Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1652/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 9, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 319/21 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 18 maja 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę A. K. (Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. (Kolegium) z [...] lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Ostateczną decyzją z [...] października 2015 r. Burmistrz Miasta S. (dalej: "Burmistrz") przyznał Skarżącej na okres od [...] listopada 2015 r. do [...] października 2016 r. specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką – I. W., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2018 r., doprecyzowanym pismem z [...] stycznia 2019 r. Skarżąca zwróciła się do Burmistrza o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją, wskazując, że została wprowadzona w błąd przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (dalej: "MOPS"), który nie poinformował jej o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne oraz przekazała jej niewłaściwy formularz do wypełnienia. Wskazała również, że o okoliczności tej dowiedziała się od innego pracownika MOPS w 2018 r. W odpowiedzi na wezwanie Burmistrza z [...] stycznia 2019 r. podała datę [...] stycznia 2015 r. jako termin okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (vide: pismo z [...] stycznia 2019 r.).

Postanowieniem z [...] lutego 2019 r. Burmistrz odmówił wznowienia postępowania z uwagi na brak wskazania przez wnioskodawczynię istnienia jakiejkolwiek przesłanki wymienionej w art. 145 k.p.a. oraz niedochowanie terminu z art. 148 § 1 k.p.a.

Postanowieniem z [...] marca 2019 r. Kolegium uchyliło ww. postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Pismem z [...] marca 2019 r. Burmistrz wezwał Skarżącą do sprecyzowania daty, w której dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W odpowiedzi Skarżąca podała datę [...] października 2018 r., wyjaśniając, że w tym dniu wypełniała wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz została pouczona przez pracownika MOPS o możliwości otrzymania wyrównania za poprzednie lata tj. od [...] stycznia 2015 r. do [...] października 2018 r. ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. Burmistrz odmówił wznowienia postępowania ze względu na niedochowanie terminu z art. 148 § 1 k.p.a. Postanowieniem z [...] maja 2019 r. Kolegium utrzymało w mocy ww. postanowienie podzielając argumentację organu I instancji, co do braku dochowania przez Skarżącą ustawowego miesięcznego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.

Wyrokiem z 26 września 2019 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Bk 422/19 WSA w Białymstoku oddalił skargę Skarżącej na ww. postanowienie, jednakże NSA wyrokiem z 28 kwietnia 2020 r. wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 70/20 uchylił ten wyrok, a także zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające wskazując, że choć podziela stanowisko o tym, że podanie zostało złożone przez Skarżącą po upływie ustawowego terminu, a zatem nie mogło skutkować wszczęciem postępowania na żądanie strony, to obowiązkiem organu było nie tylko zbadanie spełnienia wymogów formalnych podania Skarżącej, lecz również rozważenie, czy nie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania z urzędu. Jeśliby natomiast organ doszedł do wniosku, że okoliczności podniesione przez stronę uzasadniają wznowienie postępowania, winien je wznowić. W przypadku zaś uznania, że okoliczności wskazane przez stronę nie uzasadniają wszczęcia postępowania, winien wskazać w postanowieniu odmawiającym wznowienia postępowania, dlaczego nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania z urzędu. Tylko tak dokonana wykładnia art. 147 k.p.a., w ocenie NSA w pełni realizuje zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 8 § 1, art. 9 i 11 k.p.a. Prawo strony do żądania wznowienia zostaje wówczas skonsumowane (choć podanie nie zostaje merytorycznie rozpoznane), lecz zarazem organ rozważa okoliczności podniesione przez stronę w kontekście konieczności wznowienia postępowania z urzędu.

Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. Burmistrz odmówił wznowienia postępowania z urzędu, jednakże Kolegium postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. uchyliło je w całości oraz wznowiło postępowanie w ww. sprawie, uznając przytoczone przez Skarżącą okoliczności złożenia przez nią wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy za nową okoliczność faktyczną istotną dla sprawy i nieznaną organowi w chwili wydania ww. decyzji, a więc uzasadniającą wznowienie postępowania z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Kolegium wskazało, że okoliczności te będą podlegały weryfikacji we wznowionym postępowaniu.

W dniu [...] września 2020 r. miało miejsce przesłuchanie strony, w trakcie którego Skarżąca podtrzymała swoje twierdzenia oraz przytoczyła okoliczności złożenia przez nią wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy, który otrzymała od B. Z. oraz wypełniła z jej pomocą. Wskazała, że prosiła o wydanie formularza dotyczącego świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu [...] października 2020 r. przesłuchano B. Z., która wskazała, że nie pamięta okoliczności składania przez Skarżącą wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy oraz wnioski o świadczenia z pomocy społecznej były i są wyłożone w budynku MOPS w miejscu ogólnie dostępnym.

Decyzją z dnia [...] października 2020 r. Burmistrz odmówił uchylenia swojej decyzji, wskazując, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że Skarżąca dokonała w 2015 r. świadomego wyboru rodzaju świadczenia opiekuńczego, o którym miała wiedzę od dnia [...] stycznia 2015 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. Kolegium uchyliło ww. decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Burmistrzowi wskazując, że stosownie do art. 79 § 1 i 2 k.p.a. Skarżąca powinna była zostać zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków na 7 dni przed wyznaczonym terminem, a następnie mieć prawo do udziału w przeprowadzeniu tego dowodu, w tym zadawania pytań i składania wyjaśnień.

Zawiadomieniem z [...] grudnia 2020 r. Burmistrz poinformował Skarżącą o dacie i miejscu przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka B. Z. W dniu [...] grudnia 2020 r., przy udziale Skarżącej, przeprowadzono w MOPS przesłuchanie pracownicy B. Z., która ponownie wskazała, że nie przypomina sobie okoliczności, w jakich doszło w 2015 r. do złożenia przez Skarżącą wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy.

Decyzją z [...] grudnia 2020 r. Burmistrz odmówił uchylenia swojej decyzji wskazując, że przeprowadzone postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy wykazało, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uchylenie ostatecznej decyzji organu, na mocy której przyznano Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad matką, na okres od dnia [...] listopada 2015 r. do dnia [...] października 2016 r.

W sprawie ustalono, że o ww. świadczenie Skarżąca zwróciła się wnioskiem z [...] września 2015r., zaś wskazywane przez nią okoliczności dotyczące przekazania jej przez pracownika MOPS niewłaściwego formularza nie zostały potwierdzone przez przesłuchanego w sprawie świadka. Co więcej, organ ustalił, że wyjaśnienia Skarżącej są ze sobą sprzeczne, a ich analiza wskazuje na dokonanie przez nią świadomego wyboru co do rodzaju świadczenia opiekuńczego, o które wnioskowała już od 2015 r.. W piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2019 r. wskazała bowiem, że od [...] stycznia 2015 r. wiedziała o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, ponieważ poinformował ją o tym pracownik PUP. Jednocześnie już w 2015 r. złożyła wniosek o ustalenie jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie można zatem przyjąć, że składając wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie miała wiedzy o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, skoro – jak sama wskazała - wiedziała o tej możliwości od stycznia 2015 r. W takiej zaś sytuacji, nie można przypisać pracownikom MOPS celowego wprowadzenia jej w błąd. W ocenie organu, nielogicznym i pozostającym w sprzeczności z materiałem dowodowym (tj. pismami Skarżącej oraz z zeznaniami świadków), pozostają wyjaśnienia strony złożone w dniu [...] września 2020 r., w związku z czym odmówiono im wiarygodności. Organ wyjaśnił przy tym, że początkowo strona wskazała, że została wprowadzona w błąd przez A. S., co konsekwentnie powtarzała w kolejnych pismach, by następnie wskazać na B. Z. Organ podkreślił, że wnioski o przyznanie świadczeń rodzinnych są ogólnodostępne zarówno w budynku MOPS jak również w Internecie, natomiast strona nie wykazała, aby próbowała złożyć wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w omawianym okresie. W związku z tym, że jest ona osobą dorosłą, umiejącą czytać oraz wyrażać swoje stanowisko, nie można uznać, że wypełniając wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz posiadając wiedzę o możliwości wnioskowania o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie rozpoznała tytułu i znaczenia składanego dokumentu. Co więcej strona przez kolejne lata dokonywała świadomego i nieograniczonego wyboru rodzaju świadczenia, o które się ubiegała. Okoliczność zaś wyboru mniej korzystnego rodzaju świadczenia przez stronę, nie może przesądzać o wprowadzeniu jej w błąd przez pracowników MOPS, tym bardziej, że okoliczności wprowadzenia jej w błąd oraz przekazania niewłaściwego formularza, nie zostały wykazane w przeprowadzonym postępowaniu.

Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej decyzją z [...] lutego 2021 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podkreśliło, że Skarżąca posiadała wiedzę o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne już od [...] stycznia 2015 r., natomiast nie wystąpiła o ustalenie tego świadczenia, konsekwentnie składając wnioski o specjalny zasiłek opiekuńczy i pobierając to świadczenie.

Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 80 w zw. z art. 77 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy, podczas gdy organ odwoławczy winien był je uchylić i orzec odmiennie co do istoty sprawy, tj. zgodnie z wnioskiem Skarżącej - wobec faktu, że dokonana w sprawie ocena dowodów z zeznań świadków oraz dowodu z wyjaśnień Skarżącej, obarczona była znaczącymi błędami, a poprawna ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, winna była doprowadzić do wydania decyzji zgodnej z żądaniem skarżącej

b. art. 138 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 9 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, podczas gdy Kolegium winno było ją uchylić i orzec odmiennie co do istoty sprawy, tj. zgodnie z wnioskiem Skarżącej – mimo przyjęcia przez organ I instancji błędnej wykładni art. 9 k.p.a. i w konsekwencji uznanie, że nieudzielenie Skarżącej wyczerpującej informacji co do możliwości ubiegania się do świadczenie pielęgnacyjne nie stanowiło naruszenia obowiązku informacyjnego organu z art. 9 k.p.a.

W związku z powyższym, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz ewentualnie decyzji jej poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Admiracyjny w Białymstoku podzielił stanowisko Kolegium, że NSA w wydanym w sprawie wyroku przesądził, że wskazana przez Skarżącą okoliczność wprowadzenia jej w błąd przez pracownika MOPS, stanowi przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., podkreślając, że Skarżąca opiekująca się niepełnosprawną w znacznym stopniu matką, jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a możliwość nabycia uprawnienia do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie może skutkować odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ewentualny zaś zbieg uprawnień do ww. świadczeń, zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2015, poz. 114; dalej: "u.ś.r.") uprawniał Skarżącą do wyboru jednego z nich, którego na etapie wszczęcia postępowania została pozbawiona na skutek błędów organu I instancji.

Ustosunkowując się do wyrażonej przez NSA oceny prawnej oraz wskazań, wedle których powołane przez Skarżącą okoliczności, mogły uzasadniać wznowienie z urzędu postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., we wznowionym z urzędu postępowaniu., przeprowadzono postępowanie co do ww. przyczyny wznowienia oraz rozstrzygnięcia istoty sprawy, dochowując tym samym dyspozycji art. 149 § 2 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. Postępowanie to nie wykazało jednak, aby na etapie ubiegania się przez skarżącą o specjalny zasiłek opiekuńczy doszło do wprowadzenia jej w błąd przez pracownika MOPS, w wyniku czego uzyskała ona świadczenie mniej korzystne finansowo.

Na gruncie kontrolowanej sprawy, za istotną i nową okoliczność faktyczną, można by uznać wprowadzenie Skarżącej w błąd przez pracownika MOPS, co do katalogu przysługujących jej świadczeń opiekuńczych, czego skutkiem byłoby uzyskanie przez nią świadczenia mniej korzystnego finansowo, przy jednoczesnym braku poinformowania o możliwości uzyskania świadczenia bardziej korzystnego, lub uniemożliwieniu ubiegania się o to świadczenie - a tym samym pozbawienie skarżącej przysługującej jej ustawowo możliwości wyboru (vide: wspominany wyżej art. 27 ust. 4 u.ś.r.). Przeprowadzone postępowanie wznowieniowe nie wykazało jednak, aby taka okoliczność zaistniała w chwili ubiegania się przez Skarżącą o specjalny zasiłek opiekuńczy.

Słusznie bowiem organy ustaliły, że z pism kierowanych przez Skarżącą (datowanych na [...] i [...] stycznia 2019 r., [...] i [...] kwietnia 2019 r. oraz [...] sierpnia 2020 r.) wynika, że składając wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego w styczniu 2015 r., w rzeczywistości miała ona wiedzę o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. W pismach tych Skarżąca konsekwentnie wskazywała, że o możliwości tej dowiedziała się od pracownika Powiatowego Urzędu Pracy w S. Okoliczność ta znajduje jednoznaczne potwierdzenie w protokole przesłuchania strony z dnia [...] września 2020 r., w trakcie którego skarżąca potwierdziła, że chwili składania wniosku wiedziała o tym, że przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne, które w istocie zamierzała uzyskać, jednakże, mimo uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie złożyła odwołania od decyzji. Powyższe oznacza, że Skarżąca miała świadomość tego, że przysługują jej różne świadczenia, zaś do ubiegania się o nie służą różne formularze. Powyższe dowody wskazują zatem w sposób jednoznaczny, że skarżąca, w chwili ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy wiedziała, że otrzymany formularz nie dotyczy świadczenia pielęgnacyjnego oraz, że owe świadczenie jej przysługuje, co oznacza, że dokonała wówczas świadomego wyboru świadczenia opiekuńczego, które następnie pobierała.

W konsekwencji zasadnie stwierdzono, że nie można przypisać pracownicom MOPS zarzutu wprowadzenia Skarżącej w błąd co do rodzaju przysługujących jej świadczeń opiekuńczych, czy to przez zaniechanie realizacji obowiązku informacyjnego, czy też przez podanie Skarżącej niewłaściwego formularza. Co prawda świadek wskazał, że nie przypomina sobie okoliczności wnioskowania we wrześniu 2015 r. przez Skarżącą o specjalny zasiłek opiekuńczy, tym niemniej z zeznań tych wynika, że wszystkim petentom udziela ona informacji o świadczeniach oraz warunkach ich przyznawania, zaś formularze wyłożone są w ogólnie dostępnym dla petentów miejscu w siedzibie MOPS. Te zeznania zaś pozostają w oczywistej sprzeczności z chaotycznymi i niekonsekwentnymi twierdzeniami Skarżącej, co nie uszło uwadze organów obu instancji.

Sąd podkreślił, że na podstawie akt sprawy można wywnioskować, że sama Skarżąca również nie pamięta wszystkich okoliczności ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy. Po pierwsze bowiem początkowo wskazywała jedynie na A. S., jako pracownika, który rzekomo wprowadził ją w błąd, natomiast w trakcie składania wyjaśnień w dniu [...] września 2020 r. wskazała już na B. Z., która jak się okazało, w owym czasie nie prowadziła spraw o świadczenia opiekuńcze. W konsekwencji twierdzenia Skarżącej dotyczące okoliczności w jakich doszło do złożenia przez nią wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy, w szczególności zaś rzekomego wprowadzenia jej w błąd oraz podania niewłaściwego formularza przez pracownika MOPS, słusznie zostały ocenione przez organy obu instancji jako niewiarygodne, a tym samym za nie mogące stanowić podstawy ustaleń faktycznych, w kontekście istnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. Dokonana zatem przez sąd kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że okoliczności uzasadniające uchylenie ostatecznej decyzji Burmistrza z [...] października 2015 r. nie zaistniały.

Sąd wskazał, że wywiedzione przez Skarżącą zarzuty skargi koncentrują się w istocie na forsowaniu odmiennej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, aniżeli ta, której dokonały organy obu instancji. Podkreślił, że zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego, nie oznaczają obowiązku dokonania jego oceny zgodnie z intencją strony, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem. Skarga, poza zaprezentowaną w jej treści polemiką z prawidłowymi ustaleniami dokonanymi przez organy, nie zawiera żadnych przekonywujących argumentów, uzasadniających zaprezentowane w niej stanowisko. Sąd zaznaczył, że ani niezgodny z oczekiwaniami strony Skarżącej wynik przeprowadzonego postępowania, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji (co więcej nie poparte żadnymi logicznymi argumentami lub dowodami), nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.

Skarżąca wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną zaskarżając go w całości i zarzucając mu :

1. na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. rażące naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 80 ustawy k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez niezasadne oddalenie skargi, wynikające z uznania, iż dokonana w sprawie ocena materiału dowodowego była poprawna w sytuacji, gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego winna była prowadzić do orzeczenia zgodnie z żądaniem Skarżącej,

2. na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a.- rażące naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez niezasadne oddalenie skargi wynikające z uznania, iż nieudostępnienie Skarżącej formularza wniosku o świadczenie pielęgnacyjne nie stanowiło naruszenia obowiązku informacyjnego organu względem strony, uregulowanego w art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego,

3. na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. - naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, prowadzącą do uznania, iż zasadniczym kryterium wyboru pobieranego przez stronę świadczenia jest świadomość wyboru i niewzięcie pod uwagę konieczności dokonania wyboru również w sposób swobodny - a w konsekwencji uznanie, iż złożenie przez Skarżącą wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie było obarczone błędem, podczas, gdy Skarżąca już w momencie składania wniosku pozbawiona była, bez swojej winy, możliwości wyboru świadczenia, sankcjonowanej art. 27 ust. 5 u.ś.r.

Skarżąca wniosła na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy - uchylenie decyzji organu II instancji oraz rozważenie możliwości uchylenia decyzji organu I instancji, ewentualnie - w przypadku uznania, iż nie zachodzą przesłanki rozpoznania sprawy, określone w art. 188 p.p.s.a. - na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Organy obu instancji a następnie sąd pierwszej instancji uznały, że w sprawie nie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 k.p.a. Istota zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej sprowadza się do twierdzenia, że w sprawie zaistniała okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania i uchylenie decyzji dotychczasowej, a okolicznością tą było uniemożliwienie Skarżącej dokonania wyboru świadczenia. Uniemożliwienie to polegać miało na odmowie wydania Skarżącej odpowiedniego formularza przez pracownice organu pierwszej instancji.

W zarzucie objętym punktem 1 petitum skargi kasacyjnej Skarżąca kwestionuje zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych poczynionych przez organy sprowadzających się do uznania za niewiarygodne jej twierdzeń, że to na skutek działania pracowników organu pozbawiona została możliwości wyboru świadczenia.

Na materiał dowodowy poddany ocenie przez organy a następnie przez Sąd pierwszej instancji składały się pisma Skarżącej kierowane do organu [...] i [...] stycznia, [...] i [...] kwietnia 2019 r. oraz [...] sierpnia 2020 r. jak również zeznania świadków - pracowników organu pierwszej instancji oraz wyjaśnienia samej Skarżącej.

Odnosząc się do podnoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności sprawy.

Skarżąca twierdziła początkowo, że nie wiedziała o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne (pismo Skarżącej z [...] grudnia 2018 r. i [...] stycznia 2019 r.). Ostatecznie jednak ustalone zostało, że Skarżąca już w styczniu 2015 r. miała wiedzę o możliwości zbiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że Skarżąca cztery razy występowała z wnioskiem o przyznanie zasiłku opiekuńczego (za okres od [...] stycznia 2015 r. do [...] października 2015 r. od [...] listopada 2015 r. do [...] października 2016 r., od [...] listopada 2016 r. do [...] października 2017 r. i od 1 listopada 2017 r. do [...] października 2018 r.). Ze stanowiska Skarżącej wynika, że za każdym razem, kiedy występowała o świadczenie mechanizm działania pracowników organu był ten sam – przekazywali jej wadliwy formularz uniemożliwiając tym samym rzeczywiste dokonanie wyboru świadczenia.

Twierdzenia te należy skonfrontować z zeznaniami pracowników organu, którzy wskazywali, że formularze świadczeń są ogólnie dostępne dla penitentów w siedzibie MOPSu.

Skarżąca w skardze kasacyjnej wywodziła, że pracownicy opisywali ogólną zasadę działania organu, co jednak nie wyklucza faktu, że w właśnie jej przekazano jej niewłaściwy formularz.

Twierdzenia takie w świetle przedstawionych wyżej okoliczności to jest w świetle niepotwierdzenia się stanowiska Skarżącej co do braku wiedzy o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w miejsce specjalnego zasiłku opiekuńczego jak również w świetle czterokrotnego występowania przez Skarżącą o to świadczenie są niewiarygodne. Zasady logiki i doświadczenia życiowego uniemożliwiają przyjęcie, by akurat w przypadku Skarżącej czterokrotnie zaistniała sytuacja braku dostępności odpowiednich formularzy w siedzibie MOPS i by czterokrotnie pracownicy wydali jej wadliwy formularzy, czy też jak twierdzi Skarżąca, wręcz odmówili jej wydania prawidłowego formularza. Na brak możliwości przypisania wiarygodności twierdzeniom Skarżącej wpływu również fakt, że Skarżąca mając od stycznia 2015 r. wiedzę o tym, że przysługuje jej wyższe świadczenie nie wniosła odwołania od żadnej z czterech decyzji, którą, jak twierdzi, przyznano jej inne świadczenie niż to które chciała otrzymać.

Sąd kasacyjny zwraca w tym miejscu uwagę, że wbrew stanowisku Skarżącej, Sąd pierwszej instancji nie przyjął, iż wypełniła ona formularz wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy wiedząc, że nie jest to świadczenie o które chciała się ubiegać. Sąd pierwszej instancji dokonując oceny ustaleń faktycznych wskazał jedynie, że "powyższe dowody wskazują zatem w sposób jednoznaczny, że skarżąca w chwili ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy wiedziała, że otrzymany formularz nie dotyczy świadczenia pielęgnacyjnego oraz, że owe świadczenie jej przysługuje, co oznacza, że dokonała wówczas świadomego wyboru świadczenia opiekuńczego, które następnie pobierała."

W konsekwencji Sąd kasacyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji co do oceny braku zaistnienia w sprawie przesłanek uzasadniających uchylenie decyzji dotychczasowej, a co za tym idzie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 80 i art. 77 k.p.a. uznaje za niezasadny.

Uznanie powyższego zarzutu za niezasadny oznacza konieczność uznania za niezasadny zarzutu objętego punktem 2 petitum skargi kasacyjnej. Zarzut ten opiera się na założeniu, że Skarżącej nie udostępniono odpowiedniego formularza wniosku, które to twierdzenie organy oraz sąd pierwszej instancji uznały za niewiarygodne. Sąd kasacyjny powyższą ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji w pełni podzielił.

Zarzut objęty punktem 3 petitum skargi kasacyjnej sformułowany został jako zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię. Uzasadniając go Skarżąca dąży jednak do zakwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych przez organy i Sąd pierwszej instancji podnosząc, że złożenie przez nią wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego było obarczone błędem. Sąd kasacyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji co do posiadania przez Skarżącą wiedzy o przysługiwaniu jej konkretnego świadczenia, co oznacza brak podstaw do przyjęcia by dokonany przez nią wybór świadczenia obarczony był błędem.

W konsekwencji również ten zarzut uznać należało za niezasadny.

Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

W niniejszej sprawie Skarżąca – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.