Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1434/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 79 § 1 i 2 oraz art. 156 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) sędzia del. WSA Marek Wroczyński Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1427/14 w sprawie ze skargi M.N. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 20 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M.N. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1427/14 oddalił skargę M.N. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 20 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] postanowieniem z dnia 27 grudnia 2013 r. sygn. akt [...] umorzył śledztwo przeciwko [...] M.N. – policjantowi Komisariatu Policji w [...] Komendy Miejskiej Policji w [...], podejrzanemu o to, że w nocy z [...] lipca 2012 r. w [...] kierował po drodze publicznej samochodem osobowym marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], znajdując się w stanie nietrzeźwości, wynoszącym nie mniej niż 1,07 mg/dm3 alkoholu w wydychanym powietrzu, tj. o czyn z art. 178a § 1 Kk oraz o to, że w nocy [...] lipca 2012 r. w [...], kierując samochodem osobowym marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] ulicą [...] w kierunku skrzyżowania z ulicą [...], znajdując się w stanie nietrzeźwości, wynoszącym 1,07 mg/dm3 alkoholu w wydychanym powietrzu, nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, iż nie zachował należytej ostrożności i nie dostosował prędkości do panujących warunków, w wyniku czego stracił panowanie nad pojazdem, zjechał na prawe pobocze, a następnie dachując uderzył w mur oporowy kanału przy [...], powodując obrażenia ciała u pasażera [...] w postaci wstrząśnienia mózgu, złamania żuchwy, stłuczenia barku lewego, kręgosłupa okolicy szyjnej i piersiowej, które to obrażenia spowodowały naruszenie czynności narządów ciała pokrzywdzonego na okres powyżej dni 7 w rozumieniu art. 157 § 1 Kk, tj. o czyn z art. 177 § 1 Kk w zw. z art. 178 Kk.

W uzasadnieniu postanowienia podał, że na podstawie zebranego materiału dowodowego nie sposób ustalić, czy pojazdem w chwili zdarzenia kierował [...] M.N., czy też [...]. Niewątpliwie jednak nikt inny niż [...] M.N. lub [...] nie mógł w nocy z [...] lipca 2012 r. kierować samochodem osobowym marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], znajdując się w stanie nietrzeźwości, wynoszącym nie mniej niż 1,07 mg/dm3 alkoholu w wydychanym powietrzu.

Komendant Wojewódzki Policji [...], po dokonaniu analizy stanu faktycznego wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia [...] M.N. ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, ze względu na jego udział w zdarzeniu w nocy z [...] lipca 2012 r. Realizując obowiązek wynikający z art. 43 ust. 3 tej ustawy pismem z dnia 4 lutego 2014r. wystąpił do Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów woj. [...] z wnioskiem o wydanie opinii w przedmiocie zwolnienia wyżej wymienionego policjanta ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby.

W toku postępowania uzyskano uwierzytelnione kserokopie materiałów z akt prowadzonego postępowania przygotowawczego w Prokuraturze Okręgowej w [...]. W dniach 11 i 12 lutego 2014 r. przesłuchano świadków: [...], zaś w dniu 19 lutego 2014 r. stronę. Pismem z dnia 11 marca 2014r. powiadomiono stronę i jej pełnomocnika o przesłuchaniu świadków w dniu 26 marca 2014r.

I Wiceprzewodniczący Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów woj. [...] pismem z dnia 18 marca 2014 r. poinformował, że Zarząd negatywnie opiniuje fakt wszczęcia procedury administracyjnego wydalenia [...] M.N. ze służby.

W dniu 26 marca 2014 r. przesłuchano świadków: [...].

Komendant Wojewódzki Policji [...] biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy rozkazem personalnym z dnia 23 kwietnia 2014 r. nr [...] zwolnił [...] M.N. ze służby w Policji z dniem 30 kwietnia 2014 r. Jako podstawę prawną przedmiotowego rozkazu personalnego podał art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Przedmiotowemu rozkazowi personalnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności w oparciu o art. 108 § 1 K.p.a.

W uzasadnieniu rozkazu personalnego opisał dotychczasowy przebieg sprawy oraz przytoczył zeznania wyżej wymienionego policjanta i zeznania [...]. Stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje na to, że w dniu [...] lipca 2012 r. obaj policjanci uczestniczyli w spotkaniu towarzyskim, w trakcie którego spożywali alkohol, a następnie jeden z funkcjonariuszy kierował pojazdem pod wpływem alkoholu, doprowadzając do wypadku drogowego, w tym samym czasie drugi z nich przebywał w pojeździe, nie sprzeciwiając się tej czynności. Podkreślił, że nie bez znaczenia jest, że cała sytuacja z udziałem policjantów została nagłośniona w programach telewizyjnych o zasięgu ogólnopolskim.

W ocenie Komendanta Wojewódzkiego Policji [...], dalsze pozostawanie w służbie [...] M.N., który nie legitymuje się przymiotami niezbędnymi do pełnienia służby, narusza jej ważny interes.

Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności organ uzasadnił szczególnym charakterem zadań związanych z wykonywaniem zawodu policjanta.

Na skutek wniesienia przez [...] M.N. od powyższego rozkazu personalnego odwołania sprawę rozpoznawał Komendant Główny Policji, który rozkazem personalnym z dnia 20 czerwca 2014 r. nr [...] zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu rozkazu personalnego podał, że w rozpatrywanej sprawie istota rozstrzygnięcia sprowadzała się do wyjaśnienia i oceny tego, czy w obecnym stanie faktycznym pozostawienie [...] M.N. w służbie narusza jej ważny interes.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że w nocy z [...] lipca 2012 r. w [...] przy ul. [...] doszło do zdarzenia drogowego, którego uczestnikami byli dwaj policjanci: M.N. i [...]. Z dokonanych na miejscu zdarzenia ustaleń wynika, że pojazd marki [...] zjechał na prawe pobocze, a następnie dachując uderzył w mur oporowy kanału przy [...]. Obydwaj policjanci w trakcie zdarzenia znajdowali się w stanie nietrzeźwości. Postępowanie karne prowadzone w związku z powyższym zdarzeniem w Prokuraturze Rejonowej w [...], w którym [...] M.N. postawiono zarzut popełnienia przestępstw z art. 178a § 1 Kk oraz art. 177 § 1 Kk w związku z art. 178 Kk, zostało umorzone ze względu na brak możliwości jednoznacznego ustalenia kto kierował wskazanym pojazdem w chwili wypadku, jednakże ponad wszelką wątpliwość ustalono, że nikt inny niż [...] M.N. lub [...] nie mógł kierować samochodem marki [...], który uległ wypadkowi.

Organ odwoławczy stwierdził, że nie do pogodzenia jest realizacja zadań służbowych przez policjanta, który utracił przymiot nieposzlakowanej opinii. Policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych. Zgodnie z przepisem art. 58 ust. 1 ustawy o Policji, policjant jest zobowiązany dochować obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania. Dlatego też policjant powinien zawsze mieć wzgląd na to, aby swoim postępowaniem umacniać powagę i zaufanie do pełnionych funkcji. Powinien unikać wszelkich sytuacji, które godziłyby w dobre imię Policji.

Zdaniem Komendanta Głównego Policji, zachowanie strony – tj. poruszanie się pojazdem mechanicznym wraz z innym nietrzeźwym policjantem, niezależnie od faktu kim był kierujący pojazdem, w stanie nietrzeźwości, wyłączającym możliwość zapobieżenia zaistniałej sytuacji - należało uznać za zachowanie, które godzi w dobre imię formacji i interes służby Dodatkowo na ocenę tej sprawy wpływa negatywny wydźwięk społeczny, wywołany przez publikacje medialne. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że nie można dopuścić do sytuacji, gdy opinia publiczna utwierdza się w przekonaniu, że osoby będące policjantami mogą poruszać się w stanie nietrzeźwości samochodem, który następnie ulega wypadkowi i nie poniosą z tego tytułu żadnych konsekwencji służbowych.

Komendant Główny Policji odnosząc się do argumentów, zawartych w odwołaniu uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Wskazał, że sprawa zwolnienia [...] M.N. ze służby w Policji na podstawie o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie jest tożsama ze sprawą zwolnienia wyżej wymienionego policjanta w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 8 tej ustawy w której postępowanie umorzono.

W ocenie organu odwoławczego, twierdzenie, że w trakcie jazdy samochodem [...] M.N. spał, nie daje podstaw do uznania, że w sprawie nie zachodzi przesłanka ważnego interesu służby. Sugestia strony wynikająca z treści pytań zadawanych świadkom w dniu 26 marca 2014r. jakoby rzekome zapadnięcie przez nią w sen miało usprawiedliwiać jej udział w całym zdarzeniu (przy jednoczesnym uwzględnieniu zeznań drugiego z funkcjonariuszy, że to on siedział na siedzeniu pasażera i podczas jazdy samochodem spał, a obudził się gdy auto było już w strumyku) nie może zostać przyjęta. Niepodobna bowiem abstrahować od okoliczności, w których [...] M.N. znajdował się przed wypadkiem i w jego trakcie. Od osoby pełniącej służbę w Policji jest wymagany taki stopień ostrożności życiowej, który nie pozwala na doprowadzenie do sytuacji, gdy policjant nie kontroluje swojego zachowania do tego stopnia, że będąc w stanie nietrzeźwości porusza się samochodem wraz z innym nietrzeźwym policjantem.

Komendant Główny Policji uznał również, iż nieprawidłowość polegająca na naruszeniu art. 79 K.p.a. - braku udziału strony bądź jej pełnomocnika w niektórych czynnościach dowodowych nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonego rozkazu personalnego, albowiem uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Strona, jak i jej pełnomocnik mieli świadomość toczącego się postępowania oraz możliwość składania w nim wniosków, oświadczeń bądź zapoznania się z materiałami postępowania.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej nadania rygoru natychmiastowej wykonalności spełnia przesłanki określone w art. 108§1 K.p.a. W uzasadnieniu rozkazu personalnego przytoczono okoliczności wskazujące , że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony.

W konsekwencji Komendant Główny Policji uznał, że zwolnienie [...] M.N. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji było zasadne.

Powyższy rozkaz personalny stał się przedmiotem skargi M.N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zaskarżonemu rozkazowi personalnemu zarzucił naruszenie:

- art. 156 § 3 i art. 16 § 1 K.p.a. przez niewłaściwe uznanie, że wydany przez organ pierwszej instancji rozkaz personalny nie rozstrzygnął sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją,

- art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji przez uznanie, że pozostawanie strony w służbie jest sprzeczne z jej ważnym interesem,

- art. 10 § 1, art. 79 § 1 i 2 K.p.a. przez niezawiadomienie strony i pełnomocnika o miejscu i terminie przesłuchania świadków,

- art. 108 § 1 K.p.a.,

- art. 138 §1 pkt 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie rozkazów personalnych organów obu instancji i stwierdzenie ich nieważności ewentualnie o ich uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

W uzasadnieniu skargi podał m.in., że w dniu wydawania zaskarżonego rozkazu personalnego nie pozostawał pod jakimkolwiek zarzutem popełnienia przestępstw oraz nie toczyło się w stosunku do niego postępowanie dyscyplinarne. Wskazał na określoną w art. 5 Kodeksu postępowania karnego zasadę domniemania niewinności oraz opinię Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Związku Zawodowego Policjantów woj. [...], która w sposób negatywny odnosi się do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia go ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zdaniem skarżącego, nie można zgodzić się ze stwierdzeniem organów, że nieświadome poruszanie się samochodem z nietrzeźwym kierującym oraz niepoddanie się badaniu na zawartość alkoholu po poważnym wypadku drogowym w którym odniosło się obrażenia, należy uznać za zachowanie, które godzi w dobre imię formacji oraz interes służby i uniemożliwia pozostawienie go w służbie w Policji.

Pełnomocnik skarżącego przedstawiając uzasadnienie dotyczące naruszenia art. 156 §3 K.p.a. i art. 16 § 1 K.p.a. podał, że skoro Komendant Miejski Policji w [...] decyzją z dnia 30 stycznia 2014r. umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia M.N. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, która została wydana w związku z jego uczestnictwem w zdarzeniu z nocy [...] lipca 2012r. , to rozkaz personalny o zwolnieniu wyżej wymienionego w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 tej ustawy, będący przedmiotem niniejszej sprawy, dotyczący tego samego zdarzenia i tej samej osoby jest dotknięty wadą nieważności, o której mowa w art. 156 §3 K.p.a.

Skarżący odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko podane w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy w stanie faktycznym sprawy, istniał ważny interes służby uzasadniający zwolnienie M.N. ze służby w Policji. Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, będącym podstawą materialnoprawną przedmiotowego rozkazu personalnego - można zwolnić policjanta ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Pojęcie "ważnego interesu służby", należy odczytywać łącznie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, który stanowi m.in., że służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii. Wprowadzenie powyższego wymogu jest uzasadnione specyfiką służby w Policji, a także celami jakie ta formacja ma realizować. Policja ma gwarantować obywatelom ochronę przed wszelkimi działaniami sprzecznymi z prawem. Stąd osoby egzekwujące przestrzegania prawa, same muszą tego prawa przestrzegać. Powinny być to zatem osoby cieszące się w społeczeństwie autorytetem i dotrzymujące roty ślubowania.

Powyższe stwierdzenia prowadzą do wniosku, że policjant, który zachowywał się w sposób niegodny, postawiono mu zarzut dotyczący popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu, lub co do którego istnieje uzasadnione podejrzenie, że czyn taki popełnił, czy też nie zapobiegł (mimo, że mógł to uczynić bez nadmiernego wysiłku) popełnieniu przez innego policjanta czynu karalnego, traci przymiot "nieskazitelności charakteru". Stąd pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się powyższym przymiotem, narusza ważny interes służby. Tego rodzaju sytuacja wpływa demoralizująco na pozostałych policjantów, a także rzutuje na powstanie w odbiorze społecznym negatywnego wizerunku Policji, co przekłada się na utratę zaufania do organów państwa.

Podane negatywne konsekwencje pozostawania w służbie policjanta, który utracił przymiot nieskazitelności charakteru, należy oceniać, jako przewyższające swoją wagą gatunkową uprawnienia policjanta, określane mianem "słusznego interesu strony". Pozostawanie w służbie osób niewłaściwych, niedających rękojmi, iż będą one respektować nakazy i zakazy wynikające z określonych norm prawa, i to zarówno w służbie, jak i w czasie wolnym od niej, rzutuje na wizerunek całej Policji i na zaufanie społeczne jakim jest darzona.

Sąd pierwszej instancji przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy wskazał, że w sprawie jest niesporne, że skarżący i jego kolega będący obydwaj w stanie nietrzeźwym w nocy [...] lipca 2012 r. przemieszczali się samochodem skarżącego doprowadzając do wypadku drogowego. Niewątpliwie samo znalezienie się policjanta będącego w stanie nietrzeźwym w sytuacji poruszania się samochodem wraz z nietrzeźwym innym policjantem należy uznać za karygodne, nieodpowiedzialne i sprzeczne z rotą ślubowania. Tego rodzaju naganne zachowanie skutkuje utratą nieposzlakowanej opinii i uniemożliwia pozostawanie policjanta w szeregach Policji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że bez wpływu na tą ocenę pozostają twierdzenia skarżącego, że po spożyciu znacznej ilości alkoholu stracił świadomość, zasnął w pojeździe na fotelu pasażera i obudził się dopiero na chwilę przed wypadkiem. Organ słusznie przyjął, iż przedstawiony przebieg zdarzenia jest niewiarygodny, zarówno z punktu widzenia logiki, jak i doświadczenia życiowego.

Policjanci, aby móc skutecznie wykonywać swoje obowiązki służbowe, muszą pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o prowadzenie działalności sprzecznej z prawem. Samo podejrzenie dopuszczenia się przez policjanta któregoś z podanych wyżej czynów sprawia, że utracił on autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą w organach ścigania.

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że dla ustalenia istnienia ważnego interesu służby o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji jako przesłanki zwolnienia nie ma znaczenia okoliczność, że skarżący przed postawieniem zarzutu popełnienia przestępstwa był cenionym policjantem. Nie zmienia to bowiem faktu powstania sytuacji, poddającej w wątpliwość posiadanie przez niego cechy umożliwiającej służbę w szeregach Policji w postaci "nieposzlakowanej opinii". Ponadto w sprawie brak jest przesłanek, które mogłyby wskazywać na to, że organ błędnie utożsamiał interes służby z interesem społecznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdził, że są one niezasadne.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 156§3 P.p.a. uznał, że jest on nietrafny, albowiem każdy z powołanych przepisów art. 41 ust. 2 pkt 8 jak i art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, precyzują inne przesłanki, których zaistnienie umożliwia zwolnienie policjanta ze służby.

Nie podzielił także zarzutu naruszenia art.79 §1 i 2 K.p.a. poprzez niepowiadomienie pełnomocnika skarżącego o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków. Przyznał, że wprawdzie zaniechanie organu stanowiło uchybienie, to jednak nie mogło mieć ono istotnego wpływu na wynik sprawy.

Nie uwzględnił także zarzutu skargi, że do zwolnienia skarżącego ze służby z Policji doszło w sytuacji, gdy Zarząd Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa [...] negatywnie zaopiniował fakt wszczęcia procedury wydalenia skarżącego ze służby. Stanowisko to nie jest bowiem dla organu wiążące. Wbrew wywodom skargi, o nieprawidłowości zaskarżonego rozkazu personalnego nie świadczy również okoliczność przywrócenia skarżącego do służby po okresie zawieszenia w związku z toczącym się postępowaniem karnym. Fakt ten nie ma znaczenia dla oceny istnienia nagannego zachowania skarżącego.

Sąd pierwszej instancji za niezrozumiały uznał zarzut skargi wskazujący, że organ powinien zwolnić skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, jeszcze przed umorzeniem postępowania karnego. Nieskorzystanie przez organ z podanej wyżej podstawy i zwolnienie M.N. w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 tej ustawy nie upoważnia do twierdzenia, że zaskarżony rozkaz personalny został wydany z naruszeniem prawa.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M.N., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucił:

1) naruszenie art. 156 § 3 (powinno być art. 156 § 1 pkt 3), art. 16 § 1 K.p.a. poprzez błędną wykładnię tych przepisów i ich niewłaściwe zastosowanie przez uznanie, iż wydany przez organ pierwszej instancji rozkaz personalny nie rozstrzygnął sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

2) naruszenie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez błędną wykładnię tego przepisu i niewłaściwe jego zastosowanie przez uznanie, iż pozostawanie w służbie Policji [...] M.N. jest sprzeczne z ważnym interesem służby,

3) naruszenie art. 10 § 1 oraz art. 79 § 1 i 2 K.p.a. poprzez błędną wykładnię tych przepisów i ich niewłaściwe zastosowanie przez uznanie, iż niezawiadomienie strony postępowania administracyjnego o miejscu i terminie przeprowadzenia z urzędu dowodu z przesłuchania istotnych świadków, a tym samym uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu dowodowym, nie daje podstaw do uchylenia decyzji organu drugiej instancji, albowiem uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy,

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjnie w trybie art. 188 P.p.s.a.

2) uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji i poprzedzającego go rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji [...];

3) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji odnośnie: braku tożsamości toczącego się wcześniej postępowania administracyjnego o zwolnienie skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust 2 pkt 8 z postępowaniem dotyczącym zwolnienia go w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, utracenia przez niego przymiotu "nieskazitelności charakteru", a także uznania, iż niezawiadomienie strony i jej pełnomocnika o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków w realiach niniejszej sprawy nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania administracyjnego.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, ponownie wszczęte postępowanie administracyjne było obarczone sankcją nieważności, gdyż dotyczyło sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.), to jest decyzją Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 30 stycznia 2014 r. Podstawą wszczęcia obu postępowań o zwolnienie [...] M.N. ze służby w Policji było zdarzenie z dnia [...] lipca 2012 r. Fakultatywne przyczyny zwolnienia policjanta ze służby zostały określone w art. 41 ust. 2 ustawy o Policji. Katalog ten zawiera wspólną cechę - wszystkie przepisy znajdujące się w nim odwołują się do okoliczności lub zdarzeń związanych bądź z zachowaniem policjanta w służbie lub życiu prywatnym. We wszystkich przypadkach ocena końcowa poprzedzająca decyzję o zwolnieniu policjanta ze służby musi uwzględniać okoliczności konkretnego, indywidualnego przypadku. W pierwszym postępowaniu administracyjnym o zwolnienie skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust 2 pkt 8 musiało dojść do rozpatrzenia okoliczności tego zdarzenia jako indywidualnego przypadku, co przesądza o rozstrzygnięciu tej kwestii. Przedmiotowa sprawa została zakończona ostateczną decyzją Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 30 stycznia 2014 r. poprzez umorzenie postępowania administracyjnego. Stanowiło to oczywistą przeszkodę do wszczęcia, prowadzenia, a następnie wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust.2 pkt 5 ustawy o Policji - w związku z tym samym zdarzeniem, wobec tej samej osoby. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na zaskarżony rozkaz personalny utrzymujący w mocy rozkaz personalny organu pierwszej instancji obarczony sankcją nieważności dopuścił się rażącego naruszenia prawa, co winno skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku, a także rozkazów personalnych organów obu instancji.

Autor skargi kasacyjnej argumentując stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, że skarżący utracił przymiot "nieskazitelności charakteru" wskazał, iż w dacie wydania rozkazu personalnego skarżący nie był osobą oskarżoną o popełnienie przestępstwa ściganego urzędu, nie istniało wobec niego także uzasadnione podejrzenie, że czyn taki popełnił, czy też nie zapobiegł popełnieniu przez innego funkcjonariusza czynu karalnego. Błędnie zatem przyjęto, że niezależnie od tego, który z policjantów prowadził pojazd tej feralnej nocy (czego nie można było udowodnić), to druga osoba podróżująca tym pojazdem wyraziła zgodę na to, aby samochód po drodze publicznej prowadziła osoba nietrzeźwa. Powyższy wniosek nie uwzględnia stanowiska skarżącego, niezmiennego i podtrzymywanego podczas wszystkich przesłuchań, z którego wynika, iż zasnął w samochodzie na przednim fotelu pasażera, podczas gdy samochód stał na parkingu. Okoliczność ta znajduje uprawdopodobnienie w ilości spożytego alkoholu. Obudził się dopiero w trakcie jazdy, niedługo przed wypadkiem. Samochodem kierował wówczas [...]. Nie godząc się z zastaną sytuacją, M.N. zażądał od kierowcy zjechania na pobocze i zatrzymania pojazdu. Wyjaśnienia skarżącego złożone zarówno w toku postępowania karnego jaki i postępowań administracyjnych były od początku niezmienne i konsekwentne, czego nie sposób powiedzieć o zeznaniach [...], który początkowo w ogóle nie pamiętał okoliczności sprzed wypadku, a następnie w toku postępowania administracyjnego zmienił swoje zeznania i wskazał ,że to on spał na fotelu pasażera, a M.N. kierował samochodem. Zmiana zeznań w toku postępowania powinna mieć wpływ na ocenę ich wiarygodności. Skoro oprócz zeznań [...] brak jest innych dowodów na to, że samochodem kierował M.N., należało przyjąć wersję przedstawioną przez skarżącego.

M.N. jako właściciel pojazdu, kluczyki do niego przekazał swojemu koledze, który miał zainstalować w nim zestaw nagłaśniający. Klucze do samochodu wręczył osobie trzeźwej, nie w celu używania samochodu, a jednie po to aby ten dokonał w jego wnętrzu modyfikacji. Trudno takie zachowanie uznać za lekkomyślność, czy wręcz niedbalstwo. Powyższe zeznania trudno ocenić jako niewiarygodne zarówno z punktu widzenia logiki, jak i doświadczenia życiowego.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i postępowania sądowego nie podano okoliczności na podstawie których można stwierdzić, iż pozostawanie przez M.N. w służbie Policji jest niezgodne z interesem służby, a tym bardziej z jej ważnym interesem. Okoliczność, że Zarząd Niezależnego Związku Zawodowego Policjantów woj. [...] negatywnie ocenił zwolnienie skarżącego ze służby świadczy o tym, że był on cenionym policjantem także po zdarzeniu. Oznacza to, że w sprawie nie została spełniona przesłanka "ważnego interesu służby" uzasadniająca zwolnienie M.N. ze służby w Policji.

Autor skargi kasacyjnej argumentując zarzut naruszenia art. 79 K.p.a. podał, że w dniach 11 i 12 lutego 2014r. byli przesłuchiwani świadkowie [...] jako jedyny bezpośredni świadek zdarzenia oraz [...], którzy przybyli na miejsce bezpośrednio po zdarzeniu i byli kluczowymi świadkami w postępowaniu. Obecność skarżącego lub jego pełnomocnika w trakcie czynności przesłuchania świadków pozwoliłaby rzucić inne światło na całe zdarzenie, co miałoby wpływ na treść udzielonych przez nich odpowiedzi. Skutkowało to jednostronnością i przeprowadzonego przesłuchania, a tym samym pozbawieniem strony prawa do przedstawienia wobec świadków jej wersji przebiegu zdarzenia.

W ocenie skarżącego kasacyjnie, powyższa okoliczność stanowiła rażące naruszenie zasady postępowania administracyjnego określonej w art. 10 § 1 K.p.a., gdyż niezapewnienie stronie udziału w przesłuchaniu świadków jest jednoznaczne z niezapewnieniem czynnego udziału w tym stadium postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie, M.N. jako podstawę skargi kasacyjnej wskazał art. 174 pkt 1 P.p.s.a. tj. naruszenie prawa materialnego mimo, że niektóre z powołanych w niej przepisów stanowiły przepisy postępowania, a więc podstawę określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Powyższa nieprawidłowość pozostawała jednak bez wpływu na możliwość rozpoznania środka zaskarżenia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (błędnie określonego jako art. 156 § 3 K.p.a.), art. 16 K.p.a. stwierdzić należy, iż jest nietrafny. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Drugi z przepisów zawiera w swej treści zasadę trwałości decyzji ostatecznych oraz zasadę sądowej kontroli decyzji ostatecznych. Wyjaśnić należy, iż przyczyna nieważności określona w art. 156 §1 pkt 3 K.p.a. to tzw. res iudicata. Zasada ta dotyczy także decyzji o umorzeniu postępowania. Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie res iudicate, istotne znaczenie ma ustalenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia między tymi samymi stronami. Tożsamość sprawy zachodzi w przypadku, gdy w prowadzonym postępowaniu występują te same podmioty , dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym, w stosunku do postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Przy czym tożsamość przedmiotową należy rozumieć szerzej niż tylko jako przedmiot sprawy. Chodzi w tym wypadku zarówno o identyczny przedmiot nowej sprawy w stosunku do sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej, jak i o tożsamość stanu prawnego tej sprawy przy niezmienionych jej okolicznościach faktycznych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo zaaprobował stanowisko organu, który uznał, że przesłanka podana w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. w niniejszej sprawie nie występuje. Zasadnie wskazał, że sprawa zwolnienia M.N. ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji zakończona decyzją Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 30 stycznia 2014r. o umorzeniu postępowania nie jest tożsama z rozpoznawaną sprawą dotyczącą zwolnienia wyżej wymienionego z tej służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 tej ustawy. Obie sprawy różnią podstawy prawne postępowania dotyczącego zwolnienia policjanta ze służby w Policji. W pierwszej z nich badano oczywistość popełnienia przez niego czynu o znamionach przestępstwa, zaś w drugiej rozważano, czy ważny interes służby wymaga jego zwolnienia. Zauważyć należy, iż autor skargi kasacyjnej stawiając powyższy zarzut nie dostrzegł, że obie podane podstawy zwolnienia są samodzielne i nie można ich łączyć przedmiotowo.

Zamierzonego przez skarżącego kasacyjnie skutku nie mógł odnieść również zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 10 § 1, art. 79 § 1 i 2 K.p.a. Odnosząc się do zarzutu naruszenia powołanych przepisów wyjaśnić należy, że na gruncie przepisu art. 174 pkt 2 P.p.s.a. mowa jest wyłącznie o naruszeniu przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, co oznacza, iż ocena skuteczności zarzutów ich naruszenia jest uzależniona od wyszczególnienia przez wnoszącego skargę kasacyjną naruszonych - jego zdaniem - przepisów postępowania sądowego, a nie przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem orzeczenie sądu, a nie akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. Działanie sądu administracyjnego podlega regulacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Z tego punktu widzenia istotne jest zatem, aby skarżący zawarł w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów, które mogły być i były stosowane przez sąd pierwszej instancji w procesie orzekania. Rolą sądu administracyjnego, rozstrzygającego w granicach sprawy i na podstawie akt sprawy jest bowiem przeprowadzenie procesu kontroli działania organu administracji z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Proces ten obejmuje: kontrolę rekonstrukcji i zastosowania przez organy administracji publicznej norm proceduralnych określających prawne wymogi ustalania faktów; kontrolę sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym kontroli ich wykładni i zastosowania; przez pryzmat zaś przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie uzasadnienia decyzji administracyjnej, kontrolę konkretnego sposobu ustalenia w konkretnej sprawie faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia (por. L. Leszczyński, Orzekanie przez sądy administracyjne a kontrola wykładni prawa, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2010, nr 5 - 6, s. 267 i n.). Sąd administracyjny "stosuje" więc przepisy regulujące bieg postępowania przed organami administracji publicznej w tym sensie, w jakim stanowią one, jako normy dopełnienia, wzorzec kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej.

Wskazana ułomność w sposobie skonstruowania przywołanego zarzutu skargi kasacyjnej nie czyniła jednak niemożliwym jego merytorycznego rozpoznania. W tym względzie należy odwołać się także do stanowiska prezentowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09. Z analizy treści tego zarzutu wynika, że skarżący kasacyjnie nie podziela stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uznał, że uchybienie organu polegające na niepowiadomieniu strony i jej pełnomocnika o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania niektórych świadków nie miało jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy.

Zauważyć należy, iż zgodnie z powołanym wyżej art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak zredagowana podstawa skargi kasacyjnej oznacza, że nie każde naruszenie przepisów postępowania może być podstawą jej uwzględnienia lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie niezbędne było zatem rozważenie, czy naruszenie przez organ przepisu art. 79 § 1 i 2 K.p.a. miało charakter istotny. Z akt sprawy wynika, że organ nie zawiadomił skarżącego ani jego pełnomocnika o miejscu i terminie przeprowadzania dowodu ze świadków, których termin przesłuchania wyznaczył na 11 i 12 lutego 2014r. W dniu 19 lutego 2014r. przesłuchał M.N. w obecności jego pełnomocnika. Następnie organ pismem z dnia 11 marca 2014 r. powiadomił skarżącego i jego pełnomocnika o miejscu i terminie przesłuchania kolejnych świadków, w którym mimo zawiadomienia nie uczestniczyli. W dniu 10 kwietnia 2014 r. skarżący oraz jego pełnomocnik zapoznali się z aktami prowadzonego postępowania i nie zgłosili żadnych uwag i wniosków dowodowych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 79 § 1 i 2 K.p.a. prawidłowo uznał, że uchybienie to mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy w przypadku, gdyby M.N. przypisano czyn polegający na kierowaniu pojazdem w stanie nietrzeźwości. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego ze służby wydano w oparciu o niekwestionowaną wersję zdarzeń, tj. fakt podróżowania przez skarżącego należącym do niego samochodem w stanie nietrzeźwości wraz z nietrzeźwym M.S. Organy Policji stwierdziły, że tego rodzaju zachowanie naruszało ważny interes służby. Autor skargi kasacyjnej stawiając zarzut naruszenia omawianego przepisu podał, że świadkowie przesłuchani w dniach 11 i 12 lutego 2014 r. byli na miejscu zdarzenia, nie wskazał jednak jakie okoliczności na skutek zadawanych przez M.N. i jego pełnomocnika pytań mieliby oni potwierdzić. Ograniczył się do wskazania, że ich obecność "pozwoliłaby rzucić inne światło na całe zdarzenie, co miałoby wpływ na treść udzielonych odpowiedzi" przez świadków. Z tych względów przyjąć należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie uznał, że naruszenie przez organ art. 79 § 1 i 2 K.p.a. nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie nie stanowiło ono również naruszenia art. 10 § 1 K.p.a.

Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie stwierdzić należy, iż jest on bezzasadny. Zwolnienie policjanta ze służby na podstawie powołanego przepisu wymaga wykazania przez organ, że zastosowanie instytucji przewidzianej w tym przepisie było niezbędne z uwagi na "ważny interes służby". Omawiana ustawa nie definiuje pojęcia "ważny interes służby". W orzecznictwie przyjmuje się, że przy odczytywaniu treści tego zwrotu należy sięgnąć do przepisów określających cele i zadania Policji oraz szczególny status policjantów oraz , że w rachubę może wchodzić jedna realnie istniejąca przyczyna albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z ważnym interesem tej formacji, a zatem że dla dobra Policji, z przyczyn pozamerytorycznych, nie powinien on tej służby kontynuować.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 cyt. ustawy do podstawowych zadań tej formacji, należy w szczególności ochrona mienia oraz życia i zdrowia ludzi, a także zapobieganie łamaniu prawa, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie sprawców czynów zabronionych. Niewątpliwie realizacja tak ważnych zadań wymaga, aby policjantami były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz zdolne fizycznie i psychicznie do służby w tej formacji. W świetle art. 25 ust. 1 omawianej ustawy służbę w Policji mogą pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii. Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują policjanta jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Każdy kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji musi zdawać sobie z tego sprawę. Składa on ślubowanie, w którym zobowiązuje się między innymi do godnego zachowania w służbie i poza nią oraz należytej dbałości o dobro formacji, do której przystępuje. Musi mieć świadomość tego, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z przywilejami ale i z pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Oznacza to, że policjant powinien zawsze mieć wzgląd na to, aby swoim postępowaniem umacniać powagę i zaufanie do formacji w której pełni służbę i unikać wszelkich sytuacji, które godziłyby w dobre imię Policji.

W sprawie jest niesporne, że policjanci M.N. i [...] poruszali się po drodze publicznej samochodem pierwszego z nich będąc w stanie nietrzeźwości i doprowadzili do wypadku, w wyniku którego [...] doznał obrażeń ciała. Tego rodzaju zachowanie niezależnie od tego kim był kierujący godziło w dobre imię Policji i interes służby. Policjant M.N. utracił przymiot niezbędny do wykonywania służby, jakim jest "nieskazitelność charakteru". Powyższa sprawa została szeroko nagłośniona w mediach, a jej negatywny wydźwięk podważył zaufanie społeczne do całej formacji. Argumentacja przedstawiona przez skarżący kasacyjnie zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i postępowania sądowoadministracyjnego wskazuje, że starał się on bagatelizować znaczenie powyższych okoliczności, oczekując na zapewnienie ochrony wyłącznie własnego interesu prawnego. Twierdzenie M.N., że z uwagi na ilość wypitego alkoholu spał, nie oznacza, że w sprawie nie zaistniała przesłanka "ważnego interesu służby".

Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo przyjął, iż w rozpoznawanej sprawie organy Policji w dostateczny sposób wykazały, że przesłanka z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji została spełniona i zwolnienie M.N. z uwagi ważny interes służby było uzasadnione.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 209 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490).