Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2258/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.), sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2017 r., nr [...], wydana na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1, art. 315 ust. 1, art. 318 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 319 pkt 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1990 ze zm.; dalej zwanej "ustawą o cudzoziemcach") oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej zwanej "kpa"), utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z dnia [...] października 2016 r., nr [...], orzekającą o zobowiązaniu H. C. do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:

W toku postępowania organ I instancji ustalił, że H. C. (dalej zwany "skarżącym") wjechał ostatnio do Polski w roku 2001 r., przekraczając nielegalnie granicę w miejscu niedozwolonym i dołączył do żony – A. C., która wcześniej w podobny sposób przedostała się do Polski i zamieszkała w [...]. W dniu 2 kwietnia 2012 r. Wojewoda [...] udzielił cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z terminem ważności do dnia 1 kwietnia 2014 r. w ramach tzw. abolicji. W dniu 13 lutego 2014 r. skarżący ponownie wystąpił z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jednak Wojewoda [...] odmówił udzielenia powyższego zezwolenia decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., która została utrzymana w mocy decyzją Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2015 r.. W dniu 2 września 2016 r. cudzoziemiec wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Sprawa jest w toku postępowania. W dniu 16 sierpnia 2016 r. cudzoziemiec został zatrzymany przez funkcjonariuszy PSG [...] w związku z jego nielegalnym pobytem na terytorium RP, w następstwie czego zostało wszczęte postępowanie w sprawie zobowiązania go do powrotu. Cudzoziemiec został przesłuchany w dniu 16 sierpnia 2016 r. i oświadczył, że obecnie mieszka w [...] z żoną, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto podał, że jego żona posiada zezwolenie na pobyt czasowy i pracę z terminem ważności do dnia 15 maja 2018 r. oraz pracuje zarabiając miesięcznie około 1.900 zł. Skarżący wskazał także, iż nie był prześladowany w kraju pochodzenia. W trakcie kolejnego przesłuchania w dniu 5 września 2016 r. cudzoziemiec oświadczył, że obawia się powrotu do [...] z uwagi na brak możliwości uzyskania pracy i miejsca do zamieszkania. Komendant Placówki Straży Granicznej [...] decyzją z [...] października 2016 r. zobowiązał skarżącego do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji i orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP na okres 6 miesięcy od dnia wykonania tej decyzji, lub - w przypadku braku informacji o jej wykonaniu - od dnia upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego, oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wykonania tej decyzji na wypadek, jeśli nie opuści on Polski w terminie dobrowolnego powrotu lub przekroczy, albo będzie usiłował przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom. Podstawę negatywnego dla cudzoziemca rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że przebywa ona w Polsce nielegalnie i nie posiada środków na pokrycie swego utrzymania oraz nie spełnia przesłanek z art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.

W odwołaniu złożonym na powyższą decyzję cudzoziemiec zarzucił naruszenie:

˗ art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez niezastosowanie i przedwczesne zobowiązanie cudzoziemca do powrotu w sytuacji, gdy w dniu 2 września 2016 r. cudzoziemiec wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy,

˗ art. 10 § 1 kpa poprzez niezastosowanie i pozbawienie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów,

˗ art. 302 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy prowadzi on wspólne gospodarstwo z żoną, która uzyskuje miesięczne wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.900 zł,

˗ art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez niezastosowanie pomimo, że po wielokrotnych próbach samobójczych cudzoziemiec znajduje się pod opieką żony, która mieszka i pracuje w [...], co narusza jego prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284; dalej zwana "Konwencją Rzymską").

Wskazując na powyższe H. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jednocześnie wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z kart informacyjnych leczenia szpitalnego w zakresie stanu swego zdrowia psychicznego. Do odwołania dołączył dokumentację w postaci 4 kart informacyjnych leczenia szpitalnego.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji o zasadności wydania decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu wobec przebywa na terytorium RP bez wymagalnego zezwolenia uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim. W związku z powyższym stwierdził, iż wobec cudzoziemca zachodzą okoliczności określone w art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, na podstawie których wydaje się decyzję o zobowiązaniu do powrotu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wystąpienie przez cudzoziemca w dniu 2 września 2016 r. z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie powoduje wstrzymania postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 97 ust. 1 pkt 4 kpa uznano za chybiony, bowiem wydanie zaskarżonej decyzji nie było uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, które jest postępowaniem odrębnym, nie stanowiącym zagadnienia wstępnego w stosunku do postępowania w sprawie zobowiązania skarżącego do powrotu. Za niezasadny uznano również zarzut dotyczący naruszenia art. 10 § 1 kpa, bowiem przed wydaniem zaskarżonej decyzji cudzoziemiec otrzymał stosowne pouczenie w języku ormiańskim o zasadach i trybie postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. Również w dniu 5 września 2016 r. otrzymał powiadomienie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań na podstawie powyższego przepisu, z którego to uprawnienia skarżący zrezygnował w dniu 5 września 2016 r., co potwierdził pisemnie w języku polskim. Odnosząc się do kolejnego zarzutu skarżącego, organ odwoławczy stwierdził, że w zaskarżonej decyzji bezpodstawnie powołano art. 302 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. Brak było podstaw do uznania, że skarżący nie posiada środków na pokrycie kosztów pobytu w Polsce czy na powrót do kraju pochodzenia. Z oświadczenia skarżącego wynikało co prawda, iż nie posiada on oszczędności, ale jednocześnie jest na utrzymaniu żony, która osiąga miesięczne dochody z legalnej pracy w pierogarni w wysokości 1.900 zł. Organ II instancji wyjaśnił, że art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach ma charakter obligatoryjny i zobowiązuje organ administracji publicznej do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, jeżeli organ ten stwierdzi, iż przebywa on bez stosownego zezwolenia na pobyt. Taka konstrukcja normy prawnej ma przede wszystkim na celu dyscyplinowanie cudzoziemców w przedmiocie przestrzegania przez nich przepisów ustanowionych dla zapewnienia kontroli wjazdu i pobytu. Wobec powyższego, wynikająca z art. 7 kpa zasada, iż sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, uwzględniając słuszny interes strony - doznaje istotnego ograniczenia. Zastosowanie ww. zasady nie może bowiem prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego. Pogląd taki opiera się na założeniu, że zasada powyższa ma zastosowanie tylko w odniesieniu do decyzji opartych na zasadzie uznania administracyjnego, podczas gdy w niniejszym postępowaniu o treści rozstrzygnięcia wprost rozstrzyga przepis prawa materialnego. Wobec powyższego - zdaniem organu - argumentacja skarżącego przedstawiona w tym zakresie w żadnym stopniu nie uzasadnia uchylenia ani zmiany zaskarżonej decyzji. Odwołując się do treści art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w którym wyszczególnione zostały okoliczności stanowiące negatywne przesłanki w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, organ odwoławczy wskazał na konieczność rozpatrzenia sprawy w kontekście zagrożeń określonych w art. 348 pkt 1 i 351 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Wyjaśnił, że obawa przed prześladowaniem uzasadniona jest tylko wówczas, gdy daje się ją obiektywnie zrozumieć, uwzględniając indywidualną sytuację cudzoziemca oraz warunki panujące w jego kraju pochodzenia. Za niewystarczające uznano przy tym stwierdzenie, że skarżący faktycznie boi się konkretnej sytuacji (obawa subiektywna) - konieczne jest bowiem ustalenie, czy w takiej sytuacji przeciętna rozsądna osoba wyrażałaby obawę (obawa obiektywna). Skarżący nie przedstawił w tym zakresie żadnych konkretnych zdarzeń ani okoliczności wskazujących na bezpośrednie i zindywidualizowane zagrożenie dla jego bezpieczeństwa. Z protokołów z przesłuchań skarżącego wynika, że jego obawy przed powrotem do kraju pochodzenia wynikają ze złej sytuacji społeczno-politycznej i gospodarczej w [...], gdzie - jego zdaniem - żądzą oligarchowie, którzy znęcają się nad ludźmi i wyzyskują ich w pracy płacąc minimalne pensje, za które nie można wyżyć. W ocenie organu odwoławczego brak jest zatem podstaw do uznania, że wobec cudzoziemca zachodzą przesłanki z art. 348 pkt 1 oraz z art. 351 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Organ odwoławczy stanął również na stanowisku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa skarżącego do poszanowania jego życia rodzinnego i prywatnego w rozumieniu art. 8 Konwencji Rzymskiej. Organ wyjaśnił jednocześnie, że powyższe wynika z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który wskazuje, iż art. 8 ww. Konwencji chroni życie rodzinne i prywatne, rozumiane jako prawo do ustanowienia i rozwoju relacji z innymi istotami ludzkimi i światem zewnętrznym i niekiedy może obejmować kwestię jednostkowej społecznej tożsamości. Organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że art. 8 Konwencji Rzymskiej nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, a także zapewnienia możliwości podtrzymywania stosunków towarzyskich na jego terytorium. Konwencja Rzymska nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym. Ponadto przepisy ww. Konwencji nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania ich pobytu w formie przez nich wybranej, na wybranej przez cudzoziemców podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, iż system wykonywania krajowego prawa imigracyjnego, który został oparty na sankcjach administracyjnych w postaci zobowiązania do powrotu, jako taki nie skutkuje brakiem zgodności z art. 8 ww. Konwencji. Dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja naruszałaby prawo cudzoziemca do życia rodzinnego, czy prywatnego, w pierwszej kolejności należy wziąć pod uwagę skutki, jakie wiążą się z wydaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Należy tu dodać, że nie wszyscy osiedleni imigranci mają równie mocne więzi z krajem goszczącym i ww. kwestia z reguły powinna być przedmiotem oceny w kontekście proporcjonalności podjętego środka, jakim jest wydalenie cudzoziemca z kraju goszczącego. Odnosząc się do sytuacji skarżącego organ II instancji podkreślił, że wprawdzie przebywa on nieprzerwanie na terytorium RP od 2001 r., to jednak przez większość tego okresu był to pobyt nielegalny. Tylko od dnia 2 kwietnia 2012 r. do dnia 8 marca 2015 r. skarżący miał zalegalizowany pobyt w Polsce. Decydując się świadomie na dalszy, nielegalny pobyt cudzoziemiec musiał mieć świadomość konsekwencji prawnych takiej decyzji, a mimo to zdecydował się na naruszenie postanowień art. 299 ust. 5 ustawy o cudzoziemcach i na konsekwencje wynikające z art. 302 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, mimo że mógł dobrowolnie powrócić do kraju pochodzenia, gdzie żyje większość jego najbliższej rodziny. Dodano jednocześnie, że skarżący przybył do Polski w wieku 39 lat, zatem większość życia spędził w kraju pochodzenia. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi zjawisko nieznajomości kraju ojczystego i utraty znajomości jego języka oraz nie istnieją obiektywne trudnościami w przeniesieniu centrum życiowego do kraju pochodzenia tym bardziej, że skarżący nie posiada w Polsce zamieszkałej na stałe rodziny, ani majątku trwałego czy inwestycji kapitałowych stanowiących podstawę jego egzystencji. Natomiast fakt, iż warunki egzystencjonalne w naszym kraju są obecnie lepsze niż w [...], nie rodzi po stronie polskiej obowiązku udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w orzecznictwie ETPCz rozumienie pojęcia "życie rodzinne" co do zasady dopowiada związkom pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np.: małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. Skarżący nie jest małżonkiem obywatelki polskiej ani cudzoziemki posiadającej zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium RP i nie wykazał żadnych innych związków o charakterze rodzinnym w Polsce. Wprawdzie powołuje się na pobyt w Polsce żony, jednak jej pobyt ma charakter czasowy i nie ma przeszkód, aby powróciła ona do kraju pochodzenia wraz z mężem, jeżeli cudzoziemcy nie zdecydują się na czasową rozłąkę. Ponadto zauważył, że orzeczony w zaskarżonej decyzji zakaz ponownego wjazdu skarżącego do Polski wynosi tylko 6 miesięcy, a skarżący może wystąpić do Komendanta PSG [...] z wnioskiem o jego cofnięcie. Niniejsza decyzja nie przesądza więc o utrzymaniu tego zakazu. Cudzoziemcy mogą bez przeszkód komunikować się np. poprzez połączenia telefoniczne czy internetowe, a żona skarżącego może wyjeżdżać do kraju pochodzenia. W ocenie organu odwoławczego brak jest zatem podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja może spowodować w wyniku jej wykonania trwałą bądź długotrwałą rozłąkę, zerwanie więzów rodzinnych, czy inne poważne dolegliwości natury emocjonalnej. W kraju pochodzenia pozostała większość członków rodziny skarżącego i jego żony (rodzice, dorosły syn, teściowa), wobec czego można domniemywać, iż spotkanie z rodziną i ewentualne skorzystanie z jej pomocy, korzystnie wpłynie na samopoczucie skarżącego. Odnosząc się do argumentów odwołania dotyczących problemów skarżącego ze zdrowiem psychicznym i konieczności pozostawania w związku z tym pod opieką żony, organ odwoławczy podkreślił, że obywatele Republiki [...] objęci są powszechną opieką zdrowotną, a choroby psychiczne znajdują się na liście chorób objętych darmowym dostępem do leków. Wobec powyższego skarżący, jako obywatel Republiki [...], będzie mógł skorzystać z tych uprawnień i ewentualnie kontynuować leczenie w kraju pochodzenia, korzystając z miejscowej opieki medycznej i rodzinnej. Biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ odwoławczy uznał, iż sytuacja cudzoziemca nie uzasadnia udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy pobyt tolerowany, albowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że jego powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji Rzymskiej, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego. Wobec powyższego, orzeczony w zaskarżonej decyzji zakaz ponownego wjazdu cudzoziemca do Polski przez okres 6 miesięcy organ odwoławczy uznał za sankcję zasadnie zastosowaną i adekwatną do zarzucanego wykroczenia. Jednocześnie dodał, że jest to najkrótszy okres zakazu wjazdu, jaki organ mógł orzec wobec cudzoziemca w związku z zarzucanym mu wykroczeniem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję H. C. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez niezastosowanie obligatoryjnej przesłanki do zawieszenia postępowania i przedwczesne zobowiązanie cudzoziemca do powrotu w sytuacji, gdy organ posiadał wiedzę o trwającym przed Wojewodą [...] postępowaniu w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP;

2) art. 10 § 1 kpa poprzez niezastosowanie i pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów;

3) art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez nieudzielenie cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych;

4) art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez niezastosowanie, pomimo że cudzoziemiec po wielokrotnych próbach samobójczych znajduje się pod opieką żony (która mieszka i pracuje w [...]), z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, co stanowi o naruszeniu jego prawo do życia rodzinnego w rozumieniu przepisów Konwencji Rzymskiej.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zgłosił wniosek dowodowy w postaci zaświadczenia lekarskiego z dnia 13 grudnia 2017 r. na okoliczność stanu zdrowia skarżącego i objęcia go ubezpieczeniem zdrowotnym, który został uwzględniony przez Sąd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej zwanej "ppsa", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ppsa.

Badając zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych ramach, Sąd doszedł do przekonania, że odpowiada ona prawu i brak jest podstaw do uwzględnia skargi.

Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity Dz. U z 2016 r. poz. 1990 ze zm.; zwanej dalej "ustawą o cudzoziemcach"), zgodnie z którym decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy przebywa lub przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane.

Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz stwierdzony stan faktyczny, okoliczność nielegalnego pobytu skarżącego na terytorium RP nie budzi żadnych wątpliwości. W toku postępowania organy ustaliły bowiem, że skarżący świadomie przebywa w Polsce bez wymaganego zezwolenia od 2001 r., z wyłączeniem jedynie okresu do 2 kwietnia 2012 r. do 1 kwietnia 2014 r.. W dacie kontroli, tj. 16 sierpnia 2016 r., skarżący nie posiadał stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium RP. Mając powyższe na uwadze organy zobligowane były wydać zaskarżoną decyzję. Przepis art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach ma bowiem obligatoryjny, a nie uznaniowy charakter i zobowiązuje organ administracji publicznej do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, jeżeli organ ten stwierdzi, iż w sprawie zachodzą wymienione w nim przesłanki. Zaskarżona decyzja może być zatem wydana wyłącznie w oparciu o treść wskazanego przepisu. Zgodnie z art. 302 ust. 2 ww. ustawy, przepisu tego nie stosuje się jedynie w przypadkach, o których mowa w art. 299 ust. 6. W rozpoznawanej sprawie ww. okoliczności nie miały jednak miejsca.

Przesłanki wykluczające z kolei możliwość wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określone zostały w art. 303 ust. 1, art. 348 i art. 351 ustawy o cudzoziemcach.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 303 ust. 1 ww. ustawy. W szczególności w sprawie nie zachodził art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, który stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1, decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia.

Wskazać należy, że w ocenie Sądu, odnosząc się do okoliczności wskazanych w art. 348 pkt 1 i 2 i art. 351 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach organy wyjaśniły powyższą kwestię biorąc pod uwagę dowody zgromadzone w toku postępowania oraz dokumenty obrazujące aktualną sytuację w kraju pochodzenia skarżącego. W konsekwencji zasadnie uznano, że w odniesieniu do skarżącego brak było podstaw do uznania, że obecnie zachodzi konieczność przyznania mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Wskazać należy, że warunkiem uznania, iż decyzja o zobowiązaniu do powrotu może naruszać art. 2-7 (czy ewentualnie inne) Konwencji Rzymskiej jest stwierdzenie zindywidualizowanego skonkretyzowanego zagrożenia naruszeniem określonych praw poprzez np. wykazanie, że osoba której ona dotyczy znajdzie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia wymienionych w cytowanym artykule zagrożeń w kraju, do którego ma być wydana lub ma wrócić. Przy czym to strona, powołując się na zagrożenie naruszenia jej praw chronionych Konwencją Rzymską (art. 2-7) powinna wskazać fakty, które czynią jej obawy uzasadnionymi. Nie wystarczy zatem powołanie się na ogólną sytuację w kraju pochodzenia bez konkretnego, zindywidualizowanego wskazania, iż sytuacja ta w sposób bezpośredni wpływa na naruszenie praw strony. Innymi słowy, osoba taka winna posiadać określone cechy, bądź znajdować się w sytuacji faktycznej lub prawnej, które warunkować będą urzeczywistnienie takiego zagrożenia. Sam obraz sytuacji bezpieczeństwa czy też poziomu przestrzegania praw człowieka nie jest w takim przypadku wystarczający, jeżeli nie zostanie wykazany związek z indywidualną sytuacją takiej osoby. Jedynie w przypadku stwierdzenia powszechnego stosowania przemocy, bądź innych form poważnego naruszania praw człowieka wobec ludności cywilnej w danym państwie, bez względu na cechy lub inne czynniki wyróżniające poszczególne osoby, możliwe jest uznanie, że cudzoziemiec wydalony do takiego kraju byłby narażony na naruszenia jego praw podstawowych, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Z oświadczenia skarżącego wynika, że nigdy nie był prześladowany w kraju pochodzenia ze względów politycznych, społecznych, etnicznych lub religijnych. Jednakże zdaniem skarżącego, władza w [...] należy do oligarchów, którzy za pracę płacą minimalne wynagrodzenie, niepozwalające na godne życie. Zarówno na etapie odwołania, jak i w skardze wskazuje on na kwestie osobiste, takie jak zamiar ułożenia sobie życia w Polsce, prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego, kwestie ekonomiczne oraz związane ze stanem jego zdrowia.

W toku postępowania organy ustaliły, uwzględniając aktualną sytuację panującą w [...], że skarżący posiada możliwość powrotu i zamieszkania w kraju pochodzenia z uwagi na stabilną sytuację tam panującą. Z akt sprawy (z oświadczenia skarżącego) wynika, że nie obawia się on powrotu do kraju pochodzenia z uwagi na możliwość naruszenia jego praw podstawowych wymienionych w art. 348 pkt 1 ww. ustawy.

Odnosząc się do kwestii ochrony życia rodzinnego, do którego odwołuje się przepis art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, należy wskazać, że art. 8 Konwencji Rzymskiej nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie rodziny, konieczności zapewnienia możliwości podtrzymywania stosunków towarzyskich na jego terytorium itd.. Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym. Jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka: z dnia 28 czerwca 2011 r. skarga nr 55597/09 - Nunez przeciwko Norwegii, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2010 r., II OSK 27/09, niepubl., z dnia 12 września 2007 r., II OSK 1706/06, LEX nr 384287, z dnia 16 maja 2008 r., II OSK 438/07). Przepis ten nie stanowi zatem normy gwarancyjnej o charakterze generalnym, zakazującej wydalenia cudzoziemca prowadzącego w kraju goszczącym życie rodzinne.

Zdaniem Sądu, brak jest w szczególności wystarczających dowodów na przyjęcie, że wyjazd skarżącego do [...] naruszy jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji Rzymskiej. Po pierwsze, ciężar wykazania istnienia przesłanek do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych spoczywa przede wszystkim na cudzoziemcu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2017 r., II OSK 2082/15, CBOSA). Po drugie, wydalenie cudzoziemca z kraju, w którym żyją jego bliscy, może być ocenione jako ingerencja w jego życie rodzinne lub prywatne, równocześnie jednak art. 8 Konwencji nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania wyboru przez cudzoziemców kraju, w którym chcieliby oni mieszkać. Zgodnie z utrwaloną zasadą prawa międzynarodowego państwa mają prawo, nie naruszając zobowiązań traktatowych, wykonywać kontrolę wjazdu osób nieposiadających obywatelstwa tego państwa na jego terytorium. W takim przepadku ważne jest wyważenie interesów cudzoziemca oraz interesu publicznego, przy czym państwo dysponuje pewnym zakresem uznania w tej kwestii (zob. np. wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 27 czerwca 2006 r., sprawa C-540/03 - Parlament Europejski przeciwko Radzie Unii Europejskiej, zwłaszcza § 52-57 i cyt. tam orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę na następujące okoliczności przemawiające za zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy zgody na pobyt ze względów humanitarnych:

˗ centrum życiowe skarżącego przez większość jego życia znajdowało się w [...], gdzie przebywa jego rodzina;

˗ żona skarżącego przyjechała do Polski w celach zarobkowych;

˗ obecny pobyt żony skarżącego w Polsce ma charakter terminowy (do maja 2018 r.) i jest związany z wykonywaniem pracy;

˗ nie ma przeszkód prawnych ani faktycznych w odwiedzaniu skarżącego w [...] przez żonę w okresie obowiązującego go zakazu wjazdu na terytorium Polski,

˗ istnieją ogólnodostępne sposoby komunikacji, zapewniające codzienne rozmowy łącznie z transmisją obrazu (np. poprzez aplikację Skype), a zatem wydalenie skarżącego nie oznacza całkowitego zerwania kontaktów z żoną;

˗ po upływie okresu zakazu wjazdu (tzw. okresu karencji) skarżący będzie mógł ubiegać się o ponowny wjazd na terytorium Polski, w tym w celu podjęcia pracy, przy czym Szef Urzędu ustalił ten okres na najkrótszy z możliwych;

˗ skarżący na terytorium RP przebywał przez większość czasu nielegalnie.

Reasumując, wydalenie skarżącego nie będzie stanowiło niedopuszczalnej ingerencji w jego prawo do życia prywatnego lub rodzinnego. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza art. 8 Konwencji Rzymskiej, a tym samym brak jest podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach.

Wskazać także należy, że trudna sytuacja ekonomiczna w kraju pochodzenia, utrata pracy, czy ewentualne problemy ze znalezieniem mieszkania w przypadku powrotu przez cudzoziemców do ich ojczyzn, nie mogą same w sobie uzasadniać postawienia zarzutu naruszenia praw chronionych w Konwencji Rzymskiej.

Mając zatem na uwadze, że w świetle dołączonych do akt sprawy opracowań dotyczących sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego, nie występuje tam stan powszechnego stosowania przemocy na całym terytorium, bądź innych form poważnego naruszania praw człowieka wobec ludności cywilnej - Sąd podzielił stanowisko organów o braku przesłanek do zastosowania art. 348 i art. 351 ustawy o cudzoziemcach, które mogłyby skutkować odstąpieniem od procedury zobowiązania skarżącego do powrotu.

Wbrew zarzutom skargi, na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie mógł mieć także wpływu stan zdrowia psychicznego skarżącego. Z akt administracyjnych wynika, że na etapie postępowania odwoławczego skarżący przedstawił karty informacyjne leczenia szpitalnego w związku z zaburzeniami adaptacyjnymi, nadużyciem leków uspokajających i próbami samobójczymi. Natomiast na rozprawie przedłożył zaświadczenie z dnia 13 grudnia 2017 r. o rozpoznaniu u niego zaburzeń adaptacyjnych z objawami lękowo-depresyjnymi związanymi z ryzykiem rozłąki z żoną i podjętym leczeniem farmakologicznym w tym samym dniu. Z opracowania WIKP UDSC, dołączonego do akt przez organ prowadzący postępowanie wynika, iż powszechną opieką zdrowotną objęci są wszyscy obywatele [...]. Ponadto choroby psychiczne znajdują się na liście chorób, których leczenie objęte jest darmowym dostępem do leków. Stwierdzić zatem należy, że skarżący może uzyskać taką pomoc w kraju pochodzenia. Jednocześnie zauważenia wymaga, że skarżący podjął leczenie zaburzeń psychicznych dopiero od 13 grudnia 2017 r., czyli na siedem dni przed terminem rozprawy wyznaczonej w niniejszej sprawie. Zamiar kontynuowania leczenia w kraju goszczącym nie stanowi okoliczności, która mogłyby przeciwdziałać wydaniu decyzji o wydaleniu cudzoziemca w przypadku pobytu bez wymaganego zezwolenia. Ponadto w kraju pochodzenia skarżący posiada liczną rodzinę, tj. rodziców, starszego syna (który założył już rodzinę oraz ma żonę i trójkę dzieci), natomiast młodszy syn mieszka w [...]. Z powyższego wynika, że w kraju pochodzenia skarżący będzie miał zapewnioną nie tylko opiekę medyczną, ale będzie pozostawał pod opieką licznej rodziny.

Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 10 § 1 kpa przez pozbawienie możliwości wypowiedzenia się przez cudzoziemca w kwestii zebranych materiałów i dowodów. Stanowisko skarżącego reprezentowane w tej kwestii stoi w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Skarżący otrzymał bowiem w dniu 5 września 2016 r. informację od organu I instancji z dnia 5 września 2016 r. o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji zobowiązującej do powrotu, co do zebranych materiałów, dowodów i zgłoszonych żądań, zgodnie z art. 10 kpa, co poświadczył własnoręcznym podpisem na treści tego pisma. Nadto skarżący uczynił odręczną notatkę na ww. piśmie, z której wynika, iż nie zamierza skorzystać ze swojego prawa i zapoznawać się z aktami postępowania. W toku postępowania odwoławczego również pełnomocnik skarżącego został poinformowany pismem z dnia 5 grudnia 2016 r. o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i złożeniem wniosków lub oświadczeń, które odebrał 12 grudnia 2016 r.. W tej sytuacji zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu nie zasługiwał na uwzględnienie.

Nietrafny okazał się również zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Organ nie był bowiem zobowiązany do zawieszenia postępowania w przedmiocie zobowiązania do powrotu, wobec toczącego się postępowania o uzyskanie zezwolenia na pobyt czasowy zainicjowanego przez cudzoziemca. Wymaga podkreślenia, że skarżący wszczął ponowną procedurę już w trakcie toczącego się postępowania dotyczącego zobowiązania go do powrotu. Mając na uwadze, że strony mają prawo w każdym czasie inicjować tego rodzaju postępowanie nie sposób uznać, aby tego rodzaju okoliczność mogła stanowić zagadnienie wstępne, od którego rozstrzygnięcia zależy wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu.

Badając sprawę z urzędu Sąd uznał także, iż nie doszło do naruszenia art. 80 kpa, art. 8 kpa, art. 11 kpa i art. 15 kpa. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa i zawarty w art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącej. W ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń, a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 kpa, zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona, a jak wynika z akt sprawy, w toku postępowania strona miała zapewnioną możliwość czynnego udziału.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie wydając zaskarżoną decyzję organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji.