Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 893/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art.7. art. 27
journal: Dz.U. 2015 poz 859
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Protokolant Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2017 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 2 oraz art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1659 z ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23, ze zm., dalej: Kpa) oraz mocą ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 859 z późn. zm., dalej także "ustawa"), po rozpoznaniu odwołania M. J. C. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta R. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] r. znak: [...] odmawiającej umorzenia należności głównej w kwocie 7500 złotych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego – decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy.

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach – w pierwszej kolejności podkreślił, że Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w R. decyzją z dnia [...] znak: [...] postanowił odmówić M.C. (dalej także strona) umorzenia należności głównej w kwocie 7500 złotych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji przywołał brzmienie obowiązujących przepisów oraz podał okoliczności stanu faktycznego, ustalone w ramach podjętych czynności dowodowych.

Od decyzji tej odwołanie - pismami z dnia 27 lipca 2016 r. oraz z dnia 10 sierpnia 2016 r. wraz z załącznikami - wniosła strona, która wyraziła swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Opisała w nim trudną i złożoną sytuację materialną oraz odniosła się do ustaleń stanu faktycznego zawartych w tezach uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zwróciła się o uwzględnienie wniosku o umorzenie zadłużenia dłużnika alimentacyjnego.

W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Wskazując na prawne regulacje przedmiotu rozpoznania podał, że zgodnie z art. 27 ust. 1 i 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, które są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Jednocześnie zgodnie z art. 30 tej ustawy organ właściwy dłużnika może umorzyć: należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia, należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia w łącznej wysokości:

1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Następnie wyjaśnił, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zatem oznacza to, że organ ten podejmuje rozstrzygnięcie w warunkach uznania administracyjnego, przy czym ustawodawca w przepisie tym nie zamieścił żadnych przesłanek, które wyznaczałyby ramy podejmowania rozstrzygnięcia w tym zakresie. Ustawodawca przewidział w art. 30 ust. 2 ustawy trzy rozwiązania dla dłużnika alimentacyjnego, które winny przyczyniać się do poprawy jej sytuacji. Może on wystąpić: po pierwsze o rozłożenie na raty, po drugie o odroczenie terminu spłaty zadłużenia, a w ostateczności - po trzecie - o umorzenie występującego zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego.

Kolegium wskazało, że w orzecznictwie zaznacza się, iż zamieszczenie w przywołanym przepisie wymienionych możliwości poprawy sytuacji dłużnika alimentacyjnego równoznaczne jest z tym, że stosowane one winny być w określony sposób, a mianowicie od najmniej dającego po wywołujący najdalej idący skutek. Z tego też powodu dłużnik alimentacyjny winien w pierwszej kolejności wykorzystać przysługującą mu możliwość rozłożenia na raty kwot należności organu właściwego wierzyciela, potem występować o odroczenia terminu spłaty występującego zadłużenia a dopiero w ostateczności występować o umorzenie występującej należności w części lub w całości (trzecia możliwość).

W ocenie Kolegium o ile strona znajduje się w trudnej i złożonej sytuacji życiowej, albowiem od trzech lat przebywa w zakładzie karnym oraz nie posiada dochodu oraz składników majątkowych a do końca kary pozbawienia wolności pozostało jej niecałe trzy lata, to ponieważ jest osobą młodą rezygnacja na tym etapie z dochodzenia należności publicznych nie jest uzasadniona. Zdaniem Kolegium sytuacja strony nie jest przy tym wyjątkowa. Za takową - jak zaznaczyło - nie może zostać uznana bowiem sytuacja będąca efektem zawinionych działań podmiotu zobowiązanego do alimentacji. Uznanie takie sytuacji za wyjątkową prowadziłoby bowiem do tego, iż naganne działanie dłużnika, sprzeczne z normami karnymi, było dodatkowo premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnych, uprzednio spełnianych na koszt podatnika (podobnie wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 1111/10, wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1166/09, wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 544/07 - wszystkie przytaczane orzeczenia sądów administracyjnych opublikowane na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym samym, jak wskazało, rozpatrując złożony wniosek należy mieć na uwadze fakt, że jego uwzględnienie ma charakter wyjątkowy i zgodnie z ogólnymi regułami interpretacyjnymi, powinno być interpretowane w sposób ścisły a nie rozszerzający. W związku z tym umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa osoby zobowiązanej do zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego lub jego rodziny nie pozwala jej na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które osoba zobowiązana nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności. Dla oceny przesłanek umorzenia istotna jest nie tylko okoliczność, czy wnioskodawca aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, ale i to, czy w przyszłości będzie mógł realnie spłacać dług z tego tytułu.

Jednocześnie organ drugoinstancyjny wskazał, że rozstrzygnięcie w sprawie wniesionego wniosku o umorzenie zadłużenia alimentacyjnego zapada w ramach tak zwanego uznania administracyjnego, przy czym działanie organu zgodnie z art. 7 Kpa oznacza załatwienie sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne, choć nie nakazuje organowi spełnienia każdego żądania wnioskodawcy, to nie pozwala mu jednak na dowolność w załatwieniu sprawy. Kontrola decyzji uznaniowej polega na zbadaniu jej zgodności z prawem, bez wnikania w celowość rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji zawierającej określone w niej rozstrzygniecie, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania dozwolonego prawem oraz czy właściwie ocenił stan faktyczny sprawy i czy należycie uzasadnił rozstrzygnięcie z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa.

Podsumowując wyjaśnił, że regulacje prawa materialnego starają się wyważyć zasady uznaniowości a badając złożony wniosek organy administracji muszą reagować na wiele nieprzewidzianych prawem sytuacji. Tym samym podkreślił wyjątkowość okoliczności, jakie mogą mieć miejsce w każdym odrębnym postępowaniu administracyjnym i konieczność jej oceny przez organy administracji, które powinny rozważyć sytuację życiową osoby ubiegającej się o umorzenie połowy zadłużenia alimentacyjnego - a więc dokonania subiektywnej oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej strony (aktualnej w dacie rozstrzygnięcia). Niezaprzeczalnie każdy z obywateli chciałby żyć bez zobowiązań, bez długów, ale wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach organy administracji są uprawnione do umorzenia zobowiązań obywateli. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jej subiektywne przekonanie, lecz obiektywne kryteria, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Natomiast przez interes społeczny (publiczny) rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itd. (wyrok NSA z dnia 21 maja 2003 r., III SA 2752/01).

Na zakończenie Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zapadłe w ramach uznania administracyjnego nie nosi cech dowolności. Organ pierwszej instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne. Zastosował właściwe przepisy prawa i odpowiednio uzasadnił swoje stanowisko w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dokonał wnikliwej analizy sytuacji rodzinnej i dochodowej, potencjalnych możliwości strony w zakresie poprawienia swojej sytuacji. Organ odwoławczy podzielił słuszność tych ustaleń, albowiem dokonano analizy sytuacji materialnej i życiowej strony, której zapewniono czyny udział w postępowaniu oraz wszelkie prawa i uprawnienia w tym zakresie.

Odwołując się do orzecznictwa sądowego wyjaśniło także, że Sąd Najwyższy, w wyroku dotyczącym instytucji umorzenia należności wskazał, że zasadą jest egzekwowanie należności, natomiast ich umorzenie może nastąpić wyjątkowo tylko w sytuacjach szczególnych. Również brak stałych dochodów i związana z tym trudna sytuacja materialna, nie były w ocenie Sądu szczególną okolicznością w rozumieniu omawianego przepisu (wyrok z dnia 17 października 2006 r., III UK 77/06, OSNP 2007/21-22/326). Ponadto, na co także zwróciło uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Uznanie administracyjne nie pozwala, zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela.

Równocześnie wyeksponowało, że środki budżetowe na pomoc osobom uprawnionym do alimentów w gminach muszą zostać zabezpieczone w ilości pozwalającej na korzystanie z nich przez wszystkich uprawnionych. Jednakże społeczeństwo i jego obywatele muszą żyć w przekonaniu, że organy Państwa dbają o to, aby pieniądze publiczne były wykorzystywane w sposób zgodny z ich przeznaczeniem i otrzymywały je wyłącznie osoby uprawnione a potem podlegały one zwrotowi przez dłużników alimentacyjnych. Tym samym umorzenia w całości lub części zadłużenia dłużnika alimentacyjnego organy administracji mogłyby dokonywać, gdy ustalą iż wnioskodawcy znajdują się w zupełnie wyjątkowej sytuacji.

W przeciwnym wypadku należałoby uznać, że instytucje odpowiedzialne nie wykonują swoich ustawowych obowiązków i marnotrawią środki publiczne, co oczywiście naruszałoby rażąco interes społeczny.

Zdaniem organu odwoławczego strona jest osobą młodą, zdolną do pracy, zdrową. Przebywając w zakładzie karnym ma się zapewnione wyżywienie na co najmniej minimalnym poziomie, miejsce do spania, a także podstawową opiekę lekarską. Nie jest się zmuszona do samodzielnego ponoszenia wydatków na zaspokojenie swoich najniezbędniejszych potrzeb życiowych. Przesłanką umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie może być zgłaszany stan zadłużenia z różnych tytułów, który rośnie. Wyraził przy tym pogląd, że obywatele gdy korzystają z przysługujących im praw i wolności muszą utrzymywać się z innych niż przestępstwo źródeł dochodów.

Konstatując organ drugoinstancyjny stwierdził zatem, że skoro dłużnik alimentacyjny ma do wykorzystania w pierwszej kolejności przysługującą mu możliwość odroczenia terminu spłaty występującego zadłużenia lub rozłożenia na raty, to dopiero w ostateczności uzasadnione jest wystąpienie o umorzenie występującej należności.

Tym samym uznał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie prawem i z tego też względu orzekł o utrzymaniu jej w mocy.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca ponownie wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia – analogicznie jak w odwołaniu i wywiedzionych przy nim pismach – zaskarżonej decyzji zarzuciła, co do zasady, brak właściwego ustalenia stanu faktycznego i nie uwzględnienia przez orzekające w sprawie organy jej sytuacji życiowej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powtórzyło argumentację w niej zawartą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., dalej także: Ppsa) normuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Powyższe oznacza, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania.

Spór koncentruje się wokół uznania czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy organy zasadnie odmówiły stronie umorzenia należności głównej w kwocie 7500 złotych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej, tj. N. K.

Na wstępie rozważań jawi się uwaga, że podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z jej art. 30 ust. 2 wynika, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Decyzja w przedmiocie umorzenia należności ma charakter uznaniowy, na co zresztą trafnie zwróciło uwagę Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Tym samym wybór sposobu załatwienia wniosku strony o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy do organu, który w ramach uznania administracyjnego rozstrzyga w sprawie. Wobec powyższego Sąd kontrolując decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania musi rozważyć, czy organ w tym zakresie nie przekroczyły granic tego uznania. Kwestia działania organów administracji publicznej w ramach uznania administracyjnego była przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych, na co zasadnie zwróciły uwagę orzekające w sprawie organy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 listopada 1999 r., sygn. akt III SA 7900/98 wskazał, że "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny", natomiast NSA wyroku z 28 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA 2486/01 zwrócił uwagę, że "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 Kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych". Orzeczenia te w pełni pozostają na aktualności pomimo upływu lat i zmian nomenklaturowych dając podstawy do uznania, że stanowią ugruntowaną w tym przedmiocie linię orzeczniczą.

Nie ulega jednocześnie wątpliwości - co także podnosiły organy pierwszej i drugiej instancji - że umorzenie należności alimentacyjnych jest instytucją wyjątkową, a jej zastosowanie wymaga istnienia szczególnych okoliczności po stronie dłużnika alimentacyjnego. I jakkolwiek trudno zdefiniować pojęcie "szczególne, czy wyjątkowe okoliczności", gdyż w każdej sytuacji będą one podlegały ocenie w toku indywidualnego postępowania administracyjnego, to oznacza, że każdorazowo należy odnosić je do konkretnej sytuacji podmiotu ubiegającego się o umorzenie zaległości względem państwa, co zresztą właściwie uczyniły organy orzekające w sprawie. Podnosząc młody wiek strony, brak przeszkód zdrowotnych do podjęcia w przyszłości zatrudnienia, czy też bądź co bądź w pełni zależną od strony sytuację w jakiej znalazła się popełniając czyn zabroniony. Wywodom tym i wnioskom wyprowadzonym z nich przez organy nie sposób odebrać zasadności.

Jednocześnie wobec przytoczonych powyżej reguł orzekania w sprawach opartych na uznaniu administracyjnym, jawi się konstatacja, że rozstrzygnięcie w sprawach umorzenia zobowiązania dłużnika alimentacyjnego poddane zostało dyskrecjonalnej władzy organów administracji. O ile zatem oparte jest na prawidłowych ustaleniach istotnych dla sprawy faktów, a nadto w sposób racjonalny uzasadnione, to brak jest możliwości jego wzruszenia.

Obowiązek alimentacyjny rodzica wobec dziecka jest, co wymaga podkreślenia, nie tylko obowiązkiem moralnym lecz także obowiązkiem prawnym i wynika z wprost z art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 583, ze zm., dalej także: Krio).

Wypłata osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w miejsce przyznanych mu od rodzica alimentów nie stanowi zwolnienia tego rodzica z jego obowiązku. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego, to świadczenia wypłacane w zastępstwie dłużnika pod tytułem zwrotnym. Nie ma więc żadnego powodu by obowiązek zwrotu zapłaconych za dłużnika alimentacyjnego kwot podlegał łagodniejszemu reżimowi niż obowiązek alimentacyjny. Nawet wyjątkowo trudna sytuacja finansowa, która jest efektem zawinionych działań zobowiązanego do utrzymania dziecka, nie powinna stanowić przyczyny jego zwolnienia z obowiązku zwrotu wypłaconych za niego alimentów.

W przeciwnym wypadku działania dłużnika mające charakter uchylania się od prawnego obowiązku byłyby premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłacanych na koszt podatnika zaliczek alimentacyjnych.

Dlatego Sąd w pełni podziela ugruntowane już stanowisko judykatury, zgodnie z którym umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy jest możliwe wtedy, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, a stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu

Z tych przyczyn nie można zarzucić organom błędu w ich rozumowaniu, gdyż w przypadku skarżącego zasadniczą przyczyną jego trudnej sytuacji materialnej jest odbywanie kary pozbawienia wolności, zasądzonej za popełniony czyn zabroniony z winy umyślnej. Słusznie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżący nie wykazał, by jego sytuacja nie mogła ulec poprawie. Wręcz przeciwnie jego oświadczenie, że "Po osadzeniu moje stałe źródło dochodu, jakim było przestępstwo, wyczerpało się, a nie zdążyłem założyć lokaty ...) - odwołanie karta 31, w żaden sposób nie zasługuje na zaaprobowanie i nie uzasadnia wniosku o umorzenie jego zaległości alimentacyjnych.

Zebrana w sprawie dokumentacja z Zakładu Karnego, ani też wiek skarżącego nie pozwalały przyjąć, by skarżący z przyczyn obiektywnych nie mógł podjąć pracy zarobkowej. Do skarżącego należało zatem wykazanie, że jest to faktycznie niemożliwe i to z przyczyn nie leżących po jego stronie.

W tej sytuacji Sąd uznał, że Kolegium zasadnie zaakceptowało stanowisko wyrażone przez organ pierwszoinstancyjny a w swoim procedowaniu nie przekroczyło granic uznania administracyjnego wyznaczonych w art. 30 ust. 2 ustawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono w sposób klarowny, sensowny i czytelny przyczyny braku możliwości uwzględnienia wniosku skarżącego.

Podzielając zatem stanowisko organów, co do tego, że w stanie faktycznym sprawy nie wystąpiły wystarczające okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku dłużnika, oddalono skargę na podstawie art. 151 Ppsa.