Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 678/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 5 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 2 lit. a i b oraz art. 30
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na wspieranie gospodarowania na obszarach górskich na rok 2012 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] spółka

z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] lipca 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. Nr [...] z [...] lutego 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2012 rok.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 15 maja 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) [...] sp.

z o.o. (zwana dalej: skarżąca, spółka, beneficjent) złożyła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (zwany dalej: Kierownik BP, organ I instancji) wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2012 rok (zwana także: płatność ONW). We wniosku spółka zadeklarowała grunty rolne o powierzchni wynoszącej 65,30 ha.

Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2013 r. Kierownik BP orzekł

o odmowie przyznania płatności ONW na 2012 rok. Na skutek złożonego odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (zwany dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) decyzją nr [...] z [...] lutego 2014 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 października 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 414/14, po rozpoznaniu skargi spółki, orzekł o uchyleniu zaskarżonej

i poprzedzającej ją decyzji.

W okresie od 14 do 16 maja 2014 r. do organu I instancji wpłynęło 7 wniosków spółki (tzw. wniosków transferowych) o wstąpienie do postępowań w sprawie

o przyznanie płatności na 2012 rok - w związku z następstwem prawnym - po [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. (który został następnie co do płatności ONW wycofany). Według załączonego do ww. wniosków postanowienia Krajowego Rejestru Sądowego z 14 lutego 2014 r. sygn. akt [...] skarżąca przejęła dziewięć podmiotów o nazwach: [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o. [...] sp. z o.o.

W dniu 15 maja 2012 r. do organu I instancji wpłynął wniosek [...] sp.

z o.o. o przyznanie płatności ONW na 2012 rok. Do płatności wnioskodawca zadeklarował grunty o powierzchni [...] ha. Decyzją nr [...] z [...] listopada 2013 r. Kierownik BP orzekł o odmowie przyznania płatności ONW na 2012 rok. Na skutek złożonego odwołania Dyrektor ARiMR, decyzją nr [...] z [...] lipca 2014 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu 15 maja 2012 r. do organu I instancji wpłynął wniosek [...] sp. z o.o. o przyznanie płatności na 2012 rok. Do płatności ONW wnioskodawca zadeklarował grunty o powierzchni [...] ha. Decyzja załatwiająca ww. wniosek nie została wydana.

Również w dniu 15 maja 2012 r. do organu I instancji wpłynął wniosek [...] sp. z o.o. o przyznanie płatności na 2012 rok. Do płatności ONW wnioskodawca zadeklarował grunty o powierzchni [...] ha. Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2013 r. Kierownik BP orzekł o odmowie przyznania przedmiotowej płatności. Na skutek złożonego odwołania Dyrektor ARiMR, decyzją nr [...] z [...] stycznia 2014 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Ww. decyzja została zaskarżona do sądu, a postępowanie sądowe pozostaje w toku.

W dniu 15 maja 2012 r. do organu I instancji wpłynął wniosek [...] sp.

z o.o. o przyznanie płatności na 2012 rok. Do płatności ONW wnioskodawca zadeklarował grunty o powierzchni [...] ha. Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2013 r. Kierownik BP orzekł o odmowie przyznania płatności ONW na 2012 rok. Na skutek złożonego odwołania Dyrektor ARiMR, decyzją nr [...]z [...] czerwca 2014 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 października 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 651/14, po rozpoznaniu skargi wnioskodawcy, orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

W dniu 15 maja 2012 r. do organu I instancji wpłynął wniosek [...] sp. z o.o. o przyznanie płatności na 2012 rok. Do płatności ONW wnioskodawca zadeklarował grunty o powierzchni [...] ha. Decyzją nr [...] z [...] października 2013 r. Kierownik BP orzekł o odmowie przyznania przyznaniu płatności ONW na 2012 rok. Na skutek złożonego odwołania organ odwoławczy decyzją nr [...] z [...] listopada 2014 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Ww. decyzja została zaskarżona do sądu, a postępowanie sądowe pozostaje w toku.

W dniu 15 maja 2012 r. do organu I instancji wpłynął wniosek [...] sp.

z o.o. o przyznanie płatności na 2012 rok. Do płatności ONW wnioskodawca zadeklarował grunty o powierzchni [...] ha. Decyzją nr [...] z [...] listopada 2012 r. Kierownik BP orzekł o przyznaniu płatności ONW w wysokości [...] zł.

Decyzją nr [...] z [...] lutego 2016 r. Kierownik BP działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427, zwana dalej: ustawą ONW), § 2 oraz § 8b, § 8c i § 8d rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem ONW), art. 2 lit. a i b oraz art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej (...) (Dz.U.UE.L.2009.30.16, zwane dalej: rozporządzeniem 73/2009), art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74), art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EUROATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwanej dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu wniosku spółki oraz złożonych przez spółkę wniosków transferowych orzekł o odmowie przyznania spółce płatności ONW na 2012 r.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie przez organ, iż składając wniosek o przyznanie płatności spółka nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to pozostawało we władaniu . M.. To P. M. prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo rolne beneficjenta zostało sztucznie utworzone w celu ominięcia modulacji i uzyskania wyższych płatności.

Rozpoznając odwołanie spółki, wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] lipca 2016 r. Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy oraz przepisów regulujących przedmiotową materię organ odwoławczy podał, że rozpoznając wniosek złożony przez spółkę należało także ustalić prawo do płatności,

o które wnioskowały podmioty, od których spółka przejęła grunty i co do których złożone zostały wnioski transferowe.

Wskazał, że w sprawie zaistniała okoliczność stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności, celem obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności. Podał, iż jak zostało szczegółowo wykazane przez Kierownika BP w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w 2012 r. P. M. wspólnie z członkami najbliższej rodziny oraz współpracownikami, zawiązał kilkadziesiąt spółek cywilnych i spółek z o. o., które złożyły odrębne wnioski o przyznanie płatności. Ustalono, że P. i R. M., pozostający wówczas w związku małżeńskim, będąc w posiadaniu odrębnych numerów w ewidencji producentów nadanych osobom fizycznym, utworzyli dodatkowo 9 spółek cywilnych, w których byli jedynymi wspólnikami. Ponadto P. M. oraz jego syn D. M., będąc w posiadaniu odrębnych numerów w ewidencji producentów nadanych osobom fizycznym, utworzyli dodatkowo 25 spółek z o. o., w których byli jedynymi wspólnikami. Podmiot [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. (zarejestrowane odrębnie w ewidencji producentów), w których wspólnikami byli P. M. oraz jego syn D., utworzyli dodatkowo 13 spółek z o. o. [...] sp. z o.o. jest jedynym ujawnionym wspólnikiem dla 6 kolejnych spółek z o.o.

W pozostałych spółkach jednym ze wspólników jest P. M. lub R. M., a drugim wspólnikiem są zamiennie spółki z o. o.

Organ odwoławczy wskazał, iż jak wynika z dokumentów złożonych wraz

z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów (akt notarialny Rep [...] nr [...], postanowienie [...]) skarżąca została zawiązana 25 kwietnia 2012 r., zarząd reprezentuje jej prezes – P. M., natomiast wspólnikami są [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o. Jak wynika z kolei z danych rejestrowych KRS dotyczących wspólników spółki wspólnikami [...] byli P. M. oraz jego syn D. M.. Także wspólnikami [...] byli P. M. i jego syn D. M.. Z dokumentów rejestrowych wynika również, że skarżąca zarejestrowana jest pod adresem ul. Ż. [...],[...], jest to adres tożsamy z adresem zamieszkania P. M..

Według danych rejestrowych (akty notarialne oraz odpisy z KRS) w 2012 r. wspólnikami [...] sp. z o. o., [...] sp. z o. o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., byli P. M. oraz P. D. M.. Jako adres siedziby spółki ww. podmioty wskazały F. [...],[...], z wyjątkiem [...] sp. z o.o., która jako adres siedziby spółki wskazał ul. Ż. [...],[...], (adres tożsamy z adresem zamieszkania P. M.).

Z analizy struktury własnościowej beneficjenta oraz przejętych przez niego spółek wynika, iż bezpośrednio jako wspólnicy występują: P. M., D. M. oraz spółki [...] sp. z o. o. i [...] sp. z o. o. Skład własnościowy obu tych spółek (skupiony w rękach P. M. i D. M. wskazuje, są one jedynie inną formą prawną posiadanego przez P. M. gospodarstwa. Ponadto, podmioty zarejestrowane w 2012 r. wskazały jako swoją siedzibę adres ul. Ż. [...]- tożsamy z adresem zamieszkania P. M. lub też, w przypadku spółek zawiązanych w latach 2009-2010 ten sam adres tj. F. [...]. W praktyce taki sam był również zakres ich działalności. Wykonawcą większości prac agrotechnicznych na deklarowanych w ciągu kolejnych lat gruntach rolnych była firma P. M. tj. [...]., lub spółka [...] sp. z o.o. (w której P. M. - pośrednio poprzez podmioty będące jej wspólnikami - miał większość udziałów). Wskazane podmioty w ramach świadczenia usług, każdorazowo udostępniały zarówno konieczne do wykonania prac maszyny rolnicze jak i pracowników.

Dyrektor ARiMR podał, że wszystkie podmioty, w których głównym udziałowcem jest P. M., zajmując tą samą siedzibę, zadeklarowały do płatności grunty rolne położone w innych województwach, dodatkowo w gospodarstwie rozproszonym na kilka powiatów, co oceniając jednostkowo, ze względu na odległość od siedziby znacząco zwiększa ponoszone koszty ogólne prowadzenia gospodarstwa ekologicznego (ze swojej natury wysokonakładowego) i podważa sens ekonomiczny takiej działalności. Jednocześnie pomimo pozornego rozproszenia, analiza gruntów zadeklarowanych przez całą grupę podmiotów związanych z P. M. wykazuje zadziwiającą i nieprzypadkową, zbieżność ich położenia. Podał, iż o ile zrozumiałym dlań (pomijając wszystkie inne dowody zgromadzone w sprawie) byłoby zdeklarowanie przez skarżącą gospodarstwa rolnego położonego głównie w woj. [...] odrębnie od gospodarstwa rolnego zgłoszonego bezpośrednio przez np. [...], położonego w województwie [...], to budzi jego wątpliwość cel odrębnego deklarowania do płatności przez podmioty mające tego samego właściciela, zajmujące tą samą siedzibę, a przede wszystkim prowadzące identyczny rodzaj działalności, gruntów położonych de facto obok siebie (np. w powiecie [...] oraz [...] zgłoszonych odrębnie przez P. M. oraz [...] sp. z o.o., w powiecie [...] przez [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o., w powiecie [...] przez [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o.). Wskazał także, że z przeprowadzonej analizy wynika, iż wszystkie grunty zadeklarowane do płatności przez beneficjenta oraz pozostałe spółki, których beneficjent jest następcą prawnym nie stanowią własności tej spółki. Właścicielem tych gruntów jest skarb państwa (znajdują się w zasobach ANR) lub inne osoby fizyczne,

a zarówno spółka jak i pozostałe podmioty użytkują je bezumownie lub w ramach poddzierżawy od P. M. (ewentualnie [...] sp. z o.o.).

Swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy podmiotami wykazane w decyzji organu I instancji również nie wskazuje, że zgłaszane grunty były posiadane przez beneficjenta, gdyż posiadanie powinno mieć charakter trwały.

W decyzji wykazano, iż w latach 2005-2014, średnio co dwa lata zmieniały się podmioty deklarujące grunty rolne objęte analizą. W ciągu 9 lat grunty te deklarowało łącznie 24 podmioty. Z powyższego wynika, że analizowane działki były swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami, które łączy wspólnik – P. M.. Umowy przeniesienia posiadania przedmiotowych gruntów zawierane pomiędzy ww. podmiotami miały stanowić jedynie uzyskanie formalnego tytułu do pozornego wydzielenia gruntów.

Stwierdził dalej, że jak wynika z analizy dokumentów zgromadzonych w ramach wniosków o wpis do ewidencji producentów i dokonywanych w tej ewidencji zmian, dla wszystkich analizowanych podmiotów wskazano konto bankowe, którego właścicielem był P. M. lub jego syn D. M.. Zatem środki pieniężne z tytułu płatności dla poszczególnych spółek, miały być przekazane na konto bankowe ww. osób. Według organu odwoławczego (ok. połowy 2013 r.), po wszczęciu przez organ

I instancji postępowań wyjaśniających na okoliczność tworzenia sztucznych warunków, wszystkie analizowane podmioty dokonały zmiany kont bankowych na własne. Ponadto pomimo różnej formy organizacyjnej ww. podmiotów, to P. M. występował

w ich imieniu w postępowaniach przed organami ARiMR. Świadczą o tym przede wszystkim zebrane w ramach prowadzonych postępowań dla ww. podmiotów dokumenty, oświadczenia, zeznania jak też złożone środki odwoławcze - odwołania

i skargi.

Zauważył, iż Kierownik BP uwzględnił złożone w toku postępowania wnioski dowodowe spółki o przesłuchanie świadków oraz innych dowodów i wezwał skarżącą jak i przejęte przez nią podmioty (czynności te miały miejsce jeszcze przed następstwem prawnym) do wykazania posiadania gruntów i ich użytkowania. Jednak żaden z wezwanych podmiotów, nie wykazał faktu rzeczywistego posiadania w 2012 r. zadeklarowanych gruntów rolnych oraz prowadzenia na nich odrębnych gospodarstw rolnych. Nie okazano jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej posiadanie gruntów objętych deklaracją i odrębne zarządzanie nimi, jak też żadnej dokumentacji dotyczącej posiadania maszyn rolniczych, czy też budynków wykorzystywanych do prowadzenia działalności rolnej. Nadawca, którym w każdym przypadku był P. M., w celu wykazania odrębności prowadzonych przez poszczególne podmioty gospodarstw, składał niemal identyczne (nie wyłączając identycznego sposobu ich sformatowania) merytorycznie pisma, w których zmieniał się jedynie podmiot, którego pismo dotyczyło. Według złożonych (w związku z wezwaniami organu I instancji) dokumentów, wszystkie analizowane podmioty, w 2012 r. (oraz latach uprzednich) zleciły wykonanie usług rolnych przedsiębiorstwu P. M. tj. [...] oraz spółce [...] sp. z o.o., przy czym w imieniu zleceniodawcy występuje D. M. oraz dyrektor zarządzający poszczególnych spółek, a w imieniu zleceniobiorców (zarówno [...] jak i [...] sp. z o.o.) występuje P. M.. Dodatkowo niemal wszystkie analizowane podmioty (poza [...] sp. z o.o.), niezależnie od województwa, w którym położone są deklarowane przez nie grunty, zleciły wykonanie usług rolnych S. K., przy czym P. M. wraz z dyrektorem zarządzającym występował w imieniu poszczególnych podmiotów, jako zleceniodawców. Z kolei, zgodnie z załączonymi fakturami, usługi wykonane przez S. K. dla wszystkich podmiotów zostały uregulowane w formie gotówkowej z zadatku wypłaconego przez P. M.. Faktury wystawione za usługi rolne świadczone przez [...] oraz [...] sp. z o.o. w zależności od okresu ich wystawienia podpisały M. P., R. T. lub P. M.. Zgodnie z dostarczonymi fakturami, materiał siewny (proso) dla każdego z podmiotów dostarczył [...] świadczący dla tych podmiotów usługi rolne. Drugi z usługobiorców tj. [...] sp.

z o. o., każdorazowo nabywał od analizowanych podmiotów pozostałości po zbiorach. Faktury, odnośnie sprzedaży wszystkim analizowanym podmiotom materiału siewnego jak i sprzedaży przez te podmioty pozostałości po zbiorach podpisywał P. M.. Powyższe w ocenie organu odwoławczego wskazuje, że w związku

z prowadzoną przez poszczególne podmioty działalnością, nastąpiła odrębna produkcja płodów (choć nie można ich nazwać rolnymi) w postaci masowo tworzonej dokumentacji, mającej wykazać prowadzenie przez nie odrębnych gospodarstw rolnych.

Ponadto, pomimo wielokrotnych wezwań znacznej liczby świadków na przesłuchanie zgłosiła się jedynie R. T.. Natomiast M. P.

i M. D. złożyli oświadczenia, iż poszczególne podmioty (spółki, których spółka jest następcą prawnym) prowadziły gospodarstwa rolne na własną rzecz, rachunek i ryzyko, prowadziły odrębną gospodarkę kasową, księgowość, same decydowały o jakie płatności występować. Prezes i pełnomocnicy mieli zawsze pełną swobodę w zarządzaniu gospodarstwami i nikt nie ingerował w to jak nimi zarządzali. Według zeznań R. T. w latach 2010-2014 była ona zatrudniona na stanowisku księgowej w firmie [...], która wykonywała usługi rolnicze dla [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., [...] s.c.. [...] sp. z o.o., [...] s.c., [...] s.c., [...] sp. z o.o. (świadek nie pamiętała jednak jakim spółkom w jakim konkretnie okresie). Firma [...] posiadała własny sprzęt, świadek nie wie gdzie był przechowywany i czy był oddawany w użytkowanie osobom trzecim. R. T. w ramach wykonywanej pracy współpracowała z M. P., W. K., A. R., M. D., oraz innymi pracownikami zatrudnionymi sezonowo na umowę o dzieło. W tym okresie pomagała również R. M. w prowadzeniu księgowości w kilku spółkach cywilnych. Pomagała również nieodpłatnie M. P. przygotowywać dokumenty do księgowości [...] sp. z o.o. W tym czasie (w jakich latach dokładnie nie pamięta) na podstawie protokołów

z wykonanych prac na danym polu wystawiane były przez firmę [...] "faktury rolnicze" dla [...] sp. z o.o. Prace na pewno wykonywane były na sprzęcie należącym do P. M.. Siedzibą firmy [...] był adres B. ul. K. [...], natomiast miejscem pracy świadka było mieszkanie na ul. Ż. [...],[...].

Ponadto, jak wynika z protokołu z przesłuchania (z [...] listopada 2015 r.) M. W. pracownika firmy [...], a w okresie późniejszym pracownika [...] sp. z o.o., o wszystkich pracach decydował P. M., który swoje decyzje przekazywał kierownikom, a ci przekazywali je pracownikom. P. M. po zakończeniu prac w jednym dniu, informował

o miejscu pracy w dniu następnym. Ww. kilka razy jeździł osobiście w celu zakupu ziarna prosa, a gotówkę na uregulowanie zapłaty otrzymywał od P. M.. Prace rolne wykonywał wraz z A. R., Z. B., K. R., S. W., R. W., P. K.k, J. K., R. T., oraz panem K. z B. w, a z kierownictwa z W. K., M. D., M. P. oraz z panią K., której nazwiska nie pamięta. Świadek pracował sezonowo do 2013 r., a miejscem jego pracy był cały kraj. W ostatnich latach jego pracy dla M.) świadek był nawet dyrektorem zarządzającym w [...] sp. z o.o., o czym zdecydował P. M.. Jak wskazał, poza dopilnowaniem jednego zlecenia, innych zadań nie miał..

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Dyrektor ARiMR stwierdził, że dla wszystkich analizowanych podmiotów wskazano konto bankowe którego właścicielem był P. M. lub jego syn – D. M.. Zatem środki pieniężne z tytułu płatności dla poszczególnych spółek, miały być przekazane na konto bankowe ww. osób. Przedstawione działania P. M., świadczą jedynie o tym, iż jest to jedno gospodarstwo rolne prowadzone przez jedną osobę, P. M., zarządzane przez niego, w których on jest główną osobą decyzyjną. Wyodrębnienie innych podmiotów z jednego gospodarstwa rolnego, może jedynie świadczyć o stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania wyższych płatności z UE, bowiem powiązanie osobowe pomiędzy poszczególnymi spółkami powoduje, że pomimo wielości występujących podmiotów, w proces pozyskiwania płatności z Unii Europejskiej zaangażowane są te same osoby. Wskazane w uzasadnieniu decyzji obu instancji podmioty są także powiązane ze sobą organizacyjnie, przez co nie można w ich przypadku mówić o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Powiązania organizacyjne przejawiają się w pierwszej kolejności w fakcie dokonywania licznych przekształceń prawnych poszczególnych podmiotów, co skutkuje składaniem kolejnych wniosków transferowych oraz multiplikuje postępowania w przedmiocie przyznania płatności. Powiązania organizacyjne pomiędzy spółkami przejawiają się także w swobodnym i niezależnym od miejsca położenia działek przenoszeniu posiadania działek rolnych, poszczególne działki rolne deklarowane są w kolejnych latach przez różne spółki i samego P. M., przy czym potwierdzeniem ewentualnego przeniesienia posiadania działek rolnych mają być oświadczenia, gdzie w imieniu różnych spółek występują te same osoby. Pomiędzy ww. podmiotami występują powiązania o charakterze osobowym oraz organizacyjnym powodujące, że podmioty te nie prowadzą samodzielnie działalności rolniczej, a jedynym celem ich utworzenia było uzyskanie nienależnych płatności. Ww. podmioty powiązane są ze sobą osobowo - poprzez osobę P. M., który we wszystkich spółkach pełni funkcję umożliwiającą sprawowanie kontroli nad tymi podmiotami - wspólnika, prezesa zarządu, prokurenta bądź pełnomocnika. Ponadto podobne funkcje w spółkach sprawują także członkowie rodziny P. M. m.in. D. M., R. M., oraz inne osoby, których nazwiska powtarzają się w większości podmiotów: M. P., M. P., M. D., W. K.. Powyższe występuje zarówno bezpośrednio, jak pośrednio, gdzie wspólnikiem spółki występującej o płatności jest, oprócz wymienionych osób, także inna spółka,

w której skład osobowy jest zbliżony. Powoduje to, że mimo pozornej wielości podmiotów działalność rolnicza prowadzona jest de facto przez te same osoby. Aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkunastu spółek kapitałowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi.

Podkreślił, że w przebiegu całego postępowania, wykazane zostało, że

w sprawie nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej. Powyższe jest sprzeczne z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominiecie przepisów, narusza tym samym art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95.

Weryfikacja wniosku o przyznanie pomocy, jak również innych wniosków złożonych do organu, wykazała istniejące powiązania osobowe pomiędzy spółkami

i P. M.. Powiązania te w zakresie udziału P. M.

w każdym z postępowań wszczętych na wniosek wymienionych w decyzji spółek, dały podstawę do stwierdzenia, iż zachodzą uzasadnione podstawy do twierdzenia, że P. M. stworzył sztuczne warunki uzyskania pomocy, poprzez chęć przysporzenia na rzecz utworzonych spółek kapitałowych wielokrotności maksymalnego limitu pomocy przysługującemu jednemu beneficjentowi.

Podkreślił, że skarżąca sama nie prowadziła działalności rolniczej, zatrudniała firmę, której de facto właścicielem był sam P. M., nie wykazała, czy to na jej ryzyko i rachunek były prowadzone prace rolne, nie wykazała też czy plon był zbierany

i jakie było jego wykorzystanie. Nie może być zatem mowy w takiej sytuacji

o zwiększeniu wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, czy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie na terenie, który skarżąca wskazała we wniosku o przyznanie kwestionowanej płatności. Nieruchomości położone są bowiem na terenach bardzo odległych od siedziby spółki, od miejsca zamieszkania wspólników, czy też firmy, która miała prowadzić prace agrotechniczne na deklarowanych gruntach.

Wywiódł, że samo założenie kolejnego podmiotu prawa handlowego przez tę samą grupę osób, prowadzącą działalność rolniczą, nie będzie oznaczać automatycznie wykreowania nowego rolnika i gospodarstwa. Fakt, że nowa osoba prawna jest założona przez grupę osób fizycznych lub prawnych posiadającą już status rolnika,

w świetle ww. definicji rolnika i gospodarstwa określonej w art. 2 lit. b rozporządzenia 73/2009, wyklucza uznanie takiej osoby za nowego rolnika, w sytuacji zarządzania tym "nowym" gospodarstwem przez te same osoby czy grupę osób. Stwierdził, że to P. M. jest rolnikiem prowadzącym działalność rolniczą w posiadanym przez niego gospodarstwie. Działalność ta była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To P. M. uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, którego część była przedmiotem deklaracji we wniosku złożonym przez spółkę. Zatem grunty rolne zgłaszane przez beneficjenta oraz pozostałe analizowane podmioty, były de facto zarządzane przez tą samą osobę – P. M., a grunty zgłaszane do płatności odrębnie przez P. M. oraz spółki, w których jest on wspólnikiem, nie stanowią gospodarstw samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Wzajemne powiązania dają podstawy do twierdzenia, że podmioty te zostały zawiązane przez P. M. oraz grupę osób z nim związanych jedynie w celu stworzenia sztucznych warunków do otrzymania nienależnych płatności. Zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym żadnych przepisów krajowych, czy unijnych, jednakże ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej, a także prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w takiej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza, parku maszynowego oraz kont bankowych prowadzi do stwierdzenia, iż zarówno skarżąca jak i podmioty, których jest prawnym następcą, znajdując się w grupie osób fizycznych lub prawnych zawiązanych przez P. M. prowadzących jedno gospodarstwo, nie są rolnikami prowadzącymi odrębną od niego działalność rolniczą.

Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, że nie są one uprawnione, spółka nie przedstawiła w sprawie żadnych dowodów, które potwierdziłyby posiadanie przez nią gospodarstwa rolnego i nie było to związane ze stworzeniem sztucznych warunków.

W skardze do sądu administracyjnego na powołaną wyżej decyzję skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła organom brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów

w faktycznych ustaleniach w oparciu o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nie przeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 oraz art. 30 rozporządzenia 73/2009.

Skarżąca wskazała, że organ I instancji dopuścił się fundamentalnych błędów

w ustaleniach w kluczowych dla rozstrzygnięcia w kwestiach. Organ odwoławczy zaś błędy te zaakceptował i sam dopuścił się kolejnych oczywistych pomyłek w ustaleniach faktycznych. Błąd organu jest o tyle brzemienny w skutkach, że prowadzi do nieuprawnionego wniosku o barku uznania spółki za posiadacza przedmiotowych gruntów. Podała, iż to w imieniu, na rzecz, na rachunek i ryzyko skarżącej prowadzono działalnością rolniczą z podejmowaniem wszelkich decyzji związanych z tą działalnością. Organ odrzucając dowody z dokumentów nie przesłuchując świadków mimo żądań spółki uznaje, iż sprawę wyjaśnił bazując jedynie na swoich niezasadnych przypuszczeniach.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wystąpił o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z 17 lutego 2017 r. złożonym na rozprawie, prezes zarządu skarżącej podtrzymał w całości żądania i argumentację skarg. Wniósł

o zwrócenie się przez Sąd do TSUE w trybie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym o następującej treści:

1. Czy art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 r. w odniesieniu do systemów wsparcia Osi 2 (rozporządzenia 1968/2005) należy interpretować w ten sposób, że zawarte w prawodawstwie krajowym ograniczenia "modulacyjne" wysokości płatności ze wzrostem gospodarstwa określają cel wsparcia w rozumieniu art. 4 ust. 8 ww. rozporządzenia?

2. Czy art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 r. w odniesieniu do systemów wsparcia Osi 2 (rozporządzenia 1968/2005) należy interpretować w ten sposób, że korzyść beneficjenta w przypadku ewentualnego obejścia zapisów modulacyjnych prawa krajowego jest sprzeczna z celami systemu wsparcia

w rozumieniu art. 4 ust. 8 ww. rozporządzenia i stanowi bezwzględną przesłankę odmowy przyznania płatności?

3. Czy art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 r. w odniesieniu do systemów wsparcia Osi 2 (rozporządzenia 1968/2005) należy interpretować w ten sposób, że

w przypadku wsparcia rolnośrodowiskowego zasady zakreślone przez wyrok TSUE C-434/12 należy stosować odpowiednio, tj. w przypadku zarzucania woli obejścia przepisów ograniczających wielkość pomocy ze wzrostem gospodarstwa należy ustalić, czy wola skutkuje tym, że nie mogą zostać określone cele, o których mowa w art. 36 lit. a ppkt (iv) rozporządzenia nr 1698/2005, w szczególności wziąć pod uwagę art. 39 rozporządzenia nr 1968/2005?

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich zawiera szczególną, w stosunku do k.p.a. regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą obowiązki organu w tym zakresie. Przepis art. 21 ust. 1 ustawy ONW stanowi, że z zastrzeżeniem zasad

i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań

w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według art. 21 ust. 2 ustawy ONW w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ustawy).

W świetle tej regulacji na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie. Ponadto w postępowaniu o przyznanie płatności jedynie na żądanie strony zapewnia się jej czynny udział w postępowaniu. W tym postępowaniu nie stosuje się art. 81 k.p.a., co oznacza, że można oprzeć rozstrzygnięcie na dowodach, co do których strona się nie wypowiedziała.

Zwrócić należy uwagę, że we wskazanej regulacji ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował

z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz wymóg wyczerpującego zarówno zebrania jak i rozpatrzenia całego materiału dowodowego został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności (por. np. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 810/11). Nie znaczy to jednak, że organ nie ma prawnego obowiązku podjęcia działań celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, gdy zachodzą wątpliwości co zasadności zgłoszonego wniosku i przyznania dochodzonych płatności.

Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej – płatności ONW w ramach określa rozporządzenie ONW w § 2 ust. 2. Koniecznymi warunkami uzyskania płatności ONW jest bycie "rolnikiem", posiadanie działek rolnych zgłoszonych do płatności na dzień 31 maja roku którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności i prowadzenie na tych działkach "działalności rolniczej". "Rolnikiem" w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej

z ochroną środowiska.

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania spółce płatności ONW na rok 2012. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w zaistniałym stanie faktycznym wystąpiły przesłanki do zastosowania przez organy obu instancji art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, skutkujące odmową przyznania przedmiotowej płatności.

Zgodnie z treścią art. 4 ust. 8 tego aktu, zawierającym klauzulę przypadków obchodzenia prawa – nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Identyczna klauzula wprowadzona została w art. 30 rozporządzenia 73/2009.

Wymaga podkreślenia, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową

i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hanower (pkt 52-53).

Problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na tle art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011., według którego, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W motywach wyroku w sprawie C-434/12 (Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" – Razplasztatelna agencija) z dnia 12 września 2013 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej dokonując wykładni stwierdził, że cytowany przepis "należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie

z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku."

Istotne jest więc przy stosowaniu generalnej klauzuli obejścia prawa - bez względu na to, na której (wynikającej ze wskazanych wyżej trzech aktów prawa unijnego) normie ona się opiera w danym przypadku – rozważenie elementów obiektywnych i subiektywnych. Element obiektywny sprowadza się do rozważenia, czy mimo formalnego przestrzegania wymogów stawianych przez regulacje europejskie, cel tych rozwiązań prawnych nie został osiągnięty, natomiast subiektywny element wymaga zbadania, czy wystąpił zamiar skorzystania z unormowań europejskich poprzez sztuczne wykreowanie przesłanek do skorzystania z nich.

W świetle wskazanych przepisów, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia: stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności; wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, w postaci woli uzyskania takich korzyści; wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia. Przy ocenie kwestii "sztucznego stworzenia warunków" nie można ograniczać się do działań samego wnioskodawcy (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r. II GSK 2576/14 ). Konieczne pozostaje zatem badanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności.

Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26). Takie sztuczne stworzenie warunków może polegać na multiplikacji podmiotów tj. na utworzeniu wielu podmiotów powiązanych, które w kolejnych latach przenoszą między sobą posiadanie gruntów w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono.

Zatem w rozpoznawanej sprawie, dla zastosowania sankcji wykluczającej możliwości skorzystania z dopłaty rolnej na skutek tego rodzaju nadużycia prawa, organy ARiMR powinny rozważyć wszechstronnie spełnienie przesłanek omawianej klauzuli – zarówno w części istnienia elementów obiektywnych jak i subiektywnych – wskazujących na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania zwiększonej płatności rolnej, wyrażających się w podziale jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy odrębne podmioty.

Niewątpliwie o naruszeniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 można mówić, gdy w toku postępowania administracyjnego zostanie ustalone, że obok osób fizycznych, powołane podmioty, zostały utworzone tylko i wyłącznie w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez te podmioty na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne.

Analizując zgromadzony materiał dowodowy trzeba przyznać, że organy

w rozpatrywanej sprawie rozważyły wszechstronnie spełnienie przesłanek omawianej klauzuli – zarówno w części istnienia elementów obiektywnych jak i subiektywnych. Organy obu instancji dokonując szczegółowej analizy zebranego i zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, zasadnie, w przekonaniu Sądu doszły do przekonania, że występując o przyznanie płatności na 2012 r., spółka nie prowadziła rzeczywistej działalności rolniczej, o czym świadczą okoliczności utworzenia przez P. M., R. M., D. M. w 2012 r. 90 spółek ubiegających się o płatności. Skarżąca spółka zawiązana 25 kwietnia 2012 r., została wpisana do rejestru KRS w 23 maja 2012 r., wspólnikiem spółki był [...] sp. z o. o. i [...] sp. z o.o., których wspólnikami są P. M. i jego syn D. M..

Ponadto w ocenie Sądu organy zebrały kompletny materiał dowodowy i na jego podstawie poczyniły prawidłowe, a tym samym trafne ustalenia faktyczne dotyczące nie tylko sposobu tworzenia spółek, ale także przeanalizowały istniejące powiązania osobowe, rodzinne, majątkowe, pełnione przez P. M. funkcje w spółkach, okoliczności podania w większości utworzonych spółkach konta bankowego P. M. lub jego syna D. M., rejestracji tworzonych podmiotów na przestrzeni lat 2006 - 2012 pod kątem wskazywania siedziby spółek tożsamych z miejscem zamieszkania skarżącego. Z analizy przeprowadzonej przez organy, a nie zanegowanej przez skarżącą wynika, że poszczególne spółki są powiązane ze sobą osobowo poprzez osoby P. M. R. M. oraz D. M. (syna P. M.). Niewątpliwie za powyższym przemawia struktura organizacyjna spółek, w których wymienione osoby mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółki, albo bezpośrednio będąc jej wspólnikami bądź pełniąc funkcję umożliwiające im prowadzenie spraw spółki, np. prokurenta czy prezesa zarządu lub pośrednio gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są wymienione osoby. I tak w 2012 r. według ustaleń organów – nie obalonych skutecznie przez skarżącą, P. M. występuje jako wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik 90 spółek ubiegających się o płatności w ramach wspólnej polityki rolnej. Organy podały także, że od roku 2013 struktura właścicielska uległa zmianie w taki sposób, aby osoba P. M. nie była obecna w strukturach własnościowych lub jako członka zarządu i nie była widoczna w KRS. W skład organów wykonawczych spółek powoływane są osoby współpracujące z P. M. tj. M. D., M. P., K. R..

W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił szczegółową analizę powiązań pomiędzy spółkami zakładanymi przez P. M. i D. M.. Organy zaznaczyły także, że P. M. poprzez firmę [...] lub [...] sp. z o.o. wykonywał usługi rolnicze na rzecz podmiotów, w których był wspólnikiem lub pełnił inną funkcję.

Konsekwencją stworzenia wielu podmiotów było przyznanie do jednego gospodarstwa wielokrotnie wyższego wsparcia, niż wynikałoby to z przepisów. Złożenie jednego wniosku przez P. M. o przyznanie płatności w poszczególnych pakietach, skutkowałoby otrzymaniem płatności w dużo mniejszej wysokości, niż kiedy składa kilkadziesiąt odrębnych wniosków. Uznać zatem należy, że prawidłowo oceniony został w sprawie również element subiektywny stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, celem utworzenia których było wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami całego systemu wsparcia. Działalność spółki

w istocie była prowadzona na rachunek P. M., choć pod względem formalnym ryzyko prowadzonej przez nią działalności, jak również przez inne spółki cywilne i spółki z o.o., tworzone przez P. M. oraz osoby powiązane z nim rodzinnie, obciążały te spółki. Wynikający w tej sprawie mechanizm działania wskazuje, zdaniem Sądu, na zamierzoną już w momencie powoływania spółek koordynację stworzenia sztucznych charakterem warunków wymaganych do otrzymania płatności.

W tym miejscu zasygnalizować należy, że § 3 pkt 3 rozporządzenia ONW, wskazuje na powiązanie wysokości należnej płatności ONW z powierzchnią zgłoszonych do pomocy gruntów, przy czym rozporządzenie określa przedziały dotyczące powierzchni działek, a przynależność do przedziału o wyższej powierzchni powoduje zmniejszenie procentu należnej płatności (powierzchnia do 50 ha – 100% płatności, od 50 ha do 100 ha – 50% płatności, od 100 ha do 300 ha – 25% płatności). Natomiast zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia ONW, do powierzchni powyżej 300 ha żadna płatność ONW nie przysługuje. Tożsama regulacja znajduje się przepisach dotyczących przyznania płatności rolnośrodowiskowych.

Jak wynika z powyżej wskazanych przepisów prawa krajowego, mniejsze gospodarstwa dostają wyższą pomoc. W tym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze działki przekazane w posiadanie różnym producentom rolnym przekłada się wprost na znaczący wzrost pomocy ONW czy pomocy PRŚ.

Podkreślenia wymaga również, że z ustaleń organów niezakwestionowanych

w tym zakresie wynika, że spółka jak i podmioty, których spółka jest następcą prawnym nie zatrudniała żadnych pracowników, nie dysponowała zapleczem maszynowym, budynkami gospodarczymi, nadto sama nie wykonywała żadnych prac, zlecając ich wykonanie podmiotowi zewnętrznemu należącemu do P. M. (firma [...],[...] sp. z o.o.) lub S. K.. Deklarowane nieruchomości (jak wynika z wniosków) położone są w odległych województwach. Również firma, z której usług spółka korzystała, zgodnie z przedstawionymi przez nią fakturami, protokołami zleceń wykonania usługi i umową o świadczenie usług, ma swoją siedzibę w B., poza terenem upraw zgłoszonych do płatności.

W tej sytuacji ww. okoliczności, a w szczególności mechanizm tworzenia spółek przez tę samą grupę osób, które to podmioty występują o te same płatności oraz zamierzona koordynacja pomiędzy tymi podmiotami pozwalają uznać, że oba elementy (obiektywny i subiektywny) stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia,

o których mowa w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C – 434/12, zostały szczegółowo przeanalizowane i stwierdzone przez organy administracji w przedmiotowej sprawie. Zatem stwierdzić należy, że organy ARiMR dokonały prawidłowej wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego sprawy organy zasadnie wywiodły, iż spółka jak i podmioty, których spółka jest następcą prawnym nie była samodzielnym posiadaczem gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą deklarowane do płatności działki rolne, to P. M. jest posiadaczem jednego, spójnego gospodarstwa rolnego, podzielonego pomiędzy poszczególne podmioty. Słusznie przyjęły, że P. M. prowadził działalność rolną wykonywaną

w sposób zorganizowany, ciągły i na własny rachunek, uzyskiwał dochody i ponosił wydatki.

Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała w toku postępowania administracyjnego, aby istniały jakieś racjonalne powody przemawiające za tworzeniem przez wąską grupę osób powiązanych ze sobą rodzinnie tak dużej liczby spółek prowadzących działalność gospodarczą tego samego rodzaju i ubiegających się o takie same płatności. Twierdzenia skarżącej co do prowadzenia działalności w ramach poszczególnych spółek względami ekonomiczno-organizacyjnymi nie ma oparcia w materiale dowodowym i jest niezrozumiałe wobec siedziby spółek w miejscu zamieszkania P. M., położenia zgłaszanych przez spółki działek do płatności (na terenie całej Polski), wykonywania usług na nieruchomościach (działkach) maszynami rolniczymi, które dojeżdżają niekiedy kilkaset kilometrów z siedziby firmy [...] P. M. w B..

Zwrócić uwagę należy także, że działalność wszystkich spółek jest niemal jednakowa – zasiew prosa lub uprawa użytków zielonych na terenach zarządzanych przez Agencję Nieruchomości Rolnych i ubieganie się o płatności obszarowe, ONW

i PRŚ w ARiMR. Z punktu widzenia racjonalnego gospodarowania i prowadzenia gospodarstwa, działki danego gospodarstwa winny stanowić zorganizowaną całość, ponieważ programy wsparcia są realizowane w gospodarstwach, a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych. Zauważyć przy tym należy, że organy ARiMR nie kwestionują możliwości prawnego tworzenia wielu podmiotów w formie spółek cywilnych i z o.o., prowadzących działalność gospodarczą polegającą np. na uprawie zbóż, warzyw, roślin przemysłowych i innych upraw rolnych, chowie i hodowli bydła. Jednak sam fakt powołania do bytu prawnego spółki oraz dopełnienie jej wpisu do rejestru producentów rolnych nie świadczy sam w sobie, że w zamiarze jej założycieli ma ona objąć faktycznie w posiadanie dane grunty i istotnie będzie prowadzić na nich realną produkcję rolną.

Zauważenia wymaga, że we wszystkich sprawach wnioski do organu, pisma procesowe składane były przez P. M..

Reasumując podane w zaskarżonych decyzjach informacje pochodzące ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli, dokumentów przedstawionych przez spółkę, dokumentów z ewidencji producentów rolnych oraz dokumentów włączonych do materiału dowodowego niniejszej sprawy obrazują powiązania personalne, majątkowe i funkcjonalne pomiędzy spółką, a innymi podmiotami, stanowią też istotne wskazanie, że zachodzi nadużycie prawa, polegające na stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania płatności w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011. Ponadto istniejące wielorakie więzi pomiędzy kilkudziesięcioma podmiotami ubiegającymi się

o takie same płatności, przejawiające się również np. w zbieżności ich adresów, istnieniu wspólnego dla wielu z nich konta bankowego, a także w "wymianie" między nimi działek zgłaszanych do płatności, świadczą o koordynacji tych działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów, ich zmowie w dążeniu do uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek zadeklarowania do dopłat wielu podzielonych gospodarstw o mniejszej powierzchni. Z okoliczności sprawy nie wynika bowiem, aby istniały jakieś inne racjonalne powody przemawiające za tworzeniem przez wąską grupę osób powiązanych ze sobą rodzinnie tak dużej liczby spółek prowadzących działalność gospodarczą tego samego rodzaju i ubiegających się o takie same płatności.

W ocenie Sądu w toku prowadzonego przez organy postępowania nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji zwracał się do spółki z wezwaniem do złożenia wyjaśnień i dokumentów na potwierdzenie prowadzenia przez spółkę odrębnego gospodarstwa rolnego. W celu pozyskania dowodów ze źródeł osobowych wzywał także wskazanych przez beneficjenta świadków, z których na przesłuchanie stawiła się tylko jedna osoba. Wobec obszernego materiału dowodowego sprawy uznać należy, że brak przesłuchania pozostałych świadków na podane przez spółkę okoliczności nie podważa dokonanych prawidłowo ustaleń, co do stworzenia

z udziałem spółki, sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych

z celem wsparcia Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Nadto organ posiłkował się zeznaniami świadka M. W., które zostały włączone do materiału dowodowego sprawy i które wyraźnie określały istotę zorganizowanego przez P. M. przedsięwzięcia.

Ocenić trzeba, że działania grupy spółek połączonych ze sobą różnymi więzami nosiły znamiona obchodzenia prawa, o którym mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011.

Końcowo zaznaczyć należy, że celem pomocy dla rolników w ramach Wspólnej Polityki Rolnej jest wspieranie rolników, nie zaś podmiotów które faktycznie nie są rolnikami i nie prowadza działalności rolniczej. Warto tu zasygnalizować pkt 25 preambuły rozporządzenia Rady (WE) 73/2009.

W przekonaniu Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organy ARiMR sprostały wymogom wynikającym z przepisu art. 3 ust. 1 ustawy OB, stojąc na straży praworządności rozpatrując wyczerpująco cały materiał dowodowy i zapewniając stronie czynny udział w każdym stadium postępowania.

Nadto organy ustaliły nowy stan faktyczny w sprawie, co oznacza, że dokonano nowych ustaleń, zatem nie może być mowy o naruszeniu art. 153 p.p.s.a.

W odniesieniu do zgłoszonego w załączniku do protokołu wniosku skarżącej

o wystąpienie ze sformułowanymi tam pytaniami prejudycjalnymi do TSUE, to zgodnie

z art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej Sąd ma taki obowiązek jedynie wówczas, kiedy stwierdzi, że do rozstrzygnięcia sprawy konieczna jest wykładnia aktów przyjętych przez instytucje Unii. W przekonaniu Sądu, w przedmiotowej sprawie nie zachodziła uzasadniona wątpliwość co do wskazanych przepisów prawa unijnego art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011.

W konsekwencji Sąd uznał, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie naruszyły przepisów - prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy oraz przepisów procesowych w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy- które skutkowałyby uchyleniem wydanych w postępowaniu administracyjnym decyzji.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.