Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1782/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 art. 3 ust. 1 i 2 art. 39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2018 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2017r, znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2017r., znak: [...] w sprawie zasiłku celowego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Wnioskiem z dnia 15 maja 2017r. A. K. zwrócił się o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na opłacenie zaległych należności za energię elektryczną i telefon stacjonarny.

Wójt Gminy w S. decyzją z dnia [...] lipca 2017r., znak: [...] odmówił A. K. pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na wnioskowany cel.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił, że dnia [...] maja 2017r. sporządzono u A. K. aktualizację wywiadu środowiskowego. Wnioskodawca ma [...] lata, jest [...], posiada [...] dzieci, w tym dwoje na którym ma ustalone alimenty w kwocie [...] złotych miesięcznie. Pozostałe dzieci są samodzielne, mieszkają w W. Wnioskodawca mieszka w [...] izbowym domu swojego syna D. K., zamieszkującego w W., który ten odziedziczył po babce Z. K. Budynek jest wyposażony we wszystkie media, jego pomieszczenia są zadbane, czyste, wyposażone w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Dom i nieruchomość tworzy siedlisko, które stanowi centrum życiowe A. K. od wielu lat, prowadzącego jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku. Zgodnie z przeprowadzonym wywiadem środowiskowym- z informacji przekazanych przez wnioskodawcę wynika, że utrzymuje się z pomocy rzeczowej rodziny, sąsiadów i znajomych. Materialną pomoc uzyskuje także od syna. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że syn D. K. pomaga ojcu w zakresie utrzymania domu, opłat za energię, zakupu drewna, zakupu żywności, średnio miesięcznie [...] złotych.

Organ wskazał również, że [...] lipca 2017r. wnioskodawca podpisał kontrakt socjalny, który przewiduje podjęcie działań przez wnioskodawcę w celu rozłożenia na raty zadłużenia z tytułu opłat za energię, złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, wniesienie pozwu o obniżenie alimentów na dzieci, spadkobiercy

o zapłatę należnego zachowku lub do pełnoletnich dzieci, podejmowanie działań

w celu znalezienia pracy na terenie gminy S., ewentualne wystąpienie

o zachowek oraz alimenty od pełnoletnich dzieci oraz złożenie wniosku o przyznanie emerytury.

Zgodnie z przeprowadzonym wywiadem środowiskowym z informacji

z informacji przekazanych przez wnioskodawcę wynika, że łączny dochód wnioskodawcy z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł [...] złotych, co nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 634,00 złotych.

Organ odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia miał na względzie otrzymane przez wnioskodawcę w miesiącu czerwcu i lipcu 2017r. zasiłki okresowe

(w ogólnej kwocie [...] złotych). Uzyskany dochód w tytułu korzystania z karty płatniczej syna w wysokości [...] złotych i gotówki zostawionej przez rodzinę. Organ odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia miał również na względzie, że wnioskodawca nie jest osobą nieporadną, w podeszłym wieku, ani też schorowaną, korzysta nieodpłatnie z mieszkania, a ponadto uzyskuje pomoc rzeczową od syna, córki, byłej żony, sąsiadów i znajomych. Syn pomaga w opłacaniu rachunków z tytułu utrzymania domu, zakupie opału i żywności.

Organ wskazał ponadto, że co prawda ustawa o pomocy społecznej nie precyzuje o częstotliwości ubiegania się o zasiłek celowy, to nie może ona mieć charakteru comiesięcznego regularnego wsparcia. Zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Organ wyjaśnił, że środki z pomocy społecznej nie mogą być traktowane jako stałe źródło dochodu, chociażby miały służyć zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Przyznawane

w ramach pomocy społecznej zasiłki (okresowe, celowe) mają za zadanie jedynie wspomagać w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Rolą ośrodka pomocy społecznej nie jest bowiem stałe utrzymywanie osób zainteresowanych i zaspokojenie ich wszystkich potrzeb.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. K.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia

[...] sierpnia 2017r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ rozpatrując sprawę wskazał, że podstawę materialnoprawną do przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego stanowią przepisy art. 8 i 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2016r., poz. 930 ze zm.) i przywołał ich treść.

Kolegium podniosło, że wyznacznikami ustalenia wysokości tego zasiłku są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany,

a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 wyżej wskazanej ustawy jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb

i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby. SKO powołało przepis art. 41 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ww. ustawy i wskazało, że organ pomocy społecznej załatwia sprawę według uznania administracyjnego. Ma on prawo wyboru rozstrzygnięcia w zależności od zaistniałych okoliczności. Przy podejmowaniu decyzji tenże organ musi rozważyć, czy w obrębie jego działania są także inne osoby znajdujące się w podobnej lub gorszej sytuacji życiowej i materialnej. Nie bez znaczenia pozostaje też kwestia wielkości środków finansowych, jakimi na te cele dysponuje ośrodek pomocy społecznej.

Organ II instancji wskazał, że z akt sprawy bezspornie wynika, iż A. K. mieszka w domu po zmarłej matce Z. K., zajmując [...] pomieszczeń. Budynek wyposażony we wszystkie media. Dom jest posadowiony na działce siedliskowej [...]. Dom i nieruchomość tworzy siedlisko, które jest centrum życiowym skarżącego od wielu lat. Na mocy testamentu nieruchomość w całości odziedziczył syn wnioskodawcy D. K.

Podczas prowadzonych wywiadów środowiskowych przez organ I instancji A. K. wyjaśnił, że nie jest możliwe wystąpienie o zachowek przez niego, ponieważ utraciłby miejsce zamieszkania. Syn musiałby sprzedać nieruchomość,

a on sam stałby się bezdomnym z niewielką kwotą pieniędzy. Ponadto sprzedaż nieatrakcyjnej nieruchomości jest niepewna i w ogóle nie wiadomo, czy kiedykolwiek znalazłby się kupiec.

Z oświadczenia złożonego przez skarżącego oraz wywiadu środowiskowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że skarżący w miesiącu kwietniu 2017r uzyskał dochód w wysokości [...] zł, z tytułu korzystania z karty płatniczej syna, nie podejmuje żadnej pracy, jest zarejestrowany w PUP w C. jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, ponadto otrzymuje pomoc rzeczową żywnościową od syna, znajomych i sąsiadów. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że syn również ponosi częściowo wydatki utrzymania domu i opłacania rachunków. Była żona opłaca mu comiesięczne rachunki za telefon komórkowy. Wnioskodawca użytkuje również samochód, którego właścicielem na mocy testamentu jest również syn D. K., który równocześnie ponosi koszty utrzymania samochodu. Wnioskodawca wykonał badania diagnostyczne, (w tym: usg [...], rtg [...], badania w poradni chorób [...]), które nie potwierdziły wystąpienia schorzeń. Nie przyjmuje żadnych stałych leków. Obecnie wykonuje badania diagnostyczne dotyczące schorzeń [...], oraz badania [...]. Dom, w którym zamieszkuje A. K. wyposażony jest w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego (lodówka, pralka, kuchnia mikrofalowa), można uznać nawet za ponadstandardowe (ekspres do kawy, dwa telewizory, urządzenie wielofunkcyjne (fax, ksero, drukarka, komputer).

Kolegium biorąc pod uwagę uzyskany dochód w wysokości [...] zł z karty płatniczej syna, a w zaspakajaniu bieżących potrzeb korzysta z pomocy rzeczowej od syna, sąsiadów i znajomych stwierdziło, że wnioskujący ze względu na osiągnięty dochód i bezrobocie spełnia ustawowe przesłanki do otrzymania pomocy w postaci zasiłku celowego. Organ wskazał, iż z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący otrzymuje pomoc rzeczową od córki A. K. i syna D. K. w postaci żywności, paliwa do samochodu. Skarżący oświadczył, że syn pokrywa cześć kosztów związanych z utrzymaniem domu.

Kolegium decyzjami z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...] oraz [...] przyznało skarżącemu zasiłek okresowy w ogólnej kwocie [...] zł (na okres 1 miesiąca) oraz [...] zł (na okres 1 miesiąca) na zaspokojenie bieżących potrzeb, ponadto decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Nr [...] przyznano skarżącemu zasiłek okresowy na okres na okres 3 m-cy w łącznej wysokości [...] zł. Decyzją z dnia [...] lipca 2017r. przyznano zasiłek celowy w kwocie [...] złotych, natomiast decyzją z dnia [...] lipca 2017r. przyznano zasiłek celowy w wysokości [...] złotych. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017r. znak [...] przyznano skarżącemu zasiłek celowy na pokrycie części zakupu drewna opałowego w wysokości [...] zł.

Kolegium utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję - odmawiającą przyznania wnioskowanego świadczenia miało również na względzie, że wnioskodawca nie jest osobą nieporadną, w podeszłym wieku ani też schorowaną, korzysta nieodpłatnie

z mieszkania, a ponadto uzyskuje pomoc rzeczową od syna, byłej żony, sąsiadów

i znajomych. Syn opłaca w większości rachunki z tytułu utrzymania domu, za to ojciec dba o jego własność, utrzymuje dom w należytym porządku, opiekuje się dwoma psami, z których jeden należy do syna. Skarżący nie jest osobą samotną, pomimo iż samotnie gospodaruje i zamieszkuje w domu syna, ma dorosłe dzieci - syna i córkę, którzy wspierają ojca w trudnej sytuacji (również materialnie). W dniu [...] maja 2017r. przeprowadzono również wywiad środowiskowy z synem wnioskodawcy D. K., który oświadczył, że ojciec jest pełnomocnikiem w zarządzaniu jego nieruchomością, w miarę możliwości ponosi część kosztów z tym związanych. Ojcu pomaga w formie rzeczowej, pomaga w utrzymaniu domu, ponosi opłaty za energię, zakup drewna opałowego, zakup karmy dla psów, zakup jedzenia dla ojca. Pomoc rzeczowa świadczona jest na ok. [...] zł miesięcznie. D. K. prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną i synem, odmówił podania dochodu swojej rodziny, obciążenia finansowe rodziny to [...] miesięcznie.

Ponadto zdaniem Kolegium wnioskodawca będący w wieku produkcyjnym, zobowiązał się w zawartym kontrakcie socjalnym w celu poprawy własnej sytuacji do poszukiwania pracy, wystąpienia o należny mu zachowek lub alimenty od dorosłych dzieci na pokrycie własnych kosztów utrzymania.

Kolegium przywołało treść wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych

i wskazało, że podziela pogląd, iż pomoc społeczna pełni funkcję wspomagania osób i rodzin w rozwiązywaniu trudności życiowych, w tym materialnych, ale niekoniecznie służy zaspokajaniu ich potrzeb w całości. Osoba ubiegająca się o pomoc winna podjąć własne działania w kierunku poprawy swojej sytuacji materialnej. Zainteresowany winien mieć świadomość, że wsparcie organu pomocy społecznej nie może polegać na wyrównaniu wszystkich niedostatków nawet o charakterze elementarnym. Pomoc społeczna pełni bowiem jedynie funkcję uzupełniającą

w stosunku do własnych możliwości podopiecznych, którzy zobowiązani są do czynienia starań o rozwiązywanie swoich problemów życiowych przede wszystkim we własnym zakresie.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. K. podnosząc, że odmowa przyznania mu pomocy w formie zasiłków celowych nie ma uzasadnienia w związku z bezprawnymi odmowami udzielania jakichkolwiek zasiłków w latach 2015-2017 i przywróceniem mu prawa do zasiłków od czerwca br.

w niezmienionym stanie faktycznym. Skarżący podał, że wskazywana bezprawność działania organów wynikała z nieuprawnionego przypisywania mu dochodów

z nieruchomości, której nie ma. Skarżący wniósł o zalecenie organom I i II instancji podjęcia działań zmierzających do zgodnego z ustawą o pomocy społecznej zabezpieczenia niezbędnych potrzeb.

Pismem z dnia 2 lutego 2018r. (data wpływu do Sądu 8 lutego 2018r.) pełnomocnik z urzędu skarżącego uzupełnił wniesioną skargę z dnia 21 września 2017r. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a i art. 80 k.p.a poprzez zaniechanie wszechstronnego wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, wszystkich istotnych jej okoliczności, braku rozważenia wszystkich okoliczności konkretnego przypadku, w konsekwencji skutkujących wydaniem błędnej decyzji, mającej charakter dowolny, a nie uznaniowy,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 pkt 1, 4 i 6 w zw. z art. 8 pkt 1 zw. z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i nie przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na opłacenie zaległych należności na energię elektryczną i telefon.

Pełnomocnik skarżącego podniósł, że zasiłek celowy w postaci zapłaty za energię elektryczną i telefon stacjonarny jest to pomoc w zakresie wspierania niezbędnych potrzeb skarżącego, umożliwiająca mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy A. K. spełnia tzw. ogólne przesłanki do udzielenia mu pomocy finansowej wynikające z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s. oraz czy spełnia szczegółowe przesłanki z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. do udzielenia mu pomocy w zakresie zasiłku celowego, tzn. czy deklarowana przez niego potrzeba opłacenia zaległych należności za energię elektryczną i telefon stacjonarny mieści się w zakresie niezbędnej potrzeby bytowej.

Podkreślenia wymaga, że pomoc społeczna opiera się na konstytucyjnej zasadzie sprawiedliwości społecznej, wyrażonej w preambule do Konstytucji RP z 1997 r., jak i w art. 2 Konstytucji RP. Z preambuły do Konstytucji RP oraz art. 20 Konstytucji RP wynika, że ustawa zasadnicza jako umowa społeczna oparta jest na poszanowaniu dobra wspólnego, sprawiedliwości, solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych, zasadzie pomocniczości. Na mocy ustawy zasadniczej, władze publiczne dążą do promocji wśród obywateli pełnego, produktywnego zatrudnienia, zwalczania bezrobocia, wspierania poradnictwa i szkolenia zawodowego (art. 65 ust. 5 Konstytucji RP). Z drugiej jednak strony obowiązkiem obywatela jest włączenie się w tego rodzaju działania państwa, jako jednostki troszczącej się o dobro wspólne (art. 82 Konstytucji RP).

Ze wskazanych wyżej regulacji wynika, że Rzeczpospolita Polska stawia na aktywną postawę społeczną obywatela, który w ramach własnych możliwości zabezpiecza swoje utrzymanie. Z przepisów art. 67, art. 69 i art. 71 Konstytucji RP wynika, że pomoc państwa z zakresu szeroko rozumianego prawa socjalnego dotyczy szczególnej kategorii osób. Osób pozostających bez pracy nie z własnej woli, emerytów, niezdolnych do pracy z powodu choroby lub inwalidztwa, niepełnosprawnych, rodzin zwłaszcza wielodzietnych i niepełnych, matek przed i po urodzeniu dziecka.

Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s. stanowi, że pomoc społeczna jedynie wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Innymi słowy pomoc społeczna jedynie wspiera osoby lub rodziny w przezwyciężeniu swej trudnej sytuacji życiowej. Akceptowalna społecznie jest zatem pomoc finansowa wówczas, gdy obywatel nie jest w stanie sam sobie poradzić, adresat pomocy nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie. Zaznaczyć należy, że pomoc ta z zasady jest tymczasowa i uzupełniająca w stosunku do własnych możliwości obywatela. Powszechną dezaprobatę budzi w społeczeństwie stałe finansowanie ze środków publicznych, na które składają się wszyscy obywatele, tej kategorii osób, które obiektywnie rzecz biorąc mogą zarobić na swoje utrzymanie, ale z różnych (również subiektywnych) względów, w dłuższym okresie czasu nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, prezentują bierną postawę życiową, nie chcą korzystać z różnych form aktywizacji zawodowej.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy i odnosząc się do sytuacji osobistej A. K., wynikającej z danych zgromadzonych w aktach sprawy administracyjnej, ale też mając na uwadze fakty powszechnie dostępne i znane (art. 106 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) trzeba wskazać, że z ogólnie dostępnego portalu nadzorowanego przez Ministra Przedsiębiorczości i Technologii (CEiDG) wynika, że w okresie od [...] 1990 r. do [...] 2010 r. skarżący prowadził w W. działalność handlową pod nazwą A. [...]. Wykreślenie działalności gospodarczej miało miejsce [...] 2012 r. Prowadzenie działalności gospodarczej, o której mowa wyżej, potwierdza posługiwanie się przez skarżącego aktualnie w korespondencji mailowej nazwą "A. [...]" (np. k. 28 akt adm.). 21 grudnia 2012 r. A. K. zarejestrował się w PUP w C. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku (zaświadczenie PUP w C. z 11 października 2017 r.). Od ponad 4 lat skarżący składa do organu pomocy społecznej wnioski o przyznanie pomocy w formie zasiłków. Już w grudniu 2013 r. skarżący otrzymał pomoc na zakup leków i opału (uzasadnienie postanowienia WSA w Warszawie z 15 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SO/Wa 59/13). Skarżący w 2013 r. był dłużnikiem czterech instytucji finansowych przy czym prowadzone wobec niego postępowania egzekucyjne zostały umorzone wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji (uzasadnienie postanowienia WSA w Warszawie z 13 listopada 2013 r. sygn. akt II SAB/Wa 568/13). W swych pismach A. K. wyrażał m.in. obawę, że wystąpienie z roszczeniem o zachowek związany ze spadkiem po matce Z. K. nie jest uzasadnione, ponieważ przyznanie określonej kwoty z tego tytułu spowoduje przejęcie jej przez jego wierzycieli (uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 8 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 396/16). W oświadczeniu o stanie majątkowym skarżący podał, że posiada zadłużenie w ZUS ok. [...] zł oraz w banku ok. [...] zł (uzasadnienie postanowienia WSA w Warszawie z 19 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1974/17).

Skarżący nie jest od kilku lat aktywny zawodowo, mimo że zawarł z organem pomocy społecznej kontrakt socjalny, w którym zobowiązał się m. in. do podjęcia działań w celu znalezienia pracy i posiada kartę aktywnego poszukiwania pracy (uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 7 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1975/17). Z aktualizacji wywiadu i formularzy oświadczeń wynika, że skarżący ma problemy zdrowotne (ortopedyczne, kardiologiczne), oczekiwał zaświadczenia od lekarza medycyny pracy w zakresie zdolności do pracy, ponieważ otrzymał ofertę pracy w Urzędzie Gminy w S. na stanowisku pracownik gospodarczy. A. K. jest obciążony zobowiązaniami z tytułu nieopłaconych alimentów na rzecz dwójki dzieci. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje w domu syna D. K., który pomaga mu (dostarcza żywność, reguluje należności za energię elektryczną, opał, karmę dla psa). Skarżącemu pomagają w formie rzeczowej, prócz rodziny, także sąsiedzi. Skarżący ma prawo jazdy, użytkuje samochód syna D. K., który ponosi koszty jego utrzymania (uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 7 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1975/17).

Mając na uwadze okoliczności wynikające z akt sprawy, ale także fakty powszechnie dostępne i znane Sądowi z urzędu trzeba wskazać, że A. K. od kilku lat nie podejmuje zatrudnienia, choć jest to osoba operatywna, przedsiębiorcza, o czym świadczy fakt prowadzenia przez wiele lat działalności gospodarczej na własny rachunek.

Zdaniem Sądu, jeżeli chodzi o osobę skarżącego cele pomocy społecznej winny być realizowane poprzez tego rodzaju formy pomocy społecznej, które pozwolą na jego aktywizację zawodową, do czasu deklarowanego przez skarżącego nabycia praw emerytalno-rentowych. W grę mogą tu wchodzić takie instrumenty pomocy społecznej jak np. praca socjalna poprzez zawarcie kontraktu socjalnego w celu wzmocnienia aktywności zawodowej (art. 36 pkt 2 lit. a w zw. z art. 108 ust. 1 i 2 u.p.s.), specjalistyczne poradnictwo (art. 36 pkt 2 lit. g w zw. z art. 46 u.p.s.), pomoc w uzyskaniu zatrudnienia (art. 36 pkt 2 lit. q u.p.s.). Organ pomocy społecznej na szczeblu gminnym realizuje bowiem zadania z zakresu współpracy z urzędem pracy w zakresie upowszechniania ofert pracy oraz informacji o wolnych miejscach pracy, upowszechniania informacji o usługach poradnictwa zawodowego i o szkoleniach oraz realizacji Programu Aktywizacja i Integracja, o którym mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (art. 17 ust. 2 pkt 5 u.p.s.).

Zgodnie z art. 16 ust. 2 u.p.s. gmina i powiat nie mogą odmówić pomocy osobie potrzebującej, mimo istniejącego obowiązku innych osób do zaspokajania jej niezbędnych potrzeb życiowych. Jednakże z przepisu tego nie wynika, iż obowiązek ten polega w każdym przypadku na stałym przyznawaniu świadczeń o charakterze pieniężnym w wysokości oczekiwanej przez wnioskodawcę. Udzielenie pomocy musi być adekwatne do tego jakim potencjałem dysponuje konkretny świadczeniobiorca (art. 3 ust. 3 u.p.s.). W przypadku osób, które potrafią zadbać o swoje sprawy samodzielnie, nie legitymują się stosownym orzeczeniem lekarskim o niezdolności do pracy, nowoczesny model pomocy społecznej dąży do przywrócenia osoby ubiegającej się o pomoc do pożądanej roli jaką pełni jednostka w społeczeństwie, jej aktywizacji zawodowej, a nie na prostym rozdawnictwie świadczeń pieniężnych celem zapewnienia osobie dożywotniego, pełnego utrzymania.

Wydaje się, że takie rozumienie istoty pomocy społecznej akceptuje też sam skarżący, skoro podjął działania mające na celu uzyskanie zaświadczenia lekarza medycyny pracy o zdolności do pracy w reakcji na ofertę pracy w Urzędzie Gminy w S.

Jak dowodzą fakty znane Sądowi z urzędu skarżący stawia sobie pewne cele życiowe i dąży do ich realizacji. Tytułem przykładu można wskazać, że w kwietniu 2015 r. skarżący starał się o przyznanie, jako rolnikowi, jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowych oraz płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi i innymi szczególnymi ograniczeniami na działki rolne o pow. [...] ha (uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 8 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 396/16), następnie w czerwcu 2015 r. skarżący wnioskował o skierowanie go na szkolenie i uzyskał skierowanie na szkolenie z zakresu podstaw prawa administracyjnego, cywilnego, rodzinnego z elementami procedury karnej i prawa pracy (uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 17 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 2068/15). Skarżący własnym staraniem uzyskał pozytywne decyzje o przyznaniu pomocy w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego na zakup leków (Aktualizacja wywiadu środowiskowego). Starania skarżącego skutkowały także uzyskiwaniem pomocy ze strony rodziny i sąsiadów.

Wobec tego nie było podstaw do przyznania A. K. wnioskowanej pomocy, z uwagi na niespełnienie ogólnych przesłanek do udzielenia świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Skarżący otrzymał uzupełniające wsparcie z pomocy społecznej poprzez przyznanie zasiłku okresowego, zasiłków celowych na zakup leków i częściowe pokrycie kosztów energii elektrycznej. Skarżący otrzymał też wsparcie od rodziny i sąsiadów. Skarżący przy dołożeniu do tego wsparcia swojego zaangażowania jest w stanie pokonać swą trudną sytuację życiową. A. K. jest osobą zaradną życiowo, ma pewne możliwości i cechy osobiste (doświadczenie w prowadzeniu własnego biznesu, przedsiębiorczość, operatywność) oraz uprawnienia (prawo jazdy), co umożliwiłoby podjęcie zarobkowania. Jeżeli skarżący oczekuje dodatkowego wsparcia finansowego w większym rozmiarze, to winien postarać się o uzyskanie źródła zarobkowania.

Ograniczenie się przez skarżącego przede wszystkim do działań o charakterze formalnym, tj. zarejestrowania się w PUP w C. jako osoba bezrobotna, stałego wnioskowania o przyznanie zasiłków z pomocy społecznej na deklarowane cele, czy zawarcia kontraktu socjalnego nie było wystarczające do uznania, że A. K. wyczerpał własne możliwości i uprawnienia, aby pokonać swą trudną sytuację życiową.

Jeżeli natomiast chodzi o problem dopuszczalności przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na konkretny deklarowany cel – opłacenie zaległych należności za energię elektryczną i telefon stacjonarny Sąd zauważa, że zgodnie z art. 41 ust.1 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Z tego przepisu wynika, że chodzi o przypadek szczególnie uzasadniony oraz, że decyzja wydana na jego podstawie ma charakter uznaniowy.

Trafnie wskazały organy, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że jej okoliczności stanowiły szczególny przypadek. A. K. korzysta bowiem z telefonu komórkowego, za który comiesięczne rachunki opłaca jego była żona (okoliczność przyznana przez skarżącego). Trzeba również wskazać, że wnioskowana potrzeba – opłacenia zaległych należności za energie elektryczną również nie została w sposób uzasadniający zastosowanie ww. przepisu wykazana. Syn skarżącego D. K., który jest właścicielem nieruchomości zamieszkiwanej przez A. K. bezspornie pomaga mu w formie stałej, świadcząc na jego rzecz około [...] zł miesięcznie, pokrywa min. opłaty za energię.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez pełnomocnika skarżącego wskazać należy organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.).

Wobec powyższego nie było podstaw do przyznania A. K. wnioskowanej pomocy, z uwagi na niespełnienie szczegółowych przesłanek do udzielenia specjalnego zasiłku celowego.

Sąd wskazuje, że w kwestii problemu stanu wykorzystania przez GOPS w S. środków na świadczenia pieniężne z pomocy społecznej, w orzecznictwie sądów administracyjnych panuje pogląd, że ani sąd, ani samorządowe kolegium odwoławcze nie mogą badać sposobu gospodarowania środkami finansowymi przez organ I instancji. Sąd administracyjny jest bowiem uprawniony do kontroli legalności aktów objętych skargą, natomiast organ odwoławczy przeprowadza jedynie kontrolę instancyjną. SKO nie jest organem kontrolującym działalność ośrodków pomocy społecznej w aspekcie prawidłowego gospodarowania funduszami przeznaczonymi na poszczególne rodzaje świadczeń przyznawanych z pomocy społecznej (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1457/08). NSA nie podziela poglądu o konieczności wskazania, w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, precyzyjnie możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Taki obowiązek nie wynika, w szczególności z art. 3 ust. 4 u.p.s., czy też art. 107 § 3 k.p.a. NSA stoi na stanowisku, że kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej, nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej. Taka kontrola byłaby sprzeczna z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 24 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 1353/09; wyrok NSA z 2 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 107/11).

Zaprezentowane wyżej poglądy Sądu wyższej instancji podziela skład orzekający w niniejszej sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.