Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 605/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 ust. 1 pkt 1 ,  pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 366
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy, Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska (spr.), WSA Katarzyna Nikodem, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2008 r. sprawy ze skargi A SA w P. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2002-2006 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy G. nad P. z dnia [...] [...] ; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej spółki A SA w P. kwotę ... tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ K.Nikodem /-/ E. Brychcy /-/ M. Skwierzyńska


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia ... A S.A. zwróciła się do Burmistrza Miasta i Gminy G. nad P. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2002-2006 w kwocie .... zł oraz o jej zwrot na rachunek bankowy. W uzasadnieniu podano, że wnioskodawca domaga się stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości, dla których Sąd Rejonowy w O. prowadzi Kw pod numerami: ... i .... Podkreślono również, że poprzednik prawny wnioskodawcy, tj. B nie był właścicielem tych nieruchomości, bowiem od ...należały one do osoby fizycznej – J. P., a po jej śmierci – do jej spadkobierców ustawowych, którzy zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w O. W. z dnia .... nabyli prawo do spadku po wyżej wymienionej. W związku z tym wnioskodawca podniósł, że należny podatek od nieruchomości powinien być uiszczany przez właściciela/właścicieli nieruchomości, a nie przez posiadacza jakim był A SA. Spółka wskazała także, iż płaciła właścicielce opłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości, zachowując się tym samym nie jak właściciel, lecz jak posiadacz, który w pełni uznaje prawa właścicieli. W związku z powyższym spółka podniosła, że podatek od nieruchomości uiszczała nienależnie, gdyż nie była podatnikiem powyższego podatku w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych.

Decyzją z dnia ... Burmistrz Miasta i Gminy G. odmówił spółce A S.A., stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za powyższy okres. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy podał, iż poprzednik prawny wnioskodawcy, jak również sam wnioskodawca zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych byli podatnikami podatku od nieruchomości, ponieważ byli samoistnymi ich posiadaczami. Stosownie zaś do powyższego przepisu podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych. Burmistrz powołał się przy tym na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 września 1995r., w której stwierdzono, iż w sytuacji gdy samoistny posiadacz nie jest właścicielem nieruchomości albo obiektu budowlanego nie złączonego trwale z gruntem, określony w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych po zmianach art. 3 ust. 1 pkt 2 obowiązek podatkowy ciąży na samoistnym posiadaczu. Stosownie zaś do art. 336 KC, posiadaczem samoistnym jest posiadacz rzeczy, który nią włada jak właściciel. Posiadanie nie traci cechy samoistności wskutek tego, że posiadacz wie, że nie jest właścicielem, jeżeli tylko posiada nieruchomość tak, jakby był właścicielem. Świadomość posiadacza co do przysługującego mu prawa do posiadania nie decyduje- jak podkreślił organ – o tym, czy posiadanie ma charakter posiadania samoistnego, czy zależnego.

Samoistne posiadanie wnioskodawcy oraz jego poprzednika prawnego wynikało z tego, iż władali oni nieruchomościami jak właściciele już od 1950 r. do marca 2007r. (co najmniej), o czym świadczy wezwanie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym O. z dnia ... o wydanie nieruchomości. Prowadząc na tych nieruchomościach działalność gospodarczą na własny rachunek między innymi w zakresie produkcji i handlu tarcicą iglastą i liściastą oraz wyrobami z drewna, posiadacze ponosili również koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz wszelkie daniny publicznoprawne. Wobec powyższego, zarówno wnioskodawca, jak i jego poprzednik prawny byli podatnikiem podatku od nieruchomości mimo, iż właścicielem przedmiotowej nieruchomości była J. P. wpisana jako właściciel w dniu ... w dziale II KW nr ... i KW nr ... na podstawie decyzji Ministra Przemysłu i Handlu z dnia ... stwierdzającej nieważność decyzji nacjonalizacyjnej z dnia ... Następnie właścicielami nieruchomości byli jej spadkobiercy wymienieni w postanowieniu Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Burmistrz wskazał ponadto, że w dniu... ., po przeprowadzeniu postępowania podatkowego wydana została decyzja w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1995-1997. Wnioskodawca od decyzji nie wniósł odwołania i zgodził się z jej uzasadnieniem, z którego wynikało, że jest samoistnym posiadaczem przedmiotowych nieruchomości i ciąży na nim obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Od uprawomocnienia się powyższej decyzji stan faktyczny i prawny nieruchomości nie uległ zmianie, aż do dnia... ., czyli do dnia wydania przedmiotu własności spadkobiercom właścicielki. Organ podatkowy stwierdził zatem, iż w przedmiotowej sprawie, zarówno wnioskodawca, jak również jego poprzednik prawny nie wykazali, że są posiadaczami zależnymi nieruchomości. Wykazanie to powinno nastąpić poprzez udowodnienie, że wnioskodawca użytkuje nieruchomość jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. A zatem, skoro wnioskodawca nie wykazał faktu nadpłacenia podatku i nie wystąpiła okoliczność nienależnie zapłaconego podatku, odmówiono stwierdzenia nadpłaty.

Od niniejszej decyzji strona wniosła odwołanie z dnia ... w którym zarzuciła rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opatach lokalnych, poprzez błędne przypisanie odwołującej przymiotu podatnika podatku od nieruchomości.

Odwołująca stoi na stanowisku, że skoro jest posiadaczem zależnym (płaci bowiem właścicielowi odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości), nie jest obowiązana do uiszczania podatku od nieruchomości. Podobne stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 27 stycznia 2005 roku (III SA/Wa 1332/2004) stwierdził, iż dobrowolne uiszczanie odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy - przez władającego nieruchomością na rzecz jej właściciela - stoi na przeszkodzie uznaniu takiej osoby jako samoistnego posiadacza w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego. Takie zachowanie zarzecza woli korzystania z nieruchomości jak właściciel. Podniesiono dalej, że z całkowicie niezrozumiałych względów organ utożsamia posiadanie samoistne nieruchomości z możliwością prowadzenia na tej nieruchomości działalności gospodarczej, czy też z ponoszeniem kosztów związanych z prowadzonym na nieruchomości przedsiębiorstwem. Prowadzi to do błędnego wniosku, iż każdy, kto prowadzi jakąkolwiek działalność jest posiadaczem samoistnym nieruchomości, na jakiej ta działalność jest prowadzona. Tak byłoby np. z najemcą prowadzącym działalność w wynajętym biurze, czy z dzierżawcą. Tymczasem, nie ulega wątpliwości, że są oni posiadaczami zależnym. To, że spółka opłacała podatek od nieruchomości nie oznacza, że akceptuje fakt, że jest podatnikiem. Działała tak, gdyż nie chciała narażać się na jakiekolwiek konsekwencje związane z brakiem zapłaty podatku.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia... utrzymało w mocy zaskarżoną decyzją. W uzasadnieniu stanowiska organ odwoławczy, powołując się na treść art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach lokalnych stwierdził, że skoro A S.A., jest samoistnym posiadaczem nieruchomości, jest też podatnikiem podatku od posiadanych nieruchomości. Spółka faktycznie włada nieruchomością, a właścicielowi wypłaca odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości bowiem nie ma tytułu prawnego, z którym łączyłoby się określone władztwo nad tą nieruchomością. Organ odwoławczy powołał się przy tym na powoływaną już przez Burmistrza uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 września 1995r., sygn. W 20/94, w której stwierdzono, że art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych- po nowelizacji ustawy z dnia 30 października 2002r. art. 3 ust 1 pkt 2- nie daje podstaw do wyboru podatnika przez organ podatkowy przy wymiarze podatku od nieruchomości, a w sytuacji, gdy samoistny posiadacz nie jest właścicielem nieruchomości albo obiektu budowlanego nie złączonego trwale z gruntem, określony w tym przepisie obowiązek podatkowy ciąży na samoistnym posiadaczu. Wobec powyższego A S.A jest samoistnym posiadaczem i ciąży na nim obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za lata 2002-2006 w kwocie ... zł wg deklaracji podatkowych i zestawienia podatku od nieruchomości sporządzonego przez podatnika.

Powyższa decyzja organu odwoławczego stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której A SA wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej:.

1. błędną wykładnię prawa, poprzez uznanie, że skarżąca spółka była podatnikiem podatku od nieruchomości, gdyż była posiadaczem samoistnym, a nie jak twierdził wnioskodawca zależnym,

2. niezbadanie całego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi, podobnie jak w odwołaniu strona podniosła, że podatnikiem podatku od nieruchomości jest posiadacz samoistny, lecz nie jest nim posiadacz zależny. Ponownie też wyjaśniono, że poprzednik prawny A S.A. – B na mocy decyzji nacjonalizacyjnej z 1950r. stał się użytkownikiem nieruchomości opisanych w księgach wieczystych nr ... i .... Powyższa decyzja, Decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia ... została uznana za nieważną. Tym samym, w 1993r. J. P., spadkobierczyni prawowitych właścicieli nieruchomości, została wpisana do KW jako jedyny właściciel nieruchomości. Wpisanie wyżej wymienionej do ksiąg wieczystych jest-jak wyjaśniła skarżąca- momentem, w którym B traci faktyczne władztwo nad rzeczą. Od tej pory nie może być traktowany jak właściciel. Wpis do ksiąg wieczystych nie ma co prawda charakteru konstytutywnego i nie tworzy nowych stosunków własnościowych, lecz potwierdza stan istniejący tj. stan, zgodnie z którym A jest posiadaczem zależnym. Za powyższą tezą przemawia – jako podniesiono – wiele orzeczeń Sądu Najwyższego, np., że posiadacz samoistny to taki tylko podmiot, którego zakres faktycznego władztwa nad rzeczą jest taki sam, jak właściciela i który znajduje się w położeniu pozwalającym na korzystanie z rzeczy w taki sposób, jak może to czynić właściciel (Wyrok SN z dnia 19 grudnia KO r. V CKN 164/00). Za posiadacza samoistnego może być uznana tylko taka osoba, która włada rzeczą jak właściciel, co w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego oznacza brak potrzeby wykazania się uprawnieniami właścicielskimi innej osoby (Postanowienie SN z dnia 29 września 2004r., II CK 550/03), istotnym elementem stanu faktycznego, który stanowi podłoże zasiedzenia, jest samoistne posiadanie, polegające na faktycznym władaniu rzeczą jak właściciel. Konieczne jest zatem wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od woli innej osoby stan władztwa (I CK 74/02. podobnie wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 października 2006 r. III SA/Wa 1388/2006).

W przedmiotowym stanie faktycznym nie można natomiast twierdzić, iż posiadanie B , a następnie A S.A. charakteryzowało się powyższymi cechami. Faktyczne władztwo oznaczałoby, iż A S.A. mógł w każdym czasie przedmiotową nieruchomość zbyć, czy też obciążyć hipoteką. Nie mogło tak się jednak stać, gdyż w KW wpisana była J. P. jako właściciel, a nie A SA. Skarżąca była jedynie posiadaczem zależnym, bowiem od momentu wpisania J. P. do KW jako właściciela, utraciła ostatecznie władztwo nad rzeczą.

Podniesiono również, że w zaskarżonej decyzji pominięto zagadnienie związane z opłatą za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Organ ograniczył się jedynie do ustalenie, iż taki fakt miał miejsce. Z wcześniejszych stanowisk organów wynika, iż skoro B , a następnie A S.A. płaciły odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, to podmioty te były posiadaczami samoistnym. Stanowisko takie jest w całości błędne, gdyż oznaczałoby, że podmiot który zachowuje się jak właściciel, płaci za korzystanie z nieruchomości, co do której uważa się za właściciela. Ponadto opłata za bezumowne korzystanie miała w gruncie rzeczy charakter czynszu dzierżawnego. Podobnie jak we wcześniejszym odwołaniu skarżąca podniosła, że z niezrozumiałych względów, organ utożsamia posiadanie samoistne nieruchomości z możliwością prowadzenia na tej nieruchomości działalności gospodarczej. Przedsiębiorca wykorzystujący grunty osoby fizycznej do prowadzenia działalności gospodarczej nie jest podatnikiem. To ta osoba fizyczna jest podatnikiem, płacącym podatek od gruntu wykorzystywanego przez przedsiębiorcę, a więc wg najwyższych stawek.

Nadto podniesiono, ze A S.A. od roku 2000 dążyła do wydania nieruchomości prawowitym właścicielom, lecz właściciele zawsze odmawiali przejęcia nieruchomości. A zatem nie może być tak, że skarżący, będąc posiadaczem zależnym musi ponosić ujemne konsekwencje opieszałości właścicieli, którzy nie chcieli odebrać swojej własności.

W konkluzji wywodu stwierdzono, że podmioty , a następnie A S.A. nie były podatnikiem podatku od nieruchomości, ponieważ nie były posiadaczami samoistnym, a jedynie zależnymi. B uznał powództwo J. P. dotyczące wydania nieruchomości, płacił za korzystanie z nieruchomości, mając świadomość, iż nie jest ona jego własnością. A S.A. próbowała zwrócić prawowitym właścicielom ich nieruchomość, nie mogła też w stosunku do nieruchomości wykonywać pełni praw przysługujących właścicielom (np. ustanowić hipoteki, zbyć nieruchomości).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art. 133 § 1 powyższej ustawy, sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (...). W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, wyrażona w art. 134 ustawy P.p.s.a. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które związane są z materią zaskarżonej decyzji. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych, a z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest kontrola legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta i Gminy G. nad P. odmawiające skarżącej stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata: 2002-2006.

Przeprowadzona przez Sąd analiza akt podatkowych pozwala przyjąć, że skarżąca- A S.A. w spornym okresie (2002-2006) władała nieruchomościami oznaczonymi w KW pod nr... i nr ... i tam też prowadziła działalność gospodarczą (tartak) oraz uiszczała podatek od posiadanych nieruchomości. Następnie wystąpiła o stwierdzenie nadpłaty w powyższym podatku, argumentując, że była jedynie posiadaczem zależnym, który nie jest wymieniony w katalogu podatników podatku od nieruchomości. Należy też podkreślić, że od 1993r. w księdze wieczystej dotyczącej przedmiotowych nieruchomości jako ich właściciel wpisana była J. P., a skarżąca od 1998r. uiszczała wyżej wymienionej odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, gdyż nie zawarto żadnej umowy najmu, czy dzierżawy. Mimo świadomości, że skarżąca nie jest właścicielem nieruchomości, uiszczała ona podatek od nieruchomości.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy w spornym okresie skarżąca była posiadaczem samoistnym nieruchomości zobowiązanym do zapłaty podatku, czy też posiadaczem zależnym i w związku z tym nie była podatnikiem rzeczonego podatku.

Stosownie do przepisu art. 3 ust. 1 pkt odpowiednio 1 i 2 (w brzmieniu od 2003r.) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3 (art. 3 ust. 1 pkt 1), posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych (art. 3 ust. 1 pkt 2). Dodać należy, że w roku 2002r. konstrukcja prawna dotycząca powyższej kwestii brzmiała następująco: art. 2 ust. 1 pkt 1 - obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych niemających osobowości prawnej, które są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych niezłączonych trwale z gruntem).

Pojęcie "samoistnego posiadacza" należy rozumieć w takim znaczeniu, jakie nadają temu pojęciu przepisy KC. Zgodnie z art. 336 KC, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, najemca, dzierżawca albo mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że o tym kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości decyduje sprawowanie faktycznego władztwa nad rzeczą. Zgodnie z art. 336 KC posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel, a więc używa rzecz, pobiera jej pożytki i dysponuje nią jak właściciel. Zatem posiadanie samoistne przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą, który to stan jest łatwy do ustalenia i nie wymaga, w odróżnieniu od własności przeprowadzania skomplikowanego postępowania sądowego.

Warto przytoczyć w tym miejscu uzasadnienie z wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 października 2006r., sygn. akt III SA/Wa 1388/06, w którym wskazano, że w literaturze przedmiotu podkreśla się, iż posiadanie stanowi stan faktyczny, na który składają się dwa elementy: corpus possessionis (element fizyczny) wyrażający się we władaniu rzeczą oraz animus possidendii (element psychiczny) wyrażający się w psychicznym nastawieniu do wykonywanego władztwa (Kodeks cywilny Komentarz, pod redakcją K. Pietrzykowskiego, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 1997 r., Tom I str. 532). Te dwa elementy bywają też określane jako zewnętrzna i wewnętrzna strona posiadania. Wynikają one z brzmienia przpepisów ustawy. Słowa "kto nią (rzeczą) faktycznie włada" oznaczają element faktycznego władztwa, określenie zaś "jak właściciel", jak "użytkownik", itp. uwypukla element drugi. Najogólniej rzecz biorąc element corpus oznacza, że określana osoba znajduje się w sytuacji, która pozwala na korzystanie z rzeczy w taki sposób, jak to mają prawo czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo dzięki czemu to, co wolno uprawnionemu, to może również posiadacz. Animus oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie. Inaczej mówiąc, posiadaczem rzeczy jest ten, kto włada rzeczą i postępuje z nią jak osoba, której przysługuje do niej prawo własności lub inne prawo. Z art. 336 KC wynika, że kodeks zna dwa rodzaje posiadania: posiadanie samoistne i posiadanie zależne. Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto włada nią jak właściciel, natomiast posiadaczem zależnym jest ten kto włada rzeczą w zakresie innego prawa aniżeli prawo własności. Posiadaczem samoistnym jest więc ten, kto tak z rzeczą postępuje jak właściciel, wyrażając przy tym wolę wykonywania względem niej prawa własności, posiadaczem zaś zależnym jest ten, kto władając rzeczą nie rości sobie prawa własności, lecz postępuje z rzeczą tak jak osoba, której przysługuje do niej inne prawo (Jerzy Ignatowicz - Prawo rzeczowe, Państwowe Wydawnictwa Naukowe, Warszawa 1979, str. 274). W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że posiadanie samoistne ma miejsce nie tylko w sytuacji, gdy posiadacz jest przekonany o swoich uprawnieniach właściciela, lecz także wówczas gdy wie, że nie jest właścicielem. Kwestia ta bowiem rzutuje jedynie na dobrą lub złą wiarę posiadania, niemniej podkreśla się również w tym drugim przypadku konieczność wykonywania przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od woli innej osoby stan władztwa, inaczej mówiąc wszystkie dyspozycje dotyczące posiadacza powinny swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 1994 r. sygn. akt III CRN 18/94 - LEX nr 137701, postanowienie SN z dnia 28 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 430/98, OSNC 1999/11/98).

Odnosząc powyższe uwagi do rozpatrywanej sprawy, w ocenie Sądu, brak wystarczających podstaw faktycznych i prawnych, aby w spornym czasie, tj. w latach 2002-2006 uznać skarżącego za samoistnego posiadacza.

Skarżąca korzystała bowiem z nieruchomości bez tytułu prawnego i w związku z tym wypłacała jej właścicielowi stosowane odszkodowanie. W ocenie Sądu, w żaden sposób z działania skarżącej nie wynika, aby w spornym okresie dawała wyraz uprawnieniom właścicielskim, czy też wyrażała wolę władania nieruchomością jak właściciel. Wbrew temu, co twierdzi organ odwoławczy, fakt, że skarżąca prowadziła na nieruchomości działalność gospodarczą nie przesądza, w ocenie składu orzekającego, o korzystaniu z powyższych nieruchomości jak właściciel. Nie ma też racji organ samorządowy twierdząc, że skarżąca zachowywała się jak właściciel i związku z tym można jej przypisać cechę samoistnego posiadacza, a w konsekwencji odmówić stwierdzenia nadpłaty podatku od nieruchomości.

Według Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie mógł stanowić podstawy do przyjęcia, że skarżąca w spornym okresie była posiadaczem samoistnym przedmiotowych nieruchomości, skoro korzystała z nich bez tytułu prawnego na co wskazują np. porozumienia zawarte z J. P. o odszkodowaniu za bezumowne korzystanie z nieruchomości z.... i z ...., wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. z 22 grudnia 1995r. sygn. akt ... i zeznania świadków spadkobierców J. P. Tym samym spółka A była posiadaczem zależnym nieruchomości, co przesądza o tym, że nie była też podatnikiem podatku od nieruchomości.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy samorządowe winny, kierując się zaprezentowaną wykładnią raz jeszcze rozpatrzyć wniosek A S.A. o stwierdzenia nadpłaty, mając na względzie dyspozycje przepisu art. 72 Ordynacji podatkowej.

Sąd kierując się powyższymi ustaleniami na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200 i art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/ K. Nikodem /-/ E. Brychcy /-/ M. Skwierzyńska