Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 494/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędziowie asesor WSA Hieronim Sęk, asesor WSA Artur Kot (spr.), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2006 r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...], 2) określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Pismem z 5 września 2005 r. Z. J. wystąpił z wnioskiem o umorzenie należności składkowych, do których zaliczają się nieopłacone składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Uzasadniając wniosek zobowiązany powołał się na swoją trudną sytuację majątkową. Oświadczył, że ma na utrzymaniu sześcioosobową rodzinę. Dziewięcioletni syn cierpi na przewlekłą chorobę i wymaga stałej opieki. Koszty rehabilitacji oraz leczenia pochłaniają znaczne środki pieniężne. Jako dowód dołączył wydane przez właściwy organ orzeczenie o niepełnosprawności syna. Dodał, że zawsze starał się wywiązywać ze swoich obowiązków płatniczych. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego i jako podstawowe źródło utrzymania wskazał dochody z działalności rolniczej. Oświadczył jednocześnie, że niewielkie dochody osiągane z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności uzupełniają jedynie budżet domowy. Z uwagi na znaczne koszty utrzymania wieloosobowej rodziny nie posiada możliwości spłaty zadłużenia i prosi o udzielenie jakiejkolwiek pomocy w spłacie należności składkowych.

Decyzją z [...] listopada 2005 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N., powoływany dalej jako "Zakład" - działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust 1 i ust. 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s." - odmówił skarżącemu umorzenia należności składkowych. Uzasadniając swoje stanowisko Zakład wskazał, że jego zdaniem brak jest podstaw do stwierdzenia całkowitej nieosiągalności przedmiotowych należności składkowych. Wyraził nadto przypuszczenie, że przed upływem terminu przedawnienia należności zostaną uregulowane.

Wskazując na przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), powoływanego dalej jako "rozporządzenie", Zakład stwierdził, że zobowiązany nie wykazał, iż spłata należności pociągnęłaby zbyt ciężki skutki dla jego rodziny. Zauważył, że opiekę nad dziećmi sprawuje żona zobowiązanego, zatem on może podjąć zatrudnienie. Zakład podkreślił, że to na zobowiązanym "ciąży obowiązek wykazania, że trudna sytuacja majątkowa i rodzinna uniemożliwia mu opłacenie należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki". Podniósł nadto, że "cytowane przepisy nie nakazują organowi wydającemu decyzję umarzania należności w każdym przypadku, nawet gdy zaistniały wymienione wyżej przesłanki, a jedynie dają możliwość uznania, czy okoliczności przedstawione przez zobowiązanego i wynikające z akt sprawy uzasadniają celowość umorzenia i czy nie są sprzeczne z interesem finansów ubezpieczeń społecznych".

Stosownie do pouczenia zawartego w powyższej decyzji, Z. J. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając wniosek zobowiązany oświadczył, że sytuacja rodzinna i finansowa wywołała u jego żony chorobę nerwową. Zadłużenie powstało w związku z wyłączeniem go z grona osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników. Skarżący stwierdził nadto, że w jego przekonaniu wykazał, iż sytuacja majątkowa i rodzinna uniemożliwia mu spłatę zadłużenia w wysokości około 60.000 zł, gdyż pociągnęłoby to bez wątpienia zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Zakład natomiast błędnie ocenił jego sytuację życiową i dlatego wydał decyzję odmawiającą umorzenia przedmiotowych należności.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, powołując się na art. 83 ust. 4 u.s.u.s., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - powoływany dalej jako "Prezes Zakładu" - decyzją z [...] grudnia 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko, Prezes Zakładu powtórzył argumenty przedstawione w decyzji pierwszoinstancyjnej. Jednocześnie podkreślił, że na pozytywne rozpatrzenie wniosku nie pozwalały przeszkody natury formalnej, gdyż brak było kompletnej dokumentacji rozliczeniowej, o czym zobowiązany został poinformowany. Wyjaśnił, że "Brak poprawnej dokumentacji uniemożliwia Oddziałowi ustalenie prawidłowej kwoty zadłużenia". Dodał, że "na należności sporne, ulg w spłacie nie udziela się".

Pismem z 11 stycznia 2006 r. Z. J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa Zakładu. Wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Zakładu. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - przywoływanej dalej jako "K.p.a".

Odpowiadając na skargę, Prezes Zakładu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Obszerniej, niż w zaskarżonej decyzji, opisał stan faktyczny sprawy, a nadto wskazał na okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają wydanie decyzji odmawiającej umorzenia należności składkowych.

Po otrzymaniu odpowiedzi na skargę, skarżący złożył w Sądzie pismo z 21 lutego 2006 r. zawierające oświadczenie, że podtrzymuje złożoną skargę, a dodatkowo zarzuca zaskarżonej decyzji brak odniesienia się do jego sytuacji majątkowej i rodzinnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej u.p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Sąd nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, a następnie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bada jedynie, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego. Odnosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej Sąd wyjaśnia, że nie jest władny orzec o umorzeniu należności składkowych skarżącego, gdyż kompetencję wydania rozstrzygnięcia w powyższej kwestii ustawodawca powierzył w pierwszej instancji Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, zaś w drugiej Prezesowi Zakładu.

II. Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest decyzja Prezesa Zakładu

utrzymująca w mocy decyzję I instancji o odmowie umorzenia należności składkowych. Zastosowanie mają zatem przepisy art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) - zwanej dalej "u.s.u.s." oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365 - zwanego dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Z przepisów tych wynika zaś, że należności składowe mogą być umarzane, z zastrzeżeniem ust. 3a, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, tj. gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W myśl natomiast ust 3a cytowanego przepisu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Na mocy ustawowej delegacji (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej określił szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wymienił przy tym przykładowe sytuacje, uzasadniające umorzenie należności składkowych w całości lub w części.

III. Analizując treść powyższych przepisów warto podkreślić, że prawodawca, dopuszczając możliwość umorzenia należności z tytułu składek, posłużył się zwrotem "może umorzyć" ("mogą być umorzone"). Oznacza to, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu. Uznanie administracyjne jest natomiast konstrukcją prawną, pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Inaczej mówiąc, dysponując prawem do umorzenia należności na zasadzie uznania administracyjnego, organ może, ale nie musi, umorzyć należność z tytułu składek lub odsetki za zwłokę, mimo zajścia określonych przesłanek. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru wskazanymi w przywołanych przepisach.

Tak duży zakres swobody decyzyjnej oznacza jednocześnie, że na organie spoczywa szczególny obowiązek pełnego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, celem wykazania, że zbadał on sprawę w zakresie ustawowych dyrektyw, jak również zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego uzasadnienie spełnia bowiem szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie wyraz w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok z 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 320/95; wyrok z 30 września 1996 r., sygn. akt SA/Wr 3095/95; wyrok z 26 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2096/95 lub wyrok z 21 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1120/95).

IV. Wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności poprzedza postępowanie, które prowadzone jest w oparciu o przepisy K.p.a., zgodnie z art. 180 § 1. Na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia Zakładu przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten rozpatrywany jest przez Prezesa Zakładu, na podstawie przepisów K.p.a. dotyczących postępowania odwoławczego. Oznacza to, że wydając decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Zakładu związany jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w Rozdziale 2 Działu I K.p.a., w tym zasadą praworządności, wyrażoną w art. 6 K.p.a. Obowiązany zatem jest prawidłowo stosować zarówno przepisy prawa materialnego, jak również przepisy procesowe.

Przechodząc na grunt sprawy niniejszej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wypełniona została zatem przesłanka uchylenia tychże decyzji, określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. Sąd zauważył, że dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału, organ pierwszej i drugiej instancji nie dopatrzył się przesłanek umorzenia zaległości, wymienionych zarówno w art. 28 u.s.u.s., jak i w § 3 rozporządzenia. Swojego stanowiska w tej mierze organy nie uzasadniły jednakże w sposób należyty. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie spełnia bowiem wymogów określonych w art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Z przepisów tych wynika, że decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, wskazujące w szczególności fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienie prawne, obejmujące wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd stwierdził, że uzasadniając swoje rozstrzygnięcia Zakład oraz Prezes Zakładu nie odnieśli się należycie do argumentacji podniesionej przez skarżącego we wniosku o umorzenie należności składkowych oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zapewniając o przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organy nie dały temu wyrazu w swoich decyzjach.

Za słuszne uznał zatem Sąd zarzuty skarżącego, że zarówno Zakład jak i Prezes Zakładu dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, a ich decyzje mają ogólnikowy charakter. W ocenie Sądu, działania Zakładu oraz Prezesa Zakładu dotknięte jest wadą naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 K.p.a., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Działania te są również sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania do organu, wyrażoną w art. 8 K.p.a. Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście zawartej w art. 11 K.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony określonego obowiązku, bez potrzeby stosowania środków przymusu.

W ocenie Sądu, uzasadniony jest również zarzut skarżącego dotyczący naruszenia dyspozycji art. 9 K.p.a. Z przepisu tego wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są do należycie wyczerpującego wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Prezes Zakładu w swojej decyzji stwierdził, że "na pozytywne rozpatrzenie (...) wniosku nie pozwalają przeszkody natury formalnej bowiem nadal brak jest kompletnej dokumentacji rozliczeniowej". Powołał się przy tym na rozmowę telefoniczną z 1 grudnia 2005 r. oraz pismo z 24 października 2005 r. informujące jakoby zobowiązanego o braku możliwości pozytywnego rozpoznania jego wniosku, gdyż brak poprawnej dokumentacji uniemożliwia Oddziałowi ustalenie prawidłowej kwoty zadłużenia. Zaznaczył nadto, że "na należności sporne, ulg w spłacie nie udziela się".

Sąd zauważa, iż brak jest w aktach sprawy dokumentu potwierdzającego odbycie rozmowy telefonicznej z dnia 12 stycznia 2005 r. Tym samym Sąd nie może domniemywać, że organ odwoławczy należycie i wyczerpująco poinformował zobowiązanego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Natomiast w piśmie z dnia 24 października 2005 r., wbrew zapewnieniom organu odwoławczego, zobowiązany nie został poinformowany o tym, że brak kompletnej dokumentacji rozliczeniowej nie pozwala na pozytywne rozpatrzenie jego wniosku. Zakład poinformował natomiast skarżącego, że "zgodnie z obowiązującymi przepisami obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają m.in. osoby prowadzące pozarolniczą działalność na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. W sytuacji nie dokonania powyższych zgłoszeń i rozliczeń składek zostanie wydana decyzja administracyjna w przedmiotowej sprawie."

Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, w pełni podziela poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z 12 kwietnia 2000 r. (sygn. akt I SA/Ka 1740/98), iż "Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 kpa) powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 kpa."

V. Kolejnym naruszeniem przepisów, którego dopatrzył się Sąd w sprawie niniejszej jest niedopełnienie przez organy wymogu zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym stworzenia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Wymóg ten ciąży na organach zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. Zgodnie z § 2 powyższego przepisu organ może odstąpić od zasady czynnego udziału stron wyłącznie w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, zaś przyczyny tego odstąpienia organ powinien utrwalić w aktach sprawy. W sprawie niniejszej Sąd nie stwierdził, aby którakolwiek z przesłanek odstąpienia od zasady miała miejsce. Żadna taka okoliczność nie została również udokumentowana przez organ.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie tylko nie miał możliwości dokonania i przedstawienia swojej oceny co do kompletności zebranego materiału dowodowego, ale przede wszystkim do zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji. Wypowiedzenie się w kwestii materiału dowodowego wymaga bowiem uprzedniego zapoznania się z nim.

Niewywiązanie się przez Zakład oraz Prezesa Zakładu z obowiązków nałożonych na mocy art. 10 § 1 K.p.a. mogło mieć wpływ na możliwość uznania podnoszonych przez niego okoliczności faktycznych za udowodnione, a tym samym zasadność oparcia na nich rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 81 K.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 K.p.a. W aktach sprawy, stanowiących dla Sądu - zgodnie z art. 133 § 1 u.p.p.s.a. - podstawę rozstrzygnięcia, brak jest informacji o zapoznaniu zobowiązanego z całością materiału zgromadzonego w sprawie. Tym samym Sąd uznał, że zarówno Prezes Zakładu, jak też Zakład, jako organ pierwszej instancji, naruszyli jedną z podstawowych zasad postępowania, wyrażoną w art. 10 § 1 K.p.a., w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a zatem również w tym zakresie wypełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a.

Sąd zwrócił nadto uwagę na fakt, że badając stan faktyczny w celu rozpoznania wniosku o umorzenie należności, organy administracji publicznej obowiązane są brać pod uwagę przede wszystkim okoliczności bieżące sprawy. Zdarzenia przyszłe i niepewne, a w szczególności przypuszczenia i twierdzenia o charakterze prognostycznym, nie mogą stanowić wyłącznej (podkreślenie Sądu) podstawy do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Mogą mieć oczywiście pewien wpływ na orzeczenie, ale wtedy powinny zostać uprawdopodobnione, zgodnie z zasadami logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego (zdrowego rozsądku). Rozstrzygnięcie sprawy nie może ograniczać się do lakonicznego stwierdzenia, że sytuacja majątkowa zobowiązanego może ulec w przyszłości poprawie.

VI. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, powodując konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę Zakład i Prezes Zakładu obowiązani będą do przedstawienia w decyzji zarówno uzasadnienia faktycznego jak i uzasadnienia prawnego, a po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, zobowiązani będą także do wyciągnięcia stosownych wniosków, pozwalających w konsekwencji zakończyć postępowanie w sprawie umorzenia należności składkowych w zgodzie z zasadami postępowania administracyjnego.

Z uwagi na przedstawione wyżej rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1, a także na podstawie art. 152 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.