Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 285/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ: Wojewódzki Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 pkt 5 lit. g
journal: Dz.U. 2007 nr 121 poz 842
law: Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej - tekst jednolity.
article: art. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 106 poz 1002
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - tekst jednolity.
article: art. 8 ust. 1 pkt 1,  art. 1 pkt 1 lit. n,  art. 4 pkt 1,  pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 213 poz 1342
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1 pkt 2,  ust. 2,  par. 4 ust. 1,  ust. 2,  par. 7 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 167 poz 1629
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych  gatunków zwierząt gospodarskich
article: par. 3 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 168 poz 1643
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków weterynaryjnych, jakie muszą  spełniać gospodarstwa w przypadku, gdy zwierzęta lub środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego pochodzące z tych gospodarstw są  wprowadzane na rynek

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spraw.) Sędziowie: NSA Andrzej Wawrzyniak NSA Halina Kremis Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi A.F. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii we Wrocławiu z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia uchybień stwierdzonych w protokole kontroli sanitarnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii we W. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 3 ust. 2 pkt 5 lit. g ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 121, poz. 842 ze zm.), art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. nr 213, poz. 1342 j.t.), art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 ze zm.), § 3 ust. 2 oraz § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 167, poz. 1629 ze zm.) i § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków weterynaryjnych, jakie muszą spełniać gospodarstwa w przypadku, gdy zwierzęta lub środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego pochodzące z tych gospodarstw są wprowadzane na rynek (Dz. U. Nr 168, poz. 1643) - utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w Z. z dnia [...] r. Nr [...] (znak sprawy: [...]).

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 22 grudnia 2009 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w Z. skierował pismo ([...]) do Pana A.F. z prośbą o udzielenie informacji dotyczących zabezpieczenia zwierząt przed czynnikami zewnętrznymi oraz ilości zwierząt utrzymywanych w gospodarstwie w związku z otrzymanymi informacjami o niewłaściwych warunkach utrzymywania zwierząt. Pismem z dnia 5 stycznia 2010 r. A.F. wyjaśnił, że posiada 22 sztuki bydła, wszystkie oznakowane i zarejestrowane w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zwierzęta są utrzymywane pod osłoną stert siana, całorocznie na świeżym powietrzu. Stado jest w bardzo dobrej kondycji, zwierzęta są zdrowe, łagodne i nie boją się ludzi. W dniu 20 stycznia 2010 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w Z. przeprowadził kontrolę w gospodarstwie, z której sporządzono protokół. Wykazano w nim następujące nieprawidłowości: bydło jest utrzymywane na łańcuchach pod stogami siana, bez budynku gospodarczego ani bez stałego zadaszenia, teren, na którym znajduje się bydło, nie jest ogrodzony, pomieszczenie, w którym utrzymywane są świniodziki, wymaga pobielenia i oczyszczenia. W protokole zawarto także uwagę, że w chwili kontroli zabezpieczeniem przed wiatrem dla bydła jest ściana zbudowana z kostek słomy i rząd drzewek, a przed opadami chronią je wgłębienia w stogach siana. A.F. oświadczył, że zwróci się do wojewody w celu uzyskania zezwolenia na taką technologię chowu zwierząt. W dniu 20 stycznia 2010 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w Z. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie uchybień stwierdzonych w w/w protokole.

W dniu 29 stycznia 2010 r. do Powiatowego Lekarza Weterynarii w Z. wpłynęło pismo z Komendy Powiatowej Policji w Z. z prośbą o przeprowadzenie wspólnej kontroli w związku ze skargą na warunki utrzymania bydła w gospodarstwie, zgłoszoną do Urzędu Miasta i Gminy w Ś. i z prośbą o nałożenie grzywny na właściciela zwierząt. Powiatowy Lekarz Weterynarii w Z. w dniu 29 stycznia 2010 r. poprosił lekarzy weterynarii opiekujących się stadem o opinię na temat stanu zdrowia zwierząt. W dniu 2 lutego 2010 r. do Powiatowego Lekarza Weterynarii w Z. wpłynęło pismo od A.F., w którym właściciel zwierząt prosi o uznanie systemu utrzymania bydła w jego gospodarstwie za otwarty. Stwierdził, że jego stado od niekorzystnych warunków atmosferycznych chronią stogi siana i słomy w miejscu zimowego przebywania oraz posadzony przez niego pas zadrzewień. Ochroną przed drapieżnikami jest osobisty nadzór właściciela oraz dwa psy pasterskie, z których jeden jest stale w nocy przy zwierzętach. Nie zgodził się również z zapisami protokołu, w których zaznaczono, że zwierzęta nie są utrzymywane w warunkach nieszkodliwych dla zdrowia i niepowodujących urazów i uszkodzeń ciała.

W dniach 5 i 12 lutego 2010 r. wpłynęły opinie lekarzy opiekujących się stadem, w których uznano, że stan zdrowia zwierząt jest bardzo dobry. W dniu 8 lutego 2010 r. przeprowadzono kontrolę w gospodarstwie wspólnie z przedstawicielami Policji, na podstawie których Powiatowy Lekarz Weterynarii w Z. w dniu 12 lutego 2010 r. skierował pismo do Komendanta Powiatowego Policji w Z., w którym poinformował, że nie ma podstaw do nałożenia grzywny na właściciela stada i że jest w chwili obecnej prowadzone postępowanie administracyjne w sprawie nieprawidłowości w gospodarstwie. W dniu [...] r. została wydana decyzja administracyjna Nr [...].

Wojewódzki Lekarz Weterynarii we W. wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - powiatowy lekarz weterynarii w przypadku stwierdzenia, że przy prowadzeniu działalności nadzorowanej, o której mowa w art. 1 pkt 1 lit. a-n, p lub w art. 4 ust. 3, są naruszone wymagania weterynaryjne określone dla tej działalności, w zależności od zagrożenia stwarzanego dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt, wydaje decyzję nakazującą usunięcie uchybień w określonym terminie. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - kto utrzymuje zwierzęta gospodarskie jest obowiązany do zapewnienia im opieki i właściwych warunków bytowania. Warunki utrzymywania zwierząt gospodarskich szczegółowo reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich. Zezwala ono na utrzymywanie zwierząt gospodarskich w systemie otwartym. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 zwierzęta gospodarskie utrzymuje się w systemie otwartym, z wyjątkiem kur, indyków, strusi, gęsi do ukończenia 6. tygodnia życia, kaczek do ukończenia 3. tygodnia życia, przepiórek do ukończenia 20. dnia życia oraz zwierząt futerkowych. Jednocześnie określa warunki utrzymywania zwierząt w takim typie utrzymywania. Zgodnie z ust. 2 - zwierzętom gospodarskim utrzymywanym w systemie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, zapewnia się możliwość ochrony przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi i zwierzętami drapieżnymi.

Jak wskazał organ II instancji, prowadzenie działalności nadzorowanej przez inspekcję weterynaryjną wymaga spełniania określonych warunków weterynaryjnych. Dla prowadzenia działalności polegającej na chowie bydła w systemie otwartym podstawowymi wymaganiami prawnymi są zapewnienie ochrony przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi i zwierzętami drapieżnymi. Niekorzystne warunki atmosferyczne to nie tylko opady śniegu i deszczu, ale także upał i wiatr. Zabezpieczenie powinno więc być całoroczne i trwałe. Jednocześnie rozporządzenie nie nakazuje posiadaczowi zwierząt określonych wymiarów konstrukcji ani materiału, z którego ma być wykonane zabezpieczenie. W gospodarstwie A.F. jako zabezpieczenie stosowane są sterty siana, których sklepienia tworzą swego rodzaju ochronę przez opadami atmosferycznymi, natomiast zabezpieczenie przed wiatrem stanowi rząd drzew oraz kilkumetrowej wysokości ściana wykonana z kostek słomy. Jednakże stogi siana tylko na początku okresu zimowego spełniają zadanie ochrony przed opadami deszczu czy śniegu ze względu na duże rozmiary i istnienie wgłębień, gdzie mogą schronić się zwierzęta. W późniejszym okresie siano jest sukcesywnie zużywane i może już nie wystarczyć do zabezpieczenia zwierząt w okresie późnej zimy i wiosny. Zdaniem organu odwoławczego prowizoryczne ściany budowane z nietrwałych materiałów nie są trwałym zabezpieczeniem, a nawet mogą ulec zawaleniu ze względu na zużywanie przez zwierzęta słomy i siana. Drzewa również nie stanowią wystarczającej ochrony w czasie deszczu czy w okresie zimowym. Dlatego – zdaniem organu II instancji - należy zapewnić trwałe i całoroczne zabezpieczenie zwierząt przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi.

Ponadto organ II instancji wskazał, że z opinii lekarzy weterynarii opiekujących się stadem oraz wyników kontroli stada wynika, iż zwierzęta Pana A.F. są zdrowe i w dobrej kondycji. Jednakże wymagania w/w rozporządzenia obowiązują każdego posiadacza zwierząt gospodarskich bez względu na ich stan zdrowia. Zwierzęta można utrzymywać jedynie w systemach wskazanych przez rozporządzenie, natomiast inne technologie dotychczas niestosowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą być dopuszczone po rozpatrzeniu wniosku skierowanego do marszałka województwa zgodnie z ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt i rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 maja 2007 r. w sprawie warunków, trybu i sposobu wydawania zezwoleń na wprowadzenie dotychczas niestosowanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej technologii chowu zwierząt (Dz. U. z 2007 r. Nr 101, poz. 682). Opinie naukowców i artykuły w prasie specjalistycznej nie są aktami prawnymi i mogą służyć jako pomoc w prowadzeniu hodowli, nie są natomiast obowiązującymi dla posiadacza zwierząt, w przeciwieństwie do wymagań zawartych w rozporządzeniu. Rozporządzenie zaś wymaga zabezpieczenia przed zwierzętami drapieżnymi. Jak wskazał organ II instancji, zwierzęta w gospodarstwie Pana A.F. przebywają przy stogach na łańcuchach. Brak ogrodzenia miejsca przebywania zwierząt sprawia, że teren gospodarstwa jest łatwo dostępny dla zwierząt z zewnątrz i mimo, że bydło na łańcuchach ma możliwość kładzenia się, leżenia i dużą swobodę ruchu, zwierzęta nie mają możliwości przemieszczenia się i ucieczki w momencie zagrożenia przez zwierzęta drapieżne, gdyż są trzymane na uwięzi. Właściciel zwierząt nie jest przy nich przez cały czas, ochrona jest konieczna także w nocy i w każdym miejscu przebywania zwierząt. W związku z tym należy zapewnić zwierzętom ochronę przed zwierzętami drapieżnymi, uniemożliwiając dostęp zwierząt spoza gospodarstwa.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że dla zwierząt, które przebywają w budynkach gospodarczych, jest wymagana odpowiednia czystość budynków na podstawie zapisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków weterynaryjnych, jakie muszą spełniać gospodarstwa w przypadku, gdy zwierzęta lub środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego pochodzące z tych gospodarstw są wprowadzane na rynek. § 2 pkt 2 tego rozporządzenia stanowi, że budynki, w których utrzymywane są zwierzęta, powinny być utrzymywane w czystości. Jednocześnie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich nakazuje w § 7 ust. 1 pkt 2, aby pomieszczenia dla zwierząt gospodarskich, ich wyposażenie oraz sprzęt używany przy utrzymywaniu zwierząt gospodarskich czyści się i dezynfekuje. Czyszczenie i dezynfekcja przeprowadzane są w celu ochrony zdrowia zwierząt, zapobiegając wystąpieniu chorób zakaźnych i zapewniając warunki utrzymania nieszkodliwe dla zdrowia zwierząt.

W skardze na powyższą decyzję A.F. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części zobowiązującej do trwałej formy zabezpieczenia przed czynnikami atmosferycznymi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W dalszej części skargi podniósł, że rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 listopada 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich nie wymaga postawienia trwałej konstrukcji zabezpieczającej przed czynnikami atmosferycznymi. W okresie wiosennym, letnim i zimowym bydło przebywa na pastwiskach, natomiast w okresie zimowym utrzymuje bydło koło domu między wysokimi stogami siana (legowiska we wgłębieniach stogów siana) osłoniętych od wiatru rzędem drzew oraz kilkumetrową wysoką ścianą wykonaną z kostek słomy. Jak wskazał skarżący, utrzymuje bydło w tym systemie od 10 lat. W tym okresie nigdy nie chorowało z powodu warunków atmosferycznych. Jest w bardzo dobrej kondycji zdrowotnej, spokojne, łagodne, wolne od wszelkich chorób. Takie bezbudynkowe, całoroczne utrzymanie bydła mięsnego preferują znane hodowle w Agrofirmie W.-zachodniopomorskie i R.-1 powiat ż..

A.F. wskazał, że w świetle powyższego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi spełnia warunki utrzymywania zwierząt w myśl z § 4 ust. 1, zgodnie z którym utrzymujący zwierzęta gospodarskie zapewnia im opiekę i właściwe warunki utrzymywania, uwzględniając minimalne normy powierzchni w zależności od systemów utrzymywania. Zwierzęta gospodarskie utrzymuje się w warunkach: 1) nieszkodliwych dla ich zdrowia oraz niepowodujących urazów i uszkodzeń ciała lub cierpień; 2) zapewniających im swobodę ruchu, a w szczególności kładzenia się, wstawania oraz leżenia; 3) umożliwiających kontakt wzrokowy z innymi zwierzętami.

Ponadto skarżący podniósł, że niekorzystne usytuowanie gospodarstwa uniemożliwia postawienie trwałej konstrukcji zabezpieczającej przed czynnikami atmosferycznymi, dlatego zaskarżona decyzja powinna być uchylona w zakresie trwałej konstrukcji zabezpieczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uchylenie decyzji administracyjnej przez Sąd następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Badając pod tym kątem decyzje podjęte w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procedury administracyjnej.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga A.F. nie mogła zostać uwzględniona, bowiem Sąd nie dopatrzył się naruszeń, o których mowa w powołanym wyżej przepisie art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Podstawą materialnoprawną podejmowanych w tej sprawie decyzji były przepisy art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. nr 213, poz. 1342 ze zm.), zwanej dalej "ustawa o ochronie zdrowia zwierząt".

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 121, poz. 842 ze zm.) inspekcja realizuje zadania z zakresu ochrony zdrowia zwierząt oraz bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego w celu zapewnienia ochrony zdrowia publicznego. Art. 3 ust. 2 pkt 5 lit. g stanowi zaś, że inspekcja wykonuje swoje zadania w szczególności przez sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o ochronie zwierząt.

W myśl przepisów art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. n ustawy o ochronie zdrowia zwierząt - ustawa ta określa wymagania weterynaryjne dla podejmowania i prowadzenia działalności w zakresie utrzymywania zwierząt gospodarskich, w celu umieszczenia na rynku tych zwierząt lub produktów pochodzących z tych zwierząt lub od tych zwierząt. Art. 4 pkt 1 stanowi natomiast, że podmiot prowadzący działalność nadzorowaną, z wyłączeniem działalności, o której mowa w art. 1 pkt 1 lit. o, jest obowiązany spełniać wymagania weterynaryjne określone dla danego rodzaju i zakresu prowadzonej działalności nadzorowanej. Zgodnie z pkt 2 art. 4 - podmiot, o którym mowa w ust. 1, w zakresie spełniania wymagań weterynaryjnych jest obowiązany zapewniać wymagania lokalizacyjne, zdrowotne, higieniczne, sanitarne, organizacyjne, techniczne lub technologiczne, zabezpieczające przed zagrożeniem epizootycznym, epidemicznym lub zapewniające właściwą jakość produktów, obejmujące w szczególności wymagania dotyczące:

2) gospodarstw, miejsc gromadzenia zwierząt, innych miejsc przetrzymywania zwierząt oraz stad lub obszarów, z których pochodzą zwierzęta będące przedmiotem działalności nadzorowanej lub wykorzystywane do jej prowadzenia, lub

4) obiektów budowlanych lub miejsc, w których prowadzi się działalność nadzorowaną, lub osób wykonujących określone czynności w ramach tej działalności oraz zakresu takich czynności.

Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 ustawa o ochronie zdrowia zwierząt - powiatowy lekarz weterynarii w przypadku stwierdzenia, że przy prowadzeniu działalności nadzorowanej, o której mowa w art. 1 pkt 1 lit. a-n, p lub w art. 4 ust. 3, są naruszone wymagania weterynaryjne określone dla tej działalności, w zależności od zagrożenia stwarzanego dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt, wydaje decyzję:

1) nakazującą usunięcie uchybień w określonym terminie lub

2) nakazującą wstrzymanie działalności do czasu usunięcia uchybień, lub

3) zakazującą umieszczania na rynku lub handlu określonymi zwierzętami będącymi przedmiotem działalności albo zakazującą produkcji, umieszczania na rynku lub handlu określonymi produktami wytwarzanymi przy prowadzeniu tej działalności.

W niniejszej sprawie Powiatowy Lekarz Weterynarii w Z. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], utrzymaną w mocy przez organ II instancji, nakazał – na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt – A.F. do usunięcia uchybień stwierdzonych w protokole kontroli sanitarnej nr [...] z dnia 20 stycznia 2010 r.:

1. Ad. pkt. 21 - brak stałego zabezpieczenia przed czynnikami atmosferycznymi w formie trwałej, w chwili obecnej zwierzęta znajdują się przy stertach siana, co stanowi częściowe zabezpieczenie przed opadami atmosferycznymi. Termin doraźnego zabezpieczenia do dnia 22 lutego 2010 r.. Termin wykonania trwałego zabezpieczenia do dnia 18 maja 2010 r..

2. Ad. pkt. 11 - pomieszczenie, w którym znajdują się świniodziki wymaga pobielenia.

3. Ad. pkt. 22, 33 - pomieszczenie dla świniodzików wymaga oczyszczenia.

4. Ad. pkt. 44 - miejsce, gdzie znajdują się sterty siana a przy nich zwierzęta, nie jest zabezpieczone przed dostępem zwierząt drapieżnych. Termin do dnia 18 maja 2010r..

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 ze zm.) kto utrzymuje zwierzęta gospodarskie jest obowiązany do zapewnienia im opieki i właściwych warunków bytowania. Na podstawie art. 12 ust. 7 tej ustawy zostało podjęte rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 167, poz. 1629 ze zm.).

I tak zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia - zwierzęta gospodarskie utrzymuje się w systemie otwartym, z wyjątkiem kur, indyków, strusi, gęsi do ukończenia 6. tygodnia życia, kaczek do ukończenia 3. tygodnia życia, przepiórek do ukończenia 20. dnia życia oraz zwierząt futerkowych. Zwierzętom gospodarskim utrzymywanym w systemie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, zapewnia się możliwość ochrony przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi i zwierzętami drapieżnymi (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).

Utrzymujący zwierzęta gospodarskie zapewnia im opiekę i właściwe warunki utrzymywania, uwzględniając minimalne normy powierzchni w zależności od systemów utrzymywania (§ 4 ust. 1 w/w rozporządzenia). Zwierzęta gospodarskie utrzymuje się w warunkach (§ 4 ust. 2):

1) nieszkodliwych dla ich zdrowia oraz niepowodujących urazów i uszkodzeń ciała lub cierpień;

2) zapewniających im swobodę ruchu, a w szczególności kładzenia się, wstawania oraz leżenia;

3) umożliwiających kontakt wzrokowy z innymi zwierzętami.

Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, zwierzęta w gospodarstwie skarżącego znajdują się przy stertach siana, które mają stanowić ochronę przed opadami atmosferycznymi, zaś wgłębienia w nich powstałe tworzą swego rodzaju zadaszenie, pod które zwierzę może się schować. Zabezpieczeniem przed wiatrami ma być rząd drzew oraz kilkumetrowej wysokości ściana wykonana z kostek słomy. Ponadto zwierzęta znajdują się na łańcuchach, których długość wprawdzie pozwala na zapewnienie im swobody ruchu, a w szczególności kładzenia się, wstawania oraz leżenia, jednakże w chwili zagrożenia nie są one w stanie uciec przed zwierzętami drapieżnymi, co spowodowane jest trzymaniem zwierząt na uwięzi. Gospodarstwo nie jest ogrodzone, co umożliwia z łatwością przedostanie się wszelkiej zwierzyny na jego teren, natomiast bydło nie ma możliwości przemieszczenia i ucieczki. Brak zabezpieczenia przed zwierzętami drapieżnymi może natomiast skutkować w każdej chwili zagrożeniem dla życia i zdrowia zwierząt. Przy czym zagrożenie dla bydła, oprócz dzikich zwierząt, mogą stanowić także chore zwierzęta domowe czy też bezdomne. Utrzymywanie zwierząt na łańcuchach przy stogu stwarza także niebezpieczeństwo w momencie jego zawalenia się, bowiem łańcuchy uniemożliwiają ucieczkę zwierzętom. Jedyną ochronę przed drapieżnikami ma stanowić pies pasterski uwiązany przy budzie. Szczególnie zagrożone - ze względu na rozmiary stogów - są utrzymywane w gospodarstwie cielęta.

Powyższe ustalenia wykazały – w ocenie Sądu - że zwierzęta nie mają zapewnionej możliwość ochrony przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi i zwierzętami drapieżnymi, a tym samym nie zostały spełnione warunki określone w § 3 ust. 2 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że wprawdzie rozporządzenie nie określa sposobu ochrony czy rodzaju materiałów, jakie należałoby użyć do budowy konstrukcji spełniające taką funkcję, ale w rozpoznawanej sprawie w zasadzie zwierzęta są pozbawione jakiejkolwiek ochrony. Tym samym zarzut dotyczący braku konieczności postawienia trwałej konstrukcji zabezpieczającej przed czynnikami atmosferycznymi nie mógł zostać uwzględniony.

W ocenie Sądu – jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę – stogi słomy i siana stosowane przez skarżącego nie są wystarczającym środkiem do zapewnienia zwierzętom możliwość ochrony przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, do których należy zaliczyć nie tylko opady czy wiatry, ale i wysokie i niskie temperatury, i zwierzętami drapieżnymi. Przede wszystkim z uwagi na materiał, który jest nietrwały. Zabezpieczenia takiego nie daje także dodatkowy pas zadrzewienia od strony rzeki. Ani drzewa ani ściana z kostek słomy ze względu na brak zadaszenia nie dają zwierzętom wystarczającego zabezpieczenia.

Ponadto należy zauważyć, że siano składowane na stogach jest w trakcie okresu zimowego zużywane i pod koniec zimy oraz wiosną nie stanowi już zabezpieczenia przed opadami śniegu oraz deszczu, a zwierzęta są przez cały rok narażone na działanie niekorzystnych warunków atmosferycznych. Brak ochrony przed tymi warunkami, przez które zwierzęta mogą mieć obniżoną odporność, stanowić może zagrożenie dla ich zdrowia.

Istotne jest także, że zwierzęta zjadają słomę ze stogów, które poddawane działaniu opadów i wysokiej temperatury mogą ulec zawilgoceniu i zepsuciu, co w konsekwencji może doprowadzić do namnożeniem się w nich bakterii i grzybów. Zjedzenie takiej paszy może natomiast prowadzić do zatrucia lub chorób zwierząt. Brak zapewnienia miejsca chroniącego przed wpływem niekorzystnych warunków atmosferycznych, w szczególności opadami i wiatrem, ma również znaczenie dla sprawowania opieki lekarsko-weterynaryjnej nad zwierzętami, udzielania im pomocy oraz wykonania jakichkolwiek czynności weterynaryjnych. Takie utrzymywanie zwierząt nie zapewnia im zatem warunków nieszkodliwych dla ich zdrowia oraz niepowodujących urazów i uszkodzeń ciała lub cierpień (§ 4 ust. 2 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich).

Uwzględniając powyższe należało stwierdzić, że stwierdzone protokołem kontroli sanitarnej nr [...] nieprawidłowości utrzymywania zwierząt stanowią naruszenie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 września 2003r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich oraz Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 września 2003r. w sprawie szczegółowych warunków weterynaryjnych, jakie muszą spełniać gospodarstwa w przypadku, gdy zwierzęta lub środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego pochodzące z tych gospodarstw są wprowadzane na rynek. To zaś uprawniało do podjęcia przez organ I instancji decyzji o ich usunięciu na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.

Należy również zauważyć, że poza sporem jest kwestia zdrowia zwierząt. Warunki utrzymywania zwierząt gospodarski określają przepisy prawa, do przestrzegania których zobowiązany jest każdy i to niezależnie od stanu zdrowia zwierząt, jakie utrzymuje.

Ponadto niekorzystne usytuowanie gospodarstwa, które – zdaniem skarżącego - uniemożliwia postawienie trwałej konstrukcji zabezpieczającej, nie może stanowić podstawy do zwolnienia skarżącego od wypełnienia warunków utrzymywania zwierząt gospodarskich, przewidzianych przepisami prawa. Jeżeli usytuowanie to nie pozwala spełnić omawianych warunków zgodnie z powołanymi przepisami prawa – skarżący winien rozważyć, czy narażać się na grożące mu sankcje prawne, czy też zrezygnować z prowadzonej działalności. Skarżący nie podjął skutecznej próby skorzystania z możliwości przewidzianej w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, uznając, że negatywna opinia lekarza weterynarii przekreśla jego szanse na pozytywną decyzję marszałka województwa.

Uwzględniając powyższe, skarga A.F. podlegała - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – oddaleniu.

k.g.