Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2642/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia del. WSA Grażyna Nasierowska, Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 24 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości "D." S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 2846/11 w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości "D." S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza Syndyka masy upadłości "D." S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 2846/11) oddalił skargę syndyka masy upadłości D. S.A. w upadłości likwidacyjnej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 12 sierpnia 2011 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że Naczelnik Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w W., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 15 października 2009 r. nr ..., obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2009 r. w kwocie 462.726,10 zł oraz należne odsetki za zwłokę wszczął postępowanie egzekucyjne wobec spółki. W dniu 28 października 2009 r. na poczet realizacji ww. zajęcia ING Bank Śląski dokonał przelewu środków w kwocie 498.629,21 zł. Skarżący, pismem z dnia 5 sierpnia 2010 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zwrot podatku od towarów i usług wyegzekwowanego z rachunku bankowego Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Spółki. W odpowiedzi na wezwanie skarżący, pismem z dnia 23 sierpnia 2010 r. wniósł o potraktowanie pisma z dnia 5 sierpnia 2010 r. również jako żądania o ustalenie kosztów postępowania egzekucyjnego i zwrot tych kosztów na jego rachunek bankowy. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 16 marca 2011 r. odmówił skarżącemu umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na niedopuszczalność zastosowanego środka w postaci zajęcia rachunku bankowego. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego dokonał zgodnie z art. 80 i 81 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954), dalej: u.p.e.a. Podkreślił, że zajęcie rachunku bankowego zostało dokonane bez wskazania konkretnych numerów kont. Bank posiadając wiedzę na temat prowadzonych rachunków oraz celów dla których zostały utworzone, dokonał oceny czy kwoty zgromadzone na rachunku podlegają egzekucji.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2011 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W postanowieniu stwierdził, że w u.p.e.a. nie wprowadzono wyłączenia spod egzekucji dotyczącego rachunku bankowego Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał następnie, że ustawa z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2010 r. nr 226 poz. 1475, dalej: "ustawa zmieniająca"), dodała do art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2008 r., Nr 14, poz. 92 ze zm. dalej: "ustawa o rehabilitacji") ustęp 3b. Wprowadzone zmiany do ustawy o rehabilitacji weszły w życie z dniem 1 stycznia 2011 r. Podkreślił, że zajęcie rachunku bankowego w niniejszej sprawie zostało dokonane zawiadomieniem z dnia 19 października 2009 r., a więc przed zmianami wprowadzonymi ustawą zmieniającą.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie organu odwoławczego spółka wniosła o jego uchylenie i poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., art. 36 i art. 123 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając przedmiotową sprawę nie stwierdził naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Na wstępie Sąd pierwszej instancji wskazał, że w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2011 r. ani w u.p.e.a., ani w innym akcie prawnym, nie wprowadzono wyłączenia spod egzekucji dotyczącego rachunku bankowego, na którym gromadzone są środki Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Wyłączenie spod egzekucji środków pieniężnych zgromadzonych w ZFRON nastąpiło dopiero na mocy powołanej ustawy zmieniającej z dnia 29 października 2010r., która dodała do art. 33 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych ustęp 3b, który stanowi, że środki zakładowego funduszu rehabilitacji nie podlegają egzekucji sądowej ani administracyjnej oraz nie mogą być obciążane w jakikolwiek sposób, z zastrzeżeniem ust. 4. Zmiany te weszły w życie z dniem 1 stycznia 2011 r. Natomiast zajęcie rachunku bankowego w przedmiotowej sprawie zostało dokonane zawiadomieniem z dnia 19 października 2009 r., a więc przed zmianą unormowań wprowadzoną ustawą zmieniającą.

Następnie Sąd wskazał, iż podnoszony przez skarżącego ogólny argument, że zgodnie z ustawą o rehabilitacji osób niepełnosprawnych zgromadzone na rachunku bankowym ZFRON środki nie mogą być przeznaczane na finansowanie jakiejkolwiek innej działalności podmiotu prowadzącego zakład pracy chronionej, niż rehabilitacja osób niepełnosprawnych, nie ma przełożenia na realia niniejszej sprawy. Stwierdzenie to bowiem, jak dalej podnosił Sąd, odnosi się do samego zakładu pracy chronionej, a w szczególności sytuacji, gdy np. zakład pracy chronionej regulowałby swoje bieżące zobowiązania (wynikające z działalności gospodarczej) z rachunku bankowego ZFRON. Natomiast nie oznaczało to wyłączenia takiego rachunku spod egzekucji administracyjnej w sytuacji braku podstawy prawnej do wyłączenia spod egzekucji.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że działanie organu egzekucyjnego było zgodne z przepisami prawa obowiązującymi w dniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego należało uznać za niezasadny.

Syndyk masy upadłości skarżącej spółki wniósł skargę kasacyjną na opisany wyrok zaskarżając go w całości żądając jego uchylenia w całości i zasądzenie od strony skarżącej kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym w październiku 2009 r. oraz art. 87 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez ich błędną interpretację i zastosowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 18 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. Powyższe obliguje zatem stronę wnoszącą skargę kasacyjną do prawidłowego konstruowania tak zarzutów, jak i ich uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny, nie został wyposażony w kompetencje do konkretyzowania, uściślania czy też korygowania zarzutów skargi kasacyjnej i wychodzenie poza ramy nieokreślone w skardze kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie w skardze kasacyjnej zarzucono wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji w brzemieniu obowiązującym w 2009 r. oraz Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, poprzez ich błędną interpretację i zastosowanie.

Dla przypomnienia przedmiotem postepowania jest ustalenie czy w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postepowania egzekucyjnego , którego podstawę stanowi art. 59 § 1 u.p.e.a., a konkretnie, czy organ egzekucyjny mógł zastosować wobec skarżącej spółki środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego, na którym były gromadzone środki zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego było zgodne z prawem tj. art. 59 § 1 pkt 7 i art. 80 u.p.e.a. Zasadnie wyjaśniono, że w ustawie rehabilitacyjnej nie było w 2009 r. przepisu, który uniemożliwiałby zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego.

Mając na względzie wskazane na wstępie związanie sądu odwoławczego granicami nakreślonymi w skardze kasacyjnej należy stwierdzić, że z treści art. 33 ust. 4 ustawy rehabilitacyjnej, w którym ustawodawca określił cele na jakie przeznaczone są środki funduszu, nie wynika, że środki te wyłączono spod egzekucji administracyjnej czy też sądowej.

Z art. 33 ust. 3 pkt 2 ustawy rehabilitacyjnej natomiast wynika, że pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej jest obowiązany do prowadzenia rozliczeniowego rachunku bankowego środków tego funduszu.

W art. 49 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 z późn. zm.) wymieniono otwarty katalog rachunków bankowych, które mogą prowadzić banki, natomiast art. 81 § 1 u.p.e.a. stanowi, że zajęcia wierzytelności jest skuteczny do wszystkich rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank.

Wobec tego, w dniu 19 października 2009 r. tj. w dacie dokonania zajęcia rachunku bankowego spółki, nie było podstawy prawnej do wyłączenia spod egzekucji środków z rachunku bankowego, na którym znajdowały się również środki zakładowego funduszu rehabilitacji. Powyższe wyłączenie zostało ustanowione dopiero od 1 stycznia 2011 r. przez dodanie do art. 33 ustępu "3b", w którym postanowiono, że "środki zakładowego funduszu rehabilitacji nie podlegają egzekucji sądowej ani administracyjnej oraz nie mogą być obciążane w jakikolwiek sposób, z zastrzeżeniem ust. 4". (art. 1 pkt 18 ustawy z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2010 r. nr 226 poz. 1475).

Dodatnie powyższego nowego przepisu, zgodnie z § 82 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. Nr 100, poz. 908), stanowi nowelizację ustawy. Nowelizacja omawianej instytucji przez dodanie nowego przepisu świadczy jednoznacznie, że wcześniej takiego przepisu nie było. Wobec tego stanowisko autorki skargi kasacyjnej, że powyższa nowelizacja art. 33 ustawy rehabilitacyjnej stanowi jedynie potwierdzenie stanu prawnego, który istniał już wcześniej (w 2009 r.) jest interpretacją dowolną i nieuzasadnioną.

Odnośnie błędnej interpretacji i zastosowania art. 87 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską należy wskazać, że niniejszy przepis nie jest bezpośrednio skuteczny zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, bowiem nie przyznaje żadnych uprawnień jednostce ani też nie tworzy żadnych obowiązków państw członkowskich, instytucji Unii Europejskiej lub innych podmiotów wobec jednostki. Określa on przede wszystkim cele w ramach tej współpracy, jako elementu składowego objętego polityką Przestrzeni Wolności Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości. Z powyższego przepisu Traktatu wynika jedynie, że uzasadnione jest stosowanie przez organy publiczne środków mających na celu zachęcenie przedsiębiorców do zwiększenia zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych. Gramatyczna wykładnia powyższego przepisu nie uzasadnia twierdzenia, że w 2009 r. wyłączone spod egzekucji administracyjnej są środki zgormadzone na rachunku bankowym przedsiębiorcy, na którym gromadzi on środki zakładowego funduszu rehabilitacyjnego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.