Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 183/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1764/20 odrzucające skargę B. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 lipca 2020r., znak: ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 12 stycznia 2021 r. na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), - dalej p.p.s.a., odrzucił skargę B. J. oraz orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że 2 września 2020r. B. J. wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 6 października 2020 r., pismem z 9 października 2020 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez wskazanie numeru PESEL oraz nadesłanie 10 egzemplarzy odpisów skargi. Nadto, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 6 października 2020 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 złotych w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego została doręczona skarżącej w dniu 26 października 2020 r. W piśmie z dnia 2 listopada 2020r. (data nadania w UP) wnioskodawczyni podała w swój numer PESEL i wniosła w nim o udzielenie informacji na podstawie ustawy o ochronie danych osobowych dla kogo przeznaczonych jest 10-egz. jej skargi, zawieszenie biegu terminu do przekazania tylu odpisów skarg do czasu zakończenia wskazanych ww. piśmie postępowań oraz o prawidłowe ustalenie stron postępowania. W dniu 2 listopada 2020 r. skarżąca uiściła wpis od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarżąca zarządzeniami z dnia 6 października 2020r. wezwana została do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego. Z akt sprawy wynika, że oba ww. wezwania zawierające pouczenia co do terminu uiszczenia wpisu i uzupełnienia braków formalnych skargi oraz skutków niedokonania tych czynności w wyznaczonym terminie, doręczone zostały skarżącej w dniu 26 października 2020 r., zatem termin do uzupełnienia braków upłynął z dniem 2 listopada 2020 r. W dniu 2 listopada 2020 r. skarżąca uiściła wpis, w piśmie z dnia 2 listopada 2020 r. skarżąca podała również swój numer PESEL, jednak nie nadesłała żądanych odpisów skargi. Ww. piśmie wniosła o udzielenie informacji dla kogo przeznaczonych jest 10-egz. jej skargi, zawieszenie biegu terminu do przekazania tylu odpisów skarg do czasu zakończenia wskazanych ww. piśmie postępowań oraz o prawidłowe ustalenie stron postępowania.

Sąd Wojewódzki zaznaczył, że zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. odpisy skargi przeznaczone są do doręczenia wszystkim stronom. W postępowaniu sądowoadministracyjnym stronami są bowiem nie tylko skarżący oraz organ, którego działanie (lub bezczynność) jest przedmiotem skargi, ale także uczestnicy postępowania, czyli osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosły skargi, jeżeli wynik postępowania dotyczy ich interesu prawnego (art. 33 § 1 p.p.s.a.). Sąd podkreślił, że w orzecznictwie wyrażony został pogląd, zgodnie, z którym wzywając do uzupełnienia braku w postaci odpisu skargi sąd nie ma obowiązku informowania strony, ilu uczestników bierze udział w postępowaniu. Kwestionowanie prawidłowości ustalenia przez Sąd liczby stron i w efekcie niewykonanie wezwania sądu wiąże się z powstaniem po stronie wnoszącej pismo ryzyka zastosowania rygoru określonego w wezwaniu (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 września 2011r. sygn. akt II OSK 1744/11).

Reasumując Sąd stwierdził, że skarżąca nie zastosowała się do wezwania do usunięcia braku formalnego skargi i nie przedłożyła opisów skargi niezbędnych dla doręczenia występującym w sprawie uczestnikom postępowania wyszczególnionym w rozdzielniku zaskarżonej decyzji, którzy byli stronami przeprowadzonego przez organ administracji postępowania. Powyższe spowodowało konieczność zastosowania rygoru wskazanego w wezwaniu tj. odrzucenia skargi.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

W zażaleniu na powyższe postanowienie B. J. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz nakazanie Sądowi I instancji wykonanie obowiązku informacyjnego i podanie danych osób, ew. instytucji, do których mają być przekazane egzemplarze skargi.

Zasadnicze zarzuty zawarte w zażaleniu sprowadzają się do twierdzenie, że skarżąca ma prawo do informacji w jaki sposób będą przetwarzane jej dane osobowe, a konkretnie komu mają być doręczone skargi, przy czym według skarżącej krąg stron nie jest właściwie ustalony. Ponadto skarżąca wskazała, że postanowienie o odrzuceniu skargi jest tym bardziej dotkliwie, że Sąd czyni to w czasie pandemii i rządowego zakazu przemieszczania się osób starszych. Dodała też, że ma 73 lata, jest przewlekle chora i nie może odbyć podróży do Warszawy, aby we własnym zakresie zbadać akta i prawidłowość danych osób, których spawa dotyczy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.

Z niespornych okoliczności sprawy wynika, że skarżąca po otrzymaniu wezwania do usunięcia braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie uiściła wpis od skargi i podała swój numer PESEL, nie złożyła jednak 10 egzemplarzy odpisów skargi. W piśmie skierowanym do WSA, w terminie przewidzianym do usunięcia braków formalnych skargi skarżąca wniosła o udzielenie informacji na podstawie ustawy o danych osobowych "dla kogo jest przeznaczonych 10 egz. mojej skargi i zawieszenie biegu terminu do przekazania tylu odpisów skarg" do czasu zakończenia wskazanych przez siebie postępowań. Dodatkowo w drugim piśmie z 30 października 2020 r. skarżąca również zawarła wniosek m.in. o zawieszenie biegu terminów, w związku ze stanem pandemii i zagrożeniem dla osób starszych, podając jednocześnie, że ma 73 lata i jest przewlekle chora.

W takim stanie sprawy Sąd Wojewódzki nie powinien pominąć wniosków skarżącej, aby następnie automatycznie orzec o odrzuceniu skargi z powodu nienadesłania wymaganych odpisów skargi.

Stosownie do standardów rzetelnej procedury, Sąd Wojewódzki powinien udzielić skarżącej niezbędnych informacji i ponowić wezwanie w przedmiocie braków formalnych skargi, umożliwiając nadanie sprawie efektywnego biegu.

W szczególności podane przez skarżącą utrudnienia w prowadzeniu sprawy sądowej, mające związek z jej wiekiem i zagrożeniem wynikającym z epidemii Covid-19, wskazywały na potrzebę zastosowania takich środków procesowych, które gwarantowałyby skarżącej realne skorzystanie z prawa do sądu.

Przede wszystkim Sąd Wojewódzki miał obowiązek w trybie art. 6 p.p.s.a. udzielić skarżącej niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 16 lutego 2017 r. II FZ 937/16, art. 6 p.p.s.a. nie ma charakteru ogólnej deklaracji czy postulatu, przeciwnie – zawiera normę prawną stanowiącą źródło konkretnych obowiązków procesowych sądu, przed którym toczy się postępowanie. Od jego zastosowania w razie uzasadnionej potrzeby uzależniona jest wszak realizacja prawa do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

Tymczasem Sąd Wojewódzki w niniejszej sprawie nie zastosował się do wymogów art. 6 p.p.s.a., podejmując przedwcześnie rozstrzygnięcie o odrzuceniu skargi. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Wojewódzki prawidłowo wyjaśnił podstawę prawną wezwania skarżącej o nadesłanie odpisów skargi, jednak wcześniejsze udzielenie skarżącej pouczeń w tym zakresie, stworzyłoby jej możliwość usunięcia braku formalnego skargi.

Oczywiście rację ma Sąd Wojewódzki, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd co do braku obowiązku wskazywania w wezwaniu wydanym na podstawi art. 49 § 1 p.p.s.a., kogo Sąd uznał za uczestników postępowania, zaś kwestionowanie prawidłowości ustalenia przez Sąd liczby stron i w efekcie niewykonanie wezwania sądu wiąże się z powstaniem po stronie wnoszącej pismo ryzyka zastosowania rygoru określonego w wezwaniu (por. postanowienia NSA z dnia 14 września 2011r. sygn. akt II OSK 1744/11; z dnia 23 lutego 2012 r. II OSK 338/12; z dnia 10 września 2015 r. II OSK 2113/15).

Nie negując powyższego stanowiska, należy dostrzec, że wymienione wyżej orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są adekwatne do niniejszej sprawy. Należy bowiem rozróżnić sytuację, gdy strona w ogóle nie wykona wezwania o usunięcie braków formalnych skargi i dopiero w zażaleniu neguje potrzebę przedłożenia określonej liczby odpisów, od sytuacji jaka miała miejsce w tej sprawie, gdy strona uiściła wpis od skargi i podała żądany numer PESEL, a jednocześnie zgłosiła określone wnioski związane z obowiązkiem złożenia odpisów skargi. Dlatego należało przyjąć, że w okolicznościach tego postępowania, udzielenie skarżącej stosownych pouczeń podyktowane było wymogami wynikającymi z art. 6 p.p.s.a.

Z tych względów nie zasługiwało na akceptację rozstrzygnięcie Sądu Wojewódzkiego, podjęte na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.185 § 1 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.