Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 132/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.7, 77 i 107 kpa
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 67
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka, Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi M. I. sp. z o.o. w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej M. I. sp. z o.o. w [...] kwotę 740 zł (siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2012r., Nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] maja 2012r., Nr [...], którą nakazano [...][...] ents Sp. z o.o. Sp. k. rozbiórkę obiektów neutralizatora oznaczonego numerem [...] na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w [...] w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji – uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Postępowanie w niniejszej sprawie miało następujący przebieg.

Po przeprowadzonym, w związku z pismami [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska oraz [...] Sp. z o.o., postępowaniu wyjaśniającym w sprawie stanu technicznego obiektów neutralizatora oznaczonego numerem [...] na terenie działki nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wydał w dniu [...] listopada 2011r. decyzję Nr [...], którą nakazano [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w [...] usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w celu utrzymania w/w obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i zapewnienia bezpieczeństwa jego użytkowania poprzez wykonanie określonych robót. Następnie w dniu [...] grudnia 2011r. postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] Nr [...] uzupełniono w/w decyzję o zakaz użytkowania obiektów neutralizatora oznaczonego numerem [...] na terenie działki numer ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w [...] do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, oraz ze względu na występujące zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, niniejszej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o., umorzył postępowanie odwoławcze w związku z nie uznaniem [...] Sp. z o.o. za stronę postępowania.

W dniu [...] kwietnia 2012r. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w [...] złożyła wniosek o wydanie decyzji na rozbiórkę obiektów neutralizatora oznaczonego numerem [...] na terenie działki numer ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] przedkładając ekspertyzę techniczną, z której wynika, iż konstrukcja przedmiotowego neutralizatora nie zapewnia bezpieczeństwa konstrukcji, pożarowego, użytkowania, oraz ochrony środowiska, oraz użytkowanie obiektu powoduje zagrożenie dla zdrowia i życia.

W świetle ww. ustaleń, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] maja 2012r., Nr [...], na podstawie art. 67 ust. 1 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), nakazał [...]Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...] rozbiórkę obiektów neutralizatora oznaczonego numerem [...] i uporządkowanie terenu działki numer ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w [...] w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji.

Na skutek wniesionego przez [...] Sp. z o.o. odwołania, zapadła opisana na wstępie decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Zdaniem organu odwoławczego, oceniając to, na podstawie art. 28 k.p.a. [...] Sp. z o.o. posiada przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, natomiast nie została uznana za stronę niniejszego postępowania przez organ I instancji i w konsekwencji zaskarżona decyzja nie została jej doręczona. W uzasadnieniu swojej decyzji, organ I instancji wskazał, że pismem z dnia [...] czerwca 2012r. wezwał m.in. [...] Sp. z o.o. jako użytkownika przedmiotowego neutralizatora do złożenia wyjaśnień, a zatem organ I instancji miał wiedzę że Spółka jest użytkownikiem i zarządcą przedmiotowego obiektu.

Organ II instancji, stwierdził, że z zebranego materiału bezspornie wynika, że zarządcą i właścicielem obiektu jest [...] Sp. z o.o., natomiast [...] Sp. z o.o. Sp. k. był właścicielem terenu na którym znajduje się neutralizator.

Organ powołał postanowienie Sądu Rejonowego [...] w [...] - [...] Wydział Cywilny z dnia [...] września 2010r., sygn. akt [...] Ns [...]zabezpieczające roszczenie [...] sp. z o.o. w ten sposób, że nakazał uczestnikom [...] Sp. z o.o. i Syndykowi masy upadłościowej Zakładów [...] Spółce Akcyjnej w [...] w upadłości znoszenie dostępu upoważnionych przedstawicieli [...] Sp. z o.o. do określonych urządzeń sieciowych w celu ich bieżącej eksploatacji, kontroli, wykonywania przeglądów, konserwacji, modernizacji i remontów, usuwania awarii lub wymiany urządzeń w zakresie niezbędnym do prawidłowego i niezakłóconego działania sieci i urządzeń oraz postanowienie Sądu Rejonowego [...] w [...] - [...] Wydział Cywilny z dnia [...] marca 2012r., sygn. akt [...] C [...], zabezpieczające roszczenie [...] sp. z o.o. w [...] w ten sposób, że nakazano pozwanemu [...] Sp. z o.o. Sp. K. udostępnienie [...] Sp. z o.o. oraz podmiotom działającym z jej upoważnienia całodobowego swobodnego wejścia i dostępu do znajdujących się na działce gruntu nr [...] z obrębu [...] w [...] w tym między innymi neutralizatora odpadów płynnych pochodzenia przemysłowego nr [...].

Odnosząc się do przeprowadzonego postępowania, organ odwoławczy uznał, że było ono wadliwe, ponieważ wbrew nakazowi wynikającemu z § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz. U. z 2004 r. Nr 198, poz. 2043) przed wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, o której mowa w art. 67 ustawy Prawo budowlane, organ I instancji nie przeprowadził oględzin i oceny stanu technicznego przedmiotowego neutralizatora jak również nie przeprowadził rozprawy administracyjnej. Ponadto art. 67 ustawy Prawo budowlane ma zastosowanie do obiektów nieużytkowanych albo niewykończonych, z materiału dowodowego zaś nie wynika bezspornie, że przedmiotowy neutralizator był obiektem nieużytkowanym, ponieważ na fakt ewentualnego użytkowania obiektu może wskazywać protokół z przeglądu ustaleń pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] czerwca 2012r. dotyczący pozwolenia wodnoprawnego - decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2011r., Nr [...].

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], dochodząc uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skarżąca zarzuciła naruszenie: a) art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, a w efekcie wydanie decyzji w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji podczas, gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że wobec przeprowadzenia rozbiórki neutraIizatora przez spółkę [...] spółka z o.o. sp. k. postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe winno zostać umorzone decyzją organu II instancji; b) art. 28 k.p.a., poprzez błędne jogo zastosowanie, a w efekcie przyjęcie, iż fakt korzystania faktycznego z obiektu budowlanego powoduje, iż taki podmiot staje się stroną postępowania administracyjnego, podczas, gdy atrybut strony przysługuje wyłącznie osobie, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, a nie jedynie interesu faktycznego lub ekonomicznego; c) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, a w efekcie przeprowadzenie niepełnego postępowania dowodowego, którego skutkiem było uznanie, iż: neutralizator nadal istnieje podczas, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego, obejmującego w szczególności dowód z oględzin działki nr [...] z obrębu [...] w [...], gdzie posadowiony był neutralizator, jasno wynika, że obiekt ten został rozebrany, co ma swój wyraz również w dokumentacji rozbiórkowej złożonej w organie I instancji przez spółkę [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k.; neutralizator nie był własnością spółki [...]spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp. k., a następnie do czasu rozbiórki skarżącego, podczas gdy obie te spółki nabyły prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] wraz z wszelkimi naniesieniami na gruncie; neutralizator był użytkowany w chwili wydania decyzji o nakazie rozbiórki podczas, gdy istniejący i wykonalny na dzień wydania decyzji z dnia [...] maja 2012r. zakaz użytkowania ustanowiony decyzją dnia [...] listopada 2011r., uzupełnioną postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011r. uniemożliwiał użytkowanie neutralizatora. Spółka [...] sp. z o.o. jest przedsiębiorstwem przesyłowym w zakresie dystrybucji i oczyszczania ścieków, nie dysponuje tytułem prawnym (prawem własności, użytkowania wieczystego) do oczyszczalni ścieków posadowionej na działce nr [...] z obrębu [...] w [...], toteż nie mogła również uzyskać własności neutralizatora na zasadzie jego rzekomego połączenia sieciowego z tą oczyszczalnią, elektrociepłownia, oczyszczalnia ścieków oraz neutralizator są to niezależne, niepołączone ze sobą funkcjonalnie obiekty, toteż fakt prowadzenia elektrociepłowni nie ma wpływu na prowadzenie działalności oczyszczania ścieków; d) art. 80 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie, a w efekcie przyjęcie, iż: w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy spółka [...] sp. z o.o. jest właścicielem lub zarządcą neutralizatora podczas gdy mając na uwadze fakt, iż neutralizator nie był immanentną częścią przedsiębiorstwa elektrociepłowniczego prowadzonego przez [...] sp. z o.o., nie stał się on na mocy choćby samego faktu jego podłączenia (co również nie zostało wykazane) "częścią składową" jej przedsiębiorstwa; [...] sp. z o.o. uzyskała tytuł prawny do neutralizatora na podstawie aktów notarialnych dotyczących wniesienia aportem składników majątkowych spółki [...] S.A. w upadłości, podczas gdy wniesienie wkładów z przedmiotów, które w chwili wnoszenia były częściami składowymi rzeczy (nie stanowiły części przedsiębiorstwa przesyłowego [...] sp. z o.o. i jej poprzedników, gdyż one jeszcze nie istniały wówczas - to były akty zawiązujące je - było nieważne, a dodatkowo samo przeniesienie "składników przedsiębiorstwa" ze spółki [...]sp. z o.o. na spółkę [...] sp. z o.o. okazało się bezskuteczne, w efekcie czego składniki te nie weszły do majątku Spółki [...] sp. z o.o.; właściciel neutralizatora zamierzał go wyremontować, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego jasno wynika, iż poprzednik prawny skarżącego nie miał zamiaru remontować neutralizatora, gdyż sam uważał, iż remont nie jest w jego planach inwestycyjnych oraz jest ekonomicznie nieopłacalny; e) art. 67 ustawy Prawo budowlane, poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, iż zarządcą obiektu budowlanego może być podmiot, który nie posiada żadnego tytułu prawnego do tego obiektu, co w elekcie skutkuje niezasadnym przyjęciem, iż takim zarządcą jest [...] Sp. z o.o.; f) art. 49 k.c., poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, iż: neutralizator jest urządzeniem sieciowym, o którym mowa w przedmiotowym artykule, co powodować miałoby nabycie do niego prawa własności przez spółkę [...] Sp. z o.o., poprzez sam rzekomy fakt jego podłączenia do sieci obsługiwanej przez tę spółkę, podczas gdy neutralizator nie był urządzeniem przesyłowym oraz nie był połączony z oczyszczalnią ścieków posadowioną na działce nr [...], gdyż jako szereg zbiorników magazynowych na substancje ciekłe sam służył za niezależne urządzenie do podczyszczania ścieków, nie będące elementem sieci przesyłowej; sam fakt podłączenia urządzenia do sieci przedsiębiorstwa przesyłowego powoduje przejście jego własności na to przedsiębiorstwo, podczas gdy dla przejścia prawa własności rzeczy koniecznym jest zawarcie osobnej czynności prawnej, a okoliczność połączenia sieciowego nie jest zdarzeniem prawnym powodującym przejście prawa własności; g) art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. 7. art. 155 i n. k.c., poprzez uznanie, iż postanowienie o zabezpieczeniu udzielone przez sąd w postępowaniu zabezpieczającym, o którym mowa w art. 730 i n. k.p.c. spółce [...] Sp. z o.o. względem spółki [...] Sp. z o.o., poprzez zapewnienie dostępu uprawnionemu do szeregu obiektów budowlanych stanowi tytuł prawny do tych obiektów, podczas gdy zabezpieczenie sądowe nie należy do żadnych źródeł pochodnego lub pierwotnego nabycia prawa własności, a stanowi jedynie tymczasowe unormowanie praw i obowiązków stron, w tym przypadku kształtując jedynie stan faktyczny jakim jest korzystanie z rzeczy.

Skarżąca podniosła, że Spółka [...] Sp. z o.o. posiada tytuł prawny (prawo użytkowania wieczystego wraz z prawem własności) do działki nr [...], na której posadowiona jest elektrociepłownia. Nie posiada prawa własności żadnej innej działki na terenie dzielnicy [...], toteż przedsiębiorstwem, o jakim może być mowa względem [...] Sp. z o.o. jest jedynie przedsiębiorstwo elektrociepłownicze.

Zdaniem skarżącej właścicielem m.in. neutralizatora była wówczas spółka [...] Sp. z o.o. (poprzednik prawny skarżącego), a [...] Sp. z o.o. jedynie dzierżawcą. Ponadto w aktach notarialnych z 2004 roku dotyczących wniesienia do majątku [...] Sp. z o.o. szeregu składników majątkowych ze spółki [...] Sp. z o.o. brak jest wzmianki o neutralizatorze, toteż [...] Sp. z o.o. nie nabyła go na mocy tych czynności prawnych. Nie może być zatem uznana za właściciela neutralizatora, skoro nie wszedł on aportem do tej spółki. Biorąc pod uwagę fakt, iż władztwo nad nieruchomością i samym neutralizatorem przysługiwało w owym czasie poprzednikowi prawnemu skarżącego, naturalnym i zasadnym wydaje się wybór podmiotu zobowiązanego do dokonania rozbiórki, zważywszy, że był on również adresatem wcześniejszej wykonalnej decyzji dotyczącej neutralizatora.

Skarżąca Spółka podniosła, że uzyskała informację, zgodnie z którą decyzja organu I instancji uzyskała status ostatecznej w dniu [...] maja 2012r. i od tego dnia rozpoczęła się rozbiórka neutralizatora, która zakończyła się [...] czerwca 2012r. a same prace porządkujące teren rozbiórki w dniu [...] czerwca 2012r., co potwierdzają protokół oględzin działki [...] z dnia [...] października 2012r., protokół z poboru próbek przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] listopada 2012r., mapa geodezyjna sporządzona w dniu [...] czerwca 2012r.

Odnosząc się do powołanego przez organ odwoławczy postanowienia o zabezpieczeniu wydanego w sprawie o naruszenie posiadania prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] pod sygn. akt [...] C [...]względem neutralizatora, skarżąca Spółka stwierdziła, że postanowienie zostało prawomocnie uchylone. Adresatem zabezpieczenia w sprawie o sygn. akt II Ns 170/09 przed ww. Sądem jest spółka [...] Sp. z o.o., nie skarżący. Spółka [...] od prawie dwóch i pół roku nie jest już użytkownikiem wieczystym działki nr [...], toteż zabezpieczenie jest niewykonalne, gdyż nie przechodzi na następców prawnych.

Zdaniem skarżącej Spółki, w świetle ww. argumentacji postępowanie przed organem II instancji było bezprzedmiotowe i winno zostać umorzone.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, wynikających z przepisów art. 7, 77, 107 k.p.a., w okolicznościach niewłaściwego wyjaśnienia podstawowej dla postępowania odwoławczego kwestii, tego czy odwołanie pochodzi pod strony postępowania.

Decyzja organu pierwszej instancji zapadła na podstawie art. 67 ustawy Prawo budowlane. Krąg stron w tym postępowaniu powinien wynikać z przepisu art. 61 ustawy Prawo budowlane, zatem stroną może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.

Organ drugiej instancji bez wyczerpującego uzasadnienia, opartego na stanie prawnym obiektu, wydaje się że przyjął, iż odwołująca się Spółka jest właścicielem tego obiektu. Organ, w odniesieniu do ww. Spółki zamiennie operował jej przymiotem, raz stwierdzał, że jest użytkownikiem i zarządcą obiektu, by dalej przyjąć, że jest zarządcą i właścicielem. Tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie pozwala na jednoznaczne określenie, czy i jakim tytułem prawnym do obiektu skarżąca Spółka dysponuje.

W szczególności, co przyznał na rozprawie jej pełnomocnik, ewidencja środków trwałych Spółki nie wymienia konkretnie przedmiotowego neutralizatora. Powołana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dyspozycja art. 49 § 1 k.c. nie wnosi nic dla ustalenia tytułu prawnego odwołującej się Spółki do przedmiotu nakazu rozbiórki. Jak stanowi ww. przepis (organ wskazał błędnie k.p.c.) urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Podkreślmy, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa, a ta okoliczność nie została jednoznaczne ustalona.

Kierując się powyższą argumentacja organ drugiej instancji ponownie badając odwołanie oceni to, czy pochodzi ono od strony postępowania.

W przypadku, kiedy organ pozytywnie oceni powyższą przesłankę będzie miał na uwadze, to, że bada sprawę według jej stanu na datę orzeczenia. W tym kontekście weźmie pod uwagę podnoszoną okoliczność wykonania rozbiórki, ale i to, że w tym zakresie, wg. informacji przekazanych przez pełnomocnika skarżącej Spółki, toczy się postępowanie przed nadzorem budowlanym.

Sąd, jako trafne, choć w okolicznościach sprawy przedwczesne, ocenia wskazania organu drugiej instancji, co do przesłanek wynikających z art. 67 ustawy Prawo budowlane, których dopiero konieczne zaistnienie, uzasadnia orzeczenie w przedmiocie rozbiórki. Podobnie jako prawidłowe, co do zasady, Sąd ocenia wskazania o konieczności prowadzenia procedury z uwzględnieniem rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004r., w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit c , art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012r., poz. 270 ze zm.).