Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 125/00
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 2001-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c, art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej wchodziła w skład aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa.

TEZY

Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej wchodziła w skład aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Zygmunta H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 31 grudnia 1999 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący Zygmunt H. wniósł skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 31 grudnia 1999 r. (...), którą organ ten utrzymał w mocy swoją własną decyzję z dnia 13 października 1999 r. (...) o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w B. decyzją z dnia 9 października 1978 r. z tytułu służby od 12 kwietnia 1945 r. do 9 maja 1945 r. w odrodzonym Wojsku Polskim i utrwalania władzy ludowej od lutego 1946 r. do grudnia 1947 r.

Uzasadniając decyzję o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich organ administracyjny wskazał, że w toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, iż skarżący w latach 1946-1947 pełnił funkcję w ORMO, podczas której brał czynny udział w walce przeciwko oddziałowi "Burego", czyli Romualda R. są - dowódcy oddziału, wchodzącego w skład niepodległościowego podziemia na terenie dawnego województwa B. Z tego wynika, jak wskazano, że skarżący podczas pełnienia funkcji w aparacie bezpieczeństwa poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego wykonywał zadania operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji i osób walczących o niepodległość Polski.

Jako podstawę prawną swojej decyzji organ administracyjny powołał art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, zwanej dalej ustawą o kombatantach.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący zaprzeczył, że brał udział w walkach z oddziałem "Burego". Twierdził, iż bronił miejscową ludność M. przed bandami rabunkowymi, o których niekiedy "władze" mówiły, iż są to oddziały "Burego", w co jednakże nikt nie wierzył.

Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ administracyjny podtrzymał dotychczasowe ustalenia i wnioski, wskazując nadto, że skarżący własnoręcznie opisał w aktach ZBoWiD swój udział w likwidowaniu oddziału "Burego". Ponadto wskazano, iż ORMO zostało zaliczone do aparatu bezpieczeństwa publicznego w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1992 r. /II UZP 7/91/.

W skardze skarżący opisał losy swoje oraz swojej rodziny, w szczególności ojca. Odnośnie swoich doświadczeń twierdził, iż brał udział w walkach podczas, jak to określił, "Krwawej niedzieli" w dniu 3 września 1939 r. w B., że był osadzony w obozie w P. za odmowę podpisania niemieckiej listy narodowościowej oraz, że po wyzwoleniu służył jako ochotnik w Wojsku Polskim, z którym doszedł do Berlina. Opisując swoją służbę w ORMO, twierdził, iż do tej organizacji nie wstępował. W szczególności wywodził, iż gdy wrócił po wojnie na gospodarstwo ojca w okolicach G. otrzymał tam broń, jako osoba cywilna, a jedynie w ewidencji, o czym nie wiedział, został określony jako członek ORMO. Później zaś, ilekroć w dokumentach pojawiała się informacja, iż pełnił służbę w ORMO, nie prostował tego, uznając ten fakt za nieistotny. Odnośnie udziału w likwidacji oddziału "Burego" powtórzył twierdzenia zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wyjaśnił przy tym, iż ubiegając się o uprawnienia kombatanckie przyznawane przez ZBoWiD, kwestii tej nie opisał tak jak teraz, gdyż, jak to określił, "nie było wówczas na to klimatu, aby przekonywać, że Bury to patriota, a nie bandyta". Ponadto skarżący twierdził, szczegółowo to opisując, iż po wojnie był szykanowany, jako "kułak", "fabrykant" oraz "wróg PRL i Armii Radzieckiej" przez organy bezpieczeństwa publicznego, co doprowadziło do tego, iż w obawie przed wywiezieniem na Syberię zrzekł się swego gospodarstwa.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W skardze skarżący nie zdołał skutecznie zakwestionować poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń, iż był funkcjonariuszem ORMO oraz, że w związku i podczas pełnienia tej służby wykonywał działania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Fakty te wynikają z kilku dokumentów znajdujących się w aktach. Własnoręcznie napisanego życiorysu skarżącego, w którym stwierdza: "Jako funkcjonariusz ORMO brałem udział wspólnie z Milicją w licznych akcjach likwidowania różnego rodzaju band, rabusiów, dywersantów. Na terenie województwa B. i O. w okolicach W., G., O., P., O. brałem udział w walkach likwidowania bandy "Burego". Podpisanej przez skarżącego Deklaracji Członkowskiej, w której pisze się: "(...) w lutym 1946 przyjęty do ORMO przy Komendzie MO w W.", "Jako funkcjonariusz przy Komendzie MO w W. brałem czynny udział w walkach z reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej". Zaświadczenia Naczelnika Wydziału Kadr Komendy Wojewódzkiej MO w O. z dnia 24 czerwca 1998 r.

Wobec tych dokumentów nie są wiarygodne obecne twierdzenia skarżącego, iż nie był on funkcjonariuszem ORMO oraz, że nie brał udziału w walkach z oddziałami "Burego". Zaznaczyć należy, iż w czasie, gdy skarżący ubiegał się o uprawnienia kombatanckie przyznawane przez ZBoWiD, otrzymanie tych uprawnień przez niego nie zależało od tego, czy wykaże, że był funkcjonariuszem ORMO oraz, że walczył z "reakcyjnym podziemiem". Skarżący mógł wówczas otrzymać uprawnienia kombatanckie jedynie za to, że służył w odrodzonym Wojsku Polskim.

Skoro prawidłowo zostało ustalone w postępowaniu administracyjnym, że skarżący był funkcjonariuszem ORMO oraz, że w związku i podczas pełnienia tej służby brał udział w walkach z oddziałem działającym na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, to zasadne było pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich przyznanych na podstawie dotychczasowych przepisów.

Stosownie, bowiem do art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. ORMO wchodziła w skład aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa, skarżący w związku ze służbą w tej organizacji walczył z odziałem Romualda R. pseudonim "Bury", czyli wykonywał działania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Przyjmując, że ORMO wchodziła w skład aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa należy mieć na uwadze, iż współdziałała ona z Milicją Obywatelską w zakresie utrzymania porządku i spokoju publicznego /tak w: Encyklopedia PWN w trzech tomach. Warszawa 1999 r./ oraz, że została powołana do życia w dniu 21 lutego 1946 r. dekretem Rady Ministrów, jako organizacja paramilitarna ściśle podporządkowana Milicji Obywatelskiej /tak w: Słownik Historii Polski, Wiedza Powszechna, Warszawa 1969 r./. Zadania ORMO były, zatem zbieżne z zadaniami Milicji Obywatelskiej, do zadań której, stosownie do treści art. 1 lit. "a" dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 7 października 1944 r. /Dz.U nr 7 poz. 33/, należała m.in. ochrona bezpieczeństwa, spokoju i porządku publicznego. Ponadto funkcjonariusze ORMO w pewnym zakresie byli zrównani z funkcjonariuszami Milicji Obywatelskiej nie tylko obowiązkami, ale także uprawnieniami, o czym świadczą przepisy dekretu z dnia 3 lutego 1947 r. o odszkodowaniu dla funkcjonariuszów służby bezpieczeństwa publicznego, żołnierzy Wojska Polskiego i członków Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej, którzy utracili zdolność do pracy w walce z wrogami Polski Demokratycznej, oraz dla osób pozostałych po poległych w tej walce /Dz.U nr 14 poz. 54/ oraz dekretu z dnia 14 kwietnia 1948 r. o zasiłkach i pomocy dla żołnierzy Wojska Polskiego, żołnierzy i funkcjonariuszów służby bezpieczeństwa publicznego, członków Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej - oraz ich rodzin /Dz.U nr 21 poz. 139/. Godzi się też zauważyć, że w orzecznictwie przyjmowano już, iż ORMO była organem aparatu bezpieczeństwa publicznego /tak w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1992 r. II UZP 7/91 - OSP 1993 z. 4 poz. 72/.

W tej sytuacji nie sposób zarzucić, aby zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem prawa. W konsekwencji skarga, jako niezasadna, podlega oddaleniu. Zaznaczyć przy tym należy, że dla rozstrzygnięcia organu administracyjnego nie miały znaczenia zasługi ojca skarżącego oraz ewentualne podleganie przez skarżącego represjom. Osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy o kombatantach nie mogą, bowiem zachować i nabyć uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu.

Z tych wszystkich względów Sąd na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.