Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1328/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 130 a ust. 2 pkt 1 lit. a, ust. 10, ust. 10 h, ust. 10 i
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 15 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 168 poz 1186
law: Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 45, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 156 § 1 i 3, art. 182 § 2, art. 183 § 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędziowie: NSA Przemysław Szustakiewicz del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 932/19 w sprawie ze skargi G. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2019 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zapłaty kwoty z tytułu usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu 1) prostuje z urzędu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 932/19, w ten sposób, że w miejsce słów "G. S.A." wpisuje słowa "G. S.A.", 2) uchyla zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2019 r., a także decyzję Starosty O. z dnia [...] listopada 2016 r., Nr [...], 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz G. S.A. z siedzibą w W. kwotę 1094 (jeden tysiąc dziewięćdziesiąt cztery) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 listopada 2019 r. oddalił skargę G. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] marca 2019 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku zapłaty kwoty z tytułu usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] listopada 2011 r. w miejscowości C. funkcjonariusz Policji, z uwagi na nietrzeźwość kierującego, wydał dyspozycję usunięcia pojazdu marki Audi A4 o numerze rejestracyjnym [...] i numerze identyfikacyjnym pojazdu [...], w związku z czym pojazd został odholowany na parking strzeżony. W toku postępowania ustalono, że w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu dysponentem pojazdu był K.J. a właścicielem Bank. Pismem z 9 stycznia 2012 r. kierowca został poinformowany o usunięciu pojazdu na parking strzeżony i konsekwencjach jego nieodebrania. W związku z nieodebraniem pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia wnioskiem z 25 września 2012 r. Starosta O. wystąpił do Sądu Rejonowego w O. o orzeczenie przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz powiatu o. Sąd postanowieniem z 9 października 2012 r. (sygn. akt I Ns 855/12) orzekł o przepadku pojazdu na rzecz powiatu. W dniu 1 października 2012 r. do Starosty O. wpłynęło pismo Banku, z którego wynika, że w związku z całkowitą spłatą zobowiązań 14 września 2012 r. Bank przeniósł prawo własności pojazdu na Kierowcę.

Decyzją z [...] listopada 2016 r. Starosta O. nałożył na G. S.A. i kierowcę obowiązek zapłaty kwoty w wysokości 13 041,00 zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu.

Po rozpatrzeniu odwołania Banku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] marca 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, że Bank został prawidłowo zawiadomiony o fakcie usunięcia pojazdu i skutkach jego nieodebrania. Wywiódł, że solidarne obciążenie kosztami usunięcia i przechowywania pojazdu wynikało z przeniesienia prawa własności pojazdu na K.J. w trakcie okresu przechowywania pojazdu.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, G. S.A. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji w części dotyczącej Banku.

Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił złożoną skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał na solidarną odpowiedzialność właściciela pojazdu i osoby, w której władaniu znajdował się faktycznie pojazd w czasie wystąpienia zdarzenia uzasadniającego usunięcie pojazdu. Zaznaczył, że przejście prawa własności na inny podmiot powoduje, że od tej daty wszystkie koszty obciążają kolejnego właściciela. Sąd odnotował, że Bank odebrał pismo informujące o fakcie usunięcia pojazdu na koszt właściciela i uczestniczył czynnie w postępowaniu administracyjnym. Wywiódł, że fakt, że dana osoba była czynna w siedzibie strony i posługiwała się pieczęcią Banku, przesądza o tym, że osoba ta była uprawniona do odbioru korespondencji. Zdaniem Sądu prawidłowa organizacja odbioru korespondencji, stanowi obowiązek każdego podmiotu funkcjonującego w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Odnotował, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania z [...] kwietnia 2013 r. w sprawie obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu oraz decyzja z [...] lipca 2013 r. skierowane zostało do Banku na adres jego siedziby w Warszawie. Sąd nie uznał za uzasadniony zarzutu, że Bank nie został o fakcie usunięcia pojazdu i skutkach jego nieodebrania w terminie prawidłowo powiadomiony z uwagi na fakt, że adres, na który skierowano zawiadomienie, nigdy nie był siedzibą Banku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył G.. S.A., zaskarżając rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o jego uchylenie wraz z decyzjami organów obu instancji, umorzenie postępowania administracyjnego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zastępstwa procesowego. Dodatkowo Bank zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: P.p.s.a., w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 168 poz. 1186, z późn. zm.), dalej: u.k.r.s., przez jego pominięcie przez Sąd, co w efekcie doprowadziło do przyjęcia, że organ I stopnia nie naruszył art. 7 k.p.a., i podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względnie słuszny interes skarżącego;

2) przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 45 k.p.a. przez jego pominięcie, skutkujące uznaniem przez Sąd, że w wyniku doręczenia zawiadomienia organu o usunięciu pojazdu na adres oddziału Banku, a nie na adres siedziby spółki, Bank został prawidłowo powiadomiony o usunięciu pojazdu i skutkach jego nieodebrania, co doprowadziło do pozbawienia skarżącego prawa do czynnego udziału w postępowaniu;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyżej wymienionych przepisów oraz brakiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z uwzględnieniem słusznego interesu strony;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. przez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, w szczególności Bank nie może ponosić negatywnych konsekwencji za zaniechania i zwłokę w działaniu organów, które w znaczący sposób przedłuża postępowanie.

Uzasadniając powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie podniósł, że wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu został rozpatrzony bez udziału Banku. Zaznaczył, że zawiadomienie o usunięciu pojazdu na parking strzeżony otrzymał po terminie umożliwiającym odbiór pojazdu, przy czym zawiadomienie zostało skierowane do nieistniejącego już w tej dacie podmiotu na adres oddziału w J., gdzie Bank nigdy nie miał zarejestrowanej siedziby. Argumentował, że doręczenie pisma na adres niebędący siedzibą Banku doprowadził do pozbawienia skarżącego możliwości obrony. Wskazał także, że większość obciążających go kosztów wynika z zaniedbań organu pierwszej instancji, który przez 6 miesięcy nie podejmował żadnych działań zmierzających do skierowania wniosku o przepadek pojazdu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Mając na uwadze przedmiot sprawy, należy wskazać, że zgodnie z art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908, z późn. zm.), dalej: u.p.r.d., pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy kierowała nim osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu. Jednocześnie zgodnie z art. 130a ust. 10h u.p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Odnotować przy tym należy, że w myśl art. 130a ust. 10i u.p.r.d. jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Wyjaśnienia także wymaga, że zgodnie z art. 130a ust. 10 u.p.r.d. starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że Bank pismem z 30 marca 2012 r. został poinformowany o usunięciu spornego pojazdu, a zawiadomienie to zostało odebrane 5 kwietnia 2012 r., co zostało potwierdzone pieczęcią Banku i podpisem pracownika. W tym miejscu należy wskazać, że wprawdzie pismo zostało skierowane na adres jednej z placówek Banku, a nie na adres jego siedziby rejestrowej, ale nie zmienia to faktu, że odbiór pisma został potwierdzony podpisem pracownika i pieczęcią Banku. Tym samym nie sposób uznać, że Bank jako strona postępowania nie został skutecznie poinformowany o usunięciu pojazdu, tym bardziej że jak wynika z akt sprawy, brał czynny udział w dalszym postępowaniu. Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za niezasadny należało uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 45 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 15 ust. 1 u.k.r.s.

Zasadny jest natomiast zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 8 kpa. poprzez pogwałcenie zasady zaufania obywateli do władzy publicznej. Co prawda we wniesionym środku zaskarżenia nie przywołano przy tym § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej (Dz. U. 2018, poz. 2285), który nakazuje podmiotowi, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu niezwłocznego powiadomienia o tym m. in. właściciela pojazdu, to jednakowoż skarga kasacyjna przywołując art. 8 kpa zarzuca zaniechanie i zwłokę w działaniu organów, które w znaczący sposób przedłużały postępowanie.

Z akt sprawy wynika, że stosowne powiadomienie Banku zostało dokonane pismem organu Policji z dnia 30 marca 2012 r. , które zostało doręczone w dniu 5 kwietnia 2012 r., a więc po upływie ponad 4 miesięcy od usunięcia pojazdu. Nie sposób więc przyjąć, że przewidziany obowiązek niezwłocznego powiadomienia został zrealizowany. Okoliczność ta bez wątpienia rzutowała na wysokość kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu, podobnie zresztą jak opieszałość organu w zakresie wystąpienia z wnioskiem o orzeczenie przepadku samochodu. Stosownie bowiem do treści art. 130a ust. 10a w zw. z ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym Starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu usuniętego z drogi na rzecz powiatu nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia. Skoro powiadomienie Banku o usunięciu pojazdu nastąpiło 5 kwietnia 2012 r. to już 6 maja 2012 r. Starosta uprawniony był wystąpić z wnioskiem do właściwego sądu powszechnego. Tymczasem wniosek taki wpłynął do sądu dopiero w dniu 25 września 2012 r. co w sposób oczywisty generowało dalsze koszty. Nie sposób zatem w tym przypadku podzielić stanowiska Sądu I instancji, że organy nie mogą ponosić skutków owej opieszałości. Prowadziłoby to bowiem do sytuacji, w której ujemne konsekwencje takich zaniechań będzie ponosił skarżący kasacyjnie Bank. Ani organy obu instancji ani Sąd Wojewódzki nie rozważyły tej kwestii w kontekście zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku, tzn. uznając skargę kasacyjną za uzasadnioną uchylił zaskarżony wyrok, a przyjmując, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, po rozpoznaniu skargi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty O. z dnia [...] listopada 2016 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane będą uwzględnić poczynione w niniejszym uzasadnieniu rozważania.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.

Orzeczenie o sprostowaniu komparycji wyroku Sądu I instancji wydane zostało na podstawie art. 156 § 1 i 3 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że w nazwie spółki występuje zwrot "G.", a nie "G.".

Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.