Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 768/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 9,  art. 15
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Michał Sowiński, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2009 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zwanego dalej "Sądem", decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, zwany dalej także "Ministrem", utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] lutego 1996 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania T. W., zwanego dalej "skarżącym", z pobytu stałego w lokalu położnym przy ul. [...] w J., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wyjaśnił, że z wniosku A. W., byłej żony skarżącego, Prezydent Miasta J. prowadził postępowanie w sprawie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu położonym przy ul. [...] w J.

Decyzją z dnia [...] lutego 1996 r. Prezydent Miasta J. orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w spornym lokalu. Decyzja została odebrana w dniu [...] lutego 1996 r. przez przedstawiciela reprezentującego T. W. Przedstawiciel ten nie złożył odwołania do organu drugiej instancji, w związku z czym decyzja stała się prawomocna z dniem [...] lutego 1996 r. W dniu [...] września 1996 r. skarżący zgłosił się do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta J. i odebrał kserokopię tej decyzji.

W dniu [...] września 1996 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] lutego 1996 r. Postanowieniem z dnia [...] października 1996 r. Wojewoda [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania z uwagi na "wyczerpanie toku postępowania". Następnie pismem z dnia [...] grudnia 2000 r. skarżący wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta J. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2001 r. odmówiono zainteresowanemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nie zgadzając się z treścią tego rozstrzygnięcia T. W. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we W., który wyrokiem z dnia 25 listopada 2003 r. sygn. akt II SA/Wr 156/2001 oddalił skargę.

Sygn. akt IV SA/WA 768/09

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2007 r. skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] lutego 1996 r. Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie nie można stwierdzić nieważności decyzji Prezydenta Miasta J. ze względu na wywołanie przez decyzję nieodwracalnych skutków prawnych w postaci zmiany właściciela lokalu, jak również ze względu na upływ 10 lat od dnia doręczenia decyzji. Ponadto Wojewoda [...] stwierdził, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły wady uzasadniające uchylenie przedmiotowej decyzji, zarówno w zakresie stosowania przepisów prawa procesowego jak i prawa materialnego. Nie zgadzając się z treścią rozstrzygnięcia T. W. wniósł odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Rozpatrując ponownie sprawę organ podkreślił, iż Prezydent Miasta J. prowadził postępowanie o wymeldowanie T. W. w oparciu o stan prawny wynikający z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174 z późn. zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 (tj. do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie) i bez wymeldowania się opuściła miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Z powyższego przepisu wynika, że podstawę do wymeldowania osoby z miejsca zameldowania na pobyt stały stanowi wystąpienie jednej z dwóch przesłanek określonych tym przepisem prawa, na co wskazuje alternatywne znaczenie słowa "albo". Oznacza to, że wystąpienie jednej z tych przesłanek zwalnia organ od obowiązku ustalenia czy wystąpiły przesłanki wymienione w alternatywnej części zdania. Zatem zarzut strony podniesiony w odwołaniu, zgodnie z którym naruszenie przez Prezydenta Miasta J. przepisów prawa polega na wymeldowaniu zainteresowanego przed upływem 3 miesięcy od opuszczenia lokalu, pomimo że obowiązujące wówczas przepisy prawa jako przesłankę do wymeldowania osoby z lokalu wskazywały nieprzebywanie pod adresem zameldowania przez okres 6 miesięcy, nie znajduje uzasadnionych podstaw. Organ gminy wydał bowiem

Sygn. akt IV SA/WA 768/09

decyzję na podstawie przesłanek wskazanych w pierwszej części zdania, co zostało wyraźnie wskazane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta J. z dnia [...] lutego 1996 r.

Odnosząc się z kolei do zarzutu skarżącego, że o jego wyjazdach poza granice kraju mieli wiedzę pracownicy Wydziału Paszportowego Urzędu Wojewódzkiego J., gdzie przed wyjazdem zainteresowany załatwiał formalności organ stwierdził, że każdy obywatel polski ma prawo do posiadania paszportu, jednak fakt skorzystania z tego prawa nie musi oznaczać, że posiadacz tego dokumentu przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto obowiązek zgłoszenia wyjazdu poza granicę Rzeczypospolitej Polskiej leżał, zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po stronie T. W., nie zaś po stronie Wojewody [...], tymczasem analiza zgromadzonego przez Prezydenta Miasta J. materiału dowodowego, wykazała, że T. W. nie dokonał takiego zgłoszenia.

Organ podniósł ponadto, że ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że T. W. utracił uprawnienia do przebywania w lokalu położonym przy ul. [...] w J. oraz że opuścił przedmiotowy lokal w 1993 r. bez dokonania obowiązku wymeldowania się. Utrata uprawnienia zainteresowanego do przebywania w przedmiotowym lokalu wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w J. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] września 1995 r. sygn. akt [...], którym Sąd przyznał prawo do lokalu mieszkalnego położonego w J. przy ul. [...] na wyłączną własność dla A. W. Natomiast fakt opuszczenia lokalu przez skarżącego organ gminy ustalił na podstawie oświadczenia A. W. zawartego we wniosku z dnia [...] listopada 1995 r. o wymeldowanie T. W. z pobytu stałego w spornym lokalu oraz na podstawie oświadczeń złożonych na tym wniosku przez świadków (sąsiadów). Pomimo że zeznania świadków nie zostały zapisane do protokołu oraz nie zostały złożone pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań, organ gminy uznał je za wiarygodne ze względu na złożenie tych oświadczeń w obecności Zastępcy Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w J., który potwierdził własnoręczność podpisów świadków oraz ich tożsamość. Organ gminy nie wezwał co prawda T. W. do stawienia się w siedzibie urzędu w celu złożenia wyjaśnień, jednakże w

Sygn. akt IV SA/WA 768/09

celu ustalenia aktualnego miejsca pobytu T. W., wystąpił do Centralnego Biura Adresowego, a następnie do Sądu Rejonowego w J. Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich o ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu T. W. Rozstrzygając powyższą kwestię Sąd nie miał wątpliwości, że nie jest znane miejsce pobytu skarżącego i postanowieniem z dnia [...] stycznia 1996 r. sygn. akt [...] ustanowił kuratora do reprezentowania T. W. w postępowaniu meldunkowym.

Minister stwierdził także, że Wojewoda [...] w sposób nieprawidłowy ocenił, iż w niniejszej sprawie ma zastosowanie przepis art. 156 § 2 kpa, zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. O upływie 10-letniego terminu w niniejszej sprawie nie może być mowy, bowiem skarżący powołuje się na rażące naruszenie prawa przez Prezydenta Miasta J., o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2, które nie jest uwarunkowane upływem tego terminu. Odnosząc się z kolei do kwestii nieodwracalnych skutków prawnych organ wskazał, że decyzja Prezydenta Miasta J. z dnia [...] lutego 1996 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, albowiem zgodnie z doktryną oraz orzecznictwem sądów zagadnienie "nieodwracalności skutków prawnych" należy rozpatrywać wyłącznie w sferze prawa obowiązującego, nie zaś w sferze faktycznej. Minister wyjaśnił przy tym, że skutek prawny ma cechę nieodwracalnego, gdy do odwrócenia skutków prawnych decyzji dotkniętej wadą nieważności niezbędne są działania, których organ administracyjny z braku podstawy prawnej nie może podjąć, ani nie może wydać aktu administracyjnego indywidualnego, ani nie może wszcząć postępowania administracyjnego. Jeżeli natomiast skutki prawne decyzji mogą być zniesione w drodze postępowania administracyjnego, oznacza to, że nie mają one charakteru nieodwracalnego. Przytaczając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 1486/06 organ stwierdził, że nieodwracalności skutków prawnych nie można utożsamiać z niemożnością przywrócenia stanu faktycznego. W szczególności nie stanowi przeszkody do stwierdzenia nieważności decyzji fakt sprzedaży samodzielnego lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną własność oraz swojego udziału we współwłasności. Zbycie nieruchomości może stanowić przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji, ale w innych okolicznościach.

Sygn. akt IV SA/WA 768/09

Sytuacja taka powstaje na przykład wtedy, gdy obrót nieruchomością poprzedzony był wydaniem decyzji administracyjnej lub przeniesienie własności nastąpiło w drodze decyzji administracyjnej, a decyzja obarczona jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 kpa. Wówczas zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji. W związku z powyższym w ocenie Ministra decyzja Prezydenta Miasta J. z dnia [...] lutego 1996 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, jednakże wydając to rozstrzygnięcie Prezydent Miasta J. nie dopuścił się uchybień uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji. Podstawą do wymeldowania przez organ meldunkowy T. W. było ustalenie faktu opuszczenia przez w/w spornego lokalu bez wymeldowania oraz utrata uprawnień do przebywania w tym lokalu.

Organ wskazał również, że T. W. w swoich pismach kierowanych do organów administracji publicznej wielokrotnie powtarzał, że wyjeżdżał służbowo poza granice Rzeczypospolitej Polskiej w celach zarobkowych. Zatem w swoich pismach skarżący potwierdził, że w czasie toczącego się przed Prezydentem Miasta J. postępowania meldunkowego przebywał poza granicami kraju.

Odnosząc się do z kolei do zarzutu skarżącego w stosunku do twierdzenia Wojewody [...], że decyzja Prezydenta Miasta J. stała się ostateczna, gdyż strona nie złożyła odwołania, organ wskazał, że decyzja doręczona została ustanowionemu przez sąd kuratorowi reprezentującemu nieznanego z miejsca pobytu T. W. Doręczenie takie jest skuteczne i rozpoczyna bieg terminów do wniesienia odwołania. Ponieważ reprezentujący skarżącego przedstawiciel nie wniósł odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, decyzja stała się ostateczna. W dniu [...] września 1996 r. T. W. zgłosił się do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta J. i odebrał kserokopię niniejszej decyzji, a następnie w terminie 14 dni złożył od tej decyzji odwołanie, na skutek którego Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 1996 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania z uwagi na "wyczerpanie toku postępowania". Zdaniem organu ponieważ postanowienie Wojewody jest ostateczne a ponadto kwestia odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania została rozstrzygnięta wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego -Ośrodek Zamiejscowy we W., Minister na obecnym etapie postępowania nie jest uprawniony do oceny zasadności rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy

Sygn. akt IV SA/WA 768/09

przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Organ wskazał także, że Wojewoda [...] wydając decyzję z dnia [...] marca 2008 r. pominął w postępowaniu jedną ze stron, a mianowicie nowych właścicieli lokalu położonego przy ul. [...] w J.: K. R. i B. R. Fakt posiadania przez w/w tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu został potwierdzony przez Prezesa Zarządu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. Minister zapewnił tym stronom udział w postępowaniu poprzez doręczenie własnej decyzji, która jest korzystna dla nabywców nieruchomości.

W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. W. zarzucił Ministrowi wydanie decyzji zawierającej błędy formalnoprawne i podanie faktów niezgodnych z prawdą. W ocenie skarżącego został on wymeldowany z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...] w J. z naruszeniem przepisów obowiązującej wówczas ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Naruszenie to polega w ocenie skarżącego na tym, że przepis art. 15 ust. 2 nie dotyczy sytuacji zainteresowanego, gdyż do czasu wymeldowania skarżącego nie utracił on uprawnień do przebywania w przedmiotowym lokalu i dlatego nie miał obowiązku wymeldowywania się przy każdorazowym opuszczeniu mieszkania. W ocenie skarżącego wyjazd służbowy, nie świadczy o opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu ustawy. T. W. stwierdził ponadto, że w sprawie dotyczącej jego wymeldowania nie ma zastosowania również druga część art. 15 ust. 2, bowiem skarżący został wymeldowany [...] lutego 1996 r., tj. po niepełna trzech miesiącach nieobecności, gdyż wyjechał [...] listopada 1995 r., a przepis prawa dopuszczał 6 miesięczny okres. Skarżący wskazał również, że jego miejsce pobytu było znane, albowiem J. L. otrzymał od skarżącego kartkę z U. zawierającą numer telefonu.

Zdaniem T. W. kolejnym naruszeniem prawa jest wydanie postanowienia Wojewody [...] o niedopuszczalności odwołania i zaskarżenia rozstrzygnięcia tego organu w tym przedmiocie ze względu na ostateczność. Skarżący podkreślił również, że nie jest mu znana decyzja Prezydenta Miasta J. z dnia [...] lutego 1996 r. nr [...], a złożony przez niego wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył Prezydenta Miasta J. nr [...]

Sygn. akt IV SA/WA 768/09

Skarżący podniósł ponadto, że Minister stwierdził fakt opuszczenia przez niego lokalu bez dopełnienia obowiązku meldunkowego wyłącznie na podstawie oświadczenia A. W., bezpośrednio zainteresowanej w przejęciu spornego lokalu oraz zeznań jej koleżanek, które nie zostały złożone pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań.

T. W. stwierdził także, że dowodem na nie opuszczenie lokalu w 1993 r. jest jego paszport z pieczątkami Wojewody [...] i Straży Granicznej w M. świadczący, że jego pierwszy wyjazd nastąpił dopiero w sierpniu 1994 r. W ocenie skarżącego nie miał on obowiązku każdorazowego wymeldowywania się i zgłaszania powrotu do Polski. Ponadto zdaniem skarżącego przyznanie lokalu A. W. nie pozbawiało go prawa do przebywania w nim, gdyż ze zmianą właściciela lokalu nie wydano wyroku eksmisyjnego, a tylko na takiej podstawie skarżący nie miałby prawa w nim przebywać.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 17 lipca 2009 r. skarżący oświadczył, iż w przedmiotowym lokalu nie mieszka od dnia wyjazdu na U., co miało miejsce [...] listopada 1995 r. Podniósł ponadto, iż nieprawdą jest stwierdzenie żony przedstawione w postępowaniu administracyjnym jakoby nie zamieszkiwał on w lokalu już od roku 1993. Jego nieobecność w lokalu miała charakter krótkotrwały, epizodyczny i była związana wyłącznie z jednokrotnym wyjazdem na U.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd rozpoznał skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm- zwanej dalej "p.p.s.a.").

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, ustanowionej w art.16§1 k.p.a. Z

Sygn. akt IV SA/WA 768/09

uwagi na doniosłość tej zasady zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać (wyrok NSA z dnia 22 października 1999 r., I SA 8/98, publ. w LEX nr 47276).

Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej następuje zatem tylko wówczas, gdy zostanie bezspornie wykazane wystąpienie przyczyny nieważności wymienionej w art.156§1 k.p.a. a nie zachodzą przesłanki przewidziane w art.156 § 2 k.p.a.

Zgodnie z art.156§1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Zgodnie z §2 cytowanego artykułu nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Z powyższego wynika, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej bada się nie wszystkie uchybienia kwestionowanej decyzji, a tylko uchybienia o charakterze kwalifikowanym wymienione w art.156§1 k.p.a.

Nie jest zatem tak, że wnioskowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wydanej w administracyjnym postępowaniu zwyczajnym (w niniejszej sprawie taką decyzją jest decyzja Prezydenta Miasta J. z dnia [...] lutego 1996 r., wymeldowywująca skarżącego ze spornego lokalu) ma doprowadzić do ponownego wszechstronnego rozpatrzenia (tym razem nie przez organ orzekający w postępowaniu zwyczajnym a przez organ nadzorczy) materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu zwyczajnym pod kątem tego, czy spełnione zostały przesłanki do nałożenia na stronę praw lub obowiązków administracyjnoprawnych. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wymeldowującej z lokalu nie ma zatem na celu powtarzania postępowania

Sygn. akt IV SA/WA 768/09

zwyczajnego, tj. kompleksowego badania czy też uzupełniania materiału dowodowego w celu ustalania, czy przesłanki do wymeldowania wystąpiły, czy też nie. Postępowanie to ma na celu wyłącznie zbadanie, czy przy wydawaniu decyzji o wymeldowaniu nie dopuszczono się uchybień, o których mowa w art.156§1 k.p.a.

Skarżący podnosi, że został wymeldowany ze spornego lokalu w sytuacji, w której ustawowe przesłanki do wymeldowania nie zostały spełnione. Skarżący zarzucił zatem wydanie decyzji o wymeldowaniu z rażącym naruszeniem prawa, tj. z kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w art.156§1 pkt 2 k.p.a.

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowało konsekwentne stanowisko odnośnie właściwego rozumienia terminu "rażące naruszenie prawa".

Stosownie do powyższego rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt 2998/99, publ. w LEX nr 51249).

O rażącym (a nie jakimkolwiek) naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2000 r., III SA 1935/99, publ. LEX nr 47008).

Wskazać należy, iż zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa oraz doktryny prawa rażące naruszenie dotyczy w szczególności przepisów prawa materialnego, niemniej może się odnosić także do przepisów postępowania administracyjnego.

W związku z uwagami poczynionymi wcześniej wskazać należy, że przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w związku z rażącym naruszeniem prawa nie jest wystąpienie jakiegokolwiek uchybienia przy jej wydawaniu (nawet gdyby uchybienie to niosło by za sobą istotne konsekwencje), ale wystąpienie uchybienia, która można określić jako rażące.

Sygn. akt IV SA/WA 768/09

Zgodnie z art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych według stanu na dzień wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego ([...] lutego 1996 r.) przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie.

Zgodnie z art.15 ust.2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 1996 r. podniesiono, że w odniesieniu do skarżącego wystąpiły obie alternatywne przesłanki wymeldowania wymienione w art.15 ust.2 ustawy (pomimo tego, że do wymeldowania wystarczało wystąpienie jednej z tych przesłanek), tj. utrata uprawnień do spornego lokalu oraz jego opuszczenie. W uzasadnieniu stwierdzono zatem, że skarżący nie posiada uprawnienia do spornego lokalu mieszkalnego na mocy decyzji z dnia [...] października 1995 r. nr [...] wydanej przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową w J. Stwierdzono również, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal jeszcze przed rozwodem, tj. w 1993 r., zabierając część rzeczy osobistych, nie dokonując jednak obowiązku wymeldowania się i zameldowania w miejscu faktycznego pobytu. Organ zaznaczył, że fakty te potwierdza była żona oraz świadkowie w piśmie z dnia [...] listopada 1995 r.

Skarżący kwestionuje istnienie w dacie wymeldowania jakiejkolwiek przesłanki wymienionej w art.15 ust.2 ustawy. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. W aktach postępowania zwyczajnego znajduje się kopia prawomocnego (od dnia [...] października 1995 r.) postanowienia Sądu Rejonowego w J. - Wydział [...] Cywilny z dnia [...] września 1995 r., wydanego w sprawie o sygn. akt [...] z wniosku A. W. przeciwko skarżącemu o podział majątku, w którym: (-) w punkcie I Sąd ustalił, że własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, tj. do spornego lokalu wchodzi w skład majątku dorobkowego byłej żony skarżącego oraz skarżącego, (-) w punkcie III przyznał na wyłączną własność dla wnioskodawczyni m.in. prawo do spornego lokalu. Ponadto w aktach znajduje się również, powołany w decyzji z dnia [...] lutego 1996 r., wydany przez [...] Spółdzielnię

Sygn. akt IV SA/WA 768/09

Mieszkaniową dokument przydziału spornego lokalu wyłącznie byłej żonie skarżącego, zaznaczający, że była żona skarżącego ma prawo używać przydzielonego lokalu na cele mieszkalne wraz ze swoją rodziną i domownikami, tj. synem A. W. oraz córką S. W. Powyższa dokumentacja upoważniała organ orzekający w przedmiocie wymeldowania do uznania, że skarżący utracił prawa do spornego lokalu. Nietrafnie wywodzi skarżący, że warunkiem koniecznym do utraty uprawnień do lokalu byłby dopiero orzeczenie przez sąd powszechny o eksmisji skarżącego. Podkreślić należy, że istotą postępowania o eksmisję nie jest orzeczenie o utracie prawa do lokalu a orzeczenie o obowiązku opuszczenia lokalu w następstwie utraty prawa do niego. Orzeczenie eksmisyjne jest zatem następstwem utraty prawa do lokalu, nie jest natomiast warunkiem koniecznym do wystąpienia tej utraty. Nieprzeprowadzenie postępowania eksmisyjnego nie uniemożliwia zatem stwierdzenia, że do utraty uprawnienia do lokalu doszło.

Jak już wskazano wcześniej zaistnienie co najmniej jednej z przesłanek wskazanych w art.15 ust.2 ustawy, tj. przesłanki utraty uprawnień do spornego lokalu upoważniało organ do wymeldowania skarżącego.

Z uwagi na tę okoliczność ocena kwestii prawidłowości postępowania organu przy ustalaniu zaistnienia przesłanki opuszczenia spornego lokalu przez skarżącego nie może mieć wpływu na ważność decyzji o wymeldowaniu. Gwoli ścisłości podnieść jednakże należy, że postępowanie dowodowe w odniesieniu do drugiej przesłanki, tj. opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu przeprowadzono z uchybieniami o charakterze procesowym. Zeznania świadków na okoliczność niezamieszkiwania przez skarżącego w lokalu są bardzo lakoniczne, ponadto zostały odebrane przez pracowników organu - bez uprzedniego powiadomienia skarżącego o zamiarze ich odebrania - nie do osobnego protokołu a jedynie zamieszczono je na oryginale podania byłej żony skarżącego, wszczynającego postępowanie w sprawie wymeldowania. Abstrahując już nawet od faktu, że wystąpienie powyższych wadliwości nie podważa prawidłowości wniosków organu odnośnie pierwszej przesłanki należy stwierdzić, że wadliwości te nie mogłyby stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności o wymeldowaniu skarżącego. Winny być one bowiem dochodzone w trybie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o wymeldowaniu (brak umożliwienia skarżącemu uczestniczenia w istotnej czynności postępowania wyjaśniającego, jakim było przesłuchanie świadków spełnia

Sygn. akt IV SA/WA 768/09

kryteria przesłanki z art.145§1 pkt 4 k.p.a.), podobnie twierdzenia skarżącego, że jest on w stanie przedstawić dowody, że w dacie wymeldowania jedynie krótkotrwale przebywał na U. winny być rozpatrywane w kontekście wznowieniowej przesłanki z art.145§1 pkt 5 k.p.a. W kontekście jednakże utraty przez skarżącego prawa do lokalu nawet podjęcie przez skarżącego tego rodzaju inicjatywy procesowej (przy założeniu, że nie przekroczył on ustawowych terminów) nie przyniosłoby skarżącemu satysfakcjonującego rozstrzygnięcia.

Skarga nie posiada zatem usprawiedliwionych podstaw.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.