Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1801/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 58
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Bożek, Sędzia WSA Irena Kudiura, Asesor WSA Danuta Dopierała (spr.), Protokolant Joanna Pietraś-Skobel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A.G. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 8 maja 2007 r. (data nadania pocztowego) wniesionej przez panią A.G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z [...] kwietnia 2007 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu opłat za używanie lokalu mieszkalnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 14 listopada 2006 r. (data wpływu do organu) pani A.G. zwróciła się do Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z wnioskiem o umorzenie odsetek w kwocie [...] zł od zaległości z tytułu użytkowania lokalu mieszkalnego położonego w M. na Osiedlu [...].

Motywując wniosek Zainteresowana wskazała, iż pomimo regularnego uiszczania opłat za zajmowany lokal mieszkalny, stan jej konta – zgodnie z wydrukiem z 1 lipca 2006 r. - wykazał zadłużenie w kwocie [...] zł oraz odsetki od przedmiotowej należności w kwocie [...] zł. Zaznaczyła, iż już 4 kwietnia 2006 r. zwróciła się z pismem do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (dalej: WAM) o rozliczenie zużycia wody wg stanu liczników oraz wyjaśnienie przyczyn powstania zaległości. Dopiero jednak 6 listopada 2006 r. dowiedziała się, że "z konta wyksięgowano jednorazowo kwotę [...] zł, zaksięgowane na nim mylnie wpłaty z tytułu zadłużenia na zdanej kwaterze w bloku [...].". Stwierdziła, iż poczuwa się do obowiązku uregulowania powstałej w ten sposób niedopłaty jednak, zważywszy, że przez niemal rok nie była w stanie ustalić przyczyny zadłużenia, a WAM nie poinformował jej o dokonaniu operacji jednorazowego wyksięgowania, wnioskuje o umorzenie naliczonych odsetek w kwocie [...] zł. Dodatkowo zaznaczyła, iż 10 listopada 2006 r. dokonała wpłaty pierwszej części zaległości w wysokości [...] zł. Ze względu na ciężką sytuację materialną, pozostałą kwotę w wysokości [...] zł, była zmuszona pożyczyć i dokona jej wpłaty 13 listopada 2006 r.

Pismem z 30 listopada 2006 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S. zwrócił się do Strony o uzupełnienie złożonego wniosku o szczegółowe informacje potwierdzające wystąpienie przesłanek, o których mowa w § 2 ust. 1 albo w § 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2004 r. nr 245, poz. 2460), dokumenty potwierdzające trudną sytuację finansową i mieszkaniową Wnioskodawczyni oraz dokumenty potwierdzające informacje podane we wniosku.

W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] stycznia 2007 r. nr [...] Dyrektor Regionalnego Oddziału Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S., działając na podstawie art. 19a ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r., nr 41, poz. 398 ze zm.) w związku z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2004 r. nr 245, poz. 2460), odmówił pani A.G. umorzenia należności pieniężnych w wysokości [...] zł stanowiących odsetki z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich za zajmowany lokal mieszkalny w M.

Przedmiotowa decyzja została doręczona w trybie art. 43 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w dniu 18 stycznia 2007 r.

W motywach orzeczenia organ wskazał, iż mimo wezwania do uzupełnienia wniosku z 14 listopada 2006 r., Zainteresowana w ustalonym terminie nie przedstawiła dokumentów uzasadniających umorzenie należności na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 i 5 ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. Organ zauważył, iż zgodnie z treścią powołanego przepisu umorzenie należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej może nastąpić w przypadku, gdy egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika. Stosownie do postanowień § 2 ww. rozporządzenia, należności pieniężne WAM mogą być umorzone w przypadku całkowitej ich nieściągalności. Taka sytuacja ma miejsce, gdy dłużnik nie posiada majątku, którego wartość przewyższa oczywiste koszty egzekucyjne.

Organ wskazał, iż Zainteresowana zajmuje lokal o powierzchni całkowitej [...] m² i powierzchni użytkowej [...] m² na podstawie umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] z dnia [...] lutego 1997 r. Na dzień 1 lipca 2006 r. odsetki, o których umorzenie zwróciła się pani A.G. wynosiły [...] zł. Jednocześnie organ zaznaczył, iż 15 listopada 2006 r. Strona dokonała wpłaty w wysokości [...] zł, która pokryła należność główną oraz część odsetek w wysokości [...] zł. Na dzień 30 listopada 2006 r. zadłużenie na koncie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich za zajmowany lokal wynosiło [...] zł i kwotę tę stanowiły odsetki. Organ zaznaczył również, iż z posiadanych przez niego informacji wynika, że Wnioskodawczyni otrzymuje świadczenie rentowe z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. - Oddział w W..

W cenie organu - biorąc pod uwagę okoliczności fatyczne i prawne rozpatrywanej sprawy oraz mając na względzie fakt, że Zainteresowana - pomimo wezwania - nie dostarczyła potrzebnych dokumentów – nie można jednoznacznie stwierdzić całkowitej nieściągalności przedmiotowej należności. Umorzenie wnioskowanych zaległości nie może zatem nastąpić z przyczyn zasadniczych.

Końcowo organ zauważył, iż obowiązujące regulacje prawne przewidują możliwość wystąpienia przez dłużnika do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM z uzasadnionym wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie istniejącego zadłużenia w postaci odroczenia terminu płatności należności przysługującej WAM albo rozłożenie jej na dogodne dla dłużnika raty.

Pismem z [...] lutego 2007 r. (data nadania pocztowego – [...] lutego 2007 r.) pani A.G. złożyła odwołanie od ww. decyzji Dyrektora Regionalnego Oddziału Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z [...] stycznia 2007 r.

W uzasadnieniu wskazała, iż przyczyną powstania zaległości jest dowolność w księgowaniu przez organ wpłacanych przez komornika sądowego kwot zajmowanych na poczet należności za zdaną kwaterę, o czym nigdy nie została poinformowana. Nie otrzymała też odpowiedzi na pismo z marca i kwietnia 2006 r., w których zwróciła się o podanie przyczyny powstania zaległości. Wskazała, iż ujemny stan jej konta jest konsekwencją "niechlujnej" pracy osób zatrudnionych w Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, a obowiązkiem zapłaty powstałych odsetek powinien być obarczony pracownik odpowiedzialny za nieprawidłowości powstałe na przedmiotowym koncie. Jednocześnie podkreśliła, że należność główna została pokryta, a jej obecna sytuacja materialna nie pozwala na spłacenie odsetek. Wskazała, iż z przyznanej jej renty, po dokonaniu potrąceń przez komornika pozostaje kwota [...] zł miesięcznie, przy czym opłata za mieszkanie wynosi [...] zł. Zaznaczyła nadto, iż ma [...] lat, a od niemal 20 lat choruje na [...], ma przy tym problemy z [...]. Nie jest jednak w stanie wykupić leków, stosować koniecznej diety, czy wykonać badań lekarskich z powodu braku środków finansowych.

Kwestionując stanowisko organu zauważyła również, iż w obecnej sytuacji gospodarczej kraju trudno wykazać się aktywnością w stopniu umożliwiającym uiszczenie należności powstałych w wyniku urzędniczej pomyłki. Zdaniem wnioskodawczyni łamane jest jej konstytucyjne prawo do obrony, a wydanie decyzji negatywnej godzi w ochronę jej egzystencji.

Równocześnie zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazała, iż nie otrzymała listu poleconego, ponieważ w tym czasie przebywała poza miejscem zamieszkania.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2007 r. nr [...], Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, działając na podstawie art. 58 i 59 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), § 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2004 r. nr 245, poz. 2460) oraz art. 13 ust. 7 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r., nr 41, poz. 398 ze zm.), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z [...] stycznia 2007 r.

W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, iż w ww. decyzji o odmowie umorzenia odsetek z tytułu opłat za używanie lokalu zawarto prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania. Zaznaczył również, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowej decyzji wynika, że została ona doręczona pełnoletniej córce dłużniczki – pani M.G. – w dniu 18 stycznia 2007 r. W związku z powyższym termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 1 lutego 2007 r., który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy. Natomiast odwołanie zostało złożone 16 lutego 2007 r., a zatem w 29 dniu od daty doręczenia decyzji.

Prezes Agencji wyjaśnił, iż jedyną drogą wiodącą do uniknięcia konsekwencji wynikających z wniesienia środka odwoławczego z uchybieniem ustawowego terminu jest skorzystanie z instytucji przywrócenia terminu. Przywrócić uchybiony termin organ może jednak wyłącznie na prośbę zainteresowanego, w przypadku spełnienia warunków przewidzianych w art. 58 i 59 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy proceduralne ustanawiają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku, dopełnienie wraz z wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był termin. Niespełnienie choćby jednej z nich, przy równoczesnym dopełnieniu innych, przesądza o niedopuszczalności przywrócenia terminu.

Nadto zauważył, iż zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że terminowe dokonanie czynności stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Uprawdopodobnienie braku winy przez osobę zainteresowaną przywróceniem terminu do dokonania czynności polega na uwiarygodnieniu stosowną argumentacją swojej staranności oraz faktu, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła w żaden sposób, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, a sam wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji złożyła dopiero w dniu 16 lutego 2007 r. Zdaniem organu wskazane we wniosku przyczyny uchybienia terminu nie mieszczą się w kryteriach art. 58 k.p.a. i – tym samym - nie mogą stanowić podstawy jego przywrócenia.

W skardze z 8 maja 2007 r. (data nadania pocztowego), wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pani A.G. podniosła, iż powodem niedotrzymania terminu do wniesienia odwołania, był jej pobyt za granicą do 10 lutego 2007 r. Wskazała, iż nie otrzymała żadnej odpowiedzi na kierowane do WAM pisma w sprawie stanu jej konta. Zaznaczyła, że nie została rozstrzygnięta kwestia zasadności naliczenia odsetek, którymi - w jej ocenie - powinna zostać obciążona Agencja Mieszkaniowa Oddział w W.

Zwracając uwagę na swoją trudną sytuację finansową podniosła, że utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł, a rachunki za leki z marca i kwietnia br. wynoszą [...] zł. Podkreśliła konieczność pokrycia kosztów prywatnej wizyty lekarskiej oraz dwukrotnego dojazdu do szpitala położonego w odległości 70 km od domu.

W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Dodatkowo organ zauważył, iż okoliczność przebywania poza miejscem zamieszkania w dacie doręczenia decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM z [...] stycznia 2007 r. nie stanowi przesłanki do uznania braku winy w niezachowaniu terminu do wniesienia odwołania. Nawet gdyby Skarżąca - jak to wynika z jej oświadczenia zawartego w skardze - przebywała za granicą, to fakt ten nie jest zdarzeniem nadzwyczajnym i niespodziewanym, gdyż pobyt za granicą musiał być wcześniej zamierzony przez Skarżącą i winna ona zorganizować odbiór pism kierowanych do niej w taki sposób, który pozwoliłby na dochowanie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Ponadto wskazana przez Skarżącą przeszkoda w zachowaniu przedmiotowego terminu – przebywanie poza miejscem zamieszkania – nie może być uznana za stan uniemożliwiający działanie, skoro ww. decyzję odebrała pełnoletnia córka Skarżącej i pojęła się oddania jej adresatowi. Ponadto Skarżąca nie wykazała, aby do 16 lutego 2007 r. nie miała możliwości nawiązania kontaktu z córką. Jeżeli zaś córka Skarżącej nie poinformowała jej o odebraniu decyzji, to skutki tego zaniedbania obciążają Zainteresowaną.

W piśmie procesowym z 7 lipca 2007 r. Skarżąca podtrzymała zarzuty podniesione w skardze, zaznaczając m.in.: "Przyczynę mojego późniejszego powrotu do domu wyjaśniłam. Podróż mogę odbyć jedynie samochodem, w wystarczająco komfortowych warunkach dla mojego kręgosłupa. Musiałam czekać z tę możliwość, nie jestem oskarżona o ciężkie przestępstwo, nie poczuwam się zatem do konieczności gromadzenia jakichś świadectw, dowodów w sprawie.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżony akt administracyjny, w tym przypadku postanowienie, odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., (z uwagi na jego procesowy charakter), oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd uznał, iż postanowienie to jest zgodne z prawem.

Wśród podstawowych wymogów każdej czynności procesowej mieści się konieczność jej dokonania w określonym terminie. Stosownie do treści art. 129 § 2 k.p.a., mającego zastosowanie w sprawie na podstawie § 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2004 r. nr 245, poz. 2460) wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 19 a ust. 5 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r., nr 41, poz. 398 ze zm.), termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy jest ona ogłaszana ustnie – od dnia jej ogłoszenia. Termin ten jest terminem ustawowym, co oznacza, iż jego przekroczenie - niezależnie od przyczyn - które to spowodowały, skutkuje zgodnie z treścią art. 134 k.p.a. koniecznością stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Czynność dokonana po terminie jest bowiem bezskuteczna, tj. nie może wywołać zamierzonego przez stronę skutku procesowego.

W razie uchybienia terminu do wniesienia przedmiotowego środka zaskarżenia istnieje możliwość jego przywrócenia, przy czym jedynie na zasadach określonych w art. 58 k.p.a. Oznacza to, że przekroczony przez stronę ustawowy termin może być na jej prośbę przywrócony, o ile uprawdopodobni ona, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Prośbę o przywrócenie należy zaś wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie dokonać czynności, dla której był on zakreślony (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.). We wskazanym przepisie ustanowione zostały zatem cztery przesłanki przywrócenia terminu, przy czym tylko łączne ich wystąpienie oznacza dla właściwego organu obowiązek pozytywnego załatwienia wniosku.

Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się - zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu - z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (v. wyrok WSA w Warszawie z 29 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1559/05, LEX nr 227785). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Uchybienie terminu może być przykładowo poczytane jako zawinione przez nią, "jeśli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynności dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć" (v. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz wyd. 7, Wydawnictwo C.H. Beck., W-wa 2005, str. 334). Nie można natomiast poczytać stronie za winę niedopełnienie terminu z powodu niedokonania jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku np. zagrażającego jej zdrowiu lub życiu albo narażającego ją na poważne straty.

Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jak podkreśla się w orzecznictwie, braku winy w zainteresowanego w uchybieniu terminu nie potwierdza jednak np. zwolnienie lekarskie od pracy, bowiem nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Braku winy nie stanowi również nieznajomość prawa oraz wybranie innej drogi obrony interesu prawnego (v. wyrok NSA z 4 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1243/97, wyrok NSA z 29 listopada 1997 r., sygn. akt III SA 101/96).

Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W doktrynie wskazuje się, iż uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. Uprawdopodobnienie jest to zatem czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu (v. Wróbel A. Komentarz do art. 58 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.).

Dokonując oceny braku winy organ administracji publicznej przyjmuje obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy, gwarantując tym samym pewność stosunków procesowych.

Drugą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez osobę zainteresowaną wniosku (prośby) o przywrócenie terminu. W kontekście rozwiązań przyjętych w k.p.a. złożenie prośby oznacza złożenie przez stronę podania, które organ zobowiązany jest rozpatrzyć.

Kolejną, trzecią przesłanką zastosowania omawianej instytucji, jest dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi siedem dni. Terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie można przywrócić wobec wyraźniej dyspozycji art. 58 § 3 k.p.a.

Ostatnią, czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin - wnieść odwołanie. Czynność procesową należy dopełnić nie czekając na przywrócenie terminu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej Sąd zważył, iż niespornym jest, że pani A.G. nie zachowała terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z [...] stycznia 2007 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu opłat za używanie lokalu mieszkalnego. Jak zauważył Prezes Agencji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, czego również nie kwestionuje sama Skarżąca, decyzja ta została skutecznie doręczona pełnoletniej córce Skarżącej - pani M.G. (w trybie art. 43 k.p.a., regulującego tzw. doręczenie zastępcze w przypadku nieobecności osoby w miejscu doręczenia) w dniu 18 stycznia 2007 r. z prawidłowym pouczeniem o przysługującym Zainteresowanej środku zaskarżenia (k. 38 - 36 akt adm.). Zatem, od 18 stycznia 2007 r. należało liczyć 14-dniowy termin do wniesienia przez Skarżącą odwołania do Prezesa Agencji od ww. decyzji merytorycznej, który w tej sytuacji upłynął z dniem 1 lutego 2007 r. Na marginesie zauważyć należy, że w ocenie zachowania terminu do wniesienia odwołania uznaje się za miarodajną datę przyjęcia pisma przez dorosłego domownika, nie biorąc od uwagę tego, czy domownik wywiązał się z obowiązku doręczenia adresatowi pisma w odpowiednim czasie (v. wyrok NSA z 22 marca 2000 r., I SA/Lu 1731/98 nie publ.). Jak wynika z akt sprawy, środek zaskarżenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia Skarżąca złożyła dopiero w dniu 16 lutego 2007 r. (data nadania pocztowego – k. 39 akt admin). Zwracając się z żądaniem przywrócenia uchybionego terminu Zainteresowana stwierdziła: "nie otrzymałam listu poleconego, ponieważ byłam w tym czasie poza miejscem zamieszkania.".

W ocenie Sądu, w świetle zaprezentowanego powyżej stanowiska doktryny i orzecznictwa odnośnie przesłanek zasadności wniosku o przywrócenie terminu oraz mając na względzie uzasadnienie przedmiotowego w sprawie wniosku, podzielić należy stanowisko organu orzekającego odnośnie braku podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] stycznia 2007 r. Prawidłowo bowiem Prezes Agencji uznał, iż Zainteresowana "nie uprawdopodobniła w żaden sposób, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy (...).". Z treści wniosku nie wynika, że dopełnienie obowiązku terminowego wniesienia odwołania było w przypadku Skarżącej niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Z pewnością takiej przeszkody nie stanowi sam pobyt poza miejscem zamieszkania, jeśli nie był spowodowany nagłą, nieprzewidzianą, niezależną od woli Skarżącej (związaną z działaniem siły wyższej) przyczyną, nie dającą się usunąć przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skarżąca nie wykazała bowiem, że w jej przypadku wystąpiły tego typu przeszkody. Słuszność dokonanej przez organ orzekający oceny kryterium braku winy w uchybieniu terminu potwierdza argumentacja podniesiona przez panią A.G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Jako powód niedochowania terminu do wniesienia odwołania Skarżąca wskazała okoliczność pobytu za granicą do dnia 10 lutego 2007 r. Nie udzieliła przy tym jakichkolwiek dodatkowych wyjaśnień, które uprawdopodabniałyby wystąpienie nagłych, wyjątkowych przyczyn, w sposób obiektywny uniemożliwiających dopełnienie przedmiotowej czynności procesowej. Nie wskazała również na takie - nadzwyczajne - okoliczności faktyczne, które uprawdopodobniłyby brak możliwości nawiązania kontaktu z córką w okresie pobytu za granicą. Oceniając zatem kwestię braku winy Skarżącej w uchybieniu terminu procesowego na podstawie obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy, Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko organu, iż sam fakt przebywania poza miejscem zamieszkania (choćby za granicą) w dacie doręczenia decyzji nie stanowi dostatecznej przesłanki do uznania braku winy w niezachowaniu terminu.

Powyższe czyni uzasadnionym rozstrzygnięcie Prezesa Agencji z [...] kwietnia 2007 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje, podniesiona przez Zainteresowaną w skardze oraz w piśmie procesowym z 7 lipca 2007 r., kwestia dochowania 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Według oświadczenia zawartego w skardze, Skarżąca przebywała za granicą do 10 lutego 2007 r. i w tym dniu – w jej ocenie - ustała przyczyna uchybienia terminu, a odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia złożyła 16 lutego 2007 r. (data nadania pocztowego – k. 39 akt admin.), a więc z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Podkreślenia jednak wymaga - jak już zaznaczono powyżej – iż organ administracji jest obowiązany przywrócić termin, tylko wówczas, gdy cztery przesłanki przywrócenia terminu ( - uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, - zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, - zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu), zostaną spełnione łącznie. Brak ustanowienia hierarchii ważności ww. przesłanek oznacza, że niewypełnienie choćby jednej z nich - przy równoczesnym dopełnieniu innych - przesadza o niedopuszczalności pozytywnego załatwienia wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe potwierdza legalność zaskarżonego postanowienia.

Reasumując, brak jest podstaw tak faktycznych jak i prawnych do uznania zaskarżonego postanowienia za wydane z naruszeniem prawa. Skarżąca nie wykazała, że czasowe przebywanie poza miejscem zamieszkania było spowodowane nagłą, wyjątkową, niezależną od jej woli okolicznością, a w konsekwencji, że uchybienie przez nią terminu do złożenia środka zaskarżenia nie było przez nią niezawinione. Z wymienionych powodów - w ocenie Sądu - należało przyjąć, iż uchybienie terminu w sprawie nastąpiło w wyniku niezachowania przez Zainteresowaną należytej staranności (np. poprzez ustanowienie córki jako pełnomocnika do występowania przed organami administracji w sprawie z wniosku o umorzenie należności), której można było od niej wymagać.

Wykazane podstawy faktyczne i prawne stanowią okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi, dotyczącej zasadności naliczenia odsetek z tytułu opłat za używanie lokalu mieszkalnego, ani oceniać w tym kontekście postanowienia Prezesa Agencji Mieszkaniowej z [...] kwietnia 2007 r. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej.

Niemniej Sąd zauważa i podkreśla, że wniosek o umorzenie należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej może być ponawiany przez stronę i każdorazowo podlega ocenie organu. W szczególności zmiana stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów (dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej) może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 r. w sprawie o sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Jakkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych. Powyższe oznacza, że w przypadku ponownego wystąpienia przez Skarżącą do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM z wnioskiem o umorzenie należności pieniężnych Agencji, sprawa umorzenia będzie ponownie rozstrzygana przez organ.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.