Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 160/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3,  art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Teresa Randak, Protokolant Marek Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2012 r. sprawy ze skargi G. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżona przez G. A. decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

1. Po odmowie umorzenia zaległości decyzją Prezesa ZUS z dnia [...] skarżący, działając przez pełnomocnika będącego adwokatem, wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z ponownym wnioskiem o umorzenie:

1) należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek z tytułu ubezpieczenia społecznego w zakresie składki rentowej i emerytalnej za okres od marca 2009 r. do maja 2010 r., wraz z odsetkami i kosztami upomnienia;

2) należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego za okres od lipca 2003 r. do maja 2010 r., wraz z odsetkami i kosztami upomnienia;

3) należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek na Fundusz Pracy za okres od marca 2009 r. do maja 2010 r., wraz z odsetkami i kosztami upomnienia,

a ponadto o "uchylenie dokonanych w drodze postępowania egzekucyjnego zajęć i zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie".

W uzasadnieniu powołał się na całkowitą nieściągalność należności z tytułu składek, spowodowaną złym stanem zdrowia i brakiem możliwości aktywizacji zawodowej, złą sytuacją finansową spowodowaną zaprzestaniem przez skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej i niepodjęciem pracy oraz brakiem majątku, co zostało potwierdzone przez komornika sądowego, jak również Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. (postępowania egzekucyjne zostały umorzone z powodu całkowitej nieściągalności).

2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. decyzją nr [...] z dnia [...] odmówił umorzenia należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek w łącznej wysokości [...] zł, w tym na:

1) składki na ubezpieczenie społeczne za okres 03/09-05/10 w łącznej wysokości [...] zł;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres 07/03, 10/03-02/04, 05/04-11/06, 01/07, 03/07-06/08, 08/08-05/10 w łącznej wysokości [...] zł;

3) składki na Fundusz Pracy za okres 03/09-05/10 w łącznej wysokości [...] zł;

4) odsetki naliczone na dzień 22.07.2011 r. z okresem wyłączenia od 05.07.2010 r. do dnia 14.12.2010 r. w łącznej wysokości [...] zł;

5) koszty upomnienia w łącznej wysokości [...] zł.

Uzasadniając swe rozstrzygnięcie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że rozpatrzył wniosek pod kątem zbadania i oceny występowania okoliczności uprawniających do umorzenia należności, przewidzianych zarówno w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, dalej: u.s.u.s) jak i w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz.1365).

Dokonując analizy zamkniętego katalogu sytuacji w jakich może zostać stwierdzona całkowita nieściągalność należności zgodnie z art. 28 ust. 3 powołanej ustawy, ZUS uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki z pkt. 1, 2, 4, 4a powołanego przepisu. ZUS wskazał również, że nie wystąpiła również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., gdyż jak dotąd nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne w stosunku do należności z tytułu składek. Zdaniem ZUS nie wystąpiła również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt. 5, z uwagi na fakt, iż ani naczelnik urzędu skarbowego, ani komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku w stosunku do należności z tytułu składek, z którego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Nadto ZUS nie wyklucza, iż uzyskane w postępowaniu egzekucyjnym kwoty będą wyższe od kosztów postępowania egzekucyjnego, a więc nie zachodzi również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6.

Ponadto, w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ZUS uznał, iż skarżący w trakcie postępowania nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, uregulowanie należności z tytułu składek w dłuższym okresie czasu stanowiłoby niemożliwe do udźwignięcia obciążenie finansowe i wiązałoby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny skarżącego. ZUS wskazał, iż z treści załączonej dokumentacji nie wynika, by skarżący albo jego osoba bliska wymagali stałej opieki innej osoby, a obecna sytuacja skarżącego nie uniemożliwia mu uzyskiwanie dochodu i opłacenie składek oraz zaspokojenie potrzeb życiowych. Nadto, zdaniem ZUS, wiek skarżącego pozwala na aktywizację zawodową i podjęcie przez niego pracy. Organ podniósł również, że skarżący nie przedstawił pełnej informacji o dochodach i wydatkach gospodarstwa domowego, ani dokumentów dotyczących stanu zdrowia, a organ nie miał możliwości ustalenia tych danych. Według tych, niepełnych danych G. A. zakończył z dniem 24 maja 2010 r. prowadzenie działalności gospodarczej z zakresi usług budowlanych, pozostaje bez pracy i jest na utrzymaniu konkubiny, z którą ma dwoje małoletnich dzieci, nie korzystał z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, jest właścicielem samochodu ciężarowego volskwagen z 1979 r. o małej wartości rynkowej i według jego oświadczenia – choruje na [...]. Wysokość wydatków na utrzymanie sam skarżący określił na kwotę [...] zł.

Niezależnie od wyżej przytoczonych argumentów organ administracji publicznej powołał się na uznaniowy charakter decyzji, która może być odmowna nawet w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek umorzenia należności.

3. Pełnomocnik skarżącego złożył do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku zarzucił naruszenie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne – poprzez przyjęcie, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niezbadanie istoty sprawy, nie odniesienie się co do wszystkich okoliczności sprawy, co doprowadziło do dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału zgromadzonego w sprawie. Nadto strona skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podtrzymała dotychczasową argumentację.

4. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] z dnia [...]. utrzymał w mocy odmowną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. nr [...] z dnia [...] r.

Prezes ZUS podzielił dotychczasową argumentację organu stwierdzając między innymi, iż w sprawie nie występują szczególne okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem należności z tytułu składek, a zgromadzone w sprawie dokumenty nie dowodzą racji strony.

5. Pełnomocnik G. A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.. Domagając się uchylenia decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń nr [...] z dnia [...] wydanej przez pełnomocnika Prezesa ZUS – Dyrektora Oddziału ZUS w C. oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji ZUS Oddział w C. nr [...] z dnia [...]., zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie w całości.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1) naruszenie art. 28 ust. 2 i ust 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego błędną wykładnię, a co za tym idzie nieprawidłowe jego zastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na ubezpieczeni społeczne;

2) naruszenie § 3 ust. 1 pkt rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne poprzez jego błędne niezastosowanie w okolicznościach przedmiotowej sprawy,

3) naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w związku z art. 107 § 1 i § 3, oraz art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie w stopniu mogącym mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Skarżący w szczególności podniósł, że organ administracji nie uzasadnił należycie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, nie uzasadnił dlaczego uznał, iż ciężka sytuacja skarżącego nie uzasadnia umorzenia należności oraz, że ZUS nie wykazał, iż pomoc udzielona skarżącemu stoi na przeszkodzie interesowi społecznemu.

4) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, iż dotychczas organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku skarżącego, w stosunku do którego można byłoby skierować postępowanie egzekucyjne oraz przyjęcie, iż nie jest wykluczone, że w postępowaniu egzekucyjnym będzie można uzyskać kwoty wyższe niż wydatki egzekucyjne.

Do skargi dołączone zostało oświadczenie G. A. z dnia 30 grudnia 2011 r. o stanie rodzinnym i majątkowym oraz karta świadczeń rodzinnych M. D., z których wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo rodzinne z konkubiną (M. D.), z którą ma dwoje dzieci i spodziewają się urodzenia trzeciego dziecka; konkubina ma dochody w wysokości [...] zł miesięcznie oraz otrzymała w 2011 r. świadczenia rodzinne w postaci zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł miesięcznie i jednorazową pomoc w wysokości [...] zł w związku z rozpoczęciem roku szkolnego.

5. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację, a w szczególności wskazał na uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek i możliwość odmowy umorzenia tych należności pomimo spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 oraz ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

6. W dodatkowym piśmie procesowym z dnia 1 lutego 2012 r. pełnomocnik skarżącego ponowił zarzut niedokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a zwłaszcza – przesłanki nieściągalności zaległości składkowych, w świetle umorzenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. z dnia 31 grudnia 2008 r. oraz – dołączonym do pisma – postanowieniem tego komornika z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt [...]. Zarzucił także, że organ nie rozważył częściowego uwzględnienia wniosku skarżącego przez np. umorzenie samych odsetek od zaległości składkowych.

7. Na rozprawie pełnomocnik podtrzymał zarzuty i wywody skargi oraz nadmienił, że wydane zostało kolejne postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji (postanowienie z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt [...]).

Sąd zważył co następuje:

8. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż - wbrew jej wywodom - zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

8. 1 Ustalenia, stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji nie zostały zakwestionowane przez stronę skarżącą co do faktów, wyprowadzono z nich jedynie odmienne wnioski. Podkreślić przy tym wypada, że zdecydowana większość tych ustaleń poczyniona została przez ZUS w oparciu o dane zaprezentowane przez samego skarżącego. Wynika z nich, że z dniem 24 maja 2010 r. skarżący wyrejestrował prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą w zakresie usług budowlanych, od tego czasu pozostaje bez zatrudnienia, przy czym początkowo był zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłki, a następnie – utracił status bezrobotnego na skutek niestawienia się w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie. Skarżący ma [...] lat. Pozostaje w nieformalnym związku z M. D., której dochody określił na [...] zł miesięcznie. Posiadali oni ( w dacie wydawania zaskarżonej decyzji) dwoje małoletnich dzieci i spodziewali się trzeciego dziecka. Skarżący określił wysokość swych wydatków na utrzymanie na kwotę [...] zł. Jest właścicielem samochodu o niewielkiej wartości rynkowej. Taki stan faktyczny Sąd uznał za ustalony w postępowaniu administracyjnym.

8.2. Organ rozpoznał wniosek skarżącego w oparciu o art. 28 ust. 1-3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585, dalej: u.s.u.s.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie). Art. 28 u.s.u.s. daje prawo do umorzenia należności składkowych w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).

Wyliczenie zawarte ust. 3 w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Są to mianowicie następujące sytuacje:

"1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne".

Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną, ale nie obligatoryjną, możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma zatem jedynie możliwość, a nie obowiązek umarzania należności z tytułu składek, nawet w przypadkach spełnienia ustawowych przesłanek do umorzenia.

Z kolei na podstawie art. 28 ust. 3a należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o ust. 3a sprecyzowane zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Tak więc w każdym przypadku (zarówno w oparciu o art. 28 ust. 1-3 jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności składkowych organ orzeka w ramach tzw. uznania administracyjnego.

8.3. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przyznana organom swoboda w rozstrzygnięciu nie oznacza jednak dowolności. Decyzje z zakresu uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej. Kontrola ta sprowadza się, po pierwsze do oceny, czy organ administracyjny dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy oraz po drugie czy nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd nie jest natomiast władny wkraczać w sferę samego uznania, które realizowane jest w sferze celowości a nie stricte – legalności.

W celu ustalenia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada czy w jego toku organy zachowały rządzące nim i określone w Kodeksie postępowania administracyjnego zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Są też, na mocy art. 77 § 1 Kpa, zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

8.4. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania zarówno w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 u.s.u.s., jak i w oparciu o § 3 rozporządzenia.

8.5. W świetle zebranego materiału dowodowego, uprawnione jest stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w momencie jej wydawania w sprawie nie zachodziła zasadnicza przesłanka umorzenia, tj. stwierdzenie całkowitej nieściągalności, w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Pomimo tego, że strona zlikwidowała działalność gospodarczą, nie jest nigdzie zatrudniona ani nie pobiera żadnych świadczeń, to w odniesieniu do należności składkowych postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone umorzeniem wobec niemożności wyegzekwowania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Umorzenie sądowych postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez komornika sądowego z tytułu innych należności nie przesądza kwestii nieściągalności należności polegających egzekucji administracyjnej. Wskazać przy tym trzeba, że postanowienia komorników, przedłożone przez stronę skarżącą pochodzą z okresu znacznie wcześniejszego niż zakończenie przez G. A.prowadzenia działalności gospodarczej (postanowienie z 31 grudnia 2008 r.) bądź - późniejszego niż wydanie zaskarżonej decyzji (postanowienia z [...] 2012 r. i z dnia [...] 2012 r.).

Raz jeszcze przy tym wypada przypomnieć, że nawet w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności składkowych ZUS może odmówić ich umorzenia, mając np. na względzie iż niezasadnie jest rezygnowanie z dochodzenia tych należności przed upływem okresu przedawnienia, jeśli zobowiązany ma potencjalne możliwości uzyskania dochodów, umożliwiających spłatę zadłużenia.

8.6. Stosownie do przywołanych powyżej przepisów, w przypadku braku całkowitej nieściągalności, organ rozpatrzył możliwość umorzenia zaległości w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia. W tym zakresie Sąd uznał za zasadne stanowisko ZUS, że wnioskujący o umorzenie tych należności nie przedstawił pełnych i wiarygodnych danych o swej sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej, mimo iż był wzywany do przedstawienia takich danych. W szczególności należy wskazać, że w żaden sposób nie został potwierdzony zły stan zdrowia skarżącego, mający – według jego twierdzeń – uniemożliwiać mu podjęcie pracy zarobkowej. Z akt nie wynika, aby skarżący podjął jakiekolwiek leczenie, a jego twierdzenie o chorobie alkoholowej nie ma żadnego potwierdzenia. Wskazać przy tym trzeba, że brak zatrudnienia nie ma charakteru przeszkód obiektywnych, ani też nie ma podstaw do uznania, że będzie to stan trwały, o ile skarżący wykaże się aktywnością w poszukiwaniu pracy. Skarżący jest młodym człowiekiem, prowadził dochodową działalność gospodarczą w zakresie budownictwa (przykładowo w latach 2008 i 2009 zadeklarował dochód roczny w kwocie odpowiednio ponad [...] zł i ponad [...] zł), co dowodzi, że może w realnej przyszłości podjąć zatrudnienie. Z decyzji dot. jego statusu bezrobotnego wynika jednakże, że nie przejawia w tym kierunku dostatecznej aktywności, co obrazuje np. fakt, że utracił status bezrobotnego z powodu nieusprawiedliwionego niestawienia się w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie. Ponadto – mimo twierdzenia o braku jakichkolwiek dochodów – skarżący nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Informację o dochodach konkubiny i pobieranych przez nią świadczeniach rodzinnych skarżący przedstawił dopiero przy wniesieniu skargi do Sądu, a nie w trakcie postępowania w ZUS. W tym postępowaniu twierdził zresztą, że pozostaje z konkubina "w separacji".

Powyższe dane prowadzą do konkluzji, że organ, podejmując decyzję w niniejszej sprawie, dysponował ograniczoną wiedzą o stanie majątkowym i zdrowotnym wnioskodawcy, a wiedzy tej ponadto nie mógł ani samodzielnie uzupełnić ani zweryfikować. Ten stan rzeczy nie obciążą organu, ale samego wnioskodawcę, korzystającego zresztą z pomocy fachowego pełnomocnika. Uznanie zatem przez organ, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie zostało wykazane istnienie przesłanek umorzenia, wymienionych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia, jest prawidłowe i nie narusza zasad ogólnych postępowania administracyjnego, określonych w art. 7, art. 8 i 77 § 1 Kpa. Organ wziął pod uwagę wszystkie dowody zgromadzone w sprawie, dokonał ich rzetelnej i poprawnej oceny, a wnioski wyprowadzone z tych ustaleń nie wykraczają poza zakres swobodnej oceny dowodów.

Okoliczności te przesądzają także o tym, iż podjęte w ramach uznania administracyjnego rozstrzygnięcie ZUS nie może być uznane za dowolne, a przez to brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wymaga przy tym ponownego zaakcentowania, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie odmowa ta nie ma charakteru dowolnego. W decyzji bowiem organ podał przesłanki, które zdecydowały o odmowie uwzględnienia wniosku. Podkreślić należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym

8.7. Odnosząc się z kolei do zarzutu, że organ nie rozważył możliwości częściowego uwzględnienia wniosku skarżącego przez umorzenie samych odsetek od zaległości składkowych, należy zauważyć, że takiej opcji wnioskodawca nie zaproponował organowi. Domagał się bowiem umorzenia wszystkich zaległości w całości wraz z odsetkami i kosztami upomnienia i nigdy, w czasie całego postępowania, nie wskazał na ewentualność ograniczenia swego wniosku do samych odsetek, co – zdaniem Sądu – musiałoby się wiązać z wiarygodną deklaracją ze strony skarżącego, iż ureguluje należność główną z tytułu niezapłaconych składek. Twierdzenie natomiast, że organ powinien umorzyć odsetki, przy jednoczesnym argumentowaniu w skardze, że żadnych należności skarżący nie jest w stanie zapłacić, jest wewnętrznie sprzeczne i i tym samym, zarzut sformułowany w tym zakresie uznać trzeba za nieuzasadniony.

9. W konsekwencji Sąd uznał, że, organ prawidłowo przeanalizował sytuację majątkową, finansową, rodzinną oraz zdrowotną skarżącego i wskazał na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego, w tym także normom wskazanym w zarzutach skargi.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270).