Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 189/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lipca 2011 r. sprawy ze skargi B. H. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Kędzierzyna – Koźla z dnia [...],nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej stanowiła decyzja Wojewody Opolskiego z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla z dnia [...], znak [...], odmawiającą wymeldowania M. H. z miejsca pobytu stałego w K. przy ul. [...].

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Wnioskiem z dnia 7 maja 2010 r. B. H. zwrócił się do Urzędu Miasta w Kędzierzynie- Koźlu o wymeldowanie byłej żony M. H. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego położonego w K. przy ul. [...]. Uzasadniając przedmiotowy wniosek wskazał, że jego żona wyprowadziła się z ich wspólnego mieszkania przy ul. [...] i zamieszkała w K. przy ul. [...]. Wyjaśnił, że mieszkanie jest jego własnością, gdyż nabył je aktem notarialnym z dnia [...] przed zawarciem w dniu 11 sierpnia 1990 r. związku małżeńskiego. Ponadto dodał, że wyrokiem rozwodowym z dnia [...] Sąd Okręgowy w Opolu rozwiązał związek małżeński bez orzekania o winie. Sąd nie orzekł w sprawie korzystania stron z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w K.

Zawiadomieniem z dnia 7 maja 2010 r. organ zawiadomił M. H. i B. H. o wszczęciu postępowania o wymeldowanie.

W piśmie z dnia 31 maja 2010 r. M. H. złożyła oświadczenie, w którym wyjaśniła, że w czasie trwania związku małżeńskiego uczestniczyła w kosztach remontów, modernizacji, zakupu wyposażenia i sprzętów do mieszkania przy ul. [...] w K. Podniosła, że B. H. stworzył w domu bardzo niekorzystną atmosferę, stosując przemoc domową (szydził, ubliżał przy dzieciach, upokarzał, groził). Dlatego opieki materialnej i lokalowej udzielili jej rodzice przyjmując do lokalu przy ul. [...], gdzie przebywa czasowo. Mieszkania przy ul. [...] nie opuściła dobrowolnie, została wyrzucona i zmuszona do wyprowadzenia się. Dodała, że po opuszczeniu lokalu przebywa w nim codziennie, ponieważ mieszkają w nim synowie, z którymi utrzymuje stały kontakt, wozi im obiady, przygotowuje posiłki, oraz wykonuje różne czynności opiekuńczo- wychowawcze. Stara się to czynić pod nieobecność B. H., aby nie narażać się na szykany z jego strony. Podniosła, że nosi się z zamiarem na drodze sądowej dochodzić swoich praw do korzystania z mieszkania i planuje zamieszkać w nim, gdy sytuacja domowa na to pozwoli. Ponadto dodała, że w przedmiotowym lokalu posiada sprzęty gospodarstwa domowego i osobiste rzeczy.

Z kolei w oświadczeniu z 16 czerwca 2010 r. B. H., wskazał, że w czerwcu 2009 r. jego była żona wyprowadziła się dobrowolnie do lokalu przy ul. [...] w K., w którym przebywa stale. Z mieszkania tego wychodzi do pracy i tam wraca, śpi, przygotowuje posiłki, zaprasza synów w odwiedziny. Ponadto dodał, że w mieszkaniu przy ul. [...], nie pozostawiła rzeczy osobistych i sprzętu gospodarstwa domowego, jak również nie przywoziła synom codziennie obiadów.

W toku postępowania organ przesłuchał świadków. Świadek T. H., syn stron, zeznał, że matka wyprowadziła się z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w K. rok temu. Rzeczy zabierała z lokalu systematycznie i na dzień dzisiejszy nie posiada w mieszkaniu rzeczy osobistych. Przychodziła do mieszkania w celu odwiedzin tj. kilka razy w miesiącu. Dodał, źe w ostatnim okresie ojciec zmienił zamki w drzwiach wejściowych i matka nie ma możliwości wejścia do lokalu.

Świadek M. Ż., sąsiadka stron zameldowana w lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. zeznała, że widuje M. H. na klatce schodowej.

Świadek L. T., sąsiadka stron z lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. zeznała, że widuje wymienioną, gdy przyjeżdża do swojego lokalu mieszkalnego, lecz stale w nim nie mieszka. Czasami przywozi zupy dzieciom.

Świadek A. W., znajoma M. H., wskazała, że ostatni raz widziała stronę w jej lokalu mieszkalnym dnia 7 lipca 2010 r. Widuje ją kilka razy w tygodniu wchodzącą lub wychodzącą ze swojego lokalu mieszkalnego, ale nie stwierdziła, aby wychodziła do pracy z przedmiotowego lokalu i do niego wracała. Natomiast widziała jak wnosi menażki. Wie, że są wymienione zamki w drzwiach wejściowych mieszkania. Około dwóch tygodni temu słyszała awanturę w mieszkaniu. M. H. wychodziła z mieszkania zapłakana.

W dniu 8 lipca 2010 r. M. H. złożyła zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej w Kędzierzynie-Koźlu o popełnieniu przestępstwa przez jej byłego męża- B. H., który wymienił zamki w drzwiach wejściowych i nie przekazał jej kluczy, a tym samym uniemożliwił jej wejście do mieszkania przy ul. [...] w K., wnosząc o wszczęcie postępowania mającego na celu umożliwienie swobodnego korzystania z lokalu mieszkalnego.

Pismem z dnia 15 września 2010 r. sygn. akt [...] Prokuratura poinformowała organ, że postanowieniem z dnia [...] odmówiono wszczęcia postępowania przygotowawczego w sprawie uniemożliwienia M. H. korzystania z mieszkania w K. przy ul. [...], z uwagi na brak znamion czynu zabronionego z art. 191 par. 1 kk.

Przesłuchana świadek S. H. zeznała, że M. H. nie mieszka w spornym lokalu od września 2009 r. Posiadała dostęp do przedmiotowego lokalu i przychodziła do niego, nigdy nie utrudniano jej dostępu do mieszkania. Ostatni raz była w mieszkaniu 9 lipca 2010 r.

Przesłuchana jako strona, uczestniczka M. H. potwierdziła fakt odmowy wszczęcia postępowania przygotowawczego w sprawie o udostępnienie jej spornego mieszkania. Wskazała, że nosi się z zamiarem złożenia pozwu do Sądu. Ponadto dodała, że zamierza nadal korzystać z mieszkania z uwagi na fakt zamieszkiwania w nim synów. Obecnie mieszka i jest zameldowana na pobyt czasowy w mieszkaniu rodziców.

Przesłuchany jako strona B. H. zeznał, że M. H. od czerwca 2009 r. mieszka w lokalu przy ul. [...] w K. i od tego czasu nie powróciła do mieszkania w stałym miejscu zameldowania. Nie posiada w lokalu tym rzeczy osobistych ani materialnych.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Prezydent Miasta Kędzierzyna-Koźla, odmówił wymeldowania M. H. z pobytu stałego w K. przy ul. [...].

Uzasadniając decyzję organ przywołał przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wyjaśniając, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponda trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wskazał, że organ prowadzący sprawę o wymeldowanie nie ma potrzeby badać uprawnień do przebywania w konkretnym lokalu osoby wymeldowanej, jednie musi ustalić, czy opuściła ona miejsce pobytu bez wymeldowania się. Na opuszczenie "miejsca pobytu" składają się dwa elementy, które muszą występować łącznie, przebywanie w sensie fizycznym oraz zamiar stałego pobytu. Powołując się na orzeczenie NSA organ wywodził, że "opuszczenie" dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy ma ono charakter trwały i jest dobrowolne oraz, gdy wynika z własnej woli tej osoby, zaś sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet regularnych okresów nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają do automatycznego stwierdzenia opuszczenia miejsca zameldowania w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. W konkluzji organ uznał, że nie nastąpiło trwałe opuszczenie przedmiotowego lokalu przez M. H.

We wniesionym odwołaniu B. H. domagał się uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia, co do istoty sprawy, tj. wymeldowania M. H. z lokalu przy ul. [...] w K., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez niedokonanie wymeldowania M. H. z adresu przy ul. [...] w K., pomimo wystąpienia wszystkich przesłanek ku temu i niedopełnienia tego obowiązku przez nią samą;

- art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez niestosowanie zasady praworządności w wydaniu decyzji administracyjnej, co było wynikiem niepełnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz wydanie decyzji bez uwzględnienia całości okoliczności ustalonych w toku postępowania wyjaśniającego;

- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez sporządzenie niezgodnego z prawem uzasadnienia decyzji, a w szczególności poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Wojewoda Opolski, decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy w postępowaniu administracyjnym w sprawie wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego uzależnione jest od uprzedniego, dokładnego ustalenia, czy osoba ta dobrowolnie i trwałe opuściła lokal. Postępowanie takie wymaga zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozważenia i oceny w myśl zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Wywodził, że obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia, bowiem realizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządów terytorialnych. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu, polegające na obowiązku meldunkowym lub też poprzez rozstrzygnięcia zastępowały takie czynności (art. 8 ust. 2, 15 ust. 2 i 47 ust. 2 ustawy). Organ odwoławczy dodał, że zameldowanie lub wymeldowanie jest czynnością materialno-techniczną polegającą na rejestracji stanu faktycznego.

Ewidencja ludności gromadzi dane o miejscu faktycznego zamieszkiwania i pobytu osób, nie rozstrzyga spraw życiowych, bytowych i majątkowych, i dlatego nie są one przedmiotem decyzji organu odwoławczego.

Podtrzymując stanowisko organu pierwszej instancji, wywodził, że z przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynika, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się nie można rozpatrywać jednak w oderwaniu od art. 8 ust 2 cytowanej ustawy, który wskazuje, iż za okoliczność uzasadniającą zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące uważa się, w szczególności "pobyt związany z kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych". Przytaczając art. 7 ust. 1 ustawy wskazał, że pojęcie pobytu czasowego, to "przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem". Podniósł, że badając zasadność wniosku o wymeldowanie organ zobligowany jest ustalić, czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego, przy czym przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dlatego organ zobligowany był ustalić, czy M. H. opuściła lokal położony w K. przy ul. [...] i przeniosła swoje sprawy życiowe w inne miejsce pobytu, oraz czy opuszczenie miało charakter trwały i było dobrowolne.

Następnie organ odwoławczy odwołał się do zeznań świadków słuchanych w sprawie i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła przesłanka trwałego opuszczenia miejsca stałego zameldowania, w odniesieniu do M. H. można mówić co najwyżej o nieprzebywaniu w miejscu pobytu stałego, co jednak nie jest równoznaczne z opuszczeniem tego miejsca w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Przez opuszczenie lokalu rozumie się bowiem trwałe zaniechanie jego posiadania i dobrowolne wyprowadzenie się w inne miejsce pobytu.

Z materiału dowodowego wynika, iż M. H. nie przebywa w przedmiotowym lokalu ze względów rodzinnych. Od dnia 1 czerwca 2010 r. posiada zameldowanie na pobyt czasowy przy ul. [...] w K. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące uważa się w szczególności pobyt związany ze sprawami rodzinnymi. Powyższe uniemożliwia więc wymeldowanie M. H. z miejsca stałego pobytu. Charakter pobytu czasowego prowadzi bowiem do wniosku, iż wymieniona okoliczność jest przemijająca, a termin jej ustania jest możliwy do umiejscowienia w czasie z uwagi na zakończenie leczenia – 28 kwietnia 2015 r., Jeżeli po tym terminie M. H. nie wróci do miejsca pobytu stałego wówczas B. H. będzie mógł wystąpić z ponownym wnioskiem o wymeldowanie jej.

Ponadto Wojewoda wskazał, że w czasie trwania zameldowania osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy, nie można kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować, na potrzeby postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego.

Na powyższą decyzję skargę do WSA w Opolu wniósł B. H. domagając się jej uchylenia w całości. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.:

- art. 9 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ,

- art. 86 K.p.a. poprzez uznanie faktów podniesionych przez M. H. za udowodnione jedynie na podstawie "pisemnych wyjaśnień" zawartych w piśmie z dnia 31 maja 2010 r., a zatem z pominięciem wszystkich przesłanek formalnych dotyczących przesłuchania strony,

- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez sporządzenie niezgodnego prawem uzasadnienia decyzji, a w szczególności poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności mocy dowodowej;

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj:

- art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez niedokonanie wymeldowania M. H. z adresu przy ul. [...] w K., pomimo wystąpienia wszystkich przesłanek i nie dopełnienia tego obowiązku przez samą M. H.;

- art. 8 ustawy poprzez błędną subsumcję stanu faktycznego do podstawy prawnej i przyjęcie, że przeprowadzenie się M. H. do lokalu przy ul. [...] na okres do 28 kwietnia 2015 r. ma charakter czasowy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski, podtrzymując w całości argumentację i wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w razie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku takich uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a, skarga podlega oddaleniu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Wskazany akt prawny przewiduje ewidencjonowanie przez właściwe organy miejsca pobytu osób, nakładając na nie obowiązek meldunkowy. Obowiązek ten polega, zgodnie z art. 4 tej ustawy, m.in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, jak i na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Regulacja ta wyraża funkcję, jaką spełnia ewidencja ludności, będąca instytucją służącą do odzwierciedlenia stanu faktycznego i jednocześnie jest źródłem informacji o rzeczywistym miejscu pobytu konkretnej osoby, jak również charakteru tego pobytu. O zameldowaniu przesądza zatem stan faktyczny, polegający na rzeczywistym zamieszkiwaniu danej osoby pod określonym adresem.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do tego, uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek tj.: faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza zatem o stałym jego charakterze. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności. Bez znaczenia przy tym w świetle art. 6 ust. 1 ustawy pozostaje fakt, iż przebywanie w oznaczonym miejscu przerywane jest okresami czasowej nieobecności, skoro dana osoba wyraża zamiar stałego w nim przebywania.

Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie jest aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, charakteru tego pobytu, bądź jego ustania w dotychczasowym miejscu, służącym zbieraniu i aktualizowaniu danych o miejscu pobytu osób fizycznych, zgodnie z rzeczywistym i aktualnym stanem faktycznym. Dokonywane jest ono zazwyczaj w drodze czynności materialno – technicznej, która to nie ma cech aktu administracyjnego i nie kończy postępowania w konkretnej sprawie.

Podstawę prawną wymeldowania osoby z pobytu stałego bez jej wyraźnego oświadczenia woli o dokonaniu wymeldowania stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stosownie do powołanej regulacji jedyną przesłanką wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca, w którym była zameldowana na pobyt stały. Przesłanka ta zostaje spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przejściowa nieobecność w miejscu stałego zameldowania, nie może bowiem prowadzić do automatycznego stwierdzenia, iż doszło do opuszczenia miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Uwzględniając zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe określonej w art. 6 ustawy definicji "pobytu stałego", przyjąć należy, iż stanowiące hipotezę przepisu art. 15 ust. 2 ustawy "opuszczenie miejsca pobytu stałego" nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego.

Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma natomiast to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności ( por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, System Informacji Prawnej LEX nr 50123; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05, System Informacji Prawnej LEX nr 192912; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, System Informacji Prawnej LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72).

W rezultacie opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie odpowiedniego w tym zakresie oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby.

Stosownie do powyższego, postępowanie w sprawie dokonania wymeldowania, w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy, wymaga zatem ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Ocena stanu faktycznego winna tym samym dotyczyć, tak kwestii faktycznego opuszczenia lokalu, jak i woli zameldowanego odnoszącej się do przebywania w miejscu zameldowania na pobyt stały. Zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, tj. zamiar innego zlokalizowania centrum życiowego przez osobę, jest natomiast możliwy do ustalenia w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu, cel i przyczynę opuszczenia miejsca pobytu stałego.

Ustalenie istotnych z punktu widzenia art. 15 ust. 2 ustawy materialnych przesłanek wymeldowania następuje w postępowaniu administracyjnym, w którym organ przeprowadza postępowanie wyjaśniające na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Jak wyżej podniesiono, postępowanie administracyjne nie ujawniło, aby uczestniczka postępowania podejmowała skuteczne środki prawne umożliwiające jej powrót do mieszkania. Za działania takie nie może być uznane samo złożenie zawiadomienia do prokuratury. Skuteczne skorzystanie przez stronę z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania nie oznacza, tylko formalnego zawiadomienia (zgłoszenia prośby) przez stronę o stosowną ochronę prawną, jeśli za tym nie szły kroki prawne i działania prokuratury. W sprawie brak dowodu, że prokuratura lub inne właściwe organy uznały za bezprawne działanie dysponenta lokalu, B. H. Przedstawione przez skarżącą postępowanie jej byłego męża (przemoc domowa, awantury), które w jej ocenie utrudniało dostęp do nie mieszkania, nie zostało w żaden sposób udowodnione. Okoliczności takiej w żaden sposób nie potwierdzają dowody zgromadzone przez organy w toku postępowania wyjaśniającego, jak również strona nie wskazała w tym zakresie jakichkolwiek dalszych dowodów.

Należy też podkreślić, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy także uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana pomimo opuszczenia go wbrew swojej woli nie podjęła skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania. Tym samym brak skorzystania z tych środków, bądź ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymywania fikcji meldunkowej. W takiej sytuacji sama wola strony dalszego zamieszkiwania w lokalu nie jest wystarczająca do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu.

Podzielić zatem należy zarzuty skarżącego tak co do naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 15 ust. 2 i art. 8 ustawy), jak i przepisów postępowania (art. 86 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a.), co zdaniem sądu było wynikiem braków postępowania dowodowego. Te braki doprowadziły w konsekwencji do uchybienia zasadom dowodzenia z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a.

Należy podkreślić, że stosownie do zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 6,7 i 8 K.p.a. organy administracji publicznej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa i prowadzić postępowanie w taki sposób, aby zostały wyjaśnione istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.

Niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy stanowi takie naruszenie przepisów postępowania, które obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji.

Dlatego na gruncie rozpoznawanej sprawy trzeba zważyć, że organy co najmniej przedwcześnie orzekły o braku podstaw do wymeldowania uczestniczki postępowania, uznając, że nie zachodzą przesłanki ustawowe.

Dla oceny dobrowolności opuszczenia przez stronę miejsca stałego zameldowania i trwałości tego stanu zasadnicze znaczenie ma prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Na pozór obszerny materiał dowodowy sprawy, opisany w orzeczeniu odwoławczym przez wyliczenie podjętych czynności procesowych, w tym przesłuchania świadków i stron, nie został poddany analizie na gruncie art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Trzeba zważyć, że organy nie oceniały w ogóle braku działań uczestniczki w zakresie dopuszczenia do współposiadania mieszkania, którego nie została pozbawiona ani wyrokiem rozwodowym, ani np. orzeczeniem o eksmisji.

Straciły organy z pola widzenia zapisy art. 8 ust. 1 ustawy, nie badając jakie okoliczności uzasadniały zameldowanie na pobyt czasowy 1 czerwca 2010 r. przy ulicy [...]. Przy tym okoliczności te art. 8 ust. 1 w pkt 1-4 podaje tylko przykładowo, co wynika z użytego zwrotu "w szczególności".

Sąd nie podziela natomiast ani zarzutu skarżącego co do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. przez brak zawieszenia postępowania, ani wywodów Wojewody, co do konieczności swoistego "zawieszenia" sprawy o wymeldowanie z pobytu stałego do czasu upływu meldunku czasowego.

Po pierwsze art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. dotyczy zawieszenia sprawy do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez inny organ lub sąd i to w zakresie zagadnienia wstępnego. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie chodzi o ten sam organ, Prezydenta Kędzierzyna–Koźla, tą samą stronę i te same okoliczności faktyczne, które po prawidłowej analizie wskazują na taki, a nie inny charakter pobytu pod danym adresem. W tej mierze sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 19 marca 1981 r., sygn. akt SA 314/81, opubl. ONSA 1981, z.1, poz.24 i pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z 4 lipca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 772/07, opubl. LEX 364653.

Dlatego cytowane przez Wojewodę Opolskiego inne orzeczenia sądów administracyjnych, w tym NSA w sprawie II OSK 1612/08 i WSA w Opolu w sprawie II SA/Op 255/04, nie mogą mieć w sprawie wprost odniesienia, gdyż dotyczyły zupełnie innego stanu faktycznego sprawy, w szczególności zameldowania na pobyt czasowy w innej miejscowości niż dotychczasowy adres pobytu stałego.

Reasumując w razie wątpliwości, co do charakteru pobytu, organ administracji państwowej nie może ograniczać się do przyjęcia oświadczenia osoby zainteresowanej, co do jej zamiaru, gdyż w przeciwnym wypadku dopuści do sytuacji, iż osoba wobec której wszczęte zostało postępowanie w sprawie wymeldowania z pobytu stałego zniweczy to postępowanie administracyjne przez fikcyjne, czasowe zameldowywanie się w różnych miejscach lub w jednym miejscu na dłuższy okres.

Dlatego z mocy art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c P.p.s.a. oraz art. 135 P.p.s.a. należało uchylić decyzje organów obu instancji.

Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku uzasadnia przepis art. 152 P.p.s.a.

Sąd nie orzekł pomimo uwzględnienia skargi o zasądzeniu od organu na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania, gdyż pomimo stosownego pouczenia w zawiadomieniu o rozprawie (k-17) koszty takie nie zostały zgłoszone do chwili zamknięcia rozprawy. Zgodnie z art. 210 § 1 P.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata lub radcy prawnego sąd powinien pouczyć o skutkach nie zgłoszenia wniosku w powyższym terminie, przy czym w rozpatrywanej sprawie takie pouczenie przed wstąpieniem pełnomocnika z wyboru zostało stronie doręczone.

Dlatego koszty postępowania określone w art. 205 § 2 nie zostały zasądzone skarżącemu od organu w trybie art. 200 P.p.s.a.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych zważań. Dodatkowo tylko należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne nie może ograniczać się do chronologicznego przedstawienia czynności procesowych podjętych przez organy w toku postępowania. Uzasadnienie faktyczne powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, wskazanie dowodów na których się oparł i wskazanie przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Jest to bardzo ważny element uzasadnienia decyzji.

Kontrola sądowa aktu administracyjnego polega bowiem między innymi na analizie tekstu uzasadnienia sporządzonego przez organ. Sąd nie może domyślać się ani zakładać, że organ dany dokument, zeznanie lub inny środek dowodowy przyjął za dowód albo odmówił mu wiarygodności.