Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 933/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 81 c
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant referent Adam Janas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi E.M.-J., M.J. na postanowienie Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia oceny technicznej wykonanych robót oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. ([...]),Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu zażalenia E.M. – J. oraz M.J. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2009 r. nakładające na skarżących obowiązek dostarczenia w określonym terminie ekspertyzy technicznej dotyczącej wykonania robót budowlanych obejmujących zamurowanie otworu drzwiowego na klatce schodowej i przebudowę pomieszczenia skrytki w lokalu mieszkalnym nr 1, w budynku wielorodzinnym położonym przy ulicy [...].

2. Przebieg sprawy był następujący: Pismem z dnia [...] lutego 2009 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego M.N., będący właścicielem lokalu w przedmiotowym budynku, zwrócił się do organu o sprawdzenie legalności robót budowlanych wykonanych, w jego ocenie przez M.J. w przedmiotowym budynku. W szczególności zarzucił, że samowolne roboty budowlane spowodowały przyłączenie do lokalu mieszkalnego nr 1 pomieszczenia gospodarczego (komórki) stanowiącego własność wspólnoty mieszkaniowej, jako część wspólna budynku.

Po zawiadomieniu stron oraz dokonaniu w dniu [...] marca 2009 r. oględzin Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił, że roboty polegały na zamurowaniu otworu drzwiowego do pomieszczenia gospodarczego, stanowiącego wejście od strony klatki schodowej na poziomie parteru obok wyjścia na zewnątrz budynku od strony podwórza. Ustalono również, że w obrębie lokalu mieszkalnego

nr 1 stanowiącego własność małżonków J. znajduje się pomieszczenie gospodarcze (skrytka), o wymiarach: 1,30 m x 1,30 m i wysokości 3,0 m. Pomieszczenie to wedle wstępnej oceny organu powstało poprzez przebudowę stropu międzykondygnacyjnego pomiędzy pomieszczeniem gospodarczym (wedle oświadczenia skarżącej ubikacją przynależna do innego lokalu w tym budynku), do którego zostało zamurowane wejście na klatce schodowej, a skrytką, która wcześniej istniała (o mniejszej wysokości) w lokalu nr 1. Ustalono także, że przebudowę wykonano w 1991 r. i że została ona zakończona. Faktyczny inwestor J.M. - matka E.M. – J., będąca ówczesnym najemcą lokalu mieszkalnego - nr 1 nie żyje. Organ wskazał, że według oświadczenia E.M. – J. przedmiotowe pomieszczenie jest pomieszczeniem pomocniczym i stanowi integralną część mieszkania nr 1. Przed dokonaniem robót sufit pomieszczenia pod skrytką znajdował się ponad 1 metr ponad posadzkę mieszkania i był w złym stanie technicznym: popękał i groził zawaleniem. Z tego względu został rozebrany i wykonany na nowo na poziomie posadzki mieszkania nr 1. Wedle oświadczenia skarżącej na przebudowę wyraziła zgodę Z.Ł., do której lokalu było przynależne pomieszczenie gospodarcze (ubikacja) oraz ówczesny zarządca budynku. Obecnie budynek należy do Wspólnoty Mieszkaniowej, którą reprezentuje skarżący.

W wyniku dalszych czynności wyjaśniających organ ustalił, że na wykonanie robót budowlanych obejmujących zamurowanie otworu drzwiowego do pomieszczenia gospodarczego na klatce schodowej i przebudowę pomieszczenia skrytki w lokalu mieszkalnym nr 1 w przedmiotowym budynku nie zostało wydane przez Starostwo Powiatowe pozwolenie na budowę, jak i nie stwierdzono rejestracji dziennika budowy na taką inwestycję.

3. W dniu [...] czerwca 2009 r. organ pierwszej instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wykonania przedmiotowych robót budowlanych. W tym samym dniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał postanowienie nakładające na E.M. – J. oraz M.J. obowiązek dostarczenia w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia ekspertyzy technicznej dotyczącej wykonania robót budowlanych w lokalu mieszkalnym nr 1 w przedmiotowym budynku, obejmującej w szczególności: wykonanie robót związanych z zamurowaniem otworu drzwiowego na klatce schodowej budynku oraz przebudową stropu w pomieszczeniu skrytki między kondygnacjami (w lokalu mieszkalnym nr 1) wraz z oceną, czy wykonane roboty nie powodują zagrożenia dla konstrukcji budynku oraz zdrowia ludzi. Określił również, że ekspertyza winna być wykonana przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno - budowlanej bez ograniczeń.

Jako podstawę prawną wydanego postanowienia organ powołał art. 81c

ust. 2 w zw. z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.; dalej Prawo budowlane).

4. W zażaleniu E.M. – J. oraz M.J. domagali się zmiany postanowienia przez "ustalenie, że nie obciąża ich obowiązek wstrzymania wykonania oceny technicznej" ewentualnie jego uchylenia. Podnieśli, że nałożony obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej nie może spoczywać wyłącznie na nich, ale powinien obciążać wspólnotę, ponieważ strop jest częścią wspólną budynku. Skarżący stwierdzili, że w czasie przeprowadzonych robót budowlanych nie byli właścicielami lokalu, więc obowiązek nałożony zaskarżonym postanowieniem powinien być skierowany do ówczesnego właściciela lub zarządcy.

5. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił ustalenia oraz argumentację prawną w nim zawartą. Wskazał, że postępowanie dotyczyło wyłącznie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie organu wydanego w zakresie wybranej kwestii wynikającej w toku postępowania (nałożenia obowiązku przedłożenia w określonym terminie ekspertyzy technicznej). Postanowienie to nie rozstrzyga zatem o istocie sprawy. O istocie sprawy, w jej całokształcie lub w części, rozstrzyga bowiem decyzja administracyjna kończąca postępowanie organu, zgodnie z przepisem art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwanej dalej k.p.a.).

Organ ten wyjaśnił, że art. 81 c Prawa budowlanego przyznaje organom administracji architektoniczne -budowlanej i nadzoru budowlanego prawo żądania od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego udzielania informacji oraz udostępniania dokumentów związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu. Uprawnienie to ma na celu umożliwienie prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w toku postępowania administracyjnego. Otrzymane informacje oraz dokumenty nie zawsze będą wystarczające do prawidłowego ocenienia przez organy stanu sprawy. Dlatego w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego organ, na podstawie ust. 2 wyżej wymienionego artykułu, może nałożyć na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz w określonym terminie. Nałożenie takiego obowiązku następuje w drodze postanowienia.

Postanowienie wydane na podstawie art. 81 c ust 2 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego, już toczącego się postępowania, bądź jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania.

W ocenie organu w sprawie wystąpiły "uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, bądź stanu technicznego obiektu budowlanego", gdyż przedmiotowe roboty zostały wykonane w warunkach samowoli budowlanej, a w konsekwencji bez wymaganego przepisami prawa budowlanego, dla robót podlegających obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę, nadzoru osoby uprawnionej. Obowiązkiem organu jest ustalenie, czy przedmiotowe roboty budowlane spełniają wymagania przepisów techniczno budowlanych.

Natomiast przedłożone na żądanie organu oceny i ekspertyzy techniczne posiadają charakter pomocniczy przy rozstrzygnięciu sprawy. Dostarczenie odpowiedniej ekspertyzy technicznej ma na celu wyznaczenie przez organ, w sposób wyczerpujący i zgodny ze stanem faktycznym, granic i treści obowiązku, jaki należy nałożyć na aktualnego właściciela lokalu mieszkalnego w celu doprowadzenia przedmiotowych prac budowlanych obejmujących zamurowanie otworu drzwiowego na klatce schodowej i przebudowę pomieszczenia skrytki do stanu zgodnego z prawem w drodze decyzji, o jakiej mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. W szczególności ekspertyza techniczna, wskazywałby na możliwość albo brak możliwości doprowadzenia rozpatrywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Odnosząc się do adresata obowiązku wskazano, że w sprawie rozstrzygnięć dotyczących doprowadzenia w trybie art. 51 Prawa budowlanego do zgodności z prawem robót budowlanych wykonywanych z naruszeniem prawa jest nim inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Dokonanie czynności cywilnoprawnej, polegającej na przeniesieniu własności lokalu, powoduje to, iż aktualny właściciel lokalu, w którym wykonano roboty budowlane z naruszeniem prawa, jako zobowiązany do ponoszenia ciężarów publicznoprawnych związanych z własnością tego lokalu, ma obowiązek usunięcia naruszenia prawa zaistniałego w wyniku tych robót. Po wybudowaniu obiektu lub po wykonaniu robót niebędących budową zobowiązanym staje się z reguły właściciel wybudowanego obiektu lub obiektu, w którym dokonano robót budowlanych.

Zdaniem organu nałożeniu obowiązku na inne podmioty, w szczególności wspólnotę mieszkaniową budynku wielorodzinnego sprzeciwia się okoliczność, że postępowanie w niniejszej sprawie nie dotyczy utrzymania tego budynku w należytym stanie technicznym, lecz dotyczy doprowadzenia do zgodności z prawem samowolnie wykonanych robót budowlanych w obrębie lokalu nr 1, aktualnie należącego do E.M. – J. i M.J..

Dodatkowo, organ odwoławczy zwrócił uwagę na brak podstaw do przyjęcia statusu strony M.N. wskazując, że stronami postępowania są inwestor tych robót (ewentualnie, jeśli roboty wykonane zostały w obrębie lokalu mieszkalnego przez poprzedniego właściciela, stroną postępowania będzie aktualny właściciel lokalu) oraz wspólnota mieszkaniowa działająca w tym budynku. Natomiast zainicjowanie postępowania ze skargi M.N., nie powoduje, iż uzyskał on z tego względu prawa strony.

6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wniesionej z zachowaniem terminu, skarżący wnieśli o "zmianę zaskarżonego postanowienia i ustalenie, że nie ciąży na nich obowiązek wykonania oceny technicznej" zarzucając naruszenie "art. 3 poz. 7a, art.28, art. 51/52, art.81c ust. 2 Prawa budowlanego, naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 2 tego prawa oraz błędne ustalenia faktyczne".

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że w zażaleniu nie zostały podjęte wszystkie kwestie dotyczące nieprawidłowości prawnych w postanowieniu organu pierwszej instancji. W szczególności polegały one na błędnych ustaleniach, gdyż przedmiotem przyłączenia do lokalu mieszkalnego nr 1 nie było pomieszczenie gospodarcze (komórka) stanowiąca własność wspólnoty mieszkaniowej, jako części wspólnej budynku tylko ubikacja przynależna do lokalu użytkowego należącego do Z.Ł., która zrezygnowała z użytkowania tego pomieszczenia ze względu na zły stan techniczny. Jest to w ocenie skarżących pomieszczenie pomocnicze, a nie gospodarcze i takim samym pomieszczeniem pomocniczym jest tzw. skrytka (spiżarka), gdyż mieści się przy kuchni. Następną nieprawidłowością było użycie określenia – "przebudowa pomieszczenia skrytki". Na podstawie art. 3 poz. 7a Prawa budowlanego przez przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość.

Skarżący zakwestionowali też ustalenia organów, że pomieszczenie gospodarcze (skrytka), powstała przez przebudowę stropu międzykondygnacyjnego wskazując, iż do takiej przebudowy nie doszło. Ubikacja była jedynym pomieszczeniem usytuowanym w budynku tak, że sufit wraz z ścianą na wysokości ok. 1 metra znajdował się w mieszkaniu nr 1 ponad stropem międzykondygnacyjnym, co powodowało, iż połowa tego pomieszczenia znajdowała się w mieszkaniu nr 1. Prace remontowe polegające na rozebraniu sufitu ubikacji jak również rozebrany został drugi sufit, który był w złym stanie technicznym. Obydwa sufity nie miały nic wspólnego ze stropem międzykondygnacyjnym a tym samym nie doszło do ingerencji w konstrukcję budynku.

Nadto na wniosek matki skarżącej J.M. ówczesny zarządca i przedstawiciel właściciela lokalu Gminy - ZBM zamurował otwór drzwiowy, aby osoby trzecie nie miały dostępu do pomieszczenia, gdyż przebywanie w nim zagrażało zdrowiu i życiu oraz wyraził zgodę na przeprowadzenie prac remontowych w mieszkaniu nr 1. Dlatego nazywanie J.M. inwestorem jest nadużyciem niezgodnym ze stanem faktycznym i prawnym.

7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w postanowieniach oraz podkreślając, iż nałożony obowiązek ma charakter dowodowy i nie rozstrzyga o istocie sprawy.

Na rozprawie w dniu 21 stycznia 20010 r. skarżący podtrzymali skargę. Wyjaśnili, że stanowią zarząd wspólnoty mieszkaniowej od 2001 r. Wskazali, że obecnie tylko oni dysponują dostępem do przedmiotowego pomieszczenia (skrytki) Skrytka jest objęta treścią aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1996r. i została przyjęta do obliczenia powierzchni lokalu mieszkalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8. Zgodnie z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tym organami a organami administracji rządowej. Kontrola administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi prowadzi do uchylenia zaskarżonego aktu lub czynności ewentualnie stwierdzenia jej nieważności, gdyż wymiar i konstrukcja sądowej kontroli stosowania prawa przez organy administracji wyklucza możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia o przedmiocie sprawy administracyjnej, zatem dokonania zmiany zaskarżonego postanowienia.

9. Skarga w granicach oraz przedmiocie dotyczącym postanowienia organu drugiej instancji utrzymującego w mocy postanowienie nakładające na skarżących obowiązek dostarczenia w określonym terminie ekspertyzy technicznej dotyczącej wykonania robót budowlanych obejmujących zamurowanie otworu drzwiowego na klatce schodowej i przebudowę przedmiotowego pomieszczenia nie jest zasadna, gdyż nie narusza ona prawa materialnego lub procesowego w zakresie skutkującym obowiązkiem ich uchylenia. Nie jest też dotknięta wadami kwalifikowanymi.

10. Punktem wyjścia rozważań dotyczących jej legalności jest wypowiedzenie się co do przedmiotu zaskarżonego aktu oraz jego skutków i charakteru. Ma to poza aspektem generalnej kontroli legalności także istotne znaczenie dla skarżących, którzy część zarzutów odwołania i skargi kierują ponad zakres nałożonego obowiązku.

Zgodnie z art. 81 ust. 1 Prawa budowlanego do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego należy, miedzy innymi nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności: warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych oraz zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej.

Organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych. Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego (ust. 4 art. 81).

Kwestia, czy czynności kontrolne inicjowane są przez inny niż organ podmiot, w tym czy wynikają one z subiektywnego przekonania innego podmiotu a nawet konfliktu, jest drugorzędna, gdyż obowiązkiem organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego jest z urzędu czuwanie nad przestrzeganiem prawa ustanowionego w celu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia korzystających lub znajdujących się w danych obiektach. Dlatego ocena skarżących, iż wdrożenie postępowania z inicjatywy innego członka wspólnoty, z którym pozostają w sporze związanym z zarządem rzeczą wspólną, dla realizacji przez organy administracji obowiązku nadzoru i kontroli przestrzegania przepisów prawa budowlanego nie ma znaczenia. Zwrócił na to zresztą uwagę organ drugiej instancji wypowiadając się trafnie o charakterze uczestnictwa M.N. w sprawie.

11. Skuteczność działania organów administracji architektoniczno-budowlanej oraz nadzoru budowlanego wymaga przyznania im odpowiednich uprawnień. Zgodnie z art. 81c, wykonując zadania określone przepisami prawa budowlanego, organy te mają prawo do żądania informacji lub udostępnienia dokumentów. Ustawa wskazuje krąg adresatów oraz szczegółowy zakres przedmiotowy żądania. Umiejscowienie przepisów stanowiących podstawę prawną ich wydania, w rozdziale zawierającym regulacje ustrojowe, poświęcone kompetencjom właściwych organów administracji publicznej wskazuje, że mają one charakter ogólny i znajdują zastosowanie w przypadku, gdy na mocy przepisu szczególnego organ budowlany (architektoniczno-budowlany lub nadzoru budowlanego) żąda dostarczenia dokumentów wskazanych w art. 81 c Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2000 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 2016/98, powołany w wyroku NSA z dnia z dnia 26 sierpnia 2008 r., II OSK 954/07, publ. LEX nr 493179).

Otrzymane w toku czynności kontrolnych informacje oraz dokumenty nie zawsze będą wystarczające dla prawidłowego ocenienia przez organ administracji architektoniczno-budowlanej lub nadzoru budowlanego stanu sprawy. Dlatego w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego organ, na podstawie ust. 2 art. 81 c Prawa budowlanego, może nałożyć na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz w określonym terminie. Przesłanką uzasadniającą nałożenie obowiązku sporządzenia ocen technicznych lub ekspertyz jest powzięcie przez organ uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub wykonywanych robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. W praktyce, obowiązek dostarczenia stosowanej oceny lub ekspertyzy może zostać nałożony - w przypadku braku odpowiedniej dokumentacji technicznej - w celu potwierdzenia, że prace zostały wykonane zgodnie z wymogami technicznymi i w celu wyeliminowania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wykonanych robót (por. uzasadnienie wyroku NSA z 6 grudnia 2001 r., II SA/Gd 1707/99, publ. Lex Polonica). Należy też zaznaczyć, że "uzasadnione wątpliwości", o których mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, z reguły występować będą w razie samowolnego zrealizowania obiektu budowlanego.

W stanie faktycznym sprawy ustalonym w toku czynności kontrolnych należy uznać, że zaistniała omawiana przesłanka. Mianowicie z dokonanych oględzin wynikało, iż na skutek ingerencji w substancję przedmiotowego budynku nastąpiła zmiana polegającą na włączeniu w obręb lokalu mieszkalnego nr 1 pomieszczenia poprzednio dostępnego od strony klatki schodowej. Jednocześnie w ocenie organu nastąpiła modyfikacja wysokości stropu tego pomieszczenia. Jednocześnie organ stwierdził brak jakiejkolwiek dokumentacji projektowej lub innej (dziennik budowy), która określałaby przebieg robót lub ich parametry techniczne. W tej sytuacji właśnie ekspertyza techniczna odpowiedzieć ma na wątpliwości dotyczące charakteru robot i ich zakresu, w szczególności ich wpływu na konstrukcję obiektu i bezpieczeństwo mieszkających w nim osób oraz znajdującego się w nim mienia.

12. Niezrozumienie przez skarżących istoty zaskarżonego postanowienia polega na tym, że błędnie przypisują mu charakter przesądzający o kwalifikacji dokonanych robót i wystąpieniu samowoli budowlanej. W przeciwieństwie do decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości obiektu budowlanego, zaskarżone postanowienie nie rozstrzyga sprawy co do istoty i nie kończy postępowania w sprawie, ale służy wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego Dopiero po dostarczeniu przez inwestora wymaganych dokumentów, ekspertyz i ocen organ nadzoru budowlanego może podjąć rozstrzygnięcie merytoryczne w formie decyzji (por. wyrok NSA z 14 lutego 2003 r., II SA/Ka 812/2001, publ. LexPolonica oraz wyrok NSA z 28 czerwca 2005 r., OSK 1780/2004, publ. LEX nr 179100).

Działania organów podejmowane w oparciu o przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego mają zatem na celu wyłącznie ustalenie stanu faktycznego sprawy, a wydane postanowienie ma charakter dowodowy nie kończy postępowania administracyjnego i nie przesądza kierunku rozstrzygnięcia zasadniczego. W dotychczas ustalonym stanie faktycznym sprawy organ miał podstawy do powzięcia wątpliwości. Dokonane oględziny pozwoliły jedynie organowi na wstępne rozpoznanie zakresu ich dokonania, ale w braku jakiejkolwiek dokumentacji technicznej nie posiadał wystarczających danych do ich zakwalifikowania. Temu właśnie służy ocena techniczna, która jest środkiem dowodowym zawierającym wiadomości specjalne niezbędne do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.

13. Jeśli chodzi o obowiązek kierowany do podmiotów wymienionych w art. 81 c ust. 1 Prawa budowlanego nie ma on charakteru ściśle osobistego. Zatem nie wygasa on z chwilą zakończenia procesu budowlanego lecz rozciąga się, przy spełnieniu w warunków określonych w jego pkt 1, 2 lub ust. 2 na właściciela lub zarządcę obiektu według stanu istniejącego w dacie prowadzenia postępowania. Generalnie po zakończeniu inwestycji tylko właściciel (współwłaściciele) obiektu lub jego zarządca władają rzeczą i są za jej stan odpowiedzialni i na nich spoczywa obowiązek zapewnienia obiektowi określonego przepisami prawa bezpieczeństwa oraz umożliwienia organom nadzoru realizacji jego kompetencji w szczególności dotyczących przeciwdziałania samowoli budowlanej. W sprawie zostało ustalone, że najemca lokalu, na rzecz którego dokonano robot nie żyje, zmienił się zarządca obiektu oraz struktura własności budynku.

W sytuacji, gdy obowiązek może być nałożony na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, organ może kierować się względami praktycznymi, wynikającymi z oceny, który z tych podmiotów lepiej zapewni wykonanie obowiązku, lub wobec którego można skuteczniej wyegzekwować jego wykonanie (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 października 2005 r., II SA/Sz 710/04 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 marca 2008 r., II SA/Po 384/07, publ. Lex 510876).

Wybór dokonany przez organ należy uznać za uzasadniony. Po pierwsze skarżący są właścicielami lokalu, do którego po dokonaniu zmiany należy wyłącznie pomieszczenie uprzednio dostępne od korytarza. Zatem bez ich udziału i zapewnienia dostępu do pomieszczenia od strony ich lokalu sporządzenie oceny technicznej jest praktycznie niemożliwe. Po drugie nabycie lokalu mieszkalnego na rzecz skarżących nastąpiło od poprzedniego właściciela – Miasta wraz z przynależnym i opisanym w treści aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1996 r. pomieszczeniem określonym jako "skrytka", które wchodzi wyłącznie w skład tego lokalu. Po trzecie najemcą tego lokalu w chwili nabycia była skarżąca, która wstąpiła w stosunek najmu tego lokalu po matce J.M..

Względy dotyczące składu lokalu, sukcesji oraz dostępności do przedmiotowego pomieszczenia przemawiają zatem za obciążeniem skarżących kwestionowanym obowiązkiem. Wskazują one także, że dla wyboru adresata postanowienia nie mają znaczenia okoliczności związane z tym, kto był faktycznym inwestorem dokonanych robót – J.M. jako najemca, czy poprzedni właściciel lokalu. Nałożenie obowiązku na wspólnotę mieszkaniową, która (in gremio) z lokalu powstałego na skutek zmiany nie korzysta, nie znajduje dostatecznego usprawiedliwienia. Na marginesie można tylko zaznaczyć, iż to przecież skarżący reprezentują wspólnotę. Zatem byliby odpowiedzialni za wykonanie obowiązku na niej spoczywającego.

14. Kwestia kosztów sporządzenia oceny technicznej, które być może jest także przyczyną opozycji skarżących nie ma charakteru ostatecznego. Mianowicie wstępnie obciążają one osobę zobowiązaną do ich dostarczenia. Rozważane wyżej pojecie "uzasadnionych wątpliwości" oznacza także, że jeżeli z treści ocen lub ekspertyz będzie wynikała zbędność ich sporządzenia, osoba zobowiązana do ich dostarczenia może dochodzić zwrotu poniesionych wydatków.

Natomiast w razie stwierdzenia dokonania robót niezgodnie z prawem i konieczności poniesienia kosztów usunięcia samowoli budowlanej skarżący mogą domagać się, w trybie postępowania cywilnego, naprawienia szkody wywołanej bezprawnym działaniem lub zaniechaniem osób odpowiedzialnych za ten stan rzeczy.

Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w wyroku.