Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 403/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w Ś. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... grudnia 2018 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych z tytułu wspierania grupy producentów rolnych: 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. Sp. z o.o. w Ś. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w Ś. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Grupa") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z [...] grudnia 2018 r. nr [...] , utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Warmińsko – Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: "Dyrektor ARiMR", "Dyrektor Oddziału", "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2018r., nr [...] o odmowie przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 za okres od dnia 4 lutego 2017 r. do dnia 3 lutego 2018 r., tj. za piąty rok działalności.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym :

W dniu [...] lutego 2013 r., decyzją znak [...], Marszałek Województwa Warmińsko – Mazurskiego wpisał Skarżącą do rejestru grup producentów rolnych.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Stronie została przyznana pomoc finansowa w ramach działania "Grupy producentów rolnych".

W dniu 28 lutego 2018 r. Grupa złożyła w Warmińsko – Mazurskim Oddziale

Regionalnym ARiMR wniosek o płatność za okres od 4 lutego 2017 r. do 3 lutego

2018 r., tj. za piąty rok korzystania z pomocy.

Kontrola administracyjna przedmiotowego wniosku wykazała

nieprawidłowości, z powodu których wezwaniem Nr [...] z dnia 20 marca

2018 r. (data pisma) wezwano Skarżącą ich usunięcia. . W odpowiedzi z dnia 10

kwietnia 2018 r. Grupa złożyła elektroniczną wersję wniosku na płycie CD

W dniu 11 czerwca 2018 r., Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału

Regionalnego ARiMR wystosował do Grupy wezwanie do złożenia wyjaśnień, w

odpowiedzi na które Grupa w dniu 26 czerwca 2018 r. złożyła korektę wniosku oraz

stosowne wyjaśnienia. W dniu [...] sierpnia 2018r., Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego

Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o odmowie

przyznania Grupie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w ramach

działania "Grupy producentów rolnych" za okres od dnia 4 lutego 2017 r. do dnia 3

lutego 2018 r., to jest za 5 rok działalności.

Od powyższej decyzji, w dniu 2 października 2018 r. Strona złożyła

odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie przez organ I instancji przepisów prawa

materialnego oraz przepisów postępowania mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Strony, Dyrektor Oddziału nie wykazał, że w przypadku Grupy miało

miejsce sztuczne stworzenie warunków do otrzymania płatności.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy

zaskarżoną decyzję.

Organ II instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do

wypłaty Grupie pomocy finansowej za żądany okres., tj. za piąty rok działalności.

Prezes ARiMR nie zakwestionował spełniania przez Grupę formalnych warunków

koniecznych do uzyskania statusu grupy producentów rolnych; zakwestionowany

został faktyczny powód powstania Grupy, na co wskazuje ciąg zdarzeń,

poprzedzających jej utworzenie.

Organ odwoławczy ustalił, że Grupa został powołana umową spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością w dniu 19 kwietnia 2012 r. przez 5 osób: M.

G. , H. G. , K. R. , A. G.

oraz R. G.. Do składania oświadczeń w imieniu spółki uprawniony jest

Prezes Zarządu samodzielnie lub dwóch członków Zarządu łącznie. Członkami

Zarządu są: M. G. - Prezes Zarządu, J. K. R. - Pierwszy

Wiceprezes Zarządu oraz A. G. G. - Drugi Prezes Zarządu.

Prezes ARiMR ustalił, że w dniu 24 czerwca 2012 r. Grupa została

zarejestrowana jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, a w dniu 4 lutego

2013 r., zgodnie z decyzją Marszałka Województwa Warmińsko – Mazurskiego nr

[...] A. sp. z o.o., została wpisana do rejestru grup

producentów rolnych ze względu na produkt: "ziarno zbóż i nasiona roślin oleistych".

Następnie, na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r.

Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał Grupie

pomoc finansową w ramach działania "Grupy producentów rolnych" w okresie od

dnia 6 grudnia 2013 r. do dnia 5 grudnia 2018 r.

Organ II instancji ustalił, że siedzibą Grupy jest miejscowość Ś. [...]. Adres ten jest także adresem M. G. oraz

K. R. ,

jak również spółki "A. " M. G. sp. jawna, której to, Grupa (w okresie którego

dotyczy wniosek) sprzedała 97,86 % produktów wytworzonych w gospodarstwach

członków Grupy. Z kolei wspólnikami "A. " M. G. sp. jawna są M. G.

oraz K. R. . Ponadto M. G. oraz K. R. są

uprawnieni do reprezentacji zarówno Grupy jak i ww. podmiotu. Prezes ARiMR

ustalił, iż członek Grupy K. R. działalność w zakresie produktu ze

względu, na który Grupa powstała podjęła bezpośrednio przed założeniem spółki

wyłącznie na działce będącej we współwłasności z innym członkiem grupy - M.

G. m. Ponadto K. R. i M. G. posiadają wspólny majątek, tj.

są współwłaścicielami nieruchomości położonej w S., gmina G., powiat

g., woj. warmińsko-mazurskie, nr ewidencyjny [...] o powierzchni 2,3414 ha.

Organ II instancji ustalił także, że w okresie od 30 grudnia 2008 r. do 15

sierpnia 2011 r., z powyższej działki korzystał M. G. (m. in. składał wnioski

obszarowe na powyższą działkę), a następnie, od 16 sierpnia 2011 r. z ww. działki

korzysta K. R. (od 2012 r. składa wnioski obszarowe). Ponadto działka

ta jest jedyną działką użytkowaną rolniczo przez K. R. i tym samym jest

ona "najmniejszym" producentem produktu ze względu, na który Grupa została

utworzona.

Prezes ARiMR ustalił, iż w okresie, którego dotyczy wniosek, powierzchnia

upraw poszczególnych członków przedstawiała się następująco

- R. G. (uprawa pszenicy) –powierzchnia 124,32 ha,

- H. G. (uprawa pszenicy) – powierzchnia 36,38 ha,

- M. G. (uprawa żyta, pszenicy , rzepaku ozimego i kukurydzy ) –

łączna powierzchnia 781,23 ha,

- K. R. (uprawa pszenicy) – łączna powierzchnia 1,97 ha,

- A. G. (uprawa rzepaku ozimego i pszenicy) – łączna

powierzchnia 183,72 ha.

Organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia upraw oraz produkcja K.

R. jest znikoma w stosunku do innych członków Grupy. Organ ustalił, że

K. R. nie posiada niezależnej od osób trzecich bazy produkcyjnej, a

spółka A. M. G. sp. jawna wykonuje usługi rolnicze na rzecz m.in. K.

R. i R. G.. Ponadto, dopiero w dniu 23 lutego 2012 r. K.

R. uzyskała wpis do ewidencji producentów, którą to datę, w ocenie

organów obu instancji należy uznać za dzień rozpoczęcia produkcji rolniczej w

zakresie produktu ze względu, na który Grupa powstała. Organ odwoławczy

zauważył, że w 2012 r. K. R. po raz pierwszy złożyła wniosek

obszarowy na działkę rolną będącą we współwłasności z M. G. , co

zdaniem Prezesa ARiMR potwierdza rozpoczęcie przez K. R. produkcji

w zakresie produktu ze względu na który Grupa powstała bezpośrednio przez

powstaniem A. - G. Sp. z o.o., tj. w dniu 19 kwietnia 2012 r.

W ocenie organu II instancji wszystkie ww. okoliczności, daty i działania

podejmowane przez osoby tworzące Grupę świadczą o konsekwentnym dążeniu do

otrzymania płatności w ramach działania "Grupy producentów rolnych" pomimo braku

realizacji celów działania. Prezes ARiMR stwierdził, że pomiędzy członkami grupy

A. Sp. z o.o. zachodzą powiązania rodzinne, osobowe i kapitałowe. Spółka

została zawiązana przez rodziców (byłe małżeństwo R. G. oraz H.

G. ), dwoje ich dzieci (rodzeństwo M. G. oraz A. G.) oraz osobę trzecią K. R. , będącą wraz z M.

G. m wspólnikami i członkami Zarządu "A. " M. G. sp. jawna, do którego

to podmiotu grupa dokonywała sprzedaży swojej produkcji.

Zdaniem organu II instancji utworzenie grupy producentów rolnych złożonych

z 5 członków, z których jeden rozpoczyna prowadzenie działalności rolniczej

bezpośrednio przed powstaniem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i prowadzi

działalność wyłącznie na gruntach, na których dotychczas inny członek Grupy

prowadził działalność, będąc najmniejszym "ogniwem" w Grupie, z najmniejszą bazą

produkcyjną, z najmniejszą produkcją w okresie członkostwa w Grupie wskazuje, iż w

sprawie doszło do podziału jednego gospodarstwa, celem umożliwienia skorzystania

z działania poprzez obejście przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju

Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla

których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości

produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grup producentów rolnych (Dz.

U. z 2013 r., poz. 642).

W ocenie Prezesa ARiMR, powyższe działania potwierdzają fakt stworzenia

przez Grupę sztucznych i pozornych warunków sprzecznych z celami danego

działania, mających jedynie na celu uzyskanie korzyści związanych z uzyskaniem

wsparcia finansowego z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej udzielanego

w ramach tworzenia grup producentów rolnych. Wynika z tego, że Grupa w okresie

referencyjnym trwającym od dnia 4 lutego 2017 r. do dnia 3 lutego 2018 r., nie

spełniła warunków do przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy

producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata

2007-2013, wobec czego należy odmówić przyznania środków z tytułu pomocy

finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych".

W ocenie organu odwoławczego Grupa nie została powołana, zgodnie z

ww. art. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich

związkach oraz zmianie innych ustaw (Dz.U. nr 88, poz. 983 ze zm., dalej: "UGR").

Zgodnie z tym przepisem ustawy, określone podmioty prowadzące gospodarstwo

rolne lub działalność rolniczą mogą organizować się w grupy producentów rolnych w

celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności

gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i

jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych.

Zdaniem Organu II instancji podzielenie się przez 2 członków Grupy zakresem

produkcji dowodzi, że w istocie celem była nie sama produkcja i możliwość

współpracy podmiotów tworzących Grupę w ramach wspólnego działania

określonego zarówno w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia

20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. L 277 z 21

października 2005 r., ze zm., dalej: rozporządzenie 1698/2005), jak i w treści art. 2

ustawy GPR, ale o stworzenie sztucznych warunków umożliwiających uzyskanie

płatności finansowej.

W konsekwencji, mimo spełnienia formalnych warunków niezbędnych do

utworzenia grupy producentów rolnych na gruncie prawa polskiego, Grupa w

niniejszej sprawie w sposób sztuczny i pozorny stworzyła warunki do przyznania

pomocy, a otrzymanie przez Skarżącą w takiej sytuacji pomocy finansowej

oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.

Mając wszystko powyższe na uwadze, Prezes ARiMR stwierdził, iż w

przedmiotowej sprawie zostały wypełnione przesłanki wskazane w art. 4 ust. 8

rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające

szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w

odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej

zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz.UE L

25/8 z 28 stycznia 2011 r. ze zm. dalej: "rozporządzenie 65/2011"), zgodnie z którym,

nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których

ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności,

aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

W przedmiotowej sprawie, zdaniem Prezesa ARiMR Grupa, wypełniła

zarówno obiektywny warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki tj. poprzez

utworzenie Grupy niezgodnie z celem wskazanym w art. 35 ust. 1 rozporządzenia

1698/2005 oraz subiektywny warunek poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń,

poprzedzających utworzenie Grupy był zaplanowanym działaniem, które miało za cel

uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia.

Nie zgadzając się z powyższym, A. sp. z o.o. wniosła skargę do

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu

rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego

na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów

Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jednolity - Dz. U. z 2018 r., poz. 1856 z póżn. zm.;

dalej: "ustawa PROW") przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w

sposób wyczerpujący i bezzasadne przyjęcie, że jeden z członków Grupy - M.

G. dokonał podziału swojego gospodarstwa i zrezygnował z produkcji na rzecz

innego członka grupy (K. R. ), by umożliwić Grupie spełnienie warunku

minimalnej liczby członków oraz, że K. R. rozpoczęła prowadzenie

działalności z dniem wpisu do ewidencji producentów rolnych bezpośrednio przed

założeniem grupy tj. bezpośrednio przed 19 kwietnia 2012 r. w sytuacji, gdy

okoliczności te nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy i

pozostają w sprzeczności z treścią wyjaśnień składanych przez Grupę, które zostały

przez Prezesa ARiMR pominięte,

2) art. 21 ust. 3 ustawy PROW poprzez niewłaściwe zastosowanie i

przyjęcie, że tylko na stronie leży ciężar udowodnienia faktów i że to strona ma

obowiązek bronić się przed wnioskami wywiedzionymi przez organ przedstawiając

stosowne dowody w sytuacji, gdy to organ wywodzi skutki prawne (odmawiając

płatności) z zarzutu tworzenia sztucznych warunków do otrzymania wsparcia i to na

organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków,

3) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 21 ust 1 ustawy PROW przez niewłaściwe

zastosowanie i niezgodne z zasadami doświadczenia życiowego stwierdzenie, że

utworzenie grupy producentów rolnych z 5 członków, z których 1 członek rozpoczyna

prowadzenie działalności rolniczej w obszarze produktu ze względu na który Grupa

powstała, 9 miesięcy przed jej utworzeniem, na gruntach będących współwłasnością

z innym członkiem Grupy, z którym łączy go umowa quoad usum oznacza, że doszło

do rezygnacji z produkcji przez M. G. i tym sposobem rozdrobnienia

produkcji oraz założenie, że powyższe działanie miało na celu obejście przepisów

prawa stanowiących o minimalnej ilości członków Grupy, podczas gdy obowiązująca

strony umowa quoad usum zawarta 30 grudnia 2008 r. (prawie 3 i pół roku

wcześniej) przewidywała, że na gruntach będących we współwłasności M. G.

będzie prowadził działalność rolniczą do dnia 15 sierpnia 2011 roku (by dokonać

zbioru plonów), natomiast od 16 sierpnia 2018 r. dokonując zabiegów

A. technicznych na nowe zasiewy miała rozpocząć działalność K. R. ,

która w rzeczywistości tę działalność w tym okresie rozpoczęła,

4) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy

PROW poprzez niewłaściwe zastosowanie i brak wyjaśnienia przez organ II instancji

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w jaki sposób rzekomo występujące po stronie

skarżącej dowody stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania płatności w

postaci świadomej rezygnacji z produkcji przez M. G. nastawionej na

obejście prawa, wystąpienia dysproporcji w wielkości produkcji sprzedanej do Grupy

wśród członków, czy też występowania powiązań rodzinnych, osobistych i

kapitałowych pomiędzy członkami Grupy opisane w zaskarżonej decyzji powodują

niemożność osiągnięcia celów wsparcia określonych w art. 35 ust. 1 lit. a i b

rozporządzenia Rady (WE) z dnia 20 września 2005 r. nr 1698/2005 w sprawie

wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz

Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (dalej: "rozporządzenie nr 1698/2005"),

5) art. 78 § 1 i 2 k.p.a, oraz art. 77 § 4 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie

wniosków dowodowych strony, mimo iż strona wielokrotnie składała wnioski o

dołączenie do akt sprawy dotyczącej 5 roku działalności grupy dokumentów

znajdujących się w aktach sprawy dotyczącej wniosku o pomoc, wniosku o płatność

za 1 rok działalności grupy, wniosku o płatność za 2 rok działalności grupy, a które

dotyczyły okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jak również

nieprzeprowadzenie pozostałych przyjętych przez organ z własnej inicjatywy

dowodów w sposób przewidziany przepisami prawa, bez zakomunikowania stronie

jakiego rodzaju dowody zostały dołączone do materiału dowodowego akt sprawy

dotyczącej 5 roku działalności grupy,

6) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez

organ, że decydujące dla uznania braku stworzenia przez Grupę sztucznych

warunków mogło by być wykazanie jednej okoliczności i udowodnienie, że K.

R. ma znacznie większą produkcję niż wykazana we wniosku i w planie, co

nie znajduje poparcia w przepisach krajowych i unijnych normujących wymogi dla

funkcjonowania grupy,

7) art. 16 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się

w bezpodstawnym kwestionowaniu funkcjonującej Spółki jako grupy producentów

rolnych zgodnie z celami, dla których została utworzona, w sytuacji gdy zastrzeżeń

takich Organ nie zgłaszał wydając ostateczne decyzje o przyznaniu pomocy, a także

o przyznaniu płatności za 1 i 2 rok funkcjonowania Grupy będąc już wcześniej w

posiadaniu materiału dowodowego ocenianego w zaskarżonej decyzji,

8) art 138 § 1 k.p.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i utrzymanie

w mocy decyzji Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji

Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia [...] sierpnia 2018r. nr

[...] w sytuacji, gdy w/w decyzja powinna podlegać uchyleniu i

orzeczeniu przez Prezesa ARiMR co do istoty sprawy poprzez przyznanie Skarżącej

środków finansowych tytułem wsparcia w ramach działania "Grupy producentów

rolnych" (ewentualnie przyznanie płatności w zmniejszonej wysokości), które to

naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż

prowadziły do poczynienia wadliwych ustaleń obydwu organów, co do spełnienia

wynikającej z art. 4 ust, 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia

2011 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady

(WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady

wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich

(Dz.U.UE.L,2011.25.8 ze zm.; dalej: "rozporządzenie nr 65/2011"), przesłanki

istnienia obiektywnych i subiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie,

że poprzez sztuczne stworzenie warunków nie może zostać osiągnięty cel wsparcia

określonych w art. 35 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1698/2005;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, w zw. z art. 4 pkt 3

rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony

interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez błędną subsumcję i w efekcie

zastosowanie go w niniejszej sprawie, podczas gdy z zebranego materiału

dowodowego nie wynika, aby Spółka podjęła działania skierowane wyłącznie na

pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa

wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku, poprzez stworzenie

sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści nienależnej finansowej,

2) art. 35 ust 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1698/2005, poprzez ustalenie,

że w odniesieniu do Grupy dwa z trzech celów systemu wsparcia nie zostały

osiągnięte,

3) art. 65 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny [Dz. U.

z 201 r" poz. 1025 ze zm. dalej jako "k.c.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie

(brak zastosowania) i dokonanie przez organ interpretacji treści umowy quoad usum

z dnia 30.12.2008 r. a także umowy z dnia 16.08.2011 r. zawartych między

współwłaścicielami M. G. i K. R. w sposób nie tylko

sprzeczny z ich dosłownym brzmieniem, ale pomijający intencję Stron w kontekście

zamiaru i celu zawarcia przedmiotowej umowy, poprzez uznanie, że M. G.

zrezygnował z prowadzenia działalności rolniczej na działce będącej we

współwłasności podczas, gdy zaprzestanie działalności rolniczej na działce o nr [...]

wynikało z natury stosunku prawnego i faktycznego między stronami umowy i

obowiązku stron do rzetelnego wykonywania umowy,

4) § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20

kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy

finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem

Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 81, poz. 550 z

późn. zm.; dalej: "rozporządzenie wykonawcze") oraz art. 2 i 3 ustawy z dnia 15

września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie

innych ustaw (Dz. U. z 2000 r., Nr 88, poz. 983 ze zm.; dalej: "ustawa o grupach")

przez:

a) bezpodstawną odmowę przyznania Grupie płatności za 5 rok działalności

Grupy przy jednoczesnym wcześniejszym przyznaniu pomocy Grupie na 5 lat.

b) bezpodstawną odmowę przyznania Grupie płatności z tego powodu, że

Skarżąca jako grupa producentów rolnych nie spełnia wymagań stawianym grupom

producentów rolnych określonych w w/w przepisach, w sytuacji gdy Skarżąca spełnia

wszystkie warunki formalne wynikające z tego przepisu do przyznania płatności i

została wpisana do rejestru grup producentów rolnych Województwa WarmińskoMazurskiego na podstawie

decyzji Marszałka Województwa, którą to decyzją Prezes

ARiMR jest związany w zakresie ustaleń co do spełnienia przez Skarżącej wymogów

formalnych co do uzyskania płatności w ramach działania na wsparcie grup

producentów rolnych;

c) bezzasadne przyjęcie, że dysproporcje pomiędzy wielkością produkcji

sprzedanej do Grupy przez poszczególnych jej członków świadczą o stworzeniu

przez Grupę tzw. sztucznych warunków do uzyskania płatności, w sytuacji, gdy

występujące dysproporcje były znane organowi I instancji z urzędu, a po drugie o ile

występują, to nie mają wpływu na przyznanie pomocy w ramach w/w działania, lecz

na jej wysokość;

d) pozbawioną podstaw ocenę, że skala prowadzonej działalności przez

K. R. jest pozbawiona uzasadnienia w działalności Grupy ponieważ

jest najmniejszym ogniwem, w sytuacji gdy skala działalności nie wpływa na ocenę

spełnienia przez Grupę warunków formalnych do uzyskania płatności, gdyż Organ

jest związany w tym zakresie decyzją Marszałka Województwa WarmińskoMazurskiego o wpisie Skarżącej

do Rejestru Grup Producentów Rolnych

Województwa Warmińsko-Mazurskiego i nie ma kompetencji do oceny czy Skarżąca

spełnia wymogi stawiane grupom producentów rolnych w przepisach ustawy o

grupach ani do oceny ekonomicznego uzasadnienia działalności poszczególnych

członków Grupy, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy w ten sposób, że

Organ II instancji bezpodstawnie zakwestionował spełnienie celów, dla których Grupa

powinna być powołana, przez co nie może ona spełnić celów wsparcia określonych

w art. 35 ust. 1 lit. a] i b) rozporządzenia nr 1698/2005.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej

decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o

zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje

dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.

in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

(t.j Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002

r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz.

1302, z późn. zm.); zwanej dalej: "p.p.s.a." sprowadzają się do kontroli działalności

organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli

zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także

prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego krajowego i

wspólnotowego.

Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie, sąd doszedł do przekonania, że

skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie zarzuty w niej zawarte są trafne.

W pierwszej kolejności Sąd pragnie odnieść się do zarzutu, że odmowa

przyznania pomocy nastąpiła mimo, iż w obrocie prawnym istnieje prawomocna

decyzja Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału ARiMR o przyznaniu pomocy

finansowej Grupie na okres pięcioletni, a także że wiążący jest wpis do rejestru grup

dokonany przez Marszałka i spełnienie warunków do otrzymania płatności nie może

być ponownie badane z uwagi na treść art. 16 § 1 k.p.a.

Zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy

producentów rolnych" określone zostały zarówno na mocy przepisów unijnych jak i

krajowych.

Na gruncie przepisów unijnych istota przedmiotowej pomocy przedstawiona

została w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września

2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz

Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 277 z 21

października 2005 r., str. 1, z późn. zm.) (dalej "rozporządzenie nr 1698/2005"),

niniejsze rozporządzenie stosuje się w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 88

rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17

grudnia 2013 r.) (Dz. U. UE. i,. 2013.347.487, z późn. zm.). Wsparcia finansowego

udziela się w celu ułatwiania tworzenia i działalności administracyjnej grup

producentów do celu:

- dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji

producentów, którzy są członkami takich grup,

- wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do

sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych,

- ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze

szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

Przepisy wykonawcze do rozporządzenia nr 1698/2005, zostały zawarte w

rozporządzeniu Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającym

szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w

odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności

w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28

stycznia 2011, z późn. zm.), które następnie zostało uchylone i w jego miejsce

stosuje się m.in. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr

1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,

zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr

352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i

(WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r., z późn. zm. (dalej

"rozporządzenia nr 1306/2013").

Na gruncie prawa krajowego, zasady organizowania i funkcjonowania grup

producentów rolnych reguluje ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach

producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. nr 88, poz.

983, z późn. zm.) (dalej "ustawa gpr"). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy gpr, grupa

producentów rolnych prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość

prawną, pod warunkiem, że została utworzona przez producentów jednego produktu

rolnego lub grupy produktów.

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach

działania ,,Grupy producentów rolnych" zostały uregulowane w rozporządzeniu

Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r, w sprawie

szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach

działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów

Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 81, poz. 550, z późn. zm.) - dalej

rozporządzenie wykonawcze.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego sprowadzających

się do uznania, że skoro Skarżąca otrzymała płatność przez 2 lata, to powinna

otrzymać płatność również w piątym roku funkcjonowania (skoro sposób działania

Grupy nie uległ zmianie), zaś realizację celu powstania Grupy potwierdza decyzja

Marszałka Województwa o wpisie Grupy do rejestru, wskazać należy, iż Grupa

producentów rolnych uzyskuje wpis do rejestru grup producentów rolnych

prowadzonego przez właściwego marszałka województwa. Następnie zgodnie z § 3

ust 3 rozporządzenia wykonawczego grupa producentów rolnych składa wniosek o

przyznanie pomocy finansowej w terminie 6 miesięcy od dnia wpisu grupy, do

rejestru właściwego, ze względu na siedzibę grupy do dyrektora oddziału

regionalnego ARiMR. Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku o

przyznanie pomocy finansowej dyrektor oddziału regionalnego wydaje decyzję w

sprawie przyznania pomocy. Następnie grupa producentów rolnych składa wniosek o

płatność. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, pomoc

udzielana jest grupie producentów rolnych prowadzącej działalność na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej, wpisanej do rejestru grup producentów rolnych, zgodnie z

przepisami ustawy o gpr. Natomiast na mocy § 6 ust. 1 rozporządzenia

wykonawczego, pomoc dla grupy producentów rolnych wypłacana jest w formie

rocznych płatności obejmujących okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia

działalności przez grupę, liczone od dnia wydania decyzji o wpisie do rejestru grup.

Innymi słowy, realizacją uprawnień z tytułu przyznanej pomocy są środki finansowe

wypłacane w formie corocznych płatności, o których mowa w § 6 ust. 1

rozporządzenia wykonawczego.

Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidywały w chwili wydawania

zaskarżonej decyzji kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania

grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym

zakresie organy ARiMR były związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi

przez właściwego marszałka województwa. Wobec uzyskania przez skarżącą wpisu

do prowadzonego przez Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego rejestru

grup producentów rolnych, Dyrektor OR ARiMR zobowiązany był więc uznać, że

Grupa spełnia wymogi formalne bycia grupą producentów rolnych.

Postępowanie w sprawach przyznawania pomocy w ramach działania "Grupy

producentów rolnych" jest podzielone na dwa etapy. Pierwszy to przyznanie pomocy,

który zarazem jest warunkiem koniecznym do przyznawania w kolejnych latach

płatności, a drugi to przyznanie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na

wspieranie grup producentów rolnych. Tak więc, składając wnioski o płatność ARiMR

wszczyna nowe postępowanie administracyjne i w pierwszej kolejności dokonuje

weryfikacji spełniania przez grupę warunków formalnych przyznania płatności, tj. czy

Grupa spełnia warunki przyznania pomocy. Mając na uwadze powyższe, fakt

przyznania pomocy finansowej w latach ubiegłych nie jest gwarancją otrzymania

płatności w całym pięcioletnim okresie na który pomoc została przyznana.

Wraz z wnioskiem o przyznanie płatności składanych jest szereg dokumentów

na podstawie, który ARiMR może wywieść konkretne wnioski w zakresie sztucznego

stworzenia warunków przez Stronę. Ponadto, na etapie oceny wniosku o przyznanie

płatności przeprowadzana jest m.in kontrola administracyjna (lub Grupa jest

wzywana do złożenia wyjaśnień), podczas której sprawdzane są dokumenty, do

których organ nie miał dostępu na etapie weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy.

Tym samym, brak jest często możliwości, aby przed rozpatrzeniem dołączonych do

wniosku o płatność dokumentów, ARiMR mogła stwierdzić zaistnienie okoliczności

świadczących o sztucznym stworzeniu warunków do uzyskania przez stronę pomocy.

Należy zwrócić uwagę, że w trakcie badania mogą zostać ujawnione fakty, które

dotychczas nie były brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji, a są istotne dla

rozstrzygnięcia. Art. 21 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu

rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego

na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2017 r. poz. 562 ; dalej jako "ustawa

PROW") stanowi, iż: "W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy

organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest

obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy." Tym

samym ARiMR zobowiązana jest rozpatrzyć ponownie całość materiału

dowodowego.

Ponadto podnieć należy, że jak to m.in. zostało potwierdzone w wyroku

Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2013 r., (sygn. akt. II GSK

2138/11 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) "Organ dokonujący

płatności (organ Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) ma obowiązek

badać, czy w kolejnym roku spełnione są warunki do otrzymania kolejnej części

pomocy. Sam fakt pozostawania w rejestrze grup, nie może stanowić

wystarczającego warunku do uzyskania płatności. Wskazane okoliczności dotyczące

niespełnienia przez Grupę warunków art. 2 i art. 3 ustawy gpr, są jedną z przesłanek

wskazujących na fakt stworzenia przez Stronę sztucznych warunków, o których

mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011".

Sąd wskazuje, że organ nie kwestionował spełniania przez Grupę formalnych

warunków koniecznych do uzyskania statusu grupy producentów rolnych, gdyż

odmienną kwestią jest spełnienie formalnych warunków do uzyskania statusu grupy

producentów rolnych, o czym decydował właściwy miejscowo marszałek

województwa, a odmienną spełnienie przesłanek do otrzymania pomocy finansowej

w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 określonych w

i przepisach wspólnotowych czy też krajowych. Uznanie formułowanego w tym

zakresie zarzutu skargi prowadziłoby do sytuacji, w której rola organu sprowadzona

zostałaby wyłącznie do naliczenia wysokości pomocy, gdyż sam fakt wpisania grupy

do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa przesądzałby o zasadności

przyznania pomocy. Taką możliwość wyklucza tymczasem art. 60 rozporządzenia nr

1306/2013, który nakazuje badanie, czy przyznanie pomocy nie jest konsekwencją

sztucznego stworzenia przez beneficjenta warunków do uzyskania pomocy.

Pogląd powyższy w chwili obecnej jest poparty ugruntowanym orzecznictwem,

także Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tym samym Sąd w składzie

rozpoznającym sprawę niniejszą nie podziela stanowiska zajętego prze tut. Sąd w

sprawach o sygn. akt V SA/Wa 1618/18 i V SA/Wa 1643/18 tj. dotyczących odmowy

przyznania wsparcia za 3 i 4 rok działalności .

Grupie odmówiono przyznania pomocy za 5 rok funkcjonowania zarzucając

stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności. Na mocy art. 60

Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17

grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i

monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr

165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008

(Dz. U. UE L z 20 grudnia 2013 r., Nr 347 s. 549 i nast., dalej jako: "rozporządzenie

nr 1306/2013"), bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani

prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego

prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania

takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego

prawodawstwa.

Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 działania

nakierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami

prawa wspólnotowego (unijnego) mającymi zastosowanie w danym przypadku

poprzez sztuczne stwierdzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do

nieprzyznania lub wycofania korzyści. Przepis ten stanowi generalną klauzulę

pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez

podmioty celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy

unijnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2017 r.,

sygn. akt II GSK 1462/17, dostępny w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako: "TSUE"). Zgodnie z

utrwalonym orzecznictwem TSUE podmioty nie mogą powoływać się na normy

prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (zob. m.in. wyrok

z 12 maja 1998 r., w sprawie C-367/96 K. i in., dostępny na stronie internetowej:

https://curia.europa.eu). Przy interpretacji regulacji przewidującej klauzulę dotyczącą

przypadków obchodzenia prawa sięgnąć trzeba do w wyroku TSUE z 12 września

2013 r., w sprawie C-434/12, który odnosi się do uprzednio obowiązującego art. 4

ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 – to jest przepisu o zbliżonym brzmieniu do

aktualnego art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 – a zgodnie z którym, nie

naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz

beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki

wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami

danego systemu wsparcia.

W wyroku w sprawie C-434/12 Trybunał stwierdził, że art. 4 ust. 8

rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki

stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu

subiektywnego. Wymaga to zatem zaistnienia po pierwsze, ogółu obiektywnych

okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek

przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te

uregulowania nie został osiągnięty (element obiektywny), a po drugie, woli uzyskania

korzyści wynikających z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych

dla jej uzyskania przesłanek (element subiektywny; pkt 29 cytowanego wyroku).

Organ II instancji stworzenie sztucznych warunków wywiódł z faktu, że z

potencjału produkcyjnego jednego z członków Grupy – M. G. została

wydzielona część , na której rozpoczęła działalność K. R. . Nastąpiło to

bezpośrednio przed powstaniem Grupy, co dodatkowo świadczy , zdaniem organu,

że jedynym celem tego działania było wykreowanie piątego członka Grupy. Organ

podkreślił też powiązania rodzinne i biznesowe ( spółka jawna A.) pomiędzy

członkami Grupy, sprzedaż produktu do podmiotu powiązanego , brak własnego

potencjału produkcyjnego K. R. , a także dysproporcję w jej areale w

stosunku do pozostałych członków Grupy.

Te elementy , w ocenie organu, wskazują na spełnienie zarówno elementu

obiektywnego, jak i subiektywnego , o którym mowa w wyżej powołanym wyroku

TSUE.

Nie jest to stanowisko do końca trafne. Należy wskazać, że działka na której

K. R. rozpoczęła działalność rolniczą w 2011 r. , a więc rzeczywiście

niedługo przed powstaniem Grupy, stanowiła jej współwłasność z M. G. m.

Jednak strona powołuje się na umowę quoad usum. Umowy brak jest w aktach

administracyjnych, co uniemożliwia Sądowi dokonanie jej pełnej oceny. Jak wynika z

treści zaskarżonej decyzji , M. G. i K. R. umowę quoad usum

zawarli w roku 2008 r. Zgodnie z umową , M. G. zakończył korzystanie z

działki nr [...] z dniem 15 sierpnia 2011 r., dokonując zbioru zasiewów. Twierdzi, że

rezygnacja z produkcji podyktowana była koniecznością wykonania umowy zgodnie z

jej treścią .

Należy zauważyć, że współwłasność polega na tym, że dana rzecz należy

niepodzielnie do wszystkich współwłaścicieli, zaś każdemu ze współwłaścicieli

przysługują wszystkie atrybuty prawa własności. Niepodzielność oznacza, że

każdemu ze współwłaścicieli przysługuje prawo do całej rzeczy, a nie do jej części

odpowiadającej udziałowi (art. 195 k.c.). Nie można jednakże zgodzić się z

wnioskami organu wyciągniętymi na podstawie art.195 k.c. w stosunku do K.

R. , które uznał organ II instancji. Organy przyjęły, że K. R. nie

może być uznana za samodzielnego członka grupy producentów, ponieważ posiada

nieruchomość rolną jedynie we współwłasności z M. G. , co oznaczać ma

że Grupa nie składa się z minimalnej ilości członków. Zdaniem Sądu –zgodnie z

prawem - współwłaściciele nieruchomości mogli uregulować korzystanie z działki, a

zatem od momentu przejęcia w posiadanie gruntów położonych na działce [...]

działalność rolnicza prowadzona jest przez K. R. i od 2012 roku to ona

wnioskuje o płatności na te grunty. Przejęcie w posiadanie gruntów na działce

ewidencyjnej nr [...] położonej w S. przez K. R. było

następstwem wygaśnięcia umowy quoad usum i zawarciem między

współwłaścicielami nowej umowy w dniu 16.08.2011 r. ustalającej nowy sposób

korzystania z gruntów.

Również , przyjmując za punkt wyjścia umowę quoad usum, zamiar podjęcia

działalności rolniczej był już ustalony znacznie wcześniej. Tym samym nieuprawnione

jest wysnuwanie z tego samego faktu, tj. podjęcia działalności rolniczej przez K.

R. w dniu 16.08.2011 r., wniosku o rozdrobnieniu produkcji i zamierzonym

bezpośrednim działaniu nastawionym na uzyskanie wyłącznie pomocy finansowej.

K. R. jako współwłaściciel miała prawo skorzystać z dobrodziejstwa

umowy quoad usum w momencie, który już wcześniej został przez strony

zaplanowany w umowach. Przy podziale quoad usum z nieruchomości korzysta

każdy ze współwłaścicieli w umówionym czasie lub w określonej części.

Zgodzić się ze stroną skarżącą należy, że umowa quoad usum nie wymaga

określonej formy i może dojść do skutku poprzez takie zachowanie współwłaścicieli,

które w danych okolicznościach nie budzi wątpliwości co do ujawnionej w taki sposób

ich woli (art. 65 k.c.). Umowa taka może być zawarta także w sposób dorozumiany.

Nie muszą być w niej określone zasady podziału korzyści i dochodów oraz wydatków

i ciężarów. Dokonując takiego podziału strony umawiają się również w sposób

dorozumiany, że ciężary i wydatki dotyczące zajętej części rzeczy ponosi tylko ten,

kto z niej korzysta z wyłączeniem innych (porównaj postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 19 października 2012r. V CSK 526/11, niepubl.).

Nie rozporządza się w ten sposób własnością, ani nie ingeruje w udziały we

współwłasności, a tylko określa sposób korzystania, jest to jednak określenie

wiążące kontrahentów , którzy umowę muszą wykonywać zgodnie z jej treścią ( art.

354 k.c.).

Wynika z powyższego, że współwłaściciele nie mieli obowiązku zawierania

umowy quoad usum, ponieważ wystarczyłoby uzewnętrznione zachowanie K.

R. poprzez dokonanie zasiewów i zbiorów i dorozumiana zgoda M.

G. na te czynności by uznać, że strony dokonały podziału quoad usum.

Subiektywna ocena organu I instancji co do pozorności umów quoad usum

zawieranych pomiędzy M. G. a K. R. , uznana przez organ II

instancji jest oceną dowolną i nie popartą żadnymi kontrdowodami. Tym samym

obydwa organy naruszają art. 75 § 1 k.p.a. uznając, że wyłącznie umowa co najmniej

z datą pewną może być dowodem tego, że strony w ten sposób ustaliły korzystanie

ze wspólnej nieruchomości.

W ocenie organów pomoc jest przeznaczona dla podmiotów będących

producentami, a nie podejmującymi produkcję. W tej kwestii Organ opiera się na

uzasadnieniu orzeczenia WSA w Warszawie z dnia 13.04.2015 r. sygn. akt V SA/Wa

3538/14, którego stan faktyczny zupełnie odbiega od stanu faktycznego w

przedmiotowej sprawie. Orzeczenie zostało wydane w sprawie, w której utworzono

grupy producentów rolnych z 5 członków, w sytuacji gdy 3 członków prowadziło

działalność rolniczą wyłącznie na dzierżawionych gruntach - wcześniej będących w

posiadaniu innego członka - i rozpoczęło działalność dopiero wraz z

wydzierżawieniem gruntów, bezpośrednio przed założeniem grupy. Organy ARiMR

uznały - co następnie stwierdził również Sąd - że doszło do podziału gospodarstwa,

celem umożliwienia skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów

prawa. W sprawie dotyczącej A. Sp. z o.o. nie mamy do czynienia z

podziałem gospodarstwa poprzez wydzierżawienie gruntów przez jednego członka

grupy innemu członkowi. M. G. i K. R. są współwłaścicielami

gruntów położonych na działce ewidencyjnej o nr [...] położonej w S.

Współwłasność jest prawem niepodzielnym. Niepodzielność oznacza, że każdemu

ze współwłaścicieli przysługuje prawo do całej rzeczy, a nie do jej części

odpowiadającej udziałowi (art. 195 k.c.). Strony jedynie mogą umówić się co do

korzystania z rzeczy.

Należy też zauważyć, że faktu stworzenia sztucznych warunków w celu

uzyskania korzyści niezgodnych z celami wsparcia nie można wywodzić jedynie z

minimalnej produkcji K. R. . Przepisy dotyczące funkcjonowania grup

producentów rolnych nie wprowadzają limitu produkcji w odniesieniu do każdego z

członków grupy, lecz określają minimalny roczny limit produkcji całej Grupy ( tak NSA

w sprawie II GSK 382/11 z 17 kwietnia 2012 r.). Jak wskazał w w/w. wyroku

Naczelny Sąd Administracyjny, w rozporządzeniu z dnia 9 kwietnia 2008 r., określono

minimalne roczne wielkości produkcji towarowej, w tym także w zakresie nasion zbóż

i nasion roślin oleistych, w odniesieniu do jednego podmiotu, a mianowicie grupy

producenckiej. Gdyby rzeczywiście warunkiem uzyskania wsparcia było wytworzenie

przez każdego z członków grupy, w każdym roku działalności, ziarna zbóż, dla

produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona, prawodawca z

pewnością owe limity minimalnej produkcji odniósłby do poszczególnych członków

grupy. Zdaniem Sądu, obowiązku wykonywania corocznie określonej produkcji przez

każdego członka grupy nie można domniemywać. Wspólna realizacja celów

wskazanych w art 35 rozporządzenia nr 1698/2005, przez poszczególnych członków

grupy producenckiej nie oznacza, że każdy z nich musi dokonywać wszystkie te

czynności odrębnie, w tym także w zakresie czynności w postaci produkcji ziarna

zbóż, dla produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona".

W zaskarżanej decyzji organ dowodzi, że K. R. jako

"najmniejszy" producent produktu ze względu na który Grupa została uznana

funkcjonuje w grupie tylko po to, by spełnić warunek minimalnej liczby członków

Grupy – z uwagi na opisana powyżej okoliczność rozpoczęcia działalności rolniczej,

dysproporcję w posiadanym potencjale produkcyjnym, a także brak niezależności w

zakresie środków produkcji ( brak własnej bazy ). Niewątpliwie są to elementy, które

mogą wskazywać na zaistnienie sztucznych warunków, jednak nie są one

wystarczające. Aby je wykazać organy winny udowodnić stronie zamiar ( element

subiektywny), co wymagałoby w pierwszej kolejności skutecznego podważenia

wiarygodności wspominanej umowy quoad usum.

W ocenie Sądu, ciężar udowodnienia niespełnienia celów w niniejszej

sprawie ciąży na organach. W szczególności nie można pominąć i nie oceniać w

ogóle wyjaśnień strony i dowodów składanych w trakcie postępowania.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się że "stwierdzenie przez

organ, iż doszło do sztucznego stworzenia przez skarżącą warunków do uzyskania

płatności, możliwe jest dopiero w wyniku spójnego podsumowania zdarzeń

wywołanych przede wszystkim działaniem zainteresowanej strony ubiegającej się o

tę płatność. Konieczna jest także równoczesna wszechstronna i logiczna ocena tych

wszystkich okoliczności wynikających z wniosku innego podmiotu czy podmiotów

oraz ich innych działań, świadczących o zamiarze innego niż typowe w danych

okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków

faktycznych lub prawnych ukierunkowanych wyłącznie na to, by osiągnąć

zamierzony przez beneficjenta skutek prawny w postaci pomocy. Punktem

odniesienia przeprowadzanej przez organ oceny powinny być cele ustanowione

przez prawodawcę unijnego i krajowego, uzasadniające przyznanie płatności, a

obowiązkiem Sądu oceniającego zgodność z prawem decyzji w tym przedmiocie jest

zbadanie czy organ wykazał w sposób staranny, wszechstronny, logiczny i

przekonywujący, że miało miejsce sztuczne, pozorne w istocie, stworzenie warunków

wymaganych do otrzymania płatności, w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami

systemu wsparcia. Konieczne jest zatem dokładne określenie nie tylko korzyści

finansowej, którą miała zamiar osiągnąć skarżąca, ale również celu płatności, o którą

ubiegało się skarżąca, a który zdefiniowany został w art 35 ust.1 rozporządzenia nr

1698/2005. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że

w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji

administracyjnych na podstawie przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów

wiejskich, Organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to

na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do

okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia

wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i

załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym

stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym, przeniósł ciężar

dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. W istocie więc na stronie

ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty

spełnia warunki do ich uzyskania. W odniesieniu do treści art. 21 ust. 3 in fine ustawy

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie może jednak umykać z pola widzenia,

że to organ wywodzi skutki prawne (odmawiając płatności) z zarzutu tworzenia

sztucznych warunków do otrzymania wsparcia i to na organie ciąży obowiązek

wykazania tych sztucznych warunków. Ustalenia takie winny zaś w sposób nie

budzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie

rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę

rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za

niekompletne i niewystarczające do wykazania sztucznego stworzenia przez dany

podmiot warunków w cela uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu

wsparcia" ( vide: wyrok NSA z dnia 28.03.2017 r., II GSK 138/17). Równocześnie

podkreśla się, że nie może umykać z pola widzenia, że to organ wywodzi skutki

prawne (odmawiając płatności) z zarzutu tworzenia sztucznych warunków do

otrzymania wsparcia; to na organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych

warunków. Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący żadnych wątpliwości

wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału

dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia (vide: wyrok NSA z dnia

28.03.2017 r. sygn. akt II GSK 1960/15). Jak już wyżej zostało wskazane analiza

organu w przedmiotowej sprawie powinna się ograniczać do stwierdzenia, czy

zachodzą obiektywne i subiektywne okoliczności, pozwalające na stwierdzenie, że

nie może zostać osiągnięty któryś z celów określonych w art. 35 Rozporządzenia nr

1698/2005.

Zarówno doktryna jak i orzecznictwo sądów administracyjnych akcentuje

konieczność wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu II

instancji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów

podnoszonych przez strony w toku postępowania (por. np. P. Przybysz - Kodeks

postępowania administracyjnego. Komentarz LEX 2017, wyrok Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 979/16,

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 marca 2017

r., sygn. akt II SA/Rz 1464/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w

Warszawie z dnia 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 180/05). W wyroku z dnia

20 grudnia 1999 r., sygn, akt IV SA 274/97 (LEX nr 48234), Naczelny Sąd

Administracyjny stwierdził, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie

merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać

wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w

uzasadnieniu swej decyzji. Żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte

także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego

o podstawowym znaczeniu jest również przywołanie w tym względzie treści

odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji.

W ocenie Sądu, organ nie wykazał, że nie wszyscy członkowie grupy

prowadzili działalność rolniczą przed założeniem grupy. Organ twierdzi, że K.

R. rozpoczęła działalność rolniczą w 2012 r. bezpośrednio przed

założeniem grupy. Jak wynika natomiast z wyjaśnień strony, a także powoływanej

umowy quoad usum , której prawdziwości organom dotychczas nie udało się

zakwestionować, K. R. już od 16.08.2011 r. rozpoczęła działalność

rolniczą - planowała i dokonywała prac polnych oraz zasiewów. W 2012 roku złożyła

pierwszy wniosek obszarowy, dokonała też wpisu do ewidencji producentów.

Zaprzecza , że miało to na celu wykreowanie piątego członka grupy, zaś organowi

nie udało się tego twierdzenia skutecznie zakwestionować.

Na koniec należy zauważyć, że zarzuty organu I instancji były dalej idące,

aczkolwiek naszkicowane w uzasadnieniu decyzji niezwykle pobieżnie . Dotyczyły

także podziału gospodarstwa H. G. po rozwodzie ( co jest ewidentnie

nietrafne ), przesunięć majątkowych pomiędzy M. G. a matką ( brak

związku czasowego z powstaniem Grupy), ale także ze sprzedażą prawie całej

produkcji Grupy do podmiotu powiązanego z Grupą. Te okoliczności nie znalazły

swojego miejsca w rozważaniach organu II instancji. Ponieważ organ odwoławczy

wychodzi od powiązań pomiędzy poszczególnymi członkami Grupy nie jest do końca

jasne czy podtrzymuje zarzuty organu I instancji , co w sposób oczywisty narusza

obowiązek wyczerpującego zgromadzenia i oceny materiału dowodowego. Organ

powinien wyraźnie wskazać czy podtrzymuje stanowisko organu I instancji czy też się

z niego wycofuje. Należy też pamiętać, że każdy dokument czy też okoliczność, na

którą się organy powołują w swych orzeczeniach, powinny znajdować się w aktach

sprawy, aby umożliwić kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Jest to odrębne

postępowanie, nawet jeśli pewne okoliczności wynikają ze spraw o płatności za lata

wcześniejsze, dowody powinny zostać przeprowadzone stosownie do wymogów

k.p.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ponownie rozważy czy można

zarzucić Grupie stworzenie sztucznych warunków do otrzymania płatności, a także

rozważy spełnienie innych warunków , od których to prawo i jego wysokość zależą

(sprzedaż poza grupę).

Mając na względzie treść art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 200 p.p.s.a. należało

orzec jak w sentencji.