Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 3/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz 161
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 133, art. 134
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...]. [...] 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego T. M. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] roku znak nr [...] odmówił T.M. umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył zażalenie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. rozpatrując wniesione zażalenie postanowieniem z dnia [...]. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że jak wynika z analizy akt sprawy, a w szczególności treści zażalenia, w sprawie nie występują przesłanki z art. 59 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obligujące organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ podkreślił, że zarzut dotyczący przewlekłości postępowania był przedmiotem analizy Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. w sprawie [...]. Zaznaczył, że w kwestii zastrzeżeń dotyczących wystawionego tytułu wykonawczego winny one być podnoszone w innym trybie określonym w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]., które zostało wydane w związku z postanowieniem Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. oraz uznanie " Tytułów wykonawczych " wydanych przez Prezydenta Miasta B. o numerach [...], [...] z dnia [...] i [...] z dnia [...] za wadliwe oraz, że zostały wydane z naruszeniem prawa. W związku z powyższym skarżący wniósł o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że Zarządzenie Prezydenta Miasta B. dotyczące Wydziału Podatków i Lokalnych dokładnie określa, kto kieruje Wydziałem oraz podległymi Referatami. Jej zdaniem, powyższe zarządzenie stało się przyczyną naginania prawa w tej sprawie. W pierwszej kolejności uczynił to Skarbnik Miasta w tytule wykonawczym dotyczących lat [...]-[...] /[...] egzemplarze/ odnośnie rubryki" [...]". Strona podkreśliła, że Skarbnik bezprawnie wyręczył Dyrektora Wydziału odnośnie wszczęcia egzekucji przystawiając swoją imienną pieczątkę i zapominając celowo o podpisie, czym złamał ww. zarządzenie i tym samym uraził szereg art Kpa.

Skarżący zauważył, iż Skarbnik Miasta mógł naprawić błąd w chwili składania podpisu w ramach kompetencji - wypełniając rubrykę "[...] ". Stwierdził, że ta niby błaha przyczyna stała się powodem dalszego łamania prawa w związku z jego prośbą z dnia [...] roku skierowaną na ręce Prezydenta Miasta. W ocenie strony, trzy miesięczny okres oczekiwania na odpowiedz w tak prostej sprawie był oczywistym łamaniem zasad wynikających z Kpa.

Skarżący wyjaśnił, że złożenie skargi do SKO z dnia [...] roku z równoczesnym powiadomieniem Prezydenta Miasta wymogło, że po czterech miesiącach bezczynności urzędu zostało wydane postanowienie z dnia [...] roku znak [...] podpisane z upoważnienia Prezydenta przez pełniącą obowiązki koordynatora Panią T. S., która w latach [...]- [...] pełniła funkcję Kierownika Referatu Wymiaru Podatku a następnie po Zastępcy Dyrektora Budżetu i Finansów. Zdaniem strony, w postanowieniu celowo pominięto odpowiedzi na zarzuty dotyczące wadliwości wystawionego tytułu wykonawczego.

Strona wskazała, że ponieważ organ egzekucyjny stwierdził, że tytuł wykonawczy był prawidłowo wystawiony oraz, że nie jest władny do ustosunkowania się do pozostałych zarzutów została zmuszona do złożenia zażalenia pismem z dnia [...] do SKO na powyższe postanowienie. Podkreśliła, że organ II instancji wydając postanowienie winien rozpatrzyć wszystkie zarzuty również dotyczące wystawionego tytułu wykonawczego. W ocenie skarżącego, nie godzi się by organ odwoławczy uciekał od odpowiedzialności sugerując, że zastrzeżenia odnośnie tytułu wykonawczego winny być tylko podnoszone w trybie określonym w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Podsumowując swoje uzasadnienie strona stwierdziła, że jest możliwe umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego podatku od nieruchomości za lata [...] – [...] w myśl art. 59 ust. 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z przedawnieniem wynikającym z art. 70 ustawy Ordynacja Podatkowa. Ponadto wskazała, że zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 8 - postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania. Skarżący zauważył, że datami zgłoszenia żądania były odpowiednio daty [...]i [...].

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

W pismach z dnia [...]. oraz [...]. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jednocześnie załączył kopie tytułów wykonawczych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467).

Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że postanowienie będące przedmiotem skargi narusza przepisy prawa procesowego w sposób mogący mieć wpływ na wynika sprawy.

Rozstrzygniecie zaistniałego pomiędzy stronami sporu uzależnione jest od udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w okolicznościach faktycznych sprawy uzasadniona była odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Jak wyżej wskazano, zgodnie z art. 133 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Aby mogło dojść do zgodnego z prawem rozstrzygnięcia Sąd musi dysponować pełnym materiałem dowodowym. Nie można dokonać prawidłowej oceny legalności zaskarżonego do Sądu aktu bez oglądu podstawowych dla danej sprawy dokumentów. W niniejszej sprawie organ nie przedłożył istotnych dla sprawy dowodów, uniemożliwił tym samym dokonanie prawidłowej oceny legalności zaskarżonego do Sądu postanowienia. Wprawdzie Sąd posiada uprawnienie do zażądania od organu brakujących dokumentów, nie posiada jednak kompetencji do kompletowania akt sprawy – wyręczania tym samym z obowiązku przedłożenia akt administracyjnych organu – jak również, co najważniejsze, Sąd nie może ustalić samodzielnie na podstawie uzupełnionych dokumentów stanu faktycznego sprawy za organ. Sąd w ramach swej kognicji dokonuje jedynie oceny ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy.

Akta sprawy, o których mowa w art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 54 § 2 p.p.s.a. oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie, której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu Administracyjnego. Należy zatem przyjąć, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu. Przepisy nie nakładają na sąd obowiązku zgromadzenia kompletnych akt postępowania w sprawie toczącej się przed nim, a tylko dokonanie oceny na podstawie akt przesłanych przez organ, a wyjątkowo uzupełnianych dodatkowymi istotnymi dowodami (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 1548/06, LEX nr 453486). Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą podatkową; Sąd bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt II FSK 72/06, ONSAiWSA 2008/2/31). Nie jest rzeczą wojewódzkiego sądu administracyjnego dokonywanie analizy okoliczności faktycznych i dowodów, których w postępowaniu administracyjnym organ nie brał pod uwagę i formułowanie na tej podstawie oceny co do wyniku sprawy (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt I OSK 582/07, LEX nr 479037). W przypadku przesłania niekompletnych akt i dokonania niepełnego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, pomijającego istotne okoliczności stanu faktycznego sprawy, nie ma możliwości ustalenia, jakie okoliczności faktyczne i dowody organ wziął pod uwagę dokonując rozstrzygnięcia sprawy. Przede wszystkim, czy uwzględnił w swoich rozważaniach argumenty podniesione przez stronę postępowania.

W zaistniałym stanie faktycznym organ drugiej instancji nie przedłożył Sądowi kompletnych akt sprawy. Akta administracyjne przesłane do Sądu nie zawierają bowiem pisma skarżącego z dnia [...] r., inicjującego niniejsze postępowanie, tytułów wykonawczych obejmujących swym zakresem zobowiązania podatkowe za lata [...] i [...], także nie przesłano do Sądu kserokopii tytułów wykonawczych dotyczących zobowiązań podatkowych za lata [...] i [...], które skarżący załączył przy piśmie z dnia [...]r. do akt sprawy. Ponadto zauważyć wypada, że w toku postępowania egzekucyjnego, dla jego utrwalenia w formie pisemnej i zgodnego z prawem przeprowadzenia, sporządza się stosowną dokumentację, która m.in. obejmuje: dowody doręczenia korespondencji, przesłane wezwania do zapłaty (upomnienia), zastosowane środki egzekucyjne itp., w zależności od przebiegu tego postępowania. Wskazanych dokumentów w zakresie egzekwowanych zobowiązań za lata [...] i [...] brak jest w przesłanych aktach administracyjnych. Wprawdzie skarżący przy piśmie procesowym z dnia [...] r. przesłał do Sądu kserokopie tytułów wykonawczych z dnia [...] r., nr [...] i [...] oraz z dnia [...] r. nr [...], nie wyczerpuje to jednak przesłanki kompletności dokumentacji (akt) odzwierciedlającej przebieg postępowania egzekucyjnego, umożliwiającej podjęcie rozstrzygnięcia.

Zauważyć dalej należy, że zobowiązany kwestionuje istnienie dochodzonych przez organy w toku egzekucji należności podatkowych za lata [...] i [...]. W piśmie nazwanym skargą z dnia [...] r., skierowanym do SKO w B., podnosi upływ [...] letniego terminu, tym samym wskazuje na przedawnienie tych zobowiązań podatkowych. W zażaleniu z dnia [...] r. od postanowienia organu pierwszej instancji skarżący wprost stwierdza, że jego prośba z dnia [...] r. odnosiła się do przedawnienia zaległości podatkowych za lata [...]i [...]. Wskazać w tym miejscu należy, że zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji w ogóle nie odniósł się do podniesionego zarzutu przedawnienia. Sąd zaś, jak wcześniej już zauważono, nie może dokonywać samodzielnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Nie może zatem ustalić, uwzględniając instytucję przerwy i zawieszenia biegu przedawnienia, czy w sprawie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych za lata [...] i [...], bez wcześniejszych ustaleń w tym przedmiocie organów prowadzących egzekucję.

Brak odniesienia się przez organy do kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych mogło mieć - zdaniem Sądu - istotne znaczenie dla wyniku sprawy.

Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy lub czyni to ogólnikowo, uchybia swym obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż sprawa nie zostaje załatwiona zgodnie z wynikającymi z tych przepisów zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. Nie ustosunkowanie się do zarzutów narusza przepis art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z tym, że odniesienie się do zarzutów nie może mieć charakteru "sygnalnego". Chodzi bowiem o to, by organ w sposób wyczerpujący i jawny wskazał stronie motywy, które w jego ocenie stanowią o ich bezzasadności.

Obowiązek odniesienia się do stawianych przez stronę postępowania zarzutów wiąże się z regułą "uczciwego procesowania", która według Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza powinność wyczerpującego odniesienia się do wszystkich wysuniętych przez odwołujący się podmiot zarzutów i żądań (zob. wyrok NSA z 30 października 2001 r., III SA 1409/00, niepubl.; przywołany przez B. Gruszczyńskiego [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006, s. 471 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 135/07, LEX nr 378827, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 339/07, LEX nr 488568).

Aby uczynić zadość przepisom procesowym organ odwoławczy w ponownym postępowaniu winien się odnieść w sposób wnikliwy do zarzutu przedawnienia wskazanego przez skarżącego w toku postępowania egzekucyjnego. Ponadto winien dbale ustosunkować się do pozostałych kwestii podnoszonych przez skarżącego, a mianowicie: błędów w tytułach wykonawczych, w szczególności kompetencji osób podpisujących te dokumenty z uwzględnieniem ich stosownych umocowań do działania w imieniu organu oraz zarzutów związanych z treścią art. 59 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.).

Mając zatem na względzie powyższe Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Natomiast o kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

H.Adamczewska-Wasilewicz D.Dudra M.Łent