Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2214/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 61a
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz M. S. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...]- po rozpatrzeniu wniosku M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] maja 2015 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] października 1951 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] czerwca 1951 r.

Postanowienie powyższe wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Nieruchomość [...] położona przy ul. [...], ozn. nr hip [...] stanowiąca własność J. G. i S. S. objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

W dniu [...] lutego 1948 r. J. G. i S. S. oraz J. S. zawarli "[...]", na podstawie której J.S. nabył za koszt odbudowy prawo własności z wpisem hipotecznym lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...]. Jednocześnie nabył on prawo wieczystej i nieodpłatnej dzierżawy gruntu, na którym wznosił się budynek frontowy. Nabywca podjął się uczestniczenia w kosztach remontu głównego budynku oraz zobowiązał się do wykonania na własny koszt remontu "wewnętrznego" nabytego lokalu. J. G. i S.S. zachowali natomiast prawo własności parceli, na której znajdował się "zburzony budynek frontowy domu przy ul. [...] (...)".

Następnie w dniu [...] stycznia 1967 r. pomiędzy powyższymi stronami zawarta została "Umowa dodatkowa nr 1", w której strony uznały za jedynie wiążącą "umowę kupna sprzedaży i dzierżawy wieczystej z dnia [...] lutego 1949 r." oraz "Umowa dodatkowa nr [...]", w której przyjęto dzień 1 września 1948 r. jako początek współuczestnictwa kosztów świadczeń m.in. światła na klatce schodowej. W umowie tej wskazano również, że podatki gruntowe nie obciążają "nabywcy p. S.", natomiast podatki od mieszkania nr [...] ponosić będzie "p. S. jako właściciel wymienionego lokalu od dnia [...] stycznia 1949 r."

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] czerwca 1951 r., nr [...] Prezydium Rady narodowej [...] odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości, jednocześnie stwierdzając, że wszystkie budynki – fragmenty budynku znajdujące się na tym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.

Orzeczenie to zostało następnie utrzymane w mocy orzeczeniem Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1951 r., nr [...].

W dniu [...] kwietnia 2014 r. M. S. (spadkobierczyni J.S.) zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1951 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia z [...] czerwca 1951 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...].

Wniosek ten został przekazany według właściwości do Ministra Infrastruktury i Rozwoju, który decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania wskazując, że umowa kupna-sprzedaży lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] została zawarta bez zachowania formy aktu notarialnego,

co skutkuje jej nieważnością. Zatem J. S. nie nabył żadnych praw do ww. nieruchomości, a co za tym idzie takich praw nie posiada również jego spadkobierczyni M. S. Wnioskodawczyni nie posiada więc interesu prawnego we wszczęciu postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji dekretowych dotyczących nieruchomości położonej przy ul. [...].

M. S. pismem z dnia [...] maja 2015 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy podnosząc, że organ bezzasadnie przyjął, iż nie posiada ona interesu prawnego dla wszczęcia niniejszego postępowania. W jej opinii uznanie, że umowa nie wywołała skutku w postaci przeniesienia prawa własności nieruchomości nie wyklucza uznania, iż na jej podstawie przeniesiono roszczenie wynikające z dekretu warszawskiego. Natomiast samo roszczenie nie miało charakteru prawa rzeczowego i nie wymagało zachowania formy aktu notarialnego.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją

z dnia [...] października 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] maja 2015 r.

W uzasadnieniu wskazał, że stronami postępowania nadzorczego prowadzonego w stosunku do decyzji wydanych na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) - dalej jako "dekret warszawski" - są osoby, które były właścicielami nieruchomości lub ich udokumentowani następcy prawni oraz osoby, które obecnie posiadają do tej nieruchomości prawa rzeczowe. Wyjaśnił, iż na podstawie znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia Sądu Grodzkiego w W. z dnia [...] kwietnia 1948 r. nr [...] ustalono, że nieruchomość położona przy ul. [...] stanowiła własność J. G. i S. S. i to do nich zostały skierowane decyzje dekretowe z dnia 5 października 1951 r. i z dnia 22 czerwca 1951 r. Dodał, iż zgodnie z art. 46 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo Rzeczowe (Dz. U. nr 57, poz. 139) - obowiązującym w dacie zawarcia umowy kupna-sprzedaży lokalu nr [...] - umowa o przeniesienie własności nieruchomości winna być pod rygorem nieważności zawarta w formie aktu notarialnego. Niezachowanie tej formy skutkuje zatem nieważnością umowy. Minister wskazał, że J. G. i S. S. oraz z drugiej strony J. S. zawarli w dniu [...] lutego 1948 r. umowę kupna sprzedaży i dzierżawy. Jak wynika z jej treści intencją stron była sprzedaż lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...], a nie - jak twierdzi wnioskodawczyni - sprzedaż roszczeń. Dodał, iż niemożliwa była sprzedaż prawa wieczystej i nieodpłatnej dzierżawy przez J.G. i S.K. - ponieważ nie posiadali oni tego prawa.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu M. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając organowi:

1. naruszenie przepisu art. 61a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego zastosowanie i odmowę wszczęcia postępowania z powodu braku interesu prawnego uzasadnionego tym, że jej poprzednik prawny J. S. nie posiadał żadnych praw rzeczowych do przedmiotowej nieruchomości podczas, gdy na wstępnym etapie postępowania tego rodzaju ustalenie nie było dopuszczalne, a nadto poprzednik prawny skarżącej nabył roszczenie o ustanowienie prawa własności czasowej na przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego;

2. naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie, że:

a) na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] lutego 1948 r. nie przeniesiono roszczeń dekretowych podczas, gdy w treści umowy strony złożyły oświadczenia, zgodnie z którymi J. S. nabywa prawo wieczystej dzierżawy gruntu na którym wznosi się budynek frontowy przy ul. [...].

b) intencją stron umowy z dnia [...] lutego 1948 r. było przeniesienie prawa odrębnej własności lokalu nr [...] i nie dopuszczały one przeniesienia na podstawie umowy roszczeń o ustanowienie tego prawa oraz prawa własności czasowej, podczas gdy w chwili zawarcia tej umowy lokal nr [...] nie istniał, gdyż budynek był zniszczony na skutek działań wojennych.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2015 r.

Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Jednocześnie zgodnie z treścią art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozpoznaje sprawę w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę w niniejszej sprawie Sąd uznał za uzasadnioną.

Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2015 r. stanowił

art. 61a pkt 1 kpa.

Zgodnie z tym przepisem organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy żądanie jego wszczęcia zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

Stosownie zaś do treści art. 28 kpa stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny musi zaś wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego, który stanowi podstawę do orzekania o uprawnieniach lub obowiązkach prawnych danego podmiotu.

W niniejszej sprawie Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] października 1951 r. i utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1951 r. odmawiającego przyznania na rzecz J. G. oraz S. S. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. uznając, że wnioskodawczyni M. S. nie posiada interesu prawnego w tej sprawie.

Zdaniem Sądu oceny tej organ dokonał przedwcześnie.

Przede wszystkim wskazać należy, iż w przedmiotowej sprawie nie zostało dokładnie wyjaśnione, czy zawarta w dniu [...] lutego 1948 r. "Umowa Kupna-Sprzedaży i Dzierżawy" pomiędzy J. G. i S. S. a J. S. dotyczy sprzedaży lokalu nr [...] przy ul. [...] czy też dotyczy ona sprzedaży roszczeń dekretowych, co sugeruje strona skarżąca. Treść umowy nie jest bowiem jednoznaczna.

Wątpliwości te są tym bardziej uzasadnione, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 1949 r. nr [...] o wyłączeniu spod przepisów dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami i kontroli najmu (Dz. U. R.P. Nr 4 poz. 27) ww. lokalu, która wskazuje J. S. (poprzednika prawnego skarżącej) jako osobę uprawnioną do dokonania "gruntownej naprawy" tego lokalu. W aktach sprawy znajduje się również "pozwolenie na użytkowanie" z dnia [...] września 1949 r. wydane J. S. Wyjaśnienia zatem wymaga, w jakim charakterze J. S. występował przed organami administracji publicznej. Czy był traktowany przez organ jako strona postępowania, do której były kierowane decyzje dotyczące lokalu nr [...] przy ul. [...]– skoro, jak twierdzi organ, nie posiadał on żadnych praw do przedmiotowej nieruchomości.

Ponadto z akt administracyjnych sprawy nie wynika, w jakiej dacie złożony został wniosek dekretowy przez poprzednich właścicieli przejętej nieruchomości (znajdujące się w aktach orzeczenie dekretowe o odmowie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przy ul. [...] jest nieczytelne) - co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia przedmiotu zawartej w 1948 r. "Umowy Kupna-Sprzedaży i Dzierżawy".

W związku z powyższym Sąd uznał, że rozpoznając niniejszą sprawę organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą. Naruszył art. 7, art. 77 i art. 80 kpa - poprzez brak jednoznacznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, który znalazłby potwierdzenie w materiale dowodowym oraz art. 61a § 1 kpa - poprzez przedwczesne jego zastosowanie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu i wyjaśni precyzyjnie zaistniały w sprawie stan faktyczny a następnie w oparciu o te ustalenia podejmie stosowne rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.