Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 574/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: 16 a ust 2, art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 6 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia 17 kwietnia 2018 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 6 czerwca 2018 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza C. z dnia 17 kwietnia 2018 r. nr [...] o odmowie przyznania B. K. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem – J. B..

Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne.

B. K. w dniu 24 marca 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem

Decyzją z dnia 18 kwietnia 2017 r. nr [...] Burmistrz C. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego, określonego na kwotę 764 zł (zgodnie z art. 16 a ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

W odwołaniu od decyzji B. K. zakwestionowała sposób wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie. W ocenie odwołującej się dochód został zawyżony ponieważ przy wyliczeniach organ nie powinien brać pod uwagę dochodu męża wnioskodawczyni z 2016 r. oraz niezasadnie uznał, że dochodem wnioskodawczyni było stypendium szkolne.

Decyzją z dnia 21 czerwca 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, nie znajdując postaw dla uwzględnienia podniesionych w odwołaniu zarzutów. Kolegium stwierdziło, że łączny dochód na osobę w rodzinie z uwzględnieniem dochodu utraconego i dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, wyniósł 943, 38 zł/mies., co o 179,38 zł przekracza wymagane kryterium dochodowe.

W wyniku wniesionej przez B. K. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 619/17 uchylił opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 21 czerwca 2017 r. nr [...]

Decyzją z dnia 23 stycznia 2018 r. organ drugiej instancji rozpoznając ponownie odwołanie skarżącej uchylił decyzję Burmistrza C. z dnia 18 kwietnia 2017 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe i wystarczające uzupełnienie postępowania dowodowego w trybie odwoławczym, ponieważ zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania dowodowego jest znaczny bowiem zgodnie z wytycznymi udzielonymi przez Sąd musi objąć wyjaśnienie czy R. K. nadal jest zatrudniony w firmie A. oraz czy zadeklarowane przez stronę alimenty w wysokości 2000 zł zostały rzeczywiście zapłacone przez męża wnioskodawczyni oraz z jakich dochodów.

Decyzją z dnia 17 kwietnia 2018 r. nr [...] Burmistrz C. ponownie odmówił B. K. przyznania zasiłku opiekuńczego związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Jako podstawę prawną wydania decyzji wskazano art. 1, 2, 3,16 a, 17b, art. 20 ust. 2 i 3, 23 ust. 1-5c, art. 24, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2017, poz. 1952 ze zm.), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. 2015, poz. 1238) i rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych (Dz.U. 2017, poz. 1466).

W uzasadnieniu wskazano, że po uzupełnieniu materiału dowodowego w koniecznym zakresie, stwierdzone na tej postawie fakty nie wpłynęły na zmianę dotychczasowych wyliczeń dotyczących wysokości dochodu na osobę w rodzinie. Na podstawie zaświadczenia od pracodawcy z dnia 11 kwietnia 2018 r. ustalono bowiem, że R. K. jest nadal zatrudniony w firmie A. począwszy od 1 sierpnia 2016 r. Jednocześnie w oświadczeniu z dnia 15 marca 2018 r. B. K. wskazała, że w miesiącach od września do grudnia 2015 r. otrzymała alimenty na synów w wysokości 2000 zł. W tym czasie wnioskodawczyni nie mieszkała jednak z mężem i nie wie z jakich dochodów uiszczał alimenty. Ponieważ na zapytanie organu wnioskodawczyni wskazała, że w tym czasie jej maż uzyskiwał dochody ze świadczenia rehabilitacyjnego i z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, fakt ten przesądza o konieczności uwzględnienia alimentów na dzieci w dochodzie rodziny. Tym samym wyliczono, że dochód na osobę w rodzinie wyniósł łącznie 943,38 zł, co przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia (764 zł). Do dochodu wliczono: 70, 28 zł (dochód z tytułu stypendium szkolnego i alimentów w łącznej wysokości 5 060 zł : 12 miesięcy : 6 osób) 414,67 zł (dochód R. K. z miesiąca następującego po miesiącu w którym uzyskał zatrudnienie w 2016 r. (2488,02 zł:6 osób), 412 zł (dochód J. B. za 2015 r. uzyskany w drodze weryfikacji danych w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów, po odliczeniu podatku, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne w wysokości 29664,20 zł : 12 miesięcy : 6 osób), 46,43 zł (dochód, który zgodnie z oświadczeniem R. K. uzyskał on w 2015 r. jako dochód niepodlegający podatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu kwot otrzymanych na postawie art. 27f ust. 8-10 ulga prorodzinna w wysokości 3 343,31 zł :12 miesięcy: 6 osób).

W złożonym odwołaniu B. K. zakwestionowała wydaną decyzją wskazując, że jest ona identyczna jak decyzja z dnia 18 kwietnia 2017 r. W ocenie odwołującej się wydając nowa decyzję organ naruszył przepisy ponieważ:

- zgodnie z ustawą o pomocy społecznej stypendium szkolne nie powinno być wliczane do dochodu.

- do dochodu nie powinna być wliczona ulga prorodzinna, którą mąż wnioskodawczyni otrzymał w 2015 r., ale dotyczyła ona 2014 r.

- do dochodu nie powinno być wliczone wynagrodzenie męża za mieniąc wrzesień 2016r., mając na uwadze, że skarżąca złożyła wniosek w marcu 2017 r. wiec dochód powinien być wyliczony jedynie do miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku tj. do lutego 2017 r.

Decyzją z dnia 6 czerwca 2018 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza C. z dnia 17 kwietnia 2018 r. o odmowie przyznania B. K. zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu złożenia przez stronę wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego obowiązywał okres zasiłkowy od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r.. Oznacza to, że prawo do wnioskowanego przez stronę świadczenia ustala się zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych na podstawie dochodów uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym ten okres czyli roku 2015 r., jednakże z uwzględnieniem dochodu uzyskanego, o którym mowa w art. 5 ust. 4a i 4b oraz po odjęciu dochodu utraconego, o którym mowa w art. 5 ust. 4 ustawy. Oznacza to, ze organ I instancji prawidłowo przyjął, że podstawą do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy 2016/2017 są dochody rodziny wnioskodawczyni z 2015 r., lecz z jego modyfikacją związaną z utratą dochodu z 2015 r. oraz uzyskaniem dochodu w 2016 r. Dostrzegając, że spornym składnikiem dochodu jest nadal kwota 3 060 zł uzyskana w 2015 r. tytułem stypendium szkolnego Kolegium podkreśliło, że konieczność wliczenia tej kwoty do dochodu jasno wynika z art. 3 pkt 1 c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyrażone w tym zakresie odmienne stanowisko strony oparte jest zaś na ustawie o pomocy społecznej, która w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania. W ocenie Kolegium żadnym zastrzeżeń nie budzą też zadeklarowane przez stronę w oświadczeniu alimenty na rzecz dzieci uzyskane w 2015 r. w łącznej kwocie 2000 zł, które również prawidłowo wliczono jako składnik dochodu rodziny. W ocenie Kolegium wpływu na to ustalenie nie ma sytuacja związana z utratą dochodu przez zobowiązanego do alimentacji, albowiem regulacja art. 3 pkt 23 ustawy zawiera zamknięty katalog przypadków, w których dochód można potraktować jako dochód utracony, a który nie podlega wliczeniu do dochodu rodziny – nie traktuje sytuacji związanej z utratą dochodu osoby zobowiązanej do alimentacji, jednocześnie jako uraty uiszczanych przez nią alimentów. W sposób prawidłowy do dochodu rodziny doliczono również dochód R. K. uzyskany we wrześniu 2016 r. w związku z praca w firmie A.. Sytuacja ta unormowana została bowiem w art. 3 pkt 24 lit c ustawy oraz art. 5 ust. 4b ustawy. Przepis ten stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód ustawa się na podstawie dochodu tego członka rodziny powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeśli dochód ten jest dalej uzyskiwany w okresie na który ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Z akt sprawy wynika zaś, że R. K. w dalszym ciągu pracuje w firmie A. na postawie umowy zawartej na czas nieokreślony.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że organ I instancji w trafny sposób ustalił składniki dochodu mające wpływ na ustalenie kryterium dochodowego, od którego przyznawane jest wnioskowane świadczenie. W sposób matematycznie poprawny dokonał ich zsumowania i podzielnia przez liczbę członków rodziny. Zatem łączny dochód na osobę w rodzinie wyniósł 943,38 zł i przekroczył kryterium dochodowe. To z kolei nawet w obliczu ustalenia, że B. K. faktycznie sprawuje opiekę nad schorowanym, niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem spowodowało, że nie było możliwym wydanie decyzji korzystnej dla strony.

B. K. zaskarżyła decyzję SKO w S. z dnia 6 czerwca 2018 r. w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G., w której zwróciła się do Sądu o pomoc w sprawie otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżąca podkreśliła, że stan niepełnosprawnego ojca pogarsza się. Opieka nad ojcem nie pozwala skarżącej na podjęcie zatrudnienia. Natomiast pomimo uchylenia pierwotnych niekorzystnych dla strony decyzji i przedłużenia postępowania o kolejny rok, świadczenie nie zostało znów przyznane.

Skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone uprzednio w odwołaniu, co do nieprawidłowości wyliczeń dochodu rodziny w zakresie w jakim do dochodu wliczono: stypendia szkolne, dochód męża za wrzesień 2016r. i ulgę prorodzinną dotyczącą 2014r., a z drugiej strony nie wliczono do dochodu wynagrodzenia męża za pracę w firmie B., gdzie pracował w okresie od marca do lipca 2016 r.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018r., poz. 2107 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Orzekając w niniejszej sprawie Sąd był związany stanowiskiem przedstawionym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 619/17. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania prawne co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.

Sąd w ww. wyroku stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a więc - z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć i miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. W sprawie nie sprawdzono, czy dochód męża skarżącej z tytułu zatrudnienia w firmie A. jest uzyskiwany przez niego nadal w 2017 r., nie wyjaśniono z jakich środków (dochodów) męża były płacone alimenty na rzecz dzieci, które skarżąca otrzymała w 2015 r.. Nadto nie wyjaśniono szczegółowo skarżącej, dlaczego stypendia szkolne, jakie otrzymała dla dzieci w 2015 r. zostały zaliczone do dochodów rodziny. Sąd wskazał również, że celem mających zastosowanie w sprawie przepisów było zobowiązanie organów właściwych w sprawach świadczeń rodzinnych do ustalania rzeczywistego dochodu wnioskodawcy i jego rodziny uzyskiwanego na datę przyznawania danego świadczenia rodzinnego.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie skarżąca uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 6 czerwca 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza C. z dnia 17 kwietnia 2018 r. Wskazaną decyzją organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania B. K. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem J. B.. Decyzja ta została wydana na wniosek skarżącej złożony w dniu 24 marca 2017 r.

Zasady przyznawania świadczeń rodzinnych regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( dalej zwana "ustawą").

Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 764 zł (art. 16a ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy i § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r. poz. 1238).

Należy zauważyć, że ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego następuje w drodze decyzji związanej, co oznacza, że w razie spełnienia przez stronę ustawowych przesłanek uprawniających do tego świadczenia, obowiązkiem właściwego organu administracji jest jego przyznanie, a w razie nieziszczenia się tych przesłanek, organ administracji nie może wskazanego świadczenia przyznać. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że J. B. (ojciec skarżącej ) legitymuje się orzeczeniem zaliczającym go do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe. Okolicznością kwestionowaną przez organy obu instancji było natomiast spełnienie przez skarżącą kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 16a ust. 2 ustawy.

Kryterium to, w dacie złożenia przez skarżącą wniosku – zgodnie z ww. § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny (...) stanowiących podstawę ubiegania sią o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy wysokości świadczeń rodzinnych oraz zasiłku dla opiekuna wynosi od dnia 1 listopada 2015 r. do 31 października 2017 r. 764 zł. Jednocześnie w art. 16a ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazano, że w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia, za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, o którym mowa w ust. 2, uważa się dochód następujących członków rodziny:

a) osoby wymagającej opieki,

b) małżonka osoby wymagającej opieki,

c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko,

d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny. Pod pojęciem dochodu członka rodziny – stosownie do art. 3 pkt 2a ustawy rozumieć należy przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (utrata, uzyskanie dochodu), które w niniejszej sprawie miały zastosowanie.

Zgodnie z regulacją art. 3 pkt 24 lit. c ustawy jako "uzyskanie dochodu" postrzegać należy uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Oczywistym jest wskazanie, że obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jest ustalenie prawa do świadczeń na podstawie dochodu, jak najbardziej zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w dacie składania wniosku. Zastosowane w omawianej ustawie rozwiązania prawne nie mają bowiem na celu, aby organy orzekały w oparciu o dane, dotyczące sytuacji materialnej strony, odnoszące się do przeszłości a wręcz przeciwnie, aby brały pod uwagę sytuację faktyczną, jak najbliższą dacie orzekania. Przyjęcie zaś, że dochód członka rodziny ustala się m.in. w oparciu o przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jest jedynie sposobem bardziej wszechstronnego a zatem bardziej miarodajnego poznania sytuacji materialnej danej osoby i jej rodziny. Pozwala bowiem na dokonanie ustaleń, odnoszących się do pewnego, dłuższego okresu czasu, a jednocześnie bliskiego dacie orzekania. Skorygowanie jednak wysokości dochodów osiągniętych w poprzednim roku, poprzez uwzględnienie danych, odnoszących się do dochodów, jak najbardziej aktualnych, bo osiągniętych po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 5 ust. 4b ustawy) dobitnie dowodzi, że intencją ustawodawcy było, aby w tego rodzaju sprawach organ brał pod uwagę sytuację wnioskodawcy i jego rodziny jak najbardziej bieżącą. W związku z tym, skoro przepis art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych przewiduje, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych, to nie ulega wątpliwości, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny należy dodać miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny i dopiero uzyskaną w ten sposób sumę podzielić przez liczbę członków rodziny (zob. w tej materii m.in.: wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego: z dnia 3 marca 2016 r.; sygn. akt I OSK 2447/14; z dnia 3 marca 2016 r.; sygn. akt I OSK 1283/14 oraz z dnia 19 kwietnia 2017 r.; sygn. akt I OSK 1914/15; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca w dniu 24 marca 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżąca nie pracuje zawodowo, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Organy obu instancji, stosownie do wymogów ustawy, przyjęły że podstawą do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy 2016/2017 ( od 1 listopada 2016r. do 31 października 2017 r.) są dochody rodziny wnioskodawczyni z 2015 r., nie uwzględniając w tym zakresie utraconego dochodu męża uzyskanego w tym roku ( art. 5 ust. 4 ustawy), uwzględniając natomiast uzyskany przez niego w 2016 r. dochód z tytułu zatrudnienia (art. 5 ust. 4b ustawy). Z przedstawionych w uzasadnieniu decyzji wyliczeń nie wynika, wbrew twierdzeniom skarżącej, że ustalając dochód organy uwzględniły dochody uzyskiwane przez jej rodzinę w 2014 r. Wskazano jedynie, że w tymże roku dochód został uzyskany w związku z zatrudnieniem trwającym od 15 kwietnia 2014 r. do 16 lipca 2015 r. Dane informatyczne Ministerstwa Finansów, na które powołały się organy odnośnie wysokości dochodu uzyskanego przez R. K. dotyczyły wyłącznie dochodu osiągniętego w 2015r., który został uznany za dochód utracony.

W tym miejscu należy zauważyć, że art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych obliguje organy do ustalenia dochodu poprzez jego powiększenie o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

Podstawę odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia stanowiło przekroczenie kryterium dochodowego, które wynikało z uwzględnienia w dochodzie rodziny osoby sprawującej opiekę - dochodu uzyskanego w związku z podjęciem przez męża skarżącej od dnia 1 sierpnia 2016r. zatrudnienia. Z akt przedstawionych Sądowi wynika, że do organu pierwszej instancji dostarczone zostało zaświadczenie z dnia 16 grudnia 2016 r. obrazujące wysokość wynagrodzenia miesięcznego za wrzesień 2016 r. Z zaświadczenia tego wynika, że mąż skarżącej jest zatrudniony w A. Sp. z o.o. od dnia 1 sierpnia 2016r., wynagrodzenie miesięczne za okres od dnia 1 września 2016r. do dnia 30 września 2016r. - suma netto 2 488,02 zł. Jak wynika z zaświadczenia ww. Spółki z dnia 11 kwietnia 2018 r. mąż skarżącej w tej dacie nadal był pracownikiem tego zakładu.

W świetle przedstawionych wyżej rozważań odnoszących się do uregulowania zawartego w art. 5 ust. 4b ustawy należy stwierdzić, że oparciu o znajdujące się w aktach sprawy oba zaświadczenia firmy A. nie można było przyjąć, że wynagrodzenie męża skarżącej za miesiąc wrzesień 2016r. stanowi dochód, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Taka ocena organów jest przedwczesna, bowiem warunkiem uznania, że doszło do uzyskania dochodu w rozumieniu art. 5 ust. 4b ustawy jest ustalenie, że dochód ten został uzyskany w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu w związku z podjęciem zatrudnienia. Przy czym sformułowanie "dochód osiągnięty" wskazuje, że powinien to być realny dochód uzyskany przez poszczególnych członków rodziny. Zatem to dopiero faktyczne uzyskanie dochodu wskutek zatrudnienia ma wpływ na uprawnienie do świadczeń rodzinnych. Z ww. zaświadczeń nie wynika natomiast, że mężowi skarżącej wpłacono wynagrodzenie w miesiącu sierpniu 2016 r., co jest warunkiem uznania, że dochód uzyskany w miesiącu wrześniu 2016r. jest dochodem uzyskanym. Okoliczność ta wymaga dokładnego wyjaśnienia, ma ona bowiem istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Brak takiego wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie spowodował, że stan faktyczny, nie został przez organy obu instancji wyjaśniony w sposób wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Stanowi to naruszenie mających odpowiednie zastosowanie w sprawie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu, odnosząc się do przepisu art. 153 p.p.s.a., należy przypomnieć, że związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Sąd w wyroku wydanym w sprawie na wcześniejszym etapie postępowania nie wskazywał, że należy wyjaśnić, czy wynagrodzenie za miesiąc sierpień 2016r. zostało wypłacone. W kwestii tej Sąd nie zajął stanowiska, stąd brak wypowiedzi w tym zakresie nie może być uznany za wiążącą wykładnię prawa w tym zakresie. Sąd w tym wyroku wskazał natomiast, że celem mających zastosowanie w sprawie przepisów było zobowiązanie organów właściwych w sprawach świadczeń rodzinnych do ustalania rzeczywistego dochodu wnioskodawczyni i jej rodziny uzyskiwanego na datę przyznawania danego świadczenia rodzinnego.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, że organy w sposób prawidłowy przyjęły, że do dochodu należało doliczyć stypendia szkolne otrzymywane przez skarżącą dla dzieci, jak również ulgę prorodzinną otrzymaną przez męża skarżącej w 2015 r. pomimo, że dotyczyła rozliczenia podatku za rok 2014r.

W art. 3 pkt 1 lit. c ustawy wymieniono inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, które zaliczają się do dochodu rodziny, w tym: w tiret 28 pomoc materialną o charakterze socjalnym określoną w art. 90c ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 z późn. zm.) oraz w tiret 29 kwoty otrzymane na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 90c ust. 2 pkt 1 ustawy o systemie oświaty świadczeniem pomocy materialnej o charakterze socjalnym jest stypendium szkolne. Dlatego też stypendia szkolne uzyskane w 2015r. musiały być uwzględnione przy ustalaniu dochodu rodziny. Odnosząc się do argumentów skargi należy stwierdzić, że niezasadne jest odwoływanie się przez skarżącą do uregulowań zawartych w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, przepisy tej ustawy nie mają bowiem zastosowania w sprawie.

Prawidłowo również doliczono do dochodu rodziny ulgę prorodzinną dotyczącą 2014r., ale wypłaconą w 2015 r. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że kwoty otrzymane na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych zaliczają się do dochodu rodziny. Należy zauważyć, że zgodnie z przepisami ustawy dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez niego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy ( tutaj rok 2015). Skoro niesporne jest w sprawie, a nadto znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, że mąż skarżącej kwotę 3 343,31 zł z ww. tytułu otrzymał w 2015r., to nie można postawić organom zarzutu, iż niezasadnie potraktowały ową kwotę jako dochód w rozumieniu cyt. wyżej art. 3 pkt 1 lit. c tiret 29 ustawy.

Skarżąca pytała nadto z jakich powodów do dochodu wliczono dochód uzyskany przez meżą w 2016 r. z tytułu zatrudnienia w firmie A., z drugiej zaś strony nie wliczono do dochodu wynagrodzenia męża za pracę w firmie B., gdzie pracował w okresie od marca do lipca 2016 r. Do kwestii doliczenia dochodu z tytułu zatrudnienia w firmie A. Sąd odniósł się wcześniej. Z kolei odnośnie pracy w firmie B. należy zaważyć, że – o czym była już mowa wcześniej – zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy ustalenie dochodu poprzez jego powiększenie o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, może nastąpić jedynie wówczas, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Okres zasiłkowy trwał w przedmiotowej sprawie od 1 listopada 2016r. do 31 października 2017 r., zatem nie mogło dojść do uwzględnienia przez organy dochodu uzyskanego w ww. firmie, bowiem mąć skarżącej pracował w niej do lipca 2016 r.

W reasumpcji powyższych rozważań należy wskazać, że brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy w kontekście wystąpienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych skutkuje naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Wyłącznie bezsprzeczne ustalenie faktu uzyskania przez męża skarżącej określonego dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy) stanowi okoliczność faktyczną dającą podstawę do uznania, że w realiach danej sprawy istnieje podstawa do doliczenia do dochodu rodziny z 2015r., dochodu męża, który został uzyskany przez niego w 2016 r. w związku z podjęciem w A. Sp. z o.o. zatrudnienia.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł o uchyleniu wydanych w sprawie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i wiążą organy orzekające w sprawie.