Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 44/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 31zp, art. 31zo
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 7, art. 75 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 81a § 1 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.) Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 31 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

UZASADNINIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. (dalej: ZUS, organ) decyzją z dnia 24 listopada 2020 r. nr [...] działając na podstawie art. 31zo ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm., dalej: ustawa o COVID-19) w zw. z art. 83 ust.1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (poz. 374, z późn. zm.- dalej w skrócie u.s.u.s.), odmówił A. O. (dalej: płatnik, skarżący) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za miesiące marzec - maj 2020 r.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji ZUS podstawą wydanego rozstrzygnięcia było ustalenie przez organ, iż do dnia 30 czerwca 2020r. nie wpłynął do niego od płatnika wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 2020r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy płatnik podniósł m.in., iż w wyniku wprowadzenia na terenie RP stanu epidemii wywołanego wirusem COVID-19 Zakład Ubezpieczeń Społecznych umieścił w swoich placówkach specjalne pojemniki przeznaczone na dokumenty, które umożliwiały przekazanie wniosków do organu bez konieczności kontaktu z pracownikami oddziału. Zgodnie z zapewnieniami ZUS-u przedłożenie dokumentów do skrzyni miało być równoznaczne z osobistym doręczeniem dokumentów na dziennik podawczy. Wnioski w tej sprawie można było składać do 30 czerwca 2020 roku. Przedłożenie wniosku w dniu 8 kwietnia 2020 roku oznaczało dochowanie terminu wymaganego przepisami prawa. W dniu 23 listopada 2020 roku zgłosił się do oddziału ZUS, w celu uzyskania zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek należnych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Zaświadczenie było niezbędne w przetargu, którego byłem uczestnikiem. W związku ze złożeniem wniosku o zwolnienie z obowiązku uiszczania składek w miesiącu od marca do maja oraz regularnym opłacaniem należności w okresach późniejszych był przekonany, iż wszelkie zobowiązania względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostały uregulowane. W wyniku złożenia wniosku w przedmiocie niezalegania uzyskał informację, iż w systemie nie widnieją wpłaty za okres od marca do maja 2020 roku. Dodatkowo, w systemie informatycznym ZUS-u nie widniała informacja o złożonym wniosku o zwolnienie z opłacania składek, który został przedłożony do skrzynki umieszczonej w oddziale ZUS. W ocenie płatnika prawdopodobnie wniosek został zgubiony podczas segregacji dokumentów znajdujących się w skrzyni. W dalszej kolejności płatnik wskazał, iż w ślad za uzyskaną informacją, złożył wyjaśnienia obejmujące przedstawienie stanu faktycznego oraz oświadczenie o umieszczeniu wniosku w specjalnie wyznaczonej do tego skrzyni. Zastosowanie systemu pozostawiania dokumentów w wyznaczonych skrzyniach nie dawało możliwości uzyskania potwierdzenia wykonania czynności. Pismo zawierało kopię wniosku z dnia 8 kwietnia 2020 roku. Zdaniem płatnika organ wydając kwestionowaną decyzję nie wziął pod uwagę jego wyjaśnień. Organ nie ustosunkował się do przedstawionych wyjaśnień. Nie przeprowadzono żadnych czynności sprawdzających, wobec zgłoszonego zagubienia wniosku. Płatnik zarzucił, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 31zo i art. 31zp ust 1 i 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374) oraz art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266). Naruszenie wskazanych przepisów polega na braku udzielenia zwolnienia z opłacania składek, w sytuacji gdy wymagane przesłanki zostały spełnione, a wniosek złożony w terminie.

Dodatkowo, zdaniem płatnika błędnie ustalano stan faktyczny sprawy, poprzez wskazanie, iż wniosek nie wpłynął do organu, w sytuacji gdy został on umieszczony w specjalnie wyznaczonej do tego skrzyni w Oddziale ZUS.

Autor omawianego środka zaskarżenia podkreślił, iż działał w zaufaniu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Składając wniosek poprzez umieszczenie go w skrzyni realizował zalecenia organów państwowych oraz Głównego Inspektoratu Sanitarnego związane z ograniczeniem kontaktu międzyludzkiego. Był przekonany, że umieszczenie wniosku w skrzyni jest równoznaczne ze złożeniem na dzienniku podawczym. Przytoczony sposób przekazywania dokumentacji był rekomendowany przez pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W konsekwencji okazało się, iż realizacja zaleceń spowodowała dla niego negatywne skutki polegające na braku udzielenia zwolnienia z obowiązku opłacania składek w określonym terminie oraz konieczność zapłaty odsetek. Zaistniała sytuacja nie wynikła z jego zaniechania. Dopełnił wszelkich starań oraz czynności, aby skorzystać z wprowadzonego zwolnienia w zakresie opłacania składek ZUS. Wypełnił oraz złożył wniosek wraz z wymaganymi załącznikami w Oddziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wybrany przeze niego sposób dostarczenia wniosku był dozwolony.

Rozpoznając przedmiotowy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. decyzją z dnia 31 grudnia 2020 r. znak [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z 24 listopada 2020r.

Organ po przytoczeniu treści: art.31zo ust.2 i 4 i art.31zp ust.1 i 4 ustawy o COVID -19, a także art.138 § 1 k.p.a. oraz przypomnieniu dotychczasowego przebiegu postępowania wskazał, iż pomimo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie stwierdzono faktu złożenia przez płatnika wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres marzec - maj 2020 r. Dokumenty składane przez klientów do wystawionej urny były zaewidencjonowane zgodnie z podanymi danymi ewidencyjnymi. Tym samym organ podzielił stanowisko zaprezentowane przez ZUS w zaskarżanej decyzji.

Z wydaną przez organ decyzją nie zgodził się A. O., zaskarżając ją w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W wywiedzionej skardze skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:

1 . naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 31zo ust. 2 i 4 w zw. z art. 31zp ust. 1 oraz ust. 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, oraz niektórych innych ustaw, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie udzielenia zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 roku, w sytuacji gdy Skarżący spełniał przesłanki ustawowe, dopełnił wszelkich obowiązków i prawidłowo złożył wymagany wniosek w terminie umieszczając go w dedykowanej skrzynce podawczej znajdującej się w siedzibie Organu I instancji;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego i jego rozpatrzenia, w sytuacji gdy Organ dysponował możliwością powołania dodatkowych dowodów;

3. naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia dowodu w postaci nagrań z monitoringu znajdującego się w siedzibie Organu I instancji, w sytuacji gdy dopuszczenie i przeprowadzenie takiego dowodu mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy oraz dostarczenia nowych informacji, a także potwierdzić twierdzenia Skarżącego;

4. naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wskazania i uzasadnienia przez Organ, które fakty zostały uznane za udowodnione oraz na jakich dowodach oparto rozstrzygnięcie, a także powodów odmowy wiarygodności wyjaśnień Skarżącego, w sytuacji gdy przytoczone okoliczności pozostawały istotne dla rozstrzygnięcia sprawy;

5. naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia w sposób należyty postępowania wyjaśniającego, w sytuacji gdy Organ dysponował możliwościami uzyskania informacji oraz dowodów istotnych w sprawie;

6. naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 7 k.p.a., poprzez zaniechanie przez Organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, w sytuacji gdy Skarżący powoływał się na określone i ważne okoliczności powodujące wadliwość decyzji;

7. naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 8 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników do władczy publicznej, z uwagi na brak podjęcia wszelkich czynności prowadzących do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego oraz nieuzasadnione nieuwzględnienie twierdzeń Skarżącego obejmujących umieszczenie wniosku o zwolnienie z opłacania składek za okres marzec-maj 2020 roku w dedykowanej skrzynce podawczej zlokalizowanej w siedzibie organu;

Podnosząc przedmiotowe zarzuty skarżący wniósł o:

1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z dnia 31 grudnia 2020 roku oraz decyzji Organu I instancji z dnia 24 listopada 2020 roku w całości na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a.

2. uwzględnienie wyjaśnień z dnia 23 listopada 2020 roku dotyczących okoliczności złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, wobec działania zgodnego z zaleceniami pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,

3. ponowne rozpatrzenie sprawy zaginięcia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiące od marca do maja 2020 roku,

4. ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiące od marca do maja 2020 roku,

5. przyznanie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiące od marca do maja 2020 roku z uwagi na złożony wniosek z dnia 8 kwietnia 2020 roku oraz spełnienie wymaganych przepisami prawa przesłanek udzielenia pomocy,

- ewentualnie, w przypadku braku uwzględnienia wniosków wskazanych powyżej, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżanej decyzji z dnia 31 grudnia 2020 roku oraz decyzji organu I instancji z dnia 24 listopada 2020 roku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, w celu uzupełnienia materiału dowodowego i całościowego rozpatrzenia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w niniejszej sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ust. 3, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie w odpowiedzi na wezwanie Sądu organ zawnioskował o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, z kolei skarżący mimo wezwania przez Sąd m.in. o wskazanie czy wnosi o przeprowadzenie tzw. rozprawy zdalnej, nie odpowiedział w zakreślonym terminie na przedmiotowe wezwanie. Należy podkreślić, iż wskazane wezwanie zostało wystosowane pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestnictwa w rozprawie zdalnej. Mając na uwadze powyższe Przewodniczący Wydziału I WSA w Krakowie zarządzeniem z 4 marca 2022r. z skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy.

Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę.

Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżone do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej "k.p.a.", lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części.

Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy procesowego.

Przedmiotem sądowoadministracyjnej kontroli Sądu, jest decyzja ZUS Oddział w K., którą organ odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za miesiące marzec - maj 2020 r.

Zasadniczą przesłanką przedmiotowej odmowy w ocenie ZUS był brak złożenia przez skarżącego wniosku RDZ do dnia 30 czerwca 2020 r.

W tym kontekście należy przypomnieć, iż zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r. albo

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Stosownie do art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., płatnik składek przekazuje do Zakładu nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r.

Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, następuje w drodze decyzji (art. 31 zq ust. 7 ustawy).

Jak już zauważono powyżej w zaskarżonej decyzji ZUS stwierdził, że przyczyną odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020r. był brak złożenia przez płatnika stosownego wniosku do dnia 30 czerwca 2020r. Stanowisko organu w tym zakresie jest niezwykle lakoniczne, w szczególności organ nie wyjaśnił czy podjął, a jeśli tak to jakie czynności mające zweryfikować twierdzenia A. O. co do złożenia przez niego spornego wniosku w dniu 8 kwietnia 2020r. do tzw. urny wystawionej przed siedzibą Inspektoratu ZUS K. .

W szczególności ZUS nie odniósł się do argumentacji skarżącego zawartej w jego piśmie z dnia 23 listopada 2020r., oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pomijając zupełnie w tym zakresie pisemne wyjaśnienia płatnika.

Jak trafnie zauważył WSA w Krakowie w wyroku z dnia 17 listopada 2021r. sygn. I SA/Kr 1144/21 w zbliżonym stanie faktycznym sprawy, postępowanie w przedmiocie przyznania zwolnienia ze składek na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 jest postępowaniem wszczynanym nie z urzędu, lecz na wniosek. Zastosowanie znajduje zatem m.in. przepis art. 61 § 3 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Jeżeli zatem jest tak, jak twierdzi organ, że wniosek o zwolnienie, na który skarżący się powołuje, nie został złożony, to nie mogłoby dojść do wszczęcia postępowania i w konsekwencji także załatwienia sprawy, jak uczynił to organ, wydając zaskarżoną decyzję.

W kontrolowanej sprawie ZUS, przyjmując, że skarżący nie złożył wniosku w ustawowym terminie, z tego właśnie względu odmówił przyznania zwolnienia. Tak więc załatwił sprawę merytorycznie, pomijając całkowicie jej aspekt procesowy (podkreślenie Sądu).

W ślad za przywołanym powyżej wyrokiem WSA w Krakowie, które to stanowisko tut. Sąd we całości podziela i przyjmuje za własne - przypomnieć należy, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności.

Z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.

Przeprowadzone przez ZUS postępowanie administracyjne, a w konsekwencji i sama decyzja, nie spełnia standardów określonych w przywołanych przepisach. Organ nie pokusił się o przeprowadzenie rzetelnego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy A. O. złożył wniosek RDZ o zwolnienie z opłacania składek w dniu 8 kwietnia 2020 r.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie okoliczności dotyczące sposobu wnoszenia pism do Oddziału ZUS w K. Inspektoratu K. w dniu 8 kwietnia 2020 r. można odtworzyć jedynie poprzez przeprowadzenie drobiazgowego postępowania wyjaśniającego, w trakcie którego organ ustali, jak wyglądało wyjmowanie pism ze skrzynki, rejestracja dokumentów i w jakim trybie odbywało się ich przekazywanie właściwym komórkom organu oraz jakie gwarancje procesowe praw strony temu towarzyszyły (np. odnotowanie daty wpływu na wniosku). W aktach sprawy znajduje się jedynie krótki zapisek urzędowy z 16 grudnia 2020r. podpisany przez p.o. Kierownika Referatu relacjonujący przebieg postępowania, w tym również wskazujący na brak odnalezienia spornego wniosku. Powyższa czynność jest daleko niewystarczająca, aby móc zweryfikować rzetelność przedmiotowego postępowania wyjaśniającego.

Na marginesie Sąd wskazuje, że nie ma najmniejszych przeciwwskazań, zwłaszcza w czasie epidemii, aby za dowód uznać także korespondencję wewnętrzną organu administracji prowadzoną przy pomocy poczty elektronicznej. Jednak w sytuacji, gdy dana komórka organizacyjna ZUS, działa jako organ prowadzący postępowanie administracyjne, w którym dokonuje ustaleń faktycznych w kwestiach istotnych dla sprawy, powinna zwracać się o udzielenie informacji do statutowych komórek organizacyjnych określonych w statucie ZUS (obecnie rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki z dnia 4 marca 2021 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. z 2021 r. poz. 431) i regulaminie organizacyjnym ZUS (obecnie załącznik do zarządzenia Nr 92 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 grudnia 2010 r. tekst ujednolicony z dna 1 czerwca 2021 r. https://bip.zus.pl/o-zus/regulamin-organizacyjny-zakladu), a nie poszczególnych pracowników komórek organizacyjnych). Zachowanie takiej formy korespondencji gwarantuje, że będzie to oficjalne, zweryfikowane stanowisko danej komórki organizacyjnej ZUS, a nie pracownika tej komórki organizacyjnej i że odpowiedzi udzieli osoba mająca uprawnienie do udzielenia takiej odpowiedzi zgodnie z regulaminem organizacyjnym ZUS.

Zdaniem Sądu organ decydując się na przyjmowanie korespondencji za pośrednictwem skrzynki wystawionej przy Inspektoracie ZUS K. , bez potwierdzania jej przyjęcia, był zobowiązany do wprowadzenia procedury, na podstawie której istniałaby możliwość jednoznacznego ustalenia, czy dane pismo w określonym dniu zostało złożone, czy też nie. Z akt sprawy i z decyzji nie wynika, aby taka procedura była wprowadzona. Nie wprowadzając takiej procedury, całe ryzyko, że wniosek zaginie, organ przerzucił na podmiot składający wniosek. Taką sytuację Sąd uznaje za niedopuszczalną, gdyż jest to niezgodne z zasadą praworządności i zaufania do organów administracji.

Obciążając skarżącego obowiązkiem wykazania, że dokument złożył w terminie, organ nie uwzględnił, czy przy procedurze składania wniosków do skrzynki miał on w ogóle możliwość wykazania tego w inny sposób, niż na podstawie własnych wyjaśnień. Wskazać należy, że zgodnie z art. 75 § 1 zd. pierwsze K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Stosownie do art. 75 § 2 K.p.a., jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 K.p.a. stosuje się odpowiednio.

W przedmiotowej sprawie organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił przyczyn nieuwzględnienia stanowiska skarżącego zawartego w jego piśmie z dnia 23 listopada 2020r. oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i nie wykazał, czy wykluczone jest np. omyłkowe dołączenie dokumentów skarżącego np. do sprawy innego płatnika. Na tym etapie sprawy nie można zatem wykluczyć, że przez omyłkę organu mogło dojść do nieprawidłowości, a przy tym nie zostało wyjaśnione, w jaki sposób skarżący miałby wykazać, że złożył wniosek.

Ponadto zaznaczenia wymaga, że w sytuacji, gdy nie ma możliwości wykazania danej okoliczności, a przedmiotem postępowania jest ograniczenie lub odebranie stronie uprawnień, to organ powinien rozważyć, czy w sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 81a § 1 K.p.a., zgodnie z którym niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są na korzyść strony. Organ nie rozstrzygnął ewentualnych wątpliwości na korzyść strony. Naruszenie ww. przepisów postępowania, nawet przy uwzględnieniu trudnej sytuacji, w jakiej znalazł się organ w dobie pandemii i związanych z tym ograniczeń, mogło mieć wpływ na wynik sprawy i tym samym uzasadniało uchylenie decyzji.

Podsumowując Sąd wskazuje, że ZUS w sposób oczywisty naruszył przepisy art. 7, art. 75 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 81a § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadzone postępowanie i zawarte w uzasadnieniu decyzji twierdzenia nie pozwalają bowiem na ustalenie, że wniosek nie został złożony w terminie do skrzynki podawczej organu umieszczonej na zewnątrz siedziby Inspektoratu ZUS K. .

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Rozpatrując ponownie sprawę organ, na podstawie przepisu art. 153 P.p.s.a. zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ przeprowadzi postępowanie dowodowe na okoliczność składania pism do organu za pośrednictwem skrzynki podawczej (tzw. urny) umieszczonej przy siedzibie Inspektoratu ZUS Kraków-Podgórze. W szczególności organ ustali, kiedy został otwarta skrzynka zawierająca korespondencję złożoną w dniu 8 kwietnia 2020r. i kto dokonywał otwarcia tych skrzynek. W dalszej kolejności organ ustali, kto ewentualnie ewidencjonował i rozdysponowywał złożone pisma, które znajdowały się w skrzynkach i do których komórek organizacyjnych organu zostały przekazane. W sytuacji, gdy organ nie ewidencjonował pism, które znajdowały się w skrzynkach, tylko bezpośrednio pisma były przekazywane do poszczególnych komórek organizacyjnych bez stosownych dekretacji, organ podejmie drobiazgowe działania w celu poszukiwania wniosku w poszczególnych komórkach organizacyjnych.

Czynności procesowe dokonywane w trakcie postepowania organ udokumentuje w formie procesowej przewidzianej w przepisach art. 67- art. 72 K.p.a.

Po zgromadzeniu materiału dowodowego organ dokona jego oceny w świetle art. 80 K.p.a., uwzględniając przy tej ocenie okoliczność, że skoro dopuścił sposób wnoszenia pism, który może wywoływać wątpliwości jak w niniejszej sprawie, to nie może negatywnych skutków takiego rozwiązania niejako z automatu przenosić na stronę.

W sytuacji, gdy przeprowadzone postepowanie wyjaśniające nie potwierdzi wniesienia przez skarżącego przed dniem 30 czerwca 2020r. przedmiotowego wniosku organ winien zastosować w realiach niniejszej sprawy art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd w ślad za stanowiskiem WSA w Krakowie zawartym w wyroku z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 903/21 – które to stanowisko Sąd w całości podziela i przyjmuje za własne - zawraca uwagę na obowiązujący od 16 grudnia 2020 r. przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19, zgodnie z którymi w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Co niezwykle istotne, ww. przepisy wprost uwzględniają sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Choć przepis ten wszedł w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia, to jest 16 grudnia 2020 r., to niewątpliwie obejmuje zdarzenia, które miały miejsce: "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii został zaś ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491). W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę stanowisko dopuszczające zastosowanie omawianego przepisu w tym okresie zasługuje na aprobatę (por. wyroki WSA: w Bydgoszczy z 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 406/21; w Szczecinie z 23 września 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 593/21, w Poznaniu z 8 września 2021 r., sygn. akt III SA/Po 160/21 i sygn. akt . III SA/Po 162/21, wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1332/21).

Sąd dostrzega, że w dacie wydania decyzji przez ZUS w pierwszej instancji w niniejszej sprawie tj. dnia 24 listopada 2020 r. przepisy art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie obowiązywały, jednak nie mogą one być obecnie przez sąd i organ pomijane.

Przywołana regulacja wyznacza bowiem również kierunek, w którym powinny zmierzać interpretacja i stosowanie przepisów ustawy o COVID-19, czyli z pominięciem nadmiernego formalizmu, z faktycznym dążeniem do umożliwienia płatnikom skorzystania ze zwolnienia z opłacenia składek. Wynika z tego, że sam ustawodawca uznał za konieczne zamieszczenie w ustawie o COVID-19 tej daleko idącej i bardzo korzystnej z punktu widzenia interesów płatników regulacji prawnej.

Podkreślić też zdecydowanie należy, że płatnicy składek nie powinni być traktowani w różny sposób w zależności jedynie od tego, kiedy zostanie złożony wniosek, tj. czy przed datą wejścia w życie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, czy też po tej dacie, co ma bezpośrednie znaczenie jeśli chodzi o obowiązki organu pouczania w zakresie możliwości przywrócenia terminów, także zawitych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.

Rozpatrując ponownie sprawę organ, na podstawie przepisu art. 153 P.p.s.a. zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu.

Równocześnie Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że skarżący, po pierwsze był zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, po drugie skarżący w sprawie występował osobiście, bez profesjonalnego pełnomocnika. Po trzecie działając osobiście, nie wykazał, że poniósł wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw.

[pic]