Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 437/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2018 poz 1382
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Protokolant: asystent sędziego Alicja Stelmach po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 września 2019 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Wojewody D. z dnia (...) kwietnia 2019 r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego w lokalu oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] (znak: [...]) Prezydent Miasta J. działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1382 z późn. zm.) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, orzekł o wymeldowaniu D. C. z miejsca pobytu stałego w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. [...] w J.

W uzasadnieniu Prezydent miasta J. wyjaśnił, że postępowanie zakończone opisaną powyżej decyzją było prowadzone z urzędu, a o jego wszczęciu uprawnione podmioty zawiadomiono pismem z dnia 19 lipca 2018 r. Organ wskazał również, że wcześniej prowadzone było na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej A w J. postępowanie o wymeldowanie D. C. ze wskazanego na wstępie lokalu mieszkalnego, ale decyzja orzekająca o wymeldowaniu została uchylona decyzją Wojewody D. z dnia [...] (znak: [...]) z jednoczesnym umorzeniem postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, wynikającej z utraty przez wnioskującą Spółdzielnię statusu strony postępowania. (Z urzędu Sądowi wiadomo, że skarga wniesiona przez D. C. na wskazaną powyżej decyzję odwoławczą została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2019 r., wydanym w sprawie o sygnaturze II SA/Wr 890/18).

Następnie organ orzekający podał, że w toku prowadzonego z urzędu postępowania ustalił, iż aktualnie osobami dysponującymi tytułem prawnym do lokalu nr [...] przy ul. [...] w J. są małżonkowie A. i S. B., którzy nabyli ten lokal w drodze przetargu ofertowego od Spółdzielni Mieszkaniowej A.

W oświadczeniu skierowanym do organu osoby te podały, że informację o sprzedaży przedmiotowego lokalu uzyskały pod koniec listopada 2018 r. i wówczas D. C. nie zamieszkiwała już w lokalu.

Ponadto podały, że nie mogą – stosownie do wezwania – stawić się w dniu 17 września 2018 r. w celu złożenia zeznań w charakterze świadków.

W dalszej części uzasadnienia Prezydent Miasta J. wyjaśnił, że w dniu 17 września 2018 r. D. C. tuż przed wyznaczoną godziną przesłuchań świadków złożyła w Urzędzie Miasta J. wniosek o wyłączenie ze sprawy pracownika prowadzącego postępowanie oraz wniosek o odroczenie przesłuchania świadków ze względu na to, że nie otrzymała z D. Urzędu Wojewódzkiego we W. decyzji umarzającej postępowanie o wymeldowanie wszczęte na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej A. W piśmie tym zwróciła się także o zawieszenie na podstawie art 97 § 1 k.p.a. wszczętego z urzędu postępowania o wymeldowanie, ze względu na to, by nie doszło do wydania dwóch decyzji w tej samej sprawie. Do wniosku załączyła kopie pism dokumentujących czynności podejmowane w celu uzyskania oryginalnych egzemplarzy decyzji, kierowane do Wojewody D. oraz do Urzędu Pocztowego w J.

W toku czynności dowodowej przeprowadzonej w dniu 17 września 2018 r. B. W., zamieszkała w budynku przy ul. [...] w J. zeznała, że nie była świadkiem wyprowadzki strony z miejsca dotychczasowego zameldowania, nie jest więc w stanie określić, od kiedy dokładnie tam nie mieszka. Świadek widziała przed wejściem na klatkę rzeczy córki D. C. i wie, że wiosną 2018 r. w przedmiotowym lokalu był przeprowadzany remont i zostały wymienione drzwi, jednak nie wie, przez kogo. Na pytanie D. C. świadek odpowiedziała, że nie wie, kto aktualnie mieszka w lokalu nr [...], a ze słyszenia wie o eksmisji strony z lokalu. Świadek D. G., która zeznawała w tym samym dniu podała, że D. C. oraz A. C. nie mieszkają w miejscu zameldowania. Pod koniec listopada 2017 r., kiedy świadek powróciła do mieszkania po dłuższej nieobecności, D. C. wraz z córką nie zamieszkiwały już w miejscu dotychczasowego pobytu. D. G. podała także, że już po wyprowadzce z miejsca zameldowania widziała raz (w listopadzie albo grudniu 2017 r.) D. C., jak pukała do drzwi lokalu nr [...], jednak nie weszła do niego. D. G. zaprzeczyła także jakoby miała konflikt z D. C. dotyczący metrażu mieszkania. Natomiast zeznający również w sprawie H. G., potwierdził, że D. C. oraz A. C. nie mieszkają w miejscu zameldowania, nie był jednak w stanie podać dokładnej daty wyprowadzki. Świadek na około rok przed złożeniem zeznań widział, jak z mieszkania były wynoszone meble i sprzęty gospodarstwa domowego. Po opuszczeniu lokalu przez D. C. i jej córkę lokal przez pewien czas stał pusty. Świadek nie posiada wiedzy o tym, czy w lokalu pozostały jakieś rzeczy należące do nich i czy mają one do niego klucze. Po wyniesieniu mebli nie widział tam D. C. i A. C. Nie zauważył także, by chciały się one dostać do lokalu, a było im to uniemożliwiane.

W uzasadnieniu organ orzekający podał też, że w dniu 17 września 2018 r. D. C. złożyła wniosek o przesłuchanie A. B. i S. B., nowych właścicieli lokalu przy ul. [...] w J. na okoliczność tego, czy faktycznie zamieszkują w lokalu i w jakich okolicznościach doszło do jego nabycia. D. C. złożyła też wniosek o przesłuchanie w sprawie innych świadków – J. P., A. M., J. K., J. M., J. W. oraz J. P. oraz pismo, w którym zażądała od organu wyjaśnień w związku z zarzutem wpłynięcia przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Obsługi Mieszkańca Urzędu Miasta J. na specjalistę prowadzącego sprawę, w taki sposób, że w dniu 17 września 2018 r. odbyło się przesłuchanie świadków, pomimo wniosku o jego odroczenie, który strona złożyła tuż przed planowanym przesłuchaniem.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił również, że w akta sprawy włączył kopię pisma D. C. i A. C. z 2 października 2017 r., w którym poinformowały one Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej A o tym, że w dniu 6 października 2017 r. zdadzą lokal przy ul. [...] w J. a także kopię protokołu zdawczo-odbiorczego lokalu z dnia 6 października 2017 r.

Z dalszej części uzasadnienia wynika, że postanowieniem z dnia [...], Naczelnik Wydziału Obsługi Mieszkańców UM J. odmówił wyłączenia od udziału w postępowaniu specjalisty prowadzącego sprawę i w tym samym dniu organ wydał postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie oraz postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków: A. B., S. B., a także J. P., A. M., J. K., J. M., J. W. i J. P. W dniu [...] Prezydent Miasta J. uznał za bezzasadną skargę D. C. dotyczącą wpłynięcia Zastępcy Naczelnika Wydziału Obsługi Mieszkańców na urzędnika prowadzącego postępowanie, który przesłuchał 17 września 2018 r. świadków, pomimo prośby o odroczenie terminu przeprowadzenia dowodu.

Zgodnie z przedstawioną w uzasadnieniu chronologią czynności procesowych Prezydent miasta J. pismem z dnia 23 października 2018 r. powiadomił strony postępowania o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z nim i wypowiedzenia co do niego przed wydaniem decyzji. W dniu 16 listopada 2018 r. D. C. wykonała fotokopię akt sprawy. Następnie, pismem które wpłynęło do organu gminy 19 listopada 2018 r., D. C. i A. C. zarzuciły organowi m.in. naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu i niewzięcie pod uwagę przy załatwianiu sprawy słusznego interesu obywateli. Ponadto strony wskazały na nieprawidłowości w reprezentacji Spółdzielni Mieszkaniowej A, które miały rzutować na to, że Spółdzielnia nie mogła sprzedać zgodnie z prawem lokalu A. B. i S. B. Ponadto w dniu 16 listopada 2018 r. wpłynął kolejny wniosek D. C. i A. C. - o wyłączenie od udziału w postępowaniu Naczelnik Wydziału Obsługi Mieszkańców Urzędu Miasta J. - której zarzuciły brak panowania nad swoimi pracownikami oraz podanie w postanowieniu o odmowie wyłączenia od udziału w postępowaniu pracownika prowadzącego sprawę nieprawdziwych motywów w stosunku do tych, które ujawniła D. C. w trakcie rozmowy. Postanowieniem z dnia [...] Sekretarz Miasta J. odmówił wyłączenia od udziału w postępowaniu Naczelnika Wydziału Obsługi Mieszkańców UM J.

W zakończeniu uzasadnienia Prezydent Miasta J. stwierdził – na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego – że D. C. nie mieszka w chwili obecnej w lokalu mieszkalnym znajdującym się przy ul. [...] w J., a ponadto osobiście przekazała Spółdzielni Mieszkaniowej A w J. przedmiotowy lokal przed wyznaczonym przez komornika sądowego terminem eksmisji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem i wydała klucze do lokalu.

Jednocześnie D. C. nie dopełniła obowiązku określonego w art. 33 ust. 1 powoływanej wcześniej ustawy o ewidencji ludności, stanowiącym, że obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Zdaniem organu orzekającego w sprawie wystąpiły materialnoprawne podstawy do orzeczenia o wymeldowaniu D. C. z miejsca pobytu stałego w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w J.

Opisana powyżej decyzja została w toku instancyjnym zaskarżona odwołaniem wniesionym przez D. C.

Dodatkowo w dniu 14 lutego 2019 r. D. C. złożyła w organie II instancji pismo, w którym wskazała m.in. że z pisma przekazującego odwołanie nie wynika, czy Prezydent Miasta J. zapoznał się z całością akt sprawy o wymeldowanie. W piśmie tym strona wniosła ponadto, by z aktami sprawy przed wydaniem decyzji w II instancji zapoznał się bardzo dokładnie Wojewoda D. oraz wniosła o umożliwienie jej złożenia pisma uzupełniającego do 27 lutego 2019 r. W kolejnym piśmie złożonym 28 lutego 2019 r. D. C. poprosiła o wydłużenie terminu do złożenia pisma uzupełniającego do 1 marca 2019 r. Następnie, 29 marca i 1 kwietnia 2019 r. do D. Urzędu Wojewódzkiego we W. wpłynęły przesłane przez stronę kopia oraz odpis postanowienia Sądu Rejonowego w J. [...] z [...] (Sygn. akt [...]) o wstrzymaniu czynności .egzekucyjnych komornika sądowego w sprawie przymusowej eksmisji D. C. i jej córki.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda D. decyzją z dnia [...] (znak: [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, wcześniej powoływanej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w szczegółowy sposób opisał przebieg postępowania pierwszoinstancyjnego, a następnie motywując podjęte w sprawie orzeczenie przywołał przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności i wyjaśnił, że opuszczenie miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym - oznacza opuszczenie dobrowolne i trwałe. W niniejszej sprawie poza sporem jest, że D. C. nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały od dnia 6 października 2017 r., w którym wraz z córką zdały lokal przy ul. [...] w J. Spółdzielni Mieszkaniowej A, co zostało stwierdzone w protokole zdawczo-odbiorczym. Wstrzymanie czynności egzekucyjnych postanowieniem Sądu Rejonowego w J. [...] z dnia [...] (Sygn. akt [...]) - na które strona powołała się w odwołaniu, a następnie załączyła je do akt postępowania - nastąpiło ze względu na to, że strona złożyła skargę na zawiadomienie komornika o przymusowej eksmisji wyznaczonej na dzień 9 października 2017 r. Żeby zapewnić stronie realne prawo wniesienia skargi na czynności komornicze, Sąd uznał, że wskazany przez komornika termin eksmisji jest przedwczesny. W żaden sposób jednak postanowienie to nie zmienia faktu, że w obrocie prawym figuruje prawomocny wyrok eksmisyjny wydany wobec D. C. Faktem jest również, że strona opuściła lokal przed zaplanowaną przez komornika na dzień 9 października 2017 r. przymusową eksmisją. D. C. oraz A. C. w piśmie z 2 października 2017 r. zawiadomiły, że zdadzą lokal przed planowanym terminem eksmisji komorniczej. Strona zdała lokal zgodnie z deklaracją zawartą w piśmie - co zostało stwierdzone w protokole zdawczo-odbiorczym z 6 października 2017 r. W ten sposób sama zastosowała się do prawomocnego wyroku eksmisyjnego.

Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że w przypadku, gdy w obrocie prawnym pozostaje wyrok eksmisyjny, nieistotne jest badanie woli czy zamiaru osoby opuszczającej lokal, skoro osoba ta nie ma uprawnień do przebywania w lokalu i nie przebywa w miejscu pobytu stałego, wykonując niejako prawomocne orzeczenie sądu. Nieprzebywanie w miejscu stałego zameldowania w związku z utratą uprawnień do przebywania w tym lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu. Opuszczenie lokalu jeszcze przed wykonaniem wyroku (dobrowolne) lub wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję uzasadnia wymeldowanie danej osoby z dotychczasowego miejsca pobytu (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 23 kwietnia 2014 r., IV SA/Po 1073/13).

Wyjaśnił ponadto, że jeżeli zatem do faktycznego opuszczenia lokalu dochodzi na drodze egzekucji obowiązku jego opuszczenia, nie można powoływać się na brak dobrowolności czy utrzymujący się zamiar zamieszkiwania, jako przeszkody do zaewidencjonowania faktu ustania stałego zamieszkiwania pod dotychczasowym adresem zameldowania.

Orzecznictwo sądowoadministracyjne potwierdza, że fakt zdania lokalu przez stronę, w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocny wyrok eksmisyjny, należy traktować jako opuszczenie lokalu równoznaczne z dobrowolnym. Subiektywne przekonanie odwołującej się, że nie opuściła lokalu dobrowolnie, nie może być wobec tego decydujące dla utrzymania meldunku w dotychczasowym miejscu. Także podnoszone przez stronę okoliczności, że nowi właściciele lokalu przy ul. [...] w J. w nim nie zamieszkują, natomiast przebywają tam jacyś inni ludzie, w ogóle nie podlega badaniu przez organy meldunkowe. W przedmiotowym postępowaniu istotne było ustalenie, że D. C. nie przebywa w miejscu dotychczasowego zamieszkania. Natomiast to, czy nowi właściciele zamieszkują w tym lokalu, nie ma znaczenia. Podobnie bez wpływu na wymeldowanie D. C. pozostają podnoszone przez stronę okoliczności wejścia w posiadanie lokalu przez A. B. i S. B. w związku z naruszeniami, których miały dopuszczać się władze Spółdzielni Mieszkaniowej A, a które wskazywane są w piśmie strony z dnia 16 listopada 2018 r. w ramach ustosunkowania się do zgromadzonego materiału dowodowego. Organ odwoławczy wyjaśnił też, że nie podziela twierdzenia zawartego w odwołaniu, z którego wynika, że w aktach sprawy powinien znajdować się akt notarialny, na mocy którego nowi właściciele nabyli lokal przy ul. [...] w J. Informacja z operatu ewidencji gruntów i budynków, będąca w zasobie organu gminy, jest wystarczająca do prawidłowego ustalenia pozostałych stron postępowania, którymi są nowi właściciele lokalu. Następnie Wojewoda D. wskazał w uzasadnieniu, że D. C. w odwołaniu wniosła o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta J. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ze względu na naruszenia w postępowaniu zasady legalności, prawdy obiektywnej, budzenia zaufania do uczestników postępowania, a także czynnego udziału stron. W odniesieniu do tak sformułowanego żądania organ odwoławczy podkreślił, że wydanie decyzji przewidzianej w art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego - czyli uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji - ma charakter wyjątkowy. Ten szeroko prezentowany w doktrynie pogląd uzasadnia się tym, że ustawodawca jedynie w odniesieniu do decyzji kasacyjnej z art. 138 § 2 k.p.a. określa wprost przesłankę jej wydania - gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Samo zatem naruszenie przepisów procesowych nie uzasadnia wydania przez organ decyzji kasacyjnej tego rodzaju, lecz towarzyszyć temu musi okoliczność, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie organ drugiej instancji nie dopatrzył się w sposobie prowadzenia postępowania przez organ gminy takich naruszeń, które miałyby znaczenie dla wyniku sprawy. Zdaniem Wojewody D. sprawa została należycie wyjaśniona i nie ma potrzeby podejmować dodatkowych czynności w celu jej załatwienia.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do zarzutów D. C. dotyczących nieuwzględnienia wniosków kierowanych do organu w toku postępowania pierwszoinstancyjnego i wyjaśnił, że jeżeli chodzi o wnioski dotyczące dodatkowych przesłuchań w sprawie, podziela zdanie organu pierwszej instancji, że nie było potrzeby ich przeprowadzania. A. B. i S. B. są stronami postępowania i - jak słusznie zauważył organ gminy w postanowieniu z [...] - zgodnie z art. 86 k.p.a. strony mogą być przesłuchiwane po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku, jeżeli pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie wszystkie istotne fakty zostały ustalone, nie było zatem takiej konieczności. Poza tym okoliczności tych przesłuchań wskazane przez stronę we wniosku z dnia 17 września 2018 r. miały dotyczyć tego, czy nowi właściciele faktycznie zamieszkują w tym lokalu i jak weszli w jego posiadanie - co w ogóle nie podlega analizie w przypadku postępowań o wymeldowanie.

Natomiast w odniesieniu do wniosku o przesłuchanie w charakterze świadków osób związanych z zarządem Spółdzielni Mieszkaniowej A tj. J. P., A. M., J. K., J. M. oraz, J. W., a także zastępcy komornika J. P., Wojewoda D. wskazał, że w postanowieniu z dnia [...] słusznie organ gminy wskazał, że przesłuchiwanie w sprawie kolejnych osób nie jest konieczne, bo ustalono już fakty, które pozwalają na wydanie decyzji. Tym bardziej, że skoro D. C. domagała się przesłuchania osób związanych z zarządem Spółdzielni oraz zastępcy komornika, to w obliczu wysuwanych przez nią zarzutów można spodziewać się, że przesłuchania byłyby skoncentrowane wokół kwestii nieistotnych dla postępowania o wymeldowanie, tj. nieprawidłowości w funkcjonowaniu spółdzielni czy kwestionowania czynności komorniczych. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że strona, zgodnie z art. 78 k.p.a., posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu, jednakże uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 lutego 2014 r., II OSK 2191/12). Przepis art. 78 § 1 k.p.a. ogranicza prawo strony do składania jedynie takich wniosków, które dotyczą dowodów na okoliczności mające znaczenie dla sprawy. W razie, gdy organ stwierdzi, że żądanie przeprowadzenia dowodu złożono w celu przedłużenia postępowania w sprawie, to może go nie uwzględnić (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 października 1998 r., I SA/Gd 1863/96). W niniejszej sprawie wnioski o przeprowadzenie dodatkowych dowodów składane przez D. C. w obliczu bezsprzecznie ustalonych okoliczności, że strona zdała lokal w związku z prawomocnym wyrokiem eksmisyjnym - były niecelowe, a ich uwzględnienie przez organ gminy spowodowałoby jedynie nieuzasadnioną zwłokę w postępowaniu.

Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutów strony dotyczących działania pracowników Urzędu Miasta w J., które miałyby dyskwalifikować ich w załatwianiu sprawy. Zarzuty pod adresem prowadzącej postępowanie m.in. złe prowadzenie akt sprawy (w momencie stawienia się przez stronę w urzędzie na początku postępowania w aktach sprawy nie było wydrukowanych i wpiętych notatek wewnętrznych organu, a dokumenty były włożone w foliową koszulkę), "ukrywanie wizerunku" A. B. oraz niejasny sposób wyboru świadków i pozyskiwania ich adresów - w żaden sposób nie wywołują wątpliwości co do bezstronności prowadzącej sprawę. Do wszystkich tych zarzutów organ gminy odniósł się wyczerpująco i w sposób prawidłowy w postanowieniu o odmowie wyłączenia pracownika z dnia [...]. Zdaniem Wojewody D. o ile zarzut dotyczący tego, że w momencie pojawienia się strony w organie w aktach sprawy nie było jeszcze notatek wewnętrznych, można uznać za słuszny - choć w opinii organu odwoławczego nie wywołuje on wątpliwości co do bezstronności pracownika, który akta uzupełnił - to dwa pozostałe zarzuty stanowią wymogi właściwie nie do spełnienia. Pracownik prowadzący postępowanie nie ma obowiązku wiedzieć, jaką funkcję sprawował niegdyś w Spółdzielni Mieszkaniowej A ojciec A. B., a nawet gdyby wiedział, nie ma to żadnego związku z przedmiotem postępowania. Zarzut "ukrywania wizerunku" A. B. jest zupełnie niezrozumiały. Wymaganie, by pracownik sporządzał notatki na okoliczność tego, wedle jakiego klucza wybrał świadków i podawał w nich źródło, z którego pozyskał ich adresy, jest tak dalece idącym formalizmem, że nie można go wywodzić nawet z zasady pisemnego załatwiania spraw administracyjnych. Strona kwestionuje także w odwołaniu sposób przesłuchiwania świadków, twierdząc, że poza standardami leżą pytania prowadzącej przesłuchania, co i w jaki sposób ma napisać. W opinii organu II instancji właśnie tak powinno wyglądać przesłuchanie, że pracownik organu dąży do zaprotokołowania zeznań osoby, które będzie jak najlepiej odzwierciedlać jej wypowiedź. Bez znaczenia jest także próba zdegradowania zeznań świadków ze względu na twierdzenie, że D. i H. G. są w konflikcie z odwołującą bowiem ich zeznania potwierdziły tylko to, że strona nie zamieszkuje w lokalu, co przecież bezsprzecznie wynika z faktu, że D. C. i A. C. zdały lokal do spółdzielni i od tego czasu tam nie przebywają.

Fakt, że postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Wydziału Obsługi Mieszkańców UM J. nie wyłączyła od udziału w sprawie pracownika prowadzącego postępowanie nie może z kolei stanowić argumentu za wyłączeniem samego Naczelnika Wydziału. Unormowanie przewidziane w art. 24 § 3 k.p.a. daje możliwość elastycznego reagowania na te sytuacje, które wielokrotnie trudno byłoby szczegółowo opisać w języku norm prawnych, a które w powszechnym odczuciu winny pozbawiać pracownika możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym. Ustawodawca wskazał, że do wyłączenia na tej podstawie dochodzić ma wówczas, gdy zostanie uprawdopodobnione istnienie takich okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika.

W ocenie Wojewody D. w niniejszej sprawie nie zachodzą tego rodzaju wątpliwości. Nieufność strony wobec urzędników zajmujących się jej sprawami nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym, a sprawa była prowadzona rzetelnie, pomimo stopnia jej skomplikowania, na który złożyło się mnożenie wniosków składanych w toku postępowania przez stronę. Strona kilkukrotnie zapoznawała się z aktami sprawy i wykonywała ich fotokopie. W dodatku niektóre podnoszone przez nią zarzuty w ogóle nie dotyczyły aktualnie prowadzonej sprawy, ale odnosiły się do jej wniosków o wyłączenie pracowników, dotyczących sprawy, która została umorzona.

W uzasadnieniu Wojewoda D. wyjaśnił również, że jego zdaniem organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] słusznie odmówił zawieszenia postępowania w sprawie z powodu wskazanego przez stronę. Przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania, wymienione enumeratywnie w art. 97 § 1 k.p.a. nie uwzględniają wskazanego przez stronę powodu jako bezwzględnej przyczyny zatrzymania biegu postępowania przez organ. W postanowieniu Prezydent Miasta J. słusznie zauważył, że wskazana w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przesłanka zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ - nie dotyczy prowadzonego postępowania, bowiem uprzednio prowadzone na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej A postępowanie o wymeldowanie zostało zakończone ostateczną decyzją Wojewody D. z [...], którą uchylił on decyzję organu gminy i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Nie było zatem podstaw do tego, by odraczać przesłuchanie świadków w sprawie. Dlatego zarzuty pod adresem Zastępcy Naczelnika Wydziału Obsługi Mieszkańców UM J. - jakoby niesłusznie wpłynął na pracownika prowadzącego sprawę, żeby ten przesłuchał świadków pomimo prośby o przesunięcie terminu przeprowadzenia dowodu – są niezasadne. Ze względu na zasadę szybkości i prostoty postępowania, a także braku przesłanek do zawieszenia postępowania, odroczenie przesłuchania świadków byłoby działaniem pozbawionym sensu i logiki, a przy tym odwlekającym załatwienie sprawy na nie określony okres czasu.

W uzasadnieniu organu odwoławczy odniósł się również do zarzutu niewłaściwego przesłuchiwania świadków, uznając go za niezasadny.

W dalszej argumentacji Wojewoda D. podkreślił, że trudno nie odnieść wrażenia, że aktywność strony w postępowaniu skupiała się na zgłaszaniu wniosków proceduralnych, których celem było przedłużanie postępowania, przy czym samego faktu opuszczenia lokalu strona nie negowała, bo jest on bezsporny. Natomiast nawet włączone w akta sprawy kopie protokołu zdawczo-odbiorczego lokalu i pisma D. C. i A. C. o zamiarze zdania mieszkania do spółdzielni, odwołująca się próbuje zdegradować, twierdząc że jako kopie dokumentów nie powinny być przez organ brane pod uwagę. Odnosząc się do wywodu znajdującego się w odwołaniu - który dotyczy kserokopii dokumentów i ich charakteru prawnego organ zauważył, że pomimo tego, że nie mają one mocy dowodowej dokumentu oryginalnego, to w dalszym ciągu są środkiem dowodowym. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ramach tego organ dokonuje m.in. oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają, na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. W postępowaniu administracyjnym moc dowodową posiadają nie tylko oryginalne dokumenty, ale również ich uwierzytelnione odpisy. Nieuwierzytelniona kserokopia dokumentu urzędowego nie może korzystać z mocy dowodowej oryginału dokumentu. Niewłaściwe byłoby jednak wnioskowanie, że kserokopia dokumentu urzędowego nie może być środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym. Różnica w mocy dowodowej polega na tym, że kserokopia właściwie uwierzytelniona korzysta z mocy dokumentu oryginalnego, natomiast brak właściwego uwierzytelnienia powoduje, że taki dokument musi być oceniany w świetle całego materiału dowodowego (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 31 stycznia 2014 r., I SA/Kr 1821/13).

W zakończeniu uzasadnienia Wojewoda D. w sposób stanowczy wskazał, że w sprawie poza sporem pozostaje, że D. C. trwale opuściła dotychczasowe miejsce zameldowania na pobyt stały, w którym nie miała prawa przebywać w związku z prawomocnym wyrokiem eksmisyjnym. Strona nie kwestionuje w żaden sposób tego, że nie przebywa w lokalu przy ul. [...] w J. Prawodawca w art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności przesądził wprost, że zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma potwierdzać fakt pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27 maja 2002 r. (sygn. akt K. 20/01, OTK ZU A 2002/3/34) podkreślił rejestracyjny charakter meldunku i wskazał, że przedmiotem rejestracji jest jedynie "przebywanie", a nie - "uprawnienie" do lokalu. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Akcentowanie przez stronę różnorakich okoliczności, które leżą poza przedmiotem postępowania o wymeldowanie i poza kompetencjami organów meldunkowych - przy jednoznacznym stanie faktycznym uzasadniającym wymeldowanie - nie kwalifikuje sprawy do tego, by przed wydaniem decyzji zapoznawał się z nią Wojewoda D. Osoby upoważnione przez organ - wydają zgodnie z prawem decyzje w jego imieniu - natomiast żądnie, by najwyżsi decydenci zapoznawali się z aktami przed wydaniem rozstrzygnięcia, nie znajduje w niniejszej sprawie uzasadnienia.

Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowała D. C. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Zaskarżając decyzję odwoławczą w całości D. C. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: obrazy art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie odwołania od decyzji z dnia [...] przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie oraz celowe nie przekazanie akt sprawy Wojewodzie D. i Prezydentowi Miasta J., zgodnie z wnioskami, celem zapoznania się przed podpisaniem decyzji.

W treści skargi D. C. wnioski i twierdzenia sformułowała w następujący sposób:

"1/ Wyżej wymieniona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i przepisów postępowania administracyjnego:

a/ art. 6. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

b/ art. 7. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateU.

c/ art. 8 § 1. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

d/ art. 10. § 1. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

e/ nie sporządzenie i nie doręczenie stronie skarżącej postanowienia które powinno zapaść na wniosek przesłuchanie A. B. i S. B. z dnia 17.09.2018r. złożony przez D. C. - wnoszę ,aby Sąd przyjrzał się postanowieniom, które Prezydent Miasta J. wysłał mnie i ich sentencji, kogo to postanowienia dotyczą.

f/ wnoszę o przesłuchanie świadków zgodnie z wnioskiem D. C. z dnia 17.09.2018r. gdzie nie wydano żadnego postanowienia lub wydano lecz z poważnymi błędami w sentencji postanowienia przez Prezydenta Miasta J. na wyżej wymieniony wniosek.

2/ wniosek z dnia 23.10.2017r. w sprawie wymeldowania mnie D. C., Spółdzielni Mieszkaniowej A w J. już na wstępie należało, odrzucić pod którym się podpisał Pan J. P. podając się za Prezesa Spółdzielni Mieszkaniowej A w J. Pod wnioskiem podpisał się także J. K. podając się za Zastępcę Prezesa Zarządu. Akta sprawy znajdują się na dzień 31.05.2019r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu pod sygn. akt II SA/Wr 890/18.

3/ W związku z dołączeniem do akt sprawy o nr [...] decyzję z dnia [...] Wojewody D. nr [...] na podstawie której Prezydent Miasta J. w dniu 19.07.2018 r. wszczął postępowanie administracyjne z urzędu o wymeldowanie D. C. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...]. Ponieważ twierdzę, że stroną postępowania jest Spółdzielnia Mieszkaniowa A w J., a nie jak wskazuje Wojewoda D. Pani A. B. i S. B., którzy otrzymali czy zakupili lokal w niejasnych okolicznościach, tym bardziej, że Zarząd, który nie jest w świetle prawa Zarządem SM A w J. poświadczył we wnioskach o zmianę danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców "Spółdzielnia" nie prawdę składając do Sądu Rejestrowego we W.

4/ Nie ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie wnoszę o uchylenie decyzji w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji z powodu wskazanych naruszeń prawa i przepisów postępowania administracyjnego.

5/umorzyć, oddalić lub odrzucić wniosek z urzędu wszczynające postępowanie administracyjne z urzędu przez Prezydenta Miasta J. o nr [...] na podstawie Decyzji Wojewody D. z dnia [...] o wymeldowanie D. C. o nr [...] z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w J. ze względu na nierozstrzygnięcie prawomocne przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie złożonej skargi na Decyzję Wojewody D. z dnia [...] o nr. [...] w sprawie wymeldowania mnie D. C. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w J.

6/ zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r o ewidencji ludności utrzymał decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...] o nr [...].

Na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności /t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1382 z późn. zm./ oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego/t.j. Dz.U. z 2018r. poz.2096 z późn. zm./, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z urzędu orzekł o wymeldowaniu D. C. z miejsca pobytu stałego w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. [...] w j. gdzie za Prezydenta Miasta J. za którego podpisała się Naczelnik Wydziału Obsługi Mieszkańców, Pani A. Ż. Należy nadmienić, że decyzję sporządziła specjalista Wydziału Obsługi Mieszkańców Pani A. Ł., która prowadziła sprawę i gdzie został złożony wniosek w dniu 17.09.2018r. o wyłączenie z postępowania o nr [...]. Zaskarżyłam w całości postanowienie z dnia [...] o nr [...] odmawiające wyłączenia Pani A. Ł. Specjalisty w Urzędzie Miasta J. wniosek z dnia 17.09.2018r. który wpłynął w dniu 17.09.2018r. od udziału w Stępowaniu w sprawie wymeldowania mnie, D. C. z adresu pobytu stałego w J. z lokalu nr [...] położonego przy ul. [...]. Postanowienie podpisał Naczelnik Wydziału Obsługi Mieszkańców Urzędu Miasta J., Pani A. Ż.. Wnosiłam o uchylenie postanowienia z dnia [...] o nr. [...] i wyłączenie z postępowania Specjalisty A. Ł. z powodu wskazanych we wniosku, z dnia 17.09.2018r. przed przesłuchaniem świadków. Pomimo złożonego wniosku o wyłączenie z postępowania Pani A. Ł., która prowadziła dalej sprawę i dokonywała czynności, zamiast powstrzymać się od udziału w sprawie i nie dokonywać czynności przesłuchania świadków do czasu wydania postanowienia, ponieważ te czynności, które dokonała w dniu 17.09.2018r. przed wpłynięciem wniosku o wyłączenie z postępowania okazały się stronnicze. Przystępując do przesłuchania była tak pewna, że postanowienie zapadnie z góry korzystne dla Pani A. Ł., choć Pani Ż. twierdziła zupełnie inaczej, a w postanowieniu też napisała zupełnie inaczej.

Zaskarżyłam w całości Postanowienie z dnia [...] o nr [...] odmawiające wyłączenia Pani Naczelnik Wydziału Obsługi Mieszkańców Urzędu Miasta J. A. Ż. na wniosek z dnia 16.11.2018r. który wpłynął w dniu 16.11.2018r. od udziału w postępowaniu w sprawie wymeldowania mnie, D. C. z adresu pobytu stałego w J. z lokalu nr [...] położonego przy ul. [...]. Postanowienie w/w podpisał Sekretarz Miasta J. Pani M. D. Stwierdzam, że mam prawo sugerować, że sporządzenie i podpisane przez Sekretarza Miasta J. Panią M. D. postanowienia z dnia [...] nie jest jego kompetencją tym bardziej, że jako strona postępowania nie wiem czy Prezydent Miasta J. zapoznał się z wnioskiem z dnia 16.11.2018r. który wpłynął w dniu 16.11.2018r. o wyłączenie Pani Naczelnik Wydziału Obsługi Mieszkańców Urzędu Miasta J. A. Ż. od udziału w postępowaniu w sprawie wymeldowania mnie, D. C."

Ponadto w skardze przywołana została treść wniosku o wyłączenie pracownika – A. Ż. – Naczelnik Wydziału Obsługi Mieszkańców w Urzędzie Miasta J. od udziału w postępowaniu na podstawie art. 24 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego z obszerną argumentacją, w której krytycznie oceniony został sposób pracy i zachowania urzędników, a także Prezydenta Miasta J. i Wojewody D. oraz sposób prowadzenia postępowania w sprawie.

Skarga zawiera też obszerny szczegółowy opis nieprawidłowych – zdaniem skarżącej – czynności członków Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej A, przebiegu Wolnych Zgromadzeń Członków Spółdzielni w konkretnych datach i sprzecznego ze statutem Spółdzielni trybu podejmowania uchwał.

W zakończeniu skargi D. C. oświadczyła, że nie zgadza się z decyzją Wojewody, a skarga jest w pełni zasadna, ponieważ nie opuściła lokalu dobrowolnie, jak wskazuje Spółdzielnia, ale została wraz z córką i synem oszukana przez Spółdzielnię Mieszkaniową A i radcę prawnego, a ponadto skład Zarządu nie został powołany prawidłowo i zgodnie z ustawą, jego członkowie poświadczyli nieprawdę, co zostanie zgłoszone do Prokuratury.

W doręczonej Sądowi w dniu 28 czerwca 2019 r. odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przyjęte przy orzekaniu w sprawie i wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W uzupełnieniu organ odwoławczy podał, że w swojej decyzji szczegółowo odniósł się do zarzutów dotyczących nieuwzględnienia przez organ pierwszej instancji wniosków dowodowych wskazanych przez stronę oraz zarzutów związanych z wnioskami o wyłączenie pracowników, a także wypowiedział się na temat mocy dowodowej kserokopii dokumentów w postępowaniu administracyjnym.

Ponadto Wojewoda D. zwrócił uwagę, że znaczną część skargi stanowią zarzuty dotyczące działania Spółdzielni Mieszkaniowej A w J., w tym sposobu wyboru jej władz, co nie ma żadnego wpływu na niniejsze postępowanie, które zostało wszczęte przez Prezydenta Miasta J. z urzędu, a wskazana Spółdzielnia nie była nawet stroną tego postępowania. Poprzednie postępowanie o wymeldowanie D. C. z lokalu pod wskazanym adresem, wszczęte na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej A, zostało umorzone przez Wojewodę D. decyzją z [...] nr [...] w związku z tym, że w trakcie trwania postępowania zmienił się właściciel lokalu. Decyzja Wojewody D. także została zaskarżona przez D. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z 30 kwietnia 2019 r. oddalił skargę w całości (Sygn. akt. II SA/Wr 890/18).

W dniu 1 sierpnia 2019 r. doręczone zostało Sądowi pismo skarżącej z dnia 30 lipca 2019 r. wraz z dokumentami opisanymi pod pozycjami określonymi numerami od 1 do 17, stanowiące "załącznik do skargi z dnia 31.05.2019 r."

Na rozprawie wyznaczonej na dzień 24 września 2019 r. Sąd oddalił wniosek skarżącej o nagrywanie rozprawy na własne urządzenie nagrywające.

Ponadto skarżąca złożyła do akt sprawy kserokopie dwóch zawiadomień skierowanych do Prokuratury Rejonowej w J. z dnia 23 września 2019 r. i z dnia 24 września 2019 r.

Po zamknięciu rozprawy Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia i wyznaczyć go na dzień 4 października 2019 r.

W piśmie procesowym doręczonym Sądowi wraz z załącznikami w dniu 4 października 2019 r. skarżąca wniosła "o wznowienie przewodu sądowego w dniu 4.10.2019 r. i wyznaczenie nowego terminu i godziny dla sprawy o sygn. akt II SA/Wr 437/19", a ponadto o rozdzielenie sprawy skarżącej i sprawy ze skargi D. C. przed wydaniem i ogłoszeniem wyroku w dniu 4 października 2019 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 437/19 i o wyłączenie Sędziego NSA Haliny Filipowicz-Kremis z rozprawy o sygn. akt II SA/Wr 437/19.

Odrębnym pismem doręczonym Sądowi w dniu 4 października 2019 r. D. C. wniosła "o nagrywanie rozprawy, która ma się odbyć w dniu 4 października 2019 r. o godz. 11.00 w sali B na własne urządzenie nagrywające z powodu wielu zaniedbań na sprawie w dniu 24 września 2019 r."

Wobec wniosków skarżącej, w tym wniosku o wyłączenie sędziego, Sąd w dniu 4 października 2019 r. postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia w sprawie i wyznaczyć go na dzień 11 października 2019 r.

Postanowieniem z dnia 10 października 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek D. C. o wyłączenie Sędziego NSA Haliny Filipowicz-Kremis od orzekania w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Stosownie do art. 184 (in limine) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym

w ustawie kontrolę działalności administracji publicznej.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych oznaczonych konstytucyjnie jako inne sądy administracyjne, określone zostały m.in. treścią art. 1 § 1

i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302)

i polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem tj. kontroli zaskarżonego aktu z przepisami procedury administracyjnej,

a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja (postanowienie albo inny akt) została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia albo innego aktu) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto - zgodnie z treścią art. 134 § 1 wskazanej ustawy - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a stosownie do art. 135 powołanej powyżej ustawy procesowej, Sąd może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala – odpowiednio –

w całości lub części (art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Dokonując w rozpoznawanej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji

z uwzględnieniem wskazanego wcześniej kryterium legalności Sąd uznał, że decyzja ta nie narusza prawa i nie wymaga wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiot oceny Sądu stanowiła decyzja Wojewody D. z dnia [...] (znak: [...]) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...] (znak: [...]) orzekającą o wymeldowaniu A. C. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w J.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1382 z późn. zm.), stanowiący, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 decyzję o wymeldowaniu obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Dodatkowo należy wskazać, że ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu osób należy do instytucji prawa administracyjnego i ma charakter wyłącznie rejestracyjny, potwierdzający aktualny stan faktyczny.

Powoduje to, że czynność zameldowania nie tworzy, ani nie potwierdza istnienia prawa konkretnej osoby do danego lokalu, a czynność wymeldowania nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących określonej nieruchomości (np. wyroki NSA: z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2573/12; z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2407/11; wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 1629/15, CBOSA).

Z regulacji zawartej w ustawie o ewidencji ludności, w tym wskazanych powyżej przepisów wynika, że obowiązek wymeldowania powstaje w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, a czynność ta wymagana jest w związku z koniecznością utrzymania aktualnych danych (wpisów) w ewidencji ludności.

Istotne w omawianej kwestii było również stanowisko Trybunału Konstytucyjnego przedstawione – w odniesieniu do charakteru i celu obowiązku meldunkowego oraz ewidencji ludności – w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01, OTK-A 2002/3/34), w którym stwierdzono, że:

"Niezależnie od zmian sposobu jego realizacji obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Należy podkreślić, iż ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych (np. dzięki zameldowaniu można odnaleźć osobę w przypadku dziedziczenia przez nią majątku) oraz ochronie praw osób trzecich (np. wierzycieli w przypadku "przeprowadzki" dłużnika). Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki". Ponadto w wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu".

Mając na uwadze treść art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności oraz zaprezentowane stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić trzeba, że celem instytucji wymeldowania jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Kwestia trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu - w kontekście wymeldowania w oparciu o przepisy ustawy o ewidencji ludności - została opracowana m.in. przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (także na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych; t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Nie może ona doprowadzać do tego, że ewidencja ta będzie - nawet przez wiele lat - niezgodna ze stanem faktycznym.

Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 powołanej ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności - jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym - jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt IIOSK 851/09).

Podstawą do wydania decyzji o wymeldowaniu jest opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się.

W judykaturze administracyjnej wskazywano, że prawidłowe stosowanie art. 35 powołanego w podstawie prawnej zaskarżonego orzeczenia warunkowane jest ustaleniem – przed podjęciem decyzji o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego w określonym lokalu w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, iż osoba ta opuściła przedmiotowy lokal w sposób trwały albo opuszczenie lokalu wynika z czynności właściwego organu uzasadnionych obowiązującymi przepisami prawa. Opuszczenie miejsca pobytu stałego jako niezbędna przesłanka wymeldowania na podstawie powoływanego przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności powinno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu, będącego dotychczasowym miejscem pobytu stałego, przy czym rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu winna przejawić się w sposób wyraźny poprzez złożenie stosownego oświadczenia albo poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby, w rezultacie której następuje zerwanie więzi z dotychczasowym lokalem (np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 196/19).

Katalog takich sytuacji jest otwarty. Poza przypadkami oczywiście wskazującymi na taki zamiar, bo jednoznacznie związanymi z przeniesieniem ośrodka życiowego w inne miejsce, będą występowały takie, którym trudno przypisać jednoznaczny charakter. Dla tych przypadków decydujące powinny być okoliczności związane z fizycznym wymiarem opuszczenia, a zamiar może tylko z nich wynikać. Ocena charakteru opuszczenia lokalu nie może odrywać się bowiem od realiów konkretnej sprawy. Okoliczności faktyczne, a niekiedy nawet prawne, muszą prowadzić do wniosku, że faktyczne opuszczenie lokalu nastąpiło, mimo że osoba nie miała woli przeniesienia miejsca swoich spraw życiowych.

Innymi słowy przyczyny opuszczenia lokalu, a w szczególności ustalenia dotyczące rozumienia dobrowolności tego działania, nie są w każdej sprawie przesądzające. Kwestia ta była już niejednokrotnie przedmiotem analizy sądów administracyjnych. Zarówno na gruncie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, jak i poprzednio obowiązującego art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, sądy zwracały uwagę, że ustalenie dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu, nie jest wymagane w każdej sprawie o wymeldowanie (zob. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2398/10). Wola osoby zameldowanej nie ma bowiem znaczenia w razie gdy nastąpiło orzeczenie eksmisji. Wykonanie wyroku eksmisyjnego jest przyjmowane za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, co w rezultacie uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osób eksmitowanych zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego, jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji sądowej (zob. wyroki NSA: z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt 2111/15; z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 526/11; z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1515/10; z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 24/09). Skutkiem wykonania wyroku orzekającego eksmisję danej osoby z lokalu jest bowiem ustanie pobytu tej osoby w tym lokalu w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Należy jednocześnie podkreślić, że dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest przesłanką ustawową wymeldowania, dlatego nie w każdym przypadku wskazanie zaistnienia przesłanek wymeldowania będzie wymagało ustalenia, że opuszczenie przez określoną osobę miejsca pobytu stałego nie nastąpiło wbrew jej woli. Jeżeli opuszczenie przez daną osobę miejsca pobytu stałego jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa (wykonaniem wyroku nakazującego eksmisję z lokalu), to przy ustaleniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby, przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że działanie organów w takich sytuacjach najczęściej nie jest zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal. Skutkiem wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest również uznanie, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały. Celem orzeczenia o eksmisji jest bowiem doprowadzenie do stanu, w którym określona osoba nie będzie już zajmowała oznaczonego lokalu, a taki wyrok ma przy tym spowodować zmianę stałą, a nie jedynie tymczasową (zob. wyrok NSA z dnia 2 września 2016 r., sygn. akt II OSK 2996/14; wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2025/17; wyrok WSA w Łodzi z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 448/17).

Z materiału sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości i nie kwestionowany przez skarżącą, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w J. orzeczona została wobec skarżącej eksmisja.

Obowiązek nie został wykonany przez skarżącą dobrowolnie, wobec czego podjęte zostały przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J. czynności egzekucyjne, zmierzające do przymusowego opróżnienia przez skarżącą przedmiotowego lokalu. Okolicznością niesporną jest również złożenie przez skarżącą w dniu 2 października 2017 r. wobec Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej A pisemnej deklaracji przekazania lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w J. w dniu 6 października 2017 r. przed wyznaczoną na dzień 9 października 2017 r. przymusową eksmisją. Fakt przekazania przedmiotowego lokalu Spółdzielni Mieszkaniowej A przez skarżącą i A. C. w deklarowanej dacie potwierdza treść protokołu zdawczo-odbiorczego sporządzonego w dniu 6 października 2017 r.

Skarżąca nie zaprzecza tym faktom ani twierdzeniom świadków i ustaleniom organów, że od tej daty nie przebywa w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w J.

Powyżej przedstawione okoliczności uprawniają do stwierdzenia, że spełniona została przesłanka do wymeldowania skarżącej z pobytu stałego w opisanym powyżej lokalu, bowiem skutkiem wykonania obowiązku opróżnienia lokalu jest pozbawienie skarżącej możliwości przebywania w spornym lokalu i jego posiadania, niezależnie od tego, czy dysponuje tytułem prawnym do tego lokalu. Skoro skarżąca nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w J., to konieczne było doprowadzenie do stanu, w którym zapis ewidencyjny będzie odpowiadał stanowi faktycznemu (np. wyroki WSA: w Bydgoszczy z dnia 4 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Bd 1443/18; w Łodzi z dnia 21 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 1151/17).

Ponadto Sąd uznał za konieczne wyjaśnić, że bezwzględnie akceptuje i uznaje za własną argumentację organu odwoławczego przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odnoszącą się do zarzutów skarżącej dotyczących nieuwzględnienia wniosków dowodowych i wniosku o wyłączenie pracownika, złożonych w toku postępowania instancyjnego.

W uznaniu Sądu w rozpoznawanej sprawie administracyjne postępowanie jurysdykcyjne mające na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych w kontekście ustawowych przesłanek wymeldowania z pobytu stałego zostało przeprowadzone przez właściwe organy zgodnie z regułami procedury administracyjnej i wymogiem ustalenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Organy orzekające w toku instancyjnym dostosowały się również do zasad postępowania dowodowego określonych w art. 75 i następnych kodeksu postępowania administracyjnego. Dokonane ustalenia oraz przeprowadzona ocena materiału dowodowego zostały w sposób wyczerpujący i logiczny przedstawione w treści uzasadnień decyzji organów obu instancji, czyniąc zadość wymaganiom art. 107 § 3 k.p.a.

Należy – zdaniem Sądu – ponownie zwrócić uwagę, że czynności meldunkowe są wyłącznie rejestracją osób w odniesieniu do danego miejsca i nie konstytuują ani nie pozbawiają uprawnień do rozporządzania lokalem.

Ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie praw osób trzecich. Obowiązek meldunkowy należy uznać w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki. Istotne przy tym jest, że skoro ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego, to wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego (lub czasowego) w konkretnym miejscu służy potwierdzeniu faktu opuszczenia tego miejsca.

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że kontrola zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji uprawnia do stwierdzenia, że nie zasługują na akceptację zarzuty naruszenia przy ich podejmowaniu przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego. Brak jest też – jak wskazano już wcześniej w uzasadnieniu – przesłanek do uznania, że w postępowaniu instancyjnym nie wyjaśniono wszystkich istotnych kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Decyzje organów obu instancji zawierają wszystkie ustawowo określone elementy, a ich uzasadnienia zawierają wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierowały się organy przy orzekaniu w sprawie.

Należy też wyjaśnić, że wojewódzkie sądy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania oceny legalności działań członków zarządu spółdzielni ani prawidłowości podejmowanych przez komorników sądowych czynności egzekucyjnych. Kwestie takie podlegają jurysdykcji sądów powszechnych.

W przedstawionych powyżej okolicznościach Sąd podzielił stanowisko organów orzekających w postępowaniu instancyjnym o zaistnieniu w rozpoznawanej sprawie przesłanek z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, wcześniej powoływanej, co skutkowało powinnością orzeczenia o wymeldowaniu skarżącej z przedmiotowego lokalu, wynikającą z konieczności doprowadzenia do stanu, w którym zapis ewidencji będzie zgodny ze stanem rzeczywistym.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny – stwierdzając, że organy orzekające w rozpoznawanej sprawie prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, nie naruszając przy tym zasad procedury administracyjnej – stosownie do przepisu art. 151 powołanej na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.