Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2595/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 4 ust 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2012 poz 400
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst  jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Krystyna Stępniak-Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia represji oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej decyzją z [...] lipca 2014 r. nr [...] odmówił potwierdzenia, że A. G. (dalej: "skarżący") latem 1945 r. przez 3 miesiące przebywał w więzieniu bez wyroku za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski.

W uzasadnieniu decyzji podał, że za udowodnioną należy uznać okoliczność, iż skarżący latem 1945 r. został aresztowany przez funkcjonariuszy UB z I. i był więziony w areszcie pod zarzutem przechowywania broni oraz ok. 200 szt. amunicji. W ocenie organu brak jest natomiast podstaw, by stwierdzić że bezpośrednim powodem aresztowania skarżącego było prowadzenie przez niego w okresie poprzedzającym aresztowanie świadomej i aktywnej działalności niepodległościowej na rzecz państwa polskiego.

Prezes IPN dalej wskazał, iż oparł swoje twierdzenie na oświadczeniach złożonych przez skarżącego oraz wskazanych przez niego świadków - W. B. oraz Z. G.. Podał, że zarówno sam skarżący, jak i wskazani przez niego świadkowie podali, iż powodem jego aresztowania było przechowywane pistoletu typu [...] oraz 200 szt. amunicji. W piśmie z 3 czerwca 2014 r. skarżący podał, iż broń uzyskał w 1945 r. od [...], z którą wymienił się na zegarek. Po jej nabyciu wyjechał do stryja do P., gdzie spotkał się z narzeczonym swojej kuzynki H. G. - R. K. (członkiem Narodowych Sił Zbrojnych). Tam obok zabudowań robili próbne strzelanie. Jak podał sam skarżący tutaj ich drogi się rozeszły, on został powołany do wojska, natomiast H. G. i R. K. zostali aresztowani i skazani za prowadzoną działalność (kuzynka na 5 lat więzienia, a jej narzeczony na karę śmierci). W ww. piśmie skarżący poinformował też, że obawiał się, by kuzynka i jej narzeczony w trakcie przesłuchań nie wyjawili, że posiada broń.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie zgadza się z podjętym w sprawie rozstrzygnięciem, ponieważ przytoczone przez niego okoliczności wejścia w posiadanie broni i samego aresztowania jego zdaniem świadczą o tym, że był represjonowany i niesłusznie aresztowany.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes IPN wydał decyzję z [...] października 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] lipca 2014 r.

Podniósł, iż powodem wydania decyzji odmownej było ustalenie, że brak jest dowodów aby jednoznacznie stwierdzić, że skarżący prowadził działalność niepodległościową w okresie poprzedzającym jego aresztowanie. Podkreślił, że w trakcie prowadzonego postępowania skarżący nie podał, jakoby należał do organizacji niepodległościowej lub w jakikolwiek inny sposób walczył o niepodległość i suwerenność Polski. Wydając rozstrzygnięcie oparł się na twierdzeniach skarżącego i wskazanych przez niego świadków, z których wynika, że bezpośrednim powodem aresztowania było przechowywanie broni typu [...] oraz ok. 200 szt. Amunicji, w posiadanie której wszedł niejako przypadkiem. W trakcie prowadzonego postępowania organ nie odnalazł także żadnych dokumentów potwierdzających represje, jakich doświadczył skarżący, także z wykorzystaniem podanych przez niego dodatkowych informacji dotyczących jego zmienionego nazwiska.

Skarżący na powyższą decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z [...] października 2014 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będącymi ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2012, poz. 400 ze zm.) polegające na niewyjaśnieniu sprawy co do istoty, co spowodowało wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego i wadliwe rozstrzygnięcie

- art. 107 § 1 w zw. z art. 104 § 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich faktów i dowodów zgromadzonych w trakcie postępowania.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż jego zdaniem zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza fakt jego uwięzienia za posiadanie broni i amunicji.

W ocenie skarżącego organ błędnie wysnuł wniosek, jakoby strzelanie przez skarżącego na torfowisku miało na celu tylko zabawę. Podał, że strzelania uczył go człowiek o nazwisku K., a celem tej nauki miało być włączenie skarżącego do Narodowych Sił Zbrojnych. Zanim jednak wstąpił do NSZ został zadenuncjowany przez K. W. i aresztowany. Z więzienia wyszedł za wstawiennictwem wuja A. O. - przedwojennego majora. Skarżący poinformował też, iż w latach 60 był szykanowany przez UB za spawanie kabli w kościele w K. - obecnie pod wezwaniem św. [...], wówczas nie został jednak aresztowany.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 8 ust. 2 pkt 2a ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdza okoliczności represji, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 tejże ustawy w przypadku osadzenia bez wyroku w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski.

Przepis art. 4 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy wymaga, aby aresztowanie nastąpiło na mocy skazania w latach 1944-1956 za działalność polityczną (bądź religijną) związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski, a nie z jakichkolwiek innych powodów. Użycie przez ustawodawcę terminu "działalność polityczna bądź religijna" oznacza, iż chodzi tu nie o polityczne czyny, lecz szereg czynności tworzących zorganizowaną i trwającą określony czas aktywność polityczną.

Zatem będzie to działalność, która ma na celu przeciwstawienie się narzucanemu przez ówczesne władze ustrojowi politycznemu oraz instytucjom i formacjom mającym za zadanie jego utrwalenie. Osoba tak działająca musiała mieć świadomość tego, że swoim zachowaniem wzmacnia działania prowadzące do odzyskania niepodległości.

Sam fakt poddania represji, z pominięciem bezpośredniego zaangażowania się danej osoby w taką działalność nie powoduje objęcie tej represji ochroną z art. 4 ust.1 pkt 4 ww. ustawy.

W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący w 1945 r. przebywał w areszcie w I. przez okres ok. 3 miesięcy. Ustalenia zatem wymaga, czy powodem powyższego aresztowania było prowadzenie przez niego działalności politycznej bądź religijnej, związanej z walką o suwerenność i niepodległość na rzecz państwa polskiego.

Wskazać należy, że w toku całego postępowania administracyjnego skarżący wielokrotnie, jednoznacznie oświadczał, że powodem jego aresztowania było nielegalne posiadanie broni tj. pistoletu typu [...] oraz 200 szt. amunicji. Powyższe twierdzenia znajdują usprawiedliwienie w oświadczeniach powołanych przez skarżącego świadków – W. B. i Z. G.

Z akt sprawy wynika, że przedmiotową broń skarżący nabył w 1945 r. od [...]. Po jej nabyciu wraz z narzeczonym swojej kuzynki H. G. - R. K. (członkiem Narodowych Sił Zbrojnych) trenował strzelanie. Następnie ich drogi się rozeszły, skarżący został powołany do wojska, natomiast H. G. i R. K. zostali aresztowani i skazani za prowadzoną działalność. Skarżący obawiał się, aby jego kuzynka i jej narzeczony w trakcie przesłuchań nie wyjawili, że posiada broń.

Okoliczność, że skarżący posiadał broń i z tego powodu został aresztowany nie świadczy o spełnieniu przez niego przesłanek, o których mowa w art. 4 ust.1 pkt 4 ustawy o kombatantach. Z oświadczeń złożonych przed organem nie wynika, aby posiadanie broni związane było z prowadzeniem przez skarżącego jakiejkolwiek działalności politycznej czy religijnej. Natomiast okoliczność, iż skarżący trenował strzelanie z broni wraz z członkiem Narodowych Sił Zbrojnych nie oznacza, że do takiej organizacji należał czy też chciał należeć. Zwrócić bowiem należy uwagę, że po aresztowaniu H. G. i R. K. skarżący obawiał się jedynie, że mogą poinformować iż posiada on broń, a nie że należy bądź chce należeć do organizacji politycznej.

Podnieść należy, że w trakcie całego postępowania administracyjnego skarżący nie wskazywał, aby jego pobyt w areszcie związany był z prowadzeniem przez niego aktywnej i przemyślanej działalności niepodległościowej na rzecz państwa polskiego, należał do nielegalnej organizacji, czy też uczestniczył w akcjach zbrojnych z użyciem posiadanej broni. Dopiero w skardze skarżący podniósł, że chciał nauczyć się strzelać aby przystąpić do Narodowych Sił Zbrojnych (zanim jednak wstąpił do NSZ został zadenuncjowany przez K. W. i aresztowany).

Zwrócić należy uwagę, że organ administracji publicznej wydając decyzję jest obowiązany do dokonania ustaleń faktycznych istotnych w sprawie administracyjnej, które aktualne będą w dacie wydawania tej decyzji, stąd późniejsze okoliczności nie mogą rzutować na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Inną natomiast kwestią byłoby pojawienie się nowych okoliczności i dowodów, które istniały w dacie wydania zaskarżonej decyzji, które z różnych przyczyn nie były znane skarżącemu i mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wówczas zaistniałaby podstawa do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] czerwca 2014 r. (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), co rzutowałoby na rozstrzygnięcie sądu w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Z całą pewnością okoliczność wskazywana w skardze nie była okolicznością, której skarżący nie mógł powołać na etapie postępowania administracyjnego.

Końcowo wyjaśnić należy, że podnoszone przez skarżącego okoliczności, iż był szykowany przez UB za spawanie kabli w kościele w K. nie mogą potwierdzać represji, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach, bowiem okoliczności te miały miejsce w latach 60. Przyznanie natomiast uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu ograniczone jest granicami czasowymi 1944-1956.

Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że aresztowanie skarżącego w 1945 r. nie było związanie z prowadzeniem przez niego działalności politycznej czy religijnej.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.