Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 172/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 336
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Protokolant: referent stażysta Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości na 2014 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Burmistrz Ś. ustalił R. R., K. R. oraz W. R. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wysokość zobowiązania podatkowego ustalono biorąc pod uwagę złożone deklaracje oraz ewidencję gruntów.

Pismem z dnia [...] maja 2014 r. B. R. działając jako pełnomocnik R. R. oraz B. P. wniosła odwołanie od wskazanej powyżej decyzji Burmistrza Ś., zaskarżając ją w części, w jakiej zaniechano ujawnienia władającego udziałem R. R. – B. P. W kontekście powyższego wniesiono o uzupełnienie zaskarżonej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez R. R. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w X. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Ś. z dnia [...] lutego 2014 r.

W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, że R. R. jest współwłaścicielem opodatkowanej nieruchomości w [...]. Spór dotyczy natomiast tego, czy B. P. w związku z dokonanym zabezpieczeniem wierzytelności na udziale R. R. w prawie własności opodatkowanej nieruchomości należy uznać za podatnika podatku od nieruchomości. W kontekście tak przedstawionego przedmiotu sporu SKO w X. stwierdziło, że B. P. nie sposób uznać za posiadacza samoistnego opodatkowanej nieruchomości. Zaznaczono przy tym, że B. P. mieszka w Stanach Zjednoczonych, a zatem nie może on sprawować jakiegokolwiek władztwa faktycznego nad nieruchomością. Z twierdzeń podatnika – R. R. wynika przy tym, że B. P. zabezpieczył swoją wierzytelność na przysługującym R. R. udziale w prawie własności opodatkowanej nieruchomości. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym jednak, że na potwierdzenie powyższej okoliczności nie przedstawiono żadnego dokumentu. SKO w X. zaznaczyło ponadto, że jedyną formą zabezpieczenia na nieruchomości jest ustanowienie hipoteki, przy czym w księgach wieczystych prowadzonych dla opodatkowanej nieruchomości brak jest stosownych wpisów świadczących o jej ustanowieniu co biorąc pod uwagę konstytutywny charakter wpisu w tym przedmiocie prowadzi do wniosku, że nie ustanowiono skutecznie hipoteki na stanowiącej przedmiot opodatkowania nieruchomości. Niezależnie od powyższego zaznaczono, że hipoteka jako ograniczone prawo rzeczowe daje osobie uprawnionej z jej tytułu jedynie ograniczony zakres władztwa faktycznego nad rzeczą co świadczyć może jedynie o wystąpieniu posiadania zależnego, a to z kolei nie daje podstaw do uznania wierzyciela hipotecznego za podatnika podatku od nieruchomości.

Nie zgadzając się z decyzją SKO w X. z dnia [...] czerwca 2014 r. pełnomocnik R. R. – B. R. - wniosła skargę, zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa oraz przepisów postępowania oraz wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżona decyzja jest nie do przyjęcia w świetle przedłożonych w toku postępowania dokumentów. Zaznaczono przy tym, że powoływanie się na elektroniczne wypisy z ksiąg wieczystych jest niezasadne z uwagi na widniejące ostrzeżenia o niezgodności tych zapisów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w X. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że odpisy ksiąg wieczystych prowadzonych dla opodatkowanej nieruchomości nie świadczą o władaniu przez B. P. udziałem podatnika w prawie własności opodatkowanej nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu, że powoływanie się na elektroniczne wypisy z ksiąg wieczystych jest niedopuszczalne bowiem w księgach tych zawarto wzmiankę o niezgodności wpisów – wskazano, że z pism dołączonych do skargi wynika jedynie, że złożone zostały wnioski o wpisanie ostrzeżeń. Zaznaczono przy tym, że nawet jeśli ostatecznie dojdzie do wpisu użytkowania na udziale w prawie własności opodatkowanej nieruchomości to okoliczność ta pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem użytkowanie jest jedynie ograniczonym prawem rzeczowym świadczącym o posiadaniu zależnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., też p.p.s.a.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Istotą sporu w omawianej sprawie jest ustalenie, kto jest zobowiązanym z tytułu podatku od nieruchomości położonych w Ś. przy ul. T. oraz przy ul. W. [...] , w zakresie udziału we współwłasności skarżącego R. R., to jest czy zobowiązanie to obciąża skarżącego, czy B. P. jako użytkownika udziału we współwłasności przedmiotowych nieruchomości.

Zgodnie z art. 3. ust 1. ustawy z dnia 12 stycznia o podatkach i opłatach lokalnych

( t. j. Dz.U. z 2014 r., poz. 849) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;

3) użytkownikami wieczystymi gruntów;

4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Zasadniczo podatnikiem podatku od nieruchomości jest właściciel gruntu (gdy tytuł własności i stan faktycznego posiadania związane są z tym samym podmiotem), natomiast w sytuacji, gdy występują dwa podmioty - właściciel i posiadacz samoistny, podatnikiem jest posiadacz samoistny. Nakaz płatniczy może być jednak skierowany do posiadacza samoistnego, tylko wówczas, gdy zostanie ustalone w sposób nie budzący wątpliwości, że nieruchomość znajduje się w posiadaniu samoistnym innej osoby niż właściciel.

Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Według panującego poglądu doktryny posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą określanego jako corpus possessionis oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Posiadaczem samoistnym jest ten, kto włada rzeczą jak właściciel. Rozstrzygające znaczenie ma więc rozległy zakres władania rzeczą, na wzór prawa własności, chociażby nawet nie poparty przysługującym posiadaczowi prawem własności. Posiadacz zależny to m.in. użytkownik, zastawnik, najemca lub dzierżawca, czyli osoba mająca określone władztwo nad cudzą rzeczą. Posiadacz zależny nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy podkreślić, iż organy podatkowe prawidłowo przyjęły, iż R. R., K. R. i W. R. byli właścicielami nieruchomości, a co za tym idzie podatnikami podatku od nieruchomości, a B. P. nie był, wbrew twierdzeniom skarżącego, posiadaczem samoistnym, lecz ewentualnie posiadaczem zależnym jako użytkownik udziału we współwłasności nieruchomości. Bez znaczenia przy tym pozostaje, czy prawo użytkowania B. P. zostało ujawnione w księgach wieczystych prowadzonych dla przedmiotowych nieruchomości. Zasadnie organ II instancji stwierdził, że nawet jeśli ostatecznie dojdzie do wpisu użytkowania na udziale w prawie własności opodatkowanej nieruchomości, to okoliczność ta pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem użytkowanie jest jedynie ograniczonym prawem rzeczowym świadczącym o posiadaniu zależnym. Jak już wskazano powyżej, posiadacz zależny nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

W tym stanie rzeczy należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku.