Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1351/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 58
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Marek Stojanowski Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SA/Łd 10/07 w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi 2. odstępuje od zasądzenia od A. T. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Łd 10/07 po rozpoznaniu skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego uchylił zaskarżoną decyzję.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia [...]., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpoznaniu pisma A. T. zatytułowanego "odwołanie" od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]., nr [...] w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145a § 2 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z treścią art. 145a k.p.a. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, skargę o wznowienie postępowania można wnieść w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. w sprawie o sygn. akt P 4/05, które otwierało drogę do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie ponownego przeliczania wysokości dodatku mieszkaniowego, zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw z dnia 18 maja 2006 r. Nr 84, poz. 587. W tej sytuacji mając na względzie regulację art. 190 ust. 3 Konstytucji RP i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. 2005 r. Nr 190, poz. 1606 ze zm.) termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upływał w dniu [...]. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął zatem, że wniosek A. T. złożony w dniu [...]. wpłynął po terminie, o którym mowa w art. 145a § 2 k.p.a. Kolegium podkreśliło, że stronie przysługiwało prawo wniesienia prośby o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 58 k.p.a., z którego jednak nie skorzystała.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że organy administracji publicznej obowiązuje zasada dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zgodnie z którą organy prowadzące postępowanie mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto organy administracyjne załatwiające sprawy administracyjne w rozumieniu art. 1 k.p.a. zobowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.). Nie ulega przy tym wątpliwości, że reguły wynikające z przywołanych przepisów w pierwszej kolejności nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony.

Sąd wskazał, że Kolegium przyjmując arbitralnie, iż pismo skarżącej z dnia 16 października 2006 r. stanowi odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji w sprawie odmowy wznowienia postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego, naruszyło wymienione wyżej przepisy. Treść pisma skarżącej nie była bowiem tak jednoznaczna, jak uznało Kolegium. W piśmie tym strona wskazywała przyczyny, dla których nie złożyła w terminie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego – choroba psychiczna utrudniająca kontakty z otoczeniem, brak pieniędzy na prasę i telewizję, w której informowano i komentowano orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Tak więc w ocenie Sądu zachodzą wątpliwości, czy pismo skarżącej z dnia [...]., choć zatytułowane "odwołanie", nie zawierało również wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 145a k.p.a.

Tymczasem Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji zasadnie odmówił wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie miesięcznego terminu. Jednakże odmowa wznowienia postępowania, bez jednoznacznego wyjaśnienia treści żądania strony, przy rozbieżności między treścią pisma wniesionego przez stronę, a jego tytułem, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a.

Sąd podkreślił, że jeśli charakter pisma budzi wątpliwości, to organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. W ocenie Sądu skoro z pisma skarżącej, zatytułowanego wprawdzie "odwołanie", nie można jednoznacznie określić treści żądania, a są przesłanki by sądzić, że domaga się ona przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, to rzeczą organu administracji jest wyjaśnienie rzeczywistej woli strony i treści jej żądania. Wniosek otwierający postępowanie administracyjne, w przypadku wątpliwości co do treści żądania, stanowi podstawę do wszczęcia postępowania wyjaśniającego mającego ustalić, czy domniemana jego treść zgodna jest z wolą osoby, od której pochodzi. Postępowaniu temu towarzyszy należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W przeciwnym razie mamy do czynienia z naruszeniem art. 7 i art. 9 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego obowiązkiem organu odwoławczego było zatem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego mającego ustalić, czy przyjęcie, że zamiarem skarżącej jest złożenie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie terminu do jego wniesienia, zgodne jest z jej rzeczywistą wolą, czy też może skarżąca wniosła o przywrócenie terminu, skoro nie kwestionuje faktu, iż wniosek o wznowienie postępowania złożyła po terminie określonym w art. 145a k.p.a. i podnosi argumenty mające uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu.

Sąd wskazał, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany jak najszerzej. Działający w sprawie organ ma obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać ryzyko wiążące się z działaniami strony. Dodatkowo organ nie może ograniczyć się wyłącznie do udzielenia informacji prawnej, lecz winien także podać niezbędne wyjaśnienia, co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, by uniknąć szkody.

W ocenie Sądu nie można pominąć okoliczności, że skarżąca jest osobą chorą na [...]. Schorzenie to, jak również związana z tym konieczność przyjmowania silnych leków, mających wpływ na psychofizyczną kondycję osoby chorej, pozwalają przyjąć, że nie można od strony wymagać takiej umiejętności formułowania wniosków jak od osoby zdrowej. Tymczasem sposób działania organu świadczy o braku zrozumienia roli organu administracji w toczącym się postępowaniu, co stanowi naruszenie art. 9 k.p.a. oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Kolegium utrzymało w mocy decyzję niekorzystną dla strony, w sytuacji, gdy żądanie strony nie było wyraźnie określone i sprecyzowane, a okoliczności sprawy wskazywały, że mimo nominalnego odwołania, intencją strony było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Tym samym organ naruszył przepisy art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na marginesie Sąd zauważył, że pismo strony z dnia [...]., zatytułowanie "odwołanie", wskazywało na jedną tylko decyzję organu pierwszej instancji (nr [...]), podczas gdy organ odwoławczy potraktował je jako odwołanie od sześciu decyzji Prezydenta Miasta Ł. w sprawie odmowy wznowienia postępowania. Ta kwestia również winna zostać wyjaśniona przez organ odwoławczy.

Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stosując się do niniejszych rozważań Sądu i wskazanych przepisów, wyjaśni, jaki był rzeczywisty cel złożenia przez skarżącą pisma z dnia 16 października 2006 r.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przez niewłaściwą wykładnię polegającą na wykroczeniu poza kryterium dokonywanej kontroli działalności administracji publicznej.

Ponadto organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przez niepełne przedstawienie stanu sprawy, a tym samym dokonanie wadliwej oceny zebranego materiału dowodowego, brak wykazania, że uchybienia natury procesowej miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a także pominięcie w uzasadnieniu wyroku jednoznacznych wskazań co do dalszego postępowania;

2) art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, 10 i 58 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia;

3) art. 106 § 3 p.p.s.a. przez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu uzupełniających dowodów z dokumentów, mimo że było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie mogło spowodować nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Kolegium podniosło, że pogląd wyrażony przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, iż miało miejsce inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy jest błędny, sprzeczny wewnętrznie, a tym samym wadliwy. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku co prawda powołał normę prawną zawartą w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/

P.p.s.a, jak również powołał normy zawarte w k.p.a., jednakże nie wykazał, że owe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie tylko pominął w swojej argumentacji oświadczenie złożone przez skarżącą, że toczy się odrębne postępowanie wszczęte jej odrębnym wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, pominął fakt wydania już ([...].) przez organ pierwszej instancji postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu i rozpoznawania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zażalenia na to postanowienie, ale w ogóle nie zanalizował, czy w tej sprawie, przy zaistniałych i znanych Sądowi okolicznościach możliwe jest przywrócenie przez organy administracji publicznej terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Zdaniem Kolegium w sytuacji, gdy złożony odrębnie wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu został ostatecznie rozpatrzony zarówno przez organ pierwszej jak i drugiej instancji nie jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia w sprawie wszczęcia postępowania wznowieniowego innej treści niż tylko odmowa wznowienia postępowania, w przypadku zaś organu odwoławczego utrzymania w mocy decyzji odmawiającej wznowienia postępowania. Skarżąca składając w dniu [...] odwołanie, nie dochowała nieprzywracalnego prekluzyjnego terminu 7-dniowego liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu zawitego. Z treści wniosku złożonego w organie pierwszej instancji w dniu [...] ze sformułowania: "W związku z decyzją Trybunału Konstytucyjnego uprzejmie proszę ..." wynika, że strona co najmniej 40 dni przed złożeniem odwołania (jak twierdzi Sąd wniosku o przywrócenie terminu) wiedziała, iż Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie dające podstawę do ponownego rozpatrzenia spraw dotyczących przyznanych już dodatków mieszkaniowych. Tak więc przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w postaci braku informacji o orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego usunięta została najpóźniej w dniu [...]r. Ustawodawca, wobec którego obowiązuje domniemanie jego racjonalności, świadomy jest tego, że większość obywateli nie będzie mogła dotrzymać 1-miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, jednakże jego przywrócenie nadal dopuszczalne będzie tylko w wyjątkowych sytuacjach. Do takich wyjątkowych sytuacji zdaniem Kolegium nie należą trwałe kłopoty zdrowotne czy brak pieniędzy.

Kolegium podkreśliło, że skarżąca złożyła wniosek z uchybieniem 7-dniowego terminu liczonego od dnia ustania przyczyn uchybienie terminu, nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, ale jednocześnie z wniesieniem prośby nie dopełniła czynności, dla której określony był termin, tj. nie złożyła wniosku o wznowienie postępowania. Skoro zdaniem Sądu sformułowanie zawarte w odwołaniu od decyzji odmawiającej wznowienia postępowania można uznać za wniosek o przywrócenie terminu do wznowienia postępowania, to wniosek ten powinien być złożony jednocześnie z wnioskiem o wznowienie postępowania a nie jednocześnie z odwołaniem. W przedmiotowej sprawie wniosek o wznowienie postępowania został złożony o 40 dni wcześniej, a wniosek o przywrócenie terminu został złożony jednocześnie z odwołaniem od decyzji odmawiającej wznowienia postępowania.

Ponadto Kolegium stwierdziło, że wskazane przez Sąd uchybienia procesowe polegające na niewyjaśnieniu czy intencją skarżącej składającej odwołanie od decyzji odmawiającej wznowienia postępowania z powodu uchybienie terminu do złożenia wniosku było także złożenie prośby o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, nie mogły mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. Tak więc organ odwoławczy nie mógł i po ponownym przeprowadzeniu postępowania nie będzie mógł wydać innego rozstrzygnięcia niż decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie wznowienia postępowania. W takim zaś stanie prawnym i faktycznym zaskarżony wyrok jest rażąco sprzeczny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Sąd dysponując kserokopią postanowienia Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]., nr [...] o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do złożenia wniosku o wznowienie wiedział, że ponowne rozpatrzenie kolejnego odrębnego wniosku o przywrócenie tego samego terminu w tej samej sprawie nie będzie już możliwe.

Dodatkowo uzasadnienie wyroku nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd nie wskazał bowiem, jak mają postąpić organy administracji publicznej w przypadku uzyskania od skarżącej oświadczenia, że w odwołaniu z dnia [...]. zawarła także prośbę o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wskazówka taka była niezbędna wobec faktu, że prośba skarżącej złożona wcześniej już została przez organ pierwszej instancji rozpatrzona i zażalenie od postanowienia odmownego rozpoznawać będzie organ wyższego stopnia. Rozpatrywanie zaś sprawy zakończonej już ostatecznymi postanowieniami będzie prowadziło do wydania wadliwych rozstrzygnięć, podlegających stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 k.p.a.

Niezasadne jest także zalecenie Sądu pierwszej instancji, aby Kolegium przed ponownym rozpoznaniem odwołania strony skarżącej z dnia [...] wyjaśniło czy dotyczy ono wszystkich 6 decyzji Prezydenta Miasta Ł. wydanych na wniosek skarżącej, czy też tylko jednej decyzji, która została w nim wskazana. Kolegium podniosło, że z uzasadnień dwóch innych wyroków podjętych w sprawie skarżącej w tym samym dniu i przez Sąd w tym samym składzie orzekającym (sprawy o sygn. akt III SA/Łd 12/07 i III SA/Łd 9/07) wynika bowiem, iż przed Sądem skarżąca oświadczyła, że odwołanie dotyczyło wszystkich decyzji.

W konkluzji skargi kasacyjnej Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika ustanowionego w ramach przyznanego prawa pomocy. Skarżąca wskazała, że wystąpiła z odrębnym wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania i w tej sprawie w dniu 14 lutego 2007 r. zostało wydane postanowienie. Sąd zaś sprawuje kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem prawnym mając na uwadze konkretny okres działania organu. W dniu [...]. (data wydania zaskarżonej decyzji) nie zapadło jeszcze postanowienie co do wniosku skarżącej o przywrócenie terminu, wniosek ten nawet nie został jeszcze złożony. W związku z tym nie można w żaden sposób usprawiedliwiać niezgodnego z zasadami postępowania działania Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zatem organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić zamierzenia skarżącej i rozpatrzeć wniesione pismo zgodnie z jego intencją. Skarżąca jest bowiem osobą chorą na schizofrenię paranoidalną. Podkreśliła, że konieczność przyjmowania leków ma wpływ na jej psychofizyczną kondycję i w związku z tym nie można wymagać od niej umiejętności formułowania swoich żądań jak od osoby zdrowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodzić trzeba się ze stanowiskiem przyjętym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż rolą organu administracji jest precyzyjne ustalenie – odczytanie woli strony zawartej w złożonym przez nią piśmie procesowym. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której pismo takie jest formułowane w sposób nieporadny, a zachodzi obawa, że strona na skutek braku znajomości prawa może ponieść szkodę – art. 9 k.p.a. W takim przypadku należy wynikające z treści podania wątpliwości potraktować jako brak formalny podania i wezwać stronę do jego usunięcia przez sprecyzowanie treści zawartego w podaniu żądania. Takie działania organu administracji wynikają, jak trafnie zauważył Sąd I instancji z zasad ogólnych k.p.a. – zasady udzielania informacji stronom (art. 9), zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8), zasady prawdy obiektywnej (art. 9). Jednak aby obowiązek ustalenia wątpliwości co do woli wnoszącego podanie obciążał organ administracji muszą z treści podania wynikać istotne wątpliwości co do sposobu jego zakwalifikowania, to znaczy musi zaistnieć rzeczywista możliwość, potraktowania pisma, tak jak miało to miejsce zdaniem Sądu I instancji, co najmniej jako odwołania i wniosku o przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie zakwalifikowanie pisma strony z dnia [...] zatytułowanego "odwołanie" takich problemów nie powinno wywoływać. Art. 145a § 2 k.p.a. przewiduje, że wniosek o wznowienie postępowania w oparciu o orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego na podstawie, którego wydana została decyzja należy złożyć w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału. Skoro orzeczenie Trybunału z dnia 9 maja 2006 r., P. 4/05, które otwierało możliwość wnoszenia wniosków o wznowienie postępowania w sprawie ponownego przeliczania wysokości dodatku mieszkaniowego zostało opublikowane w dniu [...] (Dz.U. Nr 84, poz. 587), to miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu [...]. Przepisy art. 58 k.p.a. przewidują możliwość przywrócenia terminu. Nigdy nie może ono nastąpić z urzędu, a tylko i wyłącznie na wniosek zainteresowanego. Powinny być ponadto spełnione następujące przesłanki:

1) zainteresowany uprawdopodobni (przedstawi wiarygodne okoliczności), iż naruszenie terminu nastąpiło bez jego winy;

2) wniosek o przywrócenie zostanie złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (tego 7 dniowego terminu przywrócić nie można); "O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970, s. 136; por. też np. wyroki NSA: z 29 listopada 1997 r., III SA 101/96, w którym przyjęto, że nieznajomość prawa i wybranie innej drogo obrony swego interesu prawnego nie stanowi winy strony; z 6 listopada 1998 I SA/Łd 153/97;

3) wraz ze wnioskiem o przywrócenie terminu zostanie dopełniona czynność dla której termin był wyznaczony.

Osoba składająca wniosek o przywrócenie terminu winna uprawdopodobnić brak swojej winy i swoją staranność oraz okoliczność, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, a przynajmniej ustała najpóźniej ciągu 7 dni przed złożeniem owego wniosku (por. B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz, Warszawa 2008, s. 346). W rozpoznawanej sprawie, co najmniej, dwie pierwsze z tych okoliczności nie wystąpiły. A. T. nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu. Okoliczność, że nie czytuje prasy i nie ogląda telewizji nie może być uznana za przyczynę świadcząca o braku winy w niedochowaniu terminu. Także choroba na która ona cierpi nie może ekskulpować jej od dochowania terminu. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby utraciła ona zdolność do czynności prawnych. Trafnie w skardze kasacyjnej zauważono, iż w żaden sposób nie można mówić o dochowaniu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia, jeżeli za datę wniosku potraktować dzień złożenia "odwołania" z [...], skoro już we wniosku o wznowienia postępowania skarżąca powołała się na orzeczenie Trybunału.

Tak więc za zasadny trzeba uznać podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c/ p.p.s.a w zw. z art. 7, 8, 9 10 i 58 k.p.a. Rację ma co prawda Sąd I instancji, iż obowiązek udzielania informacji prawnej stronie działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, należy ujmować bardzo szeroko. Jednak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy informowanie strony przez organ odwoławczy o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, wobec oczywistego niedochowania nieprzywracalnego siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu wobec jednoznacznego w swej treści art. 58 § 3 k.p.a. było bezprzedmiotowe.

Także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest trafny. Skoro organ odwoławczy nie naruszył wskazanych przez Sąd I instancji jako podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji przepisów procesowych, to jest rzeczą oczywistą nie mogły mieć one wpływu na wynik sprawy. Dodać można, że z przytoczonych wyżej względów nie mogły mieć one żadnego wpływu na wynik sprawy.

Zarzut naruszenia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przez niewłaściwą wykładnię polegająca na wykroczeniu poza kryterium zgodności z prawem działalności administracji publicznej, a dokonanie kontroli pod względem słuszności i celowości nie został w żaden sposób uzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi kasacyjnej na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. nie może domniemywać woli czy też intencji składającego skargę kasacyjną.

Zauważyć należy, że sądy administracyjne, kontrolują legalność zaskarżonych do niego aktów i czynności w świetle stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty podejmowania zaskarżonego aktu lub czynności. W tym kontekście powoływanie się w skardze kasacyjnej na fakt złożenia przez skarżącą odrębnego wniosku o przewrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, który to wniosek wpłynął do organu I instancji już po wydaniu w sprawie ostatecznej decyzji, wbrew stanowisku składającego skargę kasacyjną nie mogło mieć w sprawie decydującego znaczenia. Jednak skoro Sądowi I instancji, znana była okoliczność, iż skarżąca złożyła pomiędzy datą wydania zaskarżonej decyzji, a datą orzekania przez Sąd, odrębny wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, to uchylanie decyzji organu II instancji i nakazywanie mu ustalenia czy "odwołanie" z [...] nie było w swej istocie takim wnioskiem, niezależnie od wcześniejszych rozważań, prowadziłoby do nadmiernego przedłużania postępowania w sposób sprzeczny z wyrażoną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości i prostoty postępowania. W konsekwencji zresztą, składające skargę kasacyjną Kolegium, nawet, przy założeniu, że intencją A. T. było złożenie wniosku o przywrócenie terminu, a nie kwestionowanie decyzji organu I instancji, musiałoby postępowanie z tego wniosku umorzyć jako bezprzedmiotowe z uwagi na rozpoznanie już owego odrębnego wniosku o przywrócenie terminu. Tak wiec także zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. przez niezażądanie od Kolegium nadesłania ostatecznego postanowienia w tym przedmiocie jest zasadny.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a odstąpiono od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.