Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1730/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie Sędzia del. WSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 31 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2007r. sygn. akt II SA/Wa 688/07 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 688/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej utrzymującą w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej

utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] listopada 2006 r., nr

[...]. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Śląskiego Okręgu

Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r., nr [...] wypowiadającej st. sierż. sztab.

M. P. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy podniósł, że na podstawie

rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 26 lipca 2002 r.

nr Pf-309/Org./PI jednostka wojskowa, w której służył skarżący na stanowisku

służbowym Kierownika Kancelarii Tajnej w pionie Ochrony Informacji Niejawnych w

Wojskowej Komendzie Uzupełnień w T., w stopniu etatowym podoficera

zawodowego, specjalności wojskowej [...], w grupie uposażenia U-28, z

dniem 1 listopada 2003 uległa przeformowaniu w nową strukturę organizacyjną. W

wyniku zmian organizacyjno - etatowych stanowisko zajmowane przez M. P.

uległo likwidacji, zainteresowany zaś nie wyraził zgody na wyznaczenie go na niższe

stanowisko służbowe - podoficera w 9 Brygadzie Kawalerii Pancernej w B., w

stopniu etatowym podoficera zawodowego, specjalności wojskowej 57786, w grupie

uposażenia U-30.

Wobec odmowy pełnienia służby na wskazanym stanowisku służbowym,

Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2003 r. -

wydaną na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie

wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 10, poz. 55 ze zm. - zwaną dalej

ustawą pragmatyczną) oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej

z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z

1997 r., Nr 7, poz. 38 ze zm.) - wypowiedział M. P. stosunek służbowy

zawodowej służby wojskowej.

Wnioskiem z dnia 5 października 2006 r. M. P. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. podnosząc, że rozstrzygnięcie to zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy pragmatycznej, polegającym na podjęciu i doręczeniu zaskarżonej decyzji przed planowanym zlikwidowaniem stanowiska służbowego, na którym wnioskodawca pełnił zawodową służbę wojskową.

Dowódca Wojsk Lądowych po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, nie stwierdził zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. i w związku z tym, w dniu [...] listopada 2006 r. wydał decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. P. podnosząc w nim, że organ

nadzoru dokonał błędnej wykładni art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy pragmatycznej i wobec

tego bezpodstawnie przyjął, że decyzja Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia

[...] marca 2003 r. nie narusza w sposób rażący powołanego przepisu. Faktyczna bowiem likwidacja zajmowanego przez wnioskodawcę stanowiska została

dokonana w dniu 31 października 2003 r. i dopiero wówczas zaistniała sytuacja

umożliwiająca dokonanie wypowiedzenia we wskazanym powyżej trybie.

Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, stwierdził, iż zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy pragmatycznej, obowiązującej w dacie wydania kwestionowanej decyzji, dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego żołnierzowi zawodowemu mogło nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz pełnił służbę, podlegała rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a żołnierz zawodowy nie wyraził zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe. Wydany rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia 26 lipca 2002 r. był formalnym aktem przeformowania jednostki, powodującym zmniejszenie struktury organizacyjnej i stanowił podstawę do podjęcia działań personalnych zmierzających do przesunięć kadrowych, a w przypadku braku takich możliwości - stanowił podstawę do wypowiadania żołnierzom stosunków służbowych.

Wobec niewyrażenia przez M. P. pisemnej zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe, zostały - zdaniem Ministra - spełnione przesłanki, o których mowa w art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy pragmatycznej i dokonanie wypowiedzenia w kwietniu 2003 r. stało się zasadne. Zarzuty zaś skarżącego zawarte w odwołaniu, dotyczące podjęcia decyzji o wypowiedzeniu stosunku służby przed datą wprowadzenia w życie zmian etatowych w jednostce wojskowej, w której zainteresowany pełnił służbę, organ II instancji uznał za nietrafne. Ustawa pragmatyczna przewidywała bowiem, aż 9-ciomiesięczny okres wypowiedzenia stosunku służbowego. Okres wypowiedzenia, w przypadku, skarżącego rozpoczął bieg od dnia 1 maja 2003 r., a zatem rozwiązanie stosunku służbowego nastąpiło już po dacie przeformowania jednostki (wyznaczonej na 31 października 2003 r.) i likwidacji stanowiska służbowego zajmowanego przez skarżącego.

Organ podkreślił przy tym, że wypowiedzeń żołnierzom zawodowym stosunku służby wojskowej, w oparciu o powołany przepis, można było dokonać zarówno w trakcie rozpoczęcia przekształceń w strukturach organizacyjno - etatowych jednostek wojskowych polegających m.in. na przeformowaniu w nowe struktury organizacyjne, bądź też na rozformowaniu, tj. likwidacji poszczególnych jednostek wojskowych, jak również po ukończeniu tych procesów. W ocenie Ministra Obrony Narodowej, decyzja będąca przedmiotem kontroli nadzorczej, była prawidłowa, gdyż wypowiedzenia M. P. stosunku służbowego dokonano zgodnie z obowiązującymi wówczas unormowaniami prawnymi. Nie wystąpiła zatem w tym przypadku żadna z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

W złożonej od przedstawionej wyżej decyzji skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. P. wniósł o uchylenie w całości

zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej ją. Skarżący twierdził, że obie wydane w tej sprawie decyzje naruszają przepisy prawa materialnego, tj. w szczególności:

1) art. 78 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 36 ust. 6 w zw. z art. 36 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy pragmatycznej, poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe

zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż spełnione zostały, określone w w/w przepisach, przesłanki wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej

służby wojskowej, w konsekwencji czego nie doszło do rażącego naruszenia prawa

przy zwalnianiu go ze służby, podczas gdy takie naruszenia wystąpiły;

2) art. 36 ust. 4 ustawy pragmatycznej w związku z § 40 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy

zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 7, poz. 38 ze zm.), poprzez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż została skarżącemu

złożona propozycja objęcia stanowiska służbowego (przez co, wobec odmowy

żołnierza, spełniono jedną z przesłanek wypowiedzenia), w sytuacji gdy w

rzeczywistości postępowanie organu, który dokonał wypowiedzenia stosunku

służbowego było niewłaściwe, albowiem złożona przez ten organ propozycja nie uwzględniała kwalifikacji posiadanych przez skarżącego do objęcia stanowiska, a

ponadto propozycja była złożona przedwcześnie;

3) art. 20 ust. 3 ustawy pragmatycznej, poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a w

konsekwencji przedwczesne zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej i

ograniczenie mu możliwości odbycia służby wojskowej wymaganej dla przyznania

świadczeń emerytalnych w pełnym wymiarze;

4) § 61 w/w rozporządzenia, poprzez jego niezastosowanie w sprawie i w wyniku tego

uznanie, iż możliwe było wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego zawodowej

służby wojskowej, podczas gdy przepis ten przewiduje możliwość pozostawienia

skarżącego w służbie;

5) § 8 i 9 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień (Dz. U. Nr 66,

poz. 613) poprzez jego niezastosowanie w sprawie, czego następstwem było

nieuwzględnienie okoliczności, że rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP Nr PF-

309/Org./P1 z dnia 26 lipca 2002 r. wskazywał nazwy komórek organizacyjnych w

nowych etatach Wojskowych Komend Uzupełnień zawarte w w/w rozporządzeniu, które

obowiązywało dopiero od 1 lipca 2004 r.

Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy bez

uwzględnienia słusznego interesu skarżącego oraz nie ustosunkowanie się do

wszystkich zarzutów skarżącego i nie uwzględnienie wszystkich naruszeń prawa

mających miejsce w toku zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej, w szczególności

zaś naruszeń przepisów regulujących przebieg postępowania administracyjnego tj.: art. 6, 7,8,9, 10 §1, 11, 16,28,61 §4, 77 §4, 78, 79, 81, 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz

podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę jako nieuzasadnioną - na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że rażące naruszenie prawa, o którym jest mowa w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. i na który powoływała się we wniosku strona, zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może zostać zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić zatem tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność.

Odnosząc powyższe do przedmiotowego stanu faktycznego, Sąd nie zgodził się ze skarżącym, że przy wydawaniu kwestionowanej decyzji doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, iż podstawę decyzji Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. o wypowiedzeniu st. sierż. sztab. M. P. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego i odmowy wyrażenia zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe, stanowiły przepisy, obowiązującej w dacie wydania powyższej decyzji, ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej

żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 10, poz. 55 ze zm.). Zgodnie art. 78 ust. 2

pkt 3 powołanej ustawy, dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez

właściwy organ wojskowy mogło nastąpić w przypadku, o którym mowa w art. 36 ust. 6.,

tj. gdy zlikwidowano zajmowane przez żołnierza zawodowego stanowisko służbowe, a żołnierz nie wyraził pisemnej zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko.

Sąd zaznaczył, że poza sporem pozostawało, że mocą rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 26 lipca 2002 r., nr Pf 309/Org./P1 w sprawie zmian organizacyjno - etatowych w wojskowych komendach uzupełnień, Wojskowa Komenda Uzupełnień w T. z dniem 31 października 2003 r. uległa przeformowaniu i z datą 1 listopada 2003 r. unieważniony został w dotychczasowym stanie etat wojenno-pokojowy tej jednostki. Tym samym stanowisko, w kształcie zajmowanym przez skarżącego przed przeformowaniem, przestało istnieć w nowej strukturze organizacyjnej jednostki. Jej przeformowanie było wówczas równoznaczne ze zmianą dotychczasowego stanu organizacyjnego na rzecz nowej struktury organizacyjnej odpowiadającej zapotrzebowaniom polityki Państwa w zakresie obronności. Przedmiotowy rozkaz miał charakter konstytutywny i od dnia jego wydania do dnia w nim wskazanego, jako data zakończenia przekształceń organizacyjno - etatowych, wyznaczał granice czasowe dokonania przeformowania. Stąd też - zdaniem Sądu I instancji - wydanie przez Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w/w rozkazu stanowiło podstawę do podjęcia działań personalnych, zmierzających do przesunięć żołnierzy zawodowych na inne stanowiska, a w przypadku braku takich możliwości - do wypowiadania tym żołnierzom stosunku służbowego. W przypadku skarżącego wybrany został tryb wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, który umożliwiał mu uprzednio, choć na gorszych warunkach niż dotychczasowe, pozostanie w służbie wojskowej. Przed dokonaniem wypowiedzenia w dniu 5 lutego 2003 r. skarżący nie wyraził pisemnej zgody na objęcie zaproponowanego niższego stanowiska służbowego podoficera w 9 Brygadzie Kawalerii Pancernej w B. W związku z powyższym, podzielając stanowisko organów, iż w tym przypadku zostały spełnione obie przesłanki warunkujące zastosowanie przepisu art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy pragmatycznej, Sąd uznał, że przy wydawaniu objętej wnioskiem nadzorczym decyzji nie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podkreślono również, iż nie można było zgodzić się ze skarżącym, że wypowiedzenie mu stosunku służbowego było przedwczesne, gdyż zajmowane przez niego stanowisko w dacie wydania przedmiotowej decyzji jeszcze istniało. Sprawą oczywistą bowiem było, że w sytuacji, gdy ma dojść do zlikwidowania określonych stanowisk, organ musi odpowiednio wcześniej dokonać właściwego zagospodarowania kadry, by nie doprowadzić do przerwania prawidłowego funkcjonowania reorganizowanej jednostki.

W tej mierze Sąd powołał się na orzecznictwo sądowoadministracyjne w postaci wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SA 2673/00 ( publik. LEX nr 77681), w którym została zawarta teza, że "(...) musi istnieć związek przyczynowy między reorganizacją jednostki wojskowej lub zmniejszeniem jej stanu etatowego, a wypowiedzeniem żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego. Wypowiedzenia stosunku służbowego można zatem dokonać w trakcie likwidacji jednostki lub zmniejszenia jej stanu etatowego, a nie tylko po zakończeniu tych procesów". W ocenie Sądu pogląd ten był aktualny również na gruncie regulacji art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy pragmatycznej. W tym przypadku sytuację jaką przewiduje art. 36 ust. 1 pkt 3 tej ustawy - "gdy zlikwidowano, zajmowane stanowisko służbowe" - należało bowiem interpretować szerzej, niż to przyjął skarżący. Przedmiotowa likwidacja stanowiska w jednostce wojskowej nie jest bowiem zdarzeniem nagłym, lecz długotrwałym, zamykającym się w określonym przedziale czasowym, rozpoczętym w dniu wydania rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP (26 lipca 2002 r.),

a zakończonym w dacie wskazanej w rozkazie (31 października 2003 r.).

Mając zatem powyższe na uwadze oraz zważywszy, że decyzję wypowiadającą

stosunek służby doręczono skarżącemu w dniu 15 kwietnia 2003 r. zaś okres

wypowiedzenia upływał z końcem stycznia 2004 r., już po zakończeniu procesu

likwidacji stanowisk w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w T., Sąd uznał, że brak było w niniejszej sprawie uzasadnionych podstaw, aby tak dokonane wypowiedzenie oceniać w kategoriach rażącego naruszenia prawa.

Odnosząc się do kwestii propozycji objęcia przez skarżącego niższego stanowiska (nieodpowiadającego posiadanym przez M. P. kwalifikacjom żołnierza zawodowego) Sąd uznał, że okoliczność ta nie mogła być oceniana w kategoriach rażącego naruszenia prawa. Z treści bowiem przepisu art. 36 ust. 6 ustawy pragmatycznej jednoznacznie wynika, że można wypowiedzieć żołnierzowi stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w przypadku, gdy ten "nie wyrazi pisemnej zgody na wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe". Powołany przepis nie wprowadza zatem ograniczeń, co do rodzaju tego stanowiska służbowego a twierdzenia strony skarżącej opierają się w tym przypadku na własnej interpretacji wspomnianego przepisu. W sytuacji zatem, gdy ocena naruszenia prawa opiera się na wykładni przepisów prawa, nie można było uznać, iż kontrolowane orzeczenie naruszało prawo w stopniu "rażącym". W przedstawionej bowiem sytuacji nie było oczywiste, "widoczne gołym okiem" wystąpienie którejkolwiek z przesłanek przewidzianych w art. 156 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego, zaskarżona decyzja została w związku z tym wydana z uwzględnieniem prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, zaś jej uzasadnienie w sposób wyczerpujący przytaczało motywy, którymi kierował się organ odwoławczy. Z powyższych względów Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia szeregu podanych w skardze przepisów proceduralnych. Za usprawiedliwiony został przy tym uznany zarzut dotyczący naruszenia przez organ l instancji art. 64 § 4 k.p.a. Z akt personalnych wynikało bowiem, iż skarżący nie został zawiadomiony przez Dowódcę Wojsk Lądowych o wszczęciu postępowania nadzorczego. Z uwagi jednak na fakt, iż organ odwoławczy obowiązany był do ponownego rozpoznania sprawy w całości, wspomniana wada, która wystąpiła w postępowaniu przed organem l instancji, nie miała wpływu na wynik końcowego rozstrzygnięcia sprawy.

Również zarzut skargi, dotyczący naruszenia przez organ odwoławczy art. 10 § 1

k.p.a., nie był - zdaniem Sądu - pozbawiony uzasadnionych podstaw. Jednak biorąc pod uwagę charakter postępowania nadzorczego, brak w aktach wezwania strony do

wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego (znanego stronie, bowiem

znajdującego się w jej aktach personalnych) przed wydaniem decyzji, nie mógł mieć

istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd dodatkowo powołał się w tym miejscu na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05 (publik. ONSA i WSA 2006/6/157), w którym zawarta została teza, że

zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej

dokonanie konkretnych czynności procesowych. Tego zaś strona skarżąca w niniejszej

sprawie nie wykazała.

W złożonej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej M. P., wskazując jako jej podstawy naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 174 pkt 2 cytowanej ustawy procesowej), wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.

W skardze kasacyjnej w dużej mierze zostały powtórzone zarzuty i ich argumentacja, które zostały zawarte w skardze. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucił bowiem naruszenie prawa materialnego w szczególności:

- art. 78 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 36 ust. 6 w związku z art. 36 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż spełnione zostały określone w w/w przepisach przesłanki wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej;

- art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji przedwczesne zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej i ograniczenie mu możliwości odbycia służby wojskowej wymaganej dla przyznania świadczeń emerytalnych w pełnym wymiarze;

- § 61 w/w rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 1970 r., poprzez jego niezastosowanie w sprawie, i w wyniku tego uznanie, iż możliwe było wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, podczas gdy przepis ten przewiduje możliwość pozostawienia skarżącego w służbie;

- § 8 i 9 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień (Dz. U. Nr 66,

poz. 613) poprzez jego niezastosowanie w sprawie, czego następstwem było

nieuwzględnienie okoliczności, że rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP Nr PF-

309/Org./P1 z dnia 26 lipca 2002 r. wskazywał nazwy komórek organizacyjnych w

nowych etatach Wojskowych Komend Uzupełnień zawarte w w/w rozporządzeniu, które

obowiązywało dopiero od 1 lipca 2004 r.

Jako zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych w skardze kasacyjnej wskazano na naruszenie przez Sąd Wojewódzki art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nieuwzględnieniu wszystkich naruszeń prawa mających miejsce w toku zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej, w szczególności zaś naruszeń przepisów art. 6,7,8,9, 10§ 1, art. 11, 16, 28, 61 § 4, art. 77 § 4, art. 78, 79, 81, 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej akcentowano zwłaszcza, że obie przesłanki zawarte w art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy pragmatycznej, które winny poprzedzać złożenie wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu stosunku służby, nie zachodziły, zaś wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2001 r., na który powołał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie mógł mieć w tej sprawie zastosowania, gdyż dotyczył innych - zdaniem skarżącego - szczególnych jednostek jakimi były Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe MSWiA. Tym bardziej, że w wyroku z dnia 14 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 498/06 Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając w sprawie dotyczącej innej jednostki, zajął stanowisko analogiczne do poglądu skarżącego.

Ponadto zwracano też uwagę, że propozycja kadrowa złożona skarżącemu w żaden sposób nieuwzględniała posiadanych przez niego kwalifikacji do służby i jego doświadczenia a także specjalizacji. Organ administracyjny winien zaś poszukiwać możliwości wykorzystania żołnierza na innych stanowiskach w różnych rodzajach Sił Zbrojnych i poszukiwania takie musiałyby znajdować odzwierciedlenie w dokumentach kadrowych znajdujących się w aktach personalnych. Z tego powodu - zdaniem skarżącego kasacyjnie - przedłożona jemu propozycja kadrowa nie mogła być uznana za wystarczającą a była wręcz czynnością pozorną.

Zwracano także uwagę, że skarżący kasacyjnie winien mieć przyznane prawo pierwszeństwa, co do objęcia stanowiska służbowego na nowym etacie, który wprowadzał rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego a w sytuacji zaproponowaniu skarżącemu objęcia stanowiska niezgodnie z wymogami ustawy pragmatycznej, należało uznać, że naruszono również w ten sposób przepis § 61 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 1996 r.

Skarżący kasacyjnie podnosił też, iż w rozkazie Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego komórki organizacyjne nazywano wydziałami, ale normatywną podstawę dla takiej struktury organizacyjnej wprowadzało dopiero rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 2004 r., które zaczęło obowiązywać dopiero z dniem 1 lipca 2004 r. Powyższe oznaczało - wg skarżącego - iż działania Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, o którym organy informowały M. P., nie miały normatywnego umocowania w przepisach prawa.

W skardze kasacyjnej akcentowano również, że w decyzji o wypowiedzeniu stosunku służby organ powołał się na nieprawdziwy stan faktyczny bowiem, jak twierdził skarżący w dacie wypowiedzenia nie doszło jeszcze do likwidacji jego stanowiska a zatem sentencja decyzji i jej uzasadnienie pozostawały w sprzeczności.

Poza tym skarżący nie podzielił stanowiska wyrażonego przez Sąd I instancji dotyczący naruszenia przez organy art. 10 § 1 k.pa. twierdząc, iż fakt niezapoznania go z zebranym materiałem dowodowym uniemożliwił mu dokonanie czynności w toku postępowania.

W końcowej części uzasadnienia skargi kasacyjnej podniesiony został zarzut naruszenia przepisu art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zwracając uwagę, że w sprawach analogicznych dotyczących innych żołnierzy, organ przywracał ich do służby, co w przypadku M. P. nie nastąpiło. Ponadto zwracano też uwagę na odmienność stanowisk Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przy tych samych okolicznościach spraw, inaczej podchodzi do kwestii wypowiadania żołnierzom stosunków służbowych

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: l) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego

wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli

uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny

jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § l cytowanej wyżej ustawy - rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego kasacyjnie - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchy-bienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie do końca spełnia wymienione wyżej wymagania. Stawiając bowiem zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania posłużono się sformułowaniem "w szczególności", wyliczając po nim przepisy, które miały zostać naruszone. Taki sposób formułowania skargi kasacyjnej jest wadliwy w kontekście związania Sądu granicami tej skargi, a więc podniesionymi w niej zarzutami. Poza przypadkami wymienionymi enumeratywnie w art. 183 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny nie może uwzględnić, żadnego niewskazanego w tej skardze naruszenia prawa. Nadmienić należy, iż wnoszenie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, w kontekście postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania nie jest w pełni zrozumiale. Świadczyć może bowiem o tym, iż sam skarżący nie jest w pełni przekonany, co do ich trafności.

Odnosząc się do treści konkretnych, podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy zauważyć, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić w przypadku, o którym mowa w art. 36 ust. 6 ustawy to znaczy, gdy zlikwidowano zajmowane przez żołnierza stanowisko służbowe, a żołnierz zawodowy nie wyraził pisemnej zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko. W orzecznictwie powstałym na tle tego przepisu przyjęty powszechnie jest pogląd, iż musi istnieć związek przyczynowy między reorganizacją jednostki wojskowej lub zmniejszeniem jej stanu etatowego, a

wypowiedzeniem żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego. Wypowiedzenie stosunku służbowego można zatem dokonać w trakcie likwidacji jednostki lub zmniejszenia jej stanu etatowego, a nie tylko po zakończeniu tych procesów (vide: powołany w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wyrok NSA z dnia 26 lipca 2001 r., II SA 2673/00 oraz wyrok NSA z 11 dnia maja 2007 r., I OSK 1062/06). Dla prawidłowości wypowiedzenia stosunku służbowego nie jest istotne, czy wypowiedzenia stosunku służbowego dokonano przed, czy po dacie wskazanej w rozkazie o przeformowaniu czy likwidacji jednostki, lecz istotne jest czy zachodzi związek pomiędzy likwidacją etatu, a wypowiedzeniem. Konieczne jest zatem, aby wypowiedzenie było logiczną i nieuchronną konsekwencją likwidacji stanowiska służbowego, ale nie musi ono następować chronologicznie po dacie faktycznej likwidacji. Sprawą oczywistą jest bowiem, iż w sytuacji, gdy ma dojść do likwidacji określonych stanowisk, organ odpowiednio wcześniej musi dokonać właściwego zagospodarowania kadry, aby nie doprowadzić do prze- rwania jej prawidłowego funkcjonowania.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż wypowiedzenie składającemu skargę kasacyjną stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nastąpiło zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Prawidłowo zatem Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. wypowiadającej M. P. stosunek służbowy zawodowej służby zawodowej. Jak wynika bowiem z ustalonego w zaskarżonym wyroku stanu faktycznego, który nie został zakwestionowany w skardze kasacyjnej, wypowiedzeniu stosunku służbowego skarżącemu decyzją z dnia [...] marca 2003 r. było konsekwencją rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie zmian organizacyjno - etatowych w wojskowych komendach uzupełnień. Co prawda wojskowe komendy

uzupełnień zostały przeformowane w nowe struktury organizacyjne z dniem l listopada 2003 r. ale zgodnie z powyższymi rozważaniami nie ma to znaczenia dla oceny legalności decyzji wypowiadającej stosunek służbowy. Nie można bowiem podzielić wyrażonego w skardze kasacyjnej poglądu, iż wypowiedzenie stosunku służbowego może nastąpić dopiero do dacie faktycznej likwidacji stanowiska. Należy zwrócić również uwagę na fakt, iż okres wypowiedzenia upływał skarżącemu z końcem stycznia 2004 r., a więc już po zakończeniu procesu likwidacji stanowisk w Wojskowej Komendzie Uzupełnień.

Powoływanie się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na dokumentu "Działalność kadrowa w Siłach Zbrojnych RP" jest całkowicie nietrafne. Podstawą

rozstrzygnięć w sprawach indywidualnych mogą być wyłącznie przepisy prawa powszechnie obowiązującego, a nie np. akty prawa wewnętrznego czy różne opracowania.

Nie jest trafny także zarzut naruszenia art. 36 ust. 6 w zw. z art. 36 ust. 4 pkt 2 w zw. art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy z 30 czerwca 1970 r. Propozycja niższego stanowiska służbowego być może nie odpowiadała posiadanym przez niego kwalifikacjom, ale nawet, gdyby tak było nie można by uznać tego za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § l k.p.a.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 20 ust. 3 ustawy przez przedwczesne zwolnienie skarżącego ze służby. W powołanym przepisie mowa jest o opartym o uznanie administracyjne uprawnieniu organu wojskowego do przeniesienia żołnierza zawodowego do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej. Organ wojskowy może z tego uprawnienia skorzystać bądź nie. Za zbyt daleko idący trzeba uznać pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej, iż organ winien skorzystać z w/w przepisu, aby umożliwić skarżącemu uzyskanie świadczeń emerytalnych w pełnej

wysokości. Powyższe kłóciłoby się to bowiem z istotą całej reorganizacji Sił Zbrojnych RP. Ponadto decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący, została wydana w dniu [...] marca 2003 r. Ocena jej zgodności z prawem zarówno przez organy administracji prowadzące postępowanie w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności, jak i sądy administracyjne następuje pod kątem stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jej podejmowania. Z tego powodu całkowicie chybiony jest podniesiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argument, iż na podstawie art. 174 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm. - obecnie obowiązuje tekst jednolity z 2008 r. Nr 141, poz. 892), która weszła w życie w dniu l lipca 2004 r., gdyby skarżący pozostawał w dyspozycji jego zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiłoby z mocy prawa z dniem 31 lipca 2004 r. a więc uzyskałby pełne świadczenia emerytalne.

Podnieść tez trzeba, że przepis art. 20 ust.3 ustawy pragmatycznej dotyczy przeniesienia do dyspozycji i nie mógł być stosowany w sprawie, której przedmiotem było wypowiedzenie

Nie jest trafny także zarzut naruszenia § 61 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. Zastosowanie tego przepisu w rozpoznawanej sprawie kłóciłoby się z całą istotą reorganizacji Sił Zbrojnych a ponadto zwrócić trzeba uwagę, że w aktach osobowych skarżącego znajduje się jego oświadczenie pisemne z dnia 21 października 2002 r., w którym M. P. podał, że stosownie do przeprowadzonej z nim w tym dniu rozmowy służbowej, w związku ze zwolnieniem go z zajmowanego stanowiska służbowego, spowodowanym zmniejszeniem stanu etatowego jednostki wojskowej, nie wyraża zgody na pełnienie dalszej służby w jednostce wojskowej wskazanej przez właściwy organ wojskowy w dowolnym garnizonie. Skarżący zatem generalnie nie wyraził zgody na pełnienie służby w związku ze zwolnieniem go ze stanowiska. Wskazać też trzeba, że argumentacja, związana z ewentualną możliwością pozostawienia skarżącego w służbie, odnosi się do naruszeń postępowania dowodowego i mogłaby być ewentualnie podnoszona w odwołaniu od decyzji wypowiadającej stosunek służby. Skoro jednak decyzja ta nie została zaskarżona, w niniejszej sprawie dopuszczalne było powoływanie się jedynie na rażące naruszenia prawa.

Za nieuzasadniony należało także uznać zarzut naruszenia § 8 i 9 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 2004 r. Biorąc pod uwagę datę wejścia w życie tegoż rozporządzenia tj. dzień 1 lipca 2004 r., wydaje się, że skarżącemu chodziło nie tyle o niezastosowanie przepisów tegoż rozporządzenia w rozkazie Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego w 2002 r. ( jak wynika to z treści skargi kasacyjnej ) a o ich zastosowanie w sytuacji, gdy w tym okresie czasu rozporządzenie to jeszcze nie obowiązywało. Zarzut ten jednak pozostaje poza kompetencją Sądu. W/w przepisy odnoszą się bowiem do struktury organizacyjnej wojskowych komend uzupełnień, której prawidłowość wprowadzenia w życie (wprowadzenie jej przedwcześnie, czego Sąd nie przesądza) nie zmienia faktu, iż rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 26 lipca 2002 r. wszedł do obrotu prawnego i zmniejszył stan etatowy jednostki w której skarżący pełnił służbę.

Całkowicie nieusprawiedliwione są podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zauważyć bowiem, iż skarżący składając w/w oświadczenie, że nie wyraża zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe, wiedział, że toczyć będzie się postępowanie mające na celu wypowiedzenie mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Nie bardzo też wiadomo, z jakimi dowodami organy wojskowe miały skarżącego zapoznać, skoro faktem powszechnie wiadomym, była trwająca w tym czasie reorganizacja Sił Zbrojnych RP, której logiczną konsekwencją musiało być zmniejszenie stanu etatowego zarówno tych Sił w całości, jak i poszczególnych jednostek, które nie zostały zlikwidowane, ale ulegały przekształceniu -

przeformowaniu.

Zauważyć wypada, że argumentacja dotycząca naruszenia przez organ administracyjny przepisów procedury mogłaby okazać się uzasadniona w przypadku wniesienia odwołania od decyzji wypowiadającej stosunek służby, ale - jak wspomniano wyżej - odwołanie takie nie było wniesione.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, iż

o rażącym naruszeniu prawa - w rozumieniu art. 156 § l pkt 2 k.p.a. - decydują łącznie trzy przesłanki. Należą do nich: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega, jak słusznie zauważył to Sąd Wojewódzki, na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia

a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może być przy tym naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (vide: wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, nr

3, poz. 36; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 910). W rozpoznanej sprawie przesłanki te nie wystąpiły zasadnie więc organy wojskowe odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem zasadnie oddalił skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2007 r.

Biorąc pod uwagę, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.