Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4059/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska – Matusiak Sędziowie Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 września 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 365/20 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, 2. zasądza od R. S. na rzecz Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 17 września 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 365/20 po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Rejonowego z [...] lutego 2020 r. (pkt 1) oraz przyznał i nakazał wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu K. O. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w T.przy ul. [...] kwotę 240 złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu (pkt 2).

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Dnia [...] lutego 2020 r. do Sądu Rejonowego w R. wpłynął wniosek R. S. o udostępnienia informacji publicznej przez nadesłanie kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2016 w sprawach rejestrowanych w rep. C pod symbolem nr 056 i 056s.

W odpowiedzi na ten wniosek decyzją z [...] lutego 2020 roku Prezes Sądu Rejonowego w R. odmówił udzielenia wnioskowanej informacji. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskowana informacja stanowi informację przetworzoną, albowiem w celu udzielenia odpowiedzi nie jest możliwe szybkie jej odszukanie. Konieczne jest przeanalizowanie kilkunastu spraw i odszukanie spraw o kwalifikacji prawnej odpowiadającej symbolom podanym przez wnioskodawcę, a następnie dokonanie anonimizacji stosownych orzeczeń.

Na skutek wniesionego przez R. S. odwołania, decyzją z [...] kwietnia 2020 r. Prezes Sądu Okręgowego w Ł. uchylił zaskarżoną decyzję i jednocześnie odmówił R. S. udostępnienia informacji publicznej w zakresie nadesłania kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2016, rejestrowanych w rep. C pod symbolem nr 056 i 056s. W ocenie organu drugiej instancji należało odmówić udostępnienia informacji z uwagi na treść art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., dalej jako u.d.i.p.), stanowiącego, iż prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. W ocenie Prezesa Sądu Okręgowego w Ł., wnioskowana informacja nie ma charakteru informacji przetworzonej. R. S. nie żądał jakichkolwiek zestawień danych, czy informacji z akt sprawy a jedynie kopii orzeczeń sądowych wraz z uzasadnieniami, jakie zostały wydane w 2016 roku w sprawach zarejestrowanych w rep. C pod symbolem nr 056 i 056s. Wobec tego nieuprawnione było stanowisko Prezesa Sądu Rejonowego w R., zgodnie z którym w celu udzielenia odpowiedzi na wniosek konieczne jest przeprowadzenie analizy poszczególnych akt czy selekcji dokumentów. Ustalenie liczby spraw pod danym symbolem jest możliwe wprost z systemu komputerowego Sędzia2, ponadto liczba kilkunastu spraw nie pozwala uznać, że ich analiza wymagałaby szczególnego nakładu pracy czy czasu. Jednocześnie, w ocenie organu drugiej instancji, sprawy dotyczące ochrony dóbr osobistych są sprawami szczególnymi - zawierają szereg opisów stanu faktycznego, których skutkiem było naruszenie dóbr osobistych, a więc wartości podlegających ochronie w najwyższym stopniu w szczególności takich jak zdrowie, wolność, cześć swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania. Istnieje ryzyko, iż anonimizacja uzasadnień nie spełni celu w postaci ochrony danych osobowych uczestników postępowania, dlatego należało wydać decyzję odmawiającą udostępnienia konkretnej informacji publicznej, powołując się na ograniczenia zawarte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ocenie skarżącego anonimizacja wyroków i ich uzasadnień z powodzeniem chroni uczestników postępowania przed udostępnieniem ich danych osobowych. O nietrafności argumentów organu świadczy to, że wyroki w żądanej kategorii przez większość sądów są publikowane na portalu orzeczeń po anonimizacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sąd pierwszej instancji uwzględniając skargę wskazał, że zaskarżoną decyzją organ odmówił wnioskodawcy udostępnienia żądanej informacji w zakresie nadesłania kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2016, rejestrowanych w rep. C pod symbolem nr 056 i 056s, powołując się na przesłankę ochrony prywatności osoby fizycznej. Oceniając legalność tej decyzji WSA w Łodzi uznał, że rację miał organ pierwszej instancji wskazując, iż żądaną informację należy uznać za informację przetworzoną z uwagi na nakład pracy związany z takim opracowaniem treści wyroków wraz z uzasadnieniami, aby uniemożliwić identyfikację osób i nie dopuścić do naruszenia ich prywatności. Co do zasady wartości konstytucyjne w postaci prawa do informacji publicznej i prawa do prywatności osoby fizycznej mogą być pogodzone poprzez anonimizację danych umożliwiających identyfikację osoby. Jednakże Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że anonimizacja ma dotyczyć spraw w przedmiocie naruszenia dóbr osobistych. W tej kategorii spraw uzasadnienia wyroków mogą odnosić się do danych wrażliwych, do specyficznych czynników określających cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe czy społeczne, do poglądów politycznych czy światopoglądu, do statusu majątkowego lub do charakterystycznych, acz typowych dla określonego środowiska czy społeczności okoliczności faktycznych sprawy. Z tego względu udostępnienie wyroków i uzasadnień w tego typu sprawach wymaga bardziej niż zwykle zaawansowanego procesu anonimizacji, zmierzającego do pozbawienia uzasadnień orzeczeń treści odnoszących się do wskazanych wyżej danych umożliwiających identyfikację osób fizycznych. Charakter oraz ilość pracy związanej z zaawansowanym procesem anonimizacji, wymagającej szczegółowej analizy treści orzeczeń, przemawia za uznaniem wnioskowanej informacji za informację przetworzoną. Jednocześnie WSA w Łodzi uznał, że konieczność zaawansowanej anonimizacji wnioskowanych uzasadnień wyroków nie stanowi podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z uwagi na naruszenie prywatności osoby fizycznej.

Skargę kasacyjną złożył Prezes Sądu Okręgowego w Ł., zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie jego punktu pierwszego. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej przez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na dokonaniu oceny, iż:

a) zakres wniosku R. S., tj. żądanie nadesłania przez Prezesa Sądu Rejonowego w R. kopii wszystkich wyroków z uzasadnieniami wydanych w roku 2016, rejestrowanych w rep. C pod symbolem nr 056 i 056s (sprawy z zakresu ochrony dóbr osobistych) - stanowi żądanie udostępnienia informacji przetworzonej, bowiem w tym przypadku przetworzeniem jest według sądu "nie nakład pracy, jaki wiąże się z wyszukaniem spraw, lecz z takim opracowaniem treści wyroków wraz z uzasadnieniami, aby uniemożliwić identyfikację osób i nie dopuścić do naruszenia ich prywatności" - mimo, że zasady anonimizacji przewidziane w treści Załącznika nr 5 do zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 19 czerwca 2019 roku w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. MS z 2019 poz. 138) określają jednoznacznie i wyczerpująco jakie dane podlegają anonimizowaniu i w jaki sposób, a jakie nie,

b) w przypadku potrzeby ochrony prawa do prywatności - jak w sprawach dotyczących ochrony dóbr osobistych "udostępnienie wyroków i uzasadnień w tego typu sprawach wymaga bardziej niż zwykle zaawansowanego procesu anonimizacji, zmierzającego do pozbawienia uzasadnień orzeczeń treści odnoszących się do wskazanych wyżej danych umożliwiających identyfikację osób fizycznych. Wiąże się to z wnikliwą, szczegółową analizą treści tych orzeczeń, co nie tylko stanowi o znaczącym nakładzie pracy (kilkanaście spraw), ale i prowadzi do powstania nowej pod względem jakości informacji (...)", podczas, gdy w ocenie Prezesa Sądu Okręgowego w Ł.:

1) za całkowicie niedopuszczalną nie znaną ani przepisom ustawy z 17 listopada 1964 roku kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz. U. z 2020 poz. 75), ani przepisom ustawy o dostępie do informacji publicznej uznać należy taką ingerencję w treść orzeczenia wraz z uzasadnieniem, która - prowadząc do wytworzenia informacji nowej - de facto prowadzi do unicestwienia informacji pozostającej w dyspozycji organu,

2) nie istnieje możliwość jednoznacznej prawidłowej weryfikacji zakresu usunięcia danych z uzasadnienia wyroku, bowiem w każdym przypadku zakres owych niezbędnych "usunięć" winien być ustalany w odniesieniu do konkretnego kręgu odbiorców takiego orzeczenia, a skoro tak - w żadnym przypadku organ nie będzie mógł zapewnić pełnej ochrony prywatności osoby czy osób fizycznych, wobec czego przesłanka ochrony prawa do prywatności pozostanie bądź pozostać może jedynie iluzoryczna,

3) udostępnienie informacji "nowej pod względem jakości informacji" nie mieści się w żądaniu R. S. udostępnienia orzeczeń wraz z uzasadnieniami, a co więcej - wątpliwe jest, czy uzasadnienie - pozbawione treści odnoszących się do danych umożliwiających identyfikację osoby fizycznej - jest w ogóle nadal uzasadnieniem w rozumieniu art. 328 k.p.c.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Prezes Sądu Okręgowego w Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i oddalenie skargi w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto Prezes wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Sąd pierwszej instancji uznał, że żądana informacja publiczna jest informacją przetworzoną. Dlatego organ pierwszej instancji został zobowiązany do ustalenia, stosownie do wskazań tego Sądu, czy uzyskanie żądanej przez wnioskodawcę informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Natomiast Prezes Sądu Okręgowego w Ł. twierdzi, że niewielki zakres pracy związany z przygotowaniem żądanej informacji do jej udostępnienia, w tym także z jej anonimizacją, prowadzi do wniosku, że jest to informacja prosta, jednak zachodzi potrzeba ochrony prywatności osób fizycznych, ale celu tego w dostateczny sposób nie spełni prawidłowa anonimizacja danych wrażliwych w żądanych orzeczeniach.

Na wstępie zaakcentować należy, że ocena, czy informacja publiczna ma postać przetworzoną, musi być dokonana w sposób zindywidualizowany, w tym sensie, iż powinna uwzględniać uwarunkowania konkretnej sprawy zainicjowanej wnioskiem o udzielenie tej informacji, które determinują konkluzje, jakie w wyniku tej oceny można sformułować. Niepodobna wszak abstrahować od treści wniosku, w szczególności od tego, jaka jest ilość żądanych danych, w jakiej formie informacja ma być udzielona oraz czego ma dotyczyć. Okoliczności te wpływają przecież na to, jakie działania musi podjąć organ, by uczynić zadość wnioskowi, co z kolei ma decydujące znaczenie dla stwierdzenia, czy dochodzi do udzielenia informacji przetworzonej, czy też nie. Nie można jednak podać sztywnych kryteriów pozwalających wyodrębnić informacje przetworzone spośród wszystkich informacji publicznych, tj. takich, które mogą znajdować zastosowanie w każdym przypadku, bez żadnych zastrzeżeń czy odstępstw.

Zatem, oceniając to czy żądane orzeczenia są informacją przetworzoną, należy przytoczyć treść wniosku z [...] lutego 2020 r. skierowanego do Prezesa Sądu Rejonowego w R. Wnioskiem tym R. S. zażądał nadesłanie kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2016 w sprawach zarejestrowanych w rep. C pod symbolem nr 056 i 056s.

Pojęcie "informacja przetworzona" występuje w ustawie o dostępie do informacji publicznej jedynie w jej art. 3 ust. 1 pkt 1 i nie zostało zdefiniowane. Próby dookreślenia znaczenia tego pojęcia zarówno w judykaturze, jak i doktrynie muszą odbywać się przez odwołanie się do okoliczności czy względów pozaprawnych, czyli nieprzewidzianych wprost w przepisach, ale takich, co do których można uznać, iż leżały u podstaw rozwiązania przyjętego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., stanowiąc jego uzasadnienie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że informacją przetworzoną jest informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych. Jest to informacja przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy w oparciu o wskazane przez niego kryteria. Informacja przetworzona to informacja, której wytworzenie wymaga intelektualnego zaangażowania podmiotu zobowiązanego (por. wyroki NSA z 5 kwietnia 2013 r. I OSK 89/13, Lex nr 1368968; z 17 października 2006 r., I OSK 1347/05, Lex nr 281369). Jest to jakościowo nowa informacja, która nie istnieje w przyjętej treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu zobowiązanego podmiotu. Przetworzenie informacji wymaga dokonania stosownych działań analitycznych, zebrania lub zsumowania pojedynczych informacji na podstawie różnych kryteriów wynikających z treści wniosku.

Trafnie wskazał też Sąd pierwszej instancji, że możliwa jest sytuacja, gdy wniosek o udostępnienie informacji obejmuje wprawdzie informacje proste będące w posiadaniu obowiązanego, ale rozmiar i zakres żądanej informacji przesądza o tym, że w istocie mamy do czynienia z żądaniem informacji przetworzonej. W niektórych bowiem wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, sporządzenia zestawień i opracowań, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania adresata wniosku i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną (zob. np. wyroki NSA z: 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 977/11, 6 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1199/11, 2 października 2014 r. sygn. akt I OSK 140/14, pub. www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Dostrzega się też, że choć tzw. anonimizacja dokumentów stanowi jedynie przekształcenie informacji, to prowadzi do uzyskania informacji przetworzonej, jeżeli polega na utworzeniu całego zbioru tak opracowanych dokumentów, wcześniej wybranych z wszystkich posiadanych materiałów i przez to wymaga nakładu środków i zaangażowania pracowników z uszczerbkiem dla prawidłowego toku funkcjonowania organu (tak M. Jaśkowska, Pojęcie informacji publicznej i jej rodzaje, Kwartalnik Prawa Publicznego 2012, nr 3, s. 72).

Natomiast informacją prostą jest informacja, którą podmiot zobowiązany może udostępnić w takiej formie, w jakiej ją posiada (z zachowaniem ograniczeń z art. 5 u.d.i.p.), przy czym jej wyodrębnienie ze zbiorów informacji (rejestrów, zbiorów dokumentów, akt postępowania) nie jest związane z koniecznością ponoszenia kosztów osobowych lub finansowych, trudnych do pogodzenia z bieżącą działalnością podmiotu. Należy zatem przyjąć, że gdy objęte żądaniem informacje znajdują się w zasobach podmiotu i sposób ich wewnętrznego pozyskania nie jest na tyle czasochłonny i pracochłonny, aby uznać, iż dochodzi do powstania informacji przetworzonej to należy uznać, iż jest to informacja prosta, nawet jeżeli liczba elementów na to się składających jest znaczna. Takie czynności jak selekcja dokumentów, protokołów, ich analiza pod względem treści czy anonimizacja są zwykłymi czynnościami, które nie mają wpływu i nie dają podstaw do zakwalifikowania żądanych dokumentów jako informacji przetworzonej. W wyniku stosowania takich czynności przez organ nie powstaje bowiem żadna nowa informacja (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1056/18, pub. www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Jak już zauważono, nie można zaniechać indywidualnej klasyfikacji informacji publicznej w każdej konkretnej sprawie, poprzestając na mechanicznym odwołaniu się do tez judykatury czy doktryny, które w realiach konkretnej sprawy mogą pozostawać w sprzeczności z celami i wartościami, jakie przyświecają tak całej ustawie o dostępie do informacji publicznej, jak jej art. 3 ust. 1 pkt 1. Ratio legis tego ostatniego przepisu stanowi zaś to, by realizacja konstytucyjnego prawa do informacji publicznej (art. 61 Konstytucji) na podstawie przepisów tej ustawy, nie prowadziła do jego nadużywania ze strony wnioskodawców jak i przez ograniczenie dostępu do informacji, której udostępnienie przez organ może nastąpić dopiero w wyniku działań angażujących znaczne środki osobowe i materialne i co za tym idzie utrudniających wykonywanie zadań ustawowych czy dezorganizujących funkcjonowanie instytucji publicznych (patrz M. Jaśkowska, Pojęcie informacji publicznej i jej rodzaje, Kwartalnik Prawa Publicznego 2012, nr 3, s. 76). W efekcie zasadniczą cechą informacji przetworzonej jest okoliczność, że jej uzyskanie wiąże się zawsze z poniesieniem przez podmiot zobowiązany określonych kosztów w szerokim znaczeniu tego słowa, zwłaszcza finansowych i organizacyjnych, często trudnych do pogodzenia z jego bieżącą działalnością (J. Drachal, Zagadnienia sądowej ochrony prawa do informacji, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2010, nr 5-6, s. 104). Czynności, jakie należy podjąć w tym zakresie, mogą mieć różny stopień złożoności i dlatego nie można stworzyć takiego ich katalogu, który byłby zamknięty i adekwatny w każdej sytuacji faktycznej. Wszelako wszystkie one wymagają intelektualnego wkładu osób przygotowujących informację, w postaci np. analizy akt wielu spraw celem selekcji dokumentów i usunięcia danych chronionych prawem (H. Knysiak - Molczyk, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1938/10, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2012, nr 3, s. 162). Niemniej chodzić może tylko o działania pracochłonne i ponadstandardowe, wykraczające poza zwykłe zadania tych osób, absorbujące znacznie ich czas i siły. Suma tzw. informacji prostych może być więc uznana za informację przetworzoną pod warunkiem, że szeroki zakres wniosku o udostępnienie informacji wymaga użycia tak znacznych środków osobowych, np. dla zgromadzenia wielu dokumentów, ich zanonimizowania i skopiowania, iż zakłóci to normalny tok działania podmiotu zobowiązanego (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 315/14, pub. www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Ta ostatnia sytuacja nie ma jednak miejsce w niniejszej sprawie.

Jak to trafnie podnosi skarżący kasacyjnie organ, już Prezes Sądu Rejonowego w R. wskazywał w swojej decyzji z [...] lutego 2020 r., że celem odszukania żądanych wyroków mających kwalifikację prawną odpowiadającą symbolom podanym we wniosku, należałoby przeszukać tylko kilkanaście spraw i dopiero te orzeczenia zanonimizować. Skarżący kasacyjnie słusznie podkreślił, iż wnioskodawca nie żądał jakichkolwiek zestawień danych, czy informacji z akt sprawy a jedynie kopii orzeczeń sądowych wraz z uzasadnieniami, jakie zostały wydane w 2016 roku w sprawach zarejestrowanych w rep. C pod symbolem nr 056 i 056s - zatem brak jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że istniałaby konieczność prowadzenia analizy poszczególnych akt czy selekcji dokumentów. Ustalenie liczby spraw pod symbolem nr 056 i 056s jest możliwe przez uzyskanie tych danych wprost z systemu komputerowego "Sędzia2". Ponadto, skoro organ I instancji wskazywał, że konieczne byłoby przeszukanie tylko kilkunastu akt spraw - to z pewnością nie jest to liczba, która wymagałaby szczególnego nakładu pracy czy czasu. Realizacja wniosku obejmowałaby bowiem jedynie sporządzenie kopii wydanych orzeczeń oraz dokonanie ich anonimizacji - nawet gdyby wyroków tych miało być kilkanaście, to ich liczba wyniosłaby co najwyżej 19. Co więcej, nawet gdyby liczba tych orzeczeń była większa, to przy łatwości ich pozyskania z systemu Sędzia2 - nadal brak by było podstaw, aby mówić o informacji przetworzonej. Także doświadczenie życiowe (szczególnie sędziów) wskazuje na to, że konieczna w niniejszej sprawie obszerna anonimizacja tak nieznacznej liczby (czyli części z liczby kilkunastu), żądanych wyroków z uzasadnieniami, nie decyduje o przetworzeniu informacji, bowiem w żaden sposób nie przystaje do wskazanych wyżej poglądów judykatury i doktryny, co do kwestii, jak duży nakład pracy przy przygotowaniu żądanej informacji publicznej pozwala na zakwalifikowanie jej jako informacji przetworzonej.

Zatem o ile można zgodzić się z dokonaną przez Sąd pierwszej instancji wykładnią art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. co do zdefiniowania pojęcia informacji przetworzonej, to ze względów wskazanych wyżej, nie sposób uznać za prawidłowe stanowisko Sądu pierwszej instancji, że przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie, ponieważ żądanej informacji nie można zakwalifikować jako informacji przetworzonej.

Zachodzi jednak pytanie, czy w związku ze szczególnym rodzajem spraw zakończonych żądanymi we wniosku wyrokami (sprawy zarejestrowane w rep. C pod symbolami 056i 056s to sprawy z zakresu ochrony dóbr osobistych), konieczność szczególnie obszernej anonimizacji uzasadnień tych wyroków w związku z potrzebą ochrony dóbr osobistych, w tym prywatności osób występujących w tych sprawach, nie zniweczy pożądanego przez wnioskodawcę rezultatu w postaci uzyskania zrozumiałych wyroków z uzasadnieniem. W takim bowiem przypadku na podmiocie zobowiązanym ciąży obowiązek wydania decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej ze względu na ograniczenia w dostępie do informacji publicznej. zawarte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Trafnie bowiem zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, na szczególny charakter prawa do prywatności w systemie praw i wolności konstytucyjnych. W przypadku kolizji dwóch konstytucyjnych praw - z jednej strony konstytucyjnego prawa do informacji, zagwarantowanego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, z drugiej prawa do prywatności – nie można bezwzględnie przyznać priorytetu temu pierwszemu. Prywatność może być w pewnych sytuacjach przedmiotem ingerencji dla ochrony dobra wspólnego, jednak wkraczanie w tę sferę, musi być dokonywane w sposób ostrożny i wyważony, z należytą oceną racji, które przemawiają za taką ingerencją. Dlatego też pogodzenie obu wartości konstytucyjnych, tj. prawa do informacji publicznej, bez uszczerbku dla prawa do prywatności osoby fizycznej może i powinno być zrealizowane przez anonimizację danych umożliwiających identyfikację osoby. Rzeczą organu jest zapobiec dostępowi do konkretnych informacji umożliwiających identyfikację osób fizycznych, co najczęściej oznacza udostępnienie dokumentów odpowiednio zanonimizowanych ze względu na prywatność osoby fizycznej, o czym stanowi art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Jednak w razie uznania i przekonującego wykazania, że istnieje potrzeba ochrony prywatności określonej osoby lub osób, a celu tego w dostateczny sposób nie spełni anonimizacja danych wrażliwych organ, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej, winien - w oparciu o art. 16 u.d.i.p. - wydać decyzję administracyjną odmawiającą udostępnienia konkretnej informacji publicznej, powołując się na ograniczenia zawarte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Jak słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, nie można jednak tracić z pola widzenia, że zakresem żądania objęte były sprawy dotyczące naruszenia dóbr osobistych, a więc sprawy, w których uzasadnienia mogą odnosić się do danych wrażliwych, do specyficznych czynników określających cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe czy społeczne, do poglądów politycznych czy światopoglądu, do statusu majątkowego lub do charakterystycznych, acz typowych dla określonego środowiska czy społeczności okoliczności faktycznych sprawy. Wskazane powyżej czynniki nie wyczerpują otwartego katalogu rodzajów informacji, które mogą być przypisane konkretnej osobie fizycznej. Przyjmuje się również, że informacje, które bez nadzwyczajnego wysiłku, bez nieproporcjonalnie dużych nakładów dają się powiązać z określoną osobą, zwłaszcza przy wykorzystaniu łatwo osiągalnych źródeł powszechnie dostępnych, również podlegają zaliczeniu do kategorii danych osobowych (zob. wyrok NSA z 19 stycznia 2010 r., I OSK 491/09, pub. www.nsa.orzeczenia.gov.pl) i podlegają anonimizacji. W konsekwencji udostępnienie wyroków i uzasadnień w tego typu sprawach wymaga bardziej niż zwykle zaawansowanego procesu anonimizacji, zmierzającego do pozbawienia uzasadnień orzeczeń treści odnoszących się do wskazanych wyżej danych umożliwiających identyfikację osób fizycznych. Wiąże się to z wnikliwą, szczegółową analizą treści tych orzeczeń, co nie tylko stanowi o zwiększonym nakładzie pracy, ale i prowadzi do powstania nowej pod względem jakości informacji.

Rzeczą Prezesa Sądu Rejonowego zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej było dokonanie takiej anonimizacji, która uniemożliwi identyfikację osób objętych żądanymi wyrokami i ich uzasadnieniami. Skarżący kasacyjnie Prezes Sądu Okręgowego twierdzi, że potrzeba usunięcia wszelkich danych niosących ryzyko identyfikacji osób fizycznych, niweczyłaby pożądany przez wnioskodawcę rezultat w postaci uzyskania informacji o konkretnie wskazanych sprawach, co do których skierowano wniosek o ich udostępnienie, dlatego wydał decyzję odmawiającą udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Organ uzasadnił to stanowisko w zaskarżonej decyzji, słusznie wskazując na specyfikę spraw dotyczących ochrony dóbr osobistych, które wymagają szerszej anonimizacji, która zabezpieczy osoby uczestniczące w postępowaniach sądowych objętych wnioskiem, przed ich identyfikacją i ujawnieniem ich danych osobowych. Organ trafnie również zauważył, że tożsamość osoby fizycznej można określić bezpośrednio lub pośrednio w szczególności przez powołanie się na jeden lub kilka specyficznych czynników określających cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne tej osoby. Ponadto sprawy o ochronę dóbr osobistych zawierają szereg opisów stanu faktycznego, których skutkiem było naruszenie dóbr osobistych, a więc wartości podlegających ochronie w najwyższym stopniu, takich jak zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji czy nietykalność mieszkania. W takich przypadkach charakterystyka sytuacyjna tworzy ryzyko naruszenia prawa do prywatności osób fizycznych nawet przy dokonaniu anonimizacji danych osobowych. Oczywiste jest bowiem, że w uzasadnieniach orzeczeń sądowych przedstawiany jest szczegółowy opis ustalonego w sprawie stanu faktycznego, sąd przedstawia też przebieg postępowania dowodowego wraz z dokonaną w tym zakresie oceną, zatem także opisy sytuacyjne. Z tych przyczyn istnieje ryzyko "rozszyfrowania" życiowych sytuacji faktycznych, poszczególnych osób z racji charakterystyki postaci czy zdarzeń, społeczności w jakiej dana sytuacja miała miejsce, a jednocześnie aby takiego ryzyka uniknąć niemożliwe jest usunięcie, zanonimizowanie całych fragmentów uzasadnień orzeczeń i udostępnienie wnioskodawcy tylko niektórych fragmentów uzasadnień, bowiem wówczas takie uzasadnienia utraciłoby przynależny im walor poznawczy.

W tym zakresie, tj. co do prawidłowości zastosowania przez organ art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i wydania na tej podstawie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, Sąd pierwszej instancji nie wypowiedział się, ponieważ uznał (nieprawidłowo), że żądana informacja jest informacją przetworzoną. Zatem Sąd ten naruszył przepis art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Skoro usprawiedliwione są zarzuty naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 5 ust. 2 u.d.i.p., to Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji zastosuje się do przedstawionej wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładni prawa i po dostarczeniu przez Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. wnioskowanych wyroków z uzasadnieniami (które nie podlegają udostępnieniu do wglądu wnioskodawcy), biorąc pod uwagę treść tych uzasadnień, oceni prawidłowość zastosowania przepisu art. 5 ust. 2 u.d.i.p., bacząc na wskazywaną przez organ specyfikę spraw z zakresu ochrony dób osobistych.

Z uwagi na to, że uwzględniono skargę kasacyjną, na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. zasądzono od R. S. na rzecz organu koszty postępowania kasacyjnego, na które składa się wpis od skargi kasacyjnej i wynagrodzenie radcy prawnego.