach dostępu do informacji publicznej (o środowisku i jego ochronie) występować o żądane dane i mogłaby skutecznie skorzystać z prawa do Sądu w sprawie zaskarżenia ewentualnego rozstrzygnięcia w sprawie zmiany koncesji nr [...]. Jednocześnie, w ocenie Sądu, nie może zasługiwać na uwzględnienie argumentacja organu powołująca się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które rzekomo popierają stanowisko organu. Zaznaczyć trzeba, że zapadłe wyroki dotyczyły co prawda rozstrzygnięć Ministra w zakresie odmowy udostępnienia wniosku spółki, jednakże Sądowi orzekającemu we wskazanych sprawach nie była znana istotna okoliczność, tj. decyzja Ministra z dnia [...] grudnia 2020 r., która odmawiała ww. spółce wyłączenia części dokumentów z udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie. Wobec tego, w powoływanie się na ww. orzeczenia nie mogło w okolicznościach niniejszej sprawy odnieść zamierzonego skutku, bowiem każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie w oparciu o ustalony stan faktyczny.

Zasadne są również zarzuty skargi co do przesłanki z art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy ooś. Zdaniem Sądu, organ nie miał wystarczających podstaw do odmowy udostępnienia żądanych informacji powołując się na ochronę danych osób trzecich. Wszelkie dane wrażliwe znajdujące się w dokumentach, które podlegałyby ewentualnemu udostępnieniu stronie skarżącej można poddać anonimizacji, a zatem ta przesłanka nie może stanowić podstawy odmowy udostepnienia informacji o środowisku. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko (na tle przepisów o dostępie do informacji publicznej), że możliwe jest udostępnienie informacji po wymazaniu tzw. danych wrażliwych, o ile nie niweczy to pożądanego przez stronę rezultatu w postaci uzyskania konkretnej informacji publicznej (por. wyrok WSA w Gliwicach z 12 marca 2013 r., IV SAB/Gl 115/12, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Sz 95/19, LEX nr 2763198, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2020 r., sygn. II SA/Wa 1859/19, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 maja 2021 r., sygn. II SA/Bk 286/21, oraz piśmiennictwo: Haładyj Anna, Ochrona danych osobowych i inne przesłanki odmowy udostępniania informacji o środowisku zawartych w protokołach pokontrolnych, Studia Prawnicze KUL 2016/1/31-52). Sąd w niniejszym składzie podziela to stanowisko.

Trafne okazały się także zarzuty Fundacji dotyczące naruszenia przepisu art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś. W ocenie Sądu, uzasadnienie odmowy w zakresie udostepnienia wniosku o zmianę koncesji nr [...] z uwagi na "tajemnicę przedsiębiorstwa" jest niewystarczające. Zgodnie z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. 2020 r., poz. 1913), przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Aby dana informacja podlegała ochronie na podstawie tego przepisu, przedsiębiorca musi po pierwsze podjąć działania w celu zachowania poufności tych informacji (i ta przesłanka bez wątpienia w niniejszej sprawie została spełniona), po drugie podmiot powinien wykazać, że określone informacje aby mogły zostać objęte tajemnicą przedsiębiorcy muszą, ze swojej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnianie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy (informacje takie muszą mieć choćby minimalną wartość) z wyłączeniem informacji, których upublicznienie wynika np. z przepisów prawa. Ta przesłanka nie została w sposób szczegółowy wykazana i opisana w rozstrzygnięciu organu. Organ co prawda wymienił w zaskarżonej decyzji ogólne dane z dokumentów, których odmówił udostępnienia, jednakże nie wskazał konkretnie, które jego zdaniem informacje mogą stanowić "tajemnicę przedsiębiorstwa", a przede wszystkim szczegółowo nie wykazał – co było jego obowiązkiem wynikającym z zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.) w jaki sposób udostępnienie takich danych mogłoby pogorszyć pozycję konkurencyjną spółki (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 12014 r., sygn. I OSK 2112/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2018 r., sygn. IV SA/Wa 2854/17). Zdaniem Sądu, nie wystarczy samo przekonanie spółki, że dane zawarte we wniosku o zmianę koncesji i załącznikach mają charakter tajemnicy przedsiębiorstwa, a także ogólnikowe stwierdzenie organu, że mają one wartość handlową i zawierają dane technologiczne. Konieczne jest wykazanie że udzielenie tych informacji osobom trzecim mogłoby narazić podmiot na szkodę czy negatywnie wpłynąć na jego pozycję na rynku wydobywczym. Ponadto, organ w ogóle nie dokonał analizy w kontekście art. 19 ust. 4 ustawy ooś, tj. czy możliwe było (jeśli faktycznie część informacji podlegała wyłączeniu) udostępnienie pozostałych informacji. Zwykle nie podlega wyłączeniu cały dokument tylko te dane które faktycznie stanowią wartość tajemnicy. Zawarcie w uzasadnieniu decyzji lakonicznego zdania "brak możliwości odseparowania" jest dalece niewystarczające w ocenie Sądu i zabrakło tu szczegółowego, przekonywującego uzasadnienia, zwłaszcza w kontekście przepisu art. 19 ust. 4 ustawy ooś. Organ nie wskazał dlaczego konkretne (poufne) dane nie mogą zostać "odseparowane" od innych danych, jaki mają związek i dlaczego jego zdaniem stanowią tajemnicę handlową przedsiębiorstwa. Organ w ogóle w tym zakresie nie poczynił rozważań, zwłaszcza w kontekście art. 74 ust. 3 Konstytucji i przepisów ustawy ooś, mówiących że zasadą jest udostępnianie informacji o środowisku i jego ochronie, a wyjątkiem odmowa udzielenia takiej informacji.

Na uwagę zasługuje również niespójność wydanych decyzji, tj. decyzji Ministra z 17 grudnia 2020 r. o odmowie wyłączenia dokumentacji (załączników) i zaskarżonej decyzji. Z jednej strony organ odmawia wyłączenia konkretnych załączników, a z drugiej strony odmawia udostepnienia wniosku o zmianę i załączników, które stanowią jego integralną część. Dodatkowo zaznaczyć trzeba, że analogiczny wniosek osoby prywatnej o udostepnienie wniosku o zmianę koncesji nr [...] został przez inny organ – Burmistrza Miasta i Gminy [...] rozpatrzony inaczej niż dokonał tego Minister, co poddaje w wątpliwość czy przesłanki na które powołał się organ w zaskarżonej decyzji faktycznie zachodzą. Jednocześnie podważa zaufanie do organów państwa.

Rację ma strona skarżąca, że Minister w niewystarczający sposób uzasadnił odmowę udostępnienia informacji z uwagi na obronność i bezpieczeństwo państwa oraz bezpieczeństwo publiczne (art. 16 ust. 1 pkt 8-9 ustawy ooś). Zagrożenia obronności i bezpieczeństwa państwa organ upatruje w tym, że udostępnienie informacji o wniosku (wraz z załącznikami) o zmianę koncesji nr [...] mogłoby negatywnie wpłynąć na proces wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie co z kolei mogłoby doprowadzić do zakłócenia ciągłości produkcji energii w zakresie zapewniającym bezpieczeństwo energetyczne państwa. Natomiast zagrożenia ze względów bezpieczeństwa publicznego organ upatruje w tym, że udostępnienie żądanych informacji mogłoby naruszyć jedną z ważniejszych sfer dla społeczeństwa, tj. zapewnienie mu ciągłości produkcji i dostaw energii.

W ocenie Sądu, powyższa argumentacja jest lakoniczna, zbyt ogólna, by można było ją uznać za prawidłową w świetle art. 107 § 1-3 K.p.a. Minister nie zdołał w sposób jasny, precyzyjny, a przede wszystkim przekonywujący przedstawić argumentacji dlaczego uznał, że nie można wniosku o zmianę koncesji nr [...] wraz z załącznikami udostępnić Fundacji i jaki będzie miało wpływ na obronność, bezpieczeństwo zarówno państwa jak i publiczne. Organ nie wykazał realnego związku między udostępnieniem informacji o środowisku a zagrożeniami na które się powołał. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że zagrożenie bezpieczeństwa publicznego musi mieć bezpośredni i realny związek z udostępnieniem informacji o środowisku (wyrok NSA z dnia 23 marca 2021 r., sygn. III OSK 83/21). W ocenie Sądu Minister nie zdołał przedstawić, chociażby uprawdopodobnić w dużym stopniu, że udostępnienie żądanych informacji może rzeczywiście zagrozić produkcji energii i ewentualnie zakłócić dostawy energii. Argumentacja organu w tym zakresie jest "na siłę", pozbawiona racjonalności i wątpliwym jest aby uzyskanie żądanych informacji mogło wywołać taki skutek. Nie bez znaczenia jest to, że podmiotem żądającym informacji jest Fundacja, której celem statutowym jest szeroko pojęta ochrona środowiska, a nie konkurencyjna spółka zajmująca się przemysłem wydobywczym. Sąd oczywiście nie przesądza czy w niniejszej sprawie zachodzą zagrożenia (czy też nie) z art. 16 ust. 1 pkt 8-9 ustawy ooś, jednakże organ jeśli uzna ponownie, że kwestionowane przesłanki zachodzą powinien swoje rozstrzygnięcie szczegółowo uzasadnić wykazując realne zagrożenie z udostępnieniem tych informacji.

Dopełniając powyższą argumentację Sąd zaznacza, że z treści przepisu art. 16 ust. 1 ustawy ooś wynika, że w przypadku wystąpienia przesłanek w nim przewidzianych, odmowa udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie stanowi uprawnienie (a nie obowiązek) organu. Przepis bowiem stanowi, że organ "może" odmówić udostępnienia informacji. Zdaniem Sądu, decyzje, które oparte są na uznaniu administracyjnym winny być w sposób szczególnie precyzyjny i wyczerpujący uzasadnione, tak aby w pełni odpowiadały wymogom zawartym w przepisach art. 8, art. 11 i art. 107 § 1-3 K.p.a. W judykaturze podkreśla się, że obowiązki organu w zakresie uzasadnienia decyzji uznaniowych są większe aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania (zob. J. Zimmermann, Znaczenie uzasadnienia rozstrzygnięcia organu administracji publicznej dla orzecznictwa sądowoadministracyjnego, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2010 i przywołane tam orzecznictwo). To samo dotyczy rozstrzygnięć zawierających pojęcia niedookreślone - tak jak w niniejszej sprawie, tj. "tajemnica przedsiębiorstwa", "porządek publiczny i bezpieczeństwo państwa" (por. wyroki NSA: z dnia 11 stycznia 2016 r., sygn. I OSK 549/16, z dnia 22 września 2016 r., sygn. I OSK 413/15). Powyższe obowiązki w zakresie uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie zostały – zdaniem Sądu – w kontrolowanej sprawie spełnione.

Prowadząc ponownie postępowanie organ uwzględni ocenę prawną wynikającą z niniejszego orzeczenia i na tej podstawie wyda właściwe rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy ustawy ooś i K.p.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie 1. sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2. wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 714 zł, na którą składa się wysokość uiszczonego przez nią wpisu sądowego od skargi, ustalonego na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) w wysokości 200 zł. oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł) określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 poz. 265) i opłata skarbowa od dwóch pełnomocnictw w łącznej wysokości 34 zł.