Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 141/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, del. Sędzia SO Paweł Kornacki (spr.),, Sędzia WSA Bożena Suleja, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Z.B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 25 lipca 2012 r. Z.B. (obecnie skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (dalej: ZUS albo Zakład) o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wniosek motywował trudną sytuacją materialną. Dodał, że od roku 2006 nie prowadzi działalności gospodarczej. Jako podstawę żądania wskazał art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585, ze zm. – dalej: u.s.u.s.).

Zakład, żądając od wnioskodawcy stosownych dokumentów oraz zwracając się do innych instytucji państwowych, pozyskał dane, z których wynikają następujące okoliczności.

Skarżący od 1 stycznia 1999 r. prowadził działalność gospodarczą. Została wykreślona z ewidencji 10 sierpnia 2006 r. Był czterokrotnie zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. (dalej: PUP), jako osoba bezrobotna. Na przestrzeni wszystkich rejestracji nie przedkładano mu ofert pracy. Niemniej, w dniu 14 sierpnia 2012 r. (data sporządzania pisma przez PUP) urząd dysponował czterema ofertami pracy dla skarżącego. Wnioskodawca nie miał prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Z zeznań podatkowych wynika, że w roku 2009 osiągnął dochód w wysokości 233,60 zł, w roku 2010 w wysokości 2.228 zł, a w roku 2011 w kwocie 507,70 zł.

W gospodarstwie domowym skarżący pozostawał razem z żoną oraz dwiema córkami. Żona przebywała na urlopie wychowawczym. Według oświadczenia skarżącego, na członka rodziny przypadał miesięcznie dochód około 300 zł. Skarżący korzystał z pomocy rodziny. Żona skarżącego korzystała z zasiłków rodzinnych - na dziecko do 5 lat, na dziecko w wieku 5-18 lat, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (jednorazowo w kwocie 100 zł.) oraz z dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Żonie skarżącego w październiku 2012 r. przyznano zasiłek okresowy w kwocie 552,98 zł.

Stałe wydatki w gospodarstwie domowym miesięcznie wynosiły, według oświadczenia skarżącego, około 820 zł (opłata mediów, internetu). Skarżący posiadał zobowiązanie wobec A w kwocie około 6000 zł.

Z odpisów zupełnych księgi wieczystej nr [...], na dzień 22 czerwca 2012 r. oraz 24 września 2012 r. wynika, że skarżący był współwłaścicielem nieruchomości w 2/12 części (wspólność małżeńska), która stanowi działkę w M. (droga), nr ewidencyjny [...], o powierzchni [...] ha.

Komornik Sądowy Rewiru II przy Sądzie Rejonowym w Z. postanowieniem z dnia [...], sygnatura [...], umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z wniosku ZUS przeciwko skarżącemu, wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. W uzasadnieniu podał, że wierzyciel wystąpił o egzekucję świadczenia pieniężnego w kwocie 18.937,69 zł. Egzekucja okazała się bezskuteczna ponieważ dłużnik prowadził działalność gospodarczą w budynku, który był własnością jego rodziców, działalność gospodarcza od ponad roku przynosiła straty, dłużnik nie posiadał majątku nieruchomego, zamieszkiwał wraz z rodziną w domu będącym własnością rodziców dłużnika, a wszystkie cenniejsze ruchomości także należały do rodziców dłużnika. Dłużnik posiadał samochód Fiat CC, który został zabezpieczony przez prokuraturę, nie posiadał papierów wartościowych, egzekucja z rachunków bankowych oraz wierzytelności dłużnika również okazała się bezskuteczna.

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w M. złożył do Sądu Rejonowego w M., datowany na dzień 13 czerwca 2012 r. wniosek o dokonanie wpisu "o wszczęciu egzekucji z ½ części nieruchomości", opisanej w księdze wieczystej nr KW [...], na rzecz I.B. (personalia tożsame z danymi żony skarżącego). Jako wartość przedmiotu żądania we wniosku wskazano kwotę 8.057,55 zł, plus dalsze odsetki ustawowe.

Skarżący i jego żona, aktem notarialnym z dnia 4 sierpnia 2003 r. wyłączyli ustawową wspólność majątkową i ustanowili ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej.

W świetle powyższego, ZUS decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1-3, w związku z art. 32 u.s.u.s. odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika, a wynoszących na:

1. ubezpieczenia społeczne za okres od maja 2004 r. do sierpnia 2006 r. – należność główna w kwocie 13.860,48 zł;

2. ubezpieczenia zdrowotne za okres od maja 2004 r. do sierpnia 2006 r. - należność główna w kwocie 4.329,08 zł;

3. Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od kwietnia 2004 r. do grudnia 2004 r., od stycznia 2006 r. do sierpnia 2006 r. – należność główna w kwocie 1.678,86 zł;

4. odsetki za zwłokę liczone od wszystkich należności składkowych na dzień 31 lipca 2012 r. – w kwocie 31.815,00 zł.

5. koszty upomnienia – w kwocie 70,40 zł.

W tym samym dniu ZUS wydał drugą decyzję, noszącą nr [...], w której umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne dotyczące umorzenia składek w części finansowanej przez ubezpieczonych (pracowników). Jednakże, ten zakres sprawy jest przedmiotem innego postępowania sądowoadministracyjnego (I SA/Gl 237/13), zatem w tym miejscu należy go pominąć.

W uzasadnieniu decyzji nr [...], a więc wydanej w sprawie, której dotyczy to postępowanie, organ podniósł, że zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a sytuacje w których zachodzi "całkowita nieściągalność" są określone w sposób wyczerpujący w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Dalej organ uznał, że w realiach sprawy na uwagę zasługują tylko dwie, spośród wymienionych tam przesłanek.

Pierwsza, to sytuacja wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. stosownie do której naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Organ przyjął, że ta przesłanka wystąpiła, ponieważ Komornik Sądowy Rewiru II przy Sądzie Rejonowym w Z. postanowieniem z [...], sygnatura [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z wniosku ZUS przeciwko skarżącemu, wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.

Drugą przesłanką, którą organ rozważył, stanowi sytuacja wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., stosownie do której, nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Organ uznał, że ta przesłanka nie wystąpiła, ponieważ choć skarżący aktualnie posiada ograniczone zdolności płatnicze, to realne pozostaje uzyskanie przez niego zatrudnienia oraz dysponuje udziałem w majątku nieruchomym, a to umożliwia organowi przeprowadzenie egzekucji. Poza tym, organ dodał, że nie bez znaczenia pozostaje możliwość dochodzenia składek od współmałżonka (z majątku wspólnego), mając na uwadze art. 29 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 u.s.u.s. Tym samym umorzenie składek byłoby przedwczesną rezygnacją przez ZUS z przedmiotowej należności.

Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucił, że organ nie wziął pod uwagę choroby skarżącego, która jest organowi znana w związku z innym postępowaniem administracyjnym. Poza tym, podkreślił, że nigdy nie odrzucił oferty pracy przedstawionej przez PUP, żona skarżącego ostatnie wynagrodzenie uzyskała w październiku 2009 r. oraz że z żoną od 2003 r. pozostaje w rozdzielności majątkowej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 83 ust. 4 w związku z art. 32 u.s.u.s. i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...], nr [...].

W uzasadnieniu zasadniczo podtrzymał dotychczasową argumentację. Zaakcentowano, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości w 2/12 części o obszarze 0,0400 ha, co zataił w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym. Ponadto, organ wskazał, że zgodnie z informacją z dnia 14 sierpnia 2012 r. PUP dysponował dla skarżącego ofertami pracy. Stąd, zdaniem Zakładu istnieje możliwość podjęcia "czynności wierzycielskich", zmierzających do choćby częściowego wyegzekwowania zadłużenia z tytułu składek, gdyż skarżący ma realną możliwość uzyskania zatrudnienia oraz posiada udział we współwłasności nieruchomości.

W odniesieniu do zarzutu skarżącego nawiązującego do jego stanu zdrowia, stwierdzono, że organ drugiej instancji ograniczył się do wydania decyzji "jedynie w zakresie dotyczącym wniosku z dnia 25 lipca 2012 r.", natomiast "nie będąc władny do rozpoznania sprawy w części dotyczącej umorzenia zadłużenia na podstawie § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 – dop. WSA) przekazał do rozpoznania organowi pierwszej instancji, tj. Oddziałowi ZUS Z.".

Na decyzję wydaną przez ZUS w dniu [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy Z.B. wniósł skargę. Zarzucił błędne ustalenia faktyczne, twierdząc, że jest współwłaścicielem nieruchomości nie w 2/12, lecz tylko w 1/12 części i jego udział został już zajęty przez komornika sądowego na wniosek wierzyciela. Poza tym, żona skarżącego w dalszym ciągu pozostaje na urlopie wychowawczym. Skarżący, podjął szkolenie w okresie zarejestrowania w PUP, lecz mimo tego nie znalazł zatrudnienia. Do skargi dołączył dokumenty wskazujące na wysokość bieżących opłat oraz zaległości.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Na wezwanie referendarza WSA o nadesłanie dokumentacji obrazującej sytuację materialną skarżący przedstawił m.in. wydruk historii konta z którego wynikały wpłaty, sięgające np. w maju 2013 r. 1.900 zł, a zatem znacznie przewyższające deklarowany przez skarżącego dochód. W wydruku zostały opisane jako "wpłata w bankomacie". W postanowieniu z dnia 6 czerwca 2013 r. ustanawiającym dla skarżącego adwokata, referendarz WSA przyjął, że "jest zatem oczywiste, że we wniosku nie wykazano wszystkich źródeł przychodu pozostających w dyspozycji skarżącego i jego bliskich", oraz że dopiero w innej sprawie sądowoadministracyjnej (I SA/Gl 237/13, rozpoznawanej łącznie) skarżący stwierdził, że podana kwota 1.900 zł. "stanowi pomoc finansową udzieloną przez rodzinę".

Na rozprawę nie stawił się ani skarżący, ani jego pełnomocnik z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Przy czym, wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji administracyjnej może nastąpić tylko, jeśli: a) zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób wyżej wskazany, determinuje oddalenie skargi (art. 151 p.p.s.a.).

W odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na określone fundusze (Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) kognicja sądów administracyjnych została ustanowiona ustawą z 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Artykuł 10 pkt 26a tej ustawy zmienił - z dniem 1 lipca 2004 r. - brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tę kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych - sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych. Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy (dostępny na stronach internetowych: www.sejm.gov.pl, Sejm RP IV kadencji, nr druku 2272), wolą ustawodawcy było wyłączenie możliwości umarzania wskazanych wyżej należności przez sądy powszechne, które były władne zmienić decyzję organu i umorzyć określoną kwotę należności (por. uchwała SN z 30 czerwca 2000 r., III ZP 15/00, OSNAPU 2000, nr 23, poz. 864). O ile zatem sądy powszechne przejmowały wcześniej załatwioną przez ZUS sprawę do rozpoznania merytorycznego, o tyle sąd administracyjny na skutek zaskarżenia decyzji ZUS nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego, nawet w razie uwzględnienia skargi – co należy zaakcentować – nie może rozstrzygać o umorzeniu spornych składek, ani nawet nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż leży to wyłącznie w gestii Zakładu.

Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest powołany w decyzji - art. 28 u.s.u.s. Ustawodawca zadecydował, że zasadniczo umorzenie tych należności jest możliwe w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a tylko w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a).

W tym miejscu należy jednak dodać, że w tej sprawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wraz z przepisami rozporządzenia wykonawczego wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. nie mają zastosowania, jako że aktualizują się one tylko w razie stwierdzenia "braku całkowitej nieściągalności" składek w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s., zaś w analizowanym przypadku, owa całkowita nieściągalność została przez organ ustalona (trafnie), o czym poniżej.

Na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek, jeśli wystąpi choć jedna ze wskazanych tam okoliczności. "Całkowita nieściągalność" składek zachodzi, zatem gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Przy czym, co także należy zaakcentować, brak wystąpienia choćby jednej ze wskazanych w zamkniętym katalogu przesłanek wyklucza umorzenie należności przez ZUS (decyzja związana), zaś stwierdzenie jej wystąpienia, nie obliguje do wydania decyzji umarzającej należności, lecz tylko umożliwia Zakładowi wydanie takiej decyzji w ramach uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z 25 listopada 2011 r., II GSK 1212/10, Lex nr 1133557).

Zastosowana przez ustawodawcę konstrukcja swobodnej decyzji administracyjnej wydawanej w ramach uznania administracyjnego nie oznacza, że decyzja może być dowolna, jednak w dużym stopniu determinuje i ogranicza kontrolę sądu administracyjnego. Kontrola ta obejmuje tylko zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności.

W rozpatrywanej sprawie, Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w zakreślonych wyżej granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z regulacjami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. - nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

W sprawie trafnie ustalono, że wobec skarżącego komornik sądowy postanowieniem z dnia 10 grudnia 2006 r. stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, co przesądza o wystąpieniu przesłanki "całkowitej nieściągalności" należności z tytułu składek, określonej w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. To otwierało Zakładowi możliwość uwzględnienia wniosku Z.B.

Niemniej, trzeba równocześnie podkreślić, że instytucja umorzenia należności z tytułu składek jest zastrzeżona dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy z uwagi np. na wiek, stan zdrowia, sytuację rodzinną, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów, nie jest realnie możliwe wywiązanie z ciążącego na zobowiązanym obowiązku wobec Zakładu, również w dłuższej perspektywie czasowej.

Tymczasem, w toku postępowania administracyjnego ustalono, że skarżący jest zdolny do pracy, i choć nie przedstawiono mu jej oferty (jako zarejestrowanemu bezrobotnemu), to jednakże na rynku, znajdują się oferty dla pracownika o jego kwalifikacjach.

Poza tym, skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości w 2/12 części w ramach wspólności ustawowej małżeńskiej – co organ ustalił na podstawie odpisu zupełnego księgi wieczystej (jednocześnie, według treści tego dokumentu, żona skarżącego jest także współwłaścicielem w 2/12 części, co łącznie stanowi 4/12). Co prawda, w aktach znajduje się dokument, z którego wynika, że komornik sądowy wystąpił do sądu wieczystoksięgowego o zajęcie udziału skarżącego z tytułu przymusowej egzekucji na rzecz I.B., jednak do dnia rozprawy włącznie, skarżący nie przedstawił informacji, co do prawnej skuteczności tej czynności, a przede wszystkim pozbawienia skarżącego stosownej części we współwłasności nieruchomości. Skarżący powołuje się także na zawarcie intercyzy z żoną w roku 2003, jednakże należy zauważyć, że powyższe ustalenia organu zostały dokonane na podstawie odpisów z księgi wieczystej z 2012 r. Stosownie zaś do regulacji ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. 2013, poz. 707, ze zm.): księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości (art. 1 ust. 1); księgi wieczyste są jawne; nie można zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej ani wniosków, o których uczyniono w niej wzmiankę (art. 2); domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1). Skarżący w toku całego postępowania nie ustosunkował do treści księgi wieczystej, pomimo, że miał taką możliwość, a zatem można przyjąć, że wskazane powyżej domniemanie o zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym, nie zostało przez niego obalone. Na marginesie należy dodać, że nawet gdyby skarżący to uczynił i wykazał, że w świetle rzeczywistego stanu prawnego jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości w 1/12 części, to i tak zdaniem sądu kwestia ta nie miałaby wpływu na ocenę przez sąd legalności zaskarżonej decyzji. Zakład, dokonując ustalenia, że skarżący jest współwłaścicielem w 2/12, przyjął przecież, że jest to współwłasność w ramach wspólności małżeńskiej, a nie współwłasność w częściach ułamkowych, indywidualnie mu przysługująca. Poza tym, organ równocześnie ustalił zdolność skarżącego do pracy oraz realne możliwości podjęcia tejże przez Z.B. Zatem, nawet ewentualne ustalenie, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości w 1/12 części, w tym przypadku nie może decydować o przyjęciu, że organ mógł przekroczyć granice uznania administracyjnego.

Oceny tej nie może zmienić także okoliczność, że skarżący dotąd nie otrzymał ofert pracy, i to pomimo ukończenia szkolenia. Ponownie należy w tym miejscu wyeksponować okoliczność, że skarżący posiada zdolność do pracy, zaś na rynku znajdują się dlań oferty.

Skarżący również niezasadnie podnosi w skardze, jakoby organ przyjął, że żona skarżącego – w czasie wydania zaskarżonej decyzji - pracowała uzyskując dochód 2.152,05 zł miesięcznie. Z uzasadnienia decyzji jasno wynika, że organ miał na uwadze, iż we wskazanym czasie, żona skarżącego przebywa na urlopie wychowawczym i z tego tytułu pobiera dodatek do zasiłku rodzinnego; sformułowanie: "Aktualnie ..." (strona 5 decyzji) jednoznacznie dowodzi, że wskazana okoliczność nie umknęła uwadze Zakładowi.

Co prawda, podniesione ostatnio okoliczności bezpośrednio świadczą o braku innej przesłanki "całkowitej nieściągalności" - tej wymienionej w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., które to ustalenie organu Sąd podziela - niemniej ich analiza przez ZUS wskazuje, że ów organ podejmując zaskarżoną decyzję miał je na uwadze także w odniesieniu do rzeczonego postanowienia komornika sądowego, wyrażającego okoliczność wymienioną w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Jest to o tyle jak najbardziej zasadne, gdy zważy się, że to postanowienie zastało wydane prawie 6 lat przed zaskarżoną decyzją.

Ponadto, należy podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem społecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek, gdyż zasadą jest ich uregulowanie (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 5 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1231/07, lex nr 484909 oraz z 23 października 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1368/07, lex nr 492274). Jeżeli istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych składek, z uwagi na posiadanie przez skarżącego udziały we współwłasności nieruchomości oraz realną możliwość osiągania dochodów na skutek podjęcia pracy, to wydane w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne (por. wyrok WSA w Olsztynie z 13 czerwca 2012 r., I SA/Ol 192/12, Lex nr 1231792).

Wreszcie, odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności, że przyczyną braku regulowania składek była jego choroba, należy wskazać, że stan zdrowia dłużnika owszem może mieć znaczenie dla sprawy, jednak w badanym postępowaniu administracyjnym, skarżący w żaden sposób nie udokumentował afirmowanego przez siebie argumentu. Co prawda, zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej powinien wyjaśniać dokładnie stan faktyczny danej sprawy, zbierając i rozpatrując cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), jednak generalna zasada przeprowadzania niezbędnych dowodów z urzędu (zasada oficjalności postępowania), nie oznacza, że sama strona jest całkowicie zwolniona z realizacji tego obowiązku, zwłaszcza gdy nieudowodnienie danej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 68-69; wyrok WSA w Poznaniu z 4 lipca 2012 r., III SA/Po 403/12, Lex nr 1229079). Zatem, w sprawach z wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek strona powinna aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym, poprzez wskazywanie odpowiednich okoliczności i dowodów uzasadniających podjęcie przez organ rozstrzygnięcia korzystnego dla zobowiązanego. Istotą postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem o umorzenie zadłużenia wobec ZUS jest ustalenie danych m.in. co do stanu zdrowia zobowiązanego. Dlatego, w tej sprawie, skarżący już pismem z dnia 7 sierpnia 2012 r. został wezwany do przedłożenia stosownych dokumentów, w tym dokumentacji medycznej – "w razie problemów zdrowotnych", oraz dokumentacji świadczącej o ponoszonych kosztach leczenia wnioskodawcy lub członka najbliższej rodziny (np. orzeczenia dotyczącego niepełnosprawności, niezdolności do pracy, dokumentu obrazującego wydatki związane z leczeniem, rehabilitacją, itp., a także innych dokumentów dotyczących np. wystąpienia okoliczności losowych, jak kradzież mienia, wypadek, skutki działania żywiołu). Następnie, pismem z dnia 7 września 2012 r. został zawiadomiony o możliwości wypowiedzenia się co zebranych dowodów i możliwości zgłoszenia żądań. Wreszcie po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pismem z dnia 26 października 2012 r. skarżący został wezwany do wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić przedmiotowych zaległości, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Pomimo takich działań organu administracyjnego, skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów świadczących o złym stanie swojego zdrowia, względnie innego członka rodziny. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu skarżący nie może skutecznie zarzucać organowi, że ten nie wziął pod uwagę okoliczności w postaci choroby zobowiązanego, która ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika.

Reasumując, zdaniem Sądu, wspomniana konfrontacja interesu skarżącego z interesem społecznym, na gruncie tej sprawy nie prowadzi na naruszenia przez skarżony organ prawa przy wydawaniu decyzji opartej na uznaniu administracyjnym.

Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.