Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1554/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne: Pracownicy urzędów państwowych
Zatrudnienie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 2
journal: Dz.U. 1982 nr 31 poz. 214
law: Ustawa z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych.
article: art. 110, art. 130 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Decyzja o zawieszeniu pracownika mianowanego w pełnieniu obowiązków służbowych nie może być podjęta z mocą wsteczną.

TEZY

Decyzja o zawieszeniu pracownika mianowanego w pełnieniu obowiązków służbowych nie może być podjęta z mocą wsteczną.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Krzysztofa K. na decyzję Głównego Inspektora Pracy (...). w przedmiocie zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych - uchylił zaskarżoną decyzję I i II instancji.


UZASADNIENIE

Okręgowy inspektor pracy w G. decyzją z 8 lutego 2000 r., wydaną na podstawie art. 12 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214 ze zm./, zawiesił Krzysztofa K, zatrudnionego na stanowisku starszego inspektora pracy, w pełnieniu obowiązków służbowych od 8 lutego 2000 r. do czasu zakończenia prawomocnym orzeczeniem wszczętego postępowania dyscyplinarnego.

Na skutek odwołania Krzysztofa K. sprawę rozpoznawał Główny Inspektor Pracy, który decyzją z 19 kwietnia 2000 r. uchylił powyższą decyzję w części dotyczącej określenia czasu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych i czas ten określił od 8 lutego 2000 r. do zakończenia toczącego się postępowania dyscyplinarnego, ale nie dłużej niż do 8 maja 2000 r.

W uzasadnieniu decyzji podano m.in., iż podniesiony przez Krzysztofa K. zarzut o niewłaściwości organu podejmującego decyzję o zawieszeniu go w obowiązkach służbowych nie może być uznany za trafny.

Ustawa z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy /Dz.U. 1985 nr 54 poz. 276 ze zm./ nie daje bezpośredniej odpowiedzi na pytanie, kto jest w stosunku do inspektora pracy, działającego w ramach okręgowego inspektoratu pracy, zakładem pracy w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy, a więc podmiotem dokonującym wobec niego czynności prawnych z zakresu stosunku pracy.

W świetle ustawy o PIP okręgowy inspektorat pracy skupiający inspektorów pracy jest wyodrębnioną jednostką organizacyjną, posiadającą własny zakres działania i kierowaną przez okręgowego inspektora pracy wyposażonego w pewne kompetencje właściwe pracodawcy. Okręgowy inspektor pracy, kierując okręgowym inspektoratem pracy, nadzoruje i koordynuje prace inspektorów pracy, dokonuje podziału zadań między nimi, zatwierdza również plany kontroli zakładów pracy, sporządzane przez inspektorów pracy /art. 4 ust. 2 i 3, art. 16 ust. 1 ustawy o PIP/. Z drugiej jednak strony w art. 14 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy zawarty jest przepis, zgodnie z którym do zakresu działania Głównego Inspektora Pracy należy między innymi kierowanie działalnością okręgowych inspektoratów pracy.

Ustawa o PIP określa ponadto kompetencje Głównego Inspektora Pracy w zakresie powoływania i odwoływania okręgowych inspektorów pracy i ich zastępców. Nie wypowiada się jednak w sprawie nawiązywania stosunków pracy.

Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 24 listopada 1992 r., PZP 59/92, zawierającej odpowiedź na pytanie prawne dotyczące powoływania organizacji związkowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Inspekcji Pracy, stwierdził, że Główny Inspektor Pracy i okręgowe inspektoraty pracy są zakładami pracy w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy. To rozstrzygnięcie nie wyjaśnia jednakże kwestii kompetencji do nawiązywania w imieniu tych zakładów pracy stosunków pracy i dokonywania innych czynności dotyczących zatrudnienia. Podzielając pogląd Sądu Najwyższego uznający okręgowy inspektorat pracy za zakład pracy w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy, należałoby konsekwentnie przyjąć, że podmiotem dokonującym czynności prawnych dotyczących zatrudnienia w stosunku do funkcjonujących w ramach tego zakładu inspektorów pracy jest kierownik okręgowego inspektoratu pracy. W myśl art. 31 ust. 1 Kodeksu pracy za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną, czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba. W świetle wcześniejszych wywodów tym kierownikiem okręgowego inspektoratu pracy jest tak z punktu widzenia teorii organizacji i zarządzania, jak i prawa pracy, okręgowy inspektor pracy. Kierowanie okręgowym inspektoratem pracy przez Głównego Inspektora Pracy, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy o PIP, należy zatem rozumieć jako wykonywanie funkcji jednostki nadrzędnej w stosunku do jednostki hierarchicznie podporządkowanej. Taki bowiem układ zależności między Głównym Inspektoratem Pracy i okręgowymi inspektoratami pracy rysuje się w świetle ustawy o PIP. Wyprowadzenie z treści art. 14 ust. 1 ustawy o PIP wniosku, że uprawnienia Głównego Inspektora Pracy obejmują dokonywanie czynności prawnych dotyczących stosunków zatrudnienia inspektorów pracy, oznaczałoby podział podmiotowości prawnej po stronie pracodawcy. W pewnym zakresie przysługiwałaby ona w stosunku do osób wykonujących pracę w okręgowym inspektoracie pracy Głównemu Inspektorowi Pracy, w pozostałym zaś - okręgowemu inspektorowi pracy. Takie rozwiązanie, jako wyjątek od zasady określonej w art. 31 ust. 1 Kodeksu pracy, wymagałoby wyraźnego ustawowego umocowania.

Decyzja o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych urzędnika państwowego mianowanego musi określać termin tego zawieszenia. Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych termin ten nie może być dłuższy niż trzy miesiące. Ponieważ w zaskarżonej decyzji okręgowego inspektora pracy w G. termin zawieszenia w czynnościach służbowych Krzysztofa K. nie został określony precyzyjnie, Główny Inspektor Pracy postanowił w tym zakresie zaskarżoną decyzję zmienić przez określenie, że zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych Krzysztofa K trwa od 8 lutego 2000 r. do czasu zakończenia prawomocnym orzeczeniem toczącego się w jego sprawie postępowania dyscyplinarnego, ale nie dłużej niż do 8 maja 2000 r.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Krzysztof K. domagał się uchylenia powyższej decyzji, zarzucając m.in., iż został zawieszony w czynnościach służbowych z mocą wsteczną, co jest sprzeczne z przepisami Kpa.

Ponadto zdaniem skarżącego pojęcie pracodawcy w rozumieniu Kodeksu pracy nie jest tożsame z pojęciem kierownika urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podniesiony przez skarżącego zarzut o niewłaściwości organu podejmującego decyzję o zawieszeniu go w obowiązkach służbowych należy uznać za nieuzasadniony. W zaskarżonej decyzji trafnie bowiem podano, iż podmiotem dokonującym czynności prawnych dotyczących zatrudnienia w stosunku do funkcjonujących w ramach tego zakładu inspektorów pracy jest kierownik okręgowego inspektoratu pracy, a nie Główny Inspektor Pracy. Podana w tym zakresie argumentacja jest przekonująca i nie ma potrzeby jej powtarzania, zwłaszcza że jest ona zgodna z dotychczasowym, ustalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego /por. wyrok NSA z dnia 11 października 1995 r., I SA 2136/95 i z dnia 29 maja 1996 r., I SA 148/96/.

Skarga zasługuje natomiast na uwzględnienie z innych powodów. Mianowicie skarżący trafnie zauważa, iż został zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych z dniem 8 lutego 2000 r., a decyzja organu I instancji została mu doręczona w dniu 14 lutego 2000 r. Takie zaś postępowanie narusza art. 110 Kpa, zgodnie z którym organ administracji państwowej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Poza tym skarżący od decyzji organu I instancji złożył odwołanie, a zgodnie z art. 130 par. 2 Kpa wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji.

Jak z powyższego wynika, zawieszenie skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych od dnia 8 lutego 2000 r. nastąpiło z naruszeniem powołanych przepisów art. 110 i art. 130 par. 2 Kpa.

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.