Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 315/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 43 ust. 1 pkt 38
journal: Dz.U. 2016 poz 710
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
article: art. 146 par. 1, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. [...] S.A. z siedzibą w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 2118/16 w sprawie ze skargi C. [...] S.A. z siedzibą w O. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 8 marca 2016 r. nr IPPP2/4512-7/16-2/MMa w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrok Sądu I instancji.

1.1. Wyrokiem z 24 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2118/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę C. S. S.A. z siedzibą w O. (dalej: wnioskodawca, skarżąca, spółka, strona) na interpretację indywidualną Ministra Finansów (dalej organ) z 8 marca 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług (ww. wyrok oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane zostały w bazie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. Wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.

2.1. Skarżąca złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług, w którym wskazała, że przedmiotem jej działalności jest w szczególności świadczenie usług finansowych polegających na udzielaniu pożyczek, za co otrzymuje od pożyczkobiorców wynagrodzenie z tytułu udzielenia, bądź udzielenia i obsługi tych pożyczek. W związku z potrzebą dalszego rozwoju oraz pozyskania finansowania, a także uporządkowania struktury posiadanych aktywów, wierzytelności skarżącej z określonych portfeli udzielonych pożyczek zostały przeniesione z jej majątku i obecnie znajdują się w majątku innego podmiotu – nowego wierzyciela. Z uwagi jednak na posiadane zasoby (infrastruktura techniczna, personel oraz kompetencje) skarżąca zamierza podpisać umowę dotyczącą zarządzania wierzytelnościami z tytułu udzielonych przez siebie pożyczek znajdujących się w majątku nowego wierzyciela. Z tego tytułu otrzyma od niego wynagrodzenie za zarządzanie.

2.2. Na tle przedstawionego we wniosku stanu faktycznego skarżący zadała następujące pytanie:

czy wynagrodzenie za zarządzanie, przysługujące jej z tytułu świadczenia usługi zarządzania pożyczkami, będzie zwolnione od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej ustawa o VAT).

2.3. W stanowisku własnym skarżąca wskazała, że wskazane wynagrodzenie będzie zwolnione z podatku od towarów i usług, ponieważ opisana usługa zarządzania pożyczkami świadczona przez skarżącą wpisuje się w normę prawną wskazaną w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT jako "usługi zarządzania kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę".

3. Interpretacja indywidualna.

3.1. Organ w zaskarżonej interpretacji indywidualnej z 8 marca 2016 r. uznał stanowisko własne skarżącej za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wskazane usługi nie spełniają przesłanki z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, z którego wynika, że ze zwolnienia korzystają usługi zarządzania pożyczkami świadczone przez pożyczkodawcę. Tymczasem skarżąca zbyła wierzytelności na rzecz nowego wierzyciela, tym samym w ocenie organu nie występuje już w roli pożyczkodawcy.

Organ wskazał, że aby czynności wskazane w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT mogły być uznane za usługi finansowe, muszą mieć odrębny od tej usługi charakter, jak również muszą być niezbędne do wykonania usługi finansowej oraz dla niej właściwe, tj. specyficzne.

W ocenie organu czynności wymienionych szczegółowo we wniosku nie można uznać za usługi właściwe, gdyż pomimo że stanowią, obok usługi finansowej, odrębną całość, nie obejmują one funkcji charakterystycznych dla tej usługi zwolnionej. Czynności te nie są również usługami niezbędnymi do świadczenia usługi finansowej, gdyż mają na celu zapewnienie jedynie obsługi o charakterze technicznym w stosunku do usługi polegającej na udzieleniu pożyczki. Ponadto sam fakt, że jakiś element składowy jest niezbędny do dokonania transakcji zwolnionej od podatku, nie gwarantuje, że usługa, która ten element składowy zawiera, jest sama w sobie zwolniona od podatku.

4. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie.

4.1. Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła naruszenie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, art. 121 § 1 w zw. z art. 14h w zw. z art. 14c § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej o.p.) oraz art. 2a o.p.

4.2. W odpowiedzi na skargę organ, wniósł o jej oddalenie w całości i podtrzymał dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie.

5. Wyrok i uzasadnienie Sądu I instancji.

5.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że usług nabywanych przez skarżącą nie można traktować jako usług zarządzania kredytami udzielonymi przez kredytobiorcę (art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT). Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że ustawodawca nie sprecyzował w ustawie o VAT, co należy rozumieć przez "zarządzanie kredytami". Ponadto Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT wskazano wprost, że ze zwolnienia w nim przewidzianego może skorzystać jedynie kredytodawca lub pożyczkodawca a w związku z art. 509 i nast. k.c., ten kto wstąpił w prawa kredytodawcy lub pożyczkodawcy, nie zaś osoba, która świadczy na ich rzecz obsługę tego kredytu, utraciwszy status kredytodawcy lub pożyczkodawcy.

Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że w niniejszej sprawie właścicielem wierzytelności pożyczkowych jest nowy wierzyciel i to on jest podmiotem zarządzającym kredytami, skarżąca jedynie wykonuje czynności zlecone przez nowego wierzyciela. Tym samym, czynności wymienione szczegółowo we wniosku nie mogą korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, jako zarządzanie kredytami przez kredytodawcę.

W ocenie Sądu pierwszej instancji spółka z chwilą przeniesienia wierzytelności na nowego wierzyciela przestała być kredytodawcą, gdyż nowy wierzyciel wszedł w ogół praw wynikających z zawartych przez skarżącą umów kredytowych – stał się ich stroną. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, z uwagi na treść art. 509 i następnych k.c., błędne jest stanowisko skarżącej spółki, że transakcja przelewu wierzytelności nie wpłynie na zakres podmiotowy umów kredytowych. Skarżąca przestanie być bowiem stroną umów kredytowych w związku z ww. transakcją przelewu wierzytelności.

Skoro bowiem doszło do przeniesienia portfela wierzytelności i w związku z tym nowy wierzyciel wejdzie w ogół praw wynikających z zawartych z klientami umów kredytowych dotyczących wierzytelności, a w szczególności w prawo do wierzytelności głównej o spłatę kredytu wraz z odsetkami oraz wszelkie inne prawa z nią związane, nie można stwierdzić, że spółka, wykonując opisane we wniosku czynności zarządza udzielonymi przez nią kredytami, gdyż, właścicielem wierzytelności jest nowy wierzyciel i to on jest podmiotem zarządzającym kredytami. To nowy wierzyciel, po przejęciu wierzytelności kredytowych, jest odpowiedzialny za przeprowadzenie procesu wykonywania przez strony postanowień umów kredytowych, zaś spółka wykonuje jedynie czynności zlecone przez nowego wierzyciela.

Reasumując Sąd pierwszej instancji za prawidłowe uznał stanowisko organu, że czynności wymienione szczegółowo przez spółkę we wniosku o udzielenie zaskarżonej interpretacji nie mogą korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, jako zarządzanie kredytami przez kredytodawcę. Kredytem – po ww. transakcji przelewu wierzytelności – zarządzać będzie już nowy wierzyciel, a nie skarżąca.

6. Skarga kasacyjna.

6.1. W skardze kasacyjnej spółka wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej interpretacji na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej p.p.s.a.), ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych zgodnie z art. 203 p.p.s.a., podnosząc zarzuty naruszenia:

I. prawa materialnego, tj.:

1. art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, przez błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie ww. przepisu w sprawie, prowadzącą do uznania, że usługi opisane we wniosku polegające m.in. na prowadzeniu wszelkich rozliczeń z tytułu pożyczek udzielonych przez skarżącą, świadczone na rzecz podmiotu będącego nowym właścicielem wierzytelności uprzednio nabytych od skarżącej, nie mieszczą się w zakresie pojęcia "zarządzania pożyczkami przez pożyczkodawcę", ponieważ nie są świadczone przez "pożyczkodawcę", a tym samym nie podlegają zwolnieniu z VAT na podstawie ww. przepisu, w sytuacji, gdy na skutek zbycia wierzytelności nie doszło do przelewu ogółu praw i obowiązków z tytułu umowy pożyczki, a stosunek zobowiązaniowy pomiędzy skarżącą a pożyczkobiorcą nie wygasł, tym samym to spółka wciąż pozostaje pożyczkodawcą.

II. przepisów postępowania, tj.:

1. art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., przez nieuwzględnienie skargi przez WSA i nieuchylenie zaskarżonej Interpretacji, w sytuacji gdy w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegającego na dopuszczeniu się przez organ błędu wykładni art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, co skutkowało niewłaściwą oceną co do zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. jego niezastosowaniem w sprawie, poprzez uznanie, że usługi opisane we wniosku polegające m.in. na prowadzeniu wszelkich rozliczeń z tytułu pożyczek udzielonych przez skarżącą, świadczone na rzecz podmiotu będącego nowym właścicielem wierzytelności uprzednio nabytych od skarżącej, nie mieszczą się w zakresie pojęcia "zarządzania pożyczkami przez pożyczkodawcę", ponieważ nie są świadczone przez "pożyczkodawcę", a tym samym nie podlegają zwolnieniu z VAT na podstawie ww. przepisu, w sytuacji, gdy na skutek zbycia wierzytelności nie doszło do przelewu ogółu praw i obowiązków z tytułu umowy pożyczki a stosunek zobowiązaniowy pomiędzy skarżącą a pożyczkobiorcą nie wygasł, tym samym to spółka wciąż pozostaje pożyczkodawcą,

2. art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przez nieuwzględnienie skargi przez WSA i nieuchylenie zaskarżonej Interpretacji, w sytuacji gdy w sprawie doszło do naruszenia przez organ przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2a o.p., polegającego na niezastosowaniu w sprawie zasady "in dubio pro tributario", czyli zasady rozstrzygania wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego na korzyść podatnika, o której mowa w ww. przepisie, w sytuacji gdy żaden przepis nie definiuje, jak należy rozumieć pojęcie "zarządzania pożyczkami przez pożyczkodawcę", a na tle rozpatrywanego stanu faktycznego, zastosowanie procesu wykładni nie prowadzi do jednoznacznych rezultatów, co potwierdzają rozbieżne interpretacje i orzecznictwo w tym zakresie,

3. art. 141 § 4 p.p.s.a., przez lakoniczne uzasadnienie wyroku przez WSA, pomijające szereg istotnych okoliczności podniesionych przez skarżącą w skardze, odnoszących się w szczególności do wykładni przepisów prawa materialnego, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

3.1. przez lakoniczne uzasadnienie wyroku w zakresie przedstawionych przez skarżącą w skardze indywidualnych interpretacji prawa podatkowego, poprzestające na stwierdzeniu, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach, w związku z tym nie wiążą w sprawie;

3.2. przez lakoniczne uzasadnienie wyroku w zakresie przedstawionych przez skarżącą w skardze argumentów dotyczących art. 135 ust. 1 lit. b Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r.;

3.3. przez brak odniesienia się WSA w uzasadnieniu wyroku do argumentów o braku zmiany osoby pożyczkodawcy w przypadku przelewu wierzytelności opartych na wyrokach sądów administracyjnych przedstawionych przez skarżącą w skardze.

6.2. Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

7. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), w granicach wyznaczonych przez przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. ustalił, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

7.1. W świetle sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej podstawowym przedmiotem sporu pozostaje wykładnia art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, a w szczególności to, czy opisana we wniosku o interpretację usługa zarządzania pożyczkami świadczona przez skarżącą wpisuje się w normę prawną wskazaną w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT jako "usługi zarządzania kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę".

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu interpretacyjnego zgodnie z którym wymienione usługi nie korzystają ze zwolnienia wynikającego z art. 43 ust. 13 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT.

7.2. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że usług nabywanych przez stronę nie można traktować jako usług zarządzania kredytami udzielonymi przez kredytobiorcę w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT.

W skardze kasacyjnej jej autor wywodzi, że usługi opisane we wniosku polegające m.in. na prowadzeniu wszelkich rozliczeń z tytułu pożyczek udzielonych przez skarżącą, świadczone na rzecz podmiotu będącego nowym właścicielem wierzytelności uprzednio nabytych od skarżącej, mieszczą się w zakresie pojęcia "zarządzania pożyczkami przez pożyczkodawcę". Autor skargi kasacyjnej wywodzi, że na skutek zbycia wierzytelności nie doszło do przelewu ogółu praw i obowiązków z tytułu umowy pożyczki, a stosunek zobowiązaniowy pomiędzy skarżącą a pożyczkobiorcą nie wygasł, tym samym to spółka wciąż pozostaje pożyczkodawcą.

7.3. Argumentów autora skargi kasacyjnej nie można podzielić. Podobna kwestia pozostawała już przedmiotem orzeczenictwa NSA. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał już, czy na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT zwolnione od opodatkowania są usługi świadczone przez Bank na rzecz wyspecjalizowanego podmiotu z tej samej Grupy (dalej: Bank hipoteczny), usług kompleksowej obsługi nabytych przez ten podmiot od Banku kredytów ( wyrok NSA z 4 października 2017 r., I FSK 2241/17). W wyroku tym NSA za niezasadny uznał pogląd Banku, który uważał, że posłużenie się w treści art. 135 ust. 1 lit. b dyrektywy 112 i art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT zwrotem "kredytodawca" dotyczy właśnie takiego podmiotu, który zbył wierzytelność z tytułu kredytu, lecz dalej nią zarządza. W uzasadnieniu tego orzeczenia NSA zwrócił uwagę, że "kredytodawca", podobnie zresztą jak "osoba udzielająca kredytu" w rozumieniu innych wersji językowych, to tyle co wierzyciel z umowy kredytu. W sytuacji, gdy dochodzi do zmiany jednego z tych podmiotów, czy to po stronie wierzyciela czy dłużnika (a więc m.in. na podstawie art. 509 k.c.), podmiot "ustępujący" traci przymiot określający jego dotychczasową relację w ramach umowy, z której "wychodzi". Jak zauważył NSA zbywca wierzytelności staje się "poprzednim wierzycielem" (por. art. 512 k.c.). W wyroku tym NSA nie zgodził się ze stanowiskiem strony, że "pierwotny" kredytodawca może uważać, że stosują się do niego wszystkie przepisy traktujące o uprawnieniach kredytodawcy, niezależnie od tego, czy wierzytelność z kredytu mu przysługuje, czy nie. Przywiązywanie nadmiernej wagi do jednorazowej, występującej na początku umowy kredytu czynności "udzielenia kredytu" prowadzi do absurdalnych wniosków, np. utrzymujących podatkowe status quo danego podmiotu, mimo braku do tego jakichkolwiek podstaw prawno-ekonomicznych. W omawianym wyroku NSA zwrócił uwagę, że gdyby analogiczne rozumowanie odnieść przykładowo do relacji wynajmujący-najemca, doszłoby do sytuacji, w której wynajmujący dalej mógłby się na swój status powoływać, tylko dlatego, że to on oddał rzecz do używania, choćby rzecz zmieniła od tego czasu kilkakrotnie właściciela. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jedyne zgodne z logiką rozumienie określenia "kredytodawca" to "wierzyciel z umowy kredytu" (aktualny w momencie powoływania się na przepis dotyczący "kredytodawcy"). Zbycie wierzytelności kredytowej oznacza ustąpienie zbywcy z roli "kredytodawcy" i uzyskanie takiego statusu przez nabywcę takiej wierzytelności.

Naczelny Sąd Administracyjny, uznał, że nie ma powodów dla których podmiot trzeci wobec relacji wierzyciel-dłużnik miałby z racji swojej, już nieistniejącej więzi z dłużnikiem, korzystać ze zwolnienia podatkowego w świadczeniu usługi na rzecz wierzyciela. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Bank w okolicznościach przez siebie przedstawionych zbywa wierzytelności, a więc nie ma do nich już żadnych praw, czy to właścicielskich, czy quasi-właścicielskich. Bank nie jest kredytodawcą ani w znaczeniu prawnym, ani w znaczeniu ekonomicznym. Jak zauważył NSA po zbyciu wierzytelności nie będzie już go łączyła żadna więź z kredytobiorcami z wyjątkiem relacji czysto usługowej, wykonywanej na zlecenie (na rzecz i w imieniu) aktualnego wierzyciela, czyli Banku hipotecznego.

7.4. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący przedmiotową sprawę podziela stanowisko wyrażone w ww. wyroku NSA z 4 października 2017 r., I FSK 2241/17). Argumentacja zawarta w tym wyroku znajduje zastosowanie również w rozpatrywanej sprawie, w której skarżąca domaga się zastosowania zwolnienia od VAT świadczonych na rzecz podmiotu będącego nowym właścicielem wierzytelności uprzednio nabytych od skarżącej polegających m.in. na prowadzeniu wszelkich rozliczeń z tytułu pożyczek udzielonych przez skarżącą.

Art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT stanowi implementację do polskiego porządku prawnego art. 135 lit. b) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej ( Dz. Urz. UE L Nr 347, poz. 1, dalej: dyrektywa 112), który stanowi, że Państwa członkowskie zwalniają transakcje: udzielanie kredytów i pośrednictwo kredytowe oraz zarządzanie kredytami przez kredytodawcę. Trybunał w swoim orzecznictwie dotyczącym art. 135 dyrektywy 112 uznał, że zwolnienia, o których mowa w tym przepisie, stanowią autonomiczne pojęcia prawa Unii, które służą unikaniu rozbieżności w stosowaniu systemu podatku VAT w poszczególnych państwach członkowskich (por. np wyrok TS z 25 lutego 1999 r., C–349/96, [...], ECLI:EU:C:1999:93) .

Autonomiczność pojęć używanych na gruncie art. 135 dyrektywy 112 oznacza, że powinny być one interpretowane na gruncie prawa krajowego w sposób wskazany przez Trybunał. Trybunał uważa bowiem, że "państwa członkowskie nie mogą zmienić ich treści, w szczególności w sytuacji gdy same określają warunki ich stosowania. Mogą to czynić jedynie w przypadku, gdy to Rada powierzyła im zadanie ustalenia pewnych warunków określonego zwolnienia" (por. wyrok z 28 marca 1996 t., w sprawie C-468/93 [...], ECLI:EU:C:1996:139). Do zwolnień, o których mowa w art. 135 dyrektywy 112, jak i do innych zwolnień należy stosować, wynikający z orzecznictwa Trybunału nakaz ścisłej (zawężającej) interpretacji zwolnień przedmiotowych, przy jednoczesnej rozszerzającej wykładni wyjątków od zwolnień. Dyrektywę ścisłej interpretacji zwolnienia, w opinii Trybunału należy interpretować zgodnie z celami, jakim służą z uwzględnieniem wymogu zasady neutralności podatkowej. Trybunał wskazuje, że wykładnia dyrektywy ścisłej interpretacji nie oznacza, że pojęcia użyte w celu opisania zwolnień z art. 135 dyrektywy 112 powinny być interpretowane w sposób, który uniemożliwiałby osiągnięcie zakładanych przez nie skutków. Dokonując wykładni pojęć, którymi posługuje się dyrektywa VAT na gruncie art. 135, należy mieć na względzie, by zwolnienia nie zostały pozbawione skuteczności (por. np. wyroki wyrokach: z 30 września 2010 r., w sprawie C–581/08, [...], ECLI:EU:C:2010:559 oraz 19 listopada 2009 r., w sprawie C–461/08 [...], ECLI:EU:C:2009:722). Ważne są także uwagi poczynione przez Trybunał na gruncie niektórych usług finansowych, wskazujące na ich wykładnię koncentrującą się na ekonomicznym charakterze usługi, a nie na kryterium podmiotu, który te usługi świadczy. W szczególności Trybunał orzekł, że transakcje zwolnione na podstawie art. 135 ust. 1 lit. d) zostały zdefiniowane ze względu na charakter świadczonych usług, a nie ze względu na osobę usługodawcy lub usługobiorcy. Zwolnienie nie jest zatem uzależnione od spełnienia wymogu, by transakcje były dokonywane przez określony rodzaj zakładu lub osoby prawnej, tylko od wymogu, by rozpatrywane transakcje zaliczały się do transakcji finansowych (zob. podobnie wyroki: z 28 października 2010 r., [...], C-175/09, EU:C:2010:646, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo; z 26 maja 2016 r., [...], C-607/14, EU:C:2016:355, pkt 36; z 25 lipca 2018 r., [...], C-5/17, ECLI:EU:C:2018:592, pkt 31).

W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego transakcja taka jak opisana we wniosku o interpretacje nie jest transakcją finansową w takim znaczeniu w jakim rozumie ją Trybunał. Usługa, którą będzie świadczyła skarżąca nie odnosi się wprost do praw wynikających z zawartych z klientami umów kredytowych dotyczących wierzytelności. Trybunał orzekł, że aby móc je zaklasyfikować jako czynności zwolnione z opodatkowania, omawiane usługi powinny tworzyć odrębną całość, która, oceniana całościowo, wypełnia szczególne i istotne funkcje usługi opisanej w tym przepisie (por. np. wyroki TS: z 13 grudnia 2001 r., w sprawie C–235/00 [...],ECLI:EU:C:2001:696 czy z 4 maja 2006 r., w sprawie C–169/04, [...], ECLI:EU:C:2006:289). W ocenie Trybunał należy bowiem odróżnić usługi zwolnione z podatku w rozumieniu dyrektywy VAT od świadczenia zwykłych świadczeń rzeczowych, technicznych lub administracyjnych. W tym celu istotne jest w szczególności, aby zbadać zakres odpowiedzialności usługodawcy, a zwłaszcza to, czy ta odpowiedzialność ograniczona jest do aspektów technicznych, czy też obejmuje specyficzne i istotne elementy transakcji (zob. podobnie wyroki: z 5 czerwca 1997 r., [...], C-2/95, EU:C:1997:278, pkt 66; z 26 maja 2016 r., [...], C-607/14, pkt 40; [...], C -5-17, pkt 36).Trybunał orzekł, że świadczenie usług może zostać zakwalifikowane jako 'transakcja dotycząca przelewów' lub 'transakcja dotycząca płatności' w rozumieniu art. 135 ust. 1 lit. d) dyrektywy 112 wyłącznie pod warunkiem, że w jej wyniku nastąpią zmiany prawne i finansowe charakteryzujące przekazanie kwoty pieniężnej. W zakres tego pojęcia nie wchodzi zaś zwykłe świadczenie rzeczowe, techniczne lub administracyjne, które nie wywołuje takich zmian (zob. w szczególności podobnie wyrok z 26 maja 2016 r., [...], C-607/14, pkt 40, 41, [...], C -5-17,pkt 38).

Trafnie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie właścicielem wierzytelności pożyczkowych jest nowy wierzyciel i to on jest podmiotem zarządzającym kredytami. Skarżąca jedynie wykonuje czynności zlecone przez nowego wierzyciela. Jak zauważył Sąd pierwszej instancji "skoro bowiem doszło do przeniesienia portfela wierzytelności i w związku z tym nowy wierzyciel wejdzie w ogół praw wynikających z zawartych z klientami umów kredytowych dotyczących wierzytelności, a w szczególności w prawo do wierzytelności głównej o spłatę kredytu wraz z odsetkami oraz wszelkie inne prawa z nią związane, nie można stwierdzić, że Spółka, wykonując opisane we wniosku czynności zarządza udzielonymi przez nią kredytami, gdyż, właścicielem wierzytelności jest nowy wierzyciel i to on jest podmiotem zarządzającym kredytami. To nowy wierzyciel, po przejęciu wierzytelności kredytowych, jest odpowiedzialny za przeprowadzenie procesu wykonywania przez strony postanowień umów kredytowych, zaś Spółka wykonuje jedynie czynności zlecone przez nowego wierzyciela".

W takim przypadku usługi świadczone przez skarżącą nie mają cech usługi finansowej w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, ponieważ nie obejmują one funkcji charakterystycznych dla tej usługi zwolnionej. Czynności te nie są również usługami niezbędnymi do świadczenia usługi finansowej, gdyż mają na celu zapewnienie jedynie obsługi o charakterze technicznym w stosunku do usługi polegającej na udzieleniu pożyczki. Po zbyciu wierzytelności skarżącej nie będzie już łączyła żadna więź z pożyczkobiorcami z wyjątkiem relacji czysto usługowej, wykonywanej na zlecenie (na rzecz i w imieniu) aktualnego wierzyciela.

7.5. W konsekwencji nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, przez błędną wykładnię.

7.6. Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., przez nieuwzględnienie skargi przez WSA i nieuchylenie zaskarżonej interpretacji, w sytuacji gdy w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegającego na dopuszczeniu się przez organ błędu wykładni art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT.

Wobec nieskuteczności zarzutów naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, nieuzasadnione są również zarzuty dotyczące art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Przepisy te są tzw. przepisami wynikowymi, regulują sposób rozstrzygnięcia i bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, nie są trafne.

7.7. Naczelny Sąd Administracyjny podziela również pogląd Sądu pierwszej instancji, że nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenie art. 2a o.p., poprzez niezastosowanie wynikającej z tego przepisu zasady rozstrzygania wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego na korzyść podatnika. Zgodnie z art. 2a o.p., niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że interpretowane w sprawie przepisy prawa podatkowego (w szczególności: art. 43 ust. 1 pkt 43 ustawy o VAT) nie powodowały niedających się usunąć wątpliwości. Posłużenie się różnymi dyrektywami interpretacyjnymi ze szczególnym uwzględnieniem wykładni funkcjonalnej, wspartej poprzez orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości oraz sądów administracyjnych pozwoliło na ustalenie znaczenia normy prawnej zawartej w art. 43 ust. 1 pkt 43 ustawy o VAT w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości.

7.8. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., do którego miało dojść przez lakoniczne uzasadnienie wyroku przez WSA, pomijające szereg istotnych okoliczności podniesionych przez skarżącą w skardze, odnoszących się w szczególności do wykładni przepisów prawa materialnego.

Celem uzasadnienia jest wprawdzie przekonanie stron postępowania o trafności rozstrzygnięcia, ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi jednak o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy uzasadnienie zawiera odniesienie się do wszystkich zarzutów poprzez odwołanie się do treści przepisów prawa i wyjaśnienie ich zastosowania w konkretnej sprawie (por. m.in. wyrok NSA z 20 marca 2013 r. sygn. akt II FSK 2230/11). Odnotować przy tym należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, który podziela także Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Zatem z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez sąd I instancji do niektórych zarzutów skargi, co podniesiono w skardze kasacyjnej, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. m.in. wyrok NSA z 30 maja 2017 r., II FSK 1244/15).

7.9. W podsumowaniu przeprowadzonych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żaden z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie okazał się uzasadniony. Dlatego też uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a.