Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1001/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 65 pkt 4, art. 69 ust. 2, art. 76 ust. 1, art. 78
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 37 ust. 1, ust. 5
journal: Dz.U. 2003 nr 24 poz 199
law: Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia NSA Tadeusz Cysek (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Protokolant Michał Sikora po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 5 lipca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 661/07 w sprawie ze skargi K.P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz K.P. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 5 lipca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 661/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę K.P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów.

Prezentując stan sprawy, Sąd I instancji wskazał m.in., że K.P. w dniu [...] lutego 2003 r. został wpisany na listę aplikantów adwokackich Izby C., a w dniach 1-3 oraz 17 grudnia 2005 r. złożył z pozytywnym wynikiem egzamin adwokacki. Okręgowa Rada Adwokacka w C. uchwałą z dnia [...] grudnia 2006 r. wpisała skarżącego na listę adwokatów Izby Adwokackiej w C.. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., wydaną w oparciu o art. 69 ust. 2 w zw. z art. 65 pkt 4 i art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), dalej: Prawo o adwokaturze, sprzeciwił się temu wpisowi. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, K.P. nie odbył, przed złożeniem egzaminu adwokackiego, aplikacji adwokackiej w wymiarze 3 lat i 6 miesięcy, gdyż od wpisu na listę aplikantów adwokackich do dnia rozpoczęcia egzaminu adwokackiego upłynęły 2 lata, 9 miesięcy i 14 dni, zaś licząc od chwili złożenia przez aplikanta ślubowania, upłynęły 2 lata, 5 miesięcy i 7 dni. W obu przypadkach był to okres krótszy niż przewiduje art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze.

Oddalając skargę K.P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził w szczególności, że art. 268a k.p.a. umożliwia dekoncentrację uprawnień orzeczniczych na osoby inne, niż osoby piastujące funkcje organów administracji, a w kontrolowanym postępowaniu, stosownie do § 3 ust. 1 pkt 5 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 października 2006 r., nr 241/06/DO podsekretarz stanu - A.K. był upoważniony do wydawania decyzji w imieniu Ministra Sprawiedliwości w sprawach dotyczących sprzeciwów od uchwał o wpisie na listę adwokatów.

W ocenie Sądu I instancji, nie został również naruszony art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze w zw. z art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 ze zm.), dalej: ustawa o Radzie Ministrów. WSA w W. stwierdził, że w niniejszej sprawie podsekretarz stanu A.K. działał w zakresie czynności ustalonych przez Ministra, a nie zastępował go w rozumieniu ust. 5 art. 37 cytowanej ustawy.

Odnosząc się do kwestii naruszenia przez organ art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze, Sąd I instancji wskazał, że w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia nie doszło do naruszenia wskazanego przepisu. Zdaniem WSA w W., dopuszczenie do egzaminu adwokackiego winno nastąpić po zakończeniu całego cyklu szkolenia przewidzianego programem aplikacji adwokackiej, która zgodnie z art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze powinna trwać 3 lata i 6 miesięcy. Sąd nie zgodził się z interpretacją art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze dokonaną przez skarżącego, według której przepis ten powinien być odczytywany, jako zezwalający na zaliczenie do okresu aplikacji praktyki zawodowej aplikanta, odbytej po złożeniu egzaminu adwokackiego.

W zaskarżonym wyroku uznano ponadto, że Minister Sprawiedliwości rozważając zasadność wniesienia sprzeciwu uprawniony jest do ustalenia czy zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane do dokonania wpisu, określone w art. 65 Prawa o adwokaturze. Przyznane przez ustawodawcę Ministrowi Sprawiedliwości na mocy przepisu art. 69 ust. 2 wskazanej ustawy prawo sprzeciwu wobec wpisu określonej osoby na listę adwokatów nie jest ograniczone w żaden sposób, poza względami wynikającymi z charakteru tego aktu jako decyzji administracyjnej.

W skardze kasacyjnej K.P. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów:

1) art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze w zw. z art. 37 ust. 5 o Radzie Ministrów polegające na nieuwzględnieniu zarzutu wydania zaskarżonej decyzji przez podsekretarza stanu A.K., w sytuacji gdy w chwili wydawania decyzji powołany był sekretarz stanu B.K., skutkiem czego zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.;

2) § 3 ust. 1 pkt 5 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 7 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości nr 241/06/DO w sprawie ustalania zakresu czynności członków kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości - przyznającego uprawnienie do stałego zastępstwa Ministra Sprawiedliwości, poprzez nieuwzględnienie zarzutu wydania zaskarżonej decyzji przez podsekretarza stanu A.K., w sytuacji gdy do zastępstwa Ministra Sprawiedliwości w sprawach związanych z egzaminami adwokackimi i radcowskimi powołany był podsekretarz stanu K.J., skutkiem czego zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.;

3) art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., polegające na nieuwzględnieniu, tak przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, jak i zaskarżonego wyroku okoliczności, że A.K. nie był, jako sędzia delegowany do Ministerstwa Sprawiedliwości, pracownikiem tego ministerstwa;

4) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 268a k.p.a., polegające na jego wadliwym zastosowaniu i błędnej interpretacji przejawiającej się uznaniem podsekretarza stanu A.K. za pracownika Ministerstwa Sprawiedliwości, podczas gdy A.K. nie jest i nigdy nie był pracownikiem organu, który wydał zaskarżoną decyzję, a powierzone mu przez Ministra Sprawiedliwości zadania wykonywał jako sędzia (pracownik swego macierzystego sądu), w wyniku oddelegowania do pełnienia czynności administracyjnych w ministerstwie, wskutek czego upoważnienie do wydania decyzji o sprzeciwie nie mogło być skutecznie udzielone na podstawie art. 268a k.p.a., który odnosi się jedynie do pracowników zatrudnionych przez organ wydający decyzję, zatem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.;

5) art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do czasu odbywania aplikacji adwokackiej nie zalicza się okresu wykonywanej przez egzaminowanego aplikanta adwokackiego pod nadzorem wyznaczonego patrona praktyki zawodowej, podczas gdy przyjęcie wykładni zawartej w załączonym do uzupełnienia skargi (pismo skarżącego z dnia 5 czerwca 2007 r.) wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1992 r., sygn. akt I PA 1/92, prowadzi do wniosku o prawidłowości zaliczenia tego okresu przy ustalaniu czasu trwania aplikacji adwokackiej;

6) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie przy dokonywaniu na podstawie kryteriów z art. 65 Prawa o adwokaturze oceny skarżącego - kandydata do wykonywania zawodu adwokata:

dowodów na okoliczność kontynuowania aplikacji, już po zdaniu egzaminu adwokackiego, a w szczególności: umowy o pracę zawartej z adwokatem M.Ł., prowadzącym Kancelarię Adwokacką w C.,

faktu złożenia przez skarżącego egzaminu adwokackiego z wynikiem dobrym,

faktu, że wniosek o wpis na listę adwokatów został złożony przez skarżącego blisko rok po zdanym egzaminie zawodowym, a co za tym idzie, został on wpisany na listę adwokatów [...] grudnia 2006 r. - czyli po upływie pełnego okresu aplikacji adwokackiej;

7) art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że podstawą złożenia sprzeciwu może być powołanie się na przepis

art. 76 ust. 1 tejże ustawy, podczas gdy sprzeciw uzasadniać mogą tylko okoliczności dotyczące cech kandydata (takie jak brak nieskazitelnego charakteru, karalność, itp.), na co wskazuje wynikający z Prawa o adwokaturze system nadzoru nad adwokaturą, w ramach którego ustawodawca na podstawie art. 14 ust. 1 tejże ustawy przyznał Ministrowi Sprawiedliwości uprawnienie do zaskarżania uchwał organów adwokatury, (którymi zgodnie z art. 9 ust. 1 tej ustawy są Krajowy Zjazd Adwokatury, Naczelna Rada Adwokacka, Wyższy Sąd Dyscyplinarny i Wyższa Komisja Rewizyjna) nie zaś uchwał organów izb adwokackich - gdyż te mogą być uchylone wyłącznie przez Naczelną Radę Adwokacką na podstawie art. 60 Prawa o adwokaturze; tym samym przyjęta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ślad za Ministrem Sprawiedliwości wykładnia art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze, przez którą uniemożliwia się powstanie skutków prawnych uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej, (organu izby adwokackiej) o wpisie na listę adwokatów, stanowi wyraźne naruszenie sytemu nadzoru nad adwokaturą, którego istotą jest, wynikająca z art. 17 Konstytucji RP, autonomia samorządów zawodowych;

8) art. 7 k.p.a., przejawiające się w rażąco nierównym traktowaniu aplikantów adwokackich przez Ministra Sprawiedliwości, przez to, że Minister nie sprzeciwił się wpisaniu na listę adwokatów aplikantów adwokackich między innymi Izby W., Izby K. oraz Izby W., mimo iż w chwili przystąpienia do egzaminu adwokackiego nie upłynął w ich przypadku okres 3 lat i 6 miesięcy, licząc od dnia złożenia ślubowania, co naruszyło słuszny interes skarżącego i miało decydujący wpływ na wydanie decyzji o sprzeciwie, zwłaszcza że uchwalona w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. zmieniająca ustawę o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2006 r. Nr 149, poz. 1075) zmieniła art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1361), dyskryminujący dotąd aplikantów adwokackich, którzy rozpoczęli aplikację adwokacką przed wejściem w życie tegoż art. 5.

Wskazując na wytknięte naruszenia, skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W..

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ, którego działanie było przedmiotem skargi wniesionej do Sądu I instancji, wniósł o jej oddalenie.

Pismem procesowym z dna [...] grudnia 2008 r. pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną uzupełnił skargę kasacyjną, podnosząc dodatkowo zarzut naruszenia art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze poprzez przekroczenie przez Ministra Sprawiedliwości terminu do wniesienia sprzeciwu w odniesieniu do wpisu K.P. na listę adwokatów Izby C. dokonanego uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w C. z dnia [...] grudnia 2006 r.

Kasator wniósł ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2008 r., na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił postępowanie w sprawie, do czasu rozstrzygnięcia przez skład siedmiu sędziów tego Sądu następującego zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, przedstawionego w sprawie sygn. akt II GSK 494/07: "Czy na listę adwokatów może być wpisana osoba, która odbyła w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką w okresie krótszym niż przewidziany w art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze?".

W związku z tym, że Naczelny Sad Administracyjny wyrokiem z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II GSK 494/07, wydanym w składzie siedmiu sędziów, przyjmując sprawę do rozpoznania i rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania - ustała przyczyna zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2008 r. sygn. akt II GSK 270/08, Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie w niniejszej sprawie. Sprawa została ponownie zarejestrowana pod sygnaturą II GSK 1001/08.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Spór będący przedmiotem rozpatrywanej sprawy, której stan faktyczny i prawny jest zbliżony do występującego w sprawie sygn. akt II GSK 494/07, będącej przedmiotem rozstrzygnięcia przez skład siedmiu sędziów NSA, powstał na tle stanu faktycznego, w którym aplikant adwokacki został dopuszczony do egzaminu adwokackiego i złożył ten egzamin z wynikiem pozytywnym przed upływem określonego ustawą okresu odbywania aplikacji (trzy lata i sześć miesięcy). Po egzaminie kontynuował zaś odbywanie aplikacji, tak, że w chwili wpisania na listę adwokatów miał za sobą wymagany ustawowo okres aplikacji. Przesłanką zgłoszenia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu wobec wpisu było uznanie, że aplikacja trwała do chwili złożenia egzaminu adwokackiego, czyli licząc od dnia wpisu na listę aplikantów adwokackich 2 lata, 9 miesięcy i 14 dni, zaś licząc od złożenia ślubowania, przez okres 2 lat, 5 miesięcy i 7 dni. Przy obu metodach liczenia okresu aplikacji, zdaniem Ministra, aplikant nie odbył aplikacji w wymaganym ustawą okresie. Minister nie podzielił więc poglądu prezentowanego przez Okręgową Radę Adwokacką w C. i przez skarżącego, że dopuszczalne jest kontynuowanie aplikacji po złożeniu egzaminu adwokackiego. W konsekwencji stwierdził, że uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej została podjęta z naruszeniem art. 65 pkt 4 w związku z art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zaakceptował stanowisko Ministra i oddalił skargę na decyzję - sprzeciw Ministra. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd badał sporną kwestię dopuszczalności kontynuowania aplikacji po złożeniu egzaminu adwokackiego w kontekście art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze i uznał, że wpis został dokonany z naruszeniem tego przepisu.

Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze przez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, że do okresu odbywania aplikacji adwokackiej nie można zaliczyć okresu praktyki zawodowej aplikanta odbytej po złożeniu egzaminu adwokackiego, należy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać ten zarzut za zasadny.

Omawiany przepis art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze stanowi, że aplikacja adwokacka trwa trzy lata i sześć miesięcy, przy czym co najmniej przez okres sześciu miesięcy odbywa się w sądzie, prokuraturze, kancelarii notarialnej lub innej instytucji publicznej na podstawie skierowania okręgowej rady adwokackiej. W istotnej dla sprawy materii przepis ten określa jedynie okres odbywania aplikacji. Nie odnosi się natomiast w ogóle do kwestii spornych w rozpatrywanej sprawie: ustalenia początku i końca aplikacji, w szczególności dopuszczalności dalszego odbywania aplikacji po zdaniu egzaminu adwokackiego. Jakakolwiek zatem wykładnia tego przepisu nie uprawnia do zajęcia na jego podstawie stanowiska o niedopuszczalności kontynuowania aplikacji po złożeniu egzaminu adwokackiego. Rozstrzygnięcie tej spornej kwestii wymagałoby, jak zauważono już w wyroku 7 sędziów NSA z dnia 15 października 2008 r. sygn. akt II GSK 494/07 - co podziela skład NSA rozpoznający niniejszą sprawę, sięgnięcia do innych przepisów Prawa o adwokaturze i w szczególności analizy art. 65 pkt 4, art. 68 ust. 1, art. 76 ust. 2 i art. 78 (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2005 r. i od 1 stycznia 2006 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny, powołując się na treść art. 78 oraz art. 65 pkt 4 Prawa o adwokaturze, wykluczył co prawda możliwość odbywania aplikacji, po złożeniu egzaminu adwokackiego, lecz swego stanowiska dostatecznie nie uzasadnił.

Zauważyć wypada, że Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok nie biorąc bowiem pod uwagę potrzeby zbadania wymowy i znaczenia wszystkich wymienionych w wyroku 7 sędziów NSA z dnia 15 października 2008 r. sygn. akt II GSK 494/07 przepisów, których dopiero łączna analiza, z zastosowaniem wszystkich metod wykładni, pozwoliłaby na zajęcie stanowiska w kwestii możliwości kontynuowania aplikacji po złożeniu egzaminu adwokackiego. Oceniając natomiast zaskarżony wyrok w świetle art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że został wydany z naruszeniem tego przepisu. Skarżący odbył bowiem aplikację adwokacką w wymiarze określonym w ustawie, a sporny był tylko termin jej odbycia (zrealizowany w konkretnym przypadku przed i po złożeniu egzaminu zawodowego).

Natomiast nie są usprawiedliwione pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Zarzuty postawione w punktach od 1-4 dotyczą kwestii związanej z podpisaniem decyzji przez podsekretarza stanu A. K.. Jakkolwiek są one rozbudowane, to w efekcie sprowadzają się do dwóch kwestii: pierwsza dotyczy wykładni art. 37 ust. 5 ustawy o Radzie Ministrów. Zgodnie z tym przepisem, w zakresie ustalonym przez ministra, zastępuje go sekretarz stanu lub podsekretarz stanu, jeżeli sekretarz nie został powołany. Według autora skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy w Ministerstwie Sprawiedliwości był powołany sekretarz stanu, ministra nie mógł zastępować podsekretarz stanu. Stawiając taką tezę skarżący nie uwzględnił treści art. 37 ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów, który stanowi, że minister wykonuje swoje zadania przy pomocy sekretarza stanu i podsekretarzy stanu oraz gabinetu politycznego ministra.

W orzecznictwie zostało zaakceptowane stanowisko, iż przepis ten nie uzależnia zakresu kompetencji podsekretarza stanu od faktu powołania bądź niepowołania w ministerstwie sekretarza stanu. Wskazuje się także, że ani sekretarz stanu, ani podsekretarz stanu, działający w oparciu o przepis art. 37 ust. 1 ustawy o Radzie Ministrów, nie są zastępcami ministra, a jedynie działają w ramach szczególnego rodzaju upoważnienia do wykonywania kompetencji i wykonują je na rachunek oraz w imieniu organu, do którego ustawowo te kompetencje należą (por. uchwała Pełnego Składu Sądu Najwyższego z 14 listopada 2007 r., BSA I-4110-5/07 Biul. SN 2007/11/6).

Druga kwestia, którą obejmują omawiane zarzuty związana jest z zakresem czynności podsekretarzy stanu - A.K. i K.J.. Z § 3 ust. 1 pkt 5 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego w sprawie ustalenia zakresu czynności członków kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że podsekretarz stanu A.K. był upoważniony do podejmowania czynności określonych w Prawie o adwokaturze oraz w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) z wyłączeniem zadań określonych w § 4 ust. 1 pkt 7 zarządzenia. Natomiast wskazany § 4 ust. 1 pkt 7 zarządzenia upoważniał podsekretarza stanu K.J. do podejmowania czynności określonych w wymienionych aktach prawnych w zakresie realizacji zadań związanych z naborem na aplikację adwokacką i radcowską oraz zadań związanych z egzaminami adwokackimi i radcowskimi, w szczególności podejmowania decyzji w zakresie rozpatrywania odwołań od wyników egzaminów konkursowych oraz egzaminów adwokackich i radcowskich, a także wyrażania sprzeciwu w zakresie wpisu na listę aplikantów adwokackich i aplikantów radcowskich. Oznacza to, że upoważnienie ministra w zakresie składania sprzeciwu od wpisu na listę adwokacką posiadał podsekretarz stanu A. K..

W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze, wywodząc, że podstawą do sprzeciwu zgłoszonego w oparciu o ten przepis mogą być jedynie "okoliczności dotyczące cech kandydata". Zaproponowana przez skarżącego wykładnia art. 69 ust. 2 powołanej ustawy pozostaje w sprzeczności z treścią art. 65 Prawa o adwokaturze. Przepis ten w punktach od 1 do 4 określa łączne przesłanki, jakie musi spełniać osoba wpisana na listę adwokatów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Minister Sprawiedliwości ma prawo do badania, w ramach przyznanego mu w art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów, tego wpisu z punktu widzenia wszystkich wymagań określonych w art. 65 tej ustawy.

Zarzut skargi kasacyjnej obejmujący naruszenie art. 7 k.p.a. adresowany jest wprost do Ministra Sprawiedliwości, a nie Sądu I instancji. Autor skargi kasacyjnej zarzuca organowi wybiórcze stosowanie instytucji sprzeciwu podając, iż w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej znaleźli się aplikanci z innych Izb Adwokackich, którzy zostali skutecznie wpisani na listę adwokatów. W taki sposób sformułowany zarzut nie może być przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Odnosząc się generalnie do zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego: art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 należy podkreślić też, że wymienione przepisy regulują postępowanie administracyjne. Tymczasem podstawa kasacyjna określona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy wyłącznie naruszenia przepisów postępowania sądowego. Za taką wykładnią powołanego przepisu przemawia to, że przedmiotem skargi kasacyjnej jest orzeczenie sądowe (art. 173 § 1 p.p.s.a.). Skoro skarga kasacyjna stanowi środek zaskarżenia orzeczenia sądowego, a nie decyzji administracyjnej, to również podstawa tej skargi odnosi się do postępowania poprzedzającego wydanie orzeczenia. Reguły tego postępowania zostały określone w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W procesie wykładni art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy także uwzględnić, że w art. 183 § 2 p.p.s.a. wymieniono przyczyny nieważności postępowania, których związek z postępowaniem sądowym nie może budzić wątpliwości. Niewątpliwie przyczyny nieważności takie jak: niedopuszczalność drogi sądowej, brak zdolności sądowej, skład sądu sprzeczny z przepisami prawa nie mogą odnosić się do postępowania administracyjnego. Należy w związku z tym uznać, że ustawodawca nadał takie samo znaczenie wyrazowi "postępowanie" w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jak w art. 183 § 2 p.p.s.a. Powyższe rozumienie art. 174 pkt 2 p.p.s.a uzasadnia przyjęcie, że przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego jest orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego i postępowanie poprzedzające jego wydanie, a nie decyzja organu administracji publicznej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza skargi kasacyjnej, w zakresie omawianych zarzutów wskazuje, że obrazy naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie powiązano z żadnym przepisem ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym samym nie można przyjąć, że zarzut ten spełnia warunki określone w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 176 p.p.s.a.

W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2008 r. skarżący podniósł dodatkowy zarzut naruszenia art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze, polegający na przekroczeniu przez Ministra Sprawiedliwości terminu do wniesienia sprzeciwu. Zarzut ten jednak, jako spóźniony nie może być przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Prawo do nowego uzasadnienia podstaw skargi kasacyjnej wynikające z art. 183 § 1 in fine p.p.s.a. nie może być rozumiane jako uprawnienie do uzupełnienia podstaw kasacyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 7 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 131/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 14; z dnia 30 sierpnia 2004 r., sygn. akt GSK 816/04, niepubl. i z dnia 12 października 2004 r., sygn. akt FSK 554/04, Mon. Pod. 2005, Nr 1, poz. 37).

Na marginesie należy jednak zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., nie będąc związany granicami skargi, przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien, czego dotychczas nie uczynił, ocenić zaskarżoną decyzję także w płaszczyźnie zachowania przez Ministra Sprawiedliwości terminu do wniesienia sprzeciwu określonego w art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze. Dokonując tej oceny WSA powinien mieć na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2008 r., II GPS 4/08 (opubl. ONSAiWSA 2009/1/1), w której wyjaśniono, że termin 30 dni do wyrażenia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu, na podstawie art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze, jest terminem do doręczenia sprzeciwu okręgowej radzie adwokackiej lub zainteresowanemu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W..

Rozstrzygając w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny brał pod uwagę - nie tylko powołany na wstępie wyrok 7 sędziów NSA z dnia 15 października 2008 r. sygn. akt II GSK 494/07, ale także stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w późniejszych orzeczeniach podejmowanych na tle podobnych spraw - w szczególności zajęte w wyroku z dnia 7 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 996/08.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).