Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 840/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 31
law: Obwieszczenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 26 stycznia 1952 r. o ogłoszeniu jednolitego tekstu dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędzia del. WSA Maria Werpachowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1447/08 w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1447/08 oddalił skargę T. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1956 r. Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie orzekło o wywłaszczeniu - między innymi -nieruchomości położonej w Krakowie, o powierzchni 7a 4 m2 - oznaczonej jako działka nr [...], objętej księgą wieczystą Iwh [...], stanowiącej własność P. S.

i M.S.

Pismem z dnia [...] lipca 2006 r. spadkobiercy byłych właścicieli – J. S., T.W., J. P., B. S., I. W., K. S. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia [...] kwietnia 1956 r.

w części orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w Krakowie,

o powierzchni 7a 4 m2 - oznaczonej jako działka nr [...].

W uzasadnieniu wniosku skarżący podnieśli, między innymi, że wywłaszczona zaskarżonym orzeczeniem nieruchomość nie była niezbędna dla realizacji planów. Organ wywłaszczeniowy nie dokonał oceny całokształtu okoliczności sprawy,

w szczególności nie dokonał ustaleń dotyczących niezbędności wywłaszczenia na cele, dla których wywłaszczenie jest dopuszczalne.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia [...] kwietnia 1956 r. w części orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w Krakowie, o powierzchni 7a 4 m2, oznaczonej jako działka nr [...].

Organ wskazał, że kwestionowane orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1956 r. wydane zostało na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu

i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 1952 r. Nr 4, poz. 31). Na podstawie powołanych przepisów wywłaszczeniu podlegały nieruchomości, które były niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych, a ich nabycie w drodze cywilnoprawnej nie było możliwe. Warunkiem koniecznym wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego było:

1) uzyskanie zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości,

2) uprzednie wezwanie właściciela nieruchomości - przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych - do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości.

W ocenie Ministra oba warunki zostały spełnione. Przepis art. 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. nakładał na wnioskodawcę wywłaszczenia obowiązek uzyskania zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości, które to zezwolenie w myśl art. 5 ust. 2 dekretu miało być poprzedzone stosowną opinią prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej - jeżeli uzna, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane będą środki na jej nabycie.

W niniejszej sprawie ubiegającym się o przejęcie nieruchomości był Instytut [...] w Krakowie, który uzyskał w dniu [...] grudnia 1955 r. zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego Nr [...] na nabycie nieruchomości pod budowę Zakładu [...] Instytutu [...].

Ponadto pismem z dnia [...] lipca 1954 r. Minister Górnictwa zezwolił Instytutowi [...] w Krakowie na zgłoszenie wniosku do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o wydanie zezwolenia przewidzianego w art. 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - wskazując w uzasadnieniu pisma, iż przedmiotowa inwestycja została zaplanowana uchwałą Prezydium Rządu Nr [...] z dnia [...] marca 1954 r. z terminem wykonania w latach 1954-1956 i może być zlokalizowana jedynie na tym terenie.

Opinię wydało również w dniu [...] lipca 1954 r. Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie stwierdzając, w oparciu o zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] z dnia [...] lipca 1954 r., iż nabycie nieruchomości jest niezbędne dla Instytutu [...] pod budowę Zakładu [...].

Organ stwierdził, że brak jest podstaw do uznania zarzutu o niezasadności wywłaszczenia nieruchomości bowiem spełniony został warunek określony w przepisie art. 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Odnosząc się do drugiego z warunków, Minister podał, że na podstawie art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie, przewidziane w art. 5, przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, aby odstąpił mu tę nieruchomość za cenę określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Zatwierdzając cenę, prezydium wojewódzkiej rady narodowej było zobowiązane jednocześnie ustalić warunki zapłaty.

Pismem z dnia [...] stycznia 1956 r. Instytut [...] - jako inwestor budowy Zakładu [...] w Krakowie - wyraził gotowość zawarcia umowy kupna za cenę, która zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. i zatwierdzona przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Jednocześnie wezwano właścicieli przedmiotowej nieruchomości do zawarcia - w terminie 15 dni od dnia wywieszenia niniejszego wezwania na tablicy ogłoszeń - wspomnianej wyżej umowy. Przedmiotowe wezwanie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń od dnia [...] stycznia 1956 r. do dnia [...] stycznia 1956 r.

Zgodnie z obowiązującym w dacie wywłaszczenia Zarządzeniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] listopada 1949 r. ([...]) w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże planów - wezwanie powinno zawierać wyrażenie gotowości wykonawcy narodowych planów gospodarczych do zawarcia umowy kupna za cenę, która zostanie określona przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych zgodnie z zasadami art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

a zatwierdzona przez władzę naczelną wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na warunkach ustalonych przez tę władzę. Ponadto zarządzenie to określało wzór wezwania, do którego wykonawcy narodowych planów gospodarczych mieli

się dostosować.

Minister stwierdził, że wezwanie z dnia [...] stycznia 1956 r. było zgodne

z obowiązującym wzorcem, dlatego jego zakres i treść nie może być uznane za rażące naruszenie art. 8 ust. 1 ww. dekretu. Tym samym spełniony został zatem warunek określony w art. 8 dekretu oraz pozostałe przesłanki określone w dekrecie z dnia

26 kwietnia 1949 r.

Organ wskazał, że pismem z dnia [...] lutego 1956 r. z wnioskiem

o wywłaszczenie wystąpił Instytut [...] w Krakowie, który był uprawniony, na mocy art. 2 ust. 2 dekretu do nabycia nieruchomości - jako wykonawca narodowych planów gospodarczych. Wniosek o wszczęcie wywłaszczenia spełnia wszystkie przesłanki z art. 17 ust. 3 dekretu. Dołączono do niego wszelkie niezbędne załączniki: zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, wezwanie zbiorowe, plan sytuacyjny z klauzulą PKPG, operaty szacunkowe, wykaz nieruchomości oraz ich właścicieli, plan sytuacyjny podziału parcel i wypisy hipoteczne oraz informację odnośnie warunków socjalnych właścicieli.

Zawiadomieniem z dnia [...] lutego 1956 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie poinformowało o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego obejmującego, między innymi, nieruchomość o powierzchni 7a 4 m2, oznaczoną jako działka nr [...], objętą księgą wieczystą Iwh [...], stanowiącą własność P. S. i M. S. (pkt. [...] zawiadomienia) oraz poinformowało strony

o terminie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wyznaczonej na dzień [...] marca 1956 r.

Przed wydaniem orzeczenia - zgodnie z art. 21 ust. 1 dekretu - w dniu [...] marca 1956 r. została przeprowadzona rozprawa, w której brali udział m. in. właściciele przedmiotowej nieruchomości oraz rzeczoznawca. Orzeczenie to zawiera wszystkie elementy określone w art. 21 ust. 2 dekretu - ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia, wskazanie, na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło oraz ustosunkowanie się do ewentualnych wniosków stron.

Wobec powyższego Minister uznał, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie - wywłaszczając nieruchomość orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1956 r. - nie dopuściło się rażącego naruszenia prawa, a więc takiego naruszenia, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Ponadto w trakcie postępowania nadzorczego nie stwierdzono również, aby badane orzeczenie naruszyło pozostałe przesłanki art. 156 § 1 k.p.a. - w związku

z tym nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia [...] kwietnia 1956 r.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili J.S. i T. W., podnosząc między innymi, że naruszony został przepis art. 8 dekretu z dnia

26 kwietnia 1949 r., bowiem oferta o dobrowolne odstąpienie nieruchomości nie zawierała konkretnie ustalonej ceny.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2008 r. nr [...].

W ocenie organu decyzja z dnia [...] marca 2008 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia [...] kwietnia 1956 r. została wydana zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa.

Odnosząc się do zarzutu, iż w wezwaniu skierowanym do właścicieli nieruchomości nie podano ustalonej ceny, Minister wskazał, że nie można uznać, aby brak konkretnej ceny w wezwaniu był rażącym naruszeniem prawa. Szczegółowy tryb ustalony w zarządzeniu Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 17 listopada 1949 r. w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże planów (M.P. A-89.1084) przewidywał możliwość wskazania jedynie zasad ustalania ceny, co wnioskodawca wywłaszczenia zastosował. Z § 2 tego zarządzenia wynika, że wezwanie powinno było zawierać wyrażenie gotowości wykonawcy narodowych planów gospodarczych do zawarcia umowy kupna za cenę, która miała zostać określona przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych zgodnie z zasadami art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.,

a zatwierdzona przez władzę naczelną wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na warunkach ustalonych przez tę władzę.

Minister powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r. (I OPS 2/08) w której wskazano, że "określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia.1949 r., poprzez odesłanie do art. 28 tego dekretu, nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu".

Odnosząc się do zarzutu skarżących, iż przed wywłaszczeniem nieruchomości nie zbadano, czy jest ona niezbędna dla celów wywłaszczenia organ wskazał, że zgodnie z art. 5 i 7 dekretu, o niezbędności nieruchomości dla celów narodowych planów gospodarczych i braku możliwości pozyskania na tej cel innej nieruchomości Skarbu Państwa rozstrzygał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na podstawie przedstawionych dokumentów i w postępowaniu odrębnym od postępowania wywłaszczeniowego.

Przedmiotowa decyzja Ministra Infrastruktury stała się przedmiotem skargi T. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc

o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej i rzetelnej analizy zgromadzonych w sprawie dowodów,

- art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji

z dnia 26 kwietnia 1956 r.,

- art. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] marca 2008 r. wydanej pomimo nie zbadania przesłanki niezbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia,

- art. 8 ust 1 ww. dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. poprzez uznanie prawidłowości wezwania do zawarcia umowy sprzedaży mimo, że wezwanie nie zawierało konkretnej ceny.

Wskazując, iż nie zgadza się z poglądem wyrażonym w uchwale z dnia 21 kwietnia 2008 r. I OPS 2/08, wniosła o zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 269 P.p.s.a., o rozstrzygnięcie powyższej kwestii przez pełny skład Izby Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności:

- zezwolenia z dnia [...] lipca 1954 r. Ministra Górnictwa na zgłoszenie wniosku do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości,

- zezwolenia z dnia [...] grudnia 1955 r. Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości pod budowę Zakładu [...] Instytutu [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględnił wniosku

o zawieszenie postępowania i wyrokiem z dnia 5 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1447/08, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę T. W.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że Minister Infrastruktury - oceniając

w postępowaniu nadzorczym zgodność z prawem orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia [...] kwietnia 1956 r. - słusznie uznał, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że kontrolowane orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i zasadnie odmówił stwierdzenia jego nieważności. Ponadto, organ wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył sprawę oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadnił przekonująco swoje decyzje nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów.

Sąd wskazał, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. - którego przedmiotem jest wniosek strony o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego w postępowaniu o wywłaszczenie nieruchomości, prowadzonym na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 1952 r. Nr 4, poz. 31), zwanego dalej "dekretem" - niezbędna jest ocena rodzaju naruszenia ściśle określonych zasad i trybu wywłaszczenia oraz podstawy prawnej wydanego orzeczenia, w świetle dających się obiektywnie ujawnić istotnych okoliczności sprawy i z punktu widzenia kwalifikowanych podstaw przewidzianych dla tego rodzaju postępowania nadzwyczajnego.

Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ winien badać nie tylko samą treść orzeczenia oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jego wydawaniu, lecz także ustalić czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania. Wymaga to często zabiegów procesowych (tj. sprawdzenia prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego) prowadzących do ustalenia, czy przy wydawaniu orzeczenia podlegającego weryfikacji spełnione zostały ustawowe wymagania, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem.

W ocenie Sądu Minister Infrastruktury prawidłowo stwierdził, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie, wywłaszczając nieruchomość orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1956 r., nie dopuściło się rażącego naruszenia prawa, a więc takiego naruszenia, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Poza tym, orzeczenie to nie naruszyło także pozostałych przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.

Sąd w pełni podzielił ustalenia organu, że wywłaszczenia nieruchomości dokonano na wniosek uprawnionej osoby - Instytutu [...] w Krakowie; wniosek zawierał wszelkie niezbędne załączniki - w tym zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości i wezwanie do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości za cenę, która zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu przez wykonawcę, a zatwierdzona przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Została też przeprowadzona rozprawa, w której brał udział rzeczoznawca. Ponadto, orzeczenie zawiera wszystkie elementy określone w art. 21 ust. 2 dekretu - ustala przedmiot i rozmiar wywłaszczenia oraz wskazanie, na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło.

Odnosząc się do podstawowego zarzutu skargi - braku w wezwaniu skierowanym do właścicieli nieruchomości konkretnie oznaczonej ceny - Sąd wskazał, że podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w uchwale

7 sędziów z dnia 21 kwietnia 2008 r. I OPS 2/08: "W wezwaniu właściciela do odstąpienia nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, wykonawca narodowych planów gospodarczych był zobowiązany wskazać cenę konkretnie określoną, zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, przez odesłanie do art. 28 tego dekretu nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości".

Sąd wskazał, że zarzut skarżącej dotyczący tego, że przed wywłaszczeniem nieruchomości nie zbadano, czy jest ona niezbędna dla celów wywłaszczenia - nie może być podnoszony skutecznie w niniejszym postępowaniu. Kwestia ta została rozstrzygnięta prawomocnym zezwoleniem Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] grudnia 1955 r., a więc w postępowaniu odrębnym od postępowania wywłaszczeniowego. Fakt, że skarżąca wystąpiła

o stwierdzenie nieważności tego zezwolenia nie stanowi podstawy do zawieszenia niniejszego postępowania sądowego. W przypadku uzyskania korzystnej dla siebie decyzji, skarżąca będzie mogła złożyć wniosek o wznowienie postępowania.

Z tych względów w ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia

z dnia 5 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1447/08 T. W., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę kasacyjną. Zaskarżając wyrok w całości, kasator wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez Ministra Infrastruktury art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia [...] kwietnia 1956 r., pomimo, iż decyzja ta rażąco naruszała art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), bowiem w postępowaniu zakończonym tą decyzją wykonawca narodowych planów gospodarczych Instytut [...] w Krakowie nie wezwał M. S. i P. S. do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości za cenę określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej, bowiem jego wezwanie ceny takiej nie zawierało.

2. art. 145 § 1 pk. 1 lit. b i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz naruszenie art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 106 § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy i nieustalenie czy wykonawca narodowych planów gospodarczych pozbawiony był możliwości precyzyjnego określenia ceny sprzedaży nieruchomości we wspomnianym wezwaniu co skutkowało uznaniem, iż w sprawie zakończonej decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z [...] kwietnia 1956 r. Nr [...] nie naruszono rażąco art. 8 ust. 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planowi gospodarczych (Dz. U. 1952 r. Nr 4 poz. 31) podczas gdy wykonawca narodowych planów gospodarczych Instytut [...] w Krakowie nie wezwał M. S. i P. S. do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości za cenę określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej, jego wezwanie było niezgodne z wzorem zawartym w zarządzeniu Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 17 listopada 1949 r. w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla wykonywania narodowych planów gospodarczych (M.P. A- 89.1084) oraz nie zawierało wskazania ceny,

3. naruszenie art. 145 § 1 pk.l lit. b i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz naruszeniu art. 233 § 1 Kodeksu, postępowania cywilnego w związku z art. 106 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy i nieustalenie, czy w postępowaniu wywłaszczeniowym zakończonym decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z [...] kwietnia 1956 r. Nr [...] zbadano przesłankę niezbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia,

4. naruszenie art. 145 § 1 pk.l lit. b i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez Ministra Infrastruktury decyzją z [...] lipca 2008 r. oraz decyzją z dnia [...] marca 2008 art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z [...] kwietnia 1956 r. Nr [...] pomimo, iż decyzja ta rażąco naruszała art. 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 1952 r. Nr 4 poz. 31) bowiem w postępowaniu zakończonym tą decyzją nie zbadano przesłanki niezbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia,

5. naruszenie art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku i niewyjaśnienie w sposób adekwatny do celu jaki wynika z tego przepisu, dlaczego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie stwierdził w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 1952 r. Nr 4 poz. 31) i dlaczego podzielił w pełni stanowisko zawarte w Uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2008 r. OPS 2/08 pomimo wątpliwości co do prawidłowości stanowiska zawartego w tej uchwalę podnoszonych w skardze jak również dlaczego pomimo argumentów wskazanych w skardze uznał, iż dostatecznie wyjaśniono i zbadano kwestię niezbędności wywłaszczenia nieruchomości decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie oraz dlaczego Sąd I instancji nie odniósł się w żaden sposób do zarzutu, iż postępowanie organu wywłaszczeniowego nie było zgodne nawet ze wzorem zawartym w zarządzeniu Przewodniczącego PKPG z dnia 17 listopada 1949 r. w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla wykonania narodowych planów gospodarczych (M.P. A-89.1084) oraz, że nie wyjaśniono czy istniały jakiekolwiek okoliczności, które uniemożliwiałyby zaproponowanie konkretnej ceny w wezwaniu skierowanym do M. S. i P. S. do sprzedaży nieruchomości.

Kasator wniósł nadto, o zwrócenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 269 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o ponowne zbadanie i rozstrzygnięcie przez odpowiedni skład NSA kwestii, czy określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) jedynie poprzez odesłanie do art. 28 tego dekretu, stanowiło rażące naruszenie art. 8 ust. 1 dekretu uzasadniające z tego tylko powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej, pełnomocnik strony na wstępie wskazał, że wbrew stanowisku Sądu I instancji, w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z [...] kwietnia 1956 r. rażąco naruszono art. 8 ust. 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Kasator powołał się przy tym na orzeczenia sądów administracyjnych, w których wyrażono taki sam pogląd, a także przywołał stanowisko wyrażane w doktrynie.

Kasator podkreślił, że w niniejszej sprawie właścicielom nieruchomości nie dano szansy ugodowego załatwienia sprawy i zbycia nieruchomości w drodze zawarcia umowy przed wywłaszczeniem, nie znali oni bowiem ceny, za którą zbycie takie miało nastąpić, przy czym podkreślić trzeba, iż zbycie to miało nastąpić w ciągu 15 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Dokonane wezwanie było niezgodne z treścią i celem dekretu, który tak jak wszystkie inne przepisy wywłaszczeniowe przewidywały przed dokonaniem wywłaszczenia prowadzenie rozmów z właścicielami, celem dobrowolnego przejęcia nieruchomości.

Z tego względu kasator nie podziela poglądu Sądu, że powyższe nie stanowiło rażącego naruszenia prawa.

Uchybienie to miało w ocenie kasatora istotny wpływ na wynik postępowania zakończonego zaskarżonym wyrokiem. Gdyby bowiem Sąd I instancji dostrzegł,

iż określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu jedynie poprzez odesłanie do art. 28 tego dekretu, stanowiło rażące naruszenie art. 8 ust. 1 tego dekretu, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości uznałby, iż decyzja ostateczna Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z [...] kwietnia 1956 r. Nr [...] rażąco naruszała art. 8 ust. l dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych bowiem wykonawca narodowych planów gospodarczych Instytut [...] w Krakowie nie wezwał Pani M. S. i Pana P.S. do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości za cenę określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej (jego wezwanie ceny takiej nie zawierało).

Odnosząc się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego kasator podniósł, iż nie jest przekonujące uzasadnienie jakie zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny dla stanowiska, iż naruszenie o którym mowa w tezie 2 tej uchwały nie miało charakteru rażącego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż wszystkie przepisy regulujące problematykę wywłaszczenia szczególną wagę przywiązywały do trybu przedwywłaszczeniowego i kwestii podjęcia próby rokowań przed dokonaniem wywłaszczenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, iż czym innym jest zaniechanie przeprowadzenia rokowań, a czym innym wadliwe przeprowadzenie rokowań polegające na zaproponowaniu właścicielowi sprzedaży nieruchomości bez wskazania konkretnie ustalonej ceny.

Tymczasem, w ocenie kasatora, bez wskazania ceny sprzedaży nieruchomości nie sposób prowadzić rzeczywistych rokowań, które mogą zakończyć się zawarciem umowy. Taki sposób rozumowania musi prowadzić do wniosku, że właściciel byłby zmuszony wyrazić zgodę na sprzedaż nieruchomości nie znając propozycji cenowej. Innymi słowy właściciel zmuszony byłby zawrzeć w tym trybie umowę sprzedaży nieruchomości bez względu na cenę sprzedaży, a zatem za każdą cenę jaką wyznaczy w przyszłości wykonawca narodowych planów gospodarczych. O żadnych rokowaniach w takim przypadku nie mogło być mowy skoro właścicielowi nie wskazano podstawowego elementu treści umowy sprzedaży (essentialia negotii), który podlegać mógł rokowaniom. Co więcej mając na uwadze, iż umowę sprzedaży należało zawrzeć w ciągu 15 dni od wezwania, właściciel byłby w praktyce zmuszony do zawarcia umowy sprzedaży nie znając nawet ceny sprzedaży nieruchomości. Nie sposób zatem uznać, iż w istocie postępowanie takie było jedynie wadliwym prowadzeniem rokowań a nie rzeczywistym ich zaniechaniem.

Wywłaszczenie nieruchomości zawsze bowiem stanowiło środek ultima ratio, wyjątkowy, ostateczny sposób pozyskiwania nieruchomości na cele publiczne.

W konsekwencji mając powyższe na uwadze nie sposób twierdzić, że wadliwe prowadzenie rokowań, mające w istocie dawać pozór ich prowadzenia nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, a o rażącym naruszeniu prawa mówić można byłoby jedynie w przypadku braku jakiegokolwiek wezwania do sprzedaży nieruchomości.

Kasator podkreślił, że nawet gdyby uznać, iż prawidłowe jest jedynie stanowisko, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i nie budzącym wątpliwości przepisem, to i wówczas nie można się zgodzić, iż odesłanie w wezwaniu dokonywanym w trybie art. 8 dekretu do art. 28 tegoż dekretu w zakresie określenia ceny sprzedaży nieruchomości nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

Ponadto nie można zgodzić się ze stanowiskiem, iż samo tylko istnienie rozbieżnych interpretacji przepisu wyklucza możliwość postawienia zarzutu rażącego naruszenia prawa. Stosując bowiem takie rozumowanie w bardzo prosty sposób można doprowadzić do absolutnego ograniczenia przypadków rażącego naruszenia prawa, jak bowiem wiadomo, każdy przepis prawa może być przedmiotem dyskusji i odmiennych wykładni.

W dalszej części skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji nie odniósł się w żaden sposób do zarzutu, iż postępowanie organu wywłaszczeniowego nie było zgodne nawet z wzorem zawartym w zarządzeniu Przewodniczącego PKPG z 17 listopada 1949 r. w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla wykonywania narodowych planów gospodarczych (M.P. A-89.1084). W myśl bowiem wspomnianego zarządzenia Przewodniczącego PKPG (§ 5 ust.2), w wezwaniu w miarę możliwości powinny być określone szczegóły dotyczące warunków umowy (tak też uchwała NSA z 21 kwietnia 2008 r., OPS 2/08). Tymczasem bez wskazania jakichkolwiek okoliczności, które uniemożliwiałyby zaproponowanie konkretnej ceny organ wezwał Panią M. S. i Pana P.S. do sprzedaży nieruchomości bez określenia propozycji ceny sprzedaży.

Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik postępowania zakończonego zaskarżonym wyrokiem. Gdyby bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dostrzegł, iż określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu skierowanym do Pani M. S. i Pana P. S. było niezgodne nawet z wzorem zawartym w zarządzeniu Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 17 listopada 1949 r. w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla wykonywania narodowych planów gospodarczych (M.P. A-89.1084) uznałby, iż decyzja ostateczna Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z [...] kwietnia 1956 r. Nr [...] rażąco naruszała art. 8 ust. 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r.

Uzasadniając czwarty z zarzutów kasator podał, że wbrew stanowisku Sądu I instancji decyzja ostateczna Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z [...] kwietnia 1956 r. Nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem art. 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r.

W niniejszej sprawie nie zbadano istnienia niezbędności. Nie badano między innymi, czy dla realizacji celu wywłaszczenia nie było możliwe pozyskanie innej nieruchomości, w tym stanowiącej własność Skarbu Państwa, a organ winien okoliczności takie ustalić. Nawet gdyby nieruchomość ta była przydatna dla celu wywłaszczenia to sama jej ewentualna przydatność nie mogłaby być uznana za wystarczającą prawną przesłankę wywłaszczenia, nieruchomość musiała bowiem być rzeczywiście niezbędna dla realizacji celu wywłaszczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 6 sierpnia 1999 r., III RN 77/99, OSNAPiUS 2002/4 poz. 82).

Dokonana przez organ ocena całokształtu okoliczności spraw, a w szczególności uzasadnienie niezbędności wywłaszczenia świadczy o tym, że w istocie wywłaszczenie nie było niezbędne i nastąpiło z naruszeniem art. 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. Powyższy zarzut znajduje potwierdzenie w przebiegu rozprawy administracyjnej, jaką przeprowadzono przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Autor skargi kasacyjnej podniósł, że podczas tej rozprawy w ogóle bowiem nie badano problemu niezbędności wnioskowanej do wywłaszczenia nieruchomości dla celów wskazanych w przepisach dekretu z 26 kwietnia 1949 r.

Uzasadnieniem niezbędności wywłaszczenia nieruchomości nie może być samo tylko wydanie zezwolenia przez Zastępcę Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego oraz zaświadczenia przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, czy też zezwolenia Ministra Górnictwa. Z dokumentów tych bowiem nie wynika, iż badano istnienie wskazanej przesłanki wywłaszczenia.

Okoliczności tych nie wziął pod uwagę Sąd I instancji oceniając decyzje Ministra Infrastruktury. Sąd wskazał jedynie iż kwestie te były przedmiotem odrębnych postępowań, w związku z czym organ nie musiał badać rzeczywistej niezbędności wywłaszczenia. Nadto, Sąd I instancji nie wyjaśnił dlaczego nie stwierdził w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem naruszenia przez Ministra Infrastruktury przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W szczególności Sąd nie wyjaśnił:

- dlaczego argumenty przedstawione w skardze nie uzasadniały wystąpienia zasadzie art. 269 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o ponowne zbadanie i rozstrzygnięcie przez odpowiedni skład Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestii, czy określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu jedynie poprzez odesłanie do art. 28 tego dekretu, stanowiło rażące naruszenie art. 8 ust. 1 tego dekretu, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości,

- dlaczego pomimo argumentów wskazanych w skardze uznał, iż dostatecznie wyjaśniono kwestię niezbędności wywłaszczenia nieruchomości

- dlaczego Sąd nie odniósł się w żaden sposób do zarzutu, iż postępowanie organu wywłaszczeniowego nie było zgodne nawet z wzorem zawartym w zarządzeniu Przewodniczącego PKPG z 17 listopada 1949 r. oraz, że nie wyjaśniono czy istniały jakiekolwiek okoliczności, które uniemożliwiały zaproponowanie konkretnej ceny

w wezwaniu.

Wyjaśnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny powyższych kwestii musiałoby prowadzić Sąd do wniosku, iż Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z [...] kwietnia 1956 r. Nr [...] pomimo, iż decyzja ta była nieważna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę

w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, a zatem sprawa mogła być rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszym z zarzutów skargi kasacyjnej jej autor wskazuje na naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) w zw. z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. W związku z tym przypomnieć należy, iż art. 8 ust.1 powołanego dekretu w dacie wydania orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia [...] kwietnia 1956 r. stanowił, że "wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie, przewidziane w art. 5, obowiązany jest wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, by odstąpił mu tę nieruchomość za cenę, określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Zatwierdzając cenę, prezydium wojewódzkiej rady narodowej ustali jednocześnie warunki zapłaty. Cenę zatwierdza i ustala warunki zapłaty władza naczelna w przypadkach, kiedy sama jest nabywcą nieruchomości."

W sprawie bezsporne jest, że przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego właścicielom nieruchomości zaproponowano jej nabycie ale bez podania ceny. Podstawowy problem sprowadzał się zatem do rozstrzygnięcia kwestii czy w wezwaniu właściciela do odstąpienia nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, wykonawca narodowych planów gospodarczych był zobowiązany wskazać konkretną cenę, zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej, a ponadto czy ograniczenie się w wezwaniu do określenia ceny w nawiązaniu do art. 28 dekretu należy uznać za rażące naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

Zagadnieniem tym zajął się Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, który w sprawie sygn. akt I OPS 2/08 dnia 21 kwietnia 2008 r. podjął następującą uchwałę:

1. "w wezwaniu właściciela do odstąpienia nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), wykonawca narodowych planów gospodarczych był zobowiązany wskazać cenę konkretnie określoną, zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej,

2. określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, przez odesłanie do art. 28 tego dekretu nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości".

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko zajęte w powołanej uchwale. Zbyteczne jest powtarzanie pełnej argumentacji zawartej w tej uchwale, gdyż została ona opublikowana w zbiorach ONSAiWSA 2008/5/76 oraz ZNSA 2008/5/126. Należy jedynie podkreślić, że za przyjętym poglądem przemawia wykładnia gramatyczna art. 8 ust. 1 dekretu, gdyż ze wskazanego przepisu jednoznacznie wynika, że wykonawca narodowych planów gospodarczych przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego zobowiązany był zaproponować właścicielowi nieruchomości konkretnie ustaloną cenę. Nie wystarczyło w tym zakresie odesłanie jedynie do treści art. 28 dekretu. Zaproponowana cena powinna spełniać wymagania określone rozporządzeniem wydanym na podstawie art. 28 dekretu i musiała być zatwierdzona przez określony organ, który był przy tym zobligowany także do jednoczesnego ustalenia warunków zapłaty. Podobny wniosek znajduje także uzasadnienie w wykładni systemowej. Treść art. 8 ust. 1 w zestawieniu z art. 9 ust. 1 i 2 dekretu wskazuje bowiem, że wezwanie, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 omawianego aktu prawnego, stanowiło ofertę nabycia konkretnej nieruchomości za określoną cenę. Skoro cena stanowiła istotny element umowy między wykonawcą narodowych planów gospodarczych a właścicielem nieruchomości, to nie może ulegać wątpliwości, iż wykonawca ten zobowiązany był do wskazania konkretnej ceny nieruchomości, której odstąpienia żądał od właściciela.

Wydanie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie

z dnia [...] kwietnia 1956 r. nr [...] z oczywistym naruszeniem omawianego przepisu dekretu nie jest jednak równoznaczne z dopuszczalnością wyeliminowania tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z rażącym naruszeniem prawa, jak przypomniał Naczelny Sąd Administracyjny

w powołanej uchwale, mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem. Nie stanowi rażącego naruszenia prawa błędna interpretacja przepisów składających się na podstawę prawną, jeżeli jest to jedna z możliwych interpretacji przepisu (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 1994 r. sygn. akt I SA 1559/93, ONSA 1995, nr 1, poz. 51; wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1997 r. sygn. akt III SA 422-427/96, "Glosa" 1998, nr 10, s. 29, wyrok NSA z dnia 28 listopada 1997 r. sygn. akt III SA 1134/96, ONSA 1998, nr 3, poz. 101; wyrok NSA z dnia 21 listopada 1994 r. sygn. akt III SA 388/94, "Prawo Gospodarcze" 1995, nr 8, s. 10). Również rozbieżność w wykładni prawa nie stanowi przesłanki rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (wyrok NSA z dnia 6 lutego 1995 r. sygn. akt II SA 1531/94, ONSA 1996, nr 1, poz. 37; wyrok NSA z dnia 6 lutego 1995 r. sygn. akt II SA 1642/94, "Prokuratura i Prawo" dodatek 1995, nr 7-8, poz. 70). Powołane orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje,

że art. 8 ust. 1 dekretu w zakresie obowiązku wskazania ceny w wezwaniu do odstąpienia nieruchomości był interpretowany różnie. To zaś oznacza, że nie można uznać by stan prawny w tym zakresie był wystarczająco jasny, a tym samym by istniały przesłanki do uznania naruszenia tego przepisu za rażące naruszenie prawa. Za taką oceną przemawiają również zawarte w dekrecie regulacje dotyczące postępowania wywłaszczeniowego. Wynika z nich bowiem, że wezwanie przewidziane w art. 8 ust. 1 dekretu stanowiło warunek formalny wszczęcia takiego postępowania. Dekret nie zawierał natomiast unormowań, które wskazywałyby na negatywne skutki niedopełnienia wymagań przewidzianych w art. 8 ust. 1. Dlatego okoliczność, że wykonawca narodowych planów gospodarczych, na podstawie art. 8 ust.1 dekretu, był obowiązany do zaproponowania przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego konkretnie ustalonej ceny, lecz - tak jak w rozpoznawanej sprawie - poprzestał na określeniu ceny w nawiązaniu do art. 28 dekretu, nie daje podstaw do przyjęcia tylko z tego względu, że decyzja wywłaszczeniowa rażąco narusza prawo.

W związku z powyższym podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych w zw. z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. uznać należy za niezasadny.

Nie jest trafny także zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a. Przede wszystkim wskazać należy, że powołany przepis Kodeksu postępowania cywilnego ma zastosowanie, co wynika jednoznacznie z treści art. 106 § 5 P.p.s.a., do postępowania dowodowego przeprowadzanego uzupełniająco przez Sąd. Jeżeli bowiem niezbędne do wyjaśnienia sprawy jest przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, sąd do tego postępowania stosuje odpowiednio przepis Kodeksu postępowania cywilnego. Jednakże w niniejszej sprawie nie istniała potrzeba przeprowadzenia takiego postępowania uzupełniającego i Sąd I instancji takiego postępowania nie przeprowadzał, a co za tym idzie nie mógł naruszyć art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a. Nadto zarzucanie Sądowi I instancji, że nie wziął pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy i nie ustalił czy wykonawca narodowych planów gospodarczych pozbawiany był możliwości precyzyjnego określenia ceny sprzedaży nieruchomości nie mieści się w granicach postawionego zarzutu. Podobnie jak trafnie zauważył Sąd I instancji przesłanka niezbędności nieruchomości dla celów wywłaszczenia nie może być podnoszona skutecznie w niniejszym postępowaniu. Kwestia ta zastała bowiem ostatecznie rozstrzygnięta zezwoleniem Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] grudnia 1955 r., a zatem w postępowaniu odrębnym od postępowania wywłaszczeniowego. Stąd nieuprawniony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 1 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Autor rozpatrywanego środka odwoławczego zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art.141 § 4 P.p.s.a. Powyższy przepis określa wymogi, jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku, stanowiąc, że w pisemnych motywach należy przedstawić stan faktyczny sprawy, zarzuty podnoszone w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zarzucając naruszenie tego przepisu nie można skutecznie podważać przedstawionej przez Sąd w uzasadnieniu wyroku wykładni prawa materialnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt I GSK 849/07). Naruszenie art.141 § 4 P.p.s.a. może polegać na zawarciu w nim takich części składowych, które nie mogą być z nim umieszczone. Z naruszeniem powołanej normy mamy też do czynienia, gdy Sąd I instancji nie umieści w treści uzasadnienia wskazanych elementów, albo jeśli poszczególne składniki nie są sformułowane w sposób wyczerpujący. Takie mankamenty pisemnych motywów mogą jednak stanowić uzasadnioną podstawę skargi kasacyjnej, jedynie wówczas, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przypadek taki nie zachodzi w niniejszej sprawie. Analizując pisemne uzasadnienie zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził,

że odpowiada ono dyspozycji art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd I instancji szczegółowo przedstawił stan faktyczny sprawy, zarzuty podnoszone w skardze i stanowisko strony przeciwnej. Wskazał ponadto podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz w sposób wyczerpujący wyjaśnił motywy rozstrzygnięcia. Fakt, iż stanowisko to nie spełnia oczekiwań strony skarżącej, nie dowodzi naruszenia przez Sąd I instancji art.141 § 4 P.p.s.a. Z tego względu również zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.