Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1049/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Województwa na decyzję Wojewody z dnia 15 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne, zakończone obecnie kontrolowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie decyzją, wszczęte zostało wnioskiem W.Z. z dnia 22.10.2008 r. o zwrot wywłaszczonych nieruchomości.

Pismem z dnia 11 maja 2009 r. i 6.07.2009 r. roszczenie zostało ograniczone do części działki nr [...] (k.[...] ) pozostającej w zarządzie Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego im. [...]

Decyzją z dnia 29.10.2010 r. Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości. Decyzja ta została następnie uchylona decyzją Wojewody z dnia 20.09.2010 r. Kolejną decyzją z dnia 22.07.2011 r. organ I instancji ponownie odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda decyzję tę utrzymał w mocy orzeczeniem z dnia 31.01.2012 r.

Następnie wyrokiem z dnia 11.06.2012 r. sygn. akt II SA/Kr 451/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia 31.01.2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W dalej prowadzonym postępowaniu Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 4.04.2013 r. orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej nr ew. [...] , a Wojewoda decyzją z dnia 31.10.2013 r. uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W aktualnie kontrolowanym postępowaniu Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 10.02.2014 r., wydaną na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 138 ust. 2 i art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku: I.K. A.P., A.K. K.H. , C.H. , J.K. , W.Z. E.K. , S.P. i W.Z. orzekł:

- w punkcie 1 o zwrocie działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,4551 ha położonej w obrębie [...] m. K. , objętej księgą wieczystą nr [...] , odpowiadającej częściom parcel: l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat.[...], b. gm. kat. [...] na rzecz: W.Z. w 3/32 cz., I.K. w 3/32 cz., A.P. w 3/32 cz., A.K. w 3/32 cz., K.H. w 1/32 cz., C.H. w 1/32 cz., J.K. w 1/32 cz., B.P. w 7/32 cz., E.K. w 7/32 cz., S.P. w 3/32 cz.;

- w punkcie 2 o tym, że zwrot w/w nieruchomości następuje nieodpłatnie;

- w punkcie 3 o tym, że ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości stanowi podstawę do dokonania stosownych wpisów w operacie ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej na wniosek współwłaścicieli;

- w punkcie 4 o tym, że z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stanie się ostateczna, wygasa prawo użyczenia odnośnie działki nr [...] położonej w obrębie [...] m. K. , na rzecz Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala [...] w K. , powstałego na podstawie umowy z dnia 23.03.2000 r., Nr [...].

Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ ustalił następujący stan faktyczny:

Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 10.07.1957 r. nr [...] , utrzymanym w mocy decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 9.11.1957 r. znak: [...], wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa parcele l. kat. [...] o pow. 0.5629 ha i l. kat. [...] o pow. 0,1328 ha oraz część parceli l. kat. [...] o pow 0,0906 ha i część parceli l. kat. [...] o pow. 0,0027 ha - na cele związane z realizacją narodowego planu gospodarczego - na cele Zakładu Budowy Maszyn i Aparatury, dla potrzeb przyzakładowego Domu Matki i Dziecka.

Ośrodek [...] wybudowany został w latach 1949 – 1953.

Przedmiotowe nieruchomości, będące gruntami ornymi, zostały włączone do terenów Ośrodka [...] już w 1953 r. dla zaokrąglenia kompleksu i stanu posiadania, w celu utworzenia z nim zwartej całości, jak podawano - pod ogródek [...] i boisko przy Domu Matki i Dziecka W 1953 r. nieruchomości zostały ogrodzone.

Dopiero pismem z dnia 26.06.1956 r. Zakłady Budowy Maszyn i Armatury im. [...] zwróciły się o zezwolenie na nabycie nieruchomości na cele Ośrodka Domu Matki i Dziecka. Pismem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 29.08.1956 wyrażona została zgoda na nabycie dla potrzeb Domu Matki i Dziecka nieruchomości położonych przy ul. [...]

Przedmiotowa nieruchomość w dacie, w której decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna (tj. dnia 9.11.1957 r.) była wykorzystywana na potrzeby szpitala pediatrycznego.

Przedmiotowi zgłoszonego roszczenia, wynikającego z decyzji wywłaszczeniowej, odpowiada działka nr [...], która obecnie stanowi własność Województwa (odpis księgi wieczystej nr [...]). Działka ta (przed podziałem działka nr [...] ) jest objęta umową użyczenia Nr [...] zawartą na rzecz Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego im. [...] w K. w dniu 23.03.2000 r. na czas nieoznaczony. Na części działki [...] obr. [...] znajduje się: od strony zachodniej chodnik i droga asfaltowa stanowiąca dojazd do budynków nr [...] przy [...] wraz z urządzonymi miejscami parkingowymi (ażurowe płyty betonowe), w pozostałym zakresie jest to obecnie teren zielony porośnięty trawą i drzewami (topole, akacje, wierzby). Nadto na w/w nieruchomości znajdują się dwa słupy drewniane napowietrznej linii telefonicznej oraz przyłącze wodociągowe do budynku nr [...] przy al. [...] i sieć cieplna Dn 2x100 o numerze inwentarzowym [...] .

Prezydent Miasta K. wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłankami zwrotu nieruchomości, które muszą być spełnione łącznie, są:

- wystąpienie przez wszystkich poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców z wnioskiem o zwrot,

- fakt wywłaszczenia nieruchomości (lub jej części),

- zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Organ ustalił, że z wnioskiem o zwrot wystąpili wszyscy uprawnieni następcy prawni wywłaszczonych, nieruchomość została wywłaszczona na potrzeby przyzakładowego Domu Matki i Dziecka, który to cel nie został zrealizowany, wobec czego nieruchomość okazała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Odwołanie od w/w decyzji wniosło Województwo [...] reprezentowane przez Zarząd Województwa, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia o odmowie zwrotu działki względnie jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię oraz art. 7, art. 76, 77 i 80 kpa poprzez wewnętrzną niespójność ustaleń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu wskazano, że organ nie zrealizował zalecenia sądu, który nakazał przy ponownym postępowaniu wyjaśnić kwestię funkcjonowania Przyzakładowego Domu Matki i Dziecka w okresie wywłaszczenia na dzień 9.11.1957 r., co miało na celu jednoznaczne przesądzenie, czy parcele będące przedmiotem postępowania zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. dla potrzeb Przyzakładowego Domu Matki i Dziecka (dalej Domu) i czy po wywłaszczeniu, a przed ewentualną realizacją celu wywłaszczenia funkcjonował jeszcze ów Dom. W ocenie odwołującego się organ dokonał błędnej interpretacji zgromadzonego materiału dowodowego. Nie można bowiem twierdzić, aby dowodem na niefunkcjonowanie Domu mógł być fragment prasowy [...] " z dnia [...] czerwca 1957 r., który przesądza jedynie, że na dzień 19/20 czerwca 1957 r. były plany zamiany, nie ma też dowodów, aby doszło do opuszczenia tego budynku na dzień 9.11.1957 r. Takiej podstawy nie dają również przywoływane protokoły z posiedzeń Senatu Akademii Medycznej w K. z 19 marca 1957 r. Wynika z nich zaledwie, że Rektorat czyni starania i prowadzi rozmowy celem otrzymania budynku przy ul [...] w którym Zakład im. [...] prowadzi Żłobek i Przedszkole. Budynek ten byłby przeznaczony na łóżka pediatryczne. Zatem również z tego dokumentu nie wynika, kiedy nastąpiło przekazanie budynku. Takiego ustalenia nie można poczynić także na podstawie opracowania J.S. , B.P. i A.A. p.t. "1876 – 1976. 100 lat Szpitala Dziecięcego w K. " z 1976 r. oraz pisma z 23 stycznia 2013 r. Uniwersytetu [...].

Ponadto odwołujący się wyjaśnił, że uchwałą nr 61/12 z dnia 26.01.2012 r. powierzył z dniem 16.02.2012 r. [...] Biuru Geodezji i Terenów Rolnych w K. zarządzanie nieruchomością położoną w K. przy [...] , ozn. jako dz. nr [...] obr. [...] , co czyni rozstrzygnięcie w punkcie 4 wadliwym. .

Decyzją z dnia 15.05.2014 r., znak: [...] Wojewoda , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 2 utrzymał w mocy pkt 1,2,3 zaskarżonej decyzji oraz uchylił pkt 4 decyzji i w tym zakresie orzekł o umorzeniu postępowania przed organem I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji co zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Organ II instancji nie uznał za zasadne zarzutów odwołującego, który przeczył, aby zgromadzony materiał dowodowy świadczył o tym, że w dniu 9.11.1957 r. budynek położony przy ul. [...] nie był już wykorzystywany na potrzeby przyzakładowego Domu Matki i Dziecka.

Wyjaśnił, że w aktach sprawy znajduje się szereg przywoływanych i szczegółowo opisanych w zaskarżonej decyzji dokumentów i źródeł świadczących jednoznacznie o tym, że począwszy od czerwca, lipca 1957 r. budynek przy ul. [...] nie był wykorzystywany na potrzeby przyzakładowego Domu Matki i Dziecka, lecz na zupełnie inny cel tj. szpital pediatryczny Akademii Medycznej w K. Szczegółowo opisane przez organ I instancji dowody wskazują również na prawidłowość ustalenia, że wbrew pierwotnym założeniom, lokalizacja ośrodka związanego z lecznictwem nie miała charakteru przejściowego, lecz trwała do co najmniej roku 1965, a w roku 1960 utworzono tam nawet II Klinikę Chorób Dzieci Akademii Medycznej w K. Wskazał, że o ile z samej tylko publikacji "[...] z dnia 19/20 czerwca1957 r. (podobnie jak z treści protokołów z posiedzeń Senatu Akademii Medycznej w K. z dnia 19.03.1957 r.) faktycznie wynika tylko, że w okresie przypadającym na "lato 1957 r." istniały plany przeniesienia do budynku przy ulicy [...] szpitala dziecięcego (pediatrycznego) Akademii Medycznej w K. , o tyle o tym, że plany te faktycznie zostały zrealizowane świadczą inne dowody w postaci pisma Zakładów Budowy Maszyn i Aparatury z dnia 9.08.1957 r. Nr [...] , fragment opracowania pt. "100 lat Szpitala Dziecięcego w K. 1876-1976" w opracowaniu J. S. B. P. , A. J. , odwołanie S. ze S.H. z dnia 21.07.1957 r. od decyzji wywłaszczeniowej. Jednocześnie zawarte w piśmie Zakładów Budowy Maszyn i Aparatury z dnia 9.08.1957 r. Nr [...] zapewnienie o "tymczasowości" wykorzystania omawianego budynku na szpital pediatryczny Akademii Medycznej w K. nie znajduje potwierdzenia w innych dowodach, a wręcz odwrotnie – zgromadzone dowody (szczególnie fragment opracowania pt. "100 lat Szpitala Dziecięcego w Krakowie 1876-1976" w opracowaniu J. S. , B. P. , A. J. ., protokół z posiedzenia Senatu Akademii Medycznej w K. z dnia 13 lutego 1959 r.) "tymczasowości" tej przeczą. Organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie dowodowe wykazało, że od lata 1957 w budynku przy ul. [...] w K. nie był zlokalizowany Dom Matki i Dziecka lecz szpital pediatryczny Akademii Medycznej w K. , a tym samym części parcel l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat.[...]. b. gm. kat. [...] obecnie odpowiadające działce nr [...] , stały się zbędne na cel wywłaszczenia.

Województwo [...] wniosło skargę na decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez niewykonanie obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz nienależyte uzasadnienie podstawy faktycznej i prawnej.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że wywłaszczenie nieruchomości odbyło się trybie dekretu z dnia 26.04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, tj. w okresie od 4.05.1949 r. do dnia 5.04.1958 r. Zgodnie z art. 40 tego aktu prawnego, orzeczenie o wywłaszczeniu przenosiło prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie. Zatem w przedmiotowej sprawie za moment przejścia prawa własności nieruchomości, wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 10.07.1957 r. na rzecz Skarbu Państwa należy przyjąć 10.09.1956 r. - datę złożenia wniosku. W ocenie skarżącego, wskazane przez organy dowody stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. nie mogą być uznane za wystarczające dla ustalenia faktu niefunkcjonowania Domu Matki i Dziecka począwszy od 1957 r. i w latach następnych. Z przytoczonych dowodów wynika, że nawet w sferze planowania przez władze Senatu Akademii Medycznej używanie budynku dla potrzeb szpitala miało w założeniu jedynie charakter tymczasowy - nie przekreślało więc co do zasady możliwości funkcjonowania w obiekcie w dalszym ciągu Domu Matki i Dziecka. Organy nie przedstawiły żadnych dowodów, z których wynikałoby bezpośrednio, że Dom Matki i Dziecka został zlikwidowany i przestał funkcjonować. Swoje twierdzenia dotyczące niefunkcjonowania Domu Matki i Dziecka począwszy od 1957 r. oparły wyłącznie na wnioskowaniach pośrednich tj. zakładanego w oparciu o dokumenty "nieurzędowe" czasowego funkcjonowania tam szpitala dziecięcego. Nie podjęto nawet próby pozyskania jako świadków w sprawie byłych pracowników Zakładów im. [...] , którzy wraz z dziećmi mogli ewentualnie korzystać z Domu Matki i Dziecka. Skarżący zarzucił również brak wystarczających starań organu I instancji zmierzających do uzyskania planu realizacyjnego zagospodarowania terenu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi.

Uczestnicy A.K. i A.P. w piśmie z dnia 15.09.2014 r. wnieśli o oddalenie skargi, wskazując, że podniesione w skardze zarzuty są bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07).

Wreszcie, przypomnienia wymaga, że sprawa zakończona wydaniem zaskarżonej obecnie decyzji, rozpoznawana była przez organy administracji ponownie, w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 11.06.2012 r., sygn. akt II SA/Kr 451/12 poprzednich decyzji organów obydwu instancji wydanych w tej sprawie.

Rozpoznanie przedmiotowej sprawy nastąpiło zatem w ramach związania wynikającego z rozstrzygnięcia Sądu wydanego już uprzednio w sprawie. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem ponownego rozpoznania przez ten sąd oraz organ administracji publicznej, będą one obowiązane podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w uzasadnieniu poprzednio wydanego wyroku, jeżeli nie zostanie on uchylony, nie ulegnie istotnej zmianie stan faktyczny sprawy lub zmianie nie ulegną przepisy prawa.

Kontrola legalności przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji, wydanej w ramach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., sprowadza się zatem w głównej mierze do skontrolowania, czy organy podporządkowały się ocenie prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku sądu.

W związku z powyższym, konieczne jest ustalenie co zostało "przesądzone" przez Sąd orzekający w sprawie do sygn. akt II SA/Kr 451/12.

W sprawie tej Sąd wyraził następującą ocenę prawną:

- "celem jednoznacznego określenia, czy działka nr [...] w granicach wywłaszczonych parcel l. kat [...] ,[...] ,[...], została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia tj. dla potrzeb Przyzakładowego Domu Matki i Dziecka, materiał dowodowy przedstawiony przez organy powinien zostać uzupełniony i prawidłowo oceniony i to nie tylko w takim zakresie, aby można było ustalić co i w jaki terminie zostało zrealizowane, ale przede wszystkim, czy po wywłaszczeniu, a przed ewentualną realizacją celu wywłaszczenia funkcjonował jeszcze Dom Matki i Dziecka przy ul. [...] w K";

- "wyjaśnienie, czy i kiedy Dom Matki i Dziecka przestał funkcjonować i był wykorzystywany przez Szpital Pediatryczny ma istotne znaczenie dla oceny realizacji celu wywłaszczenia. Trudno bowiem analizować realizację celu wywłaszczenia dokonanego "dla potrzeb Zakładowego Domu Matki i Dziecka", o ile w przedmiotowym budynku przy ul [...] Dom Matki i Dziecka już nie funkcjonował, a budynek był wykorzystywany dla realizacji innego celu";

- "przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ musi jednoznacznie wyjaśnić kwestię funkcjonowania Domu Matki i Dziecka w przedmiotowym budynku w okresie wywłaszczenia i w kolejnych latach, a dopiero w wypadku pozytywnego rozstrzygnięcia tej kwestii ustalenia, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany";

- "dla przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia fakt, iż nieruchomość obejmująca parcele l. kat [...],[...],[...] została odebrana ówczesnym właścicielom już w 1953 r., a więc w okresie gdy przy ul [...] funkcjonował Dom Matki i Dziecka.

Stwierdzić należy, że ponownie rozpoznając sprawę organy zastosowały się do wytycznych Sądu, poczyniły prawidłowe ustalenia dotyczące faktu i przedmiotu wywłaszczenia, kręgu osób uprawnionych, zebrały możliwy do uzyskania materiał dowodowy oraz prawidłowo uznały, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz. 518) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei art. 137 ust. 1 ustawy precyzuje, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli (1) mimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzji o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo (2) mimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Prawidłowe są ustalenia organów, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na cele Zakładu Budowy Maszyn i Aparatur im. [...] dla potrzeb przyzakładowego Domu Matki i Dziecka. Wynika to z pisma Zakładów im. [...] z dnia 26.06.1956 r. (k [...] ), pisma Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia 13.08.1956 r. (k [...] ), zezwolenia przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 29.08.1956 r (k. [...]), opinii Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 20.06.1956 r.(k.[...] )

Spójne z zebranym materiałem dowodowym jest również ustalenie, że sporny teren został zajęty przez Zakłady im. [...] już w 1953 r. (np.: zaświadczenie z dnia 19.05.1954 r. (k. [...]), protokół rozprawy administracyjnej z dnia 3.06.1957 r. (k.[...] ), w szczególności złożone tamże oświadczenia stron (k.[...] ), sprzeciw wobec wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego A.S. i F.P. (k. [...] ), pismo Zakładów im. [...] z dnia 9.08.1957 r (k. [...] ), operat szacunkowy z dnia 4.09.1957 r. (k.[...] ).

Jak słusznie zauważył organ I instancji posługiwanie się w poszczególnych dokumentach wywłaszczeniowych określeniami wskazującymi na założenie ogródka [...] i boiska nie może być utożsamiane z planowanymi na tym terenie inwestycjami, gdyż wskazują one na sposób w jaki ta nieruchomość była wówczas wykorzystywana (w zezwoleniu Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia 13.08.1956 r. napisano, że "przedmiotowe nieruchomości (...) użyte zostały na założenie Ogródka [...] oraz boiska" (k. [...] ; we wniosku o zezwolenie na nabycie nieruchomości Zakładu Budowy Maszyn i Aparatur im. [...] z dnia 26.06.1956 r. podano, że "grunta (...) zostały w r. 1953 włączone dla uzyskania zwartej całości i posłużyły na założenie Ogródka [...] " (k. [...] ).

Sąd podziela w pełni ustalenia poczynione przez organy na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego, że nieruchomość w dacie w której decyzja o zwrocie stała się ostateczna tj. w dniu 9.11.1957 r. była już wykorzystywana na potrzeby Kliniki Pediatrii [...]. Początkowo tymczasowo, w związku z remontem w latach 1957-1959 dotychczasowych pomieszczeń kliniki (szpitala) przy ul. [...] Natomiast po zakończeniu remontu, od ok. połowy 1959 r. budynek dawnego Domu Matki i Dziecka był także wykorzystywany na potrzeby II Kliniki Dziecięcej Akademii Medycznej, do czasu jej przeniesienia w 1966 do K. –P. Już na etapie postępowania wywłaszczeniowego strony kwestionowały celowość wywłaszczenia, powołując się na informacje o planowanym przekazaniu Domu Matki i Dziecka na rzecz Miejskiego Szpitala Pediatrycznego. Powyższa zapowiedź pochodziła z artykułu prasowego zamieszczonego w gazecie - "[...]" z dnia 19/20.06.1957 r.(k [....]). Podano w nim, że w przerwie wakacyjnej planuje się, z uwagi na fakt przebywania w tym czasie dzieci na kolonach, zamianę lokali pomiędzy Zakładem Budowy Maszyn i Aparatur im.[...] a Miejskim Szpitalem Pediatrycznym. Poinformowano w nim także, że dzieci po powrocie do K. "znajdą schronienie w innych żłobkach czy przedszkolach". O tym, że budynek ma być przekazany na potrzeby szpitala sygnalizowano we wniesionym sprzeciwie, odwołaniach, jak również w trakcie przeprowadzonej w dniu 3.06.1957 r. rozprawy. W odwołaniu S. ze S.H. z dnia 21.07.1957 (k. [...] ) podkreślono dodatkowo, że Dom Matki i Dziecka jeszcze przed rozprawą z dnia 25.06.1957 r. przejęty został od Zakładów im. [...] przez Zarząd Zdrowia przy Prezydium Rady Narodowej Miasta K. , który z kolei odstąpił go Akademii Medycznej na klinikę dziecinną, a to w związku z remontem Kliniki przy ul. [...]. Fakt udostępnienia budynku w lecie 1957 r. na potrzeby szpitala został przyznany również w piśmie z dnia 9.08.1957 r., stanowiącym odpowiedź Zakładu Budowy Maszyn i Aparatury na wniesione odwołanie od decyzji wydanej w I instancji (k. [...] ), jednak twierdzono, że stan ten miał charakter czasowy.

Prawidłowe są również dodatkowe ustalenia organu poczynione po uzupełnieniu materiału dowodowego zgodnie z wytycznymi sądu. Organ uzyskał protokoły z posiedzenia Senatu Akademii Medycznej w K. z dnia 19.03.1957 r. oraz 13.02.1959 r. (k. [...] , a także fragmenty opracowania pt. "100 lat szpitala dziecięcego w Krakowie 1876-1976" autorstwa [...] (k. [...] . I tak w protokole z dnia 19.03.1957 r. zapisano, że czynione są starania celem otrzymania budynku przy ul. [...] w którym Zakład im. [...] prowadzi Żłobek i Przedszkole, przeznaczonego na łóżka pediatryczne, zaś w drugim protokole podano, że Prezydium Rady Narodowej m. K. powzięło uchwałę upoważniającą Wydział Zdrowia do użyczenia budynku przy ul. [...] W. (d. ulica [...] ) na pomieszczenie II Katedry Pediatrii, do czasu wybudowania nowej Kliniki. Jednocześnie wskazano, że zakończenie remontu Kliniki przy ul. [...] jest przewidziane na koniec kwietnia 1959 r. Z kolei z opracowania pt. "100 lat szpitala dziecięcego w K. 1876-1976" autorstwa J. S. B. P. A. A. wynika, że w latach 1948-1955 nastąpiło połączenie kliniki ze szpitalem i powstała w miejsce obu placówek jedna Klinika Dziecięca UJ , a od 1950 r. Akademii Medycznej. Wskazano, że na poczet osiągnięć kierującego kliniką prof. T.G. należy zaliczyć: "generalny remont pomieszczeń klinicznych w latach 1957-1960, zaprowadzenie w klinice szkoły specjalnej dla chorych dzieci (1956), urządzenie pracowni psychologicznej oraz rozbudowę pracowni chemicznej (...). Na okres remontu, Klinika przeniosła się do budynku przy ulicy [...] , zajmowanego poprzednio przez żłobek i przedszkole Zakładów im. [...] , w robotniczej dzielnicy [...] ". Pełna zrozumienia potrzeb chorego dziecka postawa Dyrekcji, P.O.P i Rady Zakładowej znanego [...] zakładu przemysłowego, pozwoliła Klinice przetrwać trudny okres. (...).W 1960 roku powstała przy ulicy [...] (obecnie [...]) II Klinika Dziecięca A.M. licząca 100 łóżek etatowych".

Wreszcie także zeznania świadków Z.C. (k. [...]) oraz R.K. (k. [...] ), jakkolwiek lakoniczne, nie pozostawiają wątpliwości, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Nadmienić wypada, że o przeprowadzeniu tego dowodu Marszałek Województwa został zawiadomiony, stąd miał zapewnioną możliwość wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu i zadawania dodatkowych pytań.

Sąd nie podziela zarzutu skargi, że przedstawione dowody nie są wystarczające dla uznania faktu niefunkcjonowania Domu Matki i Dziecka począwszy od 1957 r. i w latach następnych w budynku przy ul. [...]. Argumenty, że dokumenty te nie mają charakteru urzędowego, a co więcej nie dotyczą bezpośrednio funkcjonowania Domu Matki i Dziecka, a II Kliniki Dziecięcej nie zasługują na uwzględnienie. Należy wyjaśnić, że z zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania całości okoliczności faktycznych sprawy, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Zgodnie z uregulowaniami zawartymi w Dziale II ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) organ administracji w toku prowadzonego postępowania jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego. Istotą tego postępowania jest ustalenie wszelkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy po to, by następnie dokonać ich oceny pod kątem przepisów materialno-prawnych. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. A zatem każdy dowód jaki mógłby przybliżyć organ prowadzący postępowanie ku prawdzie, powinien być przeprowadzony. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z przywołanego przepisu, jak i innych zawartych w k.p.a. nie wynika, aby istniała ustawowa gradacja dowodów, stąd nieuprawniony jest zarzut o braku dokumentów urzędowych, na podstawie których został ustalony stan faktyczny. Podkreślić wypada, że badane okoliczności dotyczą stanu sprzed kilkudziesięciu lat, co niewątpliwie znacznie ogranicza możliwości w pozyskaniu dowodów mających znaczenie w sprawie. W ocenie Sądu, organ I instancji przedsięwziął wszelkie czynności zmierzające do pozyskania możliwie obszernego materiału dowodowego. W tym celu zwrócił się do szeregu instytucji z prośbą o udostępnienie mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia dokumentów. W pismach z dnia 21.10.2010 r. wystąpił: do archiwum Państwowego w K. o udostępnienie dokumentów dotyczących postępowania toczącego się przed sądem powiatowym pod sygn. I[...] (k. [...] , do Archiwum Akt Nowych w W. o odszukanie dokumentów dotyczących Zakładu Budowy Maszyn i Aparatur im. [...] w szczególności nieruchomości poł. przy ul. [...] oraz zezwolenia Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 29.08.1956 r. Nr [...], do Archiwum Zakładowego Urzędu Miasta K. o opinię Prezydium Rady Narodowej w m. K. Miejski Zarząd Architektoniczno-Budowlany z dnia 20.10.1957 oraz zezwolenie Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 29.08.1956 r. Nr [...] , do IPN w K. o odszukanie dokumentów dotyczących Zakładu Budowy Maszyn i Aparatur im. [...] w szczególności nieruchomości poł. przy ul. [...] , opinię Prezydium Rady Narodowej w m. K. Miejski Zarząd Architektoniczno-Budowlany z dnia 20.10.1957 oraz plan realizacyjny z akt wywłaszczeniowych (k. [...] ), do IPN w W. Biuro Udostępnienia i Archiwizacji Dokumentów o odszukanie dokumentów dotyczących Zakładu Budowy Maszyn i Aparatur im. [...] w szczególności nieruchomości poł. przy ul. [...], opinię Prezydium Rady Narodowej w m. K. Miejski Zarząd Architektoniczno-Budowlany z dnia 20.10.1957 oraz plan realizacyjny z akt wywłaszczeniowych (k.[...] ), do Biura Planowania Przestrzennego w K. o informację o przeznaczeniu działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na dzień wydania decyzji lub wg planu ogólnego z 1967 r. (k. [...] ) oraz w drugim piśmie z dnia 18.11.2010 r. (k. [...]), do Sądu Rejonowego dla K.-S o udostępnienie dokumentów dotyczących postępowania toczącego się przed sądem powiatowym pod sygn. [...] (k. [...]); w piśmie z 28.12.2010 r. do Zakładu Budowy Maszyn i Aparatury im. [...] z zapytaniem kto jest depozytariuszem akt archiwalnych Zakładu Budowy Maszyn i Aparatur im. [...] w piśmie z dnia 29.04.2011 r. do Polskiego Związku Działkowców o udostępnienie dokumentów dotyczących Zakładu Budowy Maszyn i Aparatur im. [...] w szczególności nieruchomości poł. przy ul.[...], w piśmie z dnia 29.04.2011 r. do Archiwum Zakładowego UMK o odszukanie akt sprawy Dzielnicowego Zarządu Gospodarki Terenami Śródmieścia nr [...] dot. przekazania w użytkowanie nieodpłatne na czas nieokreślony Specjalistycznemu Zespołowi Matki i Dziecka w K. nieruchomości państwowych (k.[...]); w piśmie z dnia 12.10.2012 r. do Uniwersytetu [...] o odszukanie protokołów z posiedzeń Senatu Akademii Medycznej z dnia 19.03.1957 r. i 13.02.1959 r., jak również innych dokumentów dot. wykorzystania budynku przy ul.[...] na pomieszkania II Katedry Pediatrii (k. [...]).

Powyższe czynności pozwoliły na zgromadzenie materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji w sprawie. Ze względu na upływ czasu oraz specyfikę sprawy niektórych dokumentów nie udało się odnaleźć, co do innych uzyskano z kolei informację, że zostały przekazane na makulaturę (odpowiedź Sąd Rejonowy dla K.-S. w piśmie z dnia 14.12.2010 r. (k. [...]) oraz pismo UMK Archiwum Zakładowego z dnia 2.05.2011 r. (k. [...]), dot. akt postępowania sądowego do sygn. [...] oraz akt sprawy Dzielnicowego Zarządu Gospodarki Terenami Śródmieścia nr [...] dot. przekazania w użytkowanie nieodpłatne na czas nieokreślony Specjalistycznemu Zespołowi Matki i Dziecka w K. nieruchomości państwowych).

W kontekście powyższego stwierdzić zatem pozostaje, że zgromadzony przez organy materiał dowodowy pozwala na dokonanie oceny, że organ I instancji przeprowadził bardzo wnikliwie postępowanie dowodowe, w sposób wyczerpujący zebrał i wszechstronnie rozpatrzył materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu, słusznie uznając, że materiał ten daje podstawę do rozstrzygnięcia o zwrocie nieruchomości stanowiącej przedmiot orzekania. Odnośnie zarzutu, że poszukując planu realizacyjnego zagospodarowania terenu organ poprzestał na zwróceniu się do Archiwum Państwowego w K. oraz Archiwum [...] Urzędu Wojewódzkiego wyjaśnić trzeba, że o powyższy dokument występowano również w piśmie z dnia 21.10.2010 do IPN w K. (k. [...] ) oraz w piśmie z tej samej daty do IPN w W. Biuro Udostępnienia i Archiwizacji Dokumentów (k. [...] ). Jakkolwiek podjęte działania nie przyniosły skutku w postaci pozyskania dokumentu, nie można czynić organowi zarzutu zaniedbania w tym zakresie.

W ocenie Sądu omówione wyżej dowody pozwalają na stwierdzenie, że już w okresie poprzedzającym wywłaszczenie, podejmowano rozmowy zmierzające do oddania budynku usytuowanego przy ul. [...] na rzecz [...] i uzyskania w zamian innych, bardziej potrzebnych Zakładowi Budowy Maszyn i Aparatur im. [...] lokali. W miesiącach letnich, w związku z rozpoczętym remontem Kliniki dziecięcej UJ, w Domu Matki i Dziecka przy ul. [...] urządzono tymczasowy szpital funkcjonujący tam, jak wyraźnie stwierdzono w opracowaniu pt. "100 lat szpitala dziecięcego w K. 1876-1976", do końca remontu. Niewątpliwie urządzenie szpitala musiało wiązać się z koniecznymi pracami adaptacyjnymi i trudno oczekiwać, że przeniesienie szpitala do budynku przy ul.[...] dotyczyło jedynie okresu wakacyjnego w 1957 r. (jak wskazały Zakładu Budowy Maszyn i Aparatur im. [...] odpowiedzi na odwołanie z dnia 9.08.1957 r.), zwłaszcza, że już w gazecie [...]" z dnia 19/20.06.1957 r. sygnalizowano, że po powrocie z wakacji dzieci zostaną skierowane do innych placówek. Taki scenariusz wydaje się być jedynym możliwym, gdy weźmie się pod uwagę rozmiary przedsięwzięcia jakim jest przeniesienie funkcjonującego, a zatem hospitalizującego dzieci szpitala w inne miejsce. Ponadto, nie można stracić z pola widzenia, że w ww. opracowaniu brak jest informacji, aby szpital w czasie trwających robót budowlanych został również przeniesiony później w inne miejsce, podkreślając jedynie pomoc jaką w tym czasie uzyskano od Zakładu Budowy Maszyn i Aparatur im. [...]. Co więcej, z zapisu w protokole z posiedzenia Senatu Akademii Medycznej w K. z dnia 13.03.1959 r. można wyciągnąć wniosek, że w dacie posiedzenia dysponentem budynku przy ul. [...] (wtedy ul. [...] ) był Wydział Zdrowia, skoro po uzyskaniu upoważnienia Prezydium Rady Narodowej m. K. mógł użyczyć budynek na pomieszczenie II Katedry Kliniki. Powyższe świadczy o ciągłości posiadania budynku od roku 1957 r.

Odnosząc się jeszcze do argumentacji przedstawionej w skardze należy wskazać, że okoliczność co stało się z Domem Matki i Dziecka (gdzie został przeniesiony, jak i kiedy zakończono jego działalność) nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem celem przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego było ustalenie, czy był on prowadzony w 1957 r. i następnych w budynku przy ul. [...] i dokonanie ustalenia negatywnego jest w tym zakresie wystarczające dla stwierdzenia podstaw do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto celem pozyskania akt archiwalnych Zakładu Budowy Maszyn i Aparatur im. [...] , w których mogły znajdować się istotne dla sprawy dowody, organ w piśmie z dnia 28.12.2010 r. zwrócił się z stosowną prośbą do Zakładu Budowy Maszyn i Aparatury im. [...] . Podmiot nie okazał żadnej pomocy. Bezsporne jest, że przeprowadzenie postępowania dowodowego jest obowiązkiem organu orzekającego w sprawie, jednak strona, w swoim słusznie interesie powinna współdziałać w tym zakresie.

Podsumowując, skoro przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na potrzeby związane z funkcjonowaniem przyzakładowego Domu [...] , a jeszcze w trakcie postępowania wywłaszczeniowego dom ten przestał funkcjonować z powodu przekazania obiektu szpitalowi dziecięcemu, to cel wywłaszczenia nie został nigdy zrealizowany. Ponieważ przyzakładowy Dom Matki i Dziecka nie funkcjonował już w dacie wywłaszczenia (decyzja ostateczna w dniu 9.11.1957 r.) i w latach następnych, to wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Ponadto wskazać należy, że powoływany w skardze art. 40 ust. 1 dekretu z dnia 26.04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tj. Dz.U.1952, Nr 4, poz. 31) zgodnie z którym orzeczenie o wywłaszczeniu przenosiło prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie ( w niniejszej sprawie w dniu 7.09.1956 r.), dotyczy jedynie skutku w postaci przeniesienia prawa własności i nie wpływa na zmianę terminów określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 liczonych – jak wskazuje przepis - od dnia, w którym decyzji o wywłaszczeniu stała się ostateczna.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia

30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.