Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1888/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 2 ust 1 lit e
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: § 5
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Protokolant Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2022 r. sprawy ze skarg Gminy Z. i C.S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 21 czerwca 2021 r., nr GZ.rn.625.11.2019 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołań C. S. i Gminy [...] od decyzji Wojewody Podkarpackiego z 4 grudnia 2018 r., nr N-II.7533.1.9.2012, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że Wojewoda Podkarpacki, działając na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 10, poz. 51), decyzją z 4 grudnia 2018 r.:

1) stwierdził, że nieruchomość położona w K., gm. [...], pow. [...], woj. [...], oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,58 ha, na której znajdował się budynek dworu oraz część parku, nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13 z późn. zm.);

2) stwierdził, że nieruchomości położone w K., gm. [...] oznaczone w ewidencji gruntów jako działki nr: [...] o pow. 5,49 ha, [...] o pow. 0,07 ha oraz [...] o pow. 0,15 ha, podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej;

3) umorzył postępowanie w stosunku do nieruchomości położonych w K., oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr: [...] o pow. 0,16 ha, [...] o pow. 0,15 ha oraz [...] o pow. 0,16 ha.

Odwołanie od decyzji Wojewody złożyła Gmina [...], zaskarżając decyzję w zakresie punktu pierwszego rozstrzygnięcia. C. S. wniosła odwołanie od przedmiotowej decyzji w zakresie punktu drugiego.

Rozpatrując sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich obszar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Minister wyjaśnił, że pojęcie "nieruchomość ziemska" nie zostało unormowane przez ustawodawcę, toteż należy zastosować wykładnię dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 19 września 1990 r., sygn. akt W 3/89. Trybunał uznał, że przez pojęcie to należy rozumieć nieruchomość ziemską o charakterze rolniczym, a intencją ówczesnego ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej. Ocena, czy dana nieruchomość stanowiła część nieruchomości ziemskiej podlegającej działaniu art. 1 ust. 2 dekretu wymaga zbadania, czy nieruchomości lub ich części były lub mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej, a jeśli nie, czy między tą częścią a pozostałą - rolniczą - częścią majątku zachodzi, tzw. związek funkcjonalny. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych przez związek funkcjonalny należy rozumieć stan swoistej interakcji między poszczególnymi częściami majątku polegający na tym, że część poddana badaniu nie może prawidłowo funkcjonować bez części stricte rolniczej i na odwrót. Dla istnienia związku funkcjonalnego nie wystarczy przy tym wykazać powiązań o charakterze podmiotowym, tj. przez osobę właściciela, o charakterze terytorialnym ani finansowym. Istotne jest, czy w odniesieniu do danej części majątku można mówić o obiektywnie istniejących, trwałych cechach, wskazujących na funkcjonalną więź z częścią rolniczą majątku właściciela. Zatem pomimo okoliczności, że majątki ziemskie stanowiły zazwyczaj jednolite kompleksy, to na potrzeby postępowań związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej konieczne jest ustalenie, które z wchodzących w ich skład nieruchomości miały charakter rolniczy, a które mieszkalno - rekreacyjny. W szczególności w przypadku nieruchomości zabudowanych istotne jest wykazanie, czy były one trwale, w sposób architektoniczny, przystosowane jako obiekt budowlany do sprawowania zarządu nad majątkiem. Organ podkreślił, że rezydencje właścicieli majątków ziemskich co do zasady nie przechodziły na cele reformy rolnej, jako nieprzydatne do realizacji celów tej reformy.

Organ wyjaśnił, że objęta wnioskiem nieruchomość była częścią majątku ziemskiego [...], stanowiącego własność L. S. i W. S..

Majątek ten przejęty został na rzecz Skarbu Państwa na mocy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wynika to z treści nadesłanego przez Archiwum Akt Nowych, sporządzonego przez Powiatowy Urząd Ziemski w D., wykazu nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi oraz sporządzonego przez Powiatowy Urząd Ziemski w D. wykazu nieruchomości ziemskich podlegających przejęciu na rzecz Skarbu Państwa na podstawie liter b, c, d, i e ustępu 1 art. 2 dekretu.

Zgodnie z Ewidencją nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi sporządzoną 9 stycznia 1948 r. przez Urząd Wojewódzki w R. majątek obejmował ogólną powierzchnię ok. 351,22 ha, w tym 210,05 ha lasów, 125,59 ha gruntów ornych, 6 ha łąk, 2 ha pastwisk, 3,48 ha ogrodów warzywnych, 2,5 ha gruntów zabudowanych, 1 ha wód i 0,70 ha nieużytków. Majątek [...] spełniał więc przewidziane w przepisach dekretu normy obszarowe.

Minister wskazał, że postępowaniem odwoławczym objęte są działki oznaczone w ewidencji gruntów numerami: [...], [...], [...] oraz [...] wchodzące w skład zespołu pałacowo - parkowego majątku [...].

Na działce [...] (odpowiadającej dawnej parceli [...] i części parceli [...]) posadowiony był budynek dworu. Z treści decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. z 31 stycznia 1980 r. o wpisaniu do rejestru zabytków zespołu podworskiego w miejscowości [...] oraz Karty ewidencyjnej zabytków Architektury i budownictwa wynika, że stanowił on budynek orientowany, murowany (z drewnianymi stropami), dwutraktowy, piętrowy (1 kondygnacja użytkowa z poddaszem), charakteryzujący się dachem krakowskim oraz zwieńczonym tympanonem, kolumnowym portykiem. Dwór zbudowany został w stylu klasycystycznym, prawdopodobnie w pierwszej połowie XIX w., następnie zmodernizowany na początku XX w., a jego stan na grudzień 1945 r. określony został jako niezniszczony. W dokumentacji konserwatorskiej wprost wskazano na mieszkalne przeznaczenie budynku oraz na okoliczność, że zmieniło się ono dopiero od 1952 r., kiedy dwór przeznaczony został na szkołę podstawową. Również protokół w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku [...] wskazuje, że w skład majątku wchodził "dom mieszkalny".

Otaczający dwór park Konserwator określił jako romantyczny, o czytelnej kompozycji. Zachowany drzewostan o wieku sięgającym 200 lat, obejmował dęby, lipy i drzewa iglaste. Konserwator w uzasadnieniu decyzji nie podał powierzchni parku, ani nie określił jego rozległości.

Jak wynika z treści zeznań świadków M. S. i A. S. (przesłuchanych 1 lipca 2013 r.) dwór stanowił miejsce zamieszkania byłego właściciela, jego żony i dzieci, a także służby domowej (kucharek i pokojówek). We dworze nie było pomieszczeń gospodarczych. Nie mieszkali tam pracownicy gospodarstwa, ani też zatrudniony w majątku administrator. Administracja gospodarstwa rolnego mieściła się w oddzielnym budynku.

Istnienie budynku administracji potwierdza także protokół w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku [...] - został on wymieniony w wykazie wchodzących w skład majątku budynków.

W ocenie Ministra powyższe ustalenia pozwalają na uznanie, że dwór w K. posiadał rezydencjonalno - rekreacyjny charakter i nie pełnił żadnej funkcji związanej z produkcją rolną. Fakt, że dwór stanowił miejsce zamieszkania byłego właściciela i jego rodziny oraz obsadzenie jego bezpośredniego otoczenia drzewami o charakterze ozdobnym niewątpliwie świadczą o jego rezydencjonalno - rekreacyjnym charakterze.

Odnośnie sposobu wykorzystania dworu świadkowie zgodnie wskazali, że stanowił on miejsce zamieszkania właściciela majątku [...] i jego rodziny. Również zachowana w aktach sprawy dokumentacja określa dwór wprost jako "dom mieszkalny".

Organ podniósł, że w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek informacji wskazujących, aby dwór był trwale, w sposób architektoniczny, przystosowany jako obiekt budowlany do sprawowania zarządu nad majątkiem. Jednocześnie świadkowie zgodnie wskazali, że w majątku zatrudniony był administrator, zamieszkały poza terenem dworu, sprawujący bezpośredni zarząd majątkiem.

Zdaniem Ministra brak jest podstaw aby uznać, że dwór pełnił jakiekolwiek funkcje związane z działalnością rolniczą. Zabudowania gospodarcze oraz domy mieszkalne przeznaczone dla pracowników gospodarstwa nie sąsiadowały bezpośrednio z zespołem dworsko - parkowym, były od niego wyraźnie oddzielone, co wskazuje na rozdzielenie funkcji gospodarczych i mieszkalno - reprezentacyjnych. Organ uznał, że dwór nie był i nie mógł być wykorzystywany na cele rolnicze, a zatem nie podlegał przejęciu na cele reformy rolnej.

Minister podał, że co do zasady przejmowanie siedzib mieszkalnych właścicieli nieruchomości ziemskich, tj. pałaców i dworów, ewentualnie innych budynków mieszkalnych, stanowiących takie siedziby nie mogło mieścić się w celach reformy rolnej wyszczególnionych w art. 1 ust. 2 dekretu. Przejmowanie tychże siedzib przez Państwo następowało zatem z naruszeniem przepisów dekretu (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 105/11).

Za prawidłowe więc uznał Minister stanowisko Wojewody, zgodnie z którym działka nr [...] nie podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Odnosząc się do działki nr [...] organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z nadesłanego przez Wojskowe Biuro Historyczne zdjęcia lotniczego rejonu miejscowości [...] wykonanego w 1951 r. w skali 1:25000, oznaczonego jako [...], szereg [...], zdjęcie nr [...], a także sporządzonego 4 czerwca 2018 r. przez geodetę uprawnionego B. S. wyrysu z mapy ewidencji gruntów z naniesionym przebiegiem i numeracją parcel gruntowych obowiązujących w chwili przejęcia nieruchomości na własność Państwa oraz zdjęciem lotniczym, parcele [...], [...], [...], [...], [...] oraz część parceli [...] (oznaczone na mapie sporządzonej przez biegłego geodetę M. S. jako część A) oraz parcele [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz część [...] (oznaczone na mapie sporządzonej przez biegłego geodetę M. S. jako część B), a także parcela [...] określona w odpisie [...] ks. tab. Sądu Okręgowego w T. - Majątek [...] jako staw, niewątpliwie stanowią część nieruchomości o charakterze gospodarczym, która była wykorzystywana do prowadzenia działalności rolniczej. Zasadniczą część ww. nieruchomości stanowiły grunty wodne. Dla ustalenia, czy nieruchomości te podlegały pod działanie przepisów dekretu niezbędne jest ustalenie, czy prowadzona na nich była działalność hodowlana lub też czy istniała potencjalna możliwość ich użytkowania na cele rolne.

Minister wskazał na protokół w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku [...]. Dokument ten sporządzony został z użyciem formularza wymagającego uzupełnienia pismem odręcznym. W rubryce "stawy rybne" dokonana została adnotacja "1,50 ha", co wyraźnie wskazuje, że w skład majątku [...] wchodziło 1,50 ha gruntów stanowiących stawy hodowlane.

W ocenie organu wskazana powierzchnia była wystarczająca dla prowadzenia racjonalnej gospodarki hodowlanej. Organ podkreślił, że protokół zawierał ponadto rubrykę "inne wody", która nie została uzupełniona. Zdaniem organu w przypadku, gdyby na dzień przejęcia majątku stawy miałyby charakter ozdobny, a nie hodowlany, zakwalifikowane zostałyby jako inne wody, nie zaś jako stawy rybne.

Informację, że w skład majątku [...] wchodziły stawy rybne potwierdzają ponadto zeznania świadka M. S..

W ocenie Ministra hodowlane przeznaczenie wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości stawów potwierdza ponadto okoliczność, że - jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy mapy ewidencji gruntów z 1980 r., wyrysu z mapy ewidencyjnej sporządzonego przez Starostę Powiatu [...] 5 listopada 2013 r. oraz mapy sporządzonej przez biegłego geodetę M. S. - były one połączone między sobą kanałami oraz z potokiem [...]. Brak jest natomiast jakichkolwiek okoliczności mogących wskazywać, aby stan ten ulegał zmianie od dnia przejęcia nieruchomości. Fakt połączenia stawów kanałami ponadto dowodzi, że stanowiły one jednolity kompleks.

W świetle powyższych ustaleń organ uznał, że wchodzące w skład przedmiotowej nieruchomości stawy miały hodowlany charakter, nie stanowiły zaś krajobrazowego elementu założenia dworsko - parkowego.

Minister podniósł, że dla oceny czy stawy hodowlane były uznawane za nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, a więc mogły być przeznaczone na cele reformy rolnej, istotne są dwie regulacje prawne: ustawa z 7 marca 1932 r. o rybołówstwie (Dz. U. Nr 35, poz. 357), która w art. 1 zawierała legalną definicję rybołówstwa, zgodnie z którą rybołówstwo oznaczało zawłaszczanie ryb i raków przez ich łowienie w wodach niezamkniętych. Brak jest odniesienia w tej definicji do wód zamkniętych, jakimi są stawy. To uzasadnia twierdzenie, że w dacie wejścia w życie dekretu stawy hodowlane nie były zaliczane do rybołówstwa, które nie stanowiło działalności rolniczej. Drugim aktem prawnym jest dekret z 12 czerwca 1945 r. o przeniesieniu własności resztówek majątków rozparcelowanych na Spółdzielnie Samopomocy Chłopskiej (Dz. U. Nr 27, poz. 162). W art. 1 pkt 2 tego dekretu zawarto definicję resztówek majątków rozparcelowanych. Są to części pozostałe z majątków rozparcelowanych na podstawie dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej wraz ze znajdującymi się na nich budynkami i zakładami przemysłowymi, sadami, pasiekami, stawami rybnymi i wszelkimi innymi urządzeniami oraz inwentarzem. Skoro do resztówek pozostałych z majątków rozparcelowanych na podstawie dekretu zaliczono stawy rybne to wprost wskazuje, że reforma rolna obejmowała także stawy rybne, a więc stanowiły one nieruchomości ziemskie w rozumieniu art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej.

Minister podkreślił, że otaczającego stawy starodrzewu nie sposób uznać za część parku przydworskiego. Żaden ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, zawierających informacje dotyczące rodzaju użytków wchodzących w skład majątku [...] nie wskazuje, aby w skład tego majątku wchodził park. Pojęcie parku pojawia się dopiero w treści uzasadnienia decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. z 31 stycznia 1980 r., przy czym Konserwator w uzasadnieniu decyzji nie podał powierzchni parku, co w kontekście pozostałych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w których również nie ma mowy o powierzchni parku, może świadczyć, że nie miał on znaczących rozmiarów i ograniczony był do bezpośredniego sąsiedztwa budynku dworu. Tymczasem zasadnicza część starodrzewu oddzielona jest od dworu kompleksem stawów, które stanowiły nieruchomości o charakterze gospodarczym.

Stanowisko Wojewody, jakoby opisane powyżej nieruchomości znajdujące się na działce [...], podlegały pod działanie przepisów dekretu, Minister uznał za zasadne wobec okoliczności, że były one lub mogły być wykorzystywane dla celów rolniczych i jako takie nadawały się na cele reformy rolnej.

Natomiast odnosząc się do części działki [...] nieobjętej oznaczeniami A i B na mapie sporządzonej przez geodetę M. S. oraz działek nr [...] i nr [...], organ uznał, że na dzień ich przejęcia na własność Państwa stanowiły grunty, które były lub mogły być użytkowane rolniczo i jako takie podlegały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Jak wynika ze zdjęcia lotniczego rejonu miejscowości [...] wykonanego w 1951 r., a także sporządzonego 4 czerwca 2018 r. wyrysu z mapy ewidencji gruntów znajdujący się dawniej na tych nieruchomościach starodrzew został wycięty (pozostały jedynie fragmenty, głównie wzdłuż granic poszczególnych użytków), a grunty były użytkowane rolniczo i zabudowane budynkami gospodarczymi.

Zdaniem organu znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy nie pozwala przypuszczać, aby między dniem przejęcia nieruchomości na własność Państwa, a wykonaniem ww. zdjęcia z 1951 r. w sposobie użytkowania gruntów wchodzących w skład majątku [...] zaszły istotne zmiany. Wręcz przeciwnie, protokół w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku [...] pozwala stwierdzić, że 10 marca 1945 r. istniały wymienione w nim budynki gospodarcze, w szczególności administracja, spichlerz, stajnie (parcela pgr nr [...]), stodoła i gorzelnia (parcela [...]).

Działki [...] i [...] odpowiadają części parceli [...] i części parceli [...], które to parcele, zgodnie z odpisem [...] ks. tab. Sądu Okręgowego w T. - Majątek [...], stanowiły grunty rolne.

W skład działki [...] w części nieobjętej cz. A i B mapy sporządzonej przez geodetę M. S. wchodziły parcele budowlane [...], [...], [...] oraz [...]. Biorąc pod uwagę okoliczność, że zgodnie z treścią protokołu w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku [...] jedynym wchodzącym w skład majątku budynkiem pozbawionym gospodarczego charakteru był dwór (posadowiony na działce [...], dawna parcela budowlana [...]) organ uznał, że nieruchomości te, jako wykorzystywane na cele rolne, podlegały działaniu przepisów dekretu.

W skład działki [...] w części nieobjętej cz. A i B mapy sporządzonej przez geodetę M. S. wchodziły również parcele [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], określone w odpisie [...] ks. tab. Sądu Okręgowego w T. - Majątek [...] jako rola i droga polna (parcela [...]). Nieruchomości te, jako wykorzystywane na cele rolne, podlegały działaniu przepisów dekretu.

Podsumowując Minister uznał, że nieruchomości położone w K. oznaczone jako działki nr [...] i nr [...] oraz działka nr [...] podlegały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Gminy [...], która zarzuciła Wojewodzie błędną ocenę materiału dowodowego i poczynienie błędnych ustaleń co do stanu faktycznego, czego konsekwencją było nieprawidłowe - zdaniem skarżącej - uznanie, że działka nr [...], na której znajdował się dwór, nie pozostawała w związku funkcjonalnym z rolną częścią majątku, Minister ponownie wyjaśnił jak należy rozumieć pojęcie związku funkcjonalnego dworu z gospodarczą częścią majątku. Bez znaczenia pozostaje więc okoliczność, że obszar dworu i parku nie stanowił odrębnego, wydzielonego hipotecznie przedmiotu prawa własności. Pomimo, że majątki ziemskie stanowiły zazwyczaj jednolite, niepodzielone prawnie i geodezyjnie kompleksy, to na potrzeby postępowania prowadzonego na podstawie § 5 rozporządzenia konieczne jest ustalenie, które z wchodzących w ich skład nieruchomości miały charakter rolniczy, a które mieszkalno - rekreacyjny.

Zatem dla wykazania związku funkcjonalnego pomiędzy dworem a rolną częścią majątku niewystarczające jest wskazanie, że znajdowały się one w bezpośrednim sąsiedztwie i nie były oddzielone trwałym ogrodzeniem. Przy czym w przedmiotowej sprawie dwór wraz z otaczającym go parkiem, stanowią zwarty obszar, wyraźnie oddzielony przestrzennie i kompozycyjnie od gruntów wykorzystywanych dla celów rolnych.

W ocenie organu bezsporna jest okoliczność, że właścicielowi majątku przysługiwała pełnia praw zarządczych, nadzorczych i kontrolnych, niewątpliwie zachowywał on wpływ na funkcjonowanie majątku oraz podejmował decyzje w zasadniczych kwestiach, a także czerpał zyski finansowe z jego działalności - uprawnienia te wynikają z samego prawa własności. Jednakże wykonywanie uprawnień właścicielskich nie jest równoznaczne z wykonywaniem stałego i bieżącego kierownictwa. Na brak sprawowania przez byłego właściciela majątku [...] stałego i bieżącego kierownictwa wskazuje okoliczność zatrudnienia w majątku administratora, który, co wynika z treści zeznań świadka A. S., mieszkał w budynku posadowionym na działce [...], a zatem poza terenem dworu. Dwór nie stanowił centrum zarządzania majątkiem. Wskazuje na to okoliczność (potwierdzona w zeznaniach świadków oraz w protokole w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku), że na terenie majątku znajdował się budynek administracji.

Odnośnie zeznań świadka M. S., która zatrudniona była w majątku do pracy przy żniwach, a która podała, że odbierała we dworze wypłatę organ wskazał, że z zeznań nie wynika jednak, czy odbieranie wypłaty we dworze dotyczyło wszystkich pracowników majątku, ani czy miało charakter stały, czy też incydentalny.

Minister dodał, że nawet w przypadku przyjęcia, że w majątku nie było zatrudnionego zarządcy, zaś całość stałego i bezpośredniego kierownictwa nad działalnością gospodarczą majątku sprawował właściciel, nie daje to podstaw do uznania, aby zespół dworsko - parkowy nadawał się do przejęcia na cele reformy - w świetle orzecznictwa wymagałoby to bowiem udowodnienia, że dwór był trwale, w sposób architektoniczny, przystosowany jako obiekt budowlany do sprawowania zarządu nad majątkiem, na co nie wskazują żadne informacje zawarte w aktach sprawy.

W odwołaniu C. S. zarzuciła Wojewodzie poczynienie błędnych ustaleń prowadzących do wniosku, że działki oznaczone numerami [...], [...] i [...] stanowiły nieruchomości wykorzystywane na cele rolne i jako takie podlegające przejęciu na własność Państwa. Wskazała, że nieruchomości te wchodziły w skład zespołu dworsko - parkowego w K., co wynika z treści decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. z 31 stycznia 1980 r. o wpisaniu do rejestru zabytków zespołu podworskiego w miejscowości [...], a także z pisma [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 1 czerwca 2017 r. oraz załączonej mapy określającej granice obszaru objętego ochroną konserwatorską.

W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi część majątku [...] objęta ochroną konserwatorską i określona przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jako zespół dworsko - parkowy nie ma jednolitego charakteru - w rozumieniu powyższych dokumentów obejmuje on nie tylko dwór wraz z parkiem, a zatem rezydencjonalną część majątku [...], ale również część stricte rolniczą - budynki gospodarcze, użytki rolne, stawy rybne oraz drogi.

Minister podniósł, że postępowania związanego z obejmowaniem nieruchomości ochroną konserwatorską nie należy utożsamiać z postępowaniem dotyczącym kwestii podpadania nieruchomości pod przepisy dekretu o reformie rolnej. O ile to pierwsze postępowanie ma na celu ustalenie wartości krajobrazowej, zabytkowej i historycznej majątku, przy czym brana jest pod uwagę jego całość, o tyle w postępowaniu prowadzonym na podstawie § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. konieczne jest ustalenie, które z wchodzących w ich skład nieruchomości miały charakter rolniczy, a które mieszkalno - rekreacyjny. Zatem sam fakt objęcia danej nieruchomości ochroną konserwatorską nie stanowi podstawy aby stwierdzić, czy dana nieruchomość podlegała lub nie pod działanie przepisów dekretu.

Skarżąca zarzuciła Wojewodzie również brak przeprowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, czy gorzelnia w ogóle istniała. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się wykaz resztówek na terenie powiatu [...], protokół w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku [...], ewidencja nieruchomości ziemskich łączonych na mocy art. 15 dekretu z 6 września 1944 r., zestawienie gruntów wyłączonych z parcelacji oraz wykaz nieruchomości obejmujących zakłady przemysłu rolnego. Wszystkie ww. dokumenty wskazują, że w skład majątku [...] wchodziła gorzelnia.

Skarżąca podniosła ponadto, że na terenie zespołu pałacowo - parkowego nie znajdowała się gorzelnia, wskazując, że w świetle okoliczności, iż majątek obejmował ok. 350 ha gruntów, jej umiejscowienie w bliskiej odległości od dworu przeczyłoby zasadom logiki i estetyki. Minister wskazał, że z treści ww. wykazu resztówek na terenie powiatu [...] wynika, że w skład resztówki, pochodzącej z majątku [...], odpowiadającej obszarowi zespołu dworsko - parkowego w K., objętego ochroną konserwatorską, wchodziła gorzelnia. Okoliczności te, a także dokładne położenie gorzelni potwierdzają ponadto zeznania świadków, M. S. i A. S.. Świadkowie wskazali, że znajdowała się ona w miejscu boiska/stadionu, co odpowiada położeniu parceli budowlanej [...] wchodzącej w skład aktualnej działki nr [...].

Odwołujący podnieśli także, że zeznania A. S. mogą nie być w pełni wiarygodne z uwagi na jej młody wiek w dniu przejęcia nieruchomości. Organ wskazał, że z twierdzeniem tym można byłoby się zgodzić w przypadku, gdyby stanowiły one jedyne źródło informacji w postępowaniu, lub też były sprzeczne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Tymczasem są one spójne z ww. dokumentacją oraz zeznaniami świadka M. S., wobec której podobne wątpliwości nie zachodzą.

Skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 21 czerwca 2021 r. złożyli: Gmina [...] (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 1888/21) i C. S. (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 1889/21).

Skarżąca Gmina [...] zaskarżyła decyzję w całości. Zarzuciła jej:

1. Naruszanie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 7, 77 § 1 oraz 80 kpa poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego i w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności polegającego na przyjęciu, że z zeznań świadka M. S. nie wynika, czy odbieranie wypłaty we dworze dotyczyło wszystkich pracowników majątku, ani też, czy miało charakter stały, czy też incydentalny, podczas gdy z zeznań tego świadka jednoznacznie wynika, iż M. S. zatrudniona była przy żniwach i odbierała wypłatę we dworze,

2) art. 107 § 3 kpa polegające na odniesieniu się w uzasadnieniu decyzji do stanu faktycznego niebędącego przedmiotem niniejszego podstępowania, a to że dwór

stanowił miejsce zamieszkania właściciela majątku [...] i jego rodziny, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie występuje właściciel o nazwisku "T." lecz "S.", co tym samym nasuwa wątpliwości co do prawidłowej analizy stanu faktycznego i prawnego dokonanego przez organ,

3) art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji Wojewody Podkarpackiego z 4 grudnia 2018 r., pomimo iż z całokształtu okoliczności wynika, że nie odpowiada ona prawu, a dokonanie przez organ I instancji prawidłowych ustaleń w tym zakresie powinno skutkować uchyleniem tej decyzji w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia,

4) art. 138 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji Wojewody, nieprzekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygniecie.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 ust. 1 lit. e dekretu poprzez przyjęcie, że działka nr [...] na której znajdował się budynek dworku i część parku nie pozostawała w funkcjonalnej łączności z pozostałymi gruntami.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zasadzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi.

Skarżąca C. S. zaskarżyła decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 21 czerwca 2021 r. w całości. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 kpa, art. 8 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez niewyjaśnienie przez organ w sposób wszechstronny sprawy oraz brak poczynienia istotnych ustaleń, a to w szczególności:

a) poprzez bezzasadne uznanie przez Ministra, że działki nr: [...], [...] i [...] nie stanowiły części zespołu pałacowo-parkowego i były przeznaczone na cele rolnicze, podczas gdy z pisma [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 1 czerwca 2017 r. wprost wynika, że zespół parkowo-pałacowy był zlokalizowany, m.in. na spornych działkach [...], [...] oraz [...];

b) poprzez pominięcie przez Ministra, że również z opracowania graficznego przygotowanego na zlecenie Wojewody Podkarpackiego przez biegłego geodetę w oparciu o ww. pismo Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz pozyskane z Centralnego Archiwum Wojskowego zdjęcia lotnicze majątku wynika, że działka nr [...] co najmniej w części wyznaczonej przez linię starodrzewu stanowiła część zespołu pałacowo- parkowego i jako taka nie powinna podpadać pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu;

a także

c) poprzez bezzasadne przyjęcie, że na działce nr [...] były zlokalizowane stawy hodowlane, podczas gdy z materiału dowodowego nie wynika aby stawy te były przeznaczone na cele hodowlane, tym bardziej, że staw owalny jest posadowiony na wprost dworu. Organ zupełnie pominął, że nikt nie budowałby stawu hodowlanego przed oknami swojej rezydencji mieszkalnej mając do dyspozycji majątek o pow. 350 ha. Sam fakt zaznaczenia w protokole przejęcia majątku, że stawy te były rybne nie jest wystarczający do uznania ich za hodowlane, a tym samym by uznać, że były one wykorzystywane na cele rolnicze, co uzasadniałoby ich przejęcie na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu o reformie rolnej.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w zakresie pkt 2 decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Ministrowi do ponownego rozpoznania oraz w każdym przypadku o zasadzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi.

Skarżąca wniosła w skardze o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci wydruków z stron internetowych Gminy [...] oraz [...] Regionalnej Organizacji Turystycznej na okoliczność lokalizacji stawów w majątku [...] i braku ich hodowlanego charakteru.

W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 28 wrzenia 2021 r. Sąd na podstawie art. 111 § 2 ppsa zarządził połączenie spraw o sygn. akt: I SA/Wa 1888/21 i sygn. akt I SA/Wa 1889/21 celem ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz dalszego prowadzenia pod sygn. akt I SA/Wa 1888/21.

Na rozprawie w dniu 22 lipca 2022 r. pełnomocnik skarżącej Gminy sprecyzowała żądanie skargi wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w pkt 1 ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wniosła o oddalenie skargi C. S.. Pełnomocnik skarżącej C. S. wniósł o oddalenie skargi Gminy [...].

Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącej C. S.. W ocenie Sądu przeprowadzenie tego dowodu nie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, w rozumieniu art. 106 § 3 ppsa, gdyż kwestia lokalizacji stawów i ich charakteru na datę istotną w sprawie wynika z zebranych w postępowaniu administracyjnym dowodów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Prawidłowo Minister wskazał, że przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie dotyczyły wszelkich nieruchomości, a jedynie nieruchomości ziemskich. Z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu wynika, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 ust. 2 dekretu. Tak więc nie chodzi tu o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich kategorię, a mianowicie nieruchomości o charakterze rolniczym, które mogły służyć realizacji określonych celów, wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu. Państwo, aby te cele zrealizować, mogło przejąć tylko te nieruchomości ziemskie, które się do tego nadawały.

Dekret nie zawierał definicji nieruchomości ziemskiej. Wobec tego słusznie organ odwołał się do uchwały Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r., sygn. akt. W 3/89.

Prawidłowe jest stanowisko Ministra, że aby ocenić podpadanie określonej nieruchomości pod działanie przepisów dekretu należy zbadać, czy była to nieruchomość ziemska, jaką miała powierzchnię ogólną i jaki był obszar jej użytków rolnych.

W przypadku ustalenia, że nieruchomość ziemska była zabudowana dworem, pałacem, czy innymi budynkami nierolniczymi albo w całości nie miała charakteru rolniczego, należy zbadać związek funkcjonalny między tą częścią nieruchomości, której dotyczy żądanie a pozostałą częścią nieruchomości przejętej na własność Państwa. Związek taki zachodzi, jeżeli nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie nie tylko określonej, nierolniczej części nieruchomości bez gospodarstwa rolnego, ale też gospodarstwa rolnego bez tej nieruchomości. Wbrew twierdzeniom skargi Gminy [...] dla istnienia związku funkcjonalnego nie wystarczy wykazanie powiązań o charakterze podmiotowym (właścicielskim), terytorialnym ani finansowym. Stanowisko to jest ugruntowane w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które organy powołały.

Nieruchomość będąca przedmiotem rozstrzygnięcia była częścią majątku ziemskiego [...], który niewątpliwie spełniał normy obszarowe przewidziane w dekrecie o reformie rolnej.

Na działce nr [...] posadowiony jest budynek dworu. Jak wynika z zebranych w sprawie dowodów, w tym protokołu w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku [...], zeznań świadków M. S. i A. S., decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. z 31 stycznia 1980 r. dwór stanowił miejsce zamieszkania byłego właściciela i jego rodziny. W budynku dworu nie mieszkał zarządca, ani nie było w nim biura do zarządu. Administracja gospodarstwa rolnego mieściła się w oddzielnym budynku. Jak słusznie wskazały organy w aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących, aby dwór był przystosowany (także architektonicznie) do sprawowania zarządu nad majątkiem. Jednocześnie świadkowie zgodnie wskazali, że w majątku zatrudniony był administrator, który mieszkał poza terenem dworu. To administrator sprawował bezpośredni zarząd majątkiem.

Stanowisko skarżącej Gminy, że M. S. pracując przy żniwach chodziła po wypłatę do dworu, nie może świadczyć, że dwór pozostawał w związku funkcjonalnym z pozostałą częścią gospodarstwa rolnego. Z zeznań świadka nie wynika, aby odbieranie wypłaty we dworze było powszechną praktyką i dotyczyło wszystkich zatrudnionych pracowników. Świadek ta zeznała, że majątkiem zarządzał administrator, który mieszkał oddzielnie. Z kolei z zeznań świadka A. S. wynika, że administrator mieszkał w budynku posadowionym na działce nr [...], tj. poza terenem dworu.

Natomiast kwestia lokalizacji dworu nie może sama z siebie przesądzać o związku funkcjonalnym z pozostałą rolniczą częścią majątku. Jak wynika z akt sprawy zabudowania gospodarcze i domy dla pracowników nie sąsiadowały bezpośrednio z zespołem dworko-parkowym. Były od niego oddzielone.

Wbrew zarzutom skarżącej Gminy organy szczegółowo wyjaśniły na podstawie jakich dowodów uznały, że dwór stanowił miejsce zamieszkania właściciela.

Biorąc powyższe pod uwagę brak jest podstaw aby uznać, że dwór pełnił jakiekolwiek funkcje związane z działalnością rolniczą, a zatem nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] nie podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Nie doszło więc do naruszenia powyższego przepisu oraz wskazanych w skardze przepisów postępowania. Organ dokonał prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia niezbędne wymogi określone w art. 107 § 3 kpa.

Natomiast odnosząc się do omyłkowego określenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji majątku [...] jako majątek [...], stwierdzić należy, że omyłka ta pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Nie budzi wątpliwości, wobec treści rozstrzygnięcia Wojewody i uzasadnień decyzji organów obydwu instancji, że przedmiotem postępowania był majątek [...].

Ze wszystkich podanych przyczyn skarga Gminy jest niezasadna.

Skarga C. S. także nie zasługuje na uwzględnienie. Mimo, że na wstępie skargi skarżąca wskazała, że zaskarża decyzję Ministra w całości, to jednakże w skardze wniosła o uchylenie decyzji w zakresie pkt 2, tj. w części w jakiej Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą, że działki nr: [...], [...] i [...] podpadały po działanie art. 2 ust. 1 lit. c dekretu.

Jak wynika z nadesłanego przez Wojskowe Biuro Historyczne zdjęcia lotniczego miejscowości [...], wykonanego w 1951 r., a także sporządzonego 4 czerwca 2018 r. przez geodetę B. S. wyrysu z mapy ewidencji gruntów z naniesionym przebiegiem i numeracją parcel gruntowych obowiązujących w chwili przejęcia nieruchomości na własność Państwa oznaczone na mapie sporządzonej przez biegłego geodetę M. S. jako część A oraz parcele oznaczone na mapie sporządzonej przez tego biegłego jako część B, a także parcela [...] określona w odpisie [...] ks. tab. Sądu Okręgowego w T. - Majątek [...] jako staw, stanowią część nieruchomości o charakterze gospodarczym, która była wykorzystywana do prowadzenia działalności rolniczej.

Zważyć należy, że z protokołu w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku [...], a także zeznań świadka M. S. wynika, że w majątku były stawy rybne.

Prawidłowo organ wskazał, że dla oceny czy stawy hodowlane były uznawane za nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, a więc mogły być przeznaczone na cele reformy rolnej, istotne są regulacje prawne, tj. ustawa z 7 marca 1932 r. o rybołówstwie, która w art. 1 zawierała legalną definicję rybołówstwa, zgodnie z którą rybołówstwo oznaczało łowienie ryb i raków w wodach niezamkniętych. Brak jest odniesienia w tej definicji do wód zamkniętych, jakimi są stawy. Kolejnym aktem prawnym był dekret z 12 czerwca 1945 r. o przeniesieniu własności resztówek majątków rozparcelowanych na Spółdzielnie Samopomocy Chłopskiej, który art. 1 pkt 2 tego dekretu zawierał definicję resztówek majątków rozparcelowanych. Zgodnie z przepisem są to części pozostałe z majątków rozparcelowanych na podstawie dekretu o reformie rolnej wraz ze znajdującymi się na nich, m.in. stawami rybnymi. Skoro do resztówek pozostałych z majątków rozparcelowanych na podstawie dekretu zaliczono stawy rybne to oznacza, że reforma rolna obejmowała także stawy rybne, a więc stanowiły one nieruchomości ziemskie w rozumieniu art. 2 ust. 1 dekretu.

Wśród zebranych w toku postępowania dowodów znajduje się protokół w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku [...]. Dokument ten sporządzony został z użyciem formularza uzupełnionego pismem ręcznym. W rubryce "stawy rybne" znajduje się adnotacja "1,50 ha", co wyraźnie wskazuje, że w skład majątku wchodziły stawy hodowlane o podanej powierzchni. Podnieść należy, że protokół zawierał także rubrykę "inne wody", która nie została wypełniona. Słusznie przyjął więc organ, że w przypadku, gdyby na dzień przejęcia majątku stawy miałyby charakter ozdobny, a nie hodowlany, zakwalifikowane zostałyby jako inne wody, nie zaś jako stawy rybne. Wobec powyższych dowodów zarzut skargi, że nieracjonalnym byłoby umiejscowienie stawów w sąsiedztwie dworu nie może być skuteczny. Jak wyżej zaznaczono informację, że w skład majątku [...] wchodziły stawy rybne potwierdzają także zeznania świadka M. S..

Stanowisko, że nieruchomości, znajdujące się na działce [...] podlegały pod działanie przepisów dekretu należy zatem uznać za zasadne w świetle okoliczności, że były one lub mogły być wykorzystywane dla celów rolniczych. Hodowlane przeznaczenie wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości stawów potwierdza ponadto okoliczność, że - jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy mapy ewidencji gruntów z 1980 r., wyrysu z mapy ewidencyjnej sporządzonego przez Starostę Powiatu [...] z 5 listopada 2013 r. oraz mapy sporządzonej przez biegłego geodetę M. S. stanowiły one jednolity kompleks połączony kanałami.

Z kolei odnośnie części działki nr [...] nieobjętej oznaczeniami A i B na mapie sporządzonej przez geodetę M. S. oraz odnośnie działek nr [...] i nr [...], stwierdzić należy, że trafnie organy uznały, iż na dzień ich przejęcia na rzecz Państwa stanowiły grunty, które były lub mogły być użytkowane rolniczo, wobec czego podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Działki [...] i [...] odpowiadają części parceli [...] i części parceli [...], które to parcele, zgodnie z odpisem [...] ks. tab. Sądu Okręgowego w T. - Majątek [...], oznaczone były jako grunty rolne.

W skład działki [...] w części nieobjętej oznaczeniem A i B na mapie geodety S. wchodziły parcele budowlane [...], [...], [...] oraz [...]. Wobec faktu, że zgodnie z treścią protokołu w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku [...] jedynym wchodzącym w skład majątku budynkiem pozbawionym gospodarczego charakteru był dwór, to słusznie organy uznały, że nieruchomości te, jako wykorzystywane na cele rolne, podlegały działaniu przepisów dekretu

W skład działki [...] w części nieobjętej cz. A i B mapy sporządzonej przez geodetę M. S. wchodziły również parcele [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], określone w odpisie [...] ks. tab. Sądu Okręgowego w T. - Majątek [...] jako rola i droga polna. Należy podzielić stanowisko organów, że nieruchomości te, jako wykorzystywane na cele rolne, podlegały działaniu przepisów dekretu.

Odnośnie zarzutu skargi dotyczącego objęcia majątku ochroną konserwatorką (decyzja z 30 stycznia 1980 r.) wskazać należy, że nie oznacza to wyłączenia majątku lub jego części spod działania przepisów dekretu. Zważyć należy, że organ konserwatorski ocenia założenie historyczne i krajobrazowe. Przedmiotem jego oceny nie jest sposób użytkowania gruntów w dacie istotnej w sprawie. Z kolei z pisma [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 1 czerwca 2017 r. wynika, że "można wnioskować", że zespół znajduje się na wskazanych działkach. To sformułowanie nie jest więc przesądzające co do podanej okoliczności.

Należy podzielić stanowisko Ministra, że część majątku [...] objęta ochroną konserwatorską i określona przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jako zespół dworsko - parkowy nie ma jednolitego charakteru. Obejmuje on nie tylko dwór wraz z parkiem, ale również część rolniczą - budynki gospodarcze, użytki rolne, stawy rybne oraz drogi. Jednakże postępowania związanego z obejmowaniem nieruchomości ochroną konserwatorską nie należy utożsamiać z postępowaniem dotyczącym kwestii podpadania nieruchomości pod przepisy dekretu o reformie rolnej. Jak wyżej zaznaczono postępowanie konserwatorskie ma na celu ustalenie wartości krajobrazowej, zabytkowej i historycznej majątku. Natomiast w postępowaniu prowadzonym na podstawie § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. konieczne jest ustalenie, które z wchodzących w ich skład nieruchomości miały charakter rolniczy, a które mieszkalno - rekreacyjny.

Prawidłowo, z przyczyn powyżej omówionych, organy ustaliły, że działki nr: [...], [...] i [...] wykorzystywane były na cele rolne, wobec czego podlegały one przejęciu na cele reformy rolnej.

Odnośnie zarzutu skarżącej C. S. dotyczącego podpadania jedynie części działki nr [...] pod przepisy o reformie rolnej, wskazać należy, że istotą przedmiotowego postępowania jest ustalenie, które nieruchomości miały charakter mieszkalno - reprezentacyjny i jako takie nie podlegały pod działanie przepisów dekretu, a które były rolne. Powołane przez skarżącą opracowanie graficzne miało na celu przedstawienie obszaru objętego ochroną konserwatorską, nie zaś dokonanie oceny sposobu wykorzystania poszczególnych gruntów wchodzących w jego skład. Danych co do sposobu wykorzystania gruntów nie zawiera również projekt podziału działki [...] sporządzony przez biegłego geodetę M. S.. Dlatego też, wbrew twierdzeniom skarżącej, ww. dokumenty nie mogą w sposób ostateczny potwierdzać, że działka [...] nie podlegała pod działanie przepisów dekretu.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.