Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 277/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.194
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie NSA Maciej Dybowski del. WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 560/13 w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Rektora Politechniki Koszalińskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie stypendium rektora oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 560/13, po rozpatrzeniu skargi B. P. na decyzję Rektora Politechniki Koszalińskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stypendium rektora, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Prorektor do Spraw Studenckich, działający z upoważnienia Rektora Politechniki Koszalińskiej, decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 175 oraz art. 181 i art. 186 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.; zwanej dalej "ustawa o szkolnictwie wyższym"), a także § 5 ust. 1 pkt 3 rozdziału I oraz przepisów rozdziału V Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych Politechniki Koszalińskiej, stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora Politechniki Koszalińskiej z dnia 27 sierpnia 2012 r. nr 46/2012, odmówił przyznania B. P. stypendium rektora dla najlepszych studentów. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzja została wydana zgodnie z art. 194 ustawy o szkolnictwie wyższym, który przewiduje wyłączenie stosowania przepisów tej ustawy, dotyczących pomocy materialnej, dla studentów będących jednocześnie kandydatami na żołnierzy zawodowych, żołnierzami zawodowymi oraz funkcjonariuszami służb państwowych.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem B. P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W jego uzasadnieniu wskazał, że nowelizacja art. 194 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym pozbawia jego osobę pobierania przedmiotowego stypendium tylko dlatego, że jest funkcjonariuszem służb państwowych. Zdaniem wnioskodawcy wskazany artykuł ma brzmienie ogólne, a sama ustawa nie precyzuje, na jakich warunkach następuje wyłączenie żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb państwowych z grona osób ubiegających się o to świadczenie. W jego ocenie pozbawienie możliwości otrzymania przedmiotowego stypendium jest daleko krzywdzące, niezgodne z zasadą równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji, gdyż pomija się wiele innych grup społecznych, które otrzymują dofinansowania nauki oraz inne formy pomocy z zakładów pracy. Wskazał, że w jego przypadku nie mają zastosowania przepisy umożliwiające funkcjonariuszom ubieganie się o wszelkie formy pomocy związane z wykształceniem.

Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Rektor Politechniki Koszalińskiej utrzymał w mocy odmowną decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. w sprawie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów. W uzasadnieniu Rektor wyjaśnił, że art. 194 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym w sposób jednoznaczny wyłącza prawo do pomocy materialnej wobec studentów będących kandydatami na żołnierzy zawodowych, będących żołnierzami zawodowymi oraz funkcjonariuszami służb państwowych. Stanowisko powyższe potwierdziło Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w piśmie z dnia 9 listopada 2012 r., do którego wnioskodawca zwrócił się z interwencją w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów. W związku z powyższym Rektor stwierdził, że wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy jest bezzasadny i kwestionowaną decyzję utrzymał w mocy.

Skargę na tę decyzję Rektora Politechniki Koszalińskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył B. P. Strona skarżąca zarzuciła organowi wydanie decyzji z naruszeniem art. 194 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art.107 3 kpa. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że dokonując wykładni funkcjonalnej i celowościowej art. 194 ustawy o szkolnictwie wyższym należy stwierdzić, że ograniczenie w nim zawarte dotyczy tylko studiów odbywanych w ramach uczelni wojskowych i uczelni służb państwowych. Nie ma, w jego ocenie, racjonalnych przesłanek, dla których żołnierze zawodowi i funkcjonariusze służb państwowych nie mieliby prawa studiować na uczelniach powszechnych, a w takiej sytuacji mieliby posiadać inny status niż pozostali studenci. Zdaniem skarżącego odmienna wykładania wskazanego przepisu byłaby sprzeczna z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa i zakazem dyskryminacji.

W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki Koszalińskiej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 560/13 oddalił skargę i wyjaśnił, że stosownie do art. 173 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: stypendium socjalnego (pkt 1), stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych (pkt 2), stypendium rektora dla najlepszych studentów (pkt 3), stypendium ministra za wybitne osiągnięcia (pkt 4) oraz zapomogi (pkt 8). Sąd podkreślił, że z akt sprawy wynika bezspornie, że B. P. wystąpił do Rektora Politechniki Koszalińskiej z wnioskiem o przyznanie pomocy w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów na semestr VIII w roku akademickim 2012/2013 z uwagi na uzyskanie średniej ocen 4,86. W formularzu wniosku o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów skarżący zaznaczył, że jest studentem zaliczanym do kręgu osób będących kandydatami na żołnierza zawodowego, żołnierzami zawodowymi oraz funkcjonariuszami służb państwowych. Zdaniem Sądu w tej sytuacji Rektor Politechniki Koszalińskiej wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo przyjął, że B. P. nie przysługuje wnioskowana pomoc materialna w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Sąd nie podzielił twierdzeń skarżącego, że wykładnia funkcjonalna i celowościowa art. 194 ustawy o szkolnictwie wyższym nakazuje stosowanie powołanego przepisu wyłącznie do studiów odbywanych w ramach uczelni wojskowych i uczelni służb państwowych. W ocenie Sądu powołany przepis dostosowuje ograniczenia w stosowaniu przepisów powołanej wyżej ustawy wobec studentów zaliczanych do kręgu kandydatów i żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb państwowych. Dla ustalenia granic prawa do przyznania pomocy materialnej w rozumieniu art. 173 § 1 i następnych ustawy o szkolnictwie wyższym, wykładnia językowa przepisu umieszczonego w art. 194 tej ustawy przynosi jednoznaczne rozwiązanie i dalsze dokonywanie wykładni nie jest konieczne. Interpretowany przepis powoduje wyłączenie stosowania przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym dotyczących pomocy materialnej dla studentów wobec wszystkich studentów (także na studiach cywilnych), będących jednocześnie kandydatami na żołnierzy zawodowych, żołnierzami zawodowymi oraz funkcjonariuszami służb państwowych, a nie tylko wobec osób kształcących się na uczelni wojskowej lub uczelni służb państwowych (Monika Kubiak. Komentarz do art. 194 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, publ. Lex nr 146173). Sąd wskazał również, że B. P. jest funkcjonariuszem Służby Więziennej i brak jest przepisów rangi wykonawczej do ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523, ze zm.) regulujących kwestię podejmowania przez funkcjonariuszy tej służby nauki (na uczelniach wyższych) i uzyskiwania przez nich pomocy materialnej. W rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 lipca 2010 r. w sprawie szkolenia oraz doskonalenia zawodowego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 144, poz. 970) nie podjęto tego rodzaju problematyki. Ponadto Sąd podkreślił, że zarówno przepisy regulujące stosunek służby kandydatów i żołnierzy zawodowych, jak i przepisy regulujące stosunki poszczególnych służb państwowych, mają pierwszeństwo stosowania jako przepisy szczególne. Przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym znajdują zastosowanie tylko w kwestiach nieuregulowanych w przepisach szczególnych i to w taki sposób, aby nie niweczyły przyjętych uregulowań szczególnych (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 217/12).

W ocenie Sądu brak przepisów regulujących zasady pobierania nauki na uczelniach wyższych przez funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz niemożność stosowania w drodze analogii przepisów dotyczących innych służb nie tworzą wyjątku od zasady wyrażonej w art. 194 ustawy o szkolnictwie wyższym, że osobom wymienionym w tym przepisie, w tym funkcjonariuszom Służby Więziennej, pomoc materialna z powołanej ustawy nie przysługuje. Nie ma przy tym znaczenia dla skutków zastosowania powołanego przepisu, czy skarżący studiuje na kierunku zbieżnym czy niezbieżnym z wymaganymi kwalifikacjami na zajmowanym lub planowanym stanowisku. Możliwość przyznania omawianej pomocy w świetle art. 194 wskazanej ustawy doznaje ograniczenia podmiotowego. Stosowanie w takiej sytuacji rozwiązań prawnych z innych działów ustawy, nieodnoszących się do zagadnienia, jakim jest pomoc materialna dla studentów, byłoby sprzeczne nie tylko ze specyfiką przedmiotu sprawy, ale również z zamierzeniem ustawodawcy, który nadał wskazanemu przepisowi aktualne brzmienie. Prawodawca stosując ograniczenie co uprawnień funkcjonariuszy służb państwowych miał na uwadze cel pomocy materialnej dla studentów, a mianowicie wyrównanie szans edukacyjnych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Priorytetem jest przeznaczenie środków publicznych na udzielanie pomocy osobom, które samodzielnie nie mogą ponieść pełnych kosztów kształcenia.

Skargę kasacyjną od tego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył B. P. W złożonej skardze skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:

1. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracji przepisów o postępowaniu, w szczególności dotyczących postępowania dowodowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a także polegające na załatwieniu sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez oddalenie skargi pomimo wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które to uzasadnienie nie odpowiadało wymogom ustawy i doprowadziło tym samym do braku możliwości kontroli decyzji organu, bowiem organ poza odwołaniem się do pisma Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa, przedłożonego przez skarżącego, nie wskazał, dlaczego dokonana przez niego wykładnia art. 194 prawa o szkolnictwie wyższym jest jedyną właściwą i obowiązującą wykładnią,

- art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieodniesienie się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia przez organ administracyjny art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa, co skutkowało brakiem tychże zarzutów w uzasadnieniu wyroku, ponadto:

2. przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 194 ustawy o szkolnictwie wyższym poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten wyłącza prawo do pomocy materialnej wobec studentów studiów cywilnych będących funkcjonariuszami służb państwowych w sytuacji, gdy ograniczenie to dotyczy tylko studiów odbywanych w ramach uczelni wojskowych i uczelni służb państwowych, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 175, art. 181 oraz art. 186 ustawy o szkolnictwie wyższym, a także doprowadziło do naruszenia art. 32 Konstytucji gwarantującego równość wszystkich obywateli wobec prawa oraz zakazującego dyskryminacji;

- art. 32 Konstytucji gwarantującego równość wszystkich obywateli wobec prawa oraz zakazującego dyskryminacji poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, ponieważ podniesione w niej zarzuty są niezasadne.

W niniejszej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z tym w pierwszej kolejności wymagają oceny zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, gdyż zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego może podlegać ocenie dopiero wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.

W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa. Zarzut ten uznać należy za całkowicie niezasadny. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem warunkiem uwzględnienia skargi na podstawie tego przepisu jest ustalenie przez Sąd I instancji istnienia naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej rozpatrujący daną sprawę oraz stwierdzenie, że naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a więc gdyby nie było stwierdzonego naruszenia przepisów prawa, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej byłoby inne. Oznacza to, że można zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził takie naruszenie prawa, a mimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji powołanej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonego orzeczenia. Natomiast w rozpatrywanej sprawie przedstawione przez Sąd I instancji przesłanki oddalenia skargi nie pozwalały na zastosowanie w tej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż Sąd I instancji nie stwierdził takich naruszeń prawa, które mogły mieć wpływ na sposób jej rozpatrzenia przez organ. Sąd dokonał wnikliwej, merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji i zasadnie uznał, że powołane w uzasadnieniu przepisy prawa nie zostały przez organ naruszone. Jeśli zatem z wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to uznać należy, że rozstrzygnięcie wydane w oparciu o treść art. 151 powołanej ustawy jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej. Podkreślić przy tym należy, że samo wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego kasacyjnie nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Analiza skargi kasacyjnej w zakresie uzasadnienia rozpatrywanego zarzutu wskazuje zaś, że w istocie sprowadza się ono jedynie do polemiki z ustaleniami stanu faktycznego i jego oceną dokonaną przez organ orzekający w sprawie, którą Sąd I instancji zaaprobował.

Również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest zasadny. Artykuł 141 § 4 powołanej ustawy określa warunki, jakie winno spełniać uzasadnienie wyroku. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis ten zobowiązuje Sąd do rozważenia w uzasadnieniu orzeczenia tych zarzutów strony oraz stanowisk pozostałych stron, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem zarzutów istotnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza szczegółowego uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu I instancji pozwala jednoznacznie uznać, że zawiera on wszystkie niezbędne elementy o jakich mowa w art. 141 § 4, uwzględniając ustalony w sprawie przez organ stan faktyczny, ocenę prawną zaskarżonej decyzji z powołaniem się na przepisy prawa materialnego i wyjaśnienie przesłanek ich zastosowania oraz wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia, którą stanowił w tym przypadku przepis art. art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z obszernych rozważań Sądu I instancji jasno i logicznie wynikają przyczyny, które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Nie stanowi natomiast naruszenia prawa w rozumieniu art. 141 § 4 powołanej ustawy zawarcie innej oceny legalności zaskarżonego orzeczenia niż ocena postulowana przez skarżącego kasacyjnie. Zarzut błędu w zakresie konstrukcji uzasadnienia byłby uzasadniony, gdyby treść orzeczenia nie odpowiadała przyjętej w uzasadnieniu podstawie prawnej bądź też Sąd dopuściłby się błędu w zakresie logicznego rozumowania wyjaśniając przyjętą podstawę prawną i jeśli mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja nie zaistniała jednak w rozpatrywanej sprawie. Wyjaśnić też należy, że na gruncie podstawy kasacyjnej zawartej w art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie można badać zasadności przyjętej podstawy rozstrzygnięcia oraz trafności samego wyroku. Ponownie wyjaśnić należy, że samo wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego kasacyjnie nie może zaś być utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Również w tym przypadku analiza skargi kasacyjnej w zakresie uzasadnienia powołanego zarzutu wskazuje, że w istocie sprowadza się ono jedynie do polemiki z oceną stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez Sąd I instancji.

Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów postępowania okazały się nieusprawiedliwione, należy przejść do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego.

W skardze kasacyjnej zawarto zarzut błędnej wykładni art. 194 z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, ze zm.), który to zarzut uznać należy za całkowicie chybiony. Zgodnie z treścią tego przepisu przepisów art. 172-187 oraz art. 191 (dotyczących m.in. możliwości ubiegania się przez studenta o uzyskanie pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa) nie stosuje się do studentów będących kandydatami na żołnierzy zawodowych, będących żołnierzami zawodowymi oraz funkcjonariuszami służb państwowych. Podzielić należy przedstawioną w uzasadnieniu wydanego wyroku argumentację Sądu I instancji, zgodnie z którą dla ustalenia granic prawa do przyznania pomocy materialnej w rozumieniu art. 173 § 1 i następne ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wykładnia językowa przepisu umieszczonego w art. 194 omawianej ustawy przynosi jednoznaczne rozwiązanie i dalsze dokonywanie wykładni nie jest konieczne. Brak jest zatem podstaw prawnych do przyjęcia, że funkcjonalna i celowościowa wykładnia tego przepisu nakazuje jego stosowanie wyłącznie do studiów odbywanych w ramach uczelni wojskowych i uczelni służb państwowych. Prawidłowo Sąd I instancji uznał, że powołany przepis dostosowuje ograniczenia w stosowaniu przepisów powołanej wyżej ustawy wobec studentów zaliczanych do kręgu kandydatów i żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb państwowych. Powoduje on zatem wyłączenie stosowania powołanych przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, dotyczących pomocy materialnej dla studentów, wobec wszystkich studentów (także na studiach cywilnych) będących jednocześnie kandydatami na żołnierzy zawodowych, żołnierzami zawodowymi oraz funkcjonariuszami służb państwowych.

Za chybiony uznać także należy postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 32 Konstytucji gwarantującego równość wszystkich obywateli wobec prawa oraz zakazującego dyskryminacji poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że przepisów Konstytucji nie można stosować bezpośrednio w sytuacji, gdy dana sprawa znajduje uregulowanie w ustawie zwykłej, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Ponadto wynikająca z art. 32 ust. 1 Konstytucji reguła oznacza, że podmioty o tym samym statusie prawnym mogą w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej oczekiwać takiego samego rozstrzygnięcia w procesie stosowania prawa. Nie stanowi naruszenia tej zasady odmienne uregulowanie kwestii, które dotyczą osób znajdujących się w odmiennych sytuacjach faktycznych, przez co ich sytuacja może być zróżnicowana prawnie. W judykaturze ukształtował się pogląd, że zasada równości nie może być rozumiana jako wartość bezwzględna, a art. 32 Konstytucji nie może stanowić samodzielnej podstawy zarzutów, bowiem elementy w nim wyrażone konkretyzowane są przez przepisy szczegółowe i dopiero wspólnie z normami w nich zawartymi mogą stanowić łącznie kryterium oceny równego traktowania, niezależnie od tego, czy mamy do czynienia ze stosowaniem czy z tworzeniem prawa (wyrok NSA z dnia 14 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 67/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1615/06, publ. pod adresem internetowym: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). O znaczeniu konstytucyjnej zasady równości wypowiadał się już wielokrotnie Trybunał Konstytucyjny (przykładowo wyrok z dnia 5 listopada 1997 r. sygn. akt K 22/97, OTK 1997/3-4/41). Z powyższej zasady wynika dla ustawodawcy obowiązek równego traktowania obywateli. Jednakże w ocenie Trybunału nie oznacza to bezwzględnej równości obywateli. Z zasady równości obywateli wynika nakaz jednakowego traktowania wszystkich obywateli w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być potraktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących jak i faworyzujących. Podmioty różniące się mogą być natomiast traktowane odmienne (orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 1994 r. sygn. akt K 3/94, OTK w 1994 r., cz. II, s. 141-142, i inne o sygn. akt U 7/87, K 8/91 i P 38/05). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że jednakowe potraktowanie wszystkich studentów będących kandydatami na żołnierzy zawodowych, żołnierzami zawodowymi oraz funkcjonariuszami służb państwowych nie może być uznane za uchybiające omówionej zasadzie.

Podkreślić należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy, nawet z powołaniem się na wykładnię prokonstytucyjną, nadawać przepisom ustawy znaczenia sprzecznego z ich brzmieniem. Stosowanie prawa przez sądy nie powinno bowiem wypełniać istniejących instytucji prawnych zupełnie nowymi treściami, wbrew jasno wyrażonej woli ustawodawcy.

Na marginesie wyjaśnić jeszcze należy, że zgodnie z treścią art. 188 pkt 1 Konstytucji do orzekania o zgodności ustaw w Konstytucją właściwy jest wyłącznie Trybunał Konstytucyjny, a nie sąd administracyjny. Skarżący kasacyjnie może wedle swego uznania sam złożyć skargę konstytucyjną na podstawie art. 79 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w ustawie wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Wprawdzie w myśl art. 193 Konstytucji każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem, lecz w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny z wyjaśnionych wyżej powodów nie dopatrzył się takiej konieczności.

Przedstawiona argumentacja prowadzi do wniosku, że sprawa co do istoty została prawidłowo rozpatrzona, a dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ocena prawidłowości zaskarżonych decyzji odpowiada prawu.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) Sąd orzekł jak w sentencji.