Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 98/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-18 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6553
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prezes Agencji Rynku Rolnego
Powołane przepisy: article: art. 258 § 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia indywidualnej ilości referencyjnej postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.


UZASADNIENIE

Wnioskiem – sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z 10 grudnia 2007 r. – B. K. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z pełnoletnim synem, posiada dom o pow. [...] m2, mieszkanie o pow. [...] m2, budynki gospodarcze, ciągnik oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż źródłem jej dochodów są dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych w wysokości 300 zł miesięcznie (rocznie: 36.000 zł). W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż nie posiada stałego dochodu, jej dochód z gospodarstwa przewyższa rozchód oraz że okresowo zatrudnia pracownika.

W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z 27 lutego 2008 r. wezwano ją do udzielenia dodatkowych informacji poprzez odpowiedź na konkretne pytania oraz złożenie określonych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych.

Pismem procesowym z 10 marca 2008 r. wnioskodawczyni wyjaśniła, iż roczna dopłata do gruntów rolnych jest jedynym źródłem jej dochodów, nie uzyskuje dochodów z gospodarstwa rolnego, gdyż posiada pastwiska V i VI klasy, "zasiewy pochłaniają koszty roboty, resztę zjada bydło (2 szt.) i drób". Miesięczne dopłaty do gruntów wynoszą niecałe 350 zł, zaś wykazane przez skarżącą wydatki na utrzymanie, tj. wyżywienie, opłaty za energię elektryczną na KRUS, ubezpieczenie, nawozy, olej napędowy – rozbite na poszczególne miesiące od stycznia do lipca – wynoszą odpowiednio: 700 zł, 900 zł, około 650 zł, 760 zł, około 650 zł, około 750 zł i około 850 zł. Wnioskodawczyni wskazała również, iż okresowo – 5 razy w miesiącu – zatrudnia pracownika do pracy w gospodarstwie, któremu płaci 40 zł za dzień. Podniosła również, iż rodzina może wspomóc ją kwotą 200 zł "raz, ale nie w koło", zaś syn nie korzysta z budżetu domowego, na swoje utrzymanie zarabia w pracy dorywczej. W końcowej części pisma strona podniosła, iż "po przedstawieniu miesięcznych rozchodów trudno mieć oszczędności".

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).

Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek.

Rozpatrując w powyższym świetle wniosek skarżącej uznać należało, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem nie wykazała ona, że ustawowe przesłanki udzielenia prawa pomocy wystąpiły w stosunku do jego osoby.

Na wstępie podkreślenia wymaga, iż zasadność wniosku rozpatrywano w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżąca będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie wpis od skargi w wysokości 200 zł), z drugiej zaś strony jej możliwości majątkowe i finansowe.

Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy – w pierwszej kolejności – zauważyć należy, iż złożone przez wnioskodawczynię oświadczenia – w szczególności udzielone w odpowiedzi na zarządzenie z 27 lutego 2008 r. – nie są wyczerpujące a przez to nie mogą dać pełnego obrazu jej sytuacji majątkowej. Zauważyć należy, iż wnioskodawczyni podnosi, że jedynym źródłem jej utrzymania są dopłaty do gruntów rolnych, których miesięczna wysokość wynosi około 350 zł. Jednocześnie oświadcza, iż miesięczne wydatki związane z utrzymaniem stanowią od 650 do 900 zł. W tym stanie rzeczy nie sposób jest przyjąć za wiarygodne oświadczeń skarżącej w tym przedmiocie, skoro jej miesięczne wydatki znacznie przekraczają uzyskiwany dochód z tytułu dopłat do gruntów, przy jednoczesnym twierdzeniu, że nie posiada innych jego źródeł. Ponadto, nie można uznać za rzetelną tej odpowiedzi na pytanie o posiadane oszczędności, którą strona zawarła w punkcie 5 swojego pisma z 10.03.2008 r. Wnioskodawczyni winna wprost wskazać, czy posiada oszczędności pieniężne oraz udzielić wyjaśnienia czy posiada rachunki bankowe. Tego jednak nie uczyniła, podnosząc jedynie, iż "po przedstawieniu miesięcznych rozchodów trudno mieć oszczędności" (vide: punkt 5 pisma strony z 10.03.2008 r.). W tym miejscu wskazać należy, iż rolnicy starający się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych winni posiadać rachunek bankowy, na który przekazywane są środki z tego tytułu. Wobec tego należy domniemywać, iż wnioskodawczyni taki rachunek również posiada. Ponadto pytanie w kwestii oszczędności dotyczyło również syna skarżącej, pozostającego z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, natomiast w tym zakresie nie udzieliła ona odpowiedzi. Na marginesie już tylko wskazać należy, iż kwestia posiadania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24.01.2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07).

Powyższe okoliczności powodują, iż brak jest możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawczyni powinna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Z tych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.