Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3180/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 34 § 1 i 1a
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Kozik, sędzia WSA Honorata Łopianowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 lutego 2017 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec O. S.A. w W. [dalej: "Spółka" lub "Skarżąca"] na podstawie tytułu wykonawczego z [...] grudnia 2014 r., nr [...], wystawionego przez Wójta Gminy B., którym wierzyciel objął należności z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. w łącznej kwocie 22 198,00 zł należności głównej, a także odsetki liczone od dnia upływu terminu płatności.

W celu wyegzekwowania przedmiotowych należności organ egzekucyjny na podstawie zawiadomienia z 11 lutego 2015 r., [...], dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] w W. S.A.

Pismem z [...] lutego 2015 r. Spółka zgłosiła na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 9 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [Dz.U. z 2016 r., poz. 599, z późn. zm.] zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wskazując, że egzekucja została podjęta w zakresie przedawnionego obowiązku. Spółka podniosła także, że w tytule wykonawczym jedynym wskazanym organem jest Wójt Gminy B., który w ogóle nie jest organem egzekucyjnym, tytuł wykonawczy nie zawiera klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej oraz wskazania środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, a zatem nie zawiera elementów wyznaczonych w art. 27 § 1 pkt 10 i 11 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. pismem z [...] marca 2015 r., nr [...], przekazał złożone zarzuty wierzycielowi, celem zajęcia stanowiska w sprawie.

Wójt Gminy B. postanowieniem z [...] marca 2015 r., nr [...], uznał zarzut przedawnienia obowiązku podatkowego za niedopuszczalny, natomiast pozostałe zarzuty za nieuzasadnione. Wierzyciel wyjaśnił, że egzekucja prowadzona jest na podstawie decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. z 29 grudnia 2014 r., której postanowieniem z tej samej daty nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Od decyzji tej podatnik wniósł odwołanie, w którym podniesiony został zarzut przedawnienia zobowiązania, a które do chwili wydania postanowienia, nie zostało rozpoznane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. i jest przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z [...] maja 2015 r., Nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Z uwagi na powyższe Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r., nr [...], uznał zarzut przedawnienia zobowiązania za niedopuszczalny, a pozostałe zarzuty za nieuzasadnione.

Pismem z 25 maja 2016 r. Spółka złożyła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie złożonych zarzutów.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, w uzasadnieniu podając, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których jest mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 tej ustawy stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące, co powoduje, iż organ egzekucyjny ani organ odwoławczy nie bada ponownie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi.

Rozpatrując zażalenie, Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, że jak podniesiono to w postanowieniach wierzyciela oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego nie może być przedmiotem oceny w ramach postępowania prowadzonego przez wierzyciela i organ wyższego stopnia, gdyż jest przedmiotem postępowania prowadzonego przez właściwe samorządowe kolegium odwoławcze w związku z odwołaniem wniesionym przez Spółkę od decyzji określającej jej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2009 r. Tym samym organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. prawidłowo uznał zarzut przedawnienia zobowiązania za niedopuszczalny.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. podzielił również stanowisko organu I instancji w zakresie prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny i wskazał, że to Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec Spółki, a Wójt Gminy B. nie występuje w sprawie w charakterze organu egzekucyjnego, tylko wierzyciela.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. brak w odpisie tytułu wykonawczego podpisu osoby nadającej klauzulę wykonalności w sytuacji, gdy oryginał tego tytułu był niewadliwy, nie skutkuje uznaniem tego zarzutu za zasadny, gdyż wystarczające jest, że oryginał tytułu posiada stosowny podpis. Organ odwoławczy nie uznał również stanowiska Spółki, zgodnie z którym postanowienie organu egzekucyjnego zostało wydane przedwcześnie, gdyż przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazują na wymóg ostateczności, nie zaś prawomocności postanowienia wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Na wskazane powyżej orzeczenie pismem z 21 września 2016 r. Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je rozstrzygnięciem oraz zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 34 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Uzasadniając powyższy zarzut, Skarżąca podniosła, że organ egzekucyjny wydał postanowienie w sprawie zarzutów, pomimo że stanowisko wierzyciela nie miało przymiotu prawomocności, gdyż nie uwzględniono, iż postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] maja 2015 r. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku i może zostać uchylone przez sąd.

Spółka wskazała także, że zarzut przedawnienia nie może zostać uznany za niedopuszczalny, gdyż został wyraźnie dopuszczony w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżąca zauważyła także, że wystawiony tytuł wykonawczy dotyczył zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r., a zatem zobowiązanie to przedawniło się z końcem 2014 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.]. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli zaskarżone postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest nie jest zasadna.

Spór pomiędzy stronami dotyczy tego, czy organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela, które jakkolwiek ostateczne w administracyjnym toku instancji, nie posiadało przymiotu prawomocności.

Stosownie do art. 34 § 1 ustawy, stanowisko wierzyciela, którym jest w rozpoznawanej sprawie Wójt Gminy B. było dla Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego wiążące. Wójt Gminy B. wydał w dniu [...] marca 2015 r. postanowienie – stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego nr [...] [k. 46-47 akt postępowania administracyjnego], w którym podał że uznaje zarzut przedawnienia obowiązku podatkowego opisany w pkt 1 Zarzutów Skarżącej za niedopuszczalny oraz uznaje zarzuty opisane w pkt 1 i 2 Zarzutów za niezasadne.

Zgodnie z art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.

Z przepisu tego wynika, że jeśli należność pieniężna ustalana lub określana jest w orzeczeniu, od którego przysługuje określona ścieżka zaskarżenia to ten tryb służy do kwestionowania tytułu a sam zarzut w takim wypadku jest niedopuszczalny.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu. Rola zarzutu sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Konieczność wskazania podstawy prawnej zarzutów spoczywa na zobowiązanym. Konsekwentnie stanowisko wyrażane przez wierzyciela [na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji] może odnosić się wyłącznie do zarzutów podniesionych przez zobowiązanego. Dodatkowo z art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 czerwca 2014 r., II FSK 1535/12 [LEX nr 1487958] wskazał, że celem [ratio legis] tego przepisu nie jest ograniczenie zakresu merytorycznych kompetencji organów występujących w podwójnej roli, ale usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Artykuł 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozbawia wierzyciela i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności.

Uregulowanie to wprowadza zatem zasadę niekonkurencyjności środków prawnych.

Skarżąca w zarzutach z 11 lutego 2015 r. oraz z 25 lutego 2015 r. [k. 29-30 i 26-27 akt postępowania administracyjnego] wskazywał na przedawnienie obowiązku podatkowego. W odniesieniu do tego zarzutu Wójt Gminy B. w swoim stanowisku z dnia [...] marca 2015 r. [k. 46-47 akt postępowania administracyjnego] podał, że egzekucja prowadzona jest w oparciu o decyzję określającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. z 29 grudnia 2014 r. której postanowieniem z tej samej daty nadano rygor natychmiastowej wymagalności. Od tej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które na moment wydania stanowiska nie było jeszcze rozpatrzone. Wierzyciel podkreślił, że zarzut przedawnienia został podniesiony w odwołaniu i jest przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu – co czyni ten zarzut niedopuszczalnym.

Postanowienie wierzyciela - Wójta Gminy B. zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2015 r. w spr. [...] [k. 48-49 akt postępowania administracyjnego], zaś skarga na to postanowienie została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 27 kwietnia 2016 r. w spr. I SA/Bk 907/15.

Sąd ten podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie w toku postępowania administracyjnego Skarżąca zgłosiła trzy zarzuty dotyczące: przedawnienia obowiązku co do którego prowadzona jest egzekucja, [art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji]; prowadzenia egzekucji jest przez niewłaściwy organ egzekucyjny tj. Wójta Gminy B., a nie Naczelnika[...] Urzędu Skarbowego w W. [art. 33 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji]; podjęcia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [art. 33 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji]. Sąd podzielił ocenę, że zarzut podjęcia egzekucji w zakresie obowiązku przedawnionego nie mógł być rozpatrywany w przedmiotowej sprawie, gdyż kwestia ta jest przedmiotem postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w związku z wniesionym odwołaniem od decyzji z dnia [...]grudnia 2014 r. określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r., której prawomocnym postanowieniem z dnia [...]grudnia 2014 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W konkluzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, badając postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela stwierdził, że w związku z koniecznością oceny przez organ w postępowaniu wymiarowym czy doszło do przedawnienia obowiązku, czy też bieg okresu przedawnienia uległ przerwaniu, chociażby z uwagi na konieczność weryfikacji podstaw zobowiązujących organ do umorzenia postępowania wymiarowego, zaszła podstawa do stwierdzenia niedopuszczalności tego zarzutu z uwagi na treść art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Oznacza to, że – po pierwsze – zarzut przedawnienia oraz inne zarzuty w skardze podlegają ocenie w ramach postępowania dotyczącego określenia podatku od nieruchomości za 2009 r. Po drugie – dopuszczalność tych zarzutów została oceniona w postępowaniu dotyczącym stanowiska wierzyciela [postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2015 r. w spr. [...], postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2015 r. w spr. [...] w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 27 kwietnia 2016 r. w spr. I SA/Bk 907/15.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego nie mógł zatem inaczej ocenić zarzutów, a w efekcie Dyrektor Izby Skarbowej zobowiązany był utrzymać w mocy stanowisko Naczelnika w tym zakresie.

Argumentacja zawarta w skardze oznaczona nr I wskazująca na wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie zarzutów mimo, że stanowisko wierzyciela [postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2015 r. w spr. [...] było nieostateczne, bowiem na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2015 r. w spr. [...] Skarżąca wniosła skargę jest bezpodstawna, skoro powołanym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 27 kwietnia 2016 r. w spr. I SA/Bk 907/15 skarga została oddalona.

Wbrew stanowisku Skarżącej [pkt II uzasadnienia skargi] zarzut przedawnienia nie może zostać uznany za dopuszczalny w związku z tym, że został wymieniony w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uchodzi bowiem uwadze Skarżącej, że zarzut przedawnienia został wymieniony także w zdaniu pierwszym przepisu art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zatem przepis ten wyraźnie nakazuje zarzut ewentualnego przedawnienia należności rozpatrywać po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, przy czym, do tego rodzaju zarzutu znajduje w pełnym zakresie zastosowanie art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nakazujący rozpatrzyć zarzut w postępowaniu głównym [wymiarowym], w którym zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu,

Z powyższych względów, to jest z uwagi na obowiązek rozpatrzenia zarzutu dotyczącego przedawnienia w postępowaniu dotyczącym określenia zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r., co czyni niedopuszczalnym zarzut stawiany w tym postępowaniu, o czym przesądził już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku z 27 kwietnia 2016 r. w spr. I SA/Bk 907/15 w odniesieniu do stanowiska wierzyciela, także zapatrywanie Skarżącej dotyczące przedawnienia zobowiązania [pkt III argumentacji skargi] nie mogło wywołać zamierzonego rezultatu w postaci uwzględnienia skargi. Zarzut ten – podobnie jak pozostałe podniesione w skardze okazał się niezasadny.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.