Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3283/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia del. SO Aleksandra Westra, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant ref. staż. Agnieszka Szymańczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skargi S. I. S. E. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołana Stowarzyszenia [...], utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony środowiska z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], o umorzeniu postępowania w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji do chowu i hodowli zwierząt w liczbie nie mniejszej niż ód dużych jednostek przeliczeniowych (DJP), zlokalizowanej w N..

W uzasadnieniu podano, iż [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. na podstawie art 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji do chowu i hodowli zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 60 dużych jednostek przeliczeniowych (DJP), zlokalizowanej w N. [...], [...] U.. Odwołanie wniosło Stowarzyszenie "[...]", zarzucając naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia kwestii dotyczących:

1) czy nastąpiła zmiana sposobu użytkowania obiektów budowlanych znajdujących się na terenie instalacji do chowu i hodowli zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 60 dużych jednostek przeliczeniowych (DJP), zlokalizowanej w N. [...] i czy w związku z tym konieczne było dopełnienie obowiązków wynikających z art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, z późn.zm.);

2) czy podział dotychczasowego gospodarstwa nie jest fikcją mającą na celu ominięcie przepisów; 3) korespondencji prowadzonej pomiędzy Gospodarstwem Rolnym "[...]" Sp. z o.o. a Urzędem Miasta w U., z której wynika, że prowadzący instalację planuję jej rozbudowę o 2 kolejne budynki chlewni, o łącznej obsadzie 800 sztuk, co w konsekwencji zwiększy całkowitą obsadę do 2300 sztuk, a tym samym instalacja zostanie objęta obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Jednocześnie Stowarzyszenie wskazało, że [...] WIOŚ oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie na podstawie ustaleń innych organów, zamiast swoich własnych, co w ocenie narusza art. 77 k.p.a.

Organ II instancji wskazał, iż w toku postępowania odwoławczego Stowarzyszenie przedłożyło drogą elektroniczną "Ekspertyzę dotyczącą oddziaływania chlewni w N. znajdujących się na działkach [...], [...], [...] w gminie U. (powiat P., woj. [...]) na treny przylegle".

W ocenie Głównego Inspektora Ochrony środowiska decyzja została wydana prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zgodnie z art. 201 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska pozwolenia zintegrowanego wymaga prowadzenie instalacji, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości z wyłączeniem instalacji lub ich części stosowanych wyłącznie do badania, rozwoju lub testowania nowych produktów lub procesów technologicznych.

Natomiast zgodnie z pkt 6 ppkt 8 lit. b załącznika do rozporządzenia Ministra środowisk, z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2014 r. poz. 1169) obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego objęte są instalacje do chowu lub hodowli świń o więcej niż 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg.

Jednocześnie zgodnie z art. 3 pkt 31 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska przez prowadzącego instalację rozumie się podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania instalacją w celu jej eksploatacji zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska, na zasadach wskazanych w ustawie.

Organ wyjaśnił, iż zgonie z art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r Prawo ochrony środowiska instalacja oznacza stacjonarne urządzenie techniczne, zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, lub budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję.

GIOŚ podkreślił, iż za podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalił, że Gospodarstwo Rolnego "[...]" Spółka z o.o. w N. [...] prowadzi instalację do chowu lub hodowli świń, na terenie działek o nr ew.: [...], [...] oraz [...], które powstały w wyniku podziału działki o nr ew. [...]. Projekt podziału nieruchomości położonej w N. oznaczonej nr ew. [...] na działki nr [...], [...], [...], [...] został zatwierdzony decyzją Burmistrza U. z dnia [...] lipca 2017 r.

Jednocześnie z materiału dowodowego wynika, że Gospodarstwo Rolnego "[...]" Spółka z o.o. w N. [...] przeniosło na rzecz innego pomiotu tj. na K. C. zamieszkałego w M. [...] własność zabudowanej działki numer [...], na której zlokalizowane są obiekty nr 1 (budynki nr 1 i nr 2). Powyższą kwestię potwierdza Akt Notarialny Repertorium A numer [...] sporządzony w dniu [...] sierpnia 2017 r. przez Kancelarię Notarialną w C..

Organ stwierdził, iż skoro działka, na której znajdują się dwa budynki inwentarskie została przeniesiona na rzecz innego podmiotu to Gospodarstwo Rolne "[...]" Spółka z o.o. nie dysponuje do nich tytułem prawnym. Zatem jeden z koniecznych warunków, jakie muszą być spełnione aby zespół stacjonarnych urządzeń technicznych traktować jako instalację, tj. posiadanie tytułu prawnego przez ten sam podmiot, nie został spełniony. Wobec tego obiekty inwentarskie eksploatowane przez K. C. oraz przez Gospodarstwo Rolne "[...]" Spółka z o.o. nie stanowią zgodnie z obowiązującymi przepisami jednej instalacji, gdyż obiekty inwentarskie zlokalizowane są na odrębnych działkach i są prowadzone niezależnie od siebie, przez odrębnych prowadzących instalacje. Natomiast pozwolenie zintegrowane wymagane jest dla instalacji, tym samym w świetle ww. przepisów instalacji będących we władaniu różnych podmiotów nie można traktować jako jedną instalację, której prowadzenie ze względu na łączną liczbę stanowisk większą niż 2000 dla świń o wadze ponad 30 kg, objęte jest wymaganiem posiadania pozwolenia zintegrowanego.

Organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił, że Gospodarstwo Rolne "[...]" Spółka z o.o. eksploatuje instalację do chowu i hodowli świń o liczbie stanowisk tuczników o wadze ok 100 kg wynoszącej 1852 sztuki, co zostało potwierdzone przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. pismem z dnia 13 września 2017 r. Oznacza to, że przedmiotowa instalacja eksploatowana przez Gospodarstwo Rolne "[...]" Spółka z o.o. nie jest objęta obowiązkiem posiadania pozwolenia zintegrowanego, gdyż jest ono wymagane przy tego typu instalacjach dopiero w sytuacji przekroczenia progu wydajności, tj. 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg.

Natomiast zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W przedmiotowym postępowaniu kluczowym zagadnieniem była kwestia obowiązku uzyskania pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do chowu i hodowli świń, zlokalizowanej w N. [...], eksploatowanej przez Gospodarstwo Rolne "[...]" Spółka z o.o. Biorąc pod uwagę, że przedmiotowa instalacja nie wymaga posiadania pozwolenia zintegrowanego, to postępowanie stało się bezprzedmiotowe i wymagało umorzenia w trybie art 105 § 1 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów strony, dotyczących zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych znajdujących się na terenie instalacji do chowu i hodowli zwierząt i ewentualnej konieczności dopełnienia obowiązków wynikających z art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane GIOŚ wyjaśnił, że przedmiotowa kwestia nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Postępowanie zostało wszczęte w trybie art. 365 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, w którym to jedyną kwestią wymagającą ustalenia była kwestia obowiązku posiadania pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do chowu lub hodowli świń eksploatowanej przez Gospodarstwo Rolne "[...]" Spółka z o.o.

GIOŚ odnosząc się do kwestii fikcyjności podziału gospodarstwa, dokonanego przez stronę podkreślił, iż organy nie są zobligowane do ustalania, jaki cel przyświecał podmiotowi dokonującemu podziału swojej nieruchomości. Zgodnie z obowiązującymi przepisami strona miała do takich działań prawo i z tego prawa skorzystała. W odniesieniu do kwestii ewentualnej rozbudowy Gospodarstwa Rolnego "[...]" Spółka z o.o. organ wskazał, że niniejsze postępowanie dotyczy stanu obecnego, a nie planowanego. Oznacza to, że wojewódzki inspektor ochrony środowiska nie może wstrzymać użytkowania instalacji do chowu lub hodowli świń za brak pozwolenia zintegrowanego, w sytuacji, gdy obecnie liczba stanowisk na tej instalacji nie przekracza progu wydajności, tj. 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg obligującego do jego uzyskania. Innymi słowy nie ma możliwości wstrzymania użytkowania instalacji w trybie art. 365 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, tylko z uwagi na to, że w przyszłości instalacja może zostać rozbudowana i być może będzie wymagała pozwolenia zintegrowanego. Odnosząc się do kwestii dowodów, GIOŚ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Powyższy przepis nie wskazuje dowodów "mocniejszych" oraz "słabszych", przyjmując zasadę równej mocy środków dowodowych. Wobec powyższego nie było żadnych przeciwskazań, aby jako dowody w prowadzonym postępowaniu uznać pisma urzędowe innych organów, skoro przyczyniły się one do wyjaśnienia sprawy. Ustalenia [...] WIOŚ nie budzą żadnych wątpliwości tym samym zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. jest bezzasadny. GIOŚ stwierdził, iż w jego w ocenie na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie nie będzie miała również wpływu "Ekspertyza dotyczącą oddziaływania chlewni w N. znajdujących się na działkach [...], [...], [...] w gminie U. (powiat P., woj. [...]) na treny przyległe". Postępowanie wyjaśniające w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji jest prowadzone w trybie art. 365 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, tj. za brak pozwolenia zintegrowanego, ogranicza się do ustalenia czy podmiot użytkujący instalację posiada na to użytkowanie pozwolenie zintegrowane, czy też nie. Potwierdza to również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 października 2009 r. IV SA/Wa 410/09. Natomiast w przypadku niniejszego postępowania dodatkowo ustalenia wymagało jedynie czy instalacja do chowu lub hodowli świń eksploatowana przez Gospodarstwo Rolne "[...]" Spółka z o.o. objęta jest obowiązkiem uzyskania tego pozwolenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Stowarzyszenia [...] z siedzibą w P., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie:

1) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; 2) art. 7 Konstytucji RP przez naruszenie zasady legalizmu, a w szczególności pozwolenie na omijanie prawa przez właścicieli i użytkowników instalacji służącej do hodowli i chowu zwierząt inwentarskich wymagającej pozwolenia zintegrowanego; 3) art. 3 i 6 ustawy Prawo ochrony środowiska przez przyjęcie, ze obiekty do hodowli trzody chlewnej na sąsiednich działkach w obrębie gospodarstwa nie stanowią instalacji;

4) art. 181 traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przez działanie organów bez zachowania zasady ostrożności, do której stosowania są zobowiązane na mocy przepisów w szczelności bez uwzględnienia w niniejszej sprawie dostępnych danych naukowo-technicznych i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na stanie władania nieruchomościami.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty, co w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( j.t. Dz. U. Nr 2018, poz. 2107 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Wedle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa, w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia.

Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 105 §1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części.

Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie wszczęto z urzędu na podstawie art. 365 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 2001 r. Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. z 2017 r. poz. 519 ze zm., dalej jako Poś), w myśl którego wojewódzki inspektor ochrony środowiska wstrzyma, w drodze decyzji, użytkowanie instalacji eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego.

Instrument przewidziany w tym przepisie polega na wstrzymaniu użytkowania instalacji eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, a zatem na spowodowaniu, aby działalność, która w sposób nieuregulowany stosowną decyzją administracyjną ingeruje w środowisko naturalne została w trybie natychmiastowym (co do zasady) przerwana. Instytucja ta ma zatem charakter doraźny, interwencyjny, wywołuje skutki w sferze faktycznej. Z powyższego wynika, że w sprawie administracyjnej toczącej się na podstawie przywołanego przepisu zakres kognicji organu ochrony środowiska jest wąski. Poza przedmiotem postępowania pozostaje zatem ocena szkód w środowisku wyrządzonych nielegalnym użytkowaniem instalacji, czy też zobowiązanie prowadzącego instalację do ich naprawienia szkód, ewentualnie ukaranie tego podmiotu. Powyższe odbywa się na podstawie innych przepisów Poś. Postępowanie wyjaśniające w postępowaniu opartym na podstawie art.365 ust.1 ogranicza się zatem do ustalenia, czy podmiot użytkujący instalację posiada na to użytkowanie pozwolenie zintegrowane, czy też nie. Stwierdzenie posiadania takiego pozwolenia uniemożliwia wstrzymanie przez organ użytkowania instalacji (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 października 2009 r. IV SA/Wa 410/09).

Pozwolenia zintegrowanego wymaga prowadzenie instalacji, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, z wyłączeniem instalacji lub ich części stosowanych wyłącznie do badania, rozwoju lub testowania nowych produktów lub procesów technologicznych ( art. 201 ust. 1 u.g.n.). Wedle art. 3 pkt 6 u.gn. przez instalację - rozumie się: a) stacjonarne urządzenie techniczne, b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie ,

c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję.

Z kolei przez prowadzącego instalację wedle definicji z pkt 31 art. 3 u.g.n. rozumie się podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania instalacją w celu jej eksploatacji zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska, na zasadach wskazanych w ustawie.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości ( Dz. U. z 2014 r., poz. 1169) w załącznika wymienia rodzaje instalacji wymagające pozwolenia zintegrowanego. Zgodnie z pkt 6 ppkt 8 lit. a) załącznika do tego rozporządzenia takiego pozwolenia wymaga instalacja do chowu świń o więcej niż 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż w trakcie prowadzonego postępowania zostało przez organy ustalone, że Gospodarstwo Rolne "[...]" Sp. z o.o., prowadzi instalację do chowu lub hodowli świń o liczbie stanowisk tuczników o wadze ok 100 kg wynoszącej 1852 w budynkach posadowionych na działkach ew. o numerach: [...], [...] i [...], wydzielonych z działki ew. nr [...]. Ustalono również, że Spółka ta Aktem Notarialnym Repertorium A nr [...] sporządzonym w dniu [...] sierpnia przeniosła na K. C. własność działki nr [...], na której zlokalizowane są dwa budynki (obiekt nr 1). Odnosząc powyższe do ustalonego stanu faktycznego, stwierdzić należy za organem odwoławczym, iż skoro Spółka eksploatuje instalację do chowu lub hodowli świń o mniejszej liczbie stanowisk dla świń niż to wynika z pkt 6 pkkt 8 lit. b) załącznika do ww. rozporządzenia, to nie jest objęta obowiązkiem posiadania pozwolenia zintegrowanego, tym samym nie było podstaw do wstrzymania użytkowania instalacji. Słusznie organy obu instancji uznały, że w tych warunkach wszczęte z urzędu postępowanie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe, stąd też zasadne było umorzenie postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a.

Wobec powyższego należało zarzuty skargi uznać za pozbawione usprawiedliwionych podstaw, bowiem organom nie można zarzucić naruszenia wskazanych przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.151p.p.s.a., skargę oddalił.