Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 567/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 336
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. sprawy ze skargi W.T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określany dalej jako Dyrektor OR ARiMR), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (określanego dalej jako Kierownik BP ARiMR) nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. o uchylającą decyzję z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] oraz odmawiającą przyznania W.T. płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2013.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: w dniu 7 maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek W.T. o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2013. W złożonym wniosku W.T. zadeklarował do płatności ONW następujące działki rolne:

- "A" - zlokalizowaną na działce ewidencyjnej nr [...],

- "B" - zlokalizowaną na działce ewidencyjnej nr [...] oraz

- "C" - zlokalizowaną na działce ewidencyjnej nr [...])

- o łącznej powierzchni 6,10 ha.

Zawiadomieniem nr [...] Kierownik BP ARiMR przekazał przedmiotowy wniosek do Kierownika BP ARiMR jako właściwemu miejscowo do rozpatrzenia sprawy.

Kierownik BP ARiMR weryfikując powyższy wniosek stwierdził, iż działkę nr [...] zadeklarowaną do płatności ONW przez W.T. zadeklarował do płatności na rok 2013 również inny rolnik, a mianowicie S.S.. Organ wezwał W.T. i S.S. do złożenia wyjaśnień w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, tj. powierzchnia deklarowana przez wszystkich rolników ubiegających się o jednolitą płatność obszarową na działce ewidencyjnej nr [...] jest większa od maksymalnego obszaru kwalifikowanego (PEG) występującego na przedmiotowej działce zgodnie z systemem identyfikacji działek rolnych.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie W.T. złożył w dniu 23 sierpnia 2013 r. oświadczenie, że działka ewidencyjna nr [...] stanowi jego własność i jest przeze niego użytkowana, podtrzymując deklarację dotyczącą działki rolnej "C" - położonej na działce ew. nr [...]. Natomiast drugi uczestnik konfliktu kontroli krzyżowej – S.S. podtrzymał deklarację działki rolnej “C" położonej na spornej działce ewidencyjnej nr [...].

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Kierownik BP ARiMR przyznał W.T. płatność bezpośrednią na rok 2013 w wysokości 5064,83 zł.

2. W ramach prowadzonego odrębnie postępowania administracyjnego w dniu 24 stycznia 2014r. do Kierownika BP ARiMR wpłynęło odwołanie S.S. od decyzji, którą otrzymał w zakresie płatności na rok 2013. W przedmiotowym odwołaniu została podniesiona m.in. kwestia dotycząca użytkowania spornej działki nr [...]. Z wyjaśnień S.S. wynikało, iż działka nr [...] była przez niego użytkowana również w 2013 r. Z uwagi na powyższe wyjaśnienia S.S. Kierownik BP ARiMR w dniu 24 lutego 2014 r. wystosował do W.T. wezwanie nr [...] do złożenia wyjaśnień dotyczących powierzchni deklarowanej przez wszystkich rolników ubiegających się o płatność 2013 na działce ew. nr [...].

W odpowiedzi na wezwanie W.T. w dniu 24 marca 2014 r. oświadczył, że odmawia składania wyjaśnień. Jednocześnie dołączył do akt sprawy akt notarialny rep. A nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. Z kolei do S.S. w dniu 25 marca 2014 r. organ wystosował wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczących złożenia wyjaśnień w zakresie powierzchni deklarowanej przez wszystkich rolników ubiegających się o płatność 2013 na działce ew. nr [...]. Z uwagi na brak złożenia wyjaśnień ze strony W.T., Kierownik BP ARiMR w celu weryfikacji upraw występujących na działce ewidencyjnej nr [...] skierował powyższą działkę do kontroli na miejscu.

W dniu [...] kwietnia 2014 r. na działce ewidencyjnej nr [...] przeprowadzona została inspekcja terenowa przeprowadzona przez upoważnionych inspektorów terenowych Biura Kontroli na miejscu OR ARiMR. W wyniku przedmiotowej kontroli ustalono, iż na działce nr [...] na powierzchni 0,48 ha - znajduje się grupa upraw "JPO_TUZ", natomiast na powierzchni 0,42 ha znajduje się grupa upraw "JPO_ UPO". Tym samym ustalony stan faktyczny na powyższej działce, a zawarty w wyżej wymienionym raporcie z weryfikacji w terenie (dwie różne uprawy) różnił się od stanu ustalonego w niniejszej sprawie podczas postępowania administracyjnego prowadzonego przez Kierownika BP ARiMR (deklaracja na działce łąki), którego wyniki stanowiły podstawę do wydania W.T. decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.

Z kolei S.S. w odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] marca 2014 r. złożył w BP ARiMR w dniu 2 kwietnia 2014 r. oświadczenie, iż - w zakresie prowadzenia działalności rolniczej na działce nr [...] - w roku 2013 na działce nr [...] prowadził uprawę łąki (0,54 ha) oraz pszenicy (0,49 ha). Na łące w 2013 r. przeprowadził zabiegi agrotechniczne: bronowanie z likwidacją kretowisk. W miesiącu czerwcu, wykosił łąkę i zebrał siano. Na części uprawianej w październiku 2012 zasiał pszenicę, a w roku 2013 wykonywał: nawożenie i oprysk na chwasty. W miesiącu sierpniu zebrał plony oraz sprasowaną słomę w kostkach.

Kierownik BP ARiMR mając na względzie wyjaśnienia S.S. oraz ustalenia dokonane na działce nr [...] przez inspektów terenowych w dniu [...] kwietnia 2014 r. stwierdził, iż zaszły przesłanki do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.), bowiem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

3. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Kierownik BP ARiMR wznowił z urzędu postępowanie administracyjne prowadzone z wniosku W.T. zakończone decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. w sprawie przyznania płatności bezpośredniej na rok 2013.

W wyniku wznowienia postępowania Kierownik BP ARiMR przedmiotowy wniosek poddał kontroli administracyjnej zgodnie z art. 28 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Przedmiotowa kontrola administracyjna uwzględniała okoliczności podniesione przez obie strony sporu dotyczącego użytkowania w roku 2013 działki nr [...] oraz wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2014 r. w gospodarstwie W.T..

Decyzją z dnia [...] maja 2014r., nr [...] Kierownik BP ARiMR uchylił decyzję z dnia i odmówił przyznania W.T. płatności bezpośredniej na rok 2013. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W.T.. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor OR ARiMR – na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. – decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

4. Rozpatrując ponownie sprawę Kierownik BP ARiMR pismem z dnia [...] listopada 2014 r. wezwał W.T. do złożenia wyjaśnień dotyczących powierzchni deklarowanej przez wszystkich rolników na działce ewidencyjnej nr [...]. Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. organ I instancji włączył do sprawy dowód w postaci dokumentacji S.S. dotyczącej sprawy o przyznanie płatności na rok 2013.

W dniu [...] lutego 2015 r. przesłuchano w obecności W.T. wnioskowanych przez niego świadków – W.G., R.B., S.S. oraz B.B.. Natomiast w dniu [...] marca 2015 r. przesłuchano świadków M.M. i Z.M..

Uwzględniając zgromadzony materiał dowodowy Kierownik BP ARiMR decyzją nr [...] ponownie odmówił przyznania W.T. płatności bezpośredniej na rok 2013., jednakże uprzednio nie uchyliwszy decyzji z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] października 2015r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania W.T., Dyrektor OR ARiMR uchylił zaskarżona decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

5. Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] uchylił wspomnianą decyzję z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] i odmówił przyznania W.T. płatności bezpośredniej na rok 2013.

W uzasadnieniu decyzji uznał, iż w roku 2013 W.T. nie był na dzień 31 maja posiadaczem działki nr [...]. Wobec powyższego Kierownik BP ARiMR wykluczył z wniosku o płatność bezpośrednią na rok 2013 działkę rolną "C" (położoną na działce ew. [...]) o powierzchni 1,04 ha. Mając na uwadze powyższe organ I instancji ustalił, iż wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a stwierdzoną dla płatności ONW wyniosła 20,55%. Wobec powyższej wartości przedeklarowania powierzchni zastosowano art. 58 akapit drugi Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 zgodnie z którym w przypadku gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20 % lecz nie więcej niż 50 % powierzchni stwierdzonej, nie przyznaje się pomocy w danym roku.

6. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W.T. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania.

W ocenie strony zaskarżona decyzja jest konsekwencją błędu urzędniczego i powinna być wycofana z obiegu prawnego, gdyż konflikt krzyżowy zaistniał [...] sierpnia 2013 r. i od tego momentu nie powinny być wnoszone żadne poprawki we wnioskach o dopłaty, tylko kontrola na miejscu powinna wykazać stan faktyczny, który powinien być przedmiotem rozważań urzędniczych. Kontrolę przeprowadzono w roku następnym, która była spóźniona, była wynikiem błędu urzędniczego i jak stwierdzono w uchyleniu poprzedniej decyzji nic nie wnosiła do stanu badanej sprawy. W.T. podkreślił, że wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2014 r. nie miały związku z uprawami z roku 2013, gdyż istniał nowy zasiew w nowych granicach, a wspomniana uprawa pszenicy mogła być prowadzona na działce sąsiedniej lub po wykonaniu sianokosu.

Zdaniem skarżącego błędnie organ powołał się na deklaracje z lat poprzednich składanych przez S.S., który jest niewiarygodnym świadkiem. Wadliwa była również ocena materiału dowodowego – zeznań świadków. W ocenie skarżącego postępowanie dowodowe i dowody dopasowywane były tendencyjnie, aby udowodnić z góry ustalony wynik. Organ I instancji odstąpił od badania stanu własności i prawnego jej użytkowania.

Podsumowując W.T. stwierdził, iż postępowanie w sprawie płatności za rok 2013 nosi cechy nękania urzędniczego przy istniejącej nieudolności i braku kwalifikacji zawodowych prowadzącego sprawę od samego początku oraz szukaniem argumentów na siłę, czego wyrazem jest to, że decyzje w przedmiotowej sprawie były dwukrotnie uchylane przez Dyrektora ARiMR powodując jej wieloletnie przewlekanie i zacieranie właściwego obrazu.

7. W wyniku rozpoznania odwołania decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Dyrektor OR ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 89, art. 107 k.p.a., art. 7 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.)., art. 26 ust. 1, art. 58 Rozporządzenia nr 1122/2009 oraz art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że wznowienie w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego determinowało działania Kierownika BP ARiMR, które skierowane zostały na ustalenie faktycznego posiadacza działki nr [...] na dzień 31 maja 2013 r. Dyrektor OR ARiMR podkreślił, iż decyzje administracyjne dotyczące przyznania bądź odmowy przyznania płatności bezpośredniej mogą być podejmowane po uprzednim ustaleniu czy producent rolny jest czy nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku.

Spełnienie kryterium posiadania gruntów rolnych jest jednym z podstawowych kryteriów ubiegania się o płatności bezpośredniej, co wynika z faktu, iż zgodnie z 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednolita płatność obszarowa przysługuje rolnikowi do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Organ podkreślił, że ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne w rozumieniu przepisów art. 336-352 kodeksu cywilnego. Po przedstawieniu charakterystyki tych rodzajów posiadania organ wskazał, że ma ono istotne znaczenie z tego względu, że konstrukcja instytucji płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika ze wspólnej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych.

Dla uzyskania płatności bezpośredniej nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Dla przyznania płatności istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych wymaganych ustawą.

W ocenie organu to wnioskodawca musi wykazać, że faktycznie posiadał w dniu 31 maja danego roku (w niniejszym przypadku rok 2013) grunty rolne i utrzymywać je zgodnie z normami. Uprawnionym do płatności bezpośredniej jest zatem właściciel gruntu, gdy grunt nie jest oddany w posiadanie zależne i jest we władaniu właściciela, dzierżawca gruntu rolnego oraz posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego (bez względu na jego dobrą czy złą wiarę). Faktyczne władztwo na daną rzeczą oznacza również, że istnieje swoboda co do podejmowania decyzji np. co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace połowę, kiedy zbierać plony oraz kiedy, gdzie i komu je sprzedawać. Samoistność posiadania oznacza, że posiadacz zachowuje się wobec rzeczy tak jak właściciel.

Oceniając zebrany materiał dowodowy organ odwoławczy wskazał, że W.T. nie mógł w 2013 r. w całkowicie swobodny sposób korzystać ze spornego gruntu (działka nr [...]), w sytuacji gdy inny producent rolny w okresie jesiennym 2012 i wiosennoletnim 2013 dokonywał zabiegów agrotechnicznych na gruntach rolnych zlokalizowanych na przedmiotowej działce. Zdanie organu W.T. nie był posiadaczem działki na dzień 31 maja 2013 r. Organ wskazał, że w dalszym okresie roku gospodarczego 2013 W.T. i S.S. naprzemiennie dokonywali zabiegów agrotechnicznych na spornej działce. W ocenie organu odwoławczego po stronie skarżącej nie występował jednak element fizycznego władztwa nad rzeczą, składającego się na istnienie posiadania w rozumieniu 336 kodeksu cywilnego.

W ocenie Dyrektora OR ARiMR zeznania złożone przez B.B., R.B., W.G., M.M., Z.M. nie potwierdziły, że posiadaczem gruntów rolnych zlokalizowanych na działce nr [...] na dzień 31 maja 2013 r. był W.T.. Co więcej, z treści zeznań złożonych przez świadków wskazanych przez stronę niniejszego postępowania można wywieść, iż w roku 2013 obie strony konfliktu krzyżowego tj. W.T. i S.S. naprzemiennie wykonywali zabiegi agrotechniczne na powyższej działce pozbawiając się tym samym możliwości swobodnego korzystania ze spornego gruntu rolnego, a tym samym na podstawie zeznań świadków po stronie

Wskazani przez W.T. świadkowie złożyli, w ocenie organu, mało przekonujące zeznania, bardzo ogólne i niejednoznaczne, nie pozwalające na stwierdzenie, iż to W.T. był posiadaczem spornej działki nr [...] na dzień 31 maja 2013 r.

Organ odwoławczy zauważył, że B.B. w trakcie zeznań odnosiła się głównie do okoliczności związanych z prawem własności powyższej działki wskazując jako formalnego właściciela W.T.. Jednakże świadek zwróciła także uwagę na fakt, iż S.S. wycofał działkę z płatności, gdyż uprawiał ją nielegalnie, co świadczy o tym, iż świadek posiadała wiedzę na temat tego, iż S.S. faktycznie użytkował w roku 2013 grunty rolne zlokalizowane na działce nr [...]. Z kolei świadkowie W.G. oraz R.B. nie potwierdzili, iż posiadaczem przedmiotowej działki był W.T. - obaj wymienieni świadkowie złożyli ogólne zeznania, a W.G. wskazał wprost, iż nie ma żadnej wiedzy w zakresie upraw na tejże działki w roku 2013. M.M. zeznał wprost, iż na działce nr [...] najpierw w 2013 dokonywał zabiegów agrotechnicznych na rzecz i na podstawie zlecenia S.S., a następnie tj. po sierp na wiosnę 2014, to samo czynił na rzecz W.T.. Stanowisko M.M. potwierdzone zostało przez świadka Z.M., który zeznał wprost, iż dopiero jesienią 2013 r. jego syn wykonywał dla W.T. usługę orki, a następnie na wiosnę 2014 siał łubin.

W świetle powyższych rozważań organ odwoławczy wskazał, że wymienieni świadkowie nie tylko nie potwierdzili, iż posiadaczem spornej działki na dzień 31 maja 2013 r. był W.T., ale - w przypadku świadków wykonujących usługi rolnicze - potwierdzili, iż rok gospodarczy 2013 na przedmiotowej działce charakteryzował się naprzemiennym wykonywaniem zabiegów agrotechnicznych przez W.T. i S.S. (prace te odnosiły się do drugiej połowy roku 2013 i roku następnego. W związku z powyższym nie można było uznać, iż po stronie W.T. występował element fizycznego władztwa nad rzeczą tj. gruntem rolnym zlokalizowanym na działce nr [...] na dzień 31 maja 2013 r. Również analiza dokumentacji dowodzi, że W.T. nie był faktycznym użytkownikiem i posiadaczem działki nr [...] na dzień 31 maja 2013 r.

Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał ustalenia Kierownika BP ARiMR za prawidłowe w zastosowaniu art. 58 rozporządzenia nr 1122/2009 poprzez wskazanie, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (6,10 ha), a powierzchnią kwalifikującą się do płatności bezpośredniej (5,06 ha) wynoszącą 1,04 ha, co stanowiło przedeklarowanie powierzchni na poziomie 20,55%.

Dyrektor OR ARiMR wyjaśnił również, że inspektorzy terenowi przeprowadzając kontrole na miejscu w dniu [...] kwietnia 2014 r. dokonali weryfikacji powierzchni użytkowanej rolniczo na działce nr [...] w gospodarstwie W.T. w nowym okresie wegetacyjnym (wiosna - lato 2014). Wyniki czynności kontrolnych wraz z deklaracją powyższej działki do płatności przez S.S. oraz treścią jego wyjaśnień, stały się punktem wyjścia do dalszego procedowania niniejszej sprawy ze względu na fakt występowania na gruncie dwóch różnych roślin - wbrew deklaracji W.T. we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013.

Podkreślił, że przyczyną wznowienia postępowania w niniejszej sprawie były wyjaśnienia nieprawidłowości związanych z błędem kontroli krzyżowej (deklaracja tej samej działki przez dwóch producentów rolnych tj. S.S. i W.T.) złożone w toku postępowania prowadzonego z wniosku S.S. o przyznanie płatności na rok 2013.

Organ wskazał również, że korzystanie z pomocy finansowej ONW jest przywilejem rolnika, jednakże jest to przywilej obwarowany poprzez wypełnianie obowiązków nakreślonych przepisami prawa. Producent rolny, jako beneficjent pomocy finansowej powinien dochować należytej staranności w wykonaniu wszystkich warunków, od których uzależniono przyznanie płatności, w tym przede wszystkim powinien być w posiadaniu działek deklarowanych do płatności. To przede wszystkim w jego interesie winno leżeć zadośćuczynienie wszystkim stawianym przez prawo wymogom. Producent rolny, występujący jako beneficjent pomocy finansowej, tratowany jest jako profesjonalista, od którego oczekiwać należy szczególnej troski i staranności w zakresie ochrony swoich praw, ale przede wszystkim w zakresie realizacji przyjętych na siebie zobowiązań. W odniesieniu do stosunków o charakterze zawodowym - a niewątpliwie działalność rolnicza jest działalnością o charakterze zawodowym - konieczna jest staranność na poziomie wyższym od przeciętnej, wymagana od specjalistów bez względu na to, czy wykonująca tą działalność osoba osiągnęła odpowiednio wysoki stopień biegłości w drodze uzyskania specjalistycznego wykształcenia zawodowego (fachowego), czy też poprzez praktyczne doskonalenie zawodowe.

8. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W.T. powtórzył w całości argumentację zawartą w odwołaniu wnosząc o uchylenie powyższych decyzji w całości i umorzenie postępowania.

W ocenie strony zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.. I jest wynikiem błędnego ustalenia staniu faktycznego i tendencyjnej oceny dowodów. Skarżący wskazał, że w postępowaniu dopuszczono się naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego oraz unijnych zasad dobrej administracji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2016 r. poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy administracyjnej, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

10. Wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana po uprzednim wznowieniu postępowania administracyjnego, zakończonego wskazaną wyżej ostateczną. Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym.

Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.).

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może nastąpić tylko wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie wymienione w tym przepisem przesłanki. Nastąpi to zatem wówczas, gdy nowe dowody lub nowe okoliczności faktyczne: są istotne dla sprawy; istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej; nie były znane organowi, który wydał tę decyzję; wyszły na jaw po wydaniu decyzji.

W ocenie organu nową, istotną dla sprawy okolicznością nieznaną organowi w dacie wydania decyzji o przyznaniu płatności bezpośredniej na rok 2013 było ustalenie w toku innego postępowania administracyjnego, że skarżący składając wniosek o płatności faktycznie nie użytkował rolniczo gruntów zgłoszonych do płatności. W ocenie sądu, analizując argumentację organu i zgromadzony w sprawie obszerny i dokładnie zebrany materiał dowodowy, należy zgodzić się ze stanowiskiem, że w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który pierwotnie wydał decyzję o przyznaniu skarżącemu płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2013. W związku z tym Sąd uznał, że były podstawy faktyczne i prawne do wznowienia postępowania.

11. Zgodnie z powoływanym wyżej art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143 b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003 (uchylone rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., stosowanym od dnia 1 stycznia 2009 r.), jeżeli:

1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Istotą przedmiotowych płatności i zarazem jedynym przedmiotem sporu jest to, że płatności są przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej. Jak wynikało z akt posiadanie przedmiotowych działek było sporne między skarżącym a S.S.. W postępowaniu o przyznanie płatności organy zobowiązane były zatem ustalić nie tylko czy dany producent rolny posiada działki w rozumieniu kodeksu cywilnego, lecz również czy użytkuje je rolniczo.

Rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 określa się bowiem osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza zaś produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska.

Z tego też względu w odniesieniu do spraw o przyznanie płatności do działek rolnych przesłanka posiadania działki rolnej nie może być rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego, z którego wynika to posiadanie. Podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności jest ten posiadacz gruntów rolnych, który faktycznie je użytkuje, prowadzi na nich działalność rolniczą. Legitymowanie się prawem własności określonego gruntu bądź jego posiadaniem nie wystarcza dla otrzymania płatności, konieczne jest ich rolnicze użytkowanie przez osobę ubiegającą się o płatność, które przejawia się w podejmowaniu szeregu czynności agrotechnicznych związanych z uprawą ziemi oraz podejmowaniem decyzji w tym przedmiocie.

W świetle treści powyższych przepisów płatności przysługują temu, kto użytkuje rolniczo grunt i zobowiązuje się go użytkować przestrzegając na obszarze całego gospodarstwa rolnego zwykłej dobrej praktyki rolniczej. Prawodawca wspólnotowy wprowadzając przesłanki uprawniające do otrzymania pomocy powiązał je z faktycznym użytkowaniem gruntu.

W ocenie Sądu, prawidłowe jest zatem stanowisko organów administracji w zakresie w jakim wywodziły one, że warunkiem przyznania płatności na dany rok kalendarzowy jest ich faktyczne użytkowanie. Posiadanie na gruncie prawa cywilnego polega na faktycznym władztwie nad rzeczą, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą, a efektywne korzystanie z rzeczy (nieruchomości) w sensie gospodarczym nie jest konieczną przesłanką posiadania. W związku z powyższym, na gruncie prawa cywilnego, o istnieniu posiadania nie przesądza rzeczywiste, faktyczne korzystanie z rzeczy, lecz sama możność takiego korzystania. Stąd posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne (art. 337 kodeksu cywilnego), ani też nie przerywa posiadania niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą (art. 340 kodeksu cywilnego).

12. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z powyższego wynika, że art. 3 ust. 3 stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 7, art. 9, art. 10 i art. 77 k.p.a. Oznacza to, co ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy i zarazem uznania bezzasadności zarzutów skarżącego, że obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, iż nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie (por. wyroki NSA z dnia 11 sierpnia 2016 r., II GSK 907 /15 i II GSK 475/15).

W świetle powołanych wyżej przepisów, w razie wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających uzasadnić przyznanie wnioskowanych płatności, organ prowadzący postępowanie jest jedynie obowiązany do żądania od strony dodatkowych wyjaśnień i dowodów. Jego rola – jak już wskazano - ogranicza się bowiem do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zatem to nie organy powinny w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności samodzielnie prowadzi działalność rolniczą, efektywnie i rzeczywiście korzysta z gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności, czy użytkuje rolniczo wskazane przez siebie działki w imieniu własnym, na swoje ryzyko i rachunek, czy ma zatem pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o rodzaju działalności rolniczej i o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować.

13. W kontekście powyższych uwag należy zauważyć, że organy prawidłowo prowadziły postępowanie dowodowe i dokonały oceny dowodów. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, wskazywała na dowody i zawierała ich ocenę. Wbrew twierdzeniu skarżącego, organ dokonał oceny zeznań wszystkich świadków w sprawie oraz dokumentów. Sąd podziela stanowisko organów, że materiał dowodowy nie wykazał, iż skarżący był posiadaczem spornych działek na dzień 31 maja 2013 r., a tym samym, że rolnik spełnił przesłanki do przyznania mu wnioskowanych płatności za rok 2013.

Nietrafnie skarżący zarzuca organom, że nie przeprowadziły kontroli na miejscu działki nr [...] w 2013 r. Zważyć bowiem należy, iż organy zasadnie ograniczyły się jedynie wówczas do wezwań stron domagających się płatności do tej samej działki do złożenia wyjaśnień. Po złożeniu wyjaśnień i cofnięciu wniosku przez jedną ze stron, przestał istnieć spór co do posiadania i użytkowania spornej działki. Nie było więc rolą organów podejmowanie czynności dowodowych, aby zabezpieczyć na przyszłość interesy skarżącego poprzez utrwalanie dowodów. Obowiązek ten bowiem spoczywał na skarżącym. Podkreślić należy, że całe postępowanie zostało przeprowadzone w sposób staranny, wnikliwy i zgodny z powołanymi wyżej zasadami. Organy ARiMR przeprowadziły bowiem zawnioskowane przez skarżącego dowody, zapewniły mu udział w postępowaniu oraz rozpatrzyły całość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przeprowadzając dowody z przesłuchania wszystkich wnioskowanych przez skarżącego świadków. Trafnie dopuszczono dowód z przesłuchania w charakterze świadka S.S. i z dokumentacji dotyczącej jego wniosku o przyznanie płatności. Dowody te były bowiem niezbędne w sytuacji tzw. sporu krzyżowego, przy jednoczesnym podtrzymywaniu twierdzeń o użytkowaniu tej samej działki zgłoszonej do płatności w tym samym zakresie zarówno przez skarżącego, jak i wyżej wskazanego świadka. Dokonana przez organy ARiMR ocena materiału dowodowego nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Została przeprowadzona w sposób wszechstronny, wnikliwy i logiczny, nie pozostaje w sprzeczności z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd w całości podziela tę ocenę. Trafna i wnikliwa jest analiza poszczególnych środków dowodowych. Zasadnie organ odwoławczy zauważył, że świadek B.B. odnosiła się głównie do okoliczności związanych z prawem własności powyższej działki wskazując jako formalnego właściciela W.T., jednocześnie jednak wskazywała na fakt, iż S.S. "wycofał działkę z płatności", gdyż uprawiał ją nielegalnie, co pozwalało na wnioskowanie, iż faktycznie użytkował w roku 2013 grunty rolne zlokalizowane na działce nr [...]. Zasadnie organ odwoławczy uznał, iż nie mają doniosłego znaczenia zeznania świadków W.G. oraz R.B. bowiem nie mieli oni żadnej wiedzy w zakresie upraw na spornej działce w roku 2013.

Również świadek M.M. zeznał, że na działce nr [...] najpierw w 2013 r. dokonywał zabiegów agrotechnicznych na rzecz i na podstawie zlecenia S.S., a następnie tj. po sierpniu 2013r. i na wiosnę 2014, to samo czynił na rzecz W.T.. Twierdzenia M.M. korelują – jak słusznie zauważył organ odwoławczy – z zeznaniami świadka Z.M., który zeznał wprost, iż dopiero jesienią 2013 r. jego syn wykonywał dla skarżącego usługę orki, a następnie na wiosnę 2014 r. siał łubin. Również sam skarżący w swych zeznaniach wskazywał, iż pierwsze zbiegi agrotechniczne wykonywał dopiero w czerwcu 2013 r. W świetle powyższych zeznań – nawet bez konieczności odwoływania się do zeznań świadka S.S., organ miał podstawy do uznania, że skarżący na dzień 31 maja 2013 r. nie spełniał wymogów, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Z tych względów zachodziła, po wznowieniu postępowania, przesłanka do uchylenia poprzednio wydanej decyzji o odmowy przyznania płatności, co w świetle art. 151 p.p.s.a., prowadziło do oddalenia skargi.

14. Na marginesie wskazać należy na niezasadność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów art. 4, 5, 6 i 7 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji z dnia 6 września 2001 r. Pomijając ich postulatywny i wewnątrzunijny charakter są one zbieżne ze standardami krajowymi i normatywami kodeksu postępowania administracyjnego. Te zaś zostały w pełni zrealizowane a postępowanie organów jest wręcz dowodem prawidłowej realizacji gwarancji proceduralnych oraz zasad i reguł postępowania dowodowego.