Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 887/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-10-28 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 243 par. 1, art. 245 par. 1, art. 245 par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III W składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 28 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za styczeń 2010 r. postanawia: odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. k.p.


UZASADNIENIE

W związku ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za styczeń 2010 r., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1.500 zł, "A" sp. z o.o. z siedzibą w P. wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.

Ze złożonego przez stronę oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że kapitał zakładowy spółki wynosi 500.000 zł, spółka posiada środki trwałe o wartości 1.290.652,37 zł, zaś za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 85.200,48 zł. Strona podała ponadto, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej decyzjami Urzędu Celnego, w związku z którymi od 31 sierpnia 2012 r. prowadzona jest egzekucja z rachunku bankowego, uniemożliwiająca jej prawidłowe funkcjonowanie. Z uwagi na brak środków rachunek bankowy został zablokowany, a działalność spółki w podstawowym zakresie została zawieszona. Skarżąca podniosła również, że w październiku 2011 r. na skutek pożaru uległa zniszczeniu część hali produkcyjnej oraz instalacji do recyklingu tworzyw sztucznych, czyli podstawowego narzędzia produkcji. Z uwagi na blokadę rachunku bankowego odbudowa linii produkcyjnej nie została zakończona do tej pory. Dodatkowo spółka wskazała, że korzysta z kredytu inwestycyjnego na zakup instalacji do recyklingu i do spłaty na dzień sporządzenia bilansu, tj. 31 grudnia 2012 r., pozostała kwota 341.583 zł. Zobowiązania spółki w stosunku do innych podmiotów wynosiły ok. 200.000 zł.

Postanowieniem z 25 września 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.

W sprzeciwie na to postanowienie skarżąca spółka wniosła o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu ponownie powołała się na trudną sytuację finansową, wynikającą z pożaru w wyniku, którego częściowemu zniszczeniu uległa hala produkcyjna oraz podstawowa instalacja służąca prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Ponownie podniosła, że strata poniesiona w 2012 r. w połączeniu z blokadą rachunków bankowych, zmusiła ją do zawieszenia działalności. Zdaniem spółki obiektywnie nie ma ona możliwości zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu. Strona zwróciła wreszcie uwagę, że łączna wysokość opłat sądowych, do których będzie zobowiązana wynosi 8.336 zł. Na zakończenie podniosła, że wpłaty na pokrycie kapitału zakładowego zostały w istocie wniesione w 2006 r., nie zaś w 2012 r., jak podnosił referendarz. Ponadto wpłaty były dokonywane w latach 2010 i 2011 r. kiedy jeszcze była prowadzona działalność. Obecnie zaś wyczerpały się już możliwości wspólników do dokonywania dopłat do kapitału rezerwowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W niniejszej sprawie skarżąca Spółka wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez nią przychody. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (por. postanowienie NSA z 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 140/09, Lex nr 535035). Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie WSA z 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, Lex nr 507290 a także postanowienia NSA z 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, Lex nr 479142, z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, Lex nr 477191 oraz z 23 października 2013 r. II FZ 949/13, www.cbois.nsa.gov.pl).

W świetle przedstawionych przez stronę okoliczności Sąd uznał, że w obecnej sytuacji finansowej Spółki nie można przyjąć, że nie dysponuje ona żadnymi środkami na pokrycie wpisu sądowego od skargi. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie wygospodarować środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy bowiem zwrócić uwagę na złożony wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy dokument "Wprowadzenie do sprawozdania finansowego", który zawiera ocenę kondycji finansowej Spółki dokonaną przez jej Zarząd. Stanowi ona, że "na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego nie są znane zdarzenia, które mogłyby zagrażać kontynuowaniu przez jednostkę działalności w okresie najbliższych 12 miesięcy w niezmienionym zakresie". Zatem same władze spółki uznały, że okoliczność pożaru i zniszczenia hali wraz z instalacją do recyklingu, które miały miejsce w październiku 2011 r., nie uniemożliwiają kontynuowania działalności, co nie pozostaje bez wpływu na zdolności płatnicze spółki.

Ponadto z dokumentu tego wynika, że na dzień bilansowy, czyli na 31 grudnia 2012 r., wspólnicy dokonali uzupełnienia wpłat, które w całości pokryły kapitał zakładowy, a ponadto w latach 2010 i 2011 dokonywali wpłat zasilających kapitał rezerwowy. Oznacza to, że spółka była w stanie pozyskiwać środki na swoje funkcjonowanie, a ze złożonego wniosku nie wynika, aby obecnie możliwość ta została utracona. Poza sporem pozostaje bowiem możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat, wynikające z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.; dalej: k.s.h.).

W sprzeciwie Spółka wskazała, że uzupełnienie wpłat przez wspólników miało miejsce w 2006 r. w momencie powołania Spółki. Ponadto z wpłat tych zrealizowana została inwestycja w postaci zakupu nieruchomości a następnie jej remontu w związku z budową zakładu recyclingowego. Również wpłaty zasilające kapitał rezerwowy dokonywane były w latach 2010 i 2011 kiedy Spółka prowadziła jeszcze działalność w podstawowym zakresie. Wniosek natomiast o zwolnienie z opłat sądowych Spółka składa w bieżącym roku, gdzie wyczerpały się możliwości wspólników do dokonywania dopłat kapitału rezerwowego.

W tym miejscu podnieść jednak należy, że dopłaty wspólników, o których mowa w art. 117 § 1 k.s.h, mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). W orzecznictwie sądowym podnosi się z kolei, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki i może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (postanowienie NSA z 2 grudnia 2011 r., II FZ 702/11). Pozytywna prognoza działania Spółki, dokonana przez jej wspólników na dzień 31 grudnia 2012 r. obejmuje okres najbliższych 12 miesięcy, zatem cały rok 2013. Tym samym nie znajduje uzasadnienia twierdzenie, że na dzień 29 sierpnia 2013 r. (data złożenia wniosku o przyznania prawa pomocy) Spółka utraciła płynność finansową, co uniemożliwia jej opłacenie kosztów sądowych. Dodatkowo porównanie kwoty wpisu z kwotą aktywów spółki, mimo zakończenia roku obrotowego 2012 stratą nie uzasadnia uwzględnienia wniosku.

Powyższe wnioski oraz analiza dokumentów określających sytuację finansową Spółki ze szczególnym uwzględnieniem jej pozytywnej prognozy finansowej na cały 2013 rok nie pozwala na przyjęcie, że Spółka nie jest w stanie ponieść opłat sądowych w łącznej wysokości 8.336 zł. Ponoszenie kosztów postępowania sądowego, jest bowiem immanentnie związane z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością przedsiębiorstwa, przewidując realizację swoich praw przed sądem, należy uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego.

W związku z powyższym, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.