Wyrok NSA, sygn. akt III SA 830/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 67 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Hipoteza wyprowadzonej z art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ normy prawnej brzmi: "w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym". Spójnik "lub" łączący zawarte w niej przesłanki oznacza, że na wniosek podatnika organ może umorzyć zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę w całości lub w części w trzech sytuacjach. Gdy przemawia za tym ważny interes podatnika, gdy przemawia za tym interes publiczny oraz gdy przemawiają za tym obie przesłanki łącznie.

TEZY

Hipoteza wyprowadzonej z art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ normy prawnej brzmi: "w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym". Spójnik "lub" łączący zawarte w niej przesłanki oznacza, że na wniosek podatnika organ może umorzyć zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę w całości lub w części w trzech sytuacjach. Gdy przemawia za tym ważny interes podatnika, gdy przemawia za tym interes publiczny oraz gdy przemawiają za tym obie przesłanki łącznie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Tomasza Sz. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 29 lutego 2000 r. (...) w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę - uchyla decyzję Izby Skarbowej w W.; (...).


UZASADNIENIE

Tomasz Sz. w dniu 9 listopada 1999 r. złożył w Urzędzie Skarbowym w M. podanie o umorzenie w całości lub częściowo odsetek za zwłokę z tytułu zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 1998 r.

Wniosek swój uzasadnił faktem, że jego firma wystawiła w 1998 r. faktury, za które nie otrzymała zapłaty od firm na rzecz, których wykonała prace budowlane. Podatnik podkreślił przy tym, że stara się wywiązywać ze swoich zobowiązań i płaci pieniądze na jakie go stać. Odsetki stanowią jednak dla niego olbrzymie obciążenie. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dotyczącego sytuacji majątkowej podatnika i jego rodziny, Urząd Skarbowy w M. decyzją z dnia 7 grudnia 1999 r. (...), z powołaniem się na art. 67 par. 1 i 2 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ oraz par. 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 162 poz. 1124/ załatwił odmownie wyżej przedstawiony wniosek.

W uzasadnieniu stwierdził, że sytuacja finansowa podatnika nie przemawiała za wydaniem pozytywnego rozstrzygnięcia. Natomiast Skarb Państwa nie może ponosić konsekwencji związanych z brakiem rzetelności kontrahentów podatnika.

W odwołaniu od tej decyzji Tomasz Sz. podkreślił, że na spłatę zobowiązań podatkowych jego rodzina poświęciła cały swój majątek, sprzedając budowany dom i zaciągając pożyczki.

Odmowna decyzja dotycząca spłaty odsetek stanowi zagrożenie jego rodziny nowymi długami i stawia pod znakiem zapytania dalszą możliwość prowadzenia działalności gospodarczej.

Po rozpatrzeniu odwołania Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia 29 lutego 2000 r. (...), wydaną na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowe j i art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej i par. 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu szczegółowo odniosła się do sytuacji majątkowej podatnika i jego rodziny, analizując również dochody uzyskane przez podatnika w 1999 r. Stwierdziła, że uwzględnienie słusznego jego interesu w świetle art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej nie może kolidować z interesem społecznym, który organy podatkowe mają obowiązek oceniać z punktu widzenia interesów budżetu państwa. Z tych względów w rozpatrywanej sprawie nie znalazła przesłanek do pozytywnego załatwienia sprawy, podkreślając, że nie wystąpiły żadne okoliczności szczególne o losowym charakterze, które uniemożliwiłyby podatnikowi wywiązanie się w całości z zobowiązań zaś postawa kontrahentów mieści się w granicach ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Tomasz Sz. wniósł o uchylenie decyzji Izby Skarbowej w W., zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej, przez zaniechanie ustalenia okoliczności odpowiadających dyrektywom tego przepisu, umożliwiających umorzenie odsetek, jak i błędną ocenę w tym zakresie okoliczności dotyczących konkretnej sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący polemizował ze stanowiskiem organu odwoławczego, że jego trudności finansowe były skutkiem podjętych przez niego decyzji gospodarczych i mieściły się w granicach ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W zaskarżonej decyzji Izba Skarbowa dokonała bowiem zawężającej wykładni art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej i na podstawie tak zinterpretowanego przepisu oceniała sytuacji skarżącego, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy.

Hipoteza wyprowadzonej z tego przepisu normy prawnej brzmi przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym". Spójnik "lub" łączący zawarte w niej przesłanki oznacza, że na wniosek podatnika organ może umorzyć zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę w całości lub w części w trzech sytuacjach. Gdy przemawia za tym ważny interes podatnika, gdy przemawia za tym interes publiczny oraz gdy przemawiają za tym obie przesłanki łącznie. Wykładnia przepisu dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (...) wzorowana była natomiast na powszechnie znanej wykładni art. 7 Kpa /por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1981 r. SA 820/81 - ONSA 1981 Nr 1 poz. 57 i OSPiKA 1982 z. 1-2 poz. 22 z glosą J. Łętowskiego/. Jednakże w tym ostatnim przepisie występuje spójnik "i" /"mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli"/, co oznacza, iż każdym przypadku jego stosowania należy mieć na względzie obie przesłanki łącznie. Z tego względu opieranie się na nim przy dokonywaniu interpretacji art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej może być zawodne.

Z wywodów Izby Skarbowej dokonanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika, że z wyjątkiem sytuacji szczególnych /np. wypadków losowych/ w zasadzie nie ma możliwości podjęcia korzystnego dla podatnika rozstrzygnięcia na podstawie art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej, gdyż kolidowałoby ono z interesem publicznym, który stanowi interes budżetu państwa.

Zdaniem składu orzekającego w tej sprawie art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej, co wywiedziono wyżej, takich ograniczeń nie wprowadza. Dokonując oceny ważnego interesu podatnika należy mieć na względzie całokształt jego sytuacji, także w aspekcie rzetelności w wypełnianiu wcześniej zobowiązań wobec państwa. Interes publiczny v to nie tylko potrzeba zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, ale także ograniczenie jego ewentualnych wydatków np. na zasiłki dla bezrobotnych, czy pomoc z opieki społecznej.

Mając powyższe na względzie Sąd doszedł do wniosku, że sprawa powinna być ponownie, w dużo szerszym, niż wystąpiło to w zaskarżonej decyzji, zakresie przeanalizowana przez organ odwoławczy. Należy przy tym wziąć pod uwagę także dotychczasową postawę podatnika i fakt, że podjął szereg działań, stanowiących znaczne obciążenie dla egzystencji jego rodziny, aby wywiązać się z ciążących na nim zobowiązań, zaś we wniosku występował o anulowanie lub częściowe umorzenie odsetek", jak również szerzej rozumiany interes publiczny.

Biorąc pod uwagę stwierdzone naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w W. O zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.