Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1087/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3b
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 25 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Adrian Król po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2012 roku sprawy ze skargi P. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił P. A. umorzenia należności za okres od czerwca do grudnia 2009r. z tytułu: składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie 5.185,84 zł, składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 1.569,68 zł, składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 1.221,62 zł, odsetek za zwłokę od nieopłaconych wyżej wymienionych składek w łącznej kwocie 1.323,00 zł, kosztów upomnienia w kwocie 184,80 zł.

W uzasadnieniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, że we wskazanym okresie P. A. prowadził działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zobowiązany był opłacać składki za każdy miesiąc. Z uwagi na to, iż nie zostały opłacone należne składki za wskazany okres, powstało zadłużenie. W złożonych przez skarżącego dokumentach ubezpieczeniowych figurują niezgodności uniemożliwiające właściwe rozliczenie konta. Wobec powyższego po złożeniu poprawnych dokumentów zaległości mogą ulec zmianie. W piśmie z dnia 4 listopada 2010r. skarżący wniósł o wstrzymanie egzekucji i umorzenie należności z tytułu składek. Podał, że od stycznia 2010r. finanse firmy uległy polepszeniu, co wpłynęło na możliwość systematycznych wpłat składek oraz uregulowania części zaległości z 2009r. Jednak poprawa była chwilowa, gdyż od maja 2010r. sprzedaż na rynku IT sprzętu komputerowego i oprogramowania zaczęła spadać. W celu zmniejszenia kosztów utrzymania i nie likwidowania działalności w firmie musiał zwolnić pracowników. Zaistniałe trudności spowodowały pogorszenie się stanu jego zdrowia i doprowadziły do choroby trwającej od sierpnia 2010r. do chwili obecnej. Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powołane we wniosku argumenty oraz zgromadzone dokumenty nie stanowią podstawy do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą. W roku podatkowym 2007 osiągnął z prowadzonej działalności dochód w wysokości 54.210,62 zł, w roku podatkowym 2008 dochód ten wyniósł 37.417,08 zł, natomiast w roku podatkowym 2009 poniósł stratę w kwocie 31.879,81 zł. Wygenerowana w 2009r. strata z prowadzonej działalności nie jest spowodowana brakiem przychodów, lecz przeznaczeniem znacznej kwoty na zakup materiałów oraz ponoszonymi wydatkami. Fakt, że skarżący spłaca kredyty w znacznej wysokości, powoduje zwiększenie kosztów i może powodować kłopoty finansowe, ale nie daje podstawy do umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek. Nie można uznać, że należności z tytułu składek są całkowicie nieściągalne tylko dlatego, że w niektórych okresach z prowadzonej działalności skarżący uzyskuje niższe, a w niektórych wyższe dochody lub ponosi straty. W związku z tym brak jest podstaw do umorzenia zadłużenia w oparciu o art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. – Dz.U. z 2009r., nr 205, poz. 1585 ze zm.). Zaległości, które figurują na koncie skarżącego, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. W związku z tym jeżeli należności zostaną objęte postępowaniem egzekucyjnym, organ egzekucyjny będzie mógł stwierdzić, czy posiada on majątek, z którego można prowadzić egzekucję należności. W przepisie art. 28 ust. 3 powołanej ustawy ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Oznacza to tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W przedstawionej przez skarżącego sytuacji nie zachodzą też okoliczności dające podstawę do umorzenia zaległości w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w tym w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne – Dz.U. nr 141, poz. 1365 ze zm.). Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, którzy pobierają świadczenia wypłacane z ZUS. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej skarżący podał, że średni dochód na członka rodziny wynosi 1.000,00 zł. Prowadzona działalność i uzyskiwane z niej przychody pozwalają zapewnić środki do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ze zgromadzonych w trakcie postępowania dowodów nie wynika, aby skarżący poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia i dlatego nie posiadał środków do uregulowania zaległości. Zmniejszenie sprzedaży sprzętu komputerowego i oprogramowania mogło zakłócić stabilność finansową, lecz jedynie przejściowo zmniejszyło możliwości finansowe. Umorzenie zadłużenia umożliwiłoby mu staranie się o dofinansowanie ze środków unijnych. Jednak fakt ten nie stanowi podstawy do umorzenia należności z tytułu składek, gdyż instytucja umorzenia nie ma na celu kredytowania działalności płatnika. Nie wystarczy, gdy osoba zobowiązana wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie należności. Umorzenie zaległości z tytułu składek byłoby zbyt dużym uprzywilejowaniem w stosunku do płatników, którzy mimo kłopotów finansowych wywiązują się z obowiązku opłacania składek. Skarżący podniósł, że zaistniałe trudności negatywnie wpłynęły na stan jego zdrowia i doprowadziły do choroby trwającej od sierpnia 2010r. Załączył zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 2 grudnia 2010r. Jednak z dokumentacji sprawy nie wynika, aby ze względów zdrowotnych miał on całkowite przeciwwskazania do wykonywania pracy zarobkowej lub z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny nie mógł pozyskiwać dochodów niezbędnych do opłacenia należności z tytułu składek. Fakt, że skarżący wywiązuje się z zobowiązań wobec innych wierzycieli także nie stanowi podstawy do umorzenia należności. Zakład podejmując decyzję w sprawie umorzenia zaległości bierze pod uwagę nie tylko ważny interes osoby zobowiązanej i jej sytuację finansową lecz również ważny interes ogólnospołeczny. Składki, o których umorzenie skarżący wnioskuje są obowiązkowe i tworzą fundusze celowe – Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, z którego finansowane są emerytury i renty oraz Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, który jest przeznaczany na finansowanie wszelkich wydatków związanych z opieką zdrowotną. Umorzenie tych należności byłoby sprzeczne z interesem społecznym, gdyż bezpowrotnie uszczupliłoby środki publiczne. Fakt, że skarżący podejmował próby dobrowolnej spłaty zadłużenia oraz reguluje składki bieżące pozwala wnioskować, iż po opłaceniu należności niepodlegających uldze będzie mógł ubiegać się o rozłożenie zadłużenia na raty. Ponoszenie miesięcznych opłat w wysokości 350,00 zł nie daje podstawy do umorzenia zadłużenia, gdyż nie są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki. Skarżący nie złożył dokumentów potwierdzających, że posiada zaległości z tytułu opłat, co może oznaczać, że są one regulowane terminowo. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił nadto, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek oznacza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P. A. podniósł, że działalność gospodarczą rozpoczął w dniu 23 czerwca 2003r. i do czerwca 2009r. nie zalegał z terminowym opłacaniem składek. Kryzys ekonomiczny, jaki nastąpił w Polsce szczególne na rynku IT od czerwca 2009r., doprowadził go do utraty płynności finansowej. Bilans za 2009r. został zamknięty stratą 31.879,81 zł. Nie można wyciągnąć wniosku, że wygenerowały ją nadmierne zakupy materiałów i ponoszone wydatki. Jej przyczyną był brak sprzedanych towarów i usług. Wystarczy porównać lata 2007, 2008 i 2009, aby stwierdzić drastycznie spadającą sprzedaż w stosunku 2009r.:

- 2009r. do 2007r sprzedaż spadła o 1.031.238,81 zł,

- 2009r. do 2008r. sprzedaż spadła o 644.671,21 zł

przy wydatkach podobnych, mimo wzrostu wynagrodzenia dla pracowników w 2009r. W 2010r. zostały częściowo uregulowane zaległości w wysokości 5.400 zł. Poprawa była jednak chwilowa i w czerwcu 2010r. z trzema pracownikami zostały rozwiązane umowy o pracę, a z pozostałymi w sierpniu, listopadzie i w grudniu. Spowodowało to pogorszenie się jego stanu zdrowia. Od sierpnia 2010r. przebywał na zwolnieniu lekarskim tracąc kontrolę nad firmą, co doprowadziło do sytuacji, że wpłata za miesiąc sierpień 2010r. została dokonany jeden dzień później. Mimo prośby o przywrócenie terminu płatności składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, brak jest jednoznacznej odpowiedzi, a zasiłek chorobowy nie został wypłacony. Jak wynika z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, działalność została zawieszona od dnia 31 grudnia 2010r. Informacja ta winna się znajdować w ZUS. Z uwagi na zaleganie z opłacaniem składek nie może nabyć statusu bezrobotnego. Z zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 2 grudnia 2010r. wynika, iż z powodu aktualnych zaburzeń adaptacyjnych nie może podjąć pracy zarobkowej. Reasumując P. A. stwierdził, że od sierpnia 2010r. tj. od dnia jego choroby, jest bez środków do życia i na całkowitym utrzymaniu rodziców. Przywołane w decyzji informacje o pobieranych przez rodziców świadczeniach są o tyle nieścisłe, że podawane są w kwotach brutto, a nie netto. Tym samym zawyżają średni dochód na osobę, który po przeliczeniu wynosi 692,92 zł netto. Ojciec pobiera rentę chorobową a nie rodzinną, z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r.

W uzasadnieniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie dołączył żadnych dokumentów i nie ma konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Podtrzymał dotychczasowe stanowisko, że nie ma podstaw do umorzenia należności z tytułu składek. Obecna sytuacja finansowa skarżącego nie jest łatwa, lecz nie nosi znamion wyjątkowej i nie stanowi zagrożenia dla dalszej egzystencji. Aktualnie jest on osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, jednak zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo z rodzicami, tj. M. A., która otrzymała świadczenie emerytalne w miesiącu lutym 2011r. w wysokości 960,78 zł netto, w miesiącu marcu 2011r. w wysokości 989,73 zł netto oraz K. A., który od dnia 1 marca 2011r. pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 1.151,39 zł netto miesięcznie. Na ogólną sytuację rodziny mają wpływ dochody wszystkich jej członków, którzy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Nawet jeżeli dochody rodziny nie są wysokie, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości. Skarżący nie wskazał zaległych zobowiązań wobec innych wierzycieli, a więc można uznać, że rodzina zabezpiecza środki na ich uregulowanie, co oznacza, iż dysponuje środkami finansowymi na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z przedłożonych dokumentów nie wynika również, że ma on całkowite przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania pracy (brak orzeczenia o stopniu niepełnosprawności) lub sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co uniemożliwia jednoczesne uzyskiwanie dochodu niezbędnego do spłaty zadłużenia. Podstawą do umorzenia zaległości nie może być to, że przez pewien okres pozostaje on bez źródła dochodu. Umorzenie zaległości byłoby zbyt dużym uprzywilejowaniem w stosunku do innych płatników, którzy pomimo trudności finansowych wywiązują się z obowiązku opłacania składek. Zgromadzone dowody nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, czy klęsk żywiołowych, natomiast było wynikiem nie opłacenia w ustawowym terminie składek.

W skardze na powyższą decyzję P. A. wniósł o jej uchylenie.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. – Dz.U. z dnia 14 marca 2012r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie; kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg, m.in. na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże nie jest związany zarzutami i wnioskami tej skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd może zatem, wychodząc poza granice skargi, stwierdzić określone naruszenie prawa materialnego bądź przepisów postępowania nawet wówczas, gdy skarżący takiego naruszenia nie dostrzegł i nie zgłosił odpowiednich zarzutów we wniesionej skardze. Podstawę orzekania przez sąd administracyjny stanowią akta sprawy, a więc materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami. Stanowi o tym art. 133 § 1 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, gdyż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla wyniku sprawy okoliczności. Wskazać w tym miejscu trzeba, że z mocy art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. – Dz.U. z 2009r., nr 205, poz. 1585 ze zm.) w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się przepisy K.p.a.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 – 4. Co do zasady, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi art. 28 ust. 2 wskazanej ustawy. Jednocześnie w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zdefiniowano pojęcie całkowitej nieściągalności, o której mowa w ust. 2. W myśl tego przepisu całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. – Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie to ma charakter wyczerpujący. Stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których na gruncie omawianej ustawy można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

W art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca przewidział jednakże możliwość umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W art. 28 ust. 3b cytowanej ustawy została zawarta delegacja dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z dnia 31 lipca 2003r. (Dz.U. nr 141, poz. 1365), wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W myśl § 3 ust. 2 tego rozporządzenia za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

Nie budzi wątpliwości, że decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek w całości lub w części (bez względu na to, czy żądanie uzasadniane tzw. całkowitą nieściągalnością, czy też przesłankami społeczno – ekonomicznymi doprecyzowanymi w powołanym rozporządzeniu) jest oparta na konstrukcji uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ nie jest zobowiązany do przyznania wnioskowanej ulgi nawet wówczas, gdy spełnione są powołane wyżej przesłanki do jej przyznania. Odmowa uwzględnienia wniosku skarżącego nakłada jednak na organ obowiązek racjonalnego i przekonującego uzasadnienia zajętego stanowiska. Przed zastosowaniem instytucji uznania administracyjnego organ administracji zobowiązany jest przeprowadzić w sposób odpowiadający wymogom określonym w K.p.a. postępowanie wyjaśniające i ustalić, czy w przypadku dłużnika nie zachodzą wyżej wskazane przesłanki, a następnie uzasadnić w sposób właściwy zajęte w sprawie stanowisko.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ administracji ponownie rozpatrując sprawę zaniechał przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego i miał poprzestać na analizie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdził także, iż z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby w stosunku do skarżącego zachodziły przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania pracy (brak orzeczenia o stopniu niepełnosprawności) lub sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co uniemożliwia jednoczesne uzyskiwanie dochodu niezbędnego do spłaty zadłużenia. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdzając, że obecna sytuacja finansowa skarżącego nie stanowi zagrożenia dla dalszej egzystencji wskazał wyłącznie, iż w lutym 2011r. matka skarżącego miała otrzymać świadczenie emerytalne w wysokości 960,78 zł netto, a marcu 2011r. 989,73 zł netto, ojciec skarżącego pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1.151,39 zł netto miesięcznie, zaś skarżący nie wykazał zaległych zobowiązań wobec innych wierzycieli, co oznacza, iż rodzina zabezpiecza środki na ich uregulowanie.

W toku postępowania skarżący podnosił, że zaistniałe trudności związane z prowadzoną działalnością gospodarczą od sierpnia 2010r. spowodowały pogorszenie się jego stanu zdrowia i niezdolność do pracy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powołał się przy tym na zaświadczenie lekarskie z dnia 2 grudnia 2010r. Wskazał także, iż całkowicie pozostaje na utrzymaniu rodziców, a średni dochód na osobę w rodzinie wynosi 692,92 zł netto.

Z akt sprawy nie wynika jednak, aby w toku postępowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwracał się do skarżącego o udzielenie jakichkolwiek skonkretyzowanych wyjaśnień, przedstawienie stosownych dokumentów dotyczących podnoszonych przez skarżącego okoliczności związanych z jego stanem zdrowia i związanej z tym możliwości samodzielnego utrzymywania się oraz opłacania należności. W jedynym skierowanym do skarżącego wezwaniu sformułowanym w piśmie z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwrócił się do niego o sprecyzowanie, o jaki rodzaj pomocy publicznej wnosi, wskazał jakie dokumenty należy złożyć w przypadku ubiegania się o pomoc publiczną de minimis oraz pomoc publiczną inną niż de minimis. Nadto zobowiązał skarżącego do złożenia oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej, dokumentów wskazanych w załączonym do wezwania wykazie, oświadczenia o terminowości uiszczania opłat przez nabywców, szacunkowej wartości zobowiązań firmowych i majątku firmowego za lata 2007 – 2009, oświadczenia o stanie majątkowym w zakresie posiadanych zobowiązań względem innych wierzycieli z określeniem ich rodzaju, wysokości i terminów spłaty za lata 2007 – 2009. Zarówno z samego wezwania, jak i załączonego do niego wykazu nie wynika, jakie konkretnie informacje o stanie zdrowia, zaświadczenia czy orzeczenia miałby złożyć skarżący. Wezwanie to miało więc bardzo ogólny charakter. Tymczasem dopiero w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzając brak całkowitych przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy, organ powołał się na brak orzeczenia o niepełnosprawności. W aktach sprawy brak jest poza tym zaświadczenia z dnia 2 grudnia 2010r., na które powoływał się skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych w decyzji z dnia [...]r. W tej sytuacji nie można stwierdzić, czy istotnie z zaświadczenia tego wynikała niezdolność skarżącego do podjęcia zatrudnienia, na co wskazywał we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czy też nie.

Zdaniem Sądu obowiązkiem organu było w tej sytuacji zobowiązanie skarżącego do złożenia dodatkowych, skonkretyzowanych wyjaśnień, przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu zdrowia, zaświadczeń lub orzeczeń, w taki sposób, aby zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozostawiał wątpliwości przy dokonywaniu oceny, czy choroba skarżącego ma charakter przewlekły i czy rzeczywiście uniemożliwia mu uzyskiwanie dochodu umożliwiającego opłacenie należności, czy też nie. Przy czym zwrócić trzeba uwagę, że nawet sam brak orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie wyklucza jeszcze, iż tego rodzaju niepełnosprawność może po stronie skarżącego istnieć i są podstawy do stwierdzenia tego rodzaju niepełnosprawności przez właściwy organ. Należy też zauważyć, że kierując do strony tego rodzaju wezwanie organ powinien je zredagować w taki sposób, aby stworzyć stronie możliwość wykazania tego rodzaju okoliczności, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazówką dla strony, do której kierowane jest wezwanie mogłoby być przykładowe wskazanie rodzajów zaświadczeń, czy też orzeczeń i innych dokumentów, które mogą świadczyć o tym, że przewlekła choroba strony jest tego rodzaju, iż pozbawia ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Reasumując stwierdzić należy, iż organ administracji nie ustalił w prawidłowy sposób i nie ocenił, czy sytuacja skarżącego spełnia przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne warunkujące możliwość rozważenia uwzględnienia jego wniosku.

Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji nie stwierdzono podstaw do orzekania w trybie art. 152 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ podejmie zatem odpowiednie środki mające na celu ustalenie rzeczywistego stanu zdrowia skarżącego i ocenę możliwości uzyskiwania przez niego dochodu umożliwiającego opłacenie należności, a następnie dopiero wówczas dokona oceny ustalonego stanu faktycznego sprawy i wyda rozstrzygnięcie.

A. B.