Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 695/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a, art. 15c, art. 24a
journal: Dz.U. 2015 poz 900
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz T.O. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723, zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową), odmówił wyłączenia stosowania wobec T. O. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

T. O. wnioskiem z [...] października 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu wniosku opisał przebieg swojej służby, zaznaczając, że był wielokrotnie wyróżniany nagrodami pieniężnymi, pozytywnie opiniowany oraz awansowany na wyższe stanowiska służbowe, nigdy nie był karany dyscyplinarnie.

Nadmienił, że obie przesłanki wymienione w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, tj.: krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia

i życia zostały spełnione łącznie. Podniósł, iż okres 4 lat służby w WUSW i RUSW

w K., który jako jedyny okres służby przed 31 lipca 1990 r. może zostać uznany za podstawę do niesłusznego zastosowania wobec niego art. 15c zaopatrzeniowej, wypełnia warunki "krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r." wskazane w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Z akt sprawy wynika, że T. O. (dalej także skarżący) został zwolniony ze służby w Centrum Szkolenia Policji w L. w dniu [...] lutego 2006 r., nabywając prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (IPN) stanowiącego informację o przebiegu służby Nr [...], z d [...] maja 2017 r. wynika, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od od dnia 1 grudnia 1985 r. do dnia 31 stycznia 1990 r., tj. przez okres 4 lat i 2 miesięcy. W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 20 lat, 2 miesiące i 25 dni. Ponadto do wysługi emerytalnej ww. zaliczono okres zasadniczej służby wojskowej od dnia 4 września 1984 r. do dnia 12 lipca 1985 r., tj. 10 miesięcy i 9 dni.

Organ wskazał że, w sytuacji, w której wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 4 lat i 2 miesięcy, co stanowi około 20,6% ogółu jego służby, nie może być mowy o krótkotrwałości tej służby, tym samym pierwsza powołana przesłanka nie została spełniona.

Na poparcie powyższego stanowiska Minister przywołał prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 424/19, w którym sąd wskazał, że podziela wykładnię Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dotyczącą definicji pojęcia "krótkotrwałej służby". Sąd uznał, że w sytuacji, gdy skarżący (były funkcjonariusz) realizował zadania na rzecz totalitarnego państwa przez ponad 4 lata, co stanowiło więcej niż 15% całego okresu służby, to ów czas nie może być uznany, za "krótkotrwały", zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym. W orzeczeniu wskazano, że za "krótkotrwałą" służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. uznać można jedynie służbę "niedługą", czy "epizodyczną". W ocenie sądu, ponad czteroletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego ani epizodycznego.

W związku z powyższym nie zaistniała pierwsza z przesłanek określonych w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, tym samym skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Minister powołał się również na wyroki z dnia 28 września 2018 r" sygn. akt II SA/Wa 376/18 oraz z dnia 08 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 392/18,

w których także Sąd oddalił skargi ze względu na długotrwałą służbę na rzecz państwa totalitarnego, a także na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który

w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2125/19 stwierdził, że "nie można przyjąć, by kryterium krótkotrwałości służby było spełnione w sytuacji, gdy dotyczy ono aż prawie 10-letniego okresu czasu stanowiącego około 28% (a więc prawie aż 1/3) całego okresu służby". Zdaniem NSA "nie da się w kontrolowanej sprawie obronić tezy o krótkotrwałości służby skarżącego kasacyjnie na rzecz totalitarnego państwa - zarówno w ujęciu bezwzględnym (...), jak w ujęciu proporcjonalnym".

Ponieważ - jak wskazał Minister obie przesłanki muszą być spełnione łącznie, niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej. Zatem uznał, że brak jest podstaw do dokonania rozstrzygnięcia zgodnego

z wnioskiem strony.

W skardze skierowanej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. O. wniósł o jej uchylenie, a także zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, skutkującą nieprawidłowym przyjęciem, że nie został spełniony warunek "krótkotrwałej służby" przed dniem 31 lipca 1990 r. podczas gdy prawidłowa wykładnia przedmiotowego przepisu wskazuje na konieczność dogłębnej analizy długości służby Skarżącego przed dniem 31 lipca 1990 r.

w kontekście całości trwania służby Skarżącego, a także do uwzględnienia faktu podjęcia przez Skarżącego służby po raz pierwszy na krótko przed dniem 12 września 1989 r. oraz pełnienia przez Skarżącego przez większość omawianego okresu, służby przygotowawczej, co w realiach niniejszej sprawy winno skutkować uznaniem służby skarżącego za krótkotrwałą;

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8a ust.1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez błędne uznanie, że przepis ten nie ma zastosowania wobec Skarżącego, ponieważ nie została spełniona przesłanka dotycząca "krótkotrwałości" służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz poprzez niewłaściwe przyjęcie, iż warunkiem koniecznym zastosowania przepisu art. 8 a pkt. 1 i 2 tej ustawy, jest spełnienie wymienionych w tych punktach dwóch przesłanek łącznie, w sytuacji gdy przesłanki te należy traktować jedynie pomocniczo przy ustalaniu, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek wyłączający stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, co skutkowało pominięciem przez Organ analizy drugiej z przesłanek ww. przepisu, dotyczącej rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Skarżącego po dniu 12 września 1989 r. oraz brakiem zbadania przez Organ, czy

w przypadku Skarżącego nie występuje "szczególnie uzasadniony przypadek" zastosowania art. 8a ze względu na charakter pełnionej przez Skarżącego służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz po dniu 12 września 1989r.;

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 pkt 1, art. 75 § 1, art. 80 w zw. z art. 6 k.p.a. w związku z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez nieprzeprowadzenie przez organ postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji w sposób wszechstronny i wnikliwy, przede wszystkim przez zaniechanie zbadania przez organ kryterium "krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r," w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego sprawy niniejszej, pominięcie faktu rzetelnego wykonywania służby przez Skarżącego po dniu 12 września 1989 r., oraz przebiegu całokształtu służby Skarżącego, co miało istotne znaczenie dla wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, zważywszy, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił jaki okres służby na rzecz totalitarnego państwa można uznać za krótkotrwały w ujęciu zarówno proporcjonalnym jak też bezwzględnym, a jaki nie może być uznany za taki okres;

naruszenie przepisów postępowania tj. art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a. w związku z art. 8a ust. 1 pkt. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez sporządzenie przez organ uzasadnienia decyzji nieodpowiadającego wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a., tj. bez jednoznacznego wskazania, w oparciu o jakie przesłanki organ dokonał oceny krótkotrwałości służby Skarżącego w tej sprawie, jaką służbę organ uznaje za krótkotrwałą, a jaką nie, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy, poprzez odstąpienie przez Organ od zbadania istotnej dla ustalenia stanu faktycznego przesłanki, tj. czy w przypadku Skarżącego może zachodzić "szczególnie uzasadniony przypadek" zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej;

naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 6 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie przez organ w sposób wszechstronny i wnikliwy oceny materiału dowodowego, co skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych i co miało oczywisty wpływ na treść wydanej decyzji;

naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez nieustalenie w sposób jasny i niebudzący wątpliwości, czy Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i uznaniu, że nie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek"

naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 6 k.p.a., poprzez wydanie przez organ decyzji w sposób przekraczający granice swobody decyzyjnej, co w sposób istotny wpłynęło na rozstrzygnięcie sprawy.

W uzasadnieniu rozwinął postawione zarzuty, przedstawiając przebieg służby, przejście pozytywnej weryfikacji przed Komisją Kwalifikacyjną w K., podwyższanie swoich kwalifikacji zawodowych, okoliczność, iż był wyróżniany, nagradzany i odznaczony w 2004 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych brązową odznaką "Zasłużony Policjant", a w 2005 r. przez Prezydenta RP Brązowym Krzyżem Zasługi.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł

o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawą podstawę zaskarżonej decyzji, stanowił art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, według którego minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

W świetle art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, decyzja o wyłączeniu zastosowania ograniczeń przewidzianych w art. 15c, 22a i 24a ustawy ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak dowolnego działania organu administracji publicznej, czy rozstrzyganie na podstawie przesłanek nie mających obiektywnego uzasadnienia. Organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy.

Sąd, kontrolując decyzję uznaniową, obowiązany jest zaś zbadać, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Zakres badania decyzji sprowadza się więc jedynie do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2009 r., II OSK 1488/08, publ. CBOSA).

W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 491/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Ministra, przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej nie może zostać zastosowany, jeżeli nie zostaną kumulatywnie spełnione obie przesłanki w nim. Stąd też organ odmówił wydania decyzji pozytywnej dla strony z uwagi na okoliczności, że obie przesłanki muszą być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione, niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej, zasadnym jest odmówienie wyłączenia zastosowania wobec strony art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Zatem w niniejszej sprawie fundamentalne znaczenie ma dokonanie prawidłowej wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Przedmiotową kwestię wyczerpująco wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny

w uzasadnieniu wyroku z 13 grudnia 2019 r., I OSK 1895/19 (publ. CBOSA). Wskazano w nim, że wykładnię istotnego i zasadniczego znaczenia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" wzmacnia sposób użycia przez ustawodawcę zwrotu: "szczególnie uzasadnione przypadki" w treści zdania zawartego w art. 8a ust. 1 ustawy. Mowa tu o "szczególnie uzasadnionych przypadkach, (...) ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia

i życia". W języku polskim zwrot "ze względu na" oznacza "z przyczyn, powodów, okoliczności skłaniających do takiego, a nie innego działania" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, tom 2, Warszawa 1999, s. 589). Wśród synonimów zwrotu "ze względu na" można wskazać takie zwroty, jak m.in.: "biorąc pod uwagę", "mając na uwadze", "odnosząc się", "w nawiązaniu", "w związku", "z uwagi na", "zważywszy na". Użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są – w rozumieniu ustawy zaopatrzeniowej - krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. W istocie zatem ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określającej treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia

i życia".

Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegł, że spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia

i życia" jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że

w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać w stosunku do niego unormowania ustawowe odbierające mu prawo niesłusznie nabyte.

Co istotne, NSA zaznaczył, że brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań

i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych

w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma –

z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Skład orzekający w pełni podziela przywołaną w ww. wyroku NSA interpretację art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Powyższe na gruncie niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że brak spełnienia kryterium krótkotrwałości służby na rzecz totalitarnego państwa nie stanowi automatycznie, jak to przyjął organ, o braku podstaw do przyjęcia zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Powyższe oznacza, że Minister dokonał błędnej wykładni przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy (do czego obliguje art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.). Nie dokonał również prawidłowej subsumpcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz mającej

w sprawie zastosowanie hipotezie normy prawnej.

Jak wynika z akt sprawy, T. O. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa od dnia od dnia 1 grudnia 1985 r. do dnia 31 stycznia 1990 r., tj. przez okres 4 lat i 2 miesięcy.

Przepis art. 13b ust. 1 pkt 4 ustawy zaopatrzeniowej za służbę na rzecz totalitarnego państwa nakazuje uznawać służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnioną w jednostkach organizacyjnych podległych organom, o których mowa w pkt 1-3, a w szczególności jednostkach Milicji Obywatelskiej w okresie do dnia 14 grudnia 1954 r. W ocenie Sądu, organ uznając, iż skarżący pełniąc służbę

w wymiarze 4 lat i 2 miesięcy i 25 dni, co stanowi około 20,6 % ogółu służby, w sposób bardzo powierzchowny ocenił przesłankę "krótkotrwałości".

Nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa, jest sytuacja, w której w sposób blankietowy, bez możliwości rozpatrzenia konkretnego przypadku, odbiera się funkcjonariuszowi lub członkom rodziny zmarłego funkcjonariusza, prawo do "wypracowanego" świadczenia emerytalnego lub rentowego. Nie taki bowiem cel przyświecał ustawie zaopatrzeniowej, gdyż z treści jej uzasadnienia wynika, że przyjęte rozwiązanie miało na celu "ograniczenie przywilejów emerytalnych i rentowych związanych z pracą w aparacie bezpieczeństwa Polski Rzeczypospolitej Ludowej, ponieważ nie zasługują one na ochronę prawną przede wszystkim ze względu na powszechne poczucie naruszenia w tym zakresie zasad sprawiedliwości społecznej".

Przypomnieć należy, że zasada sprawiedliwości społecznej jest wyrażona w art. 2 Konstytucji RP i jest ona kojarzona z koniecznością poszanowania niezbywalnej godności człowieka, który powinien być traktowany przez organy państwa w sposób bezstronny i sprawiedliwy. Oznacza ona zakaz arbitralności państwa przy określaniu sytuacji prawnej obywateli (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 grudnia 1997 r., K 2/97, OTK 1997/5-6/72). Zasada sprawiedliwości społecznej jest zatem wyznacznikiem zmierzającym do tego, by państwo podejmowało wobec swoich obywateli działania, które nie będę miały cech dowolności. Powinna ona uwzględniać indywidualne przypadki, które pozwalają na uwzględnienie szczególnej sytuacji danego podmiotu. Podnosi się w doktrynie, że w "w ujęciu art. 2 Konstytucji RP sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. Nie jest bowiem demokratycznym państwem prawnym państwo, które nie realizuje idei sprawiedliwości społecznej, przynajmniej pojmowanej jako dążenie do zachowania równego w stosunkach społecznych i powstrzymywania się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów" (P. Tuleja [w:] Konstytucja RP tom I Komentarz do art. 1-86, red. M. Safian, L. Bosek, Warszawa 2016, s 243). Zasada sprawiedliwości społecznej wyeksponowana w treści uzasadnienia jako podstawa noweli oznacza zatem nakaz formowania przepisów prawa w taki sposób, aby uniemożliwiały one obywatelom ochronę słusznie nabytych prawa lub uwzględnia przypadków, w których odebranie pewnych przywilejów byłoby uznane za oczywistą niesprawiedliwość.

W związku z powyższym niezbędna w niniejszej sprawie staje się wnikliwa ocena całokształtu materiału aktowego obrazującego przebieg służby skarżącego, w tym jego okresu służby na rzecz totalitarnego państwa, której to organ w zaskarżonej decyzji nie dokonał.

W świetle powyższego nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ma kwestia charakteru służby skarżącego pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. Organ odstąpił od oceny tego, czy w okresie 1 grudnia 1985 r. do dnia 31 stycznia 1990 r. wymieniony realizował zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa jako takiego

w ramach służby publicznej. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku, sygn. akt I OSK 1895/19, unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Powyżej wskazaną okoliczność niewątpliwie należało ocenić, czego organ nie uczynił, przez pryzmat szczególnie uzasadnionego przypadku.

Jednocześnie w kontekście argumentów skargi, Sąd zwraca uwagę, że narażenie zdrowia i życia nie stanowi miary rzetelnego wykonywania zadań

i obowiązków, lecz zostało potraktowane jako przykład takiej rzetelności (zwrot:

"w szczególności"). Zatem podstawą uznania, że służba była wykonywana rzetelnie mogą być również inne okoliczności, niż tylko wykonywanie obowiązków służbowych

z narażeniem zdrowia i życia.

Zauważenia wymaga, że Organ w konsekwencji uznania, że T. O. nie spełnia przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy, w zasadzie pominął kwestię dotyczącą oceny przebiegu służby skarżącego po 31 lipca 1990 r. Minister nie zbadał i nie ocenił jednak wyczerpująco osiągnięć skarżącego w służbie, mimo że podnosił on szereg okoliczności dotyczących tej służby, w tym zwracał uwagę na swoje zaangażowanie w wykonywaniu powinności służbowych oraz wielokrotne awanse, nagrody, wyróżnienia i odznaczenia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie organ powinien przywołać fakty dotyczące służby skarżącego, jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia, ale i uwzględnić życiorys wymienionego. Organ następnie będzie obowiązany odnieść powyższe do ustawowego kryterium krótkotrwałości służby pełnionej przed 12 września 1989 r. na rzecz totalitarnego państwa. Dopiero tak dokonana ocena powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), orzekł jak

w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.). Do kosztów tych zaliczono wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości [...] zł.