Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2022/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Gabriela Nowak (spr.) asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Piotr Kabała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Powiatu O. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nabycia mienia Skarbu Państwa z mocy prawa oddala skargę


UZASADNIENIE

ISA/WA 2022/04

UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa, po rozpoznaniu odwołania Zarządu Powiatu w O., decyzją z dnia [...] października 2004 roku utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 roku, nr [...], odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku przez Powiat O. nieodpłatnie mienia Skarbu Państwa stanowiącego część nieruchomości zabudowanej budynkiem administracyjno - biurowym, położonym w O. przy al. [...], obejmującym pomieszczenia na [...] piętrze budynku (pokoje [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...],[...], I/2 pokoju [...] o łącznej powierzchni użytkowej [...] m2) oraz udział w częściach wspólnych budynku i w prawie własności działki oznaczonej w rejestrze ewidencji gruntów obrębu nr [...] m. O. jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w O. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...].

Wojewoda [...] rozpoznając sprawę jako organ I Instancji w uzasadnieniu wyżej powołanej decyzji z dnia [...] lipca 2004 roku podał, że Kierownik Urzędu Rejonowego w O. decyzją z dnia [...].08.1994 r nr: [...] przekazał w zarząd na czas nie oznaczony Wojewodzie [...] udział wynoszący 91,3% w zabudowanej nieruchomości położonej w O. przy al. [...] oraz taki sam udział w pomieszczeniach biurowych znajdujących się w budynku o ogólnej powierzchni użytkowej [...] m2, precyzując, że chodzi o wszystkie pomieszczenia z wyjątkiem zajmowanych przez Wojewódzki Urząd Pracy i Kuratorium Oświaty. Oznacza to, że powołaną decyzją z dnia [...].08.1994 roku, Kierownik Urzędu Rejonowego w O. przekazał w zarząd Wojewodzie [...] między innymi pomieszczenia objęte zaskarżoną decyzją, zajmowane przez Filię Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno -Kartograficznej w O..

Na mocy kolejnych decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji cała nieruchomość położona przy al. [...] znajduje się obecnie w trwałym zarządzie [...] Urzędu Wojewódzkiego w O.. Taki wpis widnieje w księdze wieczystej nr- [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości w Sądzie Rejonowym w O., a także w rejestrze, ewidencji gruntów. W budynku administracyjno-biurowym położonym na działce nr [...] mieści się siedziba [...] Urzędu Wojewódzkiego.

Wojewoda [...] wskazał, że powoływany we wniosku Zarządu Powiatu w O. art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną stanowi, że na własność właściwych jednostek samorządu terytorialnego przechodzi z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów tej ustawy.

Pomieszczenia stanowiące przedmiot wniosku Zarządu Powiatu w O. były użytkowane do dnia 31.12.1998 r. przez Filię Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej w O., jednak zarządcą całej nieruchomości był już wówczas Wojewoda [...], a następnie [...] Urząd Wojewódzki w O.. Prawo trwałego zarządu było tytułem prawnym dającym uprawnienia do władania nieruchomością położoną przy ul. [...] w O..

Organ I instancji wskazał, że odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Powiat O. części opisanej wyżej nieruchomości użytkowanej w dniu 31 grudnia 1998 roku przez Filię Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej w O., która z dniem 1.01.1999 roku została przejęta przez samorząd województwa na podstawie art. 60 ust. 1 i 3 oraz art. 25. ust. 3 cytowanej ustawy z dnia 13.10.1998 roku albowiem pozostawała w tej dacie w zarządzie Wojewody [...].

Minister Skarbu Państwa rozpoznając sprawę jako organ II instancji stwierdził, że po analizie materiału zebranego w sprawie należy podzielić pogląd zawarty w decyzji Wojewody [...], iż nie ma podstaw prawnych do stwierdzenia nabycia pomieszczeń zajmowanych przez Filię Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w O..

Takie stanowisko zarówno organu I jak i II instancji stanowi podstawę do odmowy nabycia przedmiotowego mienia w trybie art. 60 wyżej wymienionej ustawy a potwierdzeniem prawidłowości takiej decyzji jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt SA 1244/00, który stwierdza że "nie można mówić o władaniu w przypadku gdy nie ma dokumentu świadczącego o tytule prawnym do nieruchomości".

Ponadto w sprawie wykładni dotyczącej "władania" z art. 60 wyżej wymienionej ustawy wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 grudnia 2002 roku, sygn. akt III RN 206/0 1, który potwierdza, iż cyt: "Władztwo oparte na umowie (tytule obligacyjnym) nie może mieć skutku dalej idącego niż trwały zarząd, mający w świetle ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami charakter zbliżony do prawa własności."

Skargę na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa wniósł Powiat O.. W uzasadnieniu skargi wskazywał, że Filia Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej w O. nie była wyodrębnioną jednostką organizacyjną wyposażoną we własne mienie. Wchodziła w skład Wydziału Geodezji, Kartografii, Kastratu i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w O., realizując zadania wojewody z zakresu geodezji.

Zatem Filia w O., będąc częścią Urzędu Wojewódzkiego nie miała i nie mogła mieć odrębnego tytułu do części nieruchomości. Wykonywała swe obowiązki w przydzielonych pomieszczeniach i przy pomocy przydzielonego mienia w postaci np. mebli, czy komputerów. Funkcjonowanie w ramach struktury Urzędu Wojewódzkiego oznacza, iż to Urząd zapewniał odpowiednie mienie do wykonywania zadań. W rezultacie to nie jednostka organizacyjna Urzędu, a sam Urząd Wojewódzki musi się wykazać tytułem prawnym do zajmowanych pomieszczeń.

Wobec faktu, iż Filia Wojewódzkiego Ośrodka Geodezji i Kartografii w O. nie była wyodrębnioną jednostką, wchodziła zaś poprzez Wydział Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Gruntami w skład Urzędu Wojewódzkiego w O., zatem władanie mieniem Skarbu Państwa należy rozpatrywać pod kątem przysługiwania tego mienia Urzędowi Wojewódzkiemu. Do dnia 31 grudnia 1998r. udział w nieruchomości położonej w O., objętej księgą wieczystą KW numer [...], wynoszący 91/4%, obejmujący między innymi przedmiotowe pomieszczenia oddany był w zarząd Wojewodzie [...] na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] sierpnia 1994r. znak [...]. Podstawowy tryb przekazania mienia Skarbu Państwa na rzecz jednostek samorządu terytorialnego reguluje art. 60 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, jednocześnie ustawodawca mając na uwadze fakt, iż przejęciu przez jednostki samorządu terytorialnego podlegać mogą części instytucji lub jednostek organizacyjnych, w art. 61 ust. 1 powołanej ustawy wskazał, że mienie Skarbu Państwa podlega w takim przypadku przekazaniu po wygaszeniu zarządu lub trwałego zarządu.

Ogólna zasada wyrażona wart. 60 ustawy Przepisy wprowadzające została przy tym zmodyfikowana treścią art. 61 ust. 1, z którego brzmienia wynika, iż nabycie mienia następuje z mocy prawa po spełnieniu się warunku tj. wygaszeniu zarządu lub trwałego zarządu. Skarżący podnosił, że do spełnienia się tego warunku nie doszło.

Biorąc jednak pod uwagę treść art. 97 pkt 4 kpa organ winien z urzędu zawiesić postępowanie, gdyż wygaszenie zarządu jest zagadnieniem wstępnym, w rozumieniu lego przepisu, które warunkuje rozpoznanie sprawy z wniosku Powiatu.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z odpisem z księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w O. Wydział Ksiąg Wieczystych stanowi własność Skarbu Państwa, będącą w trwałym zarządzie [...] Urzędu Wojewódzkiego.

Faktyczne dysponowanie mieniem bez żadnego formalnego tytułu prawnego, nie może stanowić podstawy do zastosowania art. 60 ustawy z dnia 13.10.1998 r. -przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, albowiem nie mieści się w zastosowanym tamże pojęciu władania. W uzasadnieniu orzeczenia z dnia 4.12.2002 r., sygn. akt: III RN 206/01 Sąd Najwyższy wskazuje, iż przepis art. 68 ww. ustawy (powyższy przepis analogicznie do przepisu art. 60 i 61 posługuje się również pojęciem "władania") nie operuje pojęciem władztwa faktycznego, a zatem nie można przyjąć, że spełnienie przesłanki w postaci jakiegokolwiek posiadania rzeczy (jako synonimu władztwa faktycznego w rozumieniu Kodeksu cywilnego), w tym także posiadania zależnego wynikającego z umowy najmu, uzasadnia stwierdzenie, że podmiot faktycznie władający rzeczą w takim znaczeniu, nabywa jej własność na podstawie powołanego przepisu. Możliwe w związku z tym jest przyjęcie, że użyte wart. 68 ust. 1 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną pojęcie "władanie" nie może być identyfikowane z pojęciem "faktyczne władanie".

Biorąc także pod uwagę argumenty skarżącego, dotyczące zastosowania art 61 ust. 1 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, a także podnoszoną kwestię podkreślić iż zastosowanie ww. art. 61 wymaga wcześniejszego wydania zawieszenia postępowania przez organ w związku z zagadnieniem wstępnym dotyczącym wygaśnięcia zarządu części nieruchomości, należy decyzji o wygaśnięciu zarządu lub trwałego zarządu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 09.11.2001 r., sygn. akt I SA 879/00, wskazuje iż, "organ odwoławczy, jakim jest Minister Skarbu Państwa, zgodnie z art. 62 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ocenia stan faktyczny i prawny w dacie wydawania decyzji administracyjnej. Żaden przepis prawa nie nakazuje, aby organ II instancji w postępowaniu odwoławczym szukał możliwości korzystniejszego rozstrzygnięcia dla skarżącego, wskazując na możliwości prawne, z których ten skarżący nie skorzystał w postępowaniu I instancji. Dlatego też Minister Skarbu Państwa, oceniając decyzję Wojewody, nie mógł uchylić zaskarżonej decyzji, wskazując na konieczność wygaszenia trwałego zarządu. Strona skarżąca, znająca swoją sytuację faktyczną, mogła w odpowiednim czasie, w trakcie trwania postępowania przed organem I instancji wystąpić z odpowiednim wnioskiem o wygaszenie zarządu i ewentualnie zgłosić wniosek o przekazanie części nieruchomości, o ile zostały spełnione przesłanki zawarte wart. 61 ustawy".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga Powiatu O. nie mogła zostać uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

W zaskarżonym akcie organ dokonał poprawnej wykładni przepisów prawa, a wyprowadzone z niej wnioski o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Powiat O., części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu nr [...] miasta O., położonej przy ul. [...] nr [...], jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, opisanej w księdze wieczystej KW nr [...] obejmującej pomieszczenia biurowe o łącznej powierzchni użytkowej [...] m2 oraz udział w częściach wspólnych budynku są zasadne.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że przepis art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) stanowi, że z dniem 1 stycznia 1999 r powiaty przejmują rejonowe oddziały wojewódzkich ośrodków dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej.

Z akt sprawy wynika, że do dnia 31 grudnia 1998 r. 96,7% opisanej nieruchomości w tym przedmiotowe pokoje biurowe znajdowały się w zarządzie Wojewody [...] które z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy powołanego wyżej przepisu zostały przejęte przez Samorząd Województwa.

Z kolei przepis art. 147 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668 z późn. zm.) - zwana dalej ustawą kompetencyjną, stanowi, że jednostki samorządu terytorialnego (w zakresie nie objętym art. 145 i 146) przejmują z dniem 1 stycznia 1999 r. mające siedzibę na obszarze tych jednostek instytucje i jednostki organizacyjne, w tym mające osobowość prawną, podległe lub podporządkowane właściwym ministrom lub centralnym organom administracji rządowej, wojewodom lub innym organom administracji rządowej albo przez nich nadzorowane (...).

Decyzją z dnia [...].08.1994 roku Kierownik Urzędu Rejonowego w O. przekazał w zarząd 91,3 % zabudowanej nieruchomości w tym przedmiotowe pokoje Wojewodzie [...]. Decyzją z dnia [...].03.1999 roku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przekształcił zarząd w trwały zarząd, a w miejsce Wojewody [...] wpisany została [...] Urząd Wojewódzki.

Przepis art. 61 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 13 października 1998 r. mówi, że mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych nie przejmowanych w całości przez jednostki samorządu terytorialnego podlega przekazaniu po uprzednim wygaśnięciu zarządu lub trwałego zarządu. Lokale biurowe będące przedmiotem sporu stanowią tylko część nieruchomości, której w myśl powołanego przepisu nie można przekazać na rzecz samorządu terytorialnego, w sytuacji kiedy zarząd nie został wygaszony.

Kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie ma rozstrzygnięcie kwestii prawa zarządu, w szczególności przez wydanie decyzji o jego wygaszeniu. Zostały stworzone odpowiednie instytucje prawne pozwalające na rozwiązanie tej sytuacji.

Nie ma tu też możliwości zastosowania przepisu art. 60 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r., ponieważ dotyczy on nabywania mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych, przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. w całości przez jednostki zarządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej, jak i przepisów mniejszej ustawy.

Tak więc zarówno decyzja Ministra Skarbu Państwa, jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody są prawidłowe i zgodne z prawem.

Mając powyższe na względzie na podstawie artykułu 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę należało oddalić.