Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 826/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1, art. 148
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant Referent-stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2012 r. sprawy ze skargi W. Ir. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa po ponownym rozpatrzeniu wniosku W. I. o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] odmawiającą W. I., Z. K., M. M. i A. T. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. I. oraz A. I. nieruchomości położonej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] lutego 2012 r. odmawiające wznowienia postępowania w tej sprawie.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Decyzją z dnia [...] września 2011r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011r. znak: [...] odmawiającą W.., Z. S. W. R., J. R., T. I., M. I., M. M. i A. C. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. I. oraz A. I. nieruchomości w L. przy ul. [...], województwo [...] oraz gruntu położonego w M., województwo [...], obecnie [...], z uwagi na fakt zrealizowania prawa do rekompensaty w wysokości przekraczającej 20% wartości pozostawionych nieruchomości.

Decyzja powyższa stała się prawomocna z dniem [...] października 2011r.

Pismem z dnia [...] października 2011 r. W. I. wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2011 r., wnosząc o potwierdzenie prawa do rekompensaty za dom mieszkalny pozostawiony w M. Wnioskodawca przedłożył jednocześnie uwierzytelniony odpis tłumaczenia przysięgłego zaświadczenia wydanego przez Radę Gminną w S., powiat [...] z treści, którego wynika, że F. I. posiadał dom nr [...], pokryty blachą cynkową, długi [...] m, [...] wysoki [...] m., weranda oszklona [...] szeroka [...].

W związku z wezwaniem skierowanym przez Ministra Skarbu Państwa do wnioskodawcy, pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. W. I. poinformował, że podstawą prawną wznowienia postępowania jest przesłanka zawarta w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi wydającemu decyzję. Wnioskodawca podniósł przy tym, że w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nie została uwzględniona wartość domu pozostawionego w M. przez F. I. Poinformował jednocześnie, że o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania dowiedział się w momencie otrzymania decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] wrzesnia 2011 r. tj. w dniu [...] września 2011 r.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] września 2011 r. W uzasadnieniu swojego rozstzrygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienia postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca o dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Minister stwierdził jednocześnie, że wnosząc o wznowienie postępowania W. I. przesłał dokument, który miałby stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Jednak z adnotacji znajdującej się na uwierzytelnionej kopii tego dokumentu wynika, że został on uwierzytelniony przez notariusza A. O. w dniu [...] listopada 2010 r. Zatem strona powzięła informację o dokumencie mogącym stanowić dowód posiadania prawa własności do budynku mieszkalnego położonego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez F. I. najpóźniej w dniu 15 listopada 2010 r. Minister powołał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym strona występująca z wnioskiem o wznowienie postępowania powinna zadbać o dowody potwierdzające datę dowiedzenia się o istnieniu przesłanki do wznowienia postępowania. W konsekwencji Minister Skarbu Państwa stwierdził, że skoro strona wiedziała o w/w dokumencie wcześniej, to nie została spełniona przesłanka "nowej okoliczności" z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Tym samym brak jest podstaw do wznowienia postępowania.

Minister wskazał poza tym, że zgodnie z treścią wniosków o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożonych przez W. I. do organu wojewódzkiego, przedmiotem postępowania objęte zostały nieruchomości położone w L. przy ul. [...] oraz grunt położony w M. o powierzchni [...] sążni. Również w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] strona wyraźnie wskazała, że dochodzi prawa do rekompensaty za ww. mienie. Załączone zaś do wniosku o wznowienie postępowania dokumenty dotyczą domu drewnianego położonego na gruncie w M. nie mają więc zdaniem organu znaczenia w sprawie, skoro mienie to nie było przedmiotem rozstrzygnięcia organów.

Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. W. I. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, iż występując z wnioskiem o wznowienie postępowania nie miał zamiaru wprowadzać w błąd organu orzekającego. Sporny dokument nie został bowiem dołączony do akt sprawy i został przez stronę zapomniany. Jednak wobec tego, że zarówno w decyzji Wojewody [...] jak i utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Skarbu Państwa, nie zaliczono całości mienia tj. budynku w M., przedłożenie tego dokumentu stało się dla strony bardzo istotne.

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] lutego 2012 r. odmawiające wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu organ ponownie powołał się na przepis art. 148 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz wskazał, że przedstawiony przez stronę dokument został uwierzytelniony przez notariusza w dniu 15 listopada 2010 r. Ponadto we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona stwierdziła, iż była w posiadaniu w/w dokumentu lecz o nim zapomniała. Minister stwierdził zatem, że strona posiadała wiedzę o powyższym dokumencie co najmniej w dniu 15 listopada 2010 r.

Minister wskazał poza tym, że przy wznowieniu postępowania nie może być wątpliwości, iż "nowe dowody", o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, muszą stać się stronie znane po tym jak decyzja stała się ostateczna. Natomiast w niniejszej sprawie strona już wcześniej posiadała informację o ww. dokumencie. Wskazał przy tym, że strona będąc świadoma istnienia określonych dowodów dotyczących nieruchomości położonych w M., jednocześnie nie zgłaszając ich na żadnym etapie prowadzonego postępowania, czyni to na własne ryzyko. Powołanie się natomiast na te dowody dopiero we wniosku o wznowienie postępowania oraz jego rozpatrzenie doprowadziłoby, zdaniem organu, do niedopuszczalnego naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.

Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu W. I. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniósł, że występując z wnioskiem o wznowienie postępowania dołączył dokument, który do tej pory nie był przedłożony do akt sprawy, został zapomniany przez stronę i nie był znany organowi wydającemu decyzję o odmowie przyznania prawa do rekompensaty. Skarżący wskazał ponadto, że organy orzekające w sprawie, do 20% wartości pozostawionych nieruchomości, o których mowa w art. 13 ustawy, zaliczyły jedynie dom przy ulicy [...] w L., woj. [...] oraz [...] sążni ogrodu położonego w M., woj. [...] i tak ustaloną wysokość rekompensaty następnie pomniejszyły o wartość nabytego przez F. I. prawa własności domu jednorodzinnego, mieszkalnego, murowanego, położonego w W. przy ul. [...] i ustanowieniu wieczystego użytkowania gruntu w ramach realizacji prawa do rekompensaty. Skarżący podał poza tym, że o nieprawidłowości w postępowaniu organu pierwszej instancji w tym zakresie, strona skarżąca wspomniała w odwołaniu od decyzji Wojewody [...]. Faktu tego natomiast organ odwoławczy nie uwzględnił.

Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej jako "ppsa").

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że instytucja wznowienia postępowania, będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 kodeksu postępowania administracyjnego. Z tego też powodu instytucja ta może być stosowana tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie i po spełnieniu koniecznych warunków.

Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania można podzielić na dwie fazy. Złożenie podania o wznowienie wszczyna postępowanie wstępne, w którym organ zobowiązany jest zbadać, czy wniosek taki oparty jest o ustawowe przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 kpa i art. 145a kpa, czy wniosek został złożony przez podmiot będący stroną w sprawie oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. W przypadku ustalenia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w ww. przepisach, czy też podanie nie pochodzi od strony bądź nie został zachowany termin do jego złożenia - organ administracji działając na podstawie art. 149 § 3 kpa rozstrzyga o odmowie wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania zarówno, co do przyczyn wznowienia, jak i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (wówczas rozpoczyna się drugi etap postępowania).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2012 r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] września 2011 r., znak: [...] oraz postanowienie z dnia [...] marca 2012 r., utrzymujące je w mocy są prawidłowe.

Jak słusznie podniosły organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, termin do złożenia żądania o wznowienie postępowania zaczyna bieg od dnia, w którym strona w jakikolwiek sposób posiadła informację o okolicznościach mogących stanowić podstawę wznowienia postępowania (art. 148 § 1 kpa), lub też od dnia, w którym strona dowiedziała się o wydanej decyzji (art. 148 § 2 kpa). Zachowanie powyższego terminu musi być udowodnione przez stronę. Organ administracji zaś swobodnie ocenia dowody w tej mierze. W przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie postępowania po terminie określonym w art. 148 § 1, organ administracji jest zobowiązany do wydania, na podstawie art. 149 § 3, decyzji o odmowie wznowienia postępowania.

Jak słusznie wskazał Minister Skarbu Państwa, skarżący W. I. wiedział o istnieniu przedłożonego przez niego dokumentu (jako nowej okoliczności w sprawie), co najmniej w dniu 15 listopada 2010 r. tj. w dniu, w którym uzyskał jego uwierzytelnioną notarialnie kopię. Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął zatem w dniu 15 grudnia 2010 r. Jak wynika natomiast z akt sprawy i co jest kwestią bezsporną, skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania dopiero w dniu 18 października 2011 r.

Natomiast tłumaczenie strony, że dokument, który jej zdaniem stanowi podstawę do wznowienia, został "przez stronę zapomniany", nie stanowi okoliczności uzasadniającej uwzględnienie żądania skarżącego. Tym bardziej, że jak wskazano powyżej wniosek o wznowienie postępowania złożony został z uchybieniem terminu do jego wniesienia.

Na marginesie wskazać należy, że jeżeli decyzje organów administracji orzekające w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nie spełniały oczekiwań stron postępowania, mogły one składać odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji a następnie skargę do sądu administracyjnego.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organy w sposób prawidłowy dokonały ustaleń w oparciu o zebrany w sprawie materiał dokumentacyjny. Dlatego też zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 12 § 1 KPA Sąd uznał za niezasadne.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy art. 145 § 1 kpa i art. 148 kpa.

Prawidłowo zatem organy odmówiły wznowienia postępowania uznając, że strona występująca z żądaniem wznowienia nie udowodniła zachowania ustawowego terminu przewidzianego na złożenie takiego wniosku.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji