Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2886/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a, 55 i 57, art. 140aa ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 8, art. 11, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 122 poz 6 art. 1 pkt 2 lit. a ppkt ii i lit. b, art. 2 pkt 2 lit. a ppkt ii, lit. b, art. 4, art. 6 pkt 1
law: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych - wersja ujednolicona.  (Tekst mający znaczenie dla EOG).
article: § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 4 poz 23
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag  nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności.
article: § 6 ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 26 poz 152
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi  nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów  pomiarowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant ref. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi P. Sp. j. z siedzibą w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz P. Sp. j. z siedzibą w T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (w skrócie: "GITD") decyzją z [...] sierpnia 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137), dalej: "p.r.d.", art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 260, z późn. zm.), dalej: "u.d.p.", po rozpatrzeniu odwołania P. sp.j. (dalej: "Spółka" lub "skarżąca") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2015 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Do wydania powyższej decyzji doszło na podstawie następujących ustaleń:

[...] marca 2015 r. w miejscowości Rudawa na drodze krajowej nr 79 (dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej 10 t) zatrzymano do kontroli 5-osiowy pojazd członowy składający się z ciągnika marki Scania o nr rej. [...] oraz naczepy ciężarowej marki Chereau o nr rej. [...]. Pojazdem wykonywano w imieniu Spółki przewóz drogowy artykułów spożywczych (ładunek podzielny). W związku z podejrzeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych dokonano ważenia pojazdu na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku pomiarów wyposażonym we wnękę o głębokości dostosowanej do używanych do pomiarów wag przenośnych typu LP600. W wyniku ważenia ustalono, że nacisk pojedynczej osi napędowej po odjęciu błędu pomiarowego w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) wynosi 11,2 t i o 1,2 t przekracza dopuszczalną wartość (przekroczenie o 12%). Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że zatrzymany do kontroli pojazd był pojazdem nienormatywnym, na którego przejazd wymagane było zezwolenie kategorii IV. Kierowca w toku kontroli nie okazał wymaganego zezwolenia. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...].

W związku ze stwierdzonym naruszeniem WITD decyzją z [...] maja 2015 r. nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Spółka pismem z [...] czerwca 2015 r. złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie decyzji WITD.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] sierpnia 2015 r. GITD utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ przedstawił zasady ruchu pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych, w tym zasady uzyskiwania zezwoleń oraz konsekwencje wykonywania przejazdu bez wymaganego zezwolenia. GITD wyjaśnił także, że droga krajowa na odcinku Warszawa (droga 7) – Góra Kalwaria – Potycz (droga 731), Magnuszew (droga 736) – Kozienice – Zwoleń – Sandomierz – Połaniec – Nowe Brzesko – Kraków – Trzebinia – Chrzanów – Sosnowiec (droga 1) – Katowice – Chorzów – Bytom (droga 94), została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Organ wskazał także, że miejsce ważenia, na którym dokonano pomiarów, legitymuje się protokołem pomiaru pochylenia terenu z 13 października 2014 r. i zostało zatwierdzone przez uprawnionego geodetę. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu LP600, które w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Krakowie z przewidzianymi terminami ważności odpowiednio do dnia 31 sierpnia 2015 r. oraz do dnia 31 maja 2016 r.

Zdaniem GITD zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny i wynika niego, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Organ zaznaczył przy tym, że przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, jest możliwy tylko na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II, a w przypadku naruszeń tej normy nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. GITD wskazał jednocześnie, że przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, okoliczność w postaci prawnej niemożności uzyskania zezwolenia kategorii III-VII nie ma znaczenia, gdyż ustawodawca przyjął, iż w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Rozpoznając odwołanie, GITD nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. i stwierdził, że Spółka pomimo wezwania jej przez WITD nie dostarczyła dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia. Organ zaznaczył przy tym, że przewożony ładunek nie był ładunkiem sypkim ani drewnem, co powoduję niemożność zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d.

W uzasadnieniu wydanej decyzji GITD stwierdził, że Spółka nie zachowała należytej staranności wymaganej od podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, a między jej zachowaniem stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy. Organ wyjaśnił, że związane z przejazdem obowiązki dotyczące m.in. parametrów normatywnych pojazdu, podzielności ładunku czy warunków związanych z uzyskaniem określonej kategorii zezwolenia wynikają z mocy powszechnie obowiązujących przepisów prawa i są tożsame dla wszystkich uczestników związanych z wykonywanym przejazdem. GITD zaznaczył, że stosownie do art. 61 p.r.d. skierowanego również do podmiotów wykonujących przejazd, ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Zdaniem organu niedostosowanie się do wskazanej normy przesądza o braku należytej staranności i wpływie na powstałe naruszenie, gdyż świadczy o nieprzestrzeganiu zbioru zasad, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby do naruszenia nie doszło.

Rozpatrując odwołanie, GITD stwierdził, że podmiot wykonujący przejazd powinien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i ilości, trasy oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany, a następnie powinien wystąpić o stosowne zezwolenie bądź rozważyć zmianę sposobu przejazdu, aby nie narażać się na negatywne konsekwencje finansowe. Organ zaznaczył jednocześnie, że już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia i podmiot wykonujący przejazd przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Zdaniem GITD jeśli podmiot wykonujący przejazd ma trudności z takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował przekroczenia nacisków osi, powinien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru.

W ocenie organu przedłożone przez Spółkę wyjaśnienia nie stanowią dowodu wyłączającego jej odpowiedzialność z tytułu stwierdzonego naruszenia. GITD stwierdził przy tym, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności, gdyż brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć i nie wystarczy tylko zakwestionować swojej odpowiedzialności. Organ przypomniał, że kara pieniężna została nałożona za stwierdzone naruszenia norm dotyczących dopuszczalnych nacisków osi, które są odrębną kategorią prawną naruszeń, gdyż możliwe jest przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu przy jednoczesnym nieprzekroczeniu dopuszczalnej ładowności pojazdu i dopuszczalnej/rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, w związku z czym, nawet jeśli masa załadowanego pojazdu nie przekroczy dopuszczalnej masy całkowitej, a ładunek będzie niewłaściwie rozmieszczony i zabezpieczony przed przemieszczaniem, to może okazać się, że na którejkolwiek z osi zostanie przekroczony dopuszczalny nacisk, a to skutkuje nałożeniem kary pieniężnej.

Odnosząc się do zarzutów zgłoszonych przez Spółkę, GITD uznał zarzuty dotyczące niespełnienia wymogów prawnych przez miejsce ważenia pojazdu za nietrafne. Organ wyjaśnił przy tym, że miejsca ważenia przeznaczone do pomiarów pojazdów w ruchu muszą odpowiadać surowym rygorom technicznym. GITD zaznaczył, że miejsce, w którym przeprowadzono pomiary, odpowiada wymogom przewidzianym w § 8 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. nr 188, poz. 1345), czego potwierdzeniem jest znajdujący się w aktach sprawy protokół pomiaru pochylenia terenu. Organ wskazał przy tym, że pomiary wskazują, iż pomierzone spadki mieszczą się w normie, przewidzianej dla wag do pomiarów dynamicznych. Tym samym GITD stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, iż ważenie za pomocą wag do pomiarów statycznych było nieprawidłowe. Organ zaznaczył przy tym, że kierowca w toku kontroli nie wniósł uwag dotyczących procedury ważenia i nie podnosił, iż wnęki były zanieczyszczone bądź wagi wystawały ponad doły fundamentowe. Ponadto GITD wskazał, że w toku kontroli drogowej inspektorzy transportu drogowego nie są zobowiązani do okazywania kierowcy instrukcji obsługi wag, przy czym inspektor dokonujący kontroli drogowej podczas procesu ważenia ma obowiązek zastosowania się do zapisów zawartych w instrukcjach wag.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie naruszył przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 k.p.a. gromadząc w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Zdaniem GITD zaskarżona decyzja organu I instancji zawiera również niezbędne elementy określone w art. 107 k.p.a.

Na wskazane powyżej orzeczenie pismem z 29 września 2015 r. Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o uchylenie decyzji GITD. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego.

Uzasadniając powyższe zarzuty, skarżąca podniosła, że wyjaśniania składane przez nią w toku postępowania administracyjnego nie zostały uwzględnione przez z organ, a obie decyzje nie wyjaśniły zaistniałych wątpliwości i nie przekonały Spółki o słuszności nałożenia kary. Skarżąca zwróciła uwagę, że rola kierowcy w toku prowadzonej kontroli została ograniczona do biernego obserwowania podejmowanych czynności. Spółka zarzuciła, że kierowcy nie okazano Zarządzenia GITD określającego zasady prowadzenia kontroli, nie podano podstawy prawnej do sposobu prowadzenia kontroli przy użyciu wag do pomiarów statycznych i zakresu ich stosowania. Zdaniem Spółki instrukcja producenta wagi nie jest źródłem prawa i nie reguluje żadnych reguł prawnych w zakresie powinności dających gwarancje legalności działania. Skarżąca zauważyła przy tym, że fakt możliwości zapoznania się przez kierowcę z instrukcją wagi nie został potwierdzony w toku postępowania, a oświadczenie kontrolera w tym zakresie nosi datę późniejszą o miesiąc w stosunku do daty kontroli.

Skarżąca wskazała, że w toku postępowania nie przedstawiono wiarygodnego potwierdzenia rzeczywistej głębokości wnęki fundamentowej, w której umieszczane są wagi służące do pomiarów, pomimo że instrukcja producenta wag wskazuje, iż głębokość wnęki musi odpowiadać wysokości użytych wag. Zdaniem Spółki jakakolwiek odchyłka w tym zakresie fałszuje wynik pomiarów i decyduje o nałożeniu mniej lub bardziej dotkliwej kary lub o jej braku. W ocenie skarżącej stwierdzenie, że głębokość dołu fundamentowego jest dostosowana do wysokości wag, nie jest wystarczającym potwierdzeniem prawidłowości stanu faktycznego.

W uzasadnieniu złożonej skargi Spółka podniosła, że rzeczywisty wynik pomiaru wyniósł 11,5 t w przypadku osi przekraczającej dopuszczalne normy nacisku, a nie 11,2 t jak wskazano to w decyzji WITD. W ocenie skarżącej rodzi to zastrzeżenia podważające wiarygodność przedstawionych wyników pomiarów. Spółka wskazała przy tym, że protokół kontroli wymaga podania w tabeli wyników wartości z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, podczas gdy wynik podano z dokładnością do jednego miejsca po przecinku. Dodatkowo skarżąca zauważyła, że zastosowane wagi, jak wynika to ze świadectw legalizacji, dokonują pomiaru i podają wyniki z dokładnością do 50 kg. W ocenie Spółki nie ma zatem jednoznacznego dowodu na to, że nacisk pojedynczej osi napędowej na drogę wyniósł 11,5 t. Skarżąca stwierdziła, że nacisk ten mieścił się w przedziale 11,5 — 11,549 t. Spółka wskazała przy tym, że waga wskazuje dolną wartość mierzonego zakresu. W ocenie skarżącej brak wystarczającej skali dokładności pomiaru nie pozwala na precyzyjne i jednoznaczne wskazanie rzeczywistej wagi, a tak zinterpretowane wyniki i warunki pomiaru nie pozwalają na zastosowanie procedury związanej z tolerancją, czyli pomniejszeniem wyniku pomiaru. Skarżąca stwierdziła, że zastosowana korekta jest dla niej niekorzystna i zgodnie z przywoływanym przez organ kontrolny Zarządzeniem GITD nie może być stosowana. Spółka zauważyła, że przekroczenie wartości 11,5 t o 1 kg powoduje zmianę kwalifikacji naruszenia. Zdaniem skarżącej właściwym rozwiązaniem byłoby w takim przypadku przeprowadzenie ważenia na wadze o odpowiedniej skali dokładności. Z uwagi na powyższe w ocenie Spółki w rozpatrywanej sprawie przy określeniu nacisku należało zastosować przepis mówiący o wymaganiu od przewoźnika zezwolenia kategorii VII.

Skarżąca podniosła, że kierowca złożył wyjaśnienia poza protokołem, na kartce papieru z wydrukowanym przez inspektora tekstem, przy czym nie wskazano mu właściwego miejsca do złożenia własnoręcznie uwag i wyjaśnień w formularzu protokołu ani nie przesłuchano w charakterze świadka. Spółka wskazała, że w toku postępowania składane przez nią wyjaśnienia zostały pominięte przez organ pomimo wymogu obiektywnej, pełnej i wielostronnej oceny materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012. r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie organ ustalił, że droga krajowa nr 79, po której poruszał się pojazd członowy poddany kontroli w dniu [...] marca 2015 r., zaliczona została do kategorii dróg, na których dopuszczalne są naciski osi do 10 t. Powyższe ustalenie jest prawidłowe i wynika z obowiązującego w dacie kontroli rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012, poz. 1061).

Podczas kontroli stwierdzono, że przedmiotowy pojazd przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej, który wyniósł 11,2 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) i przekroczył dopuszczalne wartości w tym zakresie przekroczenie o 1,2 t.

W myśl art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 p.r.d.).

Uwzględniając powyższe skonstatować należy, że istotne znaczenie dla stwierdzenia deliktu administracyjnego określonego w art. 140aa ust. 1 p.r.d., ma pojęcie "pojazdu nienormatywnego". Pojęcie to zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 2 pkt 35a p.r.d. Zgodnie z tym przepisem "pojazd nienormatywny" oznacza pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy - to jest ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przez "nacisk osi" należy przy tym rozumieć sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi (art. 2 pkt 57 p.r.d.), natomiast przez "rzeczywistą masę całkowitą" należy rozumieć masę pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób (art. 2 pkt 55 p.r.d.).

W dniu kontroli pomiar pojazdu został dokonany w miejscu ważenia legitymującym się protokołem pochylenia terenu, przy pomocy wag LP 600 posiadających ważne świadectwa legalizacji ponownej wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Krakowie.

Dopuszczalności użycia ww. wag do pomiarów pojazdów w celu ustalenia kar pieniężnych za przejazd dotyczy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1303/14. Sąd orzekający podziela poglądy w wyroku tym wyrażone i przyjmuje je za własne, wskazując, że powyższe zagadnienie regulują następujące akty prawne: na poziomie prawa unijnego dyrektywa nr 2009/23/WE (która jest ujednoliconą wersją dyrektywy nr 90/384/EWG), na poziomie krajowym zaś dwa rozporządzenia, a mianowicie rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz.U. z 2004r. nr 4, poz. 23), zwanego dalej rozporządzeniem z 2003r.; oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2008r., nr 26, poz. 152), zwanego dalej rozporządzeniem z 2008 r. Z preambuły dyrektywy oraz art. 4 zdanie I, art. 6 pkt 1 oraz art. 1 pkt 2 lit. a pkt ii i b dyrektywy wynika, że dyrektywa zawiera wyłącznie obligatoryjne i zasadnicze wymogi metrologiczne (jednostki masy, klasy dokładności: I, II, III i IIII, dopuszczalne graniczne błędy) i eksploatacyjne odnoszące się do wag nieautomatycznych; rozróżnia różne rodzaje wykorzystywania wag nieautomatycznych, w tym dla określenia masy do obliczenia opłaty, cła, podatku, kary, wynagrodzenia, odszkodowania lub podobnych typów opłat; a także wszystkie zastosowania inne niż wymienione w lit. a.; przy czym wagi używane dla celów określonych w lit. a muszą spełniać wymagania określone załącznikiem I do dyrektywy. Z przepisów tych wynika nadto, że umieszczenie na wagach odpowiedniego oznakowania zgodności (CE, "M") "musi wskazywać na domniemanie spełnienia przepisów dyrektywy" i dlatego nie ma potrzeby powtarzania już przeprowadzonej oceny zgodności; państwa członkowskie przyjmują zatem domniemanie zgodności z zasadniczymi wymogami określonymi w załączniku I w odniesieniu do wag zgodnych z normami krajowymi wprowadzającymi normy zharmonizowane, które spełniają te wymogi. W § 2 pkt 2 rozporządzenia z 2003r. ustawodawca krajowy powtarza treść art. pkt 2 lit. a pkt ii dyrektywy (a ściślej art. 1 pkt 2 lit. a poprzednio obowiązującej dyrektywy nr 90/384/EWG), określający zakres zastosowania wag, w tym dla określenia masy będącej podstawą obliczenia kary pieniężnej. W świetle powyżej regulacji prawnej nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że wagi nieautomatyczne, takie jak zastosowane w niniejszej sprawie, mogą być użyte dla dokonania pomiarów masy oraz nacisku kół i osi w celu ustalenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym. Co istotne ustawodawca unijny reguluje na poziomie prawa unijnego jedynie obowiązkowe i podstawowe wymogi normatywne wag nieautomatycznych oraz wprowadza zasadę domniemania zgodności z dyrektywą wag oznaczonych odpowiednim oznaczeniem zgodności, pozostawiając państwom członkowskim swobodę uregulowanie w ich prawie wewnętrznym kwestii używania wag nieautomatycznych w zakresie nie regulowanym na poziomie unijnym. Z przepisów rozporządzenia z 2003r., w szczególności z § 17 ust. 1 pkt 4, rozdziału 3 i tabel do załącznika nr 1 Charakterystyka wag oraz załącznika nr 2 Procedury zgodności do tego rozporządzenia, oraz rozporządzenia z 2008r., w szczególności z § 6 ust. 2 i załącznika do tego rozporządzenia z 2008r. Ustawodawca krajowy tak jak i unijny ustala 4 klasy dokładności nieautomatycznych wag (I, II, III i IIII) i określa dla każdej z tych klas charakterystykę dokładności, charakterystykę podzakresów ważenia wag wielodziałowych oraz błędy graniczne dopuszczalne wag podczas stosowania procedur oceny zgodności, wzór znaku CE, sposób znakowania wag. Wagi klasy IIII, tj. wagi o zwykłej klasie dokładności, a do tej klasy należy, co nie jest przedmiotem sporu w tej sprawie, użyta w sprawie przenośna nieautomatyczna waga statystyczna typu LP 600 w zakresie błędów granicznych dopuszczalnych – posiadają obciążenie m: 200e <="" m="" <="" p="">

Uwzględniając powyższe trzeba podnieść, że zastosowane w tej sprawie wagi nieautomatyczne typu LP 600 o wskazanych numerach fabrycznych, w dacie kontroli legitymowały się aktualnymi (ważnymi) świadectwami legalizacji ponownej. Są one zgodne z charakterystyką podzakresów ważenia wag wielodziałowych określonych w tabeli nr 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2003r. Ze świadectw wynika wprost, iż są to wagi klasy dokładności IIII, charakteryzujące się obciążeniem maksymalnym max. 10 000kg i minimalnym min. 500kg, działką elektryczną d: 50kg i działką legalizacyjną e: 50kg, spełniają wymagania zgodności. Podnieść też trzeba, że sporne wagi zostały poddane – jak wynika z treści świadectw legalizacji ponownej – przewidzianej w rozporządzeniu z 2008r. i dyrektywie procedurze legalizacyjnej, uzyskały zgodność z normami, co nastąpiło jak tego wymaga dyrektywa (załącznik nr III Dokumentacja konstrukcyjna) i rozporządzenie z 2008r. i z 2003r. na podstawie dokumentacji konstrukcyjnej wag. Uzyskanie przez wagi zgodności z normami dyrektywy i implementujących ją rozporządzeń krajowych zostało zatem dokonane w oparciu o informacje techniczne producenta.

Reasumując, wagi nieautomatyczne, tj. wagi typu LP 600, mogą być wykorzystywane do spornych pomiarów celem ustalenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym nie tylko z uwagi na treść świadectw ich legalizacji ponownej, lecz również w świetle regulacji prawnej dyrektywy i rozporządzeń krajowych, które dopuszczają wykorzystanie wag nieautomatycznych dla określenia masy dla obliczenia m.in. tego rodzaju kary (art. 2 pkt 2 lit. a pkt ii dyrektywy), a także innych celów określonych przez ustawodawcę krajowego, w tym pomiaru nacisku kół i osi dla określenia kary (art. 2 pkt 2 lit. b dyrektywy).

Zasady użytkowania tych urządzeń określają zaś bezpośrednio ich producenci (w tym przypadku instrukcja obsługi wagi LP 600). Rację ma skarżący, że instrukcje obsługi wag wydane przez producenta, czy też instrukcje postępowania przy ważeniu wydane przez GITD nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Sąd zauważa jednak, że dokumenty te mogą i powinny być brane pod uwagę, jako środki dowodowe w procesie ustalania, czy uzyskany wynik ważenia jest rzetelny i nie budzi wątpliwości.

Niemniej jednak instrukcja obsługi wagi LP 600 została dołączona do akt sprawy dopiero na etapie postepowania sądowoadministracyjnego. Tymczasem powinna być ona włączona w poczet materiału dowodowego już w postępowaniu administracyjnym, tak aby strona miała możliwość w oparciu o ten dokument zweryfikować, czy dochowano w jej sprawie warunków ważenia przewidzianych przez producenta. Sąd stoi także na stanowisku, że o ile istnieje instrukcja postępowania inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, w szczególności co do przebiegu procesu ważenia, to brak podstaw do odmowy przedstawienia tej instrukcji stronie na jej wniosek. Takie stanowisko zajął NSA w wyrokach z dnia 6 lutego 1997 r., sygn. akt II SA 1360/97, (Lex 41360) oraz z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1724/14.

Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie ze znajdującą się w aktach sprawy instrukcją obsługi wag typu LP 600 (por.: s. 3 instrukcji) wagi te zostały przeznaczone do pomiaru nacisków kół i osi pojazdów.

Takie też parametry zostały w analizowanej sprawie za pomocą ww. wag ustalone. Ww. okoliczność ta jest jednak niewystarczająca do uznania, że w tej sprawie prawidłowo nałożono karę za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Odpowiedzi organu wymagają bowiem podnoszone już na etapie postępowania administracyjnego wątpliwości dotyczące głębokości wnęk, w których umieszczone były wagi podczas kontroli. Skarżący dążył do ustalenia, czy dostosowano głębokość wnęk, w których umieszczono wagi podczas dokonywanych pomiarów do wysokości tych wag. Ma rację bowiem skarżący, że kwestii tych nie rozstrzyga protokół z pomiaru pochylenia nawierzchni na stanowisku ważenia pojazdów. Organ powinien więc ocenić, czy kwestia ta może mieć znaczenie w sprawie, a następnie wyjaśnić stronie swoje stanowisko w tym zakresie.

Sąd zwraca uwagę, że w sytuacji, kiedy wysokość kary pieniężnej za przeładowanie pojazdu jest wprost zależna od wyniku ważenia, obowiązkiem organu jest zapewnić niebudzącą wątpliwości rzetelność ważenia. Protokół ważenia i załączniki do tego protokołu dokumentujące prawidłowość procesu ważenia (legalizacja użytych wag, protokół pomiaru miejsca ważenia) są dokumentami mającymi znaczenie dowodowe, a podpisanie protokołu ważenia przez kierowcę nie zwalnia z ich zgromadzenia. Wobec zgłaszanych w toku postępowania przez skarżącego konkretnych zastrzeżeń, co do miejsca ważenia, a w szczególności odnoszących się do wnęk fundamentowych, w których umieszcza się wagi, kwestie te wymagały szczegółowego wyjaśnienia w decyzjach. Ogólnikowe stwierdzenia organu dotyczące aktualnej legalizacji samych wag w ogóle tych wątpliwości nie wyjaśniają, bowiem zastrzeżenia nie dotyczą niesprawności wag tylko wadliwości procesu ważenia w konkretnym miejscu. Przyjąć więc należy, że uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., zaś zarzuty skarżącej dotyczące tej kwestii są usprawiedliwione.

Stanowiska organu wymagają także podnoszone wątpliwości dotyczące dokładności (precyzji) wskazań użytych do kontroli wag (które podają wyniki z dokładnością do 50 kg). Jest to o tyle istotne, że - jak wskazuje skarżąca - przekroczenie wartości 11,5 t choćby o 1 kg może powodować zmianę kwalifikacji naruszenia. Wykorzystywanie przy tym możliwości ewentualnych i dopuszczalnych błędów pomiarów wag nie może powodować ustalania wyników pomiarów w taki sposób, aby skutkowały surowszą odpowiedzialnością podmiotu kontrolowanego.

Organ odwoławczy - pomimo podniesienia ww. wątpliwości przez stronę już w toku postępowania administracyjnego (bo w odwołaniu z dnia [...] czerwca 2015 r.) - wbrew płynącemu z art. 8 k.p.a. obowiązkowi pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz w sprzeczności z wynikającą z art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania niedostatecznie wyjaśnił w zaskarżonej decyzji motywy wydanego w tym zakresie orzeczenia.

W ocenie Sądu organ w ramach realizacji ogólnych zasad postępowania powinien w swoich rozważaniach odnieść się do wszystkich aspektów sprawy w tym w szczególności takich, które są podnoszone przez stronę. Staranność przekazywania stronie argumentów wykorzystywanych przy jej formułowaniu jest bowiem istotnym elementem funkcji perswazyjnej uzasadnienia (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt II SA/Lu 629/00). Organ powinien podjąć starania, aby strona została przekonana o zasadności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Tylko bowiem takie zachowanie będzie realizowało zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, którego istotą jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jego stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1997 r., III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366). Takie działanie łączy się z regułą "uczciwego procesowania", która według Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza powinność wyczerpującego odniesienia się do wszystkich wysuniętych przez odwołujący się podmiot zarzutów i żądań (por. wyrok z 30 października 2001 r., III SA 1409/00, niepubl.; przywołany przez B. Gruszczyńskiego S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006, s. 471).

Podnieść należy, iż zasady ogólne postępowania są nie tylko postulatem ustawodawcy wobec tych organów, ale także przesłanką oceny ich działania, w wyniku której może dojść do uchylenia decyzji administracyjnej, nawet jeżeli w toku postępowania nie naruszono innych przepisów powołanej ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 marca 2002 r. sygn. akt III SA 3390/00, Mon. Pod. 2002, nr 9, poz. 33).

Dlatego organ - uwzględniając w pełnym zakresie ocenę prawną dokonaną w tym wyroku - powinien ponownie dokonać rzetelnej analizy zaistniałego stanu faktycznego w ww. zakresie, a następnie dać jej wyraz w uzasadnieniu wydanej w tej sprawie decyzji.

Rolą sądu nie jest bowiem zastępowanie organu w wypełnianiu jego obowiązkach, ani poszukiwanie argumentów przemawiających za zasadnością stanowiska organu, czy też odpowiedź na postawione w toku postępowania przed organem zarzuty. Z mocy bowiem art. 1 § 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działań organów administracji publicznej, a tym samym nie mogą ich w tych działaniach zastępować. Prowadziłoby to do niedopuszczalnego wkraczania w sferę "administrowania" zastrzeżoną do wyłącznej kompetencji organów administracyjnych.

Dalej idąca wypowiedź organu na tym etapie sprawy byłaby przedwczesna.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. Zaś o kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200 tej ustawy.