Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 759/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 47 poz 281
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości.
Teza: Podnoszony jako podstawa umorzenia kosztów egzekucyjnych argument, dotyczący ważnego interesu publicznego nawet w powiązaniu z zasadą zaufania do organów państwa nie mieści się w katalogu przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych.

TEZY

Podnoszony jako podstawa umorzenia kosztów egzekucyjnych argument, dotyczący ważnego interesu publicznego nawet w powiązaniu z zasadą zaufania do organów państwa nie mieści się w katalogu przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędziowie NSA Joanna Kuczyńska (spr.), Jan Rudowski, Protokolant Krzysztof Kołtan, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2006 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Andrzeja N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt I SA/Łd 58/04 w sprawie ze skargi Andrzeja N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 17 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Andrzeja N. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. kwotę 180 /słownie: sto osiemdziesiąt/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 października 2004 r. oddalający skargę kasacyjną Andrzeja N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 17 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Zaskarżony wyrok oparty został na następujących ustaleniach stanu faktycznego:

Podatnik Andrzej N. w dniu 20 października 2001 r. złożył wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych, powstałych z tytułu dokonania zajęcia ruchomości. Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego Ł.-B. dokonując oceny wniosku przez pryzmat spełnienia przesłanek określonych w art. 64e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odmówił umorzenia przedmiotowych kosztów egzekucyjnych.

Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznając zażalenie, postanowieniem z dnia 17 stycznia 2002 r. utrzymał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy, nie znajdując podstaw do jego uchylenie.

W wyniku wniesionej skargi Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyrokiem z dnia 3 czerwca 2003 r. I SA/Łd 408/02 uchylił zaskarżone postanowienie. Wskazał właściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia a mianowicie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych ruchomości /Dz.U. nr 47 poz. 281 ze zm./. Podkreślił dodatkowo, iż wobec zamieszczenia wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych w zażaleniu na postanowienie o określeniu wysokości kosztów obciążających zobowiązanego, obowiązkiem organu było wezwanie strony do sprecyzowania wniosku poprzez wskazanie przesłanek umorzenia.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy postanowieniem z dnia 8 października 2003 r. Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego Ł.-B. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych z tytułu zajęcia ruchomości. Wskazano w uzasadnieniu, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego oraz zajęcie ruchomości w sytuacji, kiedy toczyło się postępowania w sprawie rozłożenia na raty egzekwowanej zaległości podatkowej nie miało miejsca, bowiem tytuł egzekucyjny wystawiono przed dniem wydania decyzji o rozłożeniu na raty. Zdaniem organu egzekucyjnego nie zaistniały szczególne okoliczności, które uzasadniały umorzenie kosztów egzekucyjnych. Wskazana przez skarżącego przesłanka dotycząca ważnego interesu publicznego nie jest określona w katalogu podstaw uzasadniających umorzenie postępowania. Podkreślono również, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności uniemożliwiające ściągalność powstałej należności a także, iż zapłata należności nie spowoduje uszczerbku w środkach koniecznych do utrzymania i nie pogorszy sytuacji finansowej podatnika.

W odwołaniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie powstałych kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W skardze skierowanej do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymując swoje stanowisko podniesione w odwołaniu, wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wnoszą o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku z dnia 19 października 2004 r. uznał, że skarga nie jest zasadna.

Wskazując na par. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzania publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucji niektórych rodzajów nieruchomości /Dz.U. nr 47 poz. 281 ze zm./ Sąd stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki przemawiające za umorzeniem kosztów egzekucyjnych. Ponadto wskazał Sąd, że z redakcji wspomnianego przepisu a zwłaszcza ze sformułowania " koszty egzekucyjne mogą być w całości lub części umorzone" wynika, iż postanowienie ma charakter uznaniowy.

W toku postępowania pełnomocnik skarżącego sprecyzował swój wniosek o umorzenie postępowania wskazując jako podstawę na wystąpienie szczególnych okoliczności gospodarczych.

Nie dopatrzył się Sąd okoliczności, które musiałyby przemawiać za wyeliminowaniem zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 października 2004 r. w zakresie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych względnie obciążenia kosztami Urzędu Skarbowego Ł.-W.

Zarzucił wyrokowi naruszenie prawa a w szczególności art. 7 par. 3 i art. 64c par. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 121, 122, 123 ustawy Ordynacja podatkowa a także zasad postępowania przed sądami administracyjnymi przez brak wszechstronnej oceny ustalonego w sprawie materiału dowodowego i stanu faktycznego, oraz brak bezstronności sędziowskiej a także abstrahowanie od oczywistego interesu publicznego i społecznego w zakresie wymogu elementarnej poprawności w postępowaniu organów państwa w stosunku do podatników i w tym zakresie poprawnej interpretacji prawa w zgodzie z właściwie pojętym interesem państwa i interesem obywatela co jest podstawowym obowiązkiem sądów administracyjnych.

Wnioski pełnomocnika dotyczyły zmiany zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji odmawiającego umorzenia kosztów egzekucyjnych względnie ustalenia, że przedmiotowymi kosztami należy obciążyć skarb państwa, względnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania i przekazania sprawy Izbie Skarbowej celem umorzenia przedmiotowego postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik podnosi argumenty, iż tytuł wykonawczy został wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. w trakcie pozytywnego w efekcie rozpoznawania wniosku o rozłożenie zaległego zobowiązania na raty. Powołując się na przepis art. 7 par. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazał, że stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Zasady wynikające z art. 121 Ordynacji podatkowej stanowią, że organy winny postępować tak aby budzić zaufanie do organów państwa.

Zdaniem pełnomocnika zastosowanie środka egzekucyjnego przez organ sytuacji, kiedy toczy się postępowanie ratalne jest niedopuszczalne bowiem jest bezprzedmiotowe na czas do rozstrzygnięcia tego postępowania. Lakoniczne stanowisko organów skarbowych, że do rozstrzyganej materii nie obowiązuje Ordynacja podatkowa jest w świetle normy art. 64c par. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie uzasadnione. Nadto stwierdził pełnomocnik, że w sprawie występują szczególne okoliczności gospodarcze uzasadniające umorzenie kosztów egzekucyjnych a nadto przemawia ważny interes publiczny.

Wskazuje również pełnomocnik na naruszenie przez organy egzekucyjne szeregu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skutkujących powstanie nienależnych kosztów egzekucyjnych. Reasumując pełnomocnik stwierdził, że koszty egzekucyjne w przedmiotowej sprawie zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji co skutkować powinno, że koszty te winien ponieść wierzyciel lub organ egzekucyjny. Mając na względzie ważny interes publiczny tj. wspólny interes wszystkich organów skarbowych, koszty egzekucyjne powinny być umorzone.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. wnosił o odrzucenie skargi lub jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty są nieuzasadnione i formalnie niedopuszczalne.

Zarzut naruszenia przez Sąd przepisów Ordynacji podatkowej oraz przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest niedopuszczalny bowiem sąd nie stosuje tych przepisów a jedynie dokonuje oceny prawidłowości stosowania prawa przez organy skarbowe. Brak wskazania uchybień jakich dopuścił się Sąd czyni skargę nieuprawnioną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, władny zatem jest zbadać sprawę tylko z punktu widzenia podstawy kasacyjnej. Brak elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej takich jak prawidłowe wskazanie jej podstaw, uniemożliwia jej rozpoznanie.

Skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy cyt. wyżej a mianowicie podnosząc naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub też naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie ulega zatem wątpliwości, iż to strona ma obowiązek przytoczyć podstawy kasacyjne i je uzasadnić.

Skarżący ma obowiązek wskazać przepis prawa materialnego lub też przepis procedury obowiązującej w postępowaniu przed sądem administracyjnym, który został naruszony przez sąd i uzasadnić na czym jego zdaniem polegała błędna wykładnia lub niewłaściwe jego zastosowanie. W postępowaniu ze skargi kasacyjnej od wyroku sądu administracyjnego nie podlega ponownej ocenie co do zgodności z prawem akt administracyjny, który był przedmiotem skargi. Ocena taka odnosić się może wyłącznie do orzeczenia sądu administracyjnego i naruszeń prawa poczynionych przez ten sąd. Podstawa skargi kasacyjnej z art. 174 par. 1 może mieć dwojaką postać a mianowicie błędnej wykładni przepisu prawa materialnego lub jego niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu a niewłaściwe zastosowanie to tzw. błąd subsumpcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada bądź nie hipotezie określonej normy prawnej. Jeśli zaś chodzi o przesłankę wynikającej z art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to polegać ona może na naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

W sprawie niniejszej podnosi strona skarżąca zarzuty błędnego stosowania i zrozumienia przez organy skarbowe treści przepisów i ich zastosowania. Pełnomocnik zakwestionował również ustalenia dotyczące stanu faktycznego podnosząc okoliczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego i wszczęcia postępowania w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut naruszenia przez Sąd przepisów postępowania ani też przepisów prawa materialnego nie może być podzielony.

Wydając zaskarżony wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił i przeanalizował wszystkie zarzuty skargi, dokonał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i na jego podstawie prawidłowo uznał, że wydane postanowienia organów skarbowych nie zawierają błędów uzasadniających ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Prawidłowo, stwierdził Sąd, że generalnie zarzuty skargi dotyczą kwestii, które zostały rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu a mianowicie w sprawi dotyczącej wszczęcia postępowania egzekucyjnego i prawidłowości ustalenia kosztów egzekucyjnych, które to postępowanie zakończone zostało rozstrzygnięciem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie I SA/Łd 1/02.

Przedmiotem postępowania przed organami skarbowymi a następnie przed sądem była uznaniowa decyzja organu o umorzeniu kosztów egzekucyjnych nie zaś okoliczności powstania tych kosztów. Uznaniowy charakter decyzji powoduje, że sąd może decyzję taką uchylić tylko w sytuacji, kiedy dopatrzy się uchybień formalnych w postępowaniu.

Sąd pierwszej instancji przeanalizował na tle istniejącego stanu faktycznego przesłanki wynikające z obowiązujących przepisów prawa nie dostrzegając wspomnianych uchybień.

Zgodnie par. 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne (...) koszty egzekucyjne mogą być w całości lub w części umarzane a to w razie stwierdzenia nieściągalności od zobowiązanego lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ich ponieść bez znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej, gdy za umorzeniem przemawiają szczególne okoliczności gospodarcze lub gdy ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Podnoszony w skardze jako podstawa umorzenia kosztów egzekucyjnych argument dotyczący ważnego interesu publicznego nawet w powiązania z zasadą zaufania do organów państwa nie mieści się w katalogu przesłanek uzasadniających umorzenie co słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku.

Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach zaś orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 ustawy cyt. wyżej.