Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 309/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Agata Próchniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu nawozu organicznego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] Główny inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (GIJHARS) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...] zakazującą M. K. (skarżącemu w niniejszej sprawie), prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą P., ul. [...], wprowadzania do obrotu partii 1400 szt. nawozu organicznego o nazwie "[...]" oferowanego do sprzedaży w oznakowanych i trwale zamkniętych torbach polietylenowych o objętości 3 l (510 szt.), 6 l (790 szt.) i 20 l (100 szt.) z powodu braku pozwolenia ministra właściwego ds. rolnictwa na wprowadzanie nawozu organicznego do obrotu.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.;

- art. 21 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, z późn. zm.),

w związku z:

- art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, z późn. zm.),

- art. 2 ust. 1 pkt 3, 4 i 5, art. 3 ust. 2 i 3, art. 4 ust. 1, art. 30 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 3, art. 31 ust. 1 pkt 1, art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2007 r. Nr 147, poz. 1033, z późn. zm.),

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniach [...]-[...] maja 2011 r. inspektor Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w G., działając na podstawie upoważnienia nr [...] z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...], wydanego przez [...] Inspektora JHARS, przeprowadził kontrolę w P. z siedzibą w B. ([...]), ul. [...] w zakresie prawidłowości wprowadzenia do obrotu nawozów (Protokół kontroli nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r.). Z uwagi na nieprzedłużenie przez stronę zestawień z obrotu surowcem i nawozem za okres objęty kontrolą, termin zakończenia kontroli na prośbę strony został wydłużony do dnia [...] czerwca 2011 r.

W dniach [...]-[...] maja 2011 r. został sporządzony Protokół przyjęcia ustnych wyjaśnień, znak: [...]. Wyjaśnienia zostały udzielone przez skarżącego. Zgodnie z wyjaśnieniami M. K. wprowadza do obrotu tylko jeden produkt o nazwie "[...]", deklarowany jako kompost - ziemia gnojowa, który wytwarzany jest z obornika przefermentowanego, który poddawany jest granulacji mechanicznej i pakowany ręcznie do opakowań polietylenowych o poj. 3 l, 6 l i 20 l.

Inspektor WIJHARS wezwał stronę do przedłożenia następujących dokumentów: zezwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na wprowadzanie do obrotu, zezwolenia właściwych organów dot. regulacji wodnoprawnych, rolno - środowiskowych, ochrony środowiska etc., adres, szkic lokalizacji i wykaz zapasów wyrobów gotowych, dokumentacji ewidencji stanów początkowych, końcowych oraz przychodu i rozchodu surowców przyjętych do produkcji, badań analitycznych jakości wykorzystanych surowców za wskazany okres, dokumentacji zakupu surowców do produkcji za wskazany okres, dokumentacji ewidencji stanów początkowych, końcowych oraz przychodu i rozchodu wyrobów uzyskanych z produkcji, badań analitycznych jakości wyrobów wprowadzanych do obrotu za wskazany okres, dokumentacji sprzedaży każdej partii wyrobu gotowego, dokumentacji technologii przetwarzania surowców i produkcji wyrobów.

W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący przedłożył szkic dwóch pryzm z surowcem składowanym przy ul. [...],[...], wraz z oszacowaniem ich wielkości na 16 ton na dzień oględzin, tj. [...] maja 2011 r., a także technologię wytwarzania nawozu organicznego "[...]" z dnia [...] maja 2011 r., sporządzoną przez siebie.

W wyjaśnieniach skarżący zeznał, że przedmiotowy nawóz wprowadza do obrotu od czerwca 2009 r. Badania produktu skarżący przeprowadził tylko raz (Sprawozdanie z dnia [...] lutego 2009 r. z Laboratorium Stacji Chemiczno - Rolniczej w G.). Podał, że nie posiada zezwolenia na wprowadzenie kontrolowanego nawozu do obrotu wydawanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

W dniu [...] maja 2011 r. skarżący przedstawił do akt sprawy Zestawienie ilościowe wyrobów w opakowaniach foliowych (100 po 20 l, 790 szt. po 6 l, 510 szt. po 3 l, całość o wartości 6.214 zł), które zostały następnie zabezpieczone jako dowody w sprawie przez upoważnionego pracownika WIJHARS w G..

W zakresie dokumentacji dotyczącej obrotu surowca i sprzedaży wyrobu gotowego skarżący wskazał, iż Urząd Skarbowy w W. prowadzi w tym samym czasie kontrolę skarbową w P. M. K. i w związku z tym nie ma możliwości przedłożenia dokumentów dotyczących obrotu surowca i sprzedaży wyrobu gotowego. Strona zadeklarowała, iż przedłoży zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o trwającej kontroli, a dokumenty, o jakie została wezwana, dostarczy po zakończeniu kontroli skarbowej.

Skarżący zadeklarował, iż przekaże przedmiotową dokumentację po konsultacji prawnej, osobiście do WIJHARS w G. do dnia [...] czerwca 2011 r.

W Protokole wyjaśnień z dnia [...] - [...] maja 2011 r. strona oświadczyła, że podejmie próbę wycofania z obrotu zakwestionowanego nawozu ze względu na brak zezwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

W dniu [...] maja 2011 r. skarżący przedłożył do akt sprawy następujące dokumenty: rachunek nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. potwierdzający nabycie ostatniej partii surowca, tj. 300 ton obornika bydlęcego o wartości 45.000 zł z Gospodarstwa Rolnego S., P., ul. [...],[...], fakturę VAT nr [...] z dnia [...] października 2010 r. potwierdzającą sprzedaż obornika granulowanego na łączną wartość 3.472,15 zł brutto, na rzecz P., [...], ul. [...][...], fakturę VAT nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. potwierdzającą sprzedaż obornika granulowanego na łączną wartość 643,68 zł brutto, na rzecz P. Sp. z o.o., [...], ul. [...].

W dniu [...] czerwca 2011 r. ustanowiony przez skarżącego pełnomocnik złożył

wniosek o przedłużenie terminu do złożenia zestawienia obrotu surowcem i wyrobem gotowym na dzień [...] czerwca 2011 r. Następnie w dniu [...] czerwca 2011 r. do WIJHARS w G. wpłynął kolejny wniosek o przedłużenie terminu na przedłożenie żądanej dokumentacji do dnia [...] czerwca 2011 r. W piśmie pełnomocnik skarżącego wniósł również o przeprowadzenie badań laboratoryjnych zabezpieczonego nawozu, w celu ustalenia, czy jest to obornik bydlęcy oraz wskazał, iż w przypadku nawozu naturalnego zabezpieczenie towaru nie ma podstaw prawnych.

Mając na uwadze powyższe, protokół kontroli nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...], został sporządzony w siedzibie Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w G..

Pełnomocnik strony w dniu [...]czerwca 2011 r. wniósł o:

- podanie podstawy prawnej, na jakiej organ dokonał zabezpieczenia nawozu,

- podanie podstawy prawnej, na jakiej istnieje wymóg uzyskania zezwolenia MRiRW w stosunku do zabezpieczonego nawozu oraz

- wskazanie przyczyn nieprzeprowadzenia badań zabezpieczonego nawozu w celu określenia, czy jest on nawozem naturalnym czy innym.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r., pełnomocnik strony wskazał również, że zakwestionowany nawóz jest nawozem naturalnym, gdyż kontrolowany nie poddaje obornika przetwarzaniu, a jedynie procesom naturalnym. Wprowadzenie do obrotu nawozu naturalnego nie wymaga zezwolenia MRiRW. W związku z tym zabezpieczenie nawozu nie jest uzasadnione. Do pisma zostało dołączone oświadczenie J. F. z dnia [...] czerwca 2011 r. dotyczące surowca, z którego M. K. produkuje swój nawóz. Z oświadczenia tego wynika, że dostarczany obornik jest składowany na pryzmach i nie jest poddawany procesom technologicznym i chemicznym, poza działaniem czynników atmosferycznych.

Organ I instancji w dniu [...] lipca 2011 r. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

W dniu [...] lipca 2011 r. pełnomocnik strony zapoznał się z aktami sprawy i pokwitował zapoznanie się z protokołem kontroli nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r.

W piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. pełnomocnik strony podniósł, iż przedmiotowy protokół nie został mu doręczony, a badania zakwestionowanego nawozu, o które wnosiła strona, nie zostały przeprowadzone. W związku z powyższym wniósł o zakończenie postępowania i umorzenie sprawy.

W dniu [...] sierpnia 2011 r. strona przedstawiła pismo z Okręgowej Stacji Chemiczno - Rolniczej w G. z dnia [...] lipca 2011 r., dotyczące Sprawozdania z badań nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r., z którego wynika, iż badania dotyczyły składu chemicznego dostarczonej próbki nawozu, a nie ustalenia rodzaju nawozu.

[...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] zakazał skarżącemu wprowadzenia do obrotu wyprodukowanych przez skarżącego 1400 szt. "[...]" oferowanego do sprzedaży w oznakowanych i trwale zamkniętych torbach polietylenowych o objętości 3 l (510 szt.), 6 l (790 szt.) i 20 l (100 szt.). Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Na skutek odwołania od powyższej decyzji Główny Inspektor JHARS decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], uchylił w całości decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora JHARS z dnia [...] października 2011 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Organ I instancji poddał badaniom laboratoryjnym próbki nawozów pobrane z partii zabezpieczonych w dniu [...] maja 2011 r. (Postanowienie z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak: [...]).

W dniu [...] sierpnia 2012 r. w przedsiębiorstwie P. , upoważnieni inspektorzy WIJHARS w G., pobrali próbki do badań laboratoryjnych, z partii nawozów zabezpieczonych w dniu [...] maja 2011 r., tj. z partii 510 szt. "[...]" w opakowaniach a' 3 l, z partii 790 szt. "[...]" w opakowaniach a' 6 l oraz z partii 100 szt. "[...]" w opakowaniach a' 20 l, zgodnie z protokołami pobrania próbek Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r.

Badania przeprowadzone w laboratorium Okręgowej Stacji Chemiczno-Rolniczej w W. wykazały, że:

"[...]" w opakowaniach 3 l zawiera:

- 0,88% - azotu,

- 0,62 % - fosforu w przeliczeniu na P2O5,

- 0,81 % - potasu w przeliczeniu na K2O,

- 14,6 mg/kg s.m. - ołowiu,

- 0,47 mg/kg s.m. - kadmu,

- 11,5 mg/kg s.m. - niklu,

- 18,3 mg/kg s.m. - chromu,

- 0,051 mg/kg s.m. - rtęci,

- 42,96 % - substancji organicznej.

"[...]" w opakowaniach 6 l zawiera:

- 0,94% - azotu,

- 0,64 % - fosforu w przeliczeniu na P2O5,

- 0,84 % - potasu w przeliczeniu na K2O,

- 14,7 mg/kg s.m. - ołowiu,

- 0,52 mg/kg s.m. - kadmu,

- 12,8 mg/kg s.m. - niklu,

- 20,0 mg/kg s.m. - chromu,

- 0,049 mg/kg s.m. - rtęci,

- 42,97 % - substancji organicznej.

"[...]" w opakowaniach 20 l zawiera:

- 0,91% - azotu,

- 0,64 % - fosforu w przeliczeniu na P2O5,

- 0,84 % - potasu w przeliczeniu na K2O,

- 11,5 mg/kg s.m. - ołowiu,

- 0,51 mg/kg s.m. - kadmu,

- 10,2 mg/kg s.m. - niklu,

- 19,2 mg/kg s.m. - chromu,

- 0,050 mg/kg s.m. - rtęci,

- 43,55 % - substancji organicznej.

Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. organ I instancji zwrócił się do dr inż. T. J. z Zakładu Żywienia Roślin i Nawożenia Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w P. o wydanie opinii w sprawie nawozu o nazwie "[...]".

Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r., dr inż. T. J. wskazała, że przedmiotowe nawozy mają dobre właściwości nawozowe i należy je traktować jako nawóz organiczny w świetle przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. znak [...][...] Wojewódzki Inspektor JHARS zakazał skarżącemu, prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą P. wprowadzania do obrotu partii 1400 szt. nawozu organicznego o nadanej przez producenta nazwie "[...]" oferowanego do sprzedaży w oznakowanych i trwale zamkniętych torbach polietylenowych o objętości 3 l (510 szt.), 6 l (790 szt.) i 20 l (100 szt.), z powodu braku pozwolenia ministra właściwego ds. rolnictwa na wprowadzanie nawozu organicznego do obrotu.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie zarzucając jej naruszenie:

- art. 3 pkt 20 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. poprzez całkowicie dowolną wykładnię tego przepisu,

- art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o nawozach i nawożeniu, poprzez przyjęcie, że "wprowadzanie do obrotu nawozu naturalnego bez przetworzenia jest dopuszczalne wyłącznie pomiędzy producentami rolnymi na poziomie produkcji podstawowej do bezpośredniego zastosowania w glebie", co pozostaje w sprzeczności z naczelną zasadą wykładni prawa "zasadą racjonalnego prawodawcy", gdyż sprawia, że przepis ten nakłada na zbywcę nawozu obowiązki, których nie może wykonać, art. 41 pkt 8 ustawy o nawozach i nawożeniu, poprzez uznanie, iż przepis ten przesądza, że obornik bydlęcy stanowi rodzaj nawozu organicznego,

- art. 2 pkt 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r., poprzez błędne przywołanie przepisu, który nie ma w sprawie zastosowania,

- art. 84 k.p.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z uzupełniającej opinii biegłego na okoliczność zakwalifikowania produktu pod nazwą "[...]" jako nawóz naturalny lub organiczny w sytuacji, gdy ustalenie tej okoliczności wymagało dodatkowych wiadomości specjalnych oraz oparcie się w uzasadnieniu decyzji na opinii wadliwej,

- art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów,

- § 15 pkt 4 i 5 rozporządzenia MRiRW w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu, poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na uznaniu, iż określone w przepisach rozporządzenia zawartości składników w sposób jednoznaczny determinują zakwalifikowanie nawozu jako organicznego,

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie dowodów, na których organ oparł się przywołując w uzasadnieniu decyzji wiadomości specjalne z zakresu rolnictwa i nauk przyrodniczych,

- art. 7 k.p.a., czyli rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez brak chęci do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zastępując to arbitralnymi tezami nie popartymi dowodami,

- art. 8 k.p.a., czyli naruszenie podstawowej zasady procedury administracyjnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa poprzez uznanie, że organ może w dowolny sposób, bez odwołania się do podstawy prawnej, określać prawa i obowiązki strony,

- art. 6 k.p.a., tj. działanie na podstawie przepisów prawa poprzez ignorowanie istniejących norm prawnych, istotnych dla prowadzonego postępowania.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2013 r.

W uzasadnieniu decyzji, organ wskazał, że pozwolenie na wprowadzenie do obrotu nawozu organicznego, organiczno-mineralnego, mineralnego nieoznaczonego znakiem "NAWÓZ WE" albo środka wspomagającego uprawę roślin wydaje, w drodze decyzji Minister właściwy do spraw rolnictwa (art. 4 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu).

Ustawodawca na zasadzie wyjątku od ogólnie przyjętego wymogu uzyskiwania zezwolenia na wprowadzenie do obrotu przyjął, iż zezwolenie nie jest wymagane w przypadku sprzedaży nawozu naturalnego do bezpośredniego rolniczego wykorzystania.

Stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy o nawozach i nawożeniu nawozy naturalne mogą być zbywane do bezpośredniego rolniczego wykorzystania wyłącznie na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o nawozach i nawożeniu nawozy naturalne to: a) obornik, gnojówka i gnojowica; b) nawozy pochodzące od zwierząt gospodarskich, w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, odchody, z wyjątkiem odchodów pszczół i zwierząt futerkowych, bez dodatków innych substancji, c) guano - przeznaczone do rolniczego wykorzystania.

Obornik zatem, o ile przeznaczony jest do bezpośredniego rolniczego wykorzystania, nie wymaga pozwolenia, wystarczające jest zawarcie umowy w formie pisemnej.

Nawozy naturalne, które nie są objęte przywołanym wyjątkiem, bo np. są sprzedawane przedsiębiorstwom jako nawóz, odsprzedawany następnie dalej przez te przedsiębiorstwa, podlegają ogólnym zasadom obrotu nawozami, tj. wymagają uzyskania pozwolenia.

Nawozy naturalne stanowią bowiem wydzieloną przez ustawodawcę podgrupę nawozów organicznych.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o nawozach i nawożeniu nawozy organiczne to nawozy wyprodukowane z substancji organicznej lub z mieszanin substancji organicznych, w tym komposty, a także komposty wyprodukowane z wykorzystaniem dżdżownic.

Jak wynika z powyższego nawozy organiczne to pojęcie szersze od pojęcia nawóz naturalny. Każdy bowiem wymieniony przez ustawodawcę nawóz naturalny, w tym obornik, wyprodukowany jest z substancji organicznej. Określenie naturalny odnosi się do sposobu jego wytworzenia.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu nabywca nawozu naturalnego, zbytego w sposób określony w art. 3 ust. 3 ww. ustawy, opracowuje w terminie 30 dni od dnia zawarcia umowy plan nawożenia, spełniający wymagania określone w ust. 1 pkt 1, jednak nie później niż do dnia rozpoczęcia stosowania nawozu naturalnego. Tym samym sposób zbywania nawozu naturalnego określony w art. 3 ust. 3 ww. ustawy obejmuje sprzedaż podmiotom prowadzącym działalność rolniczą na potrzeby produkcji rolnej, a rolnicze wykorzystanie należy rozumieć jako wykorzystanie nawozu do nawożenia gleby.

Zdaniem organu w niniejszej sprawie "[...]" nie był wprowadzany do obrotu zgodnie z wymaganiami art. 3 ust. 3 ustawy o nawozach i nawożeniu. Strona nie przedstawiła pisemnych umów, na podstawie których wprowadzała do obrotu obornik. Tym samym niezależnie od prowadzonych procesów technologicznych (podsuszania, granulacji i pakowania) stosowanych w produkcji "[...]", strona nie dopełniła wymagań, niezbędnych do wprowadzania nawozu bez wymaganego pozwolenia. Faktury VAT znajdujące się w aktach sprawy potwierdzają sprzedaż przedmiotowego nawozu podmiotom prowadzącym działalność m.in. w zakresie handlu detalicznego. Zatem w ocenie organu II instancji doszło do naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o nawozach i nawożeniu.

Organ wskazał, że wprowadzanie do obrotu nawozu naturalnego jest dopuszczalne wyłącznie pomiędzy podmiotami prowadzącymi działalność rolniczą na poziomie produkcji podstawowej, do bezpośredniego zastosowania w glebie.

Organ podkreślił, że rozstrzygając w sprawie nie jest związany opinią biegłego. Opinia jest jednym z dowodów branych pod uwagę przy merytorycznym rozpatrzeniu sprawy. W ocenie GJHARS nie ma potrzeby pozyskania nowej opinii w przedmiotowej sprawie. Nawozy naturalne takie jak obornik należą do nawozów organicznych, a jedynie zostały z tej kategorii wydzielone przez ustawodawcę, aby obrót obornikiem pomiędzy podmiotami prowadzącymi działalność rolną, mógł być realizowany na postawie pisemnej umowy. Ponadto należy wskazać, że obornik poddany procesom przetwarzania należy kwalifikować do nawozów organicznych. Jak wskazała biegła obornik nie może być pakowany w opakowania, z uwagi na proces fermentacji. Suszenie, działanie wysoką temperaturą lub zastosowanie innych metod przetwarzania hamuje procesy fermentacji przebiegające w nawozach naturalnych, a także powoduje zmiany właściwości organoleptycznych nawozów.

Zdaniem organu odwoławczego nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 7, 8 i 6 k.p.a. Organ przychylił się do żądań strony w zakresie uzupełnienia opinii biegłego, a strona miała zagwarantowane prawo czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. W niniejszej sprawie producent nie uzyskał pozwolenia na wprowadzanie do obrotu przedmiotowego nawozu, w związku z tym organ I instancji słusznie wydał decyzję zakazującą wprowadzenia do obrotu partii 1400 szt. nawozu organicznego o nazwie "[...]" oferowany do sprzedaży w oznakowanych i trwale zamkniętych torbach polietylenowych o objętości 3 l (510 szt.), 6 l (790 szt.) i 20 l (100 szt.), z powodu braku pozwolenia ministra właściwego ds. rolnictwa na wprowadzanie nawozu organicznego do obrotu.

W skardze do Sądu na powyższą decyzję GIJHARS z dnia [...] listopada 2013 r. M. K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o jej uchylenie, a także uchylenie decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1) obrazę przepisów postępowania poprzez naruszenie art. 84, 77 i 78 k.p.a. tj. ustalenie stanu faktycznego wymagającego wiadomości specjalnych z innych źródeł niż opinie biegłych oraz oparcie decyzji na niepełnej opinii biegłego, która nie posiadała uzasadnienia wyjaśniającego przesłanki, które doprowadziły biegłego do przedstawionych konkluzji oraz która wydana była w oparciu o błędne przesłanki faktyczne i tym samym niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, co miało znaczący wpływ na wynik postępowania, gdyż skutkowało przyjęciem, iż sporny nawóz nie stanowi nawozu naturalnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 a ustawy o nawozach i nawożeniu.

2) obrazę przepisów prawa materialnego poprzez naruszenie:

- art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy, poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, że osuszanie obornika na słońcu oraz jego granulowanie sprawia, iż obornik przestaje być nawozem naturalnym;

- art. 2 pkt 23 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 roku poprzez jego zastosowanie, podczas gdy rozporządzenie jasno wskazuje ograniczony zakres stosowania zamieszczonych w nim definicji.

- art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy, poprzez przyjęcie, ze "wprowadzenie do obrotu nawozu naturalnego bez przetworzenia jest dopuszczone wyłącznie pomiędzy producentami rolnymi na poziomie produkcji podstawowej do bezpośredniego zastosowania w glebie", co pozostaje w sprzeczności z naczelną zasadą wykładni prawa "zasadą racjonalnego prawodawcy", gdyż sprawia, że przepis ten nakłada na zbywcę nawozu obowiązki, których nie może wykonać oraz że brak sporządzenia umowy pisemnej przesądza o konieczności uzyskania zezwolenia na wprowadzenie nawozu do obrotu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym stanowiącym replikę do odpowiedzi organu na skargę skarżący uzupełnił uzasadnienie skargi wskazując, że organ nie ustosunkował się do zarzutu niewłaściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego i w konsekwencji naruszenia również art. 107 § 3 k.p.a. Strona podnosi, że organ przeprowadza wykład dotyczący nawozów, powołując się przy tym na literaturę fachową a wymienione przez organ w treści decyzji pozycje naukowe nie zostały włączone w zakres materiału dowodowego, przez co strona nie mogła odnieść się do ich treści i pełnego kontekstu. Według skarżącego, na gruncie niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, iż ocena wyników postępowania wymagała wiadomości specjalnych z zakresu biologii, chemii, fizyki i nawożenia. Skoro zatem organ uznał, iż do wydania rozstrzygnięcia potrzebne są wiadomości specjalne, a następnie sam uzupełniał wiadomości specjalne korzystając z literatury specjalistycznej oznacza to, iż uznał opinię biegłego za niewyczerpującą i niepełną. Strona zastrzega przy tym, że organ miał prawo do dokonania takiej oceny opinii. Jednakże wobec uznania opinii biegłego za niewyczerpującą, na mocy art. 7 k.p.a. zobowiązany był do zlecenia opinii uzupełniającej lub powołania innego biegłego. Brak uzyskania opinii uzupełniającej stanowi niezaprzeczalne naruszenie wskazanego przepisy postępowania.

Skarżący zarzuca ponadto, że wbrew ustaleniom organu, część faktur VAT została podpisana przez obie strony transakcji, co pozwala na uznanie ich za umowy pisemne, gdyż zawierają one wszystkie istotne ich postanowienia. Podobnie, organ nie wskazał w uzasadnieniu decyzji na jakich przesłankach oparł się przy ustaleniu, iż nabywcy nawozu od skarżącego nabywali go w celu sprzedaży detalicznej (wskazane to zostało dopiero w odpowiedzi na skargę), co jest tym bardziej istotne, że na części faktur nazwa nabywcy jest mocno nieczytelna. Natomiast z faktu, iż część nawozów została zbyta w celu sprzedaży detalicznej nie wynika, aby sankcji zakazu wprowadzania do obrotu podlegał cały pozostały nawóz znajdujący się w posiadaniu skarżącego, gdyż może on być sprzedawany w celu bezpośredniego rolniczego wykorzystania. Zdaniem skarżącego, organ nie podjął rzeczywistych działań celem ustalenia, w jakim celu nawóz był zbywany, chociażby przez przesłuchanie nabywców.

Za nietrafione uznaje skarżący tłumaczenia organu odnoszące się do "pomocniczego" stosowania definicji zawartych w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 800/2008. W niniejszej sprawie kluczową kwestię stanowi: czy dokonane przez skarżącego "przetworzenie" jest przesłanką do uznania, iż poddany naturalnym procesom obornik przestaje być nawozem naturalnym w rozumieniu ustawy o nawozach i nawożeniu. Stosowanie wobec tego definicji, która za przetwarzanie stanowi praktycznie każdą czynność wykonaną na nawozie jest dla strony niekorzystne, oprócz tego że rażąco sprzeczne z treścią samego rozporządzenia i zasadami wykładni prawa. Zdaniem strony, aby ustalić, iż granulowanie jest sposobem przetwarzania, który w istocie wpływa na właściwości fizyczno-chemiczne nawozu potrzebne są wiadomości specjalne. Organ zaś wyraźnie odnosi się do definicji z rozporządzenia, aby uzasadnić tę oczywiście wątpliwą konstatację.

Podobnie, jeżeli procesy fermentacji mogły wpływać na właściwości fizykochemiczne i w ten sposób sprawić, że nawóz nie nadaje się już do bezpośredniego rolniczego wykorzystania i nie może być uznany za naturalny, powinno zostać wykazane dlaczego i w jaki sposób się to dzieje. Skarżący akcentuje, że w biologii wyróżnia się wiele rodzajów fermentacji, jak np. metanową, mannitową, octową, propionową. Efektem zachodzenia fermentacji jest uzyskanie energii użytecznej metabolicznie organizmom stale lub okresowo żyjącym w warunkach beztlenowych. Biegła w opinii z jednej strony wskazuje, iż nawozy naturalne nie mogą być pakowane i wprowadzane na rynek z uwagi na zachodzące procesy fermentacji. Z drugiej strony wskazuje, iż działanie wysoką temperaturą oraz zastosowanie innych metod przetwarzania hamuje procesy fermentacji przebiegające w nawozach naturalnych, a także powoduje zmiany właściwości organoleptycznych tych nawozów.

Z opinii wnioskować zatem należy, iż procesy fermentacji mają znaczenie dla możliwości wprowadzania nawozu do obrotu. Organ nie ustalił jednak na czym one polegają. Nie sposób zrozumieć, zdaniem strony, dlaczego nawozy organiczne (nie należące do kategorii naturalnych) mogą być pakowane do opakowań foliowych, a nawozy naturalne nie, skoro zdaniem organu należą one do tej samej kategorii nawozów.

Zdaniem skarżącego, opinia biegłego była w oczywisty sposób niewyczerpująca, gdyż kwestia przetworzenia nawozu i jego skutków została w niej potraktowana jednym zdaniem, ale jako że potwierdzała tezę organu I instancji, organ uznał ją za wystarczającą i zaniechał dalszego dochodzenia natury nawozu.

Owo zaniechanie skutkujące naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć bardzo istotny wpływ na wynik postępowania. Gdyby ustalono bowiem, że przedmiotowy nawóz jest nawozem naturalnym, brak pozwolenia na wprowadzenie do obrotu nie mógłby stanowić przesłanki bezwzględnego zakazania wprowadzania do obrotu. Nawóz mógłby bowiem być w dalszym ciągu zbywany, zgodnie z ustawą, do bezpośredniego rolniczego wykorzystania. Jedyną sankcją, jaka mogłaby zostać nałożona na stronę, byłby nakaz wycofania z obrotu nawozu, na którego wprowadzanie nie posiadała strona pozwolenia, ale decyzja musiałaby dotyczyć innej partii nawozu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący podnosi zarzut obrazy przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego.

Ponieważ zakres ustaleń faktycznych niezbędnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wyznaczają znajdujące w niej zastosowanie normy prawa materialnego, dlatego konieczne jest przywołanie w tym miejscu stosownych uregulowań.

Według art. 3 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu nawozy organiczne, organiczno-mineralne, mineralne nieoznaczone znakiem "[...]" i środki wspomagające uprawę roślin mogą być wprowadzone do obrotu na zasadach określonych w art. 4.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o nawozach i nawożeniu, nawozy oraz środki wspomagające uprawę roślin, o których mowa w art. 3 ust. 2, są wprowadzane do obrotu na podstawie uzyskanego pozwolenia.

Pozwolenie na wprowadzenie do obrotu nawozu organicznego, organiczno-mineralnego, mineralnego nieoznaczonego znakiem "[...]" albo środka wspomagającego uprawę roślin wydaje, w drodze decyzji Minister właściwy do spraw rolnictwa (art. 4 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu).

W myśl art. 3 ust. 3 ustawy o nawozach i nawożeniu nawozy naturalne mogą być zbywane do bezpośredniego rolniczego wykorzystania wyłącznie na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

Według art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o nawozach i nawożeniu nawozy naturalne to: a) obornik, gnojówka i gnojowica; b) nawozy pochodzące od zwierząt gospodarskich, w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, odchody, z wyjątkiem odchodów pszczół i zwierząt futerkowych, bez dodatków innych substancji, c) guano - przeznaczone do rolniczego wykorzystania.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o nawozach i nawożeniu nawozy organiczne to nawozy wyprodukowane z substancji organicznej lub z mieszanin substancji organicznych, w tym komposty, a także komposty wyprodukowane z wykorzystaniem dżdżownic.

W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane przez skarżącego M.K., że nie posiadał on pozwolenia wydanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na wprowadzanie do obrotu nawozu p.n. "[...]". Zdaniem skarżącego, nie miał on obowiązku uzyskania przedmiotowego pozwolenia, gdyż wytwarzany przez niego produkt należy zakwalifikować do nawozów naturalnych, który sprzedawał podmiotom do bezpośredniego rolniczego wykorzystania na podstawie umów pisemnych, za które należy uznać faktury VAT podpisane przez obie strony transakcji.

Z kolei, zdaniem organu, "nawozem naturalnym" jest jedynie obornik nieprzetworzony i tylko taki może być wprowadzany do obrotu bez pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydanego na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu, pod warunkiem zbywania tego nawozu do bezpośredniego rolniczego wykorzystania wyłącznie na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej z nabywcą.

Jednakże w tej sprawie organ uznał, że przedmiotowy produkt nie jest nawozem naturalnym, gdyż został poddany procesowi przetwarzania w wyniku, którego produkt końcowy różni się od produktu wyjściowego (przekompostowany obornik został poddany suszeniu i granulacji a następnie pakowaniu w opakowania foliowe o pojemności 3,6 i 20 litrów) a więc nie mógł być wprowadzany do obrotu bez pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa. Tymczasem faktury VAT znajdujące się w aktach sprawy, zdaniem organu, potwierdzają sprzedaż przez skarżącego przedsiębiorcę przedmiotowego nawozu podmiotom prowadzącym działalność m.in. w zakresie handlu detalicznego. Według organu, przedmiotowy nawóz p.n. "[...]" można zakwalifikować do kategorii nawozów organicznych, świadczą o tym bowiem wyniki badań laboratoryjnych zawarte w sprawozdaniach nr [...],[...] a także opinia biegłej dr inż. T. J., Kierownika Z. Jednocześnie organ stoi na stanowisku, że nawóz naturalny taki jak obornik - w skład, którego wchodzą zmieszane ze ściółką stałe i płynne odchody zwierząt gospodarskich - jest także nawozem organicznym.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarżący nieprawidłowo stawia problem podnosząc, że sedno sporu w niniejszym postępowaniu leży w tym, że organ nie wykazał, dlaczego i w jaki sposób obornik, który jest jedynym składnikiem produktu gotowego, przestaje być obornikiem, a staje się nawozem organicznym wymagającym zezwolenia (v. str. 6 skargi.)

Jak już wyżej wspomniano, organ - wbrew temu, co twierdzi skarżący - nie wskazuje w decyzji, że (po przetworzeniu) obornik "staje się nawozem organicznym wymagającym zezwolenia".

Organ jednoznacznie w decyzji podaje, że zarówno obornik naturalny (tj. obornik nieprzetworzony) jak i produkt wytworzony przez skarżącego (tj. obornik przetworzony) należą do nawozów organicznych. Według Sądu, słusznie podnosi organ, że nawozy organiczne to pojęcie szersze niż nawozy naturalne. Każdy bowiem nawóz naturalny, w tym obornik, jest wyprodukowany z substancji organicznej. Przy czym określenie "naturalny" odnosi się do sposobu wytworzenia. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo wywiódł, że ustawodawca wprowadził definicję nawozu naturalnego w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o nawozach i nawożeniu jedynie w celu skonstruowania wyjątku od ogólnej zasady obrotu nawozami wymagającymi uzyskania pozwolenia. Jest to więc definicja, która nie uprawnia do rozpatrywania kategorii "nawozów naturalnych" jako osobnej od kategorii "nawozów organicznych".

Spór w niniejszej sprawie dotyczył ustalenia czy wprowadzenie przez skarżącego do obrotu spornego produktu wymagało uprzedniego uzyskania stosownego zezwolenia, o jakim stanowi art. 3 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu i w konsekwencji wyjaśnienia, czy sporne produkty są nawozami organicznymi w rozumieniu art. 2 pkt 4 tej ustawy. Przepis ten definiuje nawozy organiczne przyjmując, że są to nawozy wyprodukowane z substancji organicznych lub z mieszanin substancji organicznych, w tym komposty, także wyprodukowane przy udziale dżdżownic. Ustalenie czy dane produkty są nawozami organicznymi jest okolicznością faktyczną i tego rodzaju spór jest sporem o fakty.

W wyroku z dnia 22 czerwca 2007 r. sygn. akt II GSK 50/07 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in. że ustawa o nawozach i nawożeniu poza definicją nawozów zawiera definicje poszczególnych typów nawozów, wśród nich definiując nawozy naturalne (art. 2 pkt 3) i nawozy organiczne (art. 2 pkt 4). Wprowadzony podział normatywny poszczególnych typów nawozów, w szczególności dotyczący nawozów naturalnych i organicznych nie jest adekwatny do podziału funkcjonującego w potocznym znaczeniu, gdzie często pojęcia te są używane zamiennie. Wiedza ogólna wskazuje, że do nawozów organicznych - obok kompostów - zalicza się także obornik, gnojówkę, gnojowicę, pomiot ptasi, nawozy zielone i bakteryjne, słomę, torf i węgiel brunatny, ścieki i osady ściekowe (Wielka Encyklopedia PWN, Wyd. Naukowe PWN S.A., W-w a 2003, tom 19, str. 559).

Aczkolwiek treść art. 2 pkt 3 i 4 ustawy o nawozach i nawożeniu wprowadzona ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 91, poz. 876) uściśla definicję legalną nawozów naturalnych i organicznych w stosunku do pierwotnego ich brzmienia, to wskazuje jednoznacznie, że prawidłowe zakwalifikowanie danego produktu do nawozu, a następnie do określonego typu nawozu wymaga szczegółowego ustalenia stanu faktycznego, co z kolei może okazać się możliwe dopiero przy wykorzystaniu wiadomości specjalnych z danej dziedziny nauki. Przyjęcie więc, że sporne produkty są nawozami organicznymi w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o nawozach i nawożeniu wymagało wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia z jakiego rodzaju substancji łub mieszanin substancji są wytworzone oraz ustalenia procesu wytworzenia tychże produktów.

W rozpatrywanej sprawie organ wskazał na dowody, które dawały mu podstawę do formułowania kategorycznych stwierdzeń, że sporny produkt jest nawozem organicznym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o nawozach i nawożeniu, a nie nawozem naturalnym (art. 2 pkt 3 ww. ustawy). W niniejszym postępowaniu administracyjnym przeprowadzono dowód z opinii biegłego trybie art. 84 § 1 k.p.a. oraz badania laboratoryjne, których wyniki potwierdzają, że badane próbki spełniały wymagania w zakresie azotu, fosforu i potasu oraz zanieczyszczeń w aspekcie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2008 r w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu (Dz. U. nr 119, poz. 765, z późn. zm.) w związku z tym przedmiotowy nawóz - obornik granulowany - można zakwalifikować do kategorii nawozów organicznych. Szczegółowe wyjaśnienie tej ostatniej kwestii zostało przedstawione na k. 11 zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do opinii biegłego należy wskazać, że co prawda nie zostało wydane przez organ formalne postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego, jednakże treść pisma organu z dnia [...] listopada 2012 r. (k. 132 akt adm.) jednoznacznie wskazuje, że było to istocie postanowienie dowodowe o jakim mowa w art. 84 § 1 k.p.a. Należy przy tym zaakcentować, że utrwalony jest już pogląd, że o istocie aktu prawnego powinna przesadzać jego treść, a nie forma (v. przykładowo wyrok NSA z dnia 21 lutego 1994 r . sygn. akt I SAB 54/93).

W ocenie Sądu, powyższa opinia i jej uzupełnienie (k. 34) zasadnie została uznana przez organ za pełną i wystarczającą dla potrzeb niniejszego postępowania. Skarżący miał zagwarantowane prawo czynnego udziału w postępowaniu, z czego skorzystał formułując wobec przedmiotowej opinii zastrzeżenia i wnioski. Organ odwoławczy przychylił się do żądań strony w zakresie uzupełnienia omawianej opinii. Należy zauważyć, że zarzuty sformułowane w skardze w istocie nie podważają wniosków przedmiotowej opinii, lecz stanowią zwykłą polemikę z zawartymi tam stwierdzeniami. Wymaga podkreślenia, że skarżący nie zakwestionował w żaden sposób wniosków opinii biegłej, co do tego, że przekompostowany nawóz poprzez poddanie go procesom suszenia i np. granulowania hamuje procesy fermentacji przebiegające w nawozach naturalnych, a także powoduje zmiany właściwości organoleptycznych nawozów. W konsekwencji należy uznać za prawidłowy wniosek wyprowadzony przez organ, że stosowana technologia produkcji spowodowała, iż przedmiotowy produkt nie jest obornikiem w znaczeniu art. 2 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu. Według Sądu, stan nieprzetworzony to taki stan produktu, który nie różni się w sposób istotny od stanu, w jakim produkt ten znajdował się bezpośrednio po jego wytworzeniu, a zatem zastosowanie wobec produktu określonych procesów technologicznych, na skutek czego nabrał on nowych cech czy właściwości, wyklucza uznanie produktu za nieprzetworzony. Dlatego zasadnie organ uznaje, że przedmiotowy produkt nie jest nawozem naturalnym, gdyż został poddany procesowi przetwarzania w wyniku, którego produkt końcowy różni się od produktu wyjściowego (v. zahamowane procesy fermentacji, zmiana właściwości organoleptycznych, równomierne granule).

Sąd nie podziela zarzutów skarżącego, że odwołanie się przez organ w uzasadnieniu decyzji do fachowej literatury świadczy o tym, że organ samodzielnie uzupełnia ustalenia biegłego, co winien poczynić sam biegły, a to z kolei ma świadczyć o uznaniu przez GIJHARS tej opinii za niewyczerpującą. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że publikacja naukowa (która nie jest pisana na zamówienie strony, w związku z jej sprawą, ani też nie jest przez stronę opłacona) służy w postępowaniu jako materiał pomocniczy ułatwiający ocenę innych dowodów, a szczególnie dowodu z opinii biegłego. Z taką też sytuacją mamy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy. Organ przywołuje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji publikacje naukowe odnoszące się do kwestii m.in. nawozu naturalnego i nawozu organicznego, czyniąc to w aspekcie stwierdzeń zawartych w opinii biegłej. Zarzut skarżącego, że wzmiankowane publikacje pochodzą sprzed kilkudziesięciu lat, zdaniem Sądu, nie obniża waloru naukowego tych publikacji a to wobec niewskazania przez skarżącego innych przykładów literatury fachowej, w których zaprezentowano przeciwne poglądy. Mając na względzie powyższe zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. w zw. 78 k.p.a. oraz art. 84 k.p.a. należy uznać za niezasadny.

Jak już wyżej wskazano, w tej sprawie organ uznał, że wprowadzany przez skarżącego do obrotu produkt pn. [...] należy zakwalifikować do kategorii nawozów organicznych a w konsekwencji wprowadzanie go do obrotu powinno następować na podstawie pozwolenia wydanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu. W niniejszej sprawie producent nie uzyskał pozwolenia na wprowadzanie do obrotu przedmiotowego nawozu, w związku z tym organ słusznie wydał decyzję zakazującą skarżącemu przedsiębiorcy wprowadzenia do obrotu partii 1400 szt. nawozu organicznego o nadanej przez producenta nazwie "[...]" oferowany do sprzedaży w oznakowanych i trwale zamkniętych torbach polietylenowych o objętości 3 L (510 szt.), 6 L (790 szt.) i 20 L (100 szt.). Podstawę do wydania takiej decyzji stanowi bowiem art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu, zgodnie z którym, wojewódzki inspektor jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 30 ust. 2 pkt 3, zostanie stwierdzone, że nie są spełnione wymagania jakościowe lub zostały przekroczone, określone na podstawie art. 10 pkt 5 lub art. 11 pkt 5, dopuszczalne wartości zanieczyszczeń, lub nie są spełnione warunki dotyczące wprowadzania do obrotu, określone w art. 3 ust. 1-4 lub art. 5, może, w drodze decyzji zakazać wprowadzenia do obrotu nawozu, nawozu oznaczonego znakiem "[...]" albo środka wspomagającego uprawę roślin. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organ nie naruszył także wskazywanych przez stronę przepisów prawa materialnego.

Z powyższych względów rozważane przez organ kwestie dotyczące sposobu zbywania nawozu naturalnego i konsekwencje wynikające z nieprzestrzegania warunków zbytu takiego nawozu należy uznać za drugorzędne. Dlatego wyłącznie w aspekcie zarzutów skargi a mianowicie naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o nawozach i nawożeniu należy wskazać, że rację ma organ twierdząc, iż sposób zbywania nawozu naturalnego określony w art. 3 ust. 3 ww. ustawy obejmuje sprzedaż podmiotom prowadzącym działalność rolniczą na potrzeby produkcji rolnej, a rolnicze wykorzystanie należy rozumieć, jako wykorzystanie nawozu do nawożenia gleby. Powyższe wynika, bowiem z uregulowania zawartego w art. 18 ust. 2 ustawy o nawozach i nawożeniu zgodnie z którym nabywca nawozu naturalnego, zbytego w sposób określony w art. 3 ust. 3 ww. ustawy, opracowuje w terminie 30 dni od dnia zawarcia umowy plan nawożenia, spełniający wymagania określone w ust. 1 pkt 1, jednak nie później niż do dnia rozpoczęcia stosowania nawozu naturalnego. Należy wskazać, że prawidłowo wykonany plan pozwala racjonalnie gospodarować nawozami naturalnymi i mineralnymi mając na uwadze zarówno czynniki ekonomiczne jak i ochronę środowiska. Plan nawozowy obejmuje rozdział nawozów naturalnych i mineralnych pod poszczególne rośliny i pola w gospodarstwie z uwzględnieniem ich dawek, terminów ich stosowania, zakwaszenia i zasobności gleby w składniki pokarmowe. Jedną z ważniejszych rzeczy jest również oszacowanie i wykorzystanie składników nawozowych (głównie nawozów naturalnych) wyprodukowanych i dostępnych w gospodarstwie. W planie nawozowym wyróżnić można dwa ważne aspekty: rolniczy i ochrony środowiska a podstawową zasadą jest określenie maksymalnej dawki azotu wprowadzanej z nawozami naturalnymi (v. opracowanie Okręgowej Stacji Chemiczno-Rolniczej w G. pt. Plan nawożenia w gospodarstwie rolnym, [...]).

Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że dla wykazania, iż zbywca nawozu naturalnego spełnił wymóg przewidziany w art. 3 ust. 3 i 4 o nawozach i nawożeniu wystarczy, że przedstawi faktury VAT wystawione w formie papierowej. Omawiane przepisy obligują do zawarcia umowy w formie pisemnej pod rygorem nieważności, która powinna być przechowywana przez strony, co najmniej przez 8 lat od dnia jej zawarcia. Przepisy są jasne i klarowne. Forma umowy jest obwarowana sankcją nieważności. Można dodać, że w przepisie art. 77 § 1 KC zrównane zostały przez ustawodawcę skutki, jakie dla czynności następczych (modyfikujących) ma zastrzeżenie formy ustawowej, jak i dokonanie wyboru formy przez same strony. Zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku uzupełnienie lub zmiana umowy wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia. Z kolei wystawienie faktury VAT służy podatnikowi podatku VAT w celu udokumentowania dokonywanej sprzedaży. Powyższe prowadzi do wniosku, że na gruncie przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu nie można zrównywać wystawienia faktury VAT przez zbywcę nawozu naturalnego z umową zawartą w formie pisemnej pomiędzy zbywcą i nabywcą nawozu naturalnego. W tej sytuacji uprawniona jest konkluzja, że gdyby nawet przyjąć, iż wprowadzony przez skarżącego do obrotu produkt jest nawozem naturalnym (choć przeczą temu ustalenia poczynione przez organ), to został on wprowadzony do obrotu niezgodnie z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o nawozach i nawożeniu, gdyż skarżący nie dysponował umowami zawartymi z nabywcami nawozu. Byłaby więc podstawa do zastosowania wobec skarżącego sankcji w postaci zakazu wprowadzania do obrotu partii nawozu pn. [...].

Uwzględniając powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.