Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 234/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: par. 2 ust.2 pkt.1-6, 5, lit. a, par. 7 ust.3,4, par. 26
journal: Dz.U. 2007 nr 200 poz 1443
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na  lata 2007-2013
article: art. 924, art. 925, art. 1035, art. 1036
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 22 ust. 1 lit. a
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
article: art. 174 pkt 1, 2, art. 183 par. 1, art. 185 par. 1, art. 203 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. b
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 listopada 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 505/09 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2009 r. nr 88/08 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuję sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od J. W. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 505/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2009 r., o nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy Decyzję Ł. Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) z dnia [...] lipca 2008 r., o nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom‘’. Ponadto stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania.

Zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] marca 2008 r. w Ł. Oddziale Regionalnym ARiMR J. W., zwana dalej Skarżącą, złożyła wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. odmówił przyznania Skarżącej pomocy finansowej w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom‘’ uzasadniając rozstrzygnięcie niespełnieniem przez stronę warunku określonego w § 26 a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania ułatwianie ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom ‘’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. nr 200, poz. 1443 ze zm.).

Organ zaznaczył, iż Skarżąca rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej wcześniej niż 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku. Organ wskazał, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w R. M. I Wydział Cywilny z dnia [...] stycznia 2006 r. sygn. akt I Ns 11/06 z chwilą śmierci ojca wnioskodawczyni L. K. P. w dniu [...] stycznia 2006 r. J. W. stała się współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład spadku.

Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia z dnia [...] lipca 2008 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż Skarżąca rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej [...] stycznia 2006 r. wraz z śmiercią spadkodawcy L. P., po którym odziedziczyła spadek na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w R. M. z dnia [...] stycznia 2006 r. sygn. akt I Ns 11/06. Podniósł, iż za wcześniejszą datą rozpoczęcia działalności rolniczej niż ta, którą deklaruje wnioskodawczyni przemawia fakt podlegania przez nią ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 30 stycznia 2006 r. Powołując się na uregulowania zawarte w kodeksie cywilnym podkreślił, iż od dnia nabycia spadku to jest [...] stycznia 2006 r., wnioskodawczyni stała się właścicielem nieruchomości rolnej.

J. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] stycznia 2009 r. wnosząc o jej zmianę w całości. Zaznaczyła, iż nie zgadza się z określeniem terminu rozpoczęcia działalności rolniczej przez Agencję, gdyż w dniu śmierci jej ojca nabyła jedynie udział w spadku. Aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2007 r. dokonano zniesienia współwłasności. Na podstawie powyższego aktu notarialnego nabyła samodzielną część, którą mogła zarządzać i o niej stanowić. Do I kwartału 2008 r. podlegała ubezpieczeniu KRUS jako domownik, a dopiero po nabyciu samodzielnej części gospodarstwa zgłosiła ten fakt KRUS w wyniku którego od I kwartału 2008 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik. W okresie od [...] stycznia 2006 r. do [...] grudnia 2007 r. użytkownikiem gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład masy spadkowej była jej matka. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieustalenie rzeczywistego stanu faktycznego oraz nie uwzględnienie okoliczności przez nią przedstawionych.

W piśmie z dnia [...] maja 2009 r. skarżąca zaznaczyła, iż organ otrzymał dwa zaświadczenia dotyczące faktu jej podlegania ubezpieczeniu w KRUS. Podkreśliła, iż w zaświadczeniu z KRUS złożonym wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" wskazano, że podlegała ubezpieczeniu jako rolnik dopiero od stycznia 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że kwestię udzielania pomocy w ramach wsparcia rozwoju obszarów wiejskich normuje zarówno prawo Unii Europejskiej jak i prawo krajowe. W odniesieniu do działalności dotyczących młodych rolników stanowi o tym Rozporządzenie Rady WE nr 1698/2005 z 20.09.2005 r (Dz. U. UE L 05.277.1) w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

W wykonaniu wspomnianego rozporządzenia na gruncie prawa krajowego wydana została ustawa z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, po. 427). Z mocy treści art. 29 ust 1 pkt 1 wydane zostało rozporządzenie Ministra Rozwoju Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, póz. 1443 ze zm.).

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit a rozporządzenia z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, pomoc przyznawana jest osobie fizycznej, która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 55 Kodeksu cywilnego i spełnia pozostałe wymogi określone w tym przepisie.

Przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia stanowi, iż dopuszcza się przyznanie pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym nabytym - między innymi - w drodze spadku. Jednocześnie ust. 2 ww. przepisu stanowi, że osobie fizycznej, o której mowa w ust. 1 pomoc przyznaje się, jeżeli od dnia rozpoczęcia działalności rolniczej do dnia złożenia wniosku o udzielenie pomocy nie upłynęło więcej niż 12 miesięcy, a do dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy - więcej niż 18 miesięcy.

Wyjątek od powyższej zasady został przewidziany w § 26 a ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym, w 2008r., w okresie do dnia 30 czerwca, o przyznanie pomocy mogą ubiegać się osoby fizyczne, które nabyły gospodarstwo zgodnie z warunkami określonymi w § 7 ust. 1, nawet jeżeli nabycie to nastąpiło przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, oraz rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, z tym, że pomoc przyznaje się, jeżeli są spełnione pozostałe warunki jej przyznania.

Dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej definiuje § 7 ust. 3 rozporządzenia, który stanowi, że "Za dzień rozpoczęcia działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 2 uznaje się dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha".

Z przytoczonych przepisów wynika, że negatywną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie pomocy jest wejście przez uprawnionego po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha w okresie przekraczającym 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy.

Dokonując wykładni wskazanych wyżej norm prawnych Sąd zwrócił uwagę na to, że ustawodawca w treści art. 7 ust. 3 pkt. 1 rozporządzenia posługuje się pojęciem "posiadania" a nie "własności". Oba wskazane wyżej pojęcia prawne różnią się od siebie w sposób zasadniczy.

Według przeważającej opinii doktryny posiadanie jest stanem faktycznym, na który składają się dwa elementy, to jest faktyczna władza (corpus possessionis) i wola wykonywania tego władztwa dla siebie (animus rem sibi hebendi). Nie można mówić o posiadaniu bez podstawowego jego elementu określonego jako "corpus", to jest bez faktycznego władania rzeczą, a sama wola władania rzeczą jako właściciel (animus) do istnienia posiadania nie jest wystarczająca. Z treści przepisów art. 924 k.c. i art. 925 k.c. wynika, że spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, a więc z chwilą śmierci spadkodawcy. Oznacza to, że z chwilą otwarcia spadku należące do spadkodawcy określone prawa i obowiązki majątkowe o charakterze cywilno-prawnym zmieniają swój charakter i stają się spadkiem, a więc pewną wyodrębnioną masą majątkową, poddaną reżimowi przepisów prawa spadkowego. Samo legitymowanie się prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku nie oznacza jeszcze, że współspadkobierca jest posiadaczem faktycznym nabytego udziału we współwłasności.

Zadaniem Sądu w sytuacji, w której zostaje ustalone, że wnioskodawczyni ubiegająca się o przyznanie pomocy jest współspadkobierczynią spadku, który obejmuje także udział w gospodarstwie rolnym, koniecznym staje się przeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy wnioskodawczyni władała gospodarstwem rolnym wchodzącym w skład spadku, a w szczególności czy miał wyodrębniony fizycznie obszar gruntu (o powierzchni przekraczającej 1 ha) i prowadziła na nim działalność rolniczą, o jakiej mowa w § 2 ust. 1 pkt. 1 lit. a wymienionego rozporządzenia. Samo bowiem dziedziczenie udziału w gospodarstwie rolnym potwierdzone prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku nie oznacza ani posiadania tego udziału w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ani prowadzenia działalności rolniczej, o jakiej mowa w powołanym wyżej rozporządzeniu. Powyższe rozumienie przepisów zawartych w rozporządzeniu jest zgodne z przytoczoną wyżej definicją "młodego rolnika" zawartą w art. 22 Rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 z 20.09.2005 r (Dz. U. UE L 05.277.1) w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

Skargą kasacyjną od wyroku WSA w W. złożył Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania wg norm przypisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 7 ust. 3 i 4 w związku z § 2 ust. 2 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2007 Nr 200, poz. 1443).

Naruszenie wskazanych przepisów miało polegać na błędnej wykładni § 7 ust. 3 i na niezastosowaniu § 7 ust. 4 rozporządzenia. Błędna wykładnia polegała na uznaniu, iż chwila nabycia spadku nie wyznacza rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej, zaś organ powinien ustalić czy na odziedziczonym obszarze gruntu strona "prowadziła działalność rolniczą".

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA w W. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przypisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna znajduje usprawiedliwione podstawy, chociaż nie wszystkie argumenty Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zasługują na aprobatę.

Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wymienił jako naruszone przepisy § 7 ust. 3 oraz § 7 ust. 4 w związku z § 2 ust. 2 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Wskazane przepisy zawierają regulacje odnoszące się do określenia momentu rozpoczęcia działalności rolniczej przez wymienione w § 7 ust. 1 rozporządzenia osoby, które nabyły gospodarstwo rolne, miedzy innymi, w drodze spadku. Dopuszczalność przyznania takim osobom pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia zasady, zgodnie z którą prowadzenie przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy działalności rolniczej, rozumianej jako bycie właścicielem gospodarstwa rolnego, wyłącza możność uzyskania pomocy. Zgodnie z § 26 a rozporządzenia wyjątek dotyczył osób, które w 2008 r. w okresie do 30 czerwca ubiegały się o pomoc , mimo że w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej.

Zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia w opisanej sytuacji "Za dzień rozpoczęcia działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 2 uznaje się dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha". Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie tego przepisu przez błędną jego wykładnię. Zdaniem Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. błędnie rozumiał zawarte w wymienionym przepisie pojęcie posiadania gospodarstwa rolnego. W jego ocenie wystarczającą przesłanką uznania, że beneficjentka weszła w posiadanie gospodarstwa rolnego było nabycie przez nią udziału w należącym do spadku gospodarstwie rolnym. Kwestionował przyjętą przez Sąd koncepcję wiązania posiadania gospodarstwa rolnego z występowaniem elementu fizycznego władztwa nad należącym do nabytego spadku gospodarstwem rolnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. trafnie wywiódł, że według regulacji zawartych w art. 924 i 925 k.c. spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy i że z tą chwilą spadkobierca nabywa spadek co oznacza przejście na spadkobiercę zespołu stanowiących spadek praw. W szczególności, skutkiem nabycia udziału w należącym do spadku gospodarstwie rolnym spadkobierca wraz z pozostałymi współspadkobiercami pozostaje do chwili działu spadku we wspólności regulowanej na zasadach określonych w art. 1035 i 1036 k.c.

Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że stan wspólności majątku spadkowego nie jest równoznaczny z nabyciem posiadania gospodarstwa rolnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela jednak poglądów sprowadzających się do wywodzenia, na potrzeby stosowania przepisów dotyczących wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, pojęcia posiadania z przepisów Kodeksu cywilnego i opartych na nich poglądów doktryny, których zasadniczą podstawą jest określenie posiadania jako stanu faktycznego, na który składają się, zgodnie z terminologia pochodzącą z tak zwanej "szkoły romańskiej", elementy "corpus" i "animus possidendi".

Regulacje krajowe z zakresu wspierania obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich funkcjonują skutkiem transpozycji prawa wspólnotowego. Prawodawca wspólnotowy nie posługuje się pojęciami, z których możnaby wyprowadzać w zakresie rozumienia, występującego w regulujących tę materię przepisach prawa krajowego, pojęcia posiadania wnioski zbieżne z poglądami opartymi na polskim prawie cywilnym. Prawodawca wspólnotowy formułując w art. 22 ust. 1 lit a Rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 z 20.09.2005 r (Dz. U. UE L 05.277.1) w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) podstawowe warunki przyznawania pomocy w ogóle nie posługuje się pojęciem posiadania lecz ustanawia przesłankę działalności w gospodarstwie rolnym w charakterze kierującego gospodarstwem. Kierowanie gospodarstwem rolnym jest możliwe tylko w takiej sytuacji, gdy rolnik włada gospodarstwem. Wobec takiego rozwiązania występujące w prawie krajowym pojęcie posiadania gospodarstwa rolnego jako przesłanki uznania, że jest prowadzona działalność rolnicza, musi być rozumiane w zgodzie z prawem wspólnotowym, to jest przy przyjęciu, że posiadaniem są takie formy władztwa nad gospodarstwem rolnym, które przejawiają się w kierowaniu gospodarstwem rolnym. Sam fakt nabycia w drodze spadkobrania praw do wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego nie jest wystarczający do uznania, że spadkobierca wszedł w tak rozumiane posiadanie gospodarstwa rolnego.

Zarzut naruszenia § 7 ust. 3 omawianego rozporządzenia z wymienionych powodów nie jest zasadny, mimo wskazanych zastrzeżeń co do stanowiska Sądu pierwszej instancji.

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zarzucił również naruszenie § 7 ust. 4 w zw. z § 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez niezastosowanie tych przepisów.

Jak wynika z regulacji zawartej w § 7 ust. 4 omawianego rozporządzenia, w sytuacji gdy przed wejściem po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha wnioskodawca dokonał co najmniej jednej z czynności, o których mowa w § 2 ust. 2 pkt 2 – 6, a więc , między innymi, został ubezpieczony na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik (§ 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia), za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej uznaje się dzień dokonania najwcześniejszej z tych czynności.

Jedną z wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji przyczyn odmowy przyznania pomocy J. W. było ustalenie, że podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia [...] stycznia 2006 r. Beneficjentka kwestionowała to ustalenie w skardze i późniejszych pismach, twierdząc, że w okresie od dnia [...] stycznia 2006 r. nie była ubezpieczona jako rolnik, gdyż dopiero od stycznia 2008 r. opłacała składki jako rolnik. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odniósł się ani do zarzutów dotyczących ustaleń organu odwoławczego ani do ewentualności zastosowania § 7 ust. 4 w zw. z § 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Tymczasem, gdyby, powoływane w decyzji i powtórzone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, ustalenie co do okresu podlegania ubezpieczeniu na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik było prawidłowe, zgodnie z § 7 ust. 4 w zw. z § 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia uzasadnione byłoby uznanie, że J. W. rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej [...] stycznia 2006 r., to jest wcześniej niż 14 miesięcy przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy, co z kolei wyłączałoby przyznanie pomocy w związku z regulacją zawartą w § 26 a omawianego rozporządzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał wymieniony zarzut naruszenia prawa materialnego za dopuszczalny i zasadny. Niezastosowanie przez sąd przepisu prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej w sytuacji gdy w stanie faktycznym istniały podstawy do subsumcji (por. B. Gruszczyński, Komentarz do art. 174 p.p.s.a. [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat , M. Niezgódka – Medek , Prawo o stepowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LEX, 2009 r., wyd. III i przytoczone tam orzecznictwo). Biorąc ponadto pod uwagę zasadę wyrażoną w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. (ONSAiWSA 2010/1/1), zgodnie z którą "Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych", uprawniony jest wniosek, że dopuszczalny jest zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego niezastosowanie w sytuacji gdy strona powołuje się na możliwość subsumcji w stanie faktycznym, który został ustalony przez organ administracji publicznej a zarzuty dotyczące dokonanych ustaleń nie zostały rozpoznane przez wojewódzki sąd administracyjny i tym samym uzasadniające subsumcję ustalenia nie zostały podważone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. mimo ustalenia przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, że zachodziły okoliczności wymienione w § 7 ust. 4 w zw. z § 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, którego to ustalenia sąd nie zakwestionował, nie rozważył możliwości zastosowania tych przepisów. Omawiany zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego niezastosowanie jest wobec tego zasadny, z tym jednak, że ocena dopuszczalności zastosowania wskazanych jako naruszone przepisów powinna zostać poprzedzona odniesieniem się do zarzutów J. W. co do okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik. Jeżeli ustalenia organu administracji publicznej nie zostaną skutecznie podważone, zastosowanie § 7 ust. 4 w zw. z § 2 ust. 2 pkt 5 omawianego rozporządzenia wywoła skutek w postaci uznania, że J. W. rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej wcześniej niż 14 miesięcy przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy, a konsekwencji, że nie spełnia warunków określonych w § 26 a ust. 1 omawianego rozporządzenia.

Zaskarżony wyrok z wymienionych powodów podlegał uchyleniu na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).