Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 853/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 8 i 10, ust. 12, ust. 13 w związku z art. 64 ust. 1 pkt 2 ust. 11  art. 22 ust. 2 pkt 4, art. 90 ust. 1a, ust. 2a, ust. 2b, ust. 3d
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 252 ust. 1, 3 ,4
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
article: art. 70 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, WSA Andrzej Niezgoda, Protokolant Sekretarz sądowy Julita Kula, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 lutego 2015 r. sprawy ze skargi F. "S" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej – K.p.a.) w związku z art. 61 ust. 3 pkt 4, art. 67, art. 252 ust. 1 pkt 2, ust. 4, ust. 5 i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm., dalej – u.f.p.), art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749, ze zm., dalej – O.p.), art. 90 ust. 2b i ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572, ze zm., dalej – u.o.s.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej – SKO, Kolegium) po rozpatrzeniu odwołania "A" (wcześniej – "B"), (dalej – Fundacja, Szkoła, strona, skarżąca) od decyzji z dnia [...] r. Prezydenta Miasta (dalej – organ pierwszej instancji) w sprawie zwrotu przez Fundację dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie [...] zł oraz odsetek w wysokości [...] zł określonej, jak dla zaległości podatkowych naliczonych począwszy od dnia następującego po upływie terminu zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, tj. od dnia 29 października 2013 r. do dnia wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i zobowiązało Fundację do zwrotu dotacji pobranych nienależnie za okres wrzesień 2012 r. - sierpień 2013 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczonymi począwszy od dnia następującego po upływie terminu zwrotu dotacji pobranej nienależnie, tj. od dnia 30 października 2013 r. do dnia zwrotu do budżetu Miasta z przerwą od dnia 1 marca 2014 r. do dnia doręczenia niniejszej decyzji Kolegium.

W uzasadnieniu Kolegium podało, że powodem wydania decyzji przez organ pierwszej instancji było stwierdzenie niezgodności pomiędzy liczbą uczniów wykazanych w miesięcznych informacjach o faktycznej liczbie uczniów, a liczbą uczniów ustaloną na podstawie analizy dokumentacji przebiegu nauczania, tj. dzienników zajęć lekcyjnych i księgi uczniów. Stwierdzono, że 5 uczniów Szkoły spełniało obowiązek poza Szkołą, z czego: 2 uczniów Oddziału "0" od września 2012 r. do lutego 2013 r., 1 uczeń Oddziału "0" od marca 2013 r. do sierpnia 2013 r., 3 uczniów Szkoły od września 2012 r. do lutego 2013 r. i 2 uczniów Szkoły od marca 2013 r. do sierpnia 2013 r. Ponadto ustalono, że 1 uczeń został zapisany do Szkoły w dniu 5 listopada 2012 r., tj. w dniu, który nie był pierwszym roboczym dniem listopada 2012 r., pomimo tego został wykazany w zapotrzebowaniu na dotację na listopad 2012 r. W związku z powyższym organ pierwszej instancji zajął stanowisko, że w okresie objętym kontrolą dotacje zostały pobrane w nadmiernej wysokości w kwocie [...] zł, z czego: Oddział "0" – [...] zł (2012 r.) oraz [...] zł (2013 r.), a Szkoła – [...] zł (2012 r.) oraz [...] zł (2013 r.). Wskazał także, że dniem stwierdzenia pobrania dotacji w nadmiernej wysokości jest dzień doręczenia wystąpienia pokontrolnego, tj. 14 października 2013 r., natomiast odsetki zostały naliczone od dnia następującego po upływie terminu zwrotu dotacji pobranych w nadmiernej wysokości, tj. od 30 października 2013 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił:

- naruszenie art. 90 ust. 2a u.s.o. oraz § 6 ust. 8 i § 4 ust. 9 uchwały Rady Miasta Lublin z dnia 4 listopada 2010 r. nr 1231/XLVI/2010 w sprawie ustalania trybu udzielania i rozliczania oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji dla publicznych i niepublicznych przedszkoli, szkół, placówek oraz poradni psychologiczno- pedagogicznych na terenie miasta L. prowadzonych przez osoby prawne lub fizyczne inne niż jednostka samorządu terytorialnego, polegające na przyjęciu, iż dotacja dla strony nie przysługuje na uczniów wykonujących obowiązek poza szkołą, na podstawie decyzji dyrektora szkoły wydanej w oparciu o art. 16 ust. 8 u.s.o. oraz ucznia, który do księgi uczniów szkoły został wpisany z dniem 1 listopada 2012 r., a przez pomyłkę do dziennika lekcyjnego został wpisany z dniem 5 listopada 2012 r. czyli pierwszym dniem faktycznej nauki;

- naruszenie art. 75 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i bezpodstawne odmówienie wiarygodności i mocy dowodowej wyjaśnieniom dyrektora Szkoły z dnia 11 września 2013 r. oraz zawiadomieniom o przekazaniu uczniów, w sytuacji w której nie została zakwestionowana w żaden sposób wiarygodność dowodowa powyższych dokumentów, a przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów skutkowało bezpodstawnym wyeliminowaniem powyższych dokumentów, jako dowodów na podstawie których organ winien także poczynić ustalenia faktyczne;

- naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nierozważenie przez organ wydający zaskarżoną decyzję, całego materiału dowodowego w sprawie i wyeliminowanie materiału dowodowego złożonego przez Fundację, przy jednoczesnym oparciu decyzji jedynie na podstawie dokumentów korzystnych dla stanowiska zajętego przez organ wydający zaskarżoną decyzję.

W związku z powyższymi zarzutami, pełnomocnik Fundacji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania.

W piśmie z dnia 27 lutego 2014 r., wniósł dodatkowo o przeprowadzenie dowodu z oświadczenia Dyrektora Szkoły na okoliczność zakresu czynności podejmowanych przez Szkołę w związku z edukacją dzieci spełniających obowiązek szkolny poza Szkołą oraz na okoliczność zakresu uczestnictwa takich dzieci w zajęciach organizowanych przez Szkołę; listu informacyjnego Ministerstwa Edukacji Narodowej, dostępnego na stronie internetowej na okoliczność stanowiska MEN co do edukacji domowej dzieci; listu z Ministerstwa Edukacji Narodowej Wydziału Współpracy z Jednostkami Samorządu Terytorialnego, na okoliczność stanowiska MEN w zakresie przyznawania dotacji na każdego ucznia na podstawie art. 90 ust. 2a u.s.o.

Po rozstrzygnięciu sprawy SKO stwierdziło, że zaskarżona decyzja w części nie odpowiada prawu.

Wskazało, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie czy dotacja oświatowa przysługuje na dziecko spełniające obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego poza przedszkolem, oddziałem przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej lub inną formą wychowania przedszkolnego i odpowiednio czy dotacja taka przysługuje na dziecko spełniające obowiązek szkolny poza szkołą (tzw. kształcenie / edukacja domowa).

Zgodnie z art. 90 ust. 1 u.s.o. niepubliczne przedszkola, w tym specjalne, szkoły podstawowe i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy. W myśl art. 90 ust. 2a u.s.o. dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego ucznia danego typu i rodzaju szkoły w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego, o której mowa w ust. 1 i 2, pod warunkiem że osoba prowadząca szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. Z kolei w myśl art. 90 ust. 2b u.s.o. dotacje dla niepublicznych przedszkoli przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 75 % ustalonych w budżecie danej gminy wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na niepełnosprawnego ucznia przedszkola i oddziału przedszkolnego w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego - pod warunkiem, że osoba prowadząca niepubliczne przedszkole poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. W przypadku braku na terenie gminy przedszkola publicznego, podstawą do ustalenia wysokości dotacji są wydatki bieżące ponoszone przez najbliższą gminę na prowadzenie przedszkola publicznego.

W ocenie Kolegium obowiązujące przepisy u.s.o. pozwalają na wypłacenie dotacji oświatowej szkole niepublicznej o uprawnieniach szkół publicznych na dziecko spełniające obowiązek szkolny poza szkołą natomiast brak jest podstaw prawnych do wypłacenia dotacji dla niepublicznego przedszkola (oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej) na dziecko spełniające obowiązek przygotowania przedszkolnego poza przedszkolem.

Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 16 ust. 8 u.s.o., na wniosek rodziców dyrektor odpowiednio publicznego lub niepublicznego przedszkola, szkoły podstawowej, gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalnej, do której dziecko zostało przyjęte, może zezwolić, w drodze decyzji, na spełnianie przez dziecko odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 (tj. roczne przygotowanie przedszkolne), poza przedszkolem, oddziałem przedszkolnym lub inną formą wychowania przedszkolnego i obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą. Dziecko, które spełnia obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego poza przedszkolem, oddziałem przedszkolnym w szkole podstawowej lub inną formą wychowania przedszkolnego na podstawie zezwolenia wydanego przez dyrektora przedszkola lub szkoły podstawowej, nie uczęszcza do przedszkola (oddziału przedszkolnego, innej formy wychowania przedszkolnego), a zatem nie może być uznane za ucznia (wychowanka) w rozumieniu art. 90 ust. 2b-2e u.s.o. Wprawdzie formalnie dziecko zostaje zaliczone do grona uczniów (wychowanków) danej placówki jednakże brak jest podstaw prawnych do wypłacania dotacji na dziecko spełniające obowiązek przygotowania przedszkolnego poza przedszkolem (oddziałem przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej). Wydanie przez dyrektora zezwolenia, w drodze decyzji, nie pociąga za sobą żadnych skutków finansowych. Dziecko nie korzysta z edukacji przedszkolnej oferowanej przez przedszkole (nie uczestniczy w zajęciach przedszkolnych), nie "zdaje egzaminów klasyfikacyjnych" (jak w przypadku realizacji obowiązku szkolnego) nie otrzymuje świadectwa oraz informacji o gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej.

Natomiast inaczej przedstawia się sytuacja w odniesieniu do szkół niepublicznych, które ze względu na odrębną organizację nauczania ponoszą określone koszty nawet wówczas, gdy dziecko spełnia obowiązek szkolny poza szkołą.

Zgodnie z powołanym wyżej art. 90 ust. 2a u.s.o. dotacje przysługują na każdego ucznia. Faktyczna liczba uczniów powinna być ustalana w oparciu o dokumentację przebiegu nauczania (w szczególności o księgę uczniów). Uczeń niepublicznej szkoły podstawowej o uprawnieniach szkoły publicznej, w stosunku do którego dyrektor wydał w trybie art. 16 ust. 8 u.s.o. decyzję na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkoła jest uczniem tej szkoły i przysługuje na niego dotacja.

Przy czym zwrócić należy uwagę, że odmienne traktowanie w zakresie wypłacania dotacji na ucznia (wychowanka) szkoły i przedszkola, którzy spełniają - odpowiednio - obowiązek szkolny i obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego poza szkołą (przedszkolem) w ramach tzw. edukacji domowej związany jest z odmiennymi skutkami finansowymi jakie wywiera decyzja wydana na podstawie art. 16 ust. 8 u.s.o. dla szkoły i przedszkola. Jak już wyżej wskazano, w przypadku przedszkola (oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub innej formy wychowania przedszkolnego) wydanie przez dyrektora zezwolenia, w drodze decyzji, nie pociąga za sobą żadnych skutków finansowych dla przedszkola (oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub innej formy wychowania przedszkolnego).

W tym kontekście wskazać należy, że dotacja, o której mowa w art. 90 ust. 2a u.s.o., ma charakter dotacji podmiotowo-celowej. Dotacja przysługuje na każdego ucznia i w tym zakresie ma charakter podmiotowy, jednakże przeznaczona jest na dofinansowanie realizacji konkretnych zadań szkoły (kształcenie, wychowanie i opieka, w tym profilaktyka społeczna) i w tym zakresie przyznawana dotacja ma charakter celowy (art. 90 ust. 3d u.s.o. w brzmieniu obowiązujący do 31 grudnia 2013 r.). Przy czym dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki. Taki sam charakter ma dotacja, o której mowa w art. 90a ust. 2b u.s.o. (dotacje dla niepublicznych przedszkoli).

Zatem skoro w odniesieniu do dziecka spełniającego obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego poza przedszkolem, oddziałem przedszkolnym w szkole podstawowej lub inną formą wychowania przedszkolnego nie są realizowane zadania placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej ponieważ dziecko nie korzysta z edukacji przedszkolnej oferowanej przez przedszkole (nie uczestniczy w zajęciach przedszkolnych), nie "zdaje egzaminów klasyfikacyjnych" (jak w przypadku realizacji obowiązku szkolnego) nie otrzymuje świadectwa oraz informacji o gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej to w takiej sytuacji na dziecko objęte edukacją domową dotacja nie przysługuje.

Natomiast w stosunku do ucznia spełniającego obowiązek szkolny w ramach tzw. edukacji domowej szkoła, choć w ograniczonym obszarze, realizuje jednak zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, które to zadania w odniesieniu do wydatków bieżących szkoły mogą być dofinansowane z dotacji. Dziecko takie otrzymuje bowiem świadectwo ukończenia poszczególnych klas danej szkoły po zdaniu egzaminów klasyfikacyjnych z zakresu części podstawy programowej obowiązującej na danym etapie kształcenia, uzgodnionej na dany rok szkolny z dyrektorem szkoły, przeprowadzonych zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 4 u.s.o. przez szkołę, której dyrektor zezwolił na spełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą (art. 16 ust. 11 u.s.o.). Zatem na szkole ciąży obowiązek wydania świadectwa, przeprowadzenia egzaminów klasyfikacyjnych, uzgodnienia części podstawy programowej obowiązującej na danym etapie kształcenia czy też dokonanie rocznej i końcowej klasyfikacji takiego ucznia (art. 16 ust. 12 u.s.o.). Ponadto dziecko spełniające obowiązek szkolny poza szkołą ma prawo uczestniczyć w szkole w zajęciach rozwijających zainteresowania i uzdolnienia, zajęciach dydaktyczno - wyrównawczych i specjalistycznych organizowanych dla uczniów wymagających szczególnego wsparcia w rozwoju lub pomocy psychologiczno - pedagogicznej (art. 16 ust. 13 w związku z art. 64 ust. 1 pkt 2 u.s.o.). W konsekwencji szkoły, które właśnie ze względu na odrębną organizację nauczania ponoszą określone koszty także wtedy, gdy dziecko spełnia obowiązek szkolny poza szkołą mają prawo do otrzymania dotacji na takich uczniów. Dodać jeszcze należy, iż powyższe obowiązki szkoły (placówki), wynikające ze stosownych powołanych wyżej przepisów, dotyczą dzieci spełniających obowiązek szkolny lub obowiązek nauki a nie odnoszą się do dzieci spełniających roczne przygotowanie przedszkolne, co także uzasadnia odmienne traktowanie takich uczniów (wychowanków) w zakresie wypłaty dotacji oświatowej. W art. 16 ust. 11 i ust. 12 u.s.o. jest bowiem mowa tylko o dzieciach (uczniach) spełniających obowiązek szkolny lub obowiązek nauki w przeciwieństwie do art. 16 ust. 8, który dotyczy także dzieci w wieku 5 lat obowiązanych odbyć roczne przygotowanie przedszkolne w przedszkolu, oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej lub w innej formie wychowania przedszkolnego.

Uznając zatem, że dotacja przysługiwała na dzieci wykonujące obowiązek szkolny poza szkołą i nie przysługiwała na dzieci odbywające roczne przygotowanie przedszkolne poza przedszkolem, Kolegium dokonało zmiany w podanej przez organ pierwszej instancji liczbie uczniów skarżącej Szkoły i rozliczeniu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, wskazując, że dotacje zostały pobrane w nadmiernej wysokości jedynie w odniesieniu do Oddziału "0".

Natomiast zgodnie z zaprezentowanym wyżej stanowiskiem Kolegium przyjmuje, że nie doszło do pobrania dotacji w nadmiernej wysokości w odniesieniu do Szkoły w kwocie [...] zł (wrzesień 2012 r. - grudzień 2012 r.) oraz w kwocie [...] zł (styczeń 2013 r. - sierpień 2013 r.).

Kolegium zgodziło się również ze skarżącą, że w odniesieniu do Szkoły za listopad 2012 r. nie doszło do pobrania dotacji w nadmiernej wysokości za uczennicę M. T. Przyjęto w tym zakresie wyjaśnienia Szkoły z dnia 11 września 2013 r., że M. T. została zapisana do szkoły z dniem 1 listopada 2012 r.

Na powyższą decyzję pełnomocnik Fundacji złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając jej:

I. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania tj.:

- art. 7 oraz 77 § 1 K.p.a. poprzez: niedostateczne i niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a w szczególności brak przeprowadzenia ustaleń w zakresie czynności jakie Szkoła realizuje wobec dziecka spełniającego poza szkołą obowiązek przygotowania przedszkolnego w Oddziale "0" szkoły, a zarazem bezpodstawnego przyjęcia, iż Szkoła nie realizuje wobec dziecka spełniającego obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego poza oddziałem przedszkolnym w szkole podstawowej, zadań z zakresu kształcenia, wychowania i opieki, a tym profilaktyki społecznej.

II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.

- art. 90 ust. 1, 2a i 2b, art. 14 ust. 1, 3, 3a, 4 oraz art. 16 ust. 8 u.s.o. oraz § 6 ust.2 i 8 oraz § 4 ust. 3 i 9 uchwały Rady Miasta Lublin z dnia 4 listopada 2010 r. nr 1231/XLVI/2010 w sprawie ustalania trybu udzielania i rozliczania oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji dla publicznych i niepublicznych przedszkoli, szkół, placówek oraz poradni psychologiczno- pedagogicznych na terenie miasta L. prowadzonych przez osoby prawne lub fizyczne inne niż jednostka samorządu terytorialnego, polegające na przyjęciu, iż dotacja dla strony postępowania nie przysługuje na uczniów wykonujących obowiązek przygotowania przedszkolnego poza szkołą, na podstawie decyzji dyrektora szkoły wydanej w oparciu o art. 16 ust. 8 u.s.o., podczas gdy brak jest przepisów prawa wskazujących, iż dotacja nie przysługuje na uczniów wykonujących obowiązek przygotowania przedszkolnego poza oddziałem przedszkolnym w szkole;

- art. 70 ust. 3 Konstytucji RP zgodnie z którym "Rodzice mają wolność wyboru dla swoich dzieci szkół innych niż publiczne. Obywatele i instytucje mają prawo zakładania szkół podstawowych, ponadpodstawowych i wyższych oraz zakładów wychowawczych. Warunki zakładania i działalności szkół niepublicznych oraz udziału władz publicznych w ich finansowaniu, a także zasady nadzoru pedagogicznego nad szkołami i zakładami wychowawczymi, określa ustawa."

W oparciu o powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, o której mowa w punkcie 2 decyzji oraz o zwrot kosztów postępowania.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł ponadto o dopuszczenie dowodów z dokumentów, które są niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości:

1/ oświadczenia prezesa zarządu Fundacji T. B.,

2/ oświadczenia S. W. z dnia 4 sierpnia 2014 r.,

3/ diagnozy ucznia J. F. sporządzonej przez S. W.,

4/ 2 listów- korespondencji e-mail S. W. z rodzicami J. F. oraz A. K.

- na okoliczność wykonywania przez Szkołę wobec uczniów wykonujących obowiązek przygotowania przedszkolnego poza Szkołą działań pedagogiczno- edukacyjnych oraz zadań z zakresu kształcenia i wychowania uczniów.

W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik strony powołał się na art. 16 ust. 8 i art. 14 ust. 1, 3a i 4 u.s.o. i wyjaśnił, że w przypadku dzieci edukowanych domowo, są one uczniami Szkoły prowadzonej przez Fundację. W stosunku do uczniów oddziałów przedszkolnych w szkołach nie ma obowiązku dokonywania wpisu do księgi uczniów tej Szkoły, a w związku z nieuczęszczaniem stałym, systematycznym i bieżącym na zajęcia, nie były one dotychczas wpisywane do dzienników zajęć przedszkolnych. Niemniej, pomimo braku wpisywania tych uczniów do dzienników zajęć przedszkolnych, rodzice edukujący dzieci domowo pozostają pod opieką pedagogiczno-edukacyjną nauczycieli Szkoły, a sama Szkoła wobec uczniów oddziałów "0" odbywających obowiązek przygotowania przedszkolnego poza Szkołą realizuje zadania z zakresu kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej.

W przypadku uczennic oddziału przedszkolnego J. F. oraz A. K., wychowawczyni klasy S. W. zostało przydzielone przez Dyrektora Szkoły zadanie nawiązania kontaktu z rodzicami uczennic, aby wspólnie z rodzicami ustalić plan edukacyjny dzieci na rok szkolny. Powyższy plan edukacyjny miał być sporządzony w oparciu o diagnozę wstępną i rozmowy o potrzebach edukacyjnych dziecka. Ponadto, wychowawczyni miała zlecone zadanie kontaktowania się z rodzicami uczniów wykonującymi obowiązek przedszkolny poza szkołą przez cały rok szkolny oraz wskazać czas diagnozy końcowej. Powyższe obowiązki były wykonywane przez wychowawczynię przez cały rok szkolny wobec J. F. oraz do lutego 2013 r. wobec A. K.. Wychowawczyni Oddziału "0" w roku szkolnym 2012/2013 wykonała diagnozę gotowości szkolnej J. F. oraz A. K., spotkała się z rodzicami uczniów, utrzymywała z rodzicami uczniów kontakt telefoniczny i e-mail, udzielała wskazówek oraz informacji dotyczących rozwoju i nauki dzieci. Dzieci były zapraszane do uczestnictwa w zajęciach grupy startowej- zerówka, z czego skorzystała J. F. w czerwcu 2013 r.

Zarówno za opiekę pedagogiczno-edukacyjną, jak również za przeprowadzane diagnozy i obecność w czasie zajęć w grupie, Fundacja nie pobiera od rodziców tych uczniów żadnych opłat. Skoro Szkoła wykonała wobec uczniów (wychowanków) edukowanych domowo swoje obowiązki ustawowe, to brak jest podstawy do odmowy przyznania dotacji. Brak jest przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który wskazywał, że dotacja celowa przysługuje jedynie na uczniów wykonujących obowiązek przygotowania przedszkolnego określony w art. 14 ust. 3 u.s.o. w ramach przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole czy innej formie przygotowania przedszkolnego.

Z art. 90 ust. 1 u.s.o. oraz par. 4 ust. 3 i 9 nie wynika żadne rozróżnienie w zakresie dotacji przyznawanej na dzieci odbywające obowiązek szkolny w przedszkolu czy poza przedszkolem.

Wyjaśniając zarzut naruszenia art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a., pełnomocnik wyjaśnił, że poprzez niedostateczne i niedokładne zbadanie wszystkich okoliczności sprawy, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a w szczególności brak przeprowadzenia ustaleń faktycznych w zakresie czynności jakie Szkoła realizuje wobec dziecka spełniającego poza szkołą obowiązek przygotowania przedszkolnego w Oddziale "0" szkoły, doszło do bezpodstawnego przyjęcia przez organ, iż Szkoła nie realizuje wobec dziecka spełniającego obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego poza oddziałem przedszkolnym w szkole podstawowej, zadań z zakresu kształcenia, wychowania i opieki, a tym bardziej profilaktyki społecznej. Dołączone do przedmiotowej skargi dowody z dokumentów przeczą zasadności i słuszności ustaleń faktycznych Kolegium w powyższych kwestiach.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 252 u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2 (ust. 1). Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (ust. 3). Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (ust. 4). Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.

Zgodnie z art. 90 ust. 1a u.s.o., niepubliczne przedszkola i szkoły podstawowe otrzymują dotację z budżetu odpowiednio gminy lub powiatu w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jedno dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, pod warunkiem że osoba prowadząca przedszkole, czy szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę dzieci, które mają być objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji.

Zgodnie z art. 90 ust. 2a u.s.o., dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego ucznia danego typu i rodzaju szkoły w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego, o której mowa w ust. 1 i 2, pod warunkiem że osoba prowadząca szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji.

Stosownie do art. 90 ust. 2b u.s.o., dotacje dla niepublicznych przedszkoli przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 75 % ustalonych w budżecie danej gminy wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na niepełnosprawnego ucznia przedszkola i oddziału przedszkolnego w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego - pod warunkiem, że osoba prowadząca niepubliczne przedszkole poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. W przypadku braku na terenie gminy przedszkola publicznego, podstawą do ustalenia wysokości dotacji są wydatki bieżące ponoszone przez najbliższą gminę na prowadzenie przedszkola publicznego.

Zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że powyższe przepisy nie różnicują w zakresie uprawnienia do otrzymania dotacji uczniów niepublicznych przedszkoli i szkół podstawowych, ani tych uczniów w zależności od tego, czy obowiązek szkolny odbywają w szkole, czy poza szkołą.

Zgodzić się również należy, że na zasadzie art. 16 ust. 8 i 10 u.s.o., zarówno uczniowie oddziałów przedszkolnych, jak i szkolnych, po spełnieniu określonych warunków, mogą odbywać obowiązek szkolny poza szkołą. Stosownie do tych przepisów, na wniosek rodziców dyrektor odpowiednio publicznego lub niepublicznego przedszkola, szkoły podstawowej, gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalnej, do której dziecko zostało przyjęte, może zezwolić, w drodze decyzji, na spełnianie przez dziecko odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3, poza przedszkolem, oddziałem przedszkolnym lub inną formą wychowania przedszkolnego i obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą. Zezwolenie, o którym mowa, może być wydane, jeżeli: 1) wniosek o wydanie zezwolenia został złożony do dnia 31 maja; 2) do wniosku dołączono: a) opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, b) oświadczenie rodziców o zapewnieniu dziecku warunków umożliwiających realizację podstawy programowej obowiązującej na danym etapie kształcenia i c) zobowiązanie rodziców do przystępowania w każdym roku szkolnym przez dziecko spełniające obowiązek szkolny lub obowiązek nauki do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych, o których mowa w ust. 11.

Skarżąca nie wzięła jednak pod uwagę, że oprócz zacytowanych przepisów, dla przyznania dotacji znaczenie ma także przepis art. 90 ust. 3d u.s.o., stosownie do którego dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki.

I to właśnie ten przepis, jak słusznie zauważyło SKO, całkowicie zmienia postać rzeczy.

Skoro ustawa określa, na co dotacje mogą być przeznaczone, rozliczenie sposobu wykorzystania dotacji nie może odnosić się tylko i wyłącznie do liczby uczniów, w oderwaniu od sposobu wydatkowania dotacji. Dotacja przysługuje na każdego ucznia i w tym zakresie ma charakter podmiotowy, jednakże przeznaczona jest na dofinansowanie realizacji konkretnych zadań szkoły (kształcenie, wychowanie i opieka, w tym profilaktyka społeczna) i w tym zakresie przyznawana dotacja ma charakter celowy.

Zgodzić się należy z Kolegium, że w przypadku ucznia przedszkola, które na mocy decyzji Dyrektora Szkoły ma wypełniać obowiązek szkolny poza przedszkolem, zaliczenie go do wychowanków placówki, nie pociąga za sobą żadnych skutków finansowych. Dziecko to nie korzysta bowiem z edukacji przedszkolnej oferowanej przez przedszkole (nie uczestniczy w zajęciach przedszkolnych), nie "zdaje egzaminów klasyfikacyjnych" (jak w przypadku realizacji obowiązku szkolnego), ani nie otrzymuje świadectwa. Kontakt nauczyciela z rodzicami dziecka czy dzieckiem, nawet jeżeli jest - nie jest obowiązkowy. Nawet jeśli w pewnym stopniu istnieje, to nie pociąga za sobą konieczności poniesienia kosztów przez przedszkole w sposób porównywalny do tych, jakie ponoszone są na uczniów uczęszczających do przedszkola stale.

Inaczej przedstawia się sytuacja w odniesieniu do szkół niepublicznych, które ze względu na odrębną organizację nauczania ponoszą określone koszty nawet wówczas, gdy dziecko spełnia obowiązek szkolny poza szkołą. W stosunku do ucznia spełniającego obowiązek szkolny w ramach tzw. edukacji domowej szkoła, choć w ograniczonym obszarze, ma obowiązek realizowania zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, które to zadania w odniesieniu do wydatków bieżących szkoły mogą być dofinansowane z dotacji. Dziecko takie otrzymuje bowiem świadectwo ukończenia poszczególnych klas danej szkoły po zdaniu egzaminów klasyfikacyjnych z zakresu części podstawy programowej obowiązującej na danym etapie kształcenia, uzgodnionej na dany rok szkolny z dyrektorem szkoły, przeprowadzonych zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 4 u.s.o. przez szkołę, której dyrektor zezwolił na spełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą (art. 16 ust. 11 u.s.o.). Zatem na szkole ciąży obowiązek wydania świadectwa, przeprowadzenia egzaminów klasyfikacyjnych, uzgodnienia części podstawy programowej obowiązującej na danym etapie kształcenia czy też dokonanie rocznej i końcowej klasyfikacji takiego ucznia (art. 16 ust. 12 u.s.o.). Ponadto dziecko spełniające obowiązek szkolny poza szkołą ma prawo uczestniczyć w szkole w zajęciach rozwijających zainteresowania i uzdolnienia, zajęciach dydaktyczno - wyrównawczych i specjalistycznych organizowanych dla uczniów wymagających szczególnego wsparcia w rozwoju lub pomocy psychologiczno - pedagogicznej (art. 16 ust. 13 w związku z art. 64 ust. 1 pkt 2 u.s.o.). W konsekwencji szkoły, które właśnie ze względu na odrębną organizację nauczania ponoszą określone koszty także wtedy, gdy dziecko spełnia obowiązek szkolny poza szkołą mają prawo do otrzymania dotacji na takich uczniów.

Zgodzić się należy również ze stanowiskiem SKO, zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę, że w tej sytuacji powołane w skardze okoliczności dotyczące wykonania przez wychowawczynię oddziału przedszkolnego diagnozy gotowości szkolnej 2 uczennic, spotkań z rodzicami, kontaktów telefonicznych i mailowych, udzielania wskazówek oraz informacji dotyczących rozwoju dziecka, czy też jednorazowe uczestnictwo jednej z uczennic w zajęciach grupy startowej – zerówka (czerwie 2013 r.) nie stanowią o realizacji zadań szkoły lub placówki z zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej w stosunku do dzieci kształconych domowo, co uzasadniałoby wypłacenia dotacji na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki, związanych z edukacją tych dzieci. W stosunku do dzieci edukowanych domowo przedszkole nie ma obowiązku wydania informacji o gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej. Zgodnie bowiem z par. 3 ust. 5 rozporządzenia Ministra Eukacji Narodowej z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych (Dz.U. Nr 97, poz.624 ze zm.), przedszkole, szkoła podstawowa, w której zorganizowano oddział przedszkolny, zespół wychowania przedszkolnego i punkt przedszkolny wydaje rodzicom dziecka objętemu wychowaniem przedszkolnym informację o gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej. Informację wydaje się do końca kwietnia roku szkolnego poprzedzającego rok szkolny, w którym dziecko ma obowiązek albo może rozpocząć naukę w szkole podstawowej. Natomiast w myśl par. 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia MEN, informacje o gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej wydaje się na podstawie dokumentacji prowadzonych obserwacji pedagogicznych dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej, oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej, punkcie przedszkolnym lub zespole wychowania przedszkolnego.

Zarzut naruszenia art. 70 ust. 3 Konstytucji RP zgodnie z którym "Rodzice mają wolność wyboru dla swoich dzieci szkół innych niż publiczne. Obywatele i instytucje mają prawo zakładania szkół podstawowych, ponadpodstawowych i wyższych oraz zakładów wychowawczych. Warunki zakładania i działalności szkół niepublicznych oraz udziału władz publicznych w ich finansowaniu, a także zasady nadzoru pedagogicznego nad szkołami i zakładami wychowawczymi, określa ustawa" jest nietrafiony. Sąd nie dopatrzył się w treści tego przepisu żadnego nakazu przyznawania dotacji na dziecko odbywające obowiązek przedszkolny w domu. Nie ma natomiast wątpliwości, że warunki zakładania i działalności szkół niepublicznych oraz udziału władz publicznych w ich finansowaniu, a także zasady nadzoru pedagogicznego nad szkołami i zakładami wychowawczymi, określa ustawa.

Nie dopatrując się zatem naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.