Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 906/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska NSA Anna Łukaszewska-Macioch Protokolant Anna Oleksiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2005 r. sprawy ze skargi A. W., A. M. , K. M. i J. M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o uwłaszczeniu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 marca 2003 r., sygn. I S.A. 2123/01, po rozpoznaniu skargi A. W., J. M., A. M. i K. M. uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2001 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2001 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1995 r., nr [...], w części dotyczącej uwłaszczenia nieruchomością stanowiącą działkę nr [...].

W powyższym wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1995 r., nr [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo P. w G. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w G. przy ul.[...], oznaczonego jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], i [...]oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynków i urządzeń położonych na tym gruncie. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzja z dnia [...] marca 1999 r., nr [...].

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1995 r., w części dotyczącej działki nr [...] o powierzchni [...] m², wystąpili następcy prawni poprzedniego właściciela –A. W., K. M., A. M. i J. M. podnosząc, że uwłaszczenie naruszało prawa osób trzecich.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] marca 2001 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1995 r. Jako przyczynę wskazał, iż organ orzekający w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzeka wyłącznie kasacyjne, co oznacza, że albo stwierdza nieważność decyzji lub jej niezgodność z prawem, a w razie braku przesłanek do takiego orzeczenia, odmawia stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji. Organ poddaje kontroli prawidłowość decyzji jedynie z uwzględnieniem przyczyn nieważności wymienionych w przepisie art. 156 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, obecnie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. W dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa i była w zarządzie Przedsiębiorstwa P. w G. Prawo zarządu zostało ustalone przez organ wojewódzki na podstawie decyzji nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. z [...] grudnia 1965 r. Odnosząc się do zarzutu stron, iż decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem zaktualizowały się przesłanki zwrotu przedmiotowej nieruchomości organ stwierdził, że z akt nie wynika, aby wniosek o zwrot został złożony przed wszczęciem postępowania uwłaszczeniowego lub w jego toku, co skutkowałoby jego zawieszeniem do czasu rozpatrzenia wniosku o zwrot. Z materiału dowodowego wynika, że wnioskodawcy złożyli wniosek o zwrot tej nieruchomości 9 lutego 1997 r. Skoro z akt sprawy nie wynika, aby wnioskodawcy zgłosili żądanie zwrotu przed lub w toku postępowania uwłaszczeniowego, to nie można uznać, że decyzja organu wojewódzkiego z dnia [...] marca 1995 r. naruszała prawa osób trzecich. Nie stwierdzono zatem, aby decyzja Wojewody [...] z [...] marca 1995 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co wypełniałoby przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W sprawie nie stwierdzono również zaistnienia innych przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili następcy prawni wywłaszczonych zarzucając wydanie decyzji uwłaszczeniowej z rażącym naruszeniem prawa, gdyż Wojewoda [...] zobowiązany był na podstawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. do podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Mając na uwadze treść art. 2 ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r. Wojewoda zobowiązany był do ustalenia, czy w wydaniu decyzji nie istnieją przeszkody w postaci uprawnień osób trzecich. Wojewoda winien wezwać strony niniejszego postępowania bądź też wystąpić w trybie art. 34 § 1 k.p.a. do ustalenia ich przedstawiciela. Roszczenie skarżących wynikają z art. 69 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. i powstały przed dniem 5 grudnia 1990 r. Zachowanie przez organ minimum staranności pozwoliłoby na ustalenie, że nieruchomość przeszła na Skarb Państwa na skutek wywłaszczenia, jest niezabudowana, a zatem cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Gdyby strony zostały poinformowane o toczącym się postępowaniu o ustanowienie użytkowania wieczystego mogłyby zgłosić swe roszczenia wcześniej lub wnioskować o zawieszenie postępowania uwłaszczeniowego.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie uznał zasadności zarzutów podniesionych we wniosku i decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. utrzymał w mocy swą poprzednią decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji powtórzył poprzednio podniesione argumenty i powołał się na zgromadzony materiał, z którego wynika, że wniosek o zwrot nieruchomości złożony został 9 lutego 1997 r., a więc już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej z [...] marca 1995 r. Skoro z akt nie wynika, aby wnioskodawcy zgłosili żądanie zwrotu przedmiotowej nieruchomości przed lub w toku postępowania uwłaszczeniowego, to nie można uznać, że decyzja organu wojewódzkiego z [...] marca 1995 r. naruszała ich prawa.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. W. oraz J., A. i K. M. zarzucając naruszenie prawa materialnego – art. 2 Konstytucji RP, polegające na pozbawieniu stron praw nabytych, art. 2 ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w związku z rażącym naruszeniem art. 7, 77 § 1 k.p.a. i art. 61 § 4 k.p.a. oraz naruszenie prawa procesowego – art. 158 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący zarzucają, iż w decyzji ostatecznej i decyzji z dnia [...] marca 2001 r. nie został rozpoznany wniosek stron, które domagały się stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Organ zaś wydał decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji, a więc nie rozpoznał wniosku strony i orzekł w przedmiocie nie objętym tym wnioskiem. W postępowaniu przed Wojewodą G. niezbędny był udział wnioskodawców, bowiem ich oświadczenie woli o zamiarze skorzystania z uprawnienia do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości miałoby przesądzające dla sprawy skutki prawne. Nieustalenie osób uprawnionych do żądania zwrotu stanowi rażące naruszenie prawa. W sprawie ma zastosowanie teza uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r., III ZP 14/99, stanowiąca, że grunty Skarbu Państwa lub gminy będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, nie stają się przedmiotem praw określonych w art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jeżeli w tym dniu były zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a uprawniony złożył wniosek o zwrot nieruchomości. Złożenie wniosku o zwrot nieruchomości po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej w sytuacji, w której strony nie zostały zawiadomione o toczącym się postępowaniu nie może rodzić negatywnych konsekwencji. Ponadto możliwy jest zwrot nieruchomości nawet gdy strona złożyła wniosek po 5 grudnia 1990 r. Przeciwna wykładnia naruszałaby zasadę wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Złożenie wniosku o zwrot nie zostało obwarowane żadnym terminem.

Odpowiadając na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie. Organ przyznał, że decyzja uwłaszczeniowa z [...] marca 1995 r. została zaskarżona odwołaniem Zarządu Miasta G., lecz organ centralny decyzją z [...] marca 1999 r. utrzymał ją w mocy. Postępowanie nadzorcze dotyczyło więc w istocie decyzji organów obu instancji, chociaż w zaskarżonej decyzji sprawa ta nie została wyartykułowana. Ponadto Zarząd Miasta G. i nie posiadał ani prawa własności, ani praw rzeczowych do działki objętej decyzją uwłaszczeniową. Wprawdzie Sąd Najwyższy w uchwale z 27 stycznia 2000 r., sygn. III ZP 14/99 wskazał, że postępowanie uwłaszczeniowe powinno być zawieszone, jeżeli wniosek o zwrot złożono przed wydaniem decyzji, lecz ta interpretacja nie może mieć zastosowania, gdyż decyzja ostateczna Prezesa wydana została [...] marca 1999 r., a więc około 1 roku wcześniej aniżeli wspomniana uchwała. Poprzednio istniały orzeczenia Sądu Najwyższego z 24 kwietnia 1997 r., sygn. III RN 15/97 i III RN 16/97, w świetle których złożenie wniosku o zwrot nie stanowiło zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. dla postępowania uwłaszczeniowego. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może mieć miejsce w sytuacji, gdy z porównania treści przepisów prawa materialnego z treścią decyzji jednoznacznie wynika sprzeczność orzeczenia w przepisami prawa materialnego. Późniejsza interpretacja przepisów prawa dokonana przez Sąd Najwyższy nie może mieć wpływu na treść orzeczeń administracyjnych zgodnych z poprzednią interpretacją. Przepisy k.p.a. nie przewidują postępowania wyłącznie w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie może być prowadzone tylko w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Efektem tego może być wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności, stwierdzeniu nieważności lub orzeczenie, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa.

Uzasadniając uchylenie zaskarżonych decyzji Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2003 r. przyjął, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż decyzje naruszają przepisy prawa procesowego a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Działając na wniosek skarżących z 17 października 2000 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wszczął postępowanie nadzorcze w odniesieniu do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1995 r., nr [...], uwłaszczającej Przedsiębiorstwo P. nieruchomością położoną w G. przy ul. [...] w części dotyczącej działki nr [...] o powierzchni [...] m².

Organ błędnie przyjął, co potwierdza także treść uzasadnienia decyzji z dnia [...] marca 2001 r., iż decyzja ta stała się ostateczna. Z akt wynika, że na skutek odwołania, wniesionego przez Zarząd Miasta G. toczyło się postępowanie odwoławcze od decyzji z [...] marca 1995 r. zakończone decyzją organu centralnego z dnia [...] marca 1999 r. W tej sytuacji postępowanie nadzorcze winno objąć nie tylko decyzję uwłaszczeniową Wojewody [...], lecz także decyzję ostateczną Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 1999 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody. Błąd ten zauważa organ dopiero w odpowiedzi na skargę twierdząc jednakże, że nie miał on istotnego znaczenia. Sąd poglądu tego nie podziela, ponieważ w zaistniałej sytuacji chybiona jest argumentacja organu centralnego, iż wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości skarżący złożyli już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. Data wniosku 9 lutego 1997 r. świadczy o tym, że został złożony w toku postępowania uwłaszczeniowego.

Sąd podzielił pogląd prawny wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2000 r., sygn. III ZP 14/99 (OSNIAPiUS 2000, nr 8, poz. 294), że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w zarządzie państwowych osób prawnych w dniu 5 grudnia 1990 r. nie stają się przedmiotem praw określonych w art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z 29 września 1990 r., jeżeli w tym dniu były zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zawisłość sprawy uwłaszczeniowej w dacie złożenia wniosku o zwrot wywołała określone powinności organu.

Organ prowadzący postępowanie uwłaszczeniowe winien je stosownie do art. 97 § 1 k.p.a. zawiesić do czasu rozpatrzenia wniosku o zwrot. Skarżący jako następcy prawni wywłaszczonych mieli interes prawny w postępowaniu uwłaszczeniowym. Materialnoprawną podstawę ich statusu określał przepis art. 2 ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r. Skarżący byli bowiem osobami trzecimi w rozumieniu tego przepisu i w związku z art. 28 k.p.a. przysługiwał im przymiot strony.

Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanej uchwały III ZP 14/99 okoliczność, że w postępowaniu uwłaszczeniowym nie orzeka się o zasadności roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie może być podstawą odmawiania statusu strony tego postępowania osobie, która rości sobie prawo do nieruchomości podlegającej uwłaszczeniu, bowiem postępowanie to dotyczy w tym właśnie zakresie jej interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a.

Organ nadzoru błędnie rozpoznał wniosek skarżących ograniczając postępowanie nadzorcze tylko do decyzji organu pierwszej instancji, co w okolicznościach tej sprawy doprowadziło do błędnej oceny o braku naruszenia praw osób trzecich przy uwłaszczaniu działką nr [...] i stanowiło naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a.

Wobec zbycia przedmiotowej nieruchomości aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1997 r. na rzecz "E." S.A., wydane w postępowaniu nadzorczym decyzje mogą ograniczyć się tylko do zakresu, o którym stanowią przepisy art. 156 § 2 i art. 158 § 2 k.p.a.

Rozpoznając ponownie sprawę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., [...], stwierdził, że decyzja z dnia [...] marca 1999 r. została wydana z naruszeniem prawa, w części dotyczącej działki nr [...], przy czym nie jest możliwe stwierdzenie jej nieważności w tej części z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki prawne i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 1995 r. w powyższej części.

Uzasadniając decyzję organ wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie i mając na uwadze wiążący wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2003 r. w dniu [...] września 2003 r. powiadomiono strony, że postępowanie nadzorcze dotyczy także decyzji organu centralnego z dnia [...] marca 1999 r. w części odnoszącej się do działki nr [...].

Działka nr [...] została wywłaszczona w 1965 r., a pismem z dnia 9 lutego 1997 r. wniesiono o zwrot tej działki, co miało miejsce po wydaniu decyzji przez organ wojewódzki, a przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Wniosek ten wpłynął jeszcze przed zakończeniem postępowania uwłaszczeniowego, które winno być zawieszone do czasu zakończenia postępowania o zwrot. Pominięcie tego należy zatem uznać za rażące naruszenie prawa, tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, co objęte jest dyspozycją z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odnosi się to tylko do decyzji organu odwoławczego, skoro zawieszone powinno być postępowanie odwoławcze. W trakcie wydawania decyzji przez organ wojewódzki nie toczyło się jeszcze postępowanie o zwrot i do tej decyzji nie mógł mieć zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Prawa rzeczowe do przedmiotowej działki zostały aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1997 r. zbyte na rzecz osoby trzeciej, co oznacza, że zaistniały nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., [...], utrzymał w mocy decyzję Prezesa UMiRM z [...] grudnia 2003 r.

Ustosunkowując się do zarzutu, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem praw osób trzecich, gdyż organ nie badał, czy spełnione były przesłanki z art. 69 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. i niewezwania byłych właścicieli do udziału w sprawie – organ wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przed zakończeniem postępowania uwłaszczeniowego konieczne jest rozstrzygnięcie postępowania o zwrot, jednakże tylko wtedy, jeżeli stosowny wniosek został złożony przed dniem wydania decyzji uwłaszczeniowej. Prawo żądania zwrotu nieruchomości aktualizuje się, staje się prawem osób trzecich, z chwilą złożenia stosownego wniosku. Skoro wniosek o zwrot został złożony po wydaniu decyzji przez organ wojewódzki, to nie można uznać zasadności zarzutów o pominięciu byłych właścicieli w postępowaniu przed organem wojewódzkim.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący podnieśli, że decyzja Ministra Infrastruktury z [...] kwietnia 2004 r. narusza prawo procesowe (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 158 § 2 w związku z art. 156 § 2 k.p.a.) i wnieśli o uchylenie tej decyzji i decyzji z Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r.

W postępowaniu uwłaszczeniowym konieczny był udział byłych właścicieli, ich roszczenia powstały bowiem przed 5 grudnia 1990 r. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2003 r. skarżący wskazali, że postępowanie uwłaszczeniowe powinno być zawieszone do czasu rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości. Powołanym wyrokiem Sąd rozstrzygnął, że Wojewoda powinien z urzędu zawiadomić skarżących o toczącym się postępowaniu.

Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Zbliżoną regulację zawierał art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), obowiązujący w dniu [...] grudnia 2003 r., tj. w dniu wydania decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku. Użyty w tym przepisie zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej. Zarówno Sąd, jak i organ administracji rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Tylko w razie zmiany przepisów prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a także w razie wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną traci ona charakter wiążący (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1990 r., sygn. SA/Wr 137/90 – ONSA 1990, z. 2-3, poz. 51). Powołane przepisy nie przewidują okoliczności wyłączających związanie oceną prawną, dlatego każde niezastosowanie się przez organ do wcześniejszych wskazań sądu w danej sprawie wymaga szczególnej ostrożności i wnikliwego uzasadnienia przyczyn takiego rozstrzygnięcia.

Z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2003 r., sygn. I SA 2123/01 nie wynika, że Sąd ten uznał konieczność zawieszenia tylko postępowania odwoławczego. Wobec tego błędne jest stanowisko organu, że tylko decyzja odwoławcza wydana została z rażącym naruszeniem prawa – art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Mając wniosek o zwrot nieruchomości, złożony przez następców prawnych byłych właścicieli w dniu 9 lutego 1997 r., a więc w okresie, gdy postępowanie uwłaszczeniowe nie zostało zakończone decyzją ostateczną, organ drugiej instancji miał obowiązek uwzględnić tę okoliczność. W wiążącym wyroku z dnia 12 marca 2003 r. Sąd wyraźnie podniósł, iż zaistniałej sytuacji chybioną jest argumentacja organu centralnego, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości skarżący złożyli już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. Data wniosku 9 lutego 1997 r. świadczy o tym, że został złożony w toku postępowania uwłaszczeniowego. Tymczasem organ – wbrew wyrażonej ocenie prawnej – twierdzi, że konieczność zawieszenia postępowania odnosi się tylko do decyzji organu odwoławczego, skoro zawieszone powinno być postępowanie odwoławcze. W trakcie bowiem wydania decyzji przez organ wojewódzki nie toczyło się jeszcze postępowanie o zwrot i do tej decyzji nie mógł mieć zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.

Wprawdzie, zgodnie z oceną Sądu, organ objął postępowanie nadzorczym także decyzję z 1995 r., ale z oceny tej wyprowadził wnioski, które nie znajdują oparcia w wyroku NSA. Organ uwzględnił tylko, że Sąd uznał konieczność objęcia postępowaniem nadzorczym także decyzji z [...] marca 1999 r., ale nie wyprowadził z tego żadnych wniosków, istotnych dla oceny skutków zawisłej sprawy o zwrot nieruchomości.

Poza tym decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r. zawiera niezrozumiałe rozstrzygnięcie. Skoro orzeczono tylko o stwierdzeniu wydania decyzji z [...] marca 1999r. z naruszeniem prawa w części dotyczącej działki nr [...] i odmowie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej z [...] marca 1995 r., to uzasadnione staje się pytanie o jej wykonalność. Chodzi zwłaszcza o to, że decyzja z [...] marca 1999 r. nie ma samodzielnego bytu prawnego.

Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).