Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 617/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-02-26 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Uzupełniono postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 1 pkt 4 i ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 102 poz 643
law: Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym.
article: art. 237 15 § 1, art. 233, art. 214 § 1 i 2, art. 207 § 1 i 2
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 1a
journal: Dz.U. 1996 nr 10 poz 55
law: Ustawa z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych.
article: § 1 pkt 3,  § 2 pkt 2, § 111 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 129 poz 844
law: Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
article: art. 2, art. 20, art. 21, art. 22, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 64  ust. 1 i 3, art. 66 ust. 1, art. 92 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak As.sąd Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lutego 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi spółki na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy postanawia : uzupełnić uzasadnienie postanowienia z dnia 13 grudnia 2007 r. sygn. IV SA/Po 617/07 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez uzasadnienie postawionych w pytaniu prawnym zarzutów, z powołaniem dowodów na ich poparcie oraz przez wskazanie, że w przypadku stwierdzenia niezgodności z Konstytucją RP przepisów objętych pytaniem, pytający Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu będzie mógł uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzający ją nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy z dnia [...] nr [...] wydane zostały na podstawie niekonstytucyjnych przepisów prawnych, co uzasadni uwzględnienie skargi. /-/I. Kucznerowicz /-/M. Dybowski /-/D. Rzyminiak-Owczarczak


UZASADNIENIE

sygn. IV SA/Po 617/07

U Z A S A D N I E N I E

Zarządzeniem z dnia 7 lutego 2008 r.- sygn. Tp 5/08, powołując § 24 ust. 2 załącznika do uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 października 2006 r. w sprawie Regulaminu Trybunału Konstytucyjnego (MP 72/06/720) w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. 102/97/643 ze zm.), Wiceprezes Trybunału Konstytucyjnego zwrócił się o usunięcie w terminie 14 dni braków formalnych pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej WSA) z dnia 13 grudnia 2007 r.- IV SA/Po 617/07 (dalej postanowienie z dnia 13 grudnia 2007 r.), poprzez:

1. uzasadnienie postawionych w pytaniu prawnym zarzutów, z powołaniem dowodów na ich poparcie, dotyczących- każdego z osobna- przywołanych w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2007 r. przepisów art. 237 15 § 1, art. 233, art. 214 § 1 i 2, art. 207 § 1 i 2 Kodeksu pracy; art. 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 1a ustawy z dnia ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz.U.10/96/55 ze zm.- dalej ustawa tytoniowa); każdego- z osobna- przywołanych w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2007 r. przepisów § 1 pkt 3, § 2 pkt 2, § 111 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (j.t. Dz.U. 169/03/1650, zm. 49/07/330- dalej rozporządzenie bhp) i § 40- 42 załącznika nr 3 do tego rozporządzenia, z art. 2, art. 20, art. 21, art. 22, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 3, art. 66 ust. 1, art. 92 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 2, art. 3, art. 5 ust. 2 lit. (b) i art. 8 ust. 2 Ramowej Konwencji Światowej Organizacji Zdrowia o Ograniczeniu Użycia Tytoniu (dalej Konwencja);

2. wskazanie, w jakim zakresie odpowiedź na pytanie co do zgodności: a) art. 237 15 § 1, art. 233, art.214 § 1 i 2, art. 207 § 1 i 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy; b) art. 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 1a ustawy tytoniowej; c) § 40- 42 załącznika nr 3 do rozporządzenia bhp

może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w związku z którą pytanie zostało postawione.

W doktrynie trafnie wskazuje się, że w procedurze kontroli norm przez Trybunał Konstytucyjny, dowodzeniu mogą podlegać fakty jednostkowe (w szczególności dotyczące procedury prawodawczej oraz zjawisk społecznych, składających się na kontekst funkcjonowania danej normy- "fakty ustawodawcze"); prawa, generalizacje i hipotezy formułowane na gruncie nauk społecznych (K.Wojtyczek "Ciężar dowodu i argumentacji w procedurze kontroli norm przez Trybunał Konstytucyjny" Przegląd Sejmowy 1/04/14).

WSA nie zgłasza dowodów w zakresie procedury prawodawczej. Zgłaszający pytanie powołał argumentację z zakresu skutków medycznych oraz społecznych, które wiążą się z paleniem tytoniu- zarówno w części przywołującej istotne dla rozstrzygnięcia zagadnienia zgodności norm ustawowych (dekodowanych z przywołanych w pytaniu prawnym przepisów Kodeksu pracy i ustawy tytoniowej) z normami dekodowanymi z przywołanych przepisów Konstytucji i Konwencji, stanowiącymi wzorce kontroli; jak i norm dekodowanych z przywołanych w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2007 r. przepisów rozporządzenia bhp i w załączniku nr 3 do tego rozporządzenia. Dowody w tej materii mieszczą się w kategorii faktów powszechnie znanych (art. 228 § 1 kpc)- w zakresie wiedzy encyklopedycznej (prof. dr hab. med. Janusz Pach "nikotyna, zatrucia ostre" w: "Medyczny słownik encyklopedyczny" pod red. prof. dr hab. med.: M. Barczyńskiego i J. Bogusza Oficyna Wydawnicza Kraków 1993 s. 250; "Nowa encyklopedia powszechna PWN" t. 1 s. 157, t. 5 s. 805; t. 8 s. 438 PWN 2004; Ł. Kaniewski "Zniszczone płuca biernych palaczy" Rzeczpospolita 27.11.2007 A23). Szczegółowa wiedza w tym zakresie przywoływana jest w Rezolucji z dnia 24 października 2007 r. Parlamentu Europejskiego w sprawie Zielonej Księgi: Ku Europie wolnej od dymu tytoniowego: alternatywne opcje polityki na szczeblu UE (2007/2105(INI)) - dalej Rezolucja, jak i w preambule i w art. 8 ust. 1 Konwencji. Z uwagi na inną technikę redagowania aktów europejskich (w aktach polskich z reguły taki zasób wiedzy prezentowany jest raczej w uzasadnieniu projektu aktu, bądź wręcz w fazie prac w komisjach- np. sejmowych), samo przywołanie odpowiednich punktów Rezolucji zwalnia WSA od dodatkowego powoływania innych dowodów na poparcie twierdzenia o szkodliwości palenia tytoniu w świetle nauk przyrodniczych i społecznych. W pracy uznanego w tej materii autorytetu- prof. dr hab. Ały Sadowskiej "Rośliny i roślinne substancje rakotwórcze" (Fundacja Rozwój SGGW Warszawa 1995 s. 108-109) wskazuje się w szczególności, że bardzo dużym ryzykiem w związku z powstawaniem nowotworów jest używanie tytoniu (przez palenie...). Stanowi to jedną z głównych, jeżeli nie najważniejszą obecnie przyczynę powstawania nowotworów. Palenie tytoniu jest przyczyną ponad 30% wszystkich zachorowań [Peto, Doll 1981]. Jednakże nie udowodniono rakotwórczości samej nikotyny występującej w naturalnych źródłach. Podczas palenia tytoniu pojawiają się substancje rakotwórcze, m. in. specyficzne dla tytoniu nitrozaminy, które powstają z nikotyny...Głównym związkiem decydującym o działaniu tytoniu na organizm człowieka jest alkaloid nikotyna, należący do grupy alkaloidów pirydynowych i piperydynowych. Działa on pobudzająco na ośrodki mózgowe, pobudza sympatyczny układ nerwowy, ma wpływ na skurcze naczyń i serca. Częste używanie nikotyny prowadzi do nałogu, który ma charakter postępujący, przewlekły i nawracający, dużo osób, które zaprzestały palenia, bardzo często wraca do nałogu. Nikotyna nie jest czynnikiem rakotwórczym. Jest nim dym tytoniowy, w którym zawarte są dziesiątki kancerogenów chemicznych, takich jak: tlenek węgla, tlenki azotu, mocne kwasy czy kadm. Prawdopodobnie rakotwórcze działanie dymu tytoniowego jest skutkiem łącznego działania wielu substancji śladowych, które mogą zwiększać niebezpieczeństwo ze strony czynników rakotwórczych znajdujących się w zanieczyszczonym powietrzu...w dymie tytoniowym wykryto jeden z najsilniejszych rakotwórczych węglowodorów policyklicznych-3,4-benzopiren. Przeprowadzone badania wykazały, że proces nowotworzenia obejmuje nie tylko narządy mające bezpośredni kontakt z dymem tytoniowym, takie jak: jama ustna, gardło, przełyk czy krtań, ale również dotyczy organów odległych, takich jak: pęcherz moczowy, trzustka, nerki czy szyjka macicy. Najsilniejszy związek występuje między paleniem papierosów a zachorowalnością na raka płuc [Zatoński, Pukkala 1993]. W swej monografii Autorka przywołała publikacje: R. Doll, R. Peto 1981 "The Causes of Cancer- quantitative estimates of avoidable risks of cancer in the United States Today" J.Natl. Cancer Inst. 66: 1191-1308; W. Zatońskiego, E. Pukkali 1993 "Atlas umieralności na nowotwory złośliwe w Polsce w latach 1986-1990" Warszawa.

Dawkę śmiertelną dla dorosłych stanowi 50 mg nikotyny. Taka ilość jest zawarta (nie w dymie, tylko w tytoniu!) w jednej trzeciej mocnego cygara, 1-2 średnio mocnych cygarach lub w 2-3 papierosach (H. Altmann "Rośliny trujące i zwierzęta jadowite" Mulico 1998 s. 64-65).

W czerwcu 1997 r. doszło do zawarcia porozumienia między prokuratorami generalnymi z 40 stanów USA a przedstawicielami Philips Morris, Reynolds Tobacco i innych firm tytoniowych, zgodnie z którym owe firmy tytoniowe zgodziły się zapłacić 368,5 mld USD w ciągu najbliższych 25 lat. W szczególności część tych pieniędzy została przeznaczona na: stworzenie funduszu ubezpieczeń zdrowotnych dla nieubezpieczonych dzieci w USA; antynikotynową kampanię reklamową; zwrot do kas stanowych pieniędzy wydanych na leczenie ofiar tytoniowego nałogu, wydane z finansowanego z publicznych funduszy programu Medicaid (obejmującego osoby o najniższych dochodach); fundusz, z którego wypłacane będą odszkodowania dla wszystkich, którzy wygrają sprawy cywilne przeciwko firmom tytoniowym (na ten ostatni cel po 4 mld USD rocznie). FDA będzie mógł traktować nikotynę jako narkotyk i – jeśli uzna to za stosowne- zakazać jej wykorzystywania w papierosach w 2009 r. (Sylwester Walczak "Miliardy dla ofiar nałogu. Historyczne porozumienie w USA" Rzeczpospolita 23.6. 1997 s. 9).

W ostatnio opublikowanym raporcie "Global Cancer Facts & Figures" American Cancer Society szacuje, że w 2008 r. choroby nowotworowe na świecie dotkną 12 mln ludzi, z czego umrze aż 7,6 mln osób; codziennie z powodu raka umiera 20 tys. chorych. W krajach wysoko rozwiniętych u: kobiet najczęściej występuje rak piersi, jelita grubego, płuc; mężczyzn najczęściej występuje rak prostaty, płuc i jelita grubego. Naukowcy tłumaczą wzrost liczby zachorowań na raka w krajach rozwijających się nie tylko infekcjami, ale także przejmowaniem zachodniego stylu życia (-kru "Rak zabija 20 tysięcy osób dziennie" Rzeczpospolita 18.12.2007 r. s. A25). Powszechnie znanym jest, że do elementów zachodniego stylu życia należy palenie wyrobów tytoniowych- w tym, w skali społecznej, przez kobiety.

Sąd Administracyjny nie może prowadzić dowodu z opinii biegłego (art. 106 § 1, 3-5 ppsa), zatem WSA nie mógł prowadzić w tej materii dowodów innych, niźli odwołujące się do faktów powszechnie znanych, bądź do dowodów uzupełniających z dokumentów (w tym do publikacji prasowych, naprowadzających na istnienie powoływanych dokumentów; T. Ereciński w: "Komentarz do kpc" W.Pr. 2003 t. 1 s. 476 uw. 16 do art. 245).

Zgodnie z art. 106 § 4 ppsa, Sąd Administracyjny bierze pod uwagę fakty powszechnie znane, nawet bez powołania się na nie przez strony; do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio kpc ( art. 106 § 5 ppsa). Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie jest pogląd, że ustawowe określenie "fakty powszechnie znane" (art. 228 § 1 kpc, art. 77 § 4 kpa, art. 153 kpk z 1969 r., art. 168 kpk z 6 czerwca 1997 r.- Dz.U. 89/97/555 ze zm.) obejmuje również fakty historyczne, utrwalone w piśmiennictwie naukowym- te relacje o pewnych mających miejsce w przeszłości zdarzeniach, w tym także politycznych, które w sposób zgodny z zasadami metodologii naukowej, a więc w oparciu o różnorakie źródła, ujawnione zostały przez historyków (wyrok SN z 9.3.1993- WRN 8/93- OSNKW 7-8/93/49; OSP 6/94/117 z glosą J. Tylmana; WPP 2/94/101 z glosą S. Przyjemskiego; PS 4/96/67 z omówieniem J. Gudowskiego; PS 5/96/38 z omówieniem Z. Dody i J. Grajewskiego, akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc- tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr.1998 t.1 s.473 uw.8). Jest zatem oczywiste, że do faktów powszechnie znanych mogą należeć również informacje dotyczące zjawisk biologicznych czy medycznych, utrwalone w piśmiennictwie naukowym (i przetworzone następnie na publikacje o charakterze encyklopedycznym, naukowym bądź popularnonaukowym- jeśli należycie odzwierciedlają aktualny stan wiedzy), odwołujące się do badań przeprowadzonych zgodnie z zasadami metodologii naukowej, właściwej dla danej dziedziny wiedzy. Fakty powszechnie znane mogą być podstawą ustaleń organu administracji publicznej (art. 77 § 4 kpa); służyć także mogą ocenie dowodów, zebranych w postępowaniu.

Uzasadnienie postanowienia z dnia 13 grudnia 2007 r., liczące 33 strony, zawiera zarówno dowody na poparcie zarzutów dotyczących niezgodności ze wskazanymi w pytaniu przepisami Konstytucji, jak i Konwencji, jak i argumentację, przemawiającą za trafnością tych zarzutów (K. Wojtyczek- op. cit. s. 14-21).

Występując z pytaniem Wojewódzki Sąd Administracyjny oparł się na powszechnie przyjmowanym we współczesnej teorii prawa odróżnieniu przepisu prawnego od normy prawnej. W ślad za poznańską szkołą teorii prawa przyjmuje się, że przepisem prawnym jest jednostka redakcyjna tekstu prawnego (artykuł, paragraf bądź ustęp). Norma prawna jest normą postępowania, która na gruncie koncepcji źródeł prawa danego systemu, jest normą obowiązującą w danym systemie. Norma postępowania to wypowiedź, która wedle reguł danego języka nadaje się do tego, by za jej pomocą nakazywać jakimś podmiotom podjęcie w określonych okolicznościach jakiegoś zachowania lub powstrzymywania się od jakiegoś zachowania. Norma postępowania musi zawierać określenie adresata; okoliczności, w których znajdzie zastosowanie (zakres zastosowania); klasy czynów przez nią zakazywanych bądź nakazywanych (zakres normowania). Przepis prawny rzadko zawiera wszystkie elementy definiujące normę postępowania. Dla zdekodowania normy prawnej z reguły należy sięgnąć do szeregu przepisów- częstokroć zawartych w kilku aktach prawnych- w tym różnej rangi (odpowiednio- Z. Ziembiński "Przepis prawny a norma prawna" RPEiS 1/60/105 i n.; M. Zieliński: "Interpretacja jako proces dekodowania tekstu prawnego" WN UAM 1972; "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki" W.Pr. 2002 s. 16 i n.; T. Gizbert- Studnicki, A. Grabowski "Normy programowe w Konstytucji" w: "Charakter i struktura norm konstytucji" pod red. J. Trzcińskiego Wyd. Sejm. 1997 s. 95-96).

Występujący z pytaniem Sąd prześledził wskazywane w poszczególnych decyzjach PIP, wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, i w publikacjach przedstawicieli nauki prawa, podstawy prawne rozstrzygnięć i argumenty podnoszone na poparcie aktów subsumcji- i przedstawił je w uzasadnieniu postanowienia z dnia 13 grudnia 2007 r. W poszczególnych decyzjach, wyrokach bądź w publikacjach naukowych, wskazywane były różne przepisy, jako podstawy poszczególnych rozstrzygnięć. Każdy z tych przepisów był przedmiotem analizy Sądu występującego z pytaniem.

Uzasadniając postanowienie z dnia 13 grudnia 2007 r., WSA posłużył się techniką sporządzania uzasadnień, przyjętych w szeregu uzasadnieniach wyroków Trybunału Konstytucyjnego- w tym w szczególności wyroku z dnia 20.12.2007 r.- P 37/06- OTK-A 11/07/160. Oparcie postanowienia na kryterium problemów konstytucyjnych pozwoliło uniknąć zbędnych powtórzeń w zakresie zagadnień aksjologicznych, które w niniejszej sprawie dotyczyły w szczególności zagadnienia ważnego interesu publicznego jako przesłanki dopuszczalności ograniczeń działalności gospodarczej- zarówno w zakresie normy wywiedzionej z art. 20 i 22 Konstytucji, art. 31 ust. 3 Konstytucji, jak i art. 21 w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji. Dzięki podziałowi materii według kryterium problemów konstytucyjnych (nie zaś według poszczególnych przepisów, stanowiących podstawę do dekodowania kontrolowanej normy), uzasadnienie staje się bardziej spójne i unika się zbędnych powtórzeń argumentów, które musiałyby być wielokrotnie przytoczone, gdyby każdy z kontrolowanych przepisów ustawowych bądź podustawowych, miał być odrębnie zestawiany z treścią normy odniesienia. W niniejszej sprawie nie zachodziła taka potrzeba, bowiem żaden ze wskazanych w pytaniu przepisów, nie odpowiada treściowo normie prawnej, zgodnie z którą organ Państwowej Inspekcji Pracy upoważniony byłby do nakładania na pracodawców obowiązku zapewnienia pracownikom pomieszczeń higienicznosanitarnych w postaci palarni (Z. Radwański "Wykładnia prawa cywilnego" SPP 1/06/5, 17-20). Podobna sytuacja zachodziła w sprawie zakończonej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.11.2006 r. P 23/05- OTK-A 10/06/151, w której żadne z unormowań samodzielnie nie budziło wątpliwości pytającego Sądu, a jego zastrzeżenia budziła konsekwencja ich łącznego zastosowania, prowadząca do niezgodności z normą wywiedzioną z art. 32 ust. 1 Konstytucji (pkt III ppkt 2 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.11.2006 r. P 23/05).

Normy wywiedzione z art. 2, art. 3, art. 5 ust. 2 lit. (b) i art. 8 ust. 2 Konwencji jako wzorce kontroli mają charakter analogiczny, jak normy programowe w Konstytucji RP. W doktrynie trafnie wskazuje się, że nie sposób bezspornie (i jednoznacznie) ustalić, jakie zachowania są nakazane lub zakazane przez normy programowe. Wypowiedzi te, wskazujące jakie cele winny zostać zrealizowane, mają charakter normatywny. Swoistą właściwością interpretacji przepisów określających cele jest konieczność odwołania się do wiedzy empirycznej o związkach kauzalnych zachodzących w rzeczywistości społecznej (T. Gizbert- Studnicki, A. Grabowski- op. cit. s. 100, 106, 107). Argumenty te pozostają przydatne przy analizie normatywnego charakteru norm dekodowanych z powołanych przepisów Konwencji, jako podstawa kontroli. W ocenie WSA, normy dekodowane z art. 237 15 § 1, art. 233, art. 214 § 1 i 2, art. 207 § 1 i 2 kp, art. 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 1a ustawy tytoniowej, przepisów § 1 pkt 3, § 2 pkt 2, § 111 ust. 1 i 2 rozporządzenia bhp; § 40-42 załącznika nr 3 do rozporządzenia bhp, nie stanowiły podstawy do nakładania na pracodawców obowiązku zapewnienia pracownikom pomieszczeń higienicznosanitarnych w postaci palarni w dacie wejścia w życie każdego z tych przepisów. Tym bardziej nie mogą one stanowić podstawy nałożenia takiego obowiązku po ratyfikowaniu przez Rzeczypospolitą Polską konwencji, bowiem każda Strona ratyfikująca zobowiązała się przyjąć i wdrożyć, w obszarach istniejącej krajowej jurysdykcji określonych w prawie krajowym, oraz do aktywnego propagowania na innych szczeblach jurysdykcyjnych, przyjęcia i wdrażania skutecznych środków ustawodawczych, wykonawczych, administracyjnych lub innych, przewidujących ochronę przed narażeniem na dym tytoniowy- w szczególności-w zamkniętych miejscach pracy,[...] zamkniętych obiektach publicznych oraz, w odpowiednich przypadkach, w innych miejscach publicznych. Tylko bowiem takie rozumienie norm programowych (art. 2, art. 3, art. 5 ust. 2 lit. (b) i art. 8 ust. 2 Konwencji; T. Gizbert- Studnicki, A. Grabowski- op. cit. s. 95 i n; M. Zieliński "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki" W.Pr. 2002 s. 39) pozwala na realizację obowiązku, w którym Rzeczypospolita Polska przyjęła na siebie obowiązek ograniczenia użycia tytoniu (art. 1 lit. (d) Konwencji). Tak też owe normy programowe rozumie w swej Rezolucji Parlament Europejski.

W zakresie zgodności norm zawartych w rozporządzeniach z normami zawartymi w ustawach, w praktyce orzeczniczej Trybunał Konstytucyjny przyjął zasady szczegółowe, dotyczące rozkładu ciężaru dowodu i argumentacji. W szczególności Trybunał Konstytucyjny wskazał, że kompetencji normodawczych nie można domniemywać. Należy zatem przyjąć, że Trybunał Konstytucyjny opowiada się za uchyleniem ogólnego domniemania zgodności aktów normatywnych z aktami wyższego rzędu (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 3.9.1996 r. K 10/96- OTK 4/96/33 s.281, akceptowane przez K. Wojtyczka- op.cit. s. 20). Ograniczenia swobody gospodarowania, wprowadzone aktem podustawowym, bez odpowiedniego upoważnienia ustawy, są z nim sprzeczne per se (orzeczenie TK z 9.4.1991- U 9/90- OTK 1991 poz. 9 s. 146).

1a. W art. 23715 § 1 kp ustawodawca określił, że Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej określi, w drodze rozporządzenia, ogólnie obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące prac wykonywanych w różnych gałęziach pracy. Ani art. 23715 § 1 kp, ani jakikolwiek inny przepis Kodeksu pracy, nie zawierają jakichkolwiek wytycznych pod względem treściowym, pozwalających na precyzyjne zrekonstruowanie treści wytycznych w zakresie przedmiotowym- w szczególności co do ukształtowania definicji pojęć ustawowych w akcie podustawowym bądź nałożenia na pracodawców innych obowiązków niźli nałożone nań w ustawie. Stanowi to o naruszeniu wolności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji). Art. 22 Konstytucji dopuszcza możliwość ograniczenia wolności gospodarczej tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Norma kontrolowana nie ma oparcia w ustawie i stanowi o naruszeniu art. 22 Konstytucji. Nakładanie na podmioty kosztownych obciążeń- narusza art. 64 ust. 1 i 3, i art. 31 ust. 3 Konstytucji- przez sprzeczność z zasadami sprawiedliwości i ekonomiczności obciążeń. Środki w postaci nakładania na pracodawców obowiązku zapewnienia pracownikom pomieszczeń higienicznosanitarnych w postaci palarni, stosowane do ochrony innych osób niż palące, przed dymem tytoniowym, nie są konieczne w demokratycznym państwie; efekty owych ograniczeń pozostają w rażącej dysproporcji do ciężaru nałożonego na obywatela. Ustawa nie określiła sposobu realizacji prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy tak, by na pracodawcy ciążył obowiązek zapewnienia pracownikom palarni (art. 66 ust. 1 Konstytucji).

1b. W art. 233 kp ustawodawca- w zakresie istotnym dla pytania prawnego- nałożył na pracodawcę obowiązek zapewnienia pracownikom odpowiednich urządzeń higienicznosanitarnych. Pojęcie urządzenia higienicznosanitarne użyte jest w art. 233 kp, lecz ustawodawca nie precyzuje, co rozumie pod tym pojęciem ustawowym. Ani w art. 233 kp, ani w jakimkolwiek przepisie Kodeksu pracy, ustawodawca (naruszając art. 92 ust. 1 Konstytucji) nie zawarł wyraźnego i bezpośredniego upoważnienia dla Ministra do zdefiniowania pojęcia ustawowego urządzenia higienicznosanitarne, ani ustawowego pojęcia pomieszczenia pracy, ani pozaustawowego pojęcia pomieszczenia higienicznosanitarne, choć zaliczenie bez podstawy ustawowej do pomieszczeń higienicznosanitarnych palarni w sposób znaczący i dolegliwy ogranicza swobodę działalności gospodarczej i wiąże się z wysokimi obciążeniami pracodawców - w tym działających w sferze publicznej (art. 20 i art. 22 Konstytucji). Art. 22 Konstytucji dopuszcza możliwość ograniczenia wolności gospodarczej tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Norma kontrolowana nie ma oparcia w ustawie i stanowi o naruszeniu art. 22 Konstytucji. Nakładanie na podmioty kosztownych obciążeń- narusza art. 21, art. 64 ust. 1 i 3, i art. 31 ust. 3 Konstytucji- przez sprzeczność z zasadami sprawiedliwości i ekonomiczności obciążeń. Środki te, stosowane do ochrony innych osób niż palące, przed dymem tytoniowym, nie są konieczne w demokratycznym państwie; efekty owych ograniczeń pozostają w rażącej dysproporcji do ciężaru nałożonego na obywatela. Ustawa nie określiła sposobu realizacji prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy tak, by na pracodawcy ciążył obowiązek zapewnienia pracownikom palarni (art. 66 ust. 1 Konstytucji).

1c. Zgodnie z art. 214 § 1 kp, pracodawca jest obowiązany zapewniać pomieszczenia pracy odpowiednie do rodzaju wykonywanych prac i liczby zatrudnionych pracowników. Wobec części pomieszczeń higienicznosanitarnych obowiązek taki się ziszcza, gdy rodzaj prac istnienia takich pomieszczeń wymaga. Decydują o tym przesłanki celowościowe. Pracodawca obowiązany jest zawsze zapewniać pomieszczenia nie związane bezpośrednio z pracą, lecz uwarunkowane obiektywnymi potrzebami fizjologicznymi wszystkich pracowników (ubikacje). Potrzeba istnienia palarni nie wynika ani ze stosowania technologii, ani rodzaju pracy, ani (w niniejszej sprawie) warunków wykonywania pracy. Obowiązek pracodawcy utrzymania obiektów budowlanych i znajdujących się w nich pomieszczeń pracy, a także terenów i urządzeń z nimi związanych w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne warunki pracy (art. 214 § 2 kp), także nie stanowi podstawy do nakładania na pracodawców obowiązku zapewnienia pracownikom pomieszczeń higienicznosanitarnych w postaci palarni. Ani w art. 214 § 1 i 2 kp, ani w jakimkolwiek przepisie Kodeksu pracy, ustawodawca (naruszając art. 92 ust. 1 Konstytucji) nie zawarł wyraźnego i bezpośredniego upoważnienia dla Ministra do zdefiniowania pojęcia ustawowego urządzenia higienicznosanitarne, ani ustawowego pojęcia pomieszczenia pracy, ani pozaustawowego pojęcia pomieszczenia higienicznosanitarne, choć zaliczenie bez podstawy ustawowej do pomieszczeń higienicznosanitarnych palarni w sposób znaczący i dolegliwy ogranicza swobodę działalności gospodarczej i wiąże się z wysokimi obciążeniami pracodawców - w tym działających w sferze publicznej (art. 20 i art. 22 Konstytucji). Art. 22 Konstytucji dopuszcza możliwość ograniczenia wolności gospodarczej tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Norma kontrolowana nie ma oparcia w ustawie i stanowi o naruszeniu art. 22 Konstytucji. Nakładanie na podmioty kosztownych obciążeń- narusza art. 21, art. 64 ust. 1 i 3, i art. 31 ust. 3 Konstytucji- przez sprzeczność z zasadami sprawiedliwości i ekonomiczności obciążeń. Środki te, stosowane do ochrony innych osób niż palące, przed dymem tytoniowym, nie są konieczne w demokratycznym państwie; efekty owych ograniczeń pozostają w rażącej dysproporcji do ciężaru nałożonego na obywatela. Ustawa nie określiła sposobu realizacji prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy tak, by na pracodawcy ciążył obowiązek zapewnienia pracownikom palarni (art. 66 ust. 1 Konstytucji).

1d. W Kodeksie pracy mowa jedynie o odpowiedzialności pracodawcy za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy (art. 207 § 1 kp); o obowiązku pracodawcy chronienia zdrowia i życia pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki (art. 207 § 2 kp). Rozważana regulacja narusza zasadę przyzwoitej legislacji i zasadę dostatecznej określoności przepisów prawnych, składające się na zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). W Kodeksie pracy brak definicji legalnej określeń: pomieszczenia higienicznosanitarne ani urządzenia higienicznosanitarne, którymi operuje normodawca w § 2 pkt 2 rozporządzenia bhp (odnośnie pojęcia pomieszczenia higienicznosanitarne), czy określenia pomieszczenia i urządzenia higienicznosanitarne , którymi operuje normodawca w § 1 ust. 1 pkt 3, tytule Działu V i w § 111 § 1 i 2 rozporządzenia bhp, tytule załącznika nr 3 do rozporządzenia bhp; § 1 i n. załącznika nr 3. Ani w art. 207 § 1 i 2 kp, ani w jakimkolwiek przepisie Kodeksu pracy, ustawodawca (naruszając art. 92 ust. 1 Konstytucji) nie zawarł wyraźnego i bezpośredniego upoważnienia dla Ministra do zdefiniowania pojęcia ustawowego urządzenia higienicznosanitarne, ani ustawowego pojęcia pomieszczenia pracy, ani pozaustawowego pojęcia pomieszczenia higienicznosanitarne, choć zaliczenie bez podstawy ustawowej do pomieszczeń higienicznosanitarnych palarni w sposób znaczący i dolegliwy ogranicza swobodę działalności gospodarczej i wiąże się z wysokimi obciążeniami pracodawców - w tym działających w sferze publicznej (art. 20 i art. 22 Konstytucji). Art. 22 Konstytucji dopuszcza możliwość ograniczenia wolności gospodarczej tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Norma kontrolowana nie ma oparcia w ustawie i stanowi o naruszeniu art. 22 Konstytucji. Nakładanie na podmioty kosztownych obciążeń- narusza art. 21, art. 64 ust. 1 i 3, i art. 31 ust. 3 Konstytucji- przez sprzeczność z zasadami sprawiedliwości i ekonomiczności obciążeń. Środki te, stosowane do ochrony innych osób niż palące, przed dymem tytoniowym, nie są konieczne w demokratycznym państwie; efekty owych ograniczeń pozostają w rażącej dysproporcji do ciężaru nałożonego na obywatela. Ustawa nie określiła sposobu realizacji prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy tak, by na pracodawcy ciążył obowiązek zapewnienia pracownikom palarni (art. 66 ust. 1 Konstytucji).

1e. Art. 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 1a ustawy tytoniowej, stanowi realizację zasady określonej w art. 3 pkt 1 ustawy tytoniowej. Celem ustawy tytoniowej jest przeciwdziałanie uzależnieniu od używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz ochrony zdrowia przed jego następstwami (preambuła). Norma dekodowana z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy tytoniowej, prowadząca do nakładania na pracodawców obowiązku zakładania palarni, przy zaangażowaniu ogromnych kosztów (co skutkuje wprost ułatwieniami w uzależnianiu od używania tytoniu i wyrobów tytoniowych i dalszemu pogarszaniu stanu zdrowia przez palących), w sposób znaczący i dolegliwy ogranicza swobodę działalności gospodarczej i wiąże się z wysokimi obciążeniami pracodawców - w tym działających w sferze publicznej (art. 20 i art. 22 Konstytucji). Art. 22 Konstytucji dopuszcza możliwość ograniczenia wolności gospodarczej tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Norma kontrolowana nie ma oparcia w ustawie i stanowi o naruszeniu art. 22 Konstytucji. Nakładanie na podmioty kosztownych obciążeń- narusza art. 21, art. 64 ust. 1 i 3, i art. 31 ust. 3 Konstytucji- przez sprzeczność z zasadami sprawiedliwości i ekonomiczności obciążeń. Środki te, stosowane do ochrony innych osób niż palące, przed dymem tytoniowym, nie są konieczne w demokratycznym państwie; efekty owych ograniczeń pozostają w rażącej dysproporcji do ciężaru nałożonego na obywatela. Ustawa nie określiła sposobu realizacji prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy tak, by na pracodawcy ciążył obowiązek zapewnienia pracownikom palarni (art. 66 ust. 1 Konstytucji). Norma kontrolowana pozostaje w sprzeczności wobec norm programowych, wywiedzionych z art. 2, art. 3, art. 5 ust. 2 lit. (b) i art. 8 ust. 2 Konwencji.

1f. W Kodeksie pracy brak definicji legalnej określeń: pomieszczenia higienicznosanitarne ani urządzenia higienicznosanitarne, którymi operuje normodawca w § 2 pkt 2 rozporządzenia bhp (odnośnie pojęcia pomieszczenia higienicznosanitarne), czy określenia pomieszczenia i urządzenia higienicznosanitarne , którymi operuje normodawca w § 1 ust. 1 pkt 3, tytule Działu V i w § 111 § 1 i 2 rozporządzenia bhp, tytule załącznika nr 3 do rozporządzenia bhp; § 1 i n. załącznika nr 3. Skoro ustawodawca nie zdefiniował w ustawie pojęć, którymi operuje, a następnie- bez wyraźnego upoważnienia ustawowego uczynił to normodawca podustawowy, wprowadzający nowe pojęcie pomieszczenia higienicznosanitarne, które to pojęcie radykalnie zmienia zakres obowiązków pracodawców, to norma wywiedziona z § 1 pkt 3 rozporządzenia bhp narusza zasadę przyzwoitej legislacji i zasadę dostatecznej określoności przepisów prawnych (art. 2 Konstytucji). W art. 207 § 1 i 2, art. 214 § 1 i 2, art. 233, art. 23715 § 1 kp, ustawodawca (naruszając art. 92 ust. 1 Konstytucji) nie zawarł wyraźnego i bezpośredniego upoważnienia dla Ministra do zdefiniowania pojęcia ustawowego urządzenia higienicznosanitarne, ani ustawowego pojęcia pomieszczenia pracy, ani pozaustawowego pojęcia pomieszczenia higienicznosanitarne, choć zaliczenie bez podstawy ustawowej do pomieszczeń higienicznosanitarnych palarni w sposób znaczący i dolegliwy ogranicza swobodę działalności gospodarczej i wiąże się z wysokimi obciążeniami pracodawców - w tym działających w sferze publicznej (art. 20 i art. 22 Konstytucji). Art. 22 Konstytucji dopuszcza możliwość ograniczenia wolności gospodarczej tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Norma kontrolowana nie ma oparcia w ustawie i stanowi o naruszeniu art. 22 Konstytucji. Nakładanie na podmioty kosztownych obciążeń- narusza art. 21, art. 64 ust. 1 i 3, i art. 31 ust. 3 Konstytucji- przez sprzeczność z zasadami sprawiedliwości i ekonomiczności obciążeń. Środki te, stosowane do ochrony innych osób niż palące, przed dymem tytoniowym, nie są konieczne w demokratycznym państwie; efekty owych ograniczeń pozostają w rażącej dysproporcji do ciężaru nałożonego na obywatela. Ustawa nie określiła sposobu realizacji prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy tak, by na pracodawcy ciążył obowiązek zapewnienia pracownikom palarni (art. 66 ust. 1 Konstytucji).

1g. Normodawca podustawowy w § 2 pkt 2 rozporządzenia bhp - bez wyraźnego upoważnienia ustawowego- wprowadził nowe pojęcie pomieszczenia higienicznosanitarne, i z naruszeniem aksjologii, radykalnie zmienił zakres obowiązków pracodawców. Regulacja taka narusza zasadę przyzwoitej legislacji i zasadę dostatecznej określoności przepisów prawnych (art. 2 Konstytucji). W art. 207 § 1 i 2, art. 214 § 1 i 2, art. 233, art. 23715 § 1 kp, ustawodawca (naruszając art. 92 ust. 1 Konstytucji) nie zawarł wyraźnego i bezpośredniego upoważnienia dla Ministra do zdefiniowania pojęcia ustawowego urządzenia higienicznosanitarne, ani ustawowego pojęcia pomieszczenia pracy, ani pozaustawowego pojęcia pomieszczenia higienicznosanitarne, choć zaliczenie bez podstawy ustawowej do pomieszczeń higienicznosanitarnych palarni w sposób znaczący i dolegliwy ogranicza swobodę działalności gospodarczej i wiąże się z wysokimi obciążeniami pracodawców - w tym działających w sferze publicznej (art. 20 i art. 22 Konstytucji). Art. 22 Konstytucji dopuszcza możliwość ograniczenia wolności gospodarczej tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Norma kontrolowana nie ma oparcia w ustawie i stanowi o naruszeniu art. 22 Konstytucji. Nakładanie na podmioty kosztownych obciążeń- narusza art. 21, art. 64 ust. 1 i 3, i art. 31 ust. 3 Konstytucji- przez sprzeczność z zasadami sprawiedliwości i ekonomiczności obciążeń. Środki stosowane do ochrony innych osób niż palące, przed dymem tytoniowym, nie są konieczne w demokratycznym państwie; efekty owych ograniczeń pozostają w rażącej dysproporcji do ciężaru nałożonego na obywatela. Ustawa nie określiła sposobu realizacji prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy tak, by na pracodawcy ciążył obowiązek zapewnienia pracownikom palarni (art. 66 ust. 1 Konstytucji).

1h. Przepis § 111 ust. 1 rozporządzenia bhp stanowi o tym, że pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higienicznosanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników. W art. 207 § 1 i 2, art. 214 § 1 i 2, art. 233, art. 23715 § 1 kp, ustawodawca (naruszając art. 92 ust. 1 Konstytucji) nie zawarł wyraźnego i bezpośredniego upoważnienia dla Ministra do zdefiniowania pojęcia ustawowego urządzenia higienicznosanitarne, ani ustawowego pojęcia pomieszczenia pracy, ani pozaustawowego pojęcia pomieszczenia higienicznosanitarne, choć zaliczenie bez podstawy ustawowej do pomieszczeń higienicznosanitarnych palarni w sposób znaczący i dolegliwy ogranicza swobodę działalności gospodarczej i wiąże się z wysokimi obciążeniami pracodawców - w tym działających w sferze publicznej (art. 20 i art. 22 Konstytucji). Art. 22 Konstytucji dopuszcza możliwość ograniczenia wolności gospodarczej tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Norma kontrolowana nie ma oparcia w ustawie i stanowi o naruszeniu art. 22 Konstytucji. Nakładanie na podmioty kosztownych obciążeń- narusza art. 21, art. 64 ust. 1 i 3, i art. 31 ust. 3 Konstytucji- przez sprzeczność z zasadami sprawiedliwości i ekonomiczności obciążeń. Środki te, stosowane do ochrony innych osób niż palące, przed dymem tytoniowym, nie są konieczne w demokratycznym państwie; efekty owych ograniczeń pozostają w rażącej dysproporcji do ciężaru nałożonego na obywatela. Ustawa nie określiła sposobu realizacji prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy tak, by na pracodawcy ciążył obowiązek zapewnienia pracownikom palarni (art. 66 ust. 1 Konstytucji). Wskazanie w § 111 ust. 2 rozporządzenia bhp, że wymagania dla pomieszczeń i urządzeń higienicznosanitarnych określa załącznik nr 3, nie może przemawiać za nakładaniem na pracodawców obowiązku zapewnienia pracownikom pomieszczeń higienicznosanitarnych w postaci palarni.

1i. Przepisy § 40, § 41 i § 42 załącznika nr 3 do rozporządzenia bhp, zawierają w istocie jedynie przepisy techniczne, określające wymagania dla palarni, jednakże nie mogą przemawiać za nakładaniem na pracodawców obowiązku zapewnienia pracownikom pomieszczeń higienicznosanitarnych w postaci palarni. Bez wyraźnego upoważnienia ustawowego normodawca podustawowy wprowadził nowe pojęcie pomieszczenia higienicznosanitarne, i z naruszeniem aksjologii, radykalnie zmienił zakres obowiązków pracodawców. Regulacja taka narusza zasadę przyzwoitej legislacji i zasadę dostatecznej określoności przepisów prawnych (art. 2 Konstytucji). W art. 207 § 1 i 2, art. 214 § 1 i 2, art. 233, art. 23715 § 1 kp, ustawodawca (naruszając art. 92 ust. 1 Konstytucji) nie zawarł wyraźnego i bezpośredniego upoważnienia dla Ministra do zdefiniowania pojęcia ustawowego urządzenia higienicznosanitarne, ani ustawowego pojęcia pomieszczenia pracy, ani pozaustawowego pojęcia pomieszczenia higienicznosanitarne, choć zaliczenie bez podstawy ustawowej do pomieszczeń higienicznosanitarnych palarni w sposób znaczący i dolegliwy ogranicza swobodę działalności gospodarczej i wiąże się z wysokimi obciążeniami pracodawców - w tym działających w sferze publicznej (art. 20 i art. 22 Konstytucji). Art. 22 Konstytucji dopuszcza możliwość ograniczenia wolności gospodarczej tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Norma kontrolowana nie ma oparcia w ustawie i stanowi o naruszeniu art. 22 Konstytucji. Nakładanie na podmioty kosztownych obciążeń- narusza art. 21, art. 64 ust. 1 i 3, i art. 31 ust. 3 Konstytucji- przez sprzeczność z zasadami sprawiedliwości i ekonomiczności obciążeń. Środki te, stosowane do ochrony innych osób niż palące, przed dymem tytoniowym, nie są konieczne w demokratycznym państwie; efekty owych ograniczeń pozostają w rażącej dysproporcji do ciężaru nałożonego na obywatela. Ustawa nie określiła sposobu realizacji prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy tak, by na pracodawcy ciążył obowiązek zapewnienia pracownikom palarni (art. 66 ust. 1 Konstytucji).

2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazuje, że odpowiedź na pytanie co do zgodności przywołanych w pytaniu prawnym przepisów, z przywołanymi w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2007 r. przepisami Konstytucji, może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy IV SA/Po 617/07, w związku z którą pytanie zostało postawione, w ten sposób, że WSA będzie mógł uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzający ją nakaz zapłaty Inspektora Pracy, zostały wydane na podstawie wadliwych (niekonstytucyjnych) przepisów prawnych, co przemawiać będzie za uwzględnieniem skargi Zobowiązanego.

W polskim systemie kontroli konstytucyjności przyjmuje się, że konsekwencją stwierdzenia niekonstytucyjności aktu normatywnego nie jest nieważność ex tunc, lecz wadliwość (wzruszalność), zasadniczo rodząca skutki ex nunc (Z. Czeszejko-Sochacki, L. Garlicki, J. Trzciński "Komentarz do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym" Wyd. Sejm. 1999 s. 214-215). Reguła ta jest modyfikowana w przypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności podstaw prawnych zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji. Przedmiotem pytania prawnego Sądu jest ocena konstytucyjności zaskarżonego przepisu, kształtującego obowiązek [strony], po to by następnie Sąd ten mógł orzec o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 r. P 7/00 OTK ZU 2002/2A/13). Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności kontrolowanej normy stwarza sytuację, umożliwiającą sądom odstąpienie od zasad wyznaczanych przez reguły determinujące moment (datę), na który określa się stan prawny, miarodajny dla orzekania. Autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje swe zakotwiczenie w art. 8 Konstytucji. Jest wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji w drodze kierowania się wykładnią zgodną z Konstytucją. Byłoby nielogiczne, gdyby dopuszczając (w celu przywrócenia stanu konstytucyjności) możliwość wznowienia postępowania w sprawach już rozstrzygniętych na tle norm uznanych za niekonstytucyjne, ustrojodawca dopuszczał dalsze naruszanie Konstytucji na przyszłość, przez bezwzględny nakaz dalszego stosowania przepisu już uznanego za niekonstytucyjny. Ocena sytuacji i wybór środka naprawczego, który należy w tym względzie zastosować, należy jednak do organu stosującego prawo (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007 r. K 8/07 ; podobnie postanowienie TK z 13 grudnia 2000 r. P 9/00 OTK 2000 nr 8 poz. 302). Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów będących podstawą prawną decyzji kontrolowanych przez pytający Sąd, może być uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją nakazu, jako wydanych w warunkach uzasadniających wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa w zw. z art. 145a kpa).

Udzielenie odpowiedzi na pytanie prawne pozwoli w szczególności na wyeliminowanie z zakresu normy prawnej, będącej podstawą nałożenia na Zobowiązanego obowiązku zakładania palarni, przepisów rangi ustawowej- art. art. 237 15 § 1, art. 233, art.214 § 1 i 2, art. 207 § 1 i 2 kp, jak i art. 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 1a ustawy tytoniowej. Skoro bowiem sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji), to stwierdzenie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego niekonstytucyjności normy wywiedzionej z powołanych przepisów, sprzyjać będzie pewności prawa i równości podmiotów, znajdujących się w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej.

/-/I. Kucznerowicz /-/M. Dybowski /-/D. Rzyminiak-Owczarczak

MZ