Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1162/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 59 par 2 i pkt 7, art. 26 par 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 232/22 w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 11 lutego 2022 r. nr 2801-IEE.711.4.2022 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz J. D. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 15 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 232/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu skargi J.D. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 11 lutego 2022 r., nr 2801-IEE.711.4.2022 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a".

Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucił:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego — art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 61 oraz w związku z art. 59 § 2 i art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.; zwana dalej: "u.p.e.a."), w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym do 19 lutego 2021 r., w związku z art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz innych ustawy (Dz. U. z 2019 r., poz. 1533 ze zm.; zwana dalej: ustawa zmieniająca z dnia 4 lipca 2019 r.), a także w związku z art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym do 29 lipca 2020 r. w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070; zwana dalej: ustawą zmieniającą z dnia 11 września 2019 r.), poprzez ich błędną wykładnię (brak wykładni) i niewłaściwe zastosowanie;

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na naruszeniu przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 3, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4 i art. 153 P.p.s.a. w związku z art. 61, art, 26 § 1 oraz art. 59 § 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym do dnia 19 lutego 2021 r., w związku z art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 4 lipca 2019 r., a także w związku z art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym do dnia 29 lipca 2020 r. w związku z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 11 września 2019 r. oraz art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 oraz art. 138 § 1 i § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; zwana dalej: "K.p.a.") w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez:

1) niewłaściwą kontrolę działalności organów, co spowodowało uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 11 lutego 2022 r., podczas gdy wydanie ww. uchylonego rozstrzygnięcia organu odwoławczego zostało poprzedzone przeprowadzeniem postępowania w sposób zgodny z prawem i połączone z wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, treści właściwych przepisów prawa oraz ich oceną w zakresie mającym znaczenie prawne dla jej rozstrzygnięcia, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu ww. postanowienia organu odwoławczego;

2) nieuzasadnionego zakwestionowania dokonanej w zaskarżonym postanowieniu organu odwoławczego prawidłowej interpretacji treści przepisu art. 61 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym do 19 lutego 2021 r., bez przedstawienia własnej wykładni treści tego przepisu oraz oceny jego zastosowania, co uniemożliwia kontrolę instancyjną oraz ustalenie przez organ sposobu dalszego postępowania w zakresie nakazu uwzględniania oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku;

3) wadliwe przyjęcie, iż obowiązek prowadzenia ponownej egzekucji administracyjnej należności pieniężnej, nie wymaga wystawienia nowych tytułów wykonawczych, a jest on realizowany na podstawie pierwotnych (pierwszych) tytułów wykonawczych, w konsekwencji czego wadliwie została wszczęła egzekucja administracyjna w tym zakresie na podstawie tytułów wykonawczych z 21 listopada 2018 r., o nr od 2813.SEW2.723.9319.2018 do nr 2813.SEW2.723.9326.2018, wystawionych po uprzednim formalnym zakończeniu poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie wcześniejszych tytułów wykonawczych w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym do dnia 19 lutego 2021 r., i jest niedopuszczalna;

4) niewłaściwą ocenę, iż prowadzenie ponownej egzekucji administracyjnej, wymaga przedstawienia stosownego wyliczenia, iż wartość ujawnionego majątku zobowiązanego przewyższa kwotę wydatków egzekucyjnych, a także wymaga ujawnienia nowego, nieznanego wcześniej, organowi egzekucyjnemu majątku zobowiązanego podczas, gdy takie wymogi nie wynikają wprost z treści ww. przepisu;

5) wadliwą ocenę, iż prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o ponownie wystawione na podstawie art. 61 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym do dnia 19 lutego 2021 r., tytuły wykonawcze i stosowanie na ich podstawie środków egzekucyjnych przerywających, w świetle treści przepisu art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021r., poz. 540 ze zm.; zwana dalej: "O.p."), bieg terminu przedawnienia egzekwowanego zobowiązania podatkowego, jest niedopuszczalne, w konsekwencji czego wpływa na ustalenie momentu przedawnienia zaległości podatkowych ciążących na zobowiązanym podczas, gdy treść ww. przepisu art. 70 § 4 Op., nie przewiduje warunku prowadzenia postępowania egzekucyjnego i stosowania środków egzekucyjnych, przerywających bieg terminu przedawnienia, w oparciu o tylko jeden i ten sam (zasadniczo pierwotny) tytuł wykonawczy;

6. uzasadnienie wyroku bez dostatecznego wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz bez przedstawienia i wyjaśnienia własnego stanowiska Sądu w odniesieniu do przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie, co w konsekwencji prowadzi w istocie do braku wiążącej organ oceny prawnej;

7. zawarcie w uzasadnieniu wyroku wiążących organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, błędnych i niewykonalnych wskazań co do dalszego postępowania organu w związku ze stwierdzonymi w zaskarżonym wyroku naruszeniami przepisów prawa - materialnego i procesowego, bez dokonania własnej wykładni naruszonych — zdaniem Sądu - przepisów i ich oceny,

co w konsekwencji spowodowało bezpodstawne zastosowanie środków przewidzianych w ustawie — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do usuwania naruszeń prawa w rozstrzygnięciach administracyjnych poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego, zamiast oddalenia skargi.

Na podstawie przepisu art. 176 P.p.s.a. oraz art. 203 P.p.s.a. skarżący wniósł o:

1) rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym i jednocześnie oświadczył, iż zrzeka się rozprawy, stosownie do treści art. 182 § 2 P.p.s.a.;

2) uchylenie ww. wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie

3) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, w przypadku uznania na podstawie art. 188 P.p.s.a., że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona;

3) zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu administracji zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

J.D. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył , co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia szeregu przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i Kodeksu postępowania administracyjnego koncentrują się zasadniczo na trzech kwestiach. Po pierwsze, czy w sytuacji, w której organ egzekucyjny wszczyna na podstawie art. 61 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umorzone uprzednio na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. dopuszczalne jest wystawienie nowego tytułu wykonawczego, czy też egzekucja powinna być prowadzona w oparciu o pierwotny tytuł wykonawczy. Po drugie, rozstrzygnięcia wymaga spór co do wykładni art. 61 u.p.e.a., a mianowicie w jaki sposób należy rozumieć określone w tym przepisie przesłanki ponownego wszczęcia egzekucji administracyjnej tj.: gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Po trzecie, zdaniem autora skargi kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 P.p.s.a.

Rozstrzygnięcie przedstawionych wyżej kwestii przekłada się na ocenę zasadności zarzutów skargi kasacyjnej podważających stanowisko Sądu I instancji, który zakwestionował odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd I instancji przyjął, że ze względu na stwierdzone uchybienia w prowadzonym postepowaniu egzekucyjnym nie nastąpił skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia opisany w art. 70 § 4 O.p.

Należy zaznaczyć, że okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie są sporne. Organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, umorzył prowadzone w stosunku do zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Następnie na podstawie art. 61 u.p.e.a. wszczął ponownie egzekucję w stosunku do zobowiązanego. Podstawą było ujawnienie nieruchomości, co do której istnienia organ egzekucyjny miał wiedzę w momencie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W stosunku do tej nieruchomości podjęto szereg czynności, w tym m. in. dokonano wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej. Ponownego wszczęcia egzekucji dokonano na podstawie nowych tytułów wykonawczych.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie przepisów zmieniających wynikających z ustaw z dnia 4 lipca 2019 r. i z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz innych ustaw (odpowiednio: Dz. U. z 2019 r., poz. 1533 oraz Dz. U. z 2019 r., poz. 2070).

Zgodnie z art. 1 pkt 2 u.p.e.a. ustawa określa prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków, o których mowa w art. 2. Organ egzekucyjny ma zatem obowiązek zrealizowania wszystkich prawem określonych i dostępnych w danej sytuacji środków egzekucyjnych służących wykonaniu obowiązku. Z drugiej strony nie jest uprawniony do zaniechania zastosowania środka egzekucyjnego przewidzianego w ustawie z przyczyn innych aniżeli wskazane w ustawie.

Stosownie do art. 8 ust. 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Zgodnie z art. 61 u.p.e.a. w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Według art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. stanowi o fakultatywnym umorzeniu postępowania. Należy jednak podkreślić, że o ile samo umorzenie postępowania egzekucyjnego jest oparte na uznaniu administracyjnym o tyle przesłanka podjęcia takiego rozstrzygnięcia została precyzyjnie określona, mianowicie chodzi o ustalenie faktyczne, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Wobec powyższego należy przyjąć, że organ egzekucyjny w pierwotnie prowadzonej egzekucji ustalił, że nie uzyska kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni aprobuje wykładnię art. 61 u.p.e.a. przyjętą przez Sąd I instancji, w szczególności zaś trafna jest konstatacja, że przepis ten ogranicza powtórne wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego może nastąpić gdy zostanie ujawniony majątek lub źródło dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Skoro zaś ujawnić to jak wyjaśnił Sąd I instancji: "odkryć coś, stwierdzić istnienie czegoś" to nie sposób przyjąć aby ujawnienie mogło być odnoszone do majątku znanego organowi egzekucyjnemu w momencie umorzenia pierwotnie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny wyraża pogląd, że owo ujawnienie może dotyczyć także majątku znanego organowi egzekucyjnemu w momencie umorzenia postępowania egzekucyjnego ale w sytuacji, gdy doszło do zmiany charakteru tego majątku istotnego z punktu widzenia prowadzonej egzekucji tj. albo nastąpił wzrost wartości majątku umożliwiający co najmniej pokrycie kwoty wydatków egzekucyjnych albo zaistniały okoliczności umożliwiające przeprowadzenie egzekucji z tego majątku (zgłosiły się osoby chętne do zakupu tego majątku).

Odnosząc się do poglądu prawnego wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II FSK 3581/18 (wyrok z 19 marca 2019 r.) Sąd rozpoznający sprawę w składzie niniejszym zauważa, że stan faktyczny przyjęty w tej sprawie był odmienny. Ustalono bowiem, że pierwotnie Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym odstąpił od sprzedaży prawa do lokalu mieszkalnego z uwagi na brak ofert i tym samym postępowanie zostało umorzone z uwagi na bezskuteczną egzekucję. W tym stanie rzeczy organ egzekucyjny stwierdził, że dłużnicy nie posiadali na dzień 18 czerwca 2014 r. (postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego) majątku, z którego można by uzyskać kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne i tylko z tej przyczyny umorzył postępowanie. Następnie jednak ustalenia podjęte przez organ egzekucyjny, a dotyczące sprzedaży w dniu 14 stycznia 2016 r. mieszkania skarżących w drodze licytacji przeprowadzonej przez Komornika Sądowego, uzasadniały prowadzenie egzekucji z majątku zobowiązanych, w stosunku do których na wcześniejszym etapie postępowania zostało uprawdopodobnione, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela jednak wyrażonego w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku poglądu zgodnie z którym "chociażby przeoczenie składnika majątkowego uzasadnia ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego". Pogląd taki nie znajduje uzasadnienia w brzmieniu analizowanego przepisu nadto czyni iluzorycznym zarówno przepis stanowiący podstawę fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego jak i ograniczenie ponownego wszczęcie postępowania egzekucyjnego wynikające z art. 61 u.p.e.a. Zaaprobowanie takiego stanowiska w istocie narusza wynikającą z art. 8 ust. 1 w związku z art. 18 u.p.e.a. zasadę zaufania do organów władzy publicznej, albowiem działanie organu egzekucyjnego oparte jest wówczas nie tyle na przepisie prawa ale na własnym uznaniu (dowolności) tego organu.

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega w takim działaniu groźbę swoistego nadużycia prawa przez organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem. Otóż przez zaniechanie (przeoczenie) przeprowadzenia egzekucji ze składnika majątkowego obiektywnie znanego organowi podatkowemu organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem umożliwia sobie w odpowiednim czasie w przyszłości możliwość ponownego wszczęcia egzekucji i dokonania czynności egzekucyjnej, której skutkiem jest m. in. przerwanie biegu terminu przedawniania. Warto podkreślić, że w niniejszej sprawie z przyczyn zupełnie niezrozumiałych organ egzekucyjny zaniechał przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości. Z przedstawionych akt administracyjnych zaś w żaden sposób nie wynika aby przeprowadzenie egzekucji z tej konkretnej nieruchomości w dacie ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego było w jakiś szczególny sposób uzasadnione w porównaniu do momentu, w którym umorzono pierwotne postępowanie egzekucyjne. Także w tym aspekcie postępowanie organu egzekucyjnego stanowi istotne naruszenie art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Argumentacja organu stanowiąca uzasadnienie omawianego zarzutu skargi kasacyjnej nie jest przekonująca. Organ egzekucyjny ma oczywiście racje twierdząc, że analizowany przepis nie uzależnia ponownego wszczęcia egzekucji od ujawnienia nowego majątku lub nowego źródła dochodu. Chodzi jednak w tym przepisie o to, że ma to być majątek lub źródło przychodu nieznane organowi w momencie umorzenia postępowania egzekucyjnego albo majątek, które w momencie umorzenia postępowania egzekucyjnego był niewystarczający dla pokrycia kosztów egzekucyjnych. Żadna z tych okoliczności nie została wykazana w skardze kasacyjnej.

Argument odwołujący się do skomplikowanego charakteru egzekucji z nieruchomości jak również wskazanie, że egzekucja z nieruchomości jest podejmowana wobec braku innych środków egzekucyjnych w świetle art. 61 u.p.e.a. są bez znaczenia.

Zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej kwestionujący pogląd Sądu I instancji, że organ egzekucyjny ma obowiązek przedstawić szczegółowe wyliczenie na podstawie którego można ustalić, czy wartość ujawnionego majątku bądź źródła dochodów będzie wystarczające na pokrycie kosztów egzekucyjnych. Niemniej, w kontekście wyżej przedstawionych ustaleń, uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowa jest ocena Sądu I instancji w zakresie w jakim Sąd ten uznał, że błędem było, przy ponownym wszczęciu postępowania egzekucyjnego wystawienie nowego tytułu wykonawczego.

Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że zagadnienie powyższe nie było jednoznacznie uregulowane w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 4 lipca 2019 r. Nie było ono także jednolicie rozstrzygane w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Nie widząc potrzeby powtarzania całości argumentacji przedstawionej w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku należy podkreślić, że wystawienie ponownego tytułu wykonawczego oznaczałoby, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym tej samej wierzytelności, tego samego zobowiązanego i tego samego wierzyciela funkcjonują dwa różne tytuły wykonawcze.

Spostrzeżenie to należy uzupełnić uwagą, co do charakteru umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Odmienne są skutki umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku ze stwierdzeniem, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne od skutków umorzenia postępowania w związku z uwzględnieniem zarzutu (-ów). Umorzenie postępowania z uwagi na wystąpienie jednej z przesłanek określonych w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a. w następstwie uwzględnienia stosownego zarzutu, skutkuje co do zasady uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych, w szczególności zwrotem wyegzekwowanej kwoty. Skutek taki nie występuje w związku z umorzeniem postępowania w następstwie stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W tym ostatnim przypadku nie ma mowy o wadliwości postępowania egzekucyjnego, zaś przesłanką umorzenia jest wyłącznie nieopłacalność ponoszenia środków publicznych na postępowanie, które nie zrealizuje swojego celu. Prawidłowość prowadzonej egzekucji nie zostaje zakwestionowana, zaś powrót do egzekucji jest możliwy w przypadku wystąpienia okoliczności, o której mowa w art. 61 u.p.e.a. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 852/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do tej części uzasadnienia omawianego zarzutu, która nawiązuje do zmiany treści art. 61 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w warstwie legislacyjnej tej zmiany brak jest zapisów, które wskazywałyby jednoznacznie, że przed wejściem w życie nowych przepisów konieczne byłoby wystawienie nowego tytułu wykonawczego. Wprawdzie stwierdzenie takie znalazło się w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej ale w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można przyjąć, że ma ono charakter wiążący, zwłaszcza że nie odwołuje się do żadnych zwrotów normatywnych.

Mając na uwadze kierunek zmian analizowanego przepisu przyjąć można i należy, że przyjęty przez Sąd I instancji sposób jego rozumienia był prawidłowy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. należy zauważyć przede wszystkim, że został on w sposób specyficzny uzasadniony. Otóż z jednej strony Dyrektor Izby administracji Skarbowej w Olsztynie podejmuje merytoryczna polemikę z ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku, z drugiej niejako równolegle podnosi, że Sąd nie przedstawił swojego stanowiska w sprawie, czym uniemożliwia instancyjną kontrolę orzeczenia. Skoro więc Dyrektor Izby Administracji Skarbowej był w stanie sformułować precyzyjne zarzutu pod adresem zaskarżonego uzasadnienia to nie może równolegle twierdzić, że w uzasadnieniu brak jest stanowiska Sądu I instancji w zakresie zarówno przyjętego w sprawie stanu faktycznego jak i oceny prawnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób wystarczający spełnia warunki określone w art. 141 § 4 P.p.s.a. w szczególności zawiera stanowisko Sądu co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wprawdzie Sąd I instancji przytaczając poglądy (oceny) prawne zaczerpnięte z innych orzeczeń sądów administracyjnych nie dość wyraźnie (kategorycznie) stwierdził, że jest to jego stanowisko, to jednak ta wadliwość redakcyjna tekstu nie uzasadnia naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku są precyzyjne. Analizując wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego organ uwzględni ocenę prawną dotyczącą wykładni art. 61 u.p.e.a. zarówno w obszarze wykładni tego przepisu co do możliwości ponownego podjęcia egzekucji jak i dopuszczalności wystawienia nowych tytułów wykonawczych. W zakresie zaś ewentualnego przedawnienia egzekwowanej należności pieniężnej uwzględni, że czynność egzekucyjna dokonana w ramach wadliwie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie może powodować skutków prawnych, o których mowa w art. 70 § 4 O.p.

Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów (art. 182 § 3 p.p.s.a.). Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 oraz art. 209 ww. ustawy.

Bogusław Woźniak Wojciech Stachurski Jolanta Sokołowska