Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2076/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, 77  par. 1, 80,  art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3  ust. 1  lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie Asesor WSA Joanna Skiba (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję poprzedzającą Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2007 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 1993 r. dotyczącej uwłaszczenia Przedsiębiorstwa [...] "K." w P. działką nr [...] położoną w. W., w zakresie byłych działek nr [...] i [...].

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1993 r. nr [...] stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...] "K." w P. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha (Kw nr [...]) oraz odpłatne nabycie własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

Pismem z dnia 8 października 2006 r. R. M. wystąpił o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 1993 r., wskazując na decyzję ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r., którą orzeczono, iż dawna parcela nr [...] nie podpadała pod przepisy o reformie rolnej. W decyzji tej wskazano też na działki nr [...] i [...], co do których trwało odrębne postępowanie.

Działki o nr [...] i [...] wchodziły w skład nieruchomości [...], stanowiącej własność H. M., której spadkobiercą jest R. M.. Na mocy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN) z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.) grunty te zostały odebrane dotychczasowym właścicielom.

Organ wskazał, że materiał zgromadzony w sprawie wskazuje, iż działka nr [...] była własnością Skarbu Państwa (Kw [...]) i istniało prawo zarządu na rzecz jednostki uwłaszczanej zgodnie z decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy W. z dnia [...] stycznia 1986 r., co dotyczyło również byłych działek nr [...] i [...].

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464), ustawodawca z dniem 5 grudnia 1990 r. uwłaszczył państwowe i komunalne osoby prawne posiadające w zarządzie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub gminy, uwłaszczenie nie naruszało praw osób trzecich. Skutkowało to wydaniem dniu [...] marca 1993 r. decyzji Wojewody [...] nr [...] o uwłaszczeniu Przedsiębiorstwa [...] "K." w P. działką nr [...].

Organ podniósł, że do dnia 5 grudnia 1990 r., ani do dnia wydania decyzji uwłaszczeniowej nie były zgłoszone roszczenia osób trzecich, nie było zatem przeszkód do wydania decyzji uwłaszczeniowej. Roszczenia R. M. zgłoszone zostały dopiero w 2001 r. i nie działają z mocą wsteczną.

Wobec powyższego zdaniem organu nie można uznać, iż decyzja uwłaszczeniowa obarczona była wadą rażącego naruszenia prawa. Spełnienie wszystkich przesłanek uwłaszczenia obligowało organ wojewódzki do stwierdzenia na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. uwłaszczenia Przedsiębiorstwa [...] "K." w P..

Organ przywołał w uzasadnieniu decyzji orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt I SA/Wa 1325/04 z dnia 16 września 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 443/06 z dnia 12 września 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1873/06 z dnia 18 stycznia 2007 r.) wskazujące, że wzruszenie przesłanki własności Skarbu Państwa po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej, w sytuacji gdy roszczenie było zgłoszone po tej decyzji, nie powoduje stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, lecz wówczas mają zastosowanie przepisy o wznowieniu.

W związku z czym organ uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 1993 r.

R. M. wystąpił w dniu 24 września 2007 r. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (uzupełnionym pismem z dnia 28 września 2007 r.). Wnioskodawca zarzucił organowi, że przedmiotowa deklaratoryjna decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 r., chociaż nie odnosiła się do gruntu będącego własnością Skarbu Państwa, wydana została w oparciu o przepisy odnoszące się wyłącznie do gruntów będących własnością Skarbu Państwa, a zatem rażące naruszenie prawa i brak możliwości jej wykonania są oczywiste. Wojewoda [...] obejmując przedmiotową decyzją grunty niestanowiące własności Skarbu Państwa nie tylko rażąco naruszył prawo, ale jeszcze dodatkowo spowodował skutek sprzeczny z prawem, bowiem niedopuszczalnym prawnie jest ustanowienie użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym własność osoby prywatnej, co już samo w sobie stanowi przesłankę wystarczającą do stwierdzenia nieważności tej decyzji (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2005 r. w sprawie OSK 1903/05).

Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Minister Budownictwa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2007 r. W uzasadnieniu decyzji Minister Budownictwa ponownie wskazał na brak przesłanek wskazujących, że decyzja uwłaszczeniowa obarczona jest wadami z art. 156 § 1 kpa. Przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, na co wskazują zapisy w księdze wieczystej Kw [...], istniało też prawo zarządu potwierdzone decyzją z dnia [...] stycznia 1986 r. Ze znajdującego się w aktach uwłaszczeniowych poświadczonego skróconego odpisu księgi wieczystej Kw [...] wynika, że nie zawierała ona żadnych ostrzeżeń ani zastrzeżeń co do wpisu Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości. Z załączonej do pisma wnioskodawcy z dnia 24 października 2007 r. kopii odpisu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia [...] sierpnia 2004 r. sygn. akt [...] wynika, że zawiadomienie o dokonanych wpisach Skarbu Państwa zostało doręczone skarżącemu dopiero w dniu 27 maja 2002 r. Zatem, ani do dnia 5 grudnia 1990 r. ani do dnia wydania decyzji uwłaszczeniowej dokonany wpis Skarbu Państwa nie był kwestionowany. R. M. dopiero wnioskiem z dnia 19 lutego 2001 r., zmienionym wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2001 r., a uściślonym pismem z dnia 23 lipca 2001 r. wniósł o wydanie decyzji w przedmiocie nie podpadania dawnych działek nr [...],[...] i [...] pod działanie przepisów o reformie rolnej. Wobec powyższego organ uznał ponownie, że skoro do dnia 5 grudnia 1990 r., ani do dnia wydania decyzji uwłaszczeniowej nie były zgłoszone roszczenia osób trzecich, nie było zatem przeszkód do wydania decyzji uwłaszczeniowej.

Decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie R. M. wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. Zaskarżonym decyzjom zarzucił rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i 5 kpa, poprzez brak jego zastosowania, zaś decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. również rażące naruszenie art. 8 i art. 9 kpa, poprzez brak wskazania podstawy prawnej, na mocy której (i od kiedy) Skarb Państwa miał nabyć własność przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ rozpatrując sprawę skupił się tylko i wyłącznie na mylnych rozważaniach dotyczących kwestii praw osób trzecich i wskazaniu, że podstawą rozstrzygnięcia uwłaszczeniowego dokonanego przez Wojewodę [...] , był zapis że "grunty stanowiące własność Skarbu Państwa (...) stają się z tym dniem przedmiotem użytkowania wieczystego".

W ocenie skarżącego ustawodawca w sposób wyraźny i jednoznaczny mówi w treści tego zapisu o gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa, nie zaś np. o gruntach opisanych w księgach, w których jako właściciel uwidoczniony jest Skarb Państwa i do tego jeszcze nieprawomocnym wpisem. Spowodowało to zdaniem skarżącego, że Wojewoda [...] obejmując przedmiotową decyzją grunty nie stanowiące własności Skarbu Państwa nie tylko rażąco naruszył prawo, ale dodatkowo spowodował skutek sprzeczny z prawem (niedopuszczalnym prawnie jest ustanowienie użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym własność osoby prywatnej), co już samo w sobie stanowi przesłankę wystarczającą do stwierdzenia nieważności tej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wskazał, że skarga jest bezzasadna, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga jest zasadna o tyle, że skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji.

Niniejsza sprawa dotyczy rozstrzygnięcia wzajemnej relacji zachodzącej pomiędzy nabyciem z dniem 5 grudnia 1990 r. z mocy ustawy przez państwową osobę prawną prawa użytkowania wieczystego do gruntu, pozostającego dotychczas w jej zarządzie, a roszczeniami właściciela nieruchomości (lub jego spadkobierców) wynikającymi z wydania przez właściwy organ w trybie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN) z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.) decyzji administracyjnej stwierdzającej, że konkretne nieruchomości nie podpadały pod działanie tego dekretu.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, ze zm.), grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stawały się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. Budynki i inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na tych gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, stały się z tym dniem z mocy prawa własnością tych osób. Nabycie własności przez te osoby następowało odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych. Nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntów, o których mowa, oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali stwierdza decyzją wojewoda w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub zarząd gminy w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. W rozpatrywanej sprawie na podstawie tego przepisu Wojewoda [...] wydał w dniu [...] marca 1993 r. kwestionowaną w trybie nadzoru decyzję, przyznającą grunty Skarbu Państwa, będące w zarządzie Przedsiębiorstwa [...] "K." w P., stanowiące działkę nr [...], położone w W. przy ul. [...] w użytkowanie wieczyste temu przedsiębiorstwu. Wydanie przez Wojewodę [...] decyzji, dotyczącej również spornej działki [...], stwierdzającej, że nieruchomości ta nie podpadała pod działanie przywołanego przepisu dekretu o przeprowadzenie reformy rolnej oznacza, że w tym trybie Skarb Państwa nigdy nie nabył prawa własności do tej działki, a więc pozostały one własnością hipotecznego właściciela, a obecnie jego następcy prawnego, czyli skarżącego.

Natomiast po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z 2001 r. Wojewoda [...] dwoma decyzjami: z dnia [...] stycznia 2004 r. (co do działek [...] i [...]) i decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. (co do działki [...]) stwierdził, że opisane w nich działki nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Przywołany w tych decyzjach art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej stanowił, że na cele reformy rolnej przeznaczone są m.in. nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione w tym artykule w punktach b, c, d i e przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele reformy rolnej. Wydanie przez Wojewodę [...] decyzji stwierdzającej, że nieruchomość nie podpadała pod działanie przywołanego przepisu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej oznacza, że w tym trybie Skarb Państwa nigdy nie nabył prawa własności do tej działki, a więc pozostała ona własnością hipotecznego właściciela, a obecnie jego następcy prawnego, czyli skarżącego.

Z akt sprawy wynika, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r., którą rozpoznano wniosek R. M. w części dot. działki [...] jest ostateczna, zaś decyzja [...] stycznia 2004 r. (co do działek [...] i [...]) była przedmiotem badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 19 października 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1678/07 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2007 r. uchylającą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004 r.- co oznacza, że kwestia podpadania działek pod dekret o reformie rolnej nie jest zakończona decyzją ostateczną – postępowanie jest w toku.

Powstał więc problem sprowadzający się do konieczności rozstrzygnięcia przez organ nadzoru prawidłowości i zgodności z prawem działań Wojewody [...], który wydał w 1993 r. decyzję uwłaszczeniową w stosunku do gruntu niebędącego własnością Skarbu Państwa lecz własnością osoby fizycznej, w sytuacji kiedy fakt ten ujawniony został dopiero ponad 10 lat później.

W kwestii tej organ nadzoru stanął na stanowisku, że na dzień wydania decyzji uwłaszczeniowej sporna nieruchomość (nr [...]) była własnością Skarbu Państwa, na co wskazują zapisy w księdze wieczystej Kw nr [...] , a jednostka uwłaszczona legitymowała się prawem zarządu do tej nieruchomości. Znajdujący się w aktach uwłaszczeniowych poświadczony skrócony odpis księgi wieczystej Kw nr [...] z dnia 6 października 1992

r. nie zawiera żadnych ostrzeżeń, ani zastrzeżeń co do wpisu Skarbu Państwa jako

właściciela lub zgłoszonych roszczeń osób trzecich. W tej sytuacji organ nadzoru uznał, że skoro do dnia 5 grudnia 1990 r., ani do dnia wydania decyzji uwłaszczeniowej nie były zgłoszone roszczenia osób trzecich, to brak jest podstaw do zarzucenia kwestionowanej decyzji naruszenia prawa określonego w przesłankach zawartych w art. 156 § 1 kpa. Zdaniem Ministra, nie było przeszkód do wydania decyzji uwłaszczeniowej, ponieważ spełnienie wszystkich przesłanek uwłaszczenia obligowało organ wojewódzki do stwierdzenia na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. uwłaszczenia przedsiębiorstwa "K." przedmiotową działką.

Po przeanalizowaniu akt sprawy Sąd uznał, że nie może podzielić stanowiska organu nadzoru przedstawionego w zaskarżonych decyzjach.

Rozważając to zagadnienie prawne Sąd podzielił zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 1998 r. sygn. akt IV SA 889/96 (niepubl.) pogląd, że w przypadku kiedy mamy do czynienia z obowiązkiem bądź prawem wynikającym wprost z ustawy (z mocy prawa), skutek prawny następuje z datą ustaloną w tej ustawie, natomiast akt administracyjny konkretyzujący przedmiot i skierowany do indywidualnego adresata ma charakter deklaratoryjny. Decyzje deklaratoryjne ustalają jedynie autorytatywnie istnienie i zakres jakiegoś stosunku prawnego, który powstał wcześniej z mocy przepisów prawnych. Skutki prawne w tego typu sytuacjach powstają więc ex tunc, jako skutki wejścia w życie tego przepisu prawnego, a nie ex nunc jako skutki prawne decyzji deklaratoryjnej. Jest to podstawowa cecha różniąca decyzje deklaratoryjne od decyzji konstytutywnych, które same określają datę, od której następują skutki prawne. Decyzje deklaratoryjne mogą być wydawane w każdym czasie, jako że nie kreują nowych stanów prawnych, a tylko stwierdzają ich istnienie. Konsekwencją takiego stanowiska jest przyjęcie, że decyzja stwierdzająca czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym i czas jej wydania nie może decydować o wyniku sprawy. W tej sprawie Sąd przychylił się zatem do przeważającego w orzecznictwie sądowym poglądu wyrażonego między innymi w wyrokach: Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2000 r. sygn. akt IV SA 2582/98, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 1998 r. sygn. akt IV SA 889/96, uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 346/04, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 872/05, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 67/06, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1678/07 a także wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 lipca 2007 r. sygn. akt SK 1/2006 (część IV uzasadnienia).

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy uznać należy, że skoro Wojewoda [...] stwierdził, iż opisana w wydanej przez ten organ decyzji administracyjnej działka (nr [...]) nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oznacza to, że działki te w tym trybie nie stały się prawnie własnością Skarbu Państwa. W konsekwencji uwłaszczenie przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] marca 1993 r. przedsiębiorstwa "K." gruntami będącymi własnością osoby fizycznej stoi w rażącej sprzeczności nie tylko z treścią art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ale przede wszystkim z treścią art. 232 § 1 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym i osobom prawnym mogą być oddane jedynie grunty stanowiące własność Skarbu Państwa położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków.

Wyjaśnić należy, że przedmiotem postępowania nadzorczego jest przede wszystkim ocena prawidłowości wydanej decyzji administracyjnej pod względem jej zgodności z obowiązującym prawem materialnym, a nie tylko prawidłowość działania organu wydającego kontrolowaną decyzję. Podnoszona przez organ nadzoru okoliczność, że wydając decyzję uwłaszczeniową Wojewoda [...] działał w oparciu o posiadane dokumenty oraz w zaufaniu do zapisów księgi wieczystej nie może w tej sytuacji przesądzać o prawidłowości samej decyzji. Przywołać tu można wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 1968 r. sygn. akt III CRN 139/68 (publ. OSNCP 1969, nr 5, poz. 93) w którym Sąd ten przesądził, że nabycie użytkowania wieczystego w drodze ustanowienia go przez odpowiedni organ Państwa co do nieruchomości nie będącej własnością państwową nie jest możliwe, choćby nawet nabywca działał – będąc w dobrej wierze – w zaufaniu do księgi wieczystej.

Podsumowując stwierdzić należy, że ocena prawidłowości decyzji uwłaszczeniowej jest zależna od treści decyzji wydanej w trybie 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, która jako decyzja deklaratoryjna ustala jedynie skutki prawne jakie zaistniały z mocy prawa w dniu wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, czyli w dniu 13 września 1944 r. Z tą bowiem datą podpadające pod działanie dekretu nieruchomości przechodziły z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. Decyzja stwierdzająca że uwłaszczona nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej oznacza, że Państwo nigdy nie było właścicielem przejętej nieruchomości, a posługiwało się wadliwym tytułem własności, uzyskanym z rażącym naruszeniem prawa. Taka nieruchomość nie może być przedmiotem uwłaszczenia na podstawie art. 2 ustawy z 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464), bowiem przepis ten odnosi się wyłącznie do nieruchomości stanowiących w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 1999 r. sygn. akt I SA 1606/98, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 59/05).

Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien przede wszystkim prawidłowo ustalić przedmiot postępowania uwłaszczeniowego poprzez ustalenie, które konkretnie działki (lub ich określone części) były przedmiotem uwłaszczenia na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 r. Jak wynika z pisma Starosty [...] z dnia 24 stycznia 2007 r. (karta nr 37 akt administracyjnych sprawy) działki przejęte dekretem o reformie rolnej o nr [...] i nr [...] stanową część działki o nr [...], której projekt podziału na działki [...] i [...] zatwierdził decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. Burmistrz Miasta i Gminy W.. Z kolei z innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (tom I "akta organu wojewódzkiego" ) wynika, że nieruchomości oznaczone jako działki gruntowe [...],[...] i [...] stanowią obecnie działkę [...] (m. in. pismo Wojewody [...] z dnia 8 lutego 2002 r., czy też pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia 1 sierpnia 2001 r.)

W aktach uwłaszczeniowych sprawy brak jest dokumentów oraz czytelnych map, które w sposób jednoznaczny wskazały, które części z działek [...],[...] i [...] weszły w skład działki nr [...]. Brak jest również decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy W. z dnia [...] stycznia 1986 r. przyznającej uwłaszczanemu podmiotowi prawo zarządu nieruchomością [...]. W tej sytuacji nie ma możliwości jednoznacznego ustalenia wzajemnej relacji zakresu przedmiotowego decyzji przekazującej w zarząd przedsiębiorstwu "K." konkretnej (o oznaczonych numerach i powierzchniach) działki do decyzji Wojewody [...] przekształcającej ten zarząd w prawo użytkowania wieczystego. Brak jest zatem możliwości skontrolowania pod tym względem prawidłowości kwestionowanej decyzji uwłaszczeniowej.

Ponadto w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów (np. wypisów z ewidencji gruntów i budynków, odpisu z księgi wieczystej), które dokumentowały by stan faktyczny i prawny spornych działek na dzień 5 grudnia 1990 r. i mogły stanowić podstawę do określenia rodzaju gruntów a także pozwoliły ustalić które z tych gruntów zgodnie z istniejącymi wpisami zostały przejęte na własność Państwa i w jakim trybie oraz czy wszystkie z tych gruntów wyłączone były z zasobów Państwowego Funduszu Ziemi.

Obowiązkiem natomiast organu jest zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą na właściwą ocenę zasadności nie tylko wniosku skarżącego, lecz pozwolą odpowiedzieć na pytanie, czy kwestionowana decyzja uwłaszczeniowa nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 §1 kpa.

Zdaniem Sądu wyjaśnienie podniesionych wątpliwości było elementem niezbędnym do dokonania oceny prawidłowości wszczęcia i przeprowadzenia kwestionowanego postępowania uwłaszczeniowego. Wobec stwierdzenia, że kontrolowane postępowanie nie wyjaśniło powstałych wątpliwości, Sąd uznał, że organ nadzoru nie poczynił niezbędnych ustaleń odnośnie występowania przesłanek z art. 156 § 1 kpa, przez co nie wyjaśnił dokładnie sprawy i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Oznacza to, że zapadłe decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 i 80 i 156 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.