Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 456/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1, art. 6 pkt 14
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 456/18 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 6 grudnia 2018 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, , Sędziowie, Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków (spr.), , , Protokolant, sekretarz sądowy Katarzyna Leśniowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 grudnia 2018 r., sprawy ze skargi T. K., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J., z dnia [...], nr [...], w przedmiocie przyznania zasiłku stałego, oddala skargę w całości;, przyznaje adwokatowi I. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście, dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.,


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. decyzją z dnia 23 sierpnia 2018 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1508), po rozpatrzeniu odwołania T. K. (dalej: strona, zainteresowana, skarżąca, wnioskodawczyni), od decyzji z 2 lipca 2018 r., nr [...], wydanej przez działającą z upoważnienia Burmistrza Miasta L. Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o przyznaniu T. K. zasiłku stałego w okresie od 11 kwietnia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. utrzymało zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

W uzasadnieniu podano, że opisaną wcześniej decyzją z dnia 2 lipca 2018 r., organ I instancji orzekł o przyznaniu stronie zasiłku stałego:

1) w okresie od 11 kwietnia 2018 r. do 30 kwietnia 2018 r. w wysokości 29,51 złotych,

2) w maju 2018 r. w wysokości 41,40 złotych,

3) w okresie od 1 czerwca 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. w wysokości 85,67 złotych.

Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wnioskodawczyni spełnia warunki, aby otrzymać prawo do zasiłku stałego a wysokość przyznanego świadczenia wynikała z dochodów, jakimi dysponuje dwuosobowa rodzina wnioskodawczyni.

Od decyzji odwołała się zainteresowana. Odwołująca zaprzeczyła temu, aby gospodarowała wspólnie z E. S. Podniosła, że E. S. nie ma obowiązku utrzymywania jej i zaprzeczyła, aby pozostawała z nim w konkubinacie. Pomoc E. S. w ponoszeniu jej kosztów utrzymania nazwała wyrazem dobrego gestu. Wniosła o przyznanie zasiłku stałego w takiej wysokości, jaka przysługuje osobie samotnie gospodarującej. Do odwołania dołączyła odpis orzeczenia z 5 czerwca 2018 r. o zaliczeniu jej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz oświadczenie E. S. z 18 lipca 2018 r., że wnioskodawczyni nie jest ani jego żoną, ani żadną osobą o jakiejkolwiek formie pokrewieństwa ani też wspólnie gospodarującą.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. orzekając w sprawie, przytoczyło treść art. 37 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Wskazało, że podaniem z 3 kwietnia 2018 r. T. K. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o pomoc finansową na żywność w formie zasiłku stałego. Poza sporem jest, że odwołująca spełnia co do zasady warunki do otrzymania żądanego świadczenia i taki zasiłek zaskarżoną decyzją otrzymała.

Istotą sporu pomiędzy odwołującą a organem pierwszej instancji jest to, czy stanowi ona rodzinę wraz z E. S., czy też jest ona osobą samotnie gospodarującą.

W ocenie organu odwoławczego prawidłowe jest ustalenie organu l pierwszej instancji, że odwołująca stanowi jedną rodzinę wraz z E. S. Po myśli art. 6 pkt 14 ustawy rodziną są osoby spokrewnione i niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Wbrew twierdzeniom odwołującej składanym na etapie postępowania odwoławczego oraz twierdzeniom E. S. za logiczne oraz zgodne z zasadami doświadczenia życiowego należy przyjąć, iż są oni rodziną w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Są wprawdzie osobami niespokrewnionymi, ale pozostającymi w faktycznym związku. Wspólnie mieszkają. Wspólnie też utrzymują się z uzyskiwanych dochodów, co znajduje potwierdzenie także w treści wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w dniu 19 czerwca 2018 r. Zwrócić trzeba uwagę na to, że odwołująca składając oświadczenie z 19 czerwca 2018 r. nie miała wątpliwości, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z E. S. Dopiero w odwołaniu zaprzeczyła temu oświadczeniu. Jednak nie tylko treść tego oświadczenia świadczy o wspólnym gospodarowaniu z E. S. Podaniem z 12 czerwca 2018 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o przyznanie od lipca 2018 r. posiłków jej i E. S. Gdyby byli dla sobie osobami obcymi, to z pewnością odwołująca nie ubiegałaby się o pomoc dla niego. Przy tym E. S. ubiegając się o pomoc w formie dodatku mieszkaniowego właśnie odwołującą wskazywał, jako osobę wchodzącą w skład jego gospodarstwa domowego. Stąd należy przyjąć za najbardziej wiarygodne to, że odwołująca nie prowadzi odrębnego gospodarstwa domowego.

Dlatego przy obliczeniu wysokości przysługującego jej zasiłku stałego należy uwzględnić także dochody E. S.

Odwołująca nie zakwestionowała kwot dochodów jej i E. S. przyjętych do obliczenia wysokości zasiłku za kwiecień, maj i czerwiec 2018 r., a organ odwoławczy nie dopatrzył się błędów w tych obliczeniach.

W tych okolicznościach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w całości w mocy.

Skargę do tutejszego Sądu wniosła T. K. Podała, że składa skargę "ze względu na mgliste i nie jasne uzasadnienie obu decyzji z MOPS i SKO" i wnosi o ich uchylenie.

Ponadto wskazała, że z uwagi na stan zdrowia uzyskała orzeczenie Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności stwierdzające, że jest osobą o umiarkowanym stopniu inwalidztwa, to jest całkowicie niezdolną do pracy. Jednak według osoby wydającej decyzję skarżąca jest zdolna do pracy.

Podała, że wzięto pod uwagę składane wcześniej oświadczenia i to, że E. S. określał ją jako konkubinę, na co się godziła, bo nie mogła znaleźć innego określenia, choć nie pozostawali i nie pozostają w takim związku. Powyższe wypowiedzi nie mogą być brane pod uwagę, gdyż nie łączy ich nic poza koleżeństwem.

Stwierdziła, że oświadczenia ich "były pisane w pewnym sensie pod dyktando pracownic MOPS przeprowadzających wywiad a E. S. godził się na to" gdyż wtedy jako osoba zdolna do pracy, mogłaby podjąć zatrudnienie i wspomóc go finansowo.

E.S. pokrywa ze swojej malutkiej renty wszystkie opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, resztę przeznacza na życie, przez pracowników MOPS jest traktowany jakby miał obowiązek ją utrzymywać. Gdy E.S. dowiedział się, że zasiłek stały będzie wynosił 85 zł doprowadziło go do złości i nosił się z zamiarem zmiany treści swojego oświadczenia czyli, że nie prowadzi ze skarżącą żadnego gospodarstwa i że należy się skarżącej pomoc indywidualna. Pracownica przeprowadzająca wywiad na zamiar zmiany treści oświadczenia "zareagowała próbą zniechęcenia E. S. do takiej zmiany twierdzenia, że będzie trzeba wszystko zmieniać w dokumentacji", a procedura rozpoznania wniosku będzie się przedłużała.

Podkreśliła, że E. S. nie godzi się nadal ją utrzymywać co oświadczył w dołączonym do skargi oświadczeniu.

Końcowo wniosła o wydanie przez Sąd postanowienia nakazującego MOPS podniesienia kwoty pomocy pieniężnej do takiej kwoty aby mogła wspomagać właściciela mieszkania w opłatach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na wynika sprawy.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia 23 sierpnia 2018 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o przyznaniu skarżącej zasiłku stałego w okresie od 11 kwietnia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. Decyzją organu I instancji przyznano skarżącej zasiłek w okresie od 11 kwietnia 2018 r. do 30 kwietnia 2018 r. w wysokości 29,51 zł, w maju 2018 r. w wysokości 41,40 zł, w okresie od 1 czerwca 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. w wysokości 85,67 złotych.

Podstawę materialnoprawną obu decyzji stanowiły: art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 4 i art. 6 pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1508) – dalej ustawa.

Art. 37 powołanej ustawy brzmi:

Zasiłek stały przysługuje:

1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (ust. 1).

Zasiłek stały ustala się w wysokości:

1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicy między kryterium dochodowym osobie samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604 zł miesięcznie;

2) w przypadku osoby w rodzinie – różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie przy czym kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (ust. 2 i 3).

Art. 6 ustawy definiuje rozumienie pojęć zawartych w omawianym akcie prawnym. W pkt 14 tego przepisu stwierdzono, że rodziną są osoby spokrewnione i niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie niezamieszkujące i gospodarujące.

Art. 8 ust. 1 pkt 2 stanowi, że przyznanie świadczenia – w tym przypadku zasiłku stałego – może nastąpić, gdy dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 514 zł miesięcznie.

Okolicznością niesporną jest, że skarżąca spełnia warunki do uzyskania zasiłku stałego. Po złożeniu wniosku (z dnia 3 kwietnia 2018 r.) otrzymała orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane przez Powiatowy Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 5 czerwca 2018 r. – doręczone organowi dnia 18 lipca 2018 r. Wynika z niego, że zalicza skarżącą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od dnia 11 kwietnia 2018 r.

Stąd też prawidłowe jest orzeczenie organu przyznające skarżącej zasiłek stały od dnia 11 kwietnia 2018 r., bowiem od tej daty spełniała warunki do uzyskania zasiłku stałego. Zgodnie z art. 106 ust. 7 pkt 1 ustawy w przypadku złożenia przez osobę, która nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niezdolności do pracy albo wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wszczyna się postępowanie o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego a następnie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4 z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy – postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia.

W takim przypadku – zgodnie z art. 106 ust. 8 ustawy, przyznaje się zasiłek okresowy w wysokości i na zasadach określonych w art. 38 ustawy.

W niniejszej sprawie z uwagi na brak właściwego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności organ zawiesił postępowanie i przyznał skarżącej zasiłek okresowy w kwocie 88,54 zł na miesiąc kwiecień i maj 2018 r., który zgodnie z art. 106 ust. 10 ustawy wlicza się do ustalenia kwoty zasiłku stałego do dochodu. Dochodem rodziny w kwietniu, maju stanowił wymagany wyżej zasiłek okresowy, renta E. S. w wysokości 669,84 zł oraz dodatek mieszkaniowy – w kwietniu 165,51 zł, – w maju 171,05 zł oraz dodatek energetyczny – w kwietniu w wysokości 15,58 zł, w maju 15,77 zł. W miesiącu czerwcu skarżąca nie otrzymała zasiłku okresowego, zatem renta E. S. w kwocie 669,84 zł oraz zasiłek mieszkaniowy w kwocie 171,05 zł i zasiłek energetyczny w kwocie 15,77 zł stanowiły dochód rodziny, była to łącznie kwota 856,66 zł. Na osobę w rodzinie przypadała kwota 428,33 zł. Skoro kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 wynosi 514 zł – zasiłek stały w czerwcu 2018 r. wynosił 85,67 zł (514 zł – 428,33 zł = 85,67 zł), w maju 41,40 zł a w kwietniu (od 11 kwietnia do 30 kwietnia) 29,51 zł.

Jak zauważył organ odwoławczy istotą sporu w sprawie pomiędzy odwołującą się i organem jest to, czy skarżąca stanowi rodzinę wraz z E. S., czy jest osobą samotnie gospodarującą.

W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy jest jednoznaczny. W okresie rozpoznawania wniosku organ I instancji przeprowadził w dniu 19 czerwca 2018 r. z zainteresowaną wywiad o dochodach i stanie majątkowym.

Skarżąca podała w nim, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z E S. Organu II instancji wskazał również, że E. S. wnosząc o przyznanie dodatku mieszkaniowego podawał, że skarżąca prowadzi z nim gospodarstwo domowe. W oświadczeniu z dnia 26 września 2018 r. E. S. przyznał, że mówił o zainteresowanej jako konkubinie. Twierdzenia skarżącej i osoby u której mieszka składane do odwołania i skargi, że pracownicy organu wymuszali takie oświadczenia, a określenia konkubinatu wynikały z trudności określenia więzi łączącej strony są niewiarygodne. Wskazuje na to stan faktyczny zaistniały w sprawie. Skarżąca od wielu lat mieszka u E. S., dba o niego, na co wskazuje wniosek z dnia 19 czerwca 2018 r. o przyznaniu żywności; wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego i energetycznego wskazują skarżącą jako osobę wspólnie zamieszkującą, konkubinę. Ponadto skarżąca co najmniej w ostatnim okresie nie miała środków na utrzymanie.

Powyższe wskazuje na wspólne gospodarowanie – co powoduje że organy miały obowiązek zastosować wymienione wyżej przepisy – w tym art. 5 pkt 14 i uznać, że skarżąca prowadzi wspólnie z E. S. gospodarstwo domowe, a tym samym w myśl tego przepisu są rodziną a tym samym dochód E. S. jest wliczony jako dochód rodziny.

Jednocześnie należy zauważyć, że zrozumiałe jest iż właściciel mieszkania, w którym zamieszkuje skarżąca jak i zainteresowana mieli nadzieję, że uzyskanie zasiłku stałego przez wnioskodawczynię poprawi ich sytuację bytową. Istotnie dochód osiągany przez nich jest niewielki, a sytuacja majątkowa jest trudna, zwłaszcza, że skarżąca jest osobą chorą.

Jednakże ostatecznie należy uznać, że rozstrzygnięcie organów w świetle zebranego materiału dowodowego jak i przepisów prawa jest prawidłowe.

W związku z powyższym na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak wyżej.