Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 174/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art 15 § 1 pkt 4 i § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 90c ust 2 pkt 1, art 90n ust 2 pkt 1, art 90f
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 25 i 26
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 21 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant asystent sędziego Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy K. a Burmistrzem Gminy C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do ustalenia prawa do stypendium szkolnego dla dziecka Moniki G. tj. Jakuba G. postanawia: wskazać Burmistrza Gminy C. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy K. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Burmistrzem Gminy C. przez wskazanie organu właściwego miejscowo do załatwienia wniosku M.G. o przyznanie stypendium szkolnego dla jej syna – J.G.

W uzasadnieniu wniosku podał, że Burmistrz Gminy C. postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. znak: [...], uznał się za niewłaściwy miejscowo do załatwienia sprawy z wniosku M.G. o przyznanie stypendium szkolnego dla syn J.G. i przekazał ww. wniosek do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Wskazał, że dokonując analizy przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) stwierdził, że ustawodawca za miejsce zamieszkania uznaje miejsce stałego zameldowania.

W ocenie wnioskodawcy Wójta Gminy K., przepisy powołanej ustawy nie definiują pojęcia miejsca zamieszkania. W takim przypadku zastosowanie ma zatem art. 25 Kodeksu cywilnego. Ponadto ustalił, że M.G. matka J.G. nie zamieszkuje pod adresem podanym przez nią we wniosku o przyznanie stypendium szkolnego dla syna tj. W. 271, gm. K. Z oświadczenia jej matki K.S. zamieszkującej pod tym adresem wynika, że zamieszkuje ona pod adresem S. 85, gm. C. u teściów i jest tam czasowo zameldowana.

W związku z powyższym, uznał, że organem właściwym miejscowo do rozstrzygnięcia tej sprawy jest Burmistrz Gminy C.

Burmistrz Gminy C. w odpowiedzi na wniosek podał, że organ przyznaje stypendium o charakterze socjalnym nie z własnych środków, lecz ze środków Ministerstwa z dotacji celowej na dofinansowanie świadczeń. Zgodnie z art. 90r cyt. ustawy o systemie oświaty, na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym gmina otrzymuje dotację celową z budżetu państwa. Minister przekazuje gminom dotację uwzględniając: liczbę dzieci w wieku od 6 do 18 lat, zameldowanych na terenie gminy na pobyt stały. Podkreślił, że żaden przepis tej ustawy nie stanowi, że stypendium może być przyznane dla ucznia zamieszkałego lub zameldowanego. W ocenie Burmistrza Gminy C. analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że stypendium przyznaje się dla uczniów zameldowanych na terenie Gminy na pobyt stały.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do ustalenia organu właściwego do wydania decyzji w sprawie przyznania stypendium szkolnego.

Przechodząc do rozpoznania wniosku przypomnieć należy, że zasady ustalania właściwości miejscowej organów administracji publicznej określa art. 21 § 1 i 2 K.p.a. Przepisy zawarte w ustawach materialnych mogą jednak wprowadzać odmienne reguły ustalania właściwości miejscowej lub regulować pewne odstępstwa od zasad ustalania właściwości miejscowej (por. B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 156).

Zgodnie z art. 90c ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) stypendium szkolne jest świadczeniem pomocy materialnej o charakterze socjalnym. Z art. 90n ust. 2 pkt 1 tej ustawy wynika, że świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym są przyznawane na wniosek rodziców albo pełnoletniego ucznia, a wniosek powinien zawierać w szczególności miejsce zamieszkania ucznia (art. 90n ust. 4 pkt 2 omawianej ustawy). W świetle art. 90f tej ustawy rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy. Przepisy cyt. ustawy o systemie oświaty nie zawierają jednak regulacji określającej właściwość miejscową organów. Oznacza to, że ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie stypendium szkolnego należy dokonać w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Stosownie do treści art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.

Wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.- Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 63 ze zm.). Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Przy czym, zgodnie z art. 26 § 1 K.c. miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 15 września 2011 r. M.G. wystąpiła o przyznanie stypendium szkolnego na rzecz jej syna J.G. (ur. 2004 r.). J.G. jest uczniem klasy pierwszej Szkoły Podstawowej im. Stefana Batorego w S.. gmina C. We wniosku podała adres stałego zameldowania: W. 271, gmina K. Tymczasem, z dokonanego w dniu 18 października 2011 r. przesłuchania zamieszkałej pod wskazanym adresem K.S. - matki wnioskodawczyni wynika, że jej córka M.G. jest tam wprawdzie zameldowana na pobyt stały, lecz zamieszkuje u teściów w S. 85 z zamiarem stałego pobytu. Jest tam zameldowana na pobyt czasowy. Poza tym, z załączonego do wniosku o stypendium oświadczenia o sytuacji rodzinnej i materialnej ucznia wynika, że M.G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem – J.G. oraz z dziećmi: J. i Z.. W aktach sprawy znajduje się również zaświadczenia z dnia 14 września 2011 r. dotyczące wynagrodzenia J.G., z którego wynika, że zamieszkuje on pod adresem: S. 85.

Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że miejscem zamieszkania M.G. i J.G. jest S., gmina C. Oznacza to, że organem właściwym do rozpatrzenia sprawy jest Burmistrz Gminy C..

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.