Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 915/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z  art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant Specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...], w przedmiocie odmowy P.S. umorzenia należności: w wysokości 11.764,61 zł wraz z odsetkami powstałymi z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej: R.S. na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228, z późn. zm.) oraz w wysokości 5.040,00 zł, powstałej w wyniku wypłaty świadczeń alimentacyjnych dla osób uprawnionych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. (Dz. U. z 1991 r., Nr 45, poz. 200 z późn. zm.).

U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

Wnioskiem z dnia 20 stycznia 2015 r. B.S. - pełnomocnik P.S., wystąpił do organu I instancji o umorzenie należności wraz z odsetkami w łącznej wysokości 30 % - wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej R.S., reprezentowanego przez matkę – M.O. We wniosku wskazał na art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Na podstawie dokumentów przedłożonych przez stronę organ I instancji ustalił, że wyrokiem Sądu Rejonowego w C. sygn. akt [...] z dnia [...] r. na P.S. zostały nałożone alimenty w wys. 300,00 zł miesięcznie wobec osoby uprawnionej – R.S. Z kolei wyrokiem Sądu Rejonowego w C. sygn. akt [...] dnia [...] r., zostały nałożone alimenty na dziadków osoby uprawnionej t.j. na B.S. w wysokości 200 zł miesięcznie i T.S. w wysokości 50,00 zł miesięcznie. Do pozostałej kwoty t.j. 50,00 zł miesięcznie zobowiązana została babcia ze strony matki A.R. Organ I instancji opierając się na opinii prawnej radcy prawnego MOPS w C. uznał, że wyrok alimentacyjny wobec B. i T.S. wydany na podstawie art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w związku z brakiem realizacji obowiązku alimentacyjnego przez ojca dziecka P.S. należy traktować jako wyrok zasądzający alimenty o charakterze zastępczym.

Biorąc powyższe pod uwagę organ właściwy dłużnika zwrócił się do organu właściwego wierzyciela - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C., do komorników sądowych prowadzących postępowanie egzekucyjne o przesłanie zaświadczeń o aktualnym stanie zadłużenia P.S. oraz B. i T.S., a także o podanie jednoznacznej informacji czy zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 30 ust 1 cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jednocześnie zwrócono się do przedstawiciela ustawowego dziecka t.j. M.O. o potwierdzenie wykonywania obowiązku alimentacyjnego obciążającego wstępnego w dalszej kolejności – A.R.

Z uzyskanych przez organ I instancji informacji wynikało, że w sprawie egzekucyjnej sygn. akt [...] prowadzonej przez komornika sądowego G.W. od P.S. w okresie od lipca 2002 r. do listopada 2002 r. wyegzekwowano 5 wpłat. Jednocześnie komornik sądowy – A.B. poinformował organ, że w sprawie egzekucji wyroku sygn. akt [...] ze strony B.S. występuje skuteczność egzekucji począwszy od miesiąca listopada 2006 r. do 10 kwietnia 2015 r. Natomiast zgodnie z informacją komornika z dnia 29 maja 2015 r. ze strony T.S. od miesiąca października 2006 r. do 5 maja 2015 r., występuje skuteczność egzekucji, poszczególne wpłaty nie były dokonywane regularnie w każdym miesiącu. Jednocześnie w dniu 11 czerwca 2015 r. do organu właściwego dłużnika zgłosiła się M.O., która złożyła pisemne oświadczenie potwierdzające wykonywanie obowiązku alimentacyjnego przez jej matkę A.R.

Biorąc pod uwagę informację uzyskaną od komornika sądowego A.B. o nieregularnie dokonywanych wpłatach przez T.S. tytułem zasądzonych alimentów, organ I instancji stwierdził, że w świetle art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, egzekucja nie jest skuteczna. Organ I instancji stwierdził nadto, że wątpliwości budzi możliwość umorzenia zadłużenia alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego, zaliczki alimentacyjnej oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego w sytuacji przejścia obowiązku alimentacyjnego na osoby zobowiązane w dalszej kolejności. Jednocześnie uznał, że wobec stwierdzenia zasądzonych alimentów o charakterze zastępczym jest to dopuszczalne. Wobec powyższego Prezydent Miasta C. działając podstawie art. 104, art. 109 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) oraz art. 2 pkt 3 i pkt 9, art. 8b, art. 25, art. 27, art. 28, art. 30 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.. Dz.U. z 2012 poz. 1228 z późn. zm.) decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił P.S.: umorzenia należności w wysokości 11.764,61 zł wraz z odsetkami powstałymi z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej: R.S. na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228, z późn. zm.) oraz umorzenia należności w wysokości 5.040,00 zł powstałej w wyniku wypłaty świadczeń alimentacyjnych dla osób uprawnionych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (Dz. U. Z 1991 r., Nr 45, poz. 200, z późn. zm.).

W odwołaniu strona podtrzymała wniosek o umorzenie zaległości wraz z odsetkami podkreślając, że należności ciążące na rodzicach osoby zobowiązanej do alimentów na mocy wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. były bezpośrednio ściągane przez ZUS z ich emerytur od 2006 r. regularnie w każdym miesiącu. Zdaniem strony egzekucja prowadzona przez A.B. była zbędna. Dalej strona wskazała, że niezależnie od comiesięcznych wpłat przekazywanych od października 2006 r. matce dziecka pobierała ona i pobiera świadczenie z funduszu alimentacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania strony utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. W odpowiedzi na zarzuty podniesione w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, że w świetle uregulowań prawnych zawartych w art. 27 ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Następnie organ właściwy wierzyciela przekazuje komornikowi sądowemu prowadzącemu postępowanie egzekucyjne decyzję przyznającą osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 8). W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami (art. 27 ust.9). Przekazanie, o którym mowa w ust. 9, następuje na podstawie decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 10).

Jednocześnie Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt. 1, 2 i 4 cyt. ustawy w łącznej wysokości:

1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Kolegium stwierdziło, że na okoliczność złożonego przez stronę wniosku o umorzenie zaległości organ I instancji przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające ustalając okoliczności faktyczne, a skoro w sprawie nie zostały spełnione warunki wymienione w art. 30 ust. 1 cyt. ustawy, to organ decyzją z dnia [...] r. zasadnie odmówił stronie umorzenia należności.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca nie zgodziła się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. podkreślając, że zarówno B.S. jak i T.S. utrzymują się ze świadczeń emerytalnych. Termin wypłaty świadczenia emerytalnego B.S. wypada 10-ga dnia każdego miesiąca, natomiast w przypadku T.S. termin wypłaty emerytury wypada 5-go dnia każdego miesiąca. Dalej wskazała, że wpłaty zaległych alimentów były dokonywane przez stronę bezpośrednio do rąk matki dziecka M.O., co udokumentowała kserokopiami przekazów pocztowych. Zaakcentowała, że egzekucja wyroku Sądu Rejonowego w C. jest dokonywana przez komornika sądowego bezpośrednio z emerytur. Zdaniem strony skarżącej zaksięgowanie w jednym miesiącu dwóch wpłat mogło zaistnieć w przypadku wcześniejszej wypłaty świadczenia emerytalnego przez ZUS, co mogło nastąpić w sytuacji, gdy dzień wypłaty tegoż świadczenia przypadał na dzień wolny od pracy, a na co B. i T.S. nie mają wpływu. Strona skarżąca wniosła o "wydanie odmiennej decyzji w sprawie SKO w C.".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja (podobnie jak i decyzja organu I instancji) została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie posiada natomiast uprawnień do oceny słuszności, czy też celowości skarżonej decyzji, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...], w przedmiocie odmowy P.S. umorzenia należności: w wysokości 11.764,61 zł. wraz z odsetkami powstałymi z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej: R.S. na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228, z późn. zm.) oraz w wysokości 5.040,00 zł., powstałej w wyniku wypłaty świadczeń alimentacyjnych dla osób uprawnionych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (Dz. U. z 1991 r., Nr 45, poz. 200, z późn. zm.).

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 30 ust. 1 i ust. 3, art. 2 pkt 3 i pkt 9, art. 25, art. 27 oraz art. 28 ustawy z dnia 7 września 2007 r., o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.). Przedmiotem postępowania był wniosek strony skarżącej z dnia 19 stycznia 2015 r. (data wpływu 20 stycznia 2015 r.) o umorzenie jej zaległości wraz z odsetkami w łącznej wysokości 30 %.

W myśl art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy dłużnika alimentacyjnego, może umorzyć należności wymienione w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy (tj. z tytułu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy) w łącznej wysokości:

1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasadzonych alimentów. Z treści powołanego powyżej przepisu wynika zatem jednoznacznie, że jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat.

W art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 powołanej ustawy mowa jest o następujących należnościach:

- należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłacone osobie uprawnionej na podstawie ustawy,

- należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej,

- należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym.

Organy obydwu instancji w swoich decyzjach odmówiły umorzenia należności wraz z odsetkami powstałymi z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej oraz należności powstałej w wyniku wypłaty świadczeń alimentacyjnych dla osób uprawnionych na podstawie ustawy o funduszu alimentacyjnym albowiem wpłaty dokonywane przez T.S. były dokonywane nieregularnie i tym samym nie został spełniony warunek określony w art. 30 ust. 1 omawianej ustawy. Kolegium podzieliło przy tym stanowisko organu I instancji w zakresie dopuszczalności możliwości umorzenia zadłużenia alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego, zaliczki alimentacyjnej oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego w sytuacji przejścia obowiązku alimentacyjnego na osoby zobowiązane w dalszej kolejności, mimo istniejących w tym zakresie wątpliwości. Przede wszystkim wskazać należy, że charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 k.p.a. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy zawisłej przed organem I instancji. Dlatego rola organu odwoławczego nie ogranicza się tylko do kontroli instancyjnej decyzji organu I instancji, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozpatrzyć i rozstrzygnąć w jej całokształcie, według stanu prawnego i faktycznego aktualnego na datę orzekania przez ten organ.

Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. wydana została z naruszeniem tej zasady. Zasada dwuinstancyjności jest zasadą konstytucyjną ustanowioną w art. 78 Konstytucji RP, który stanowi: "Każda ze stron ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa". Ustanowiona w Konstytucji RP zasada dwuinstancyjności jest realizowana w postępowaniu administracyjnym, które przyjmuje w art. 15 zasadę ogólną. Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Sprawa administracyjna jest zatem dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy w I instancji, a następnie w II instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej (B. Adamiak, Odwołanie w polskim systemie postępowania administracyjnego, Wrocław 1980, s. 144 i nast.). A zatem ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę organ odwoławczy obowiązany jest przede wszystkim ustalić w oparciu o przepis prawa materialnego mającego w sprawie zastosowanie zakres postępowania wyjaśniającego niezbędnego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (załatwienia wniosku), później poddać ocenie materiał dowodowy zebrany i zbadany przez organ I instancji oraz dokonane przez ten organ ustalenia, a następnie usunąć stwierdzone naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego, których dopuścił się organ niższej instancji (B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 2006, s. 606 oraz powołane tam orzecznictwo). Obowiązkiem organu odwoławczego jest także ustosunkowanie się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu tak w sensie pozytywnym jak i negatywnym tj. wskazanie odwołującej się stronie dokonanej przez organ odwoławczy prawnej oceny podnoszonych w odwołaniu zarzutów.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że działanie organu odwoławczego naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania, która wymaga aby postępowanie przed organem drugiej instancji miało wymiar w pełni merytoryczny, a nie tylko kontrolny. Organ II instancji jest bowiem zobowiązany rozpoznać i ustalić we własnym zakresie prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie. Do realizacji tej zasady nie wystarczy przytoczenie obowiązujących przepisów oraz ich interpretacja a także opisanie przebiegu przeprowadzonego dotychczas przez organ I instancji postępowania - a do tego sprowadza się w istocie uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Analizując tą decyzję nie sposób przyjąć, że organ odwoławczy dokonał merytorycznej i prawnej oceny decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opisano decyzje organu I instancji, i przytoczono obowiązujące przepisy wraz z ich wykładnią. Cała merytoryczna ocena organu odwoławczego sprowadza się do stwierdzenia, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym Kolegium po rozpatrzeniu odwołania strony przychyliło się do stanowiska organu I instancji zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i utrzymało w mocy orzeczenie. Organ odwoławczy nie odniósł się w żaden sposób do zarzutów odwołania. Takie działanie organu odwoławczego godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe obywatela. Z jednej strony organ odwoławczy w zasadzie nie zajmuje własnego stanowiska w rozpoznawanej sprawie ograniczając się do opisu przebiegu postępowania i przytoczenia przepisów a z drugiej strony nie ustosunkowuje się do zgłoszonych w odwołaniu zarzutów. Jest to tym bardziej rażące, iż zarzuty te były sformułowane w sposób jasny, dotyczyły istotnych problemów związanych z regularnością wpłat i postępowaniem egzekucyjnym z emerytury T.S., a tym samym skutecznością egzekucji. Konsekwencją naruszenia w rozpoznawane sprawie zasady dwuinstancyjności postępowania jest naruszenie przez organ odwoławczy także zasady prawdy obiektywnej oraz reguł prawidłowego uzasadnienia decyzji, które powinno w sposób pełny wyjaśniać motywy i przesłanki, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę.

Do naczelnych zasad postępowania administracyjnego, należą w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej postanowieniami art. 77 § 1 k.p.a., jak również zasadami i celami określonymi w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zakres ochrony słusznego interesu indywidualnego dłużnika alimentacyjnego, wymaga zatem aby rozstrzygnięcie sprawy nie było dowolne dlatego organ administracji musi poprzedzić je wnikliwym wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich okoliczności sprawy, a w uzasadnieniu decyzji musi wskazać motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Powtórzyć należy, że rolą sądu administracyjnego, kontrolującego zgodność z prawem wydanej decyzji, jest również sprawdzenie prawidłowości wnioskowania organu administracji stwierdzającego, że w danej sytuacji faktycznej nie było możliwe uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległych należności albo, że umorzenie takie nie jest możliwe. Wywody w tym zakresie muszą być wewnętrznie spójne, a także zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Przenosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza, że organy obydwu instancji niedopełniły powyższego obowiązku. Podstawą odmowy umorzenia zaległych należności stało się ustalenie, że w świetle art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, egzekucja nie jest skuteczna bowiem wpłaty T.S. tytułem zasądzonych alimentów były dokonywane nieregularnie. W tym zakresie organy obydwu instancji swoje ustalenia wywiodły z zaświadczenia komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. z dnia [...] r. Wykaz obejmuje okres od pierwszej czynności egzekucyjnej wykonanej w dniu 31 października 2006 r. do ostatniej podjętej bezpośrednio przed wystawieniem dokumentu w dniu 5 maja 2015 r.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że organ nie wyjaśnił dlaczego uznał, że wpłaty dokonywane przez T.S. były dokonywane nieregularnie skoro z zaświadczenia komornika wynikało, że kilkukrotnie w niektórych miesiącach dokonywano wpłat zarówno na początku jak i na miesiąca tak np. było w dniach 3 kwietnia 2007 r. oraz 30 kwietnia 2007 r., 3 października 2007 r. i 31 października 2007 r., a wpłaty zasadniczo przekraczały 50.00 zł miesięcznie chociaż niektóre wpłaty były znacząco różne od kwoty zasądzonej wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...] tytułem alimentów od T.S. (a tak było np. w dniach: 31 października 2006 r., 1 lipca 2007 r., 6 lipca 2007 r., 2 kwietnia 2008 r., 4 czerwca 2010 r., 5 lipca 2010 r.). Na podstawie wspomnianego zaświadczenia Sąd stwierdził, że czynności egzekucyjne komornik podejmował w dniach zbliżonych do terminów płatności emerytury T.S. i możliwym było do ustalenia, czy zaksięgowanie w jednym miesiącu dwóch wpłat zaistniało w przypadku wcześniejszej wypłaty świadczenia emerytalnego przez ZUS, co mogło nastąpić w sytuacji, gdy dzień wypłaty tegoż świadczenia przypadał na dzień wolny od pracy każdego miesiąca. W dniu wydania decyzji możliwe było ustalenie omawianych faktów, a zatem skuteczności bądź nieskuteczności egzekucji. Wyjaśnienia wymagało również czy egzekucja wykonana w końcu miesiąca dotyczyła miesiąca po nim następującego.

Skoro organ uznał nieskuteczność egzekucji na podstawie nieregularności wpłat, co miało niezwykle istotne znaczenie w kontrolowanej sprawie, to stan taki nakładał na organ obowiązek szczególnej skrupulatności w wyjaśnieniu wszelkich okoliczności związanych z datami wpłat oraz ich wysokości celem ustalenia okresu skutecznej egzekucji wobec dłużnika. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość wydanych decyzji. Nie może być przeto uznana za zgodną z prawem decyzja wydana bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w danej sprawie i bez rozważenia tych przepisów w świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Dopiero przy spełnieniu tych wymogów uzasadnienie w dostatecznym stopniu motywuje rozstrzygnięcie i pozwala na poznanie i ocenę rozumowania organu poprzedzającego konkluzję (stanowisko organu) znajdującą swój wyraz w rozstrzygnięciu. Stosownie bowiem do treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. A zatem prawidłowe uzasadnienie, to takie które zawiera ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa, oraz wskazuje, jaki zachodzi związek między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia. Organ powinien zatem należycie uzasadnić, jak rozumie przepisy mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie i dlaczego należy je zastosować do konkretnych warunków stanu faktycznego danej sprawy. W uzasadnieniu organ powinien także wskazać wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty, które uznał za udowodnione oraz odnieść się do wątpliwości w zakresie możliwości umorzenia zadłużenia alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego, zaliczki alimentacyjnej oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego w sytuacji przejścia obowiązku alimentacyjnego na osoby zobowiązane w dalszej kolejności. Brak w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji ustaleń oraz jakiegokolwiek rozważenia okoliczności związanych z przedmiotem postępowania stanowi naruszenie dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wadliwe uzasadnienie decyzji nie pozwala na również na ocenę, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności lub zaniechania przy wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. W szczególności zaś decyzje odmowne powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Z decyzji musi wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych oraz nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie winno realizować wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.

W konsekwencji w myśl powyższych uwag decyzje organów w niniejszej sprawie uznać należy za co najmniej przedwczesne, wydane bez należytego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności, a tym samym naruszające przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach ponownego postępowania konieczne będzie zatem usunięcie wskazanych powyżej braków w gromadzeniu dowodów i uchybień w ocenie zebranego materiału i w zależności od dokonanych ustaleń i ocen podjęcie właściwego, należycie umotywowanego rozstrzygnięcia.

W świetle powyższego należało uwzględnić skargę, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a.