Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1950/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73  ust. 1,  art. 103  ust. 2
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 107   par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. T. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], stwierdzającą nabycie przez Gminę Miasto [...] z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod drogę.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Burmistrz Miasta [...] wystąpił o wydanie - w trybie art. 73 ustawy z dnia

13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) - decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto [...] z mocy prawa własności nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], w obrębie [...], o pow. [...] ha zajętej pod fragment ulicy [...].

Po rozpoznaniu tego wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia

[...] czerwca 2013 r., nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę Miasto [...] z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod ulicę [...] w [...], oznaczonej jako działka ewid. [...] w obrębie [...], o powierzchni [...] ha, powstałej z podziału działki ewid. nr [...] w obrębie [...], objętej księgą wieczystą Nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...].

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ powołał treść art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. i stwierdził, że przesłanki warunkujące nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego, które musiały równocześnie występować w dniu 31 grudnia 1998 r., to:

- zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną,

- pozostawanie nieruchomości w faktycznym władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego,

- nie przysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności nieruchomości.

Podniósł, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność J. T., co wynika z aktu notarialnego Rep. A Nr [...] oraz księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości. Ponadto w aktach sprawy znajduje się mapa z projektem podziału działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], położonej w [...], wykonana przez uprawnionego geodetę i przyjęta do ewidencji zasobu Powiatowego Ośrodka [...] w [...] za nr ewid. [...] w dniu [...] września 2011 r., określającą część nieruchomości zajętą pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 r. Działka ewidencyjna nr [...], podzieliła się na nowe działki: [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha. Przy czym granice podziału nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. ustalono według stanu jej zajęcia pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. - co poświadcza uwaga zamieszczona na mapie podziału.

Organ zwrócił uwagę, że sporządzenie podziału w trybie art. 3a ustawy-Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną – jest jednoznaczne z wydzieleniem części nieruchomości zajętej pod pas drogowy drogi publicznej, odzwierciedlającym granice jej zajęcia według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r., bez względu na datę sporządzenia operatu podziałowego. Wydzielona działka była w dniu

31 grudnia 1998 r. w całości zajęta pod drogę publiczną – ulicę [...] oraz pozostawała we faktycznym władaniu Miasta [...] - co potwierdza oświadczenie z dnia [...] października 2011 r., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, wynikającej z art. 233 § 1 kk przez J. P. p.o. Naczelnika Wydziału [...] oraz wykonany projekt podziału działki ewid nr. [...]. Natomiast faktyczne władanie nieruchomością przed dniem 1 stycznia 1999 r. zostało udowodnione powołanym wyżej oświadczeniem oraz umową na zimowe oczyszczanie miasta z dnia [...] listopada 1995 r. nr [...], zawartą na okresy zimowe w latach 1995-2000.

Dodał, iż rozporządzeniem Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1995 r., nr [...] w sprawie zaliczenia dróg publicznych do kategorii dróg lokalnych miejskich na terenie województwa [...] ul. [...] w [...] została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich (Dz. Urz. Województwa [...] Nr [...], poz. [...]). Od 1 stycznia 1999 r. droga ta stanowi drogę gminną, a jej zarządcą obecnie jest Burmistrz Miasta [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. T. podnosząc, że na dzień

31 grudnia 1998 r. nieruchomości zajęte pod ulice [...] pozostawały we władaniu Gminy tylko na szerokości 3 m2, natomiast działka nr [...] nie była własnością gminy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...].

Uzasadniając decyzję organ wymienił przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby mogło zostać stwierdzone nabycie prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Podniósł, że przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1999 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych.

Właścicielem działki nr [...], z której wydzielona została działka nr [...], był J. T. Z powyższego wynika, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z rozporządzeniem nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1995 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych do kategorii dróg lokalnych miejscach na terenie województwa [...] ulica [...] w [...] przed dniem 31 grudnia 1998 r. została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Zgodnie zaś z art. 103 ust. 2 ww. ustawy z dnia 31 grudnia 1998 r. droga ta stała się droga gminną.

Następnie Minister podniósł, że przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 ww. ustawy w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. do definicji pasa drogowego (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych), jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych. O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r., bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym.

W aktach sprawy znajduje się mapa z projektem podziału działki nr [...], sporządzona przez uprawnionego geodetę w dniu [...] maja 2011 r. wpisana do ewidencji zasobu powiatowego w dniu [...] września 2011 r., która obrazuje stan zajęcia wydzielonej działki

nr [...] pod drogę na dzień 31 grudnia 1998 r. Mapa ta stanowi dowód zajęcia przedmiotowego gruntu pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 r. Potwierdza to także oświadczenie zarządcy drogi z dnia [...] października 2011 r oraz akt notarialny z dnia

[...] września 1998 r., w którym wskazano, że przedmiotowa działka leżała częściowo na terenach mieszkalnictwa niskiej intensywności, a częściowo w terenach ulic lokalnych.

Odnosząc się zaś do władztwa publicznego organ wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sadów administracyjnych władanie polega na wykonywaniu prac związanych, m.in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1471/2001, opub. Lex Polonica nr 1972653). Zaznaczył, iż do spełnienia ww. przesłanki nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu kc), a jedynie wykazanie faktycznego władania nią, nawet wbrew woli właściciela. Konieczne jest natomiast - dla stwierdzenia wystąpienia ww. przesłanki - przedstawienie dokumentów, które jednoznacznie powinny wskazywać na fakty potwierdzające władztwo. Nad przedmiotową nieruchomością było sprawowane władztwo publicznoprawne - co potwierdza umowa zawarta w dniu [...] listopada 1995 r., nr [...] na wykonanie usługi odśnieżania dróg (m.in. ul. [...]) w okresie 1995 – 2000.

W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, że dla wykazania władztwa publicznoprawnego w orzecznictwie sądowo-administracyjnym wystarczające są dokumenty, z których wynikałyby np. zimowe utrzymanie ulicy w skład której weszła przedmiotowa nieruchomość, przy czym dla wykazania władztwa nie jest konieczne wymienienie w tych dokumentach numerów ewidencyjnych poszczególnych działek wchodzących w skład tej ulicy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 381/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn. akt

I SA/Wa 1961/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia

19 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 601/12).

Uznać zatem należy, że przedmiotowa nieruchomość była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną oraz sprawowane było nad nią władztwo publicznoprawne.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, dotyczących podziału ww. działki, organ wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 3a jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własności Skarbu Państwa lub własność jednostki samorządu terytorialnego, wydając decyzję, o której mowa w ust 3, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości. Dochodzi zatem z mocy prawa do podziału takiej nieruchomości, a w ramach postępowania odwoławczego nie jest dopuszczalna ocena legalności dokonanego podziału.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. T.

Zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., poprzez jego wadliwe zastosowanie, wyrażające się błędnym przyjęciu, iż jednostka samorządu terytorialnego może być uznana za władającą nieruchomością, o której mowa w powołanym przepisie w dniu 31 grudnia

1998 r. w sytuacji, gdy wyzbyła się formalnie własności tego gruntu aktem notarialnym niespełna cztery miesiące przed tą datą, odebrała cenę sprzedaży za ww. nieruchomość, a także w chwili podpisywania tego aktu nie zakwestionowała oświadczenia kupującego, iż przedmiotowa nieruchomość jest w posiadaniu kupującego, podczas gdy powyższe okoliczności w ewidentny i bezapelacyjny sposób wykluczają realizacje przesłanki "władania" z powołanego przepisu i powinny skutkować wydaniem negatywnej decyzji o komunalizacji.

W związku z czym wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji oraz orzeczenia ją poprzedzającego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewodzie [...].

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi oraz o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym. Stwierdził, że zarzuty skargi stanowią polemikę z ustaleniami poczynionymi przez Ministra.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ww. ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa.

W niniejszej sprawie Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia

[...] kwietnia 2014 r., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. stwierdzającą nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Gminę Miasto [...] własności gruntu położonego w [...], zajętego pod ul. [...], oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha, z obrębu [...].

Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do zbadania, czy w sprawie zostały wypełnione przesłanki określone w art. 73 ust. 1 z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Przepis ten stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Określa on zatem normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje skutek w postaci przejścia prawa własności nieruchomości na Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego. Przy czym zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oznacza urządzenie na niej drogi zaliczonej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, władanie zaś nieruchomością jest tożsame z pozostawaniem jej w faktycznym władztwie Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Powyższe oznacza, że do spełnienia przesłanki władztwa nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego), a jedynie faktycznego wykazania władztwa. Ustawodawca nie związał bowiem skutków nabycia własności nieruchomości z mocy prawa z jej posiadaniem opartym wyłącznie na jakiejkolwiek umowie, lecz odniósł się do każdego stanu władania cudzą nieruchomością, nawet wbrew woli jej właściciela, byleby nieruchomość nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności publicznej.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika bezspornie, że w dniu 31 grudnia 1998 r. na objętej postępowaniem nieruchomości, należącej do J. T., urządzona była ul. [...], która zaliczona została do dróg lokalnych miejskich - na mocy rozporządzenia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1995 r., Nr [...] w sprawie zaliczenia dróg publicznych do kategorii dróg lokalnych miejskich na terenie województwa [...] (Dz. Urz. Województwa [...] Nr [...]). Następnie drogi te, zgodnie z art. 103 ust. 2 ww. ustawy stały się drogami gminnymi.

Ponadto z akt sprawy wynika, iż gmina sprawowała władztwo nad tą nieruchomością - co potwierdza wskazana przez Ministra umowa dotycząca odśnieżania dróg z dnia

[...] listopada 1995 r., nr [...], z której wynika, że została zawarta na okres zimy na lata 1995-2000 r. i objęła m.in. ul. [...] w [...]. Potwierdzenie przesłanki władztwa stanowi też oświadczenie zarządcy drogi z dnia [...] października 2011 r. Ponadto przebieg przedmiotowej ulicy w dniu 31 grudnia 1998 r. wynika z mapy z projektem podziału działki nr [...] - projektu wydzielenia istniejącego pasa drogowego ul. [...] - podpisanej przez uprawnionego geodetę, na której stwierdzono, że "granice podziału nieruchomości ustalono według jej zajęcia pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r.".

Podkreślenia wymaga fakt, że zarzuty skargi sprowadzają się do zakwestionowania jednej z normatywnych przesłanek, powodujących ziszczenie się skutku prawnego w postaci przejścia własności nieruchomości zajętej pod drogę na jednostkę samorządu terytorialnego – tj. władztwa, czemu w ocenie skarżącego, przeczy umowa sprzedaży przedmiotowej nieruchomości z dnia [...] września 1998 r. Rep. A Nr [...] na rzecz skarżącego.

Odnosząc się zatem do przedstawionego zarzutu stwierdzić należy, że w sposób bezsprzeczny wynika z powołanego przez stronę dokumentu, iż sprzedawana nieruchomość leżała częściowo w terenach ulic lokalnych. Powyższy fakt potwierdza zatem, że skoro na sprzedawanym gruncie znajdowały ulice lokalne, w tym ul. [...]

- to skutek określony w art. 73 powołanej ustawy z dnia 13 października 2013 r. (nabycie własności nieruchomości przez gminę) miał do niej zastosowanie, bowiem następował z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., po spełnieniu przesłanek w nim wskazanych. Przy czym ponownie należy podkreślić, że władanie w rozumieniu powołanego uprzednio przepisu oznacza sprawowanie władztwa nawet wbrew woli właściciela. Natomiast przez termin "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" rozumie się grunt, na którym urządzono drogę, następnie zaliczoną do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, a fakt ten musiał mieć miejsce przed dniem 1 stycznia 1999 r. (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2013 r., I SA/Wa 1843/12, LEX nr 1321355).

Z tego też względu ten zarzut Sąd uznał za nieuzasadniony.

Mając powyższe na uwadze Sąd stanął na stanowisku, iż organy administracji w sposób prawidłowy, rzetelny i wnikliwy zebrały oraz oceniły materiał dowodowy sprawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniach orzeczeń zarówno Wojewody [...], jak i Ministra Infrastruktury i Rozwoju, zgodnie z art. 107 § 3 kpa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151, art. 119 pkt 2 i 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.