Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 401/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 § 1-3, art. 91, art. 71a § 1 i 9
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 10 § 1, art. 126
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), asesor WSA Piotr Dębkowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 października 2019 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej wierzytelności przez dłużnika zajętej wierzytelności oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej także: "Naczelnik", "NUS", "organ pierwszej instancji", "organ egzekucyjny") w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec E. Sp. z o. o., na podstawie zawiadomienia z dnia 7 lipca 2017 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu wszelkich wzajemnych zobowiązań finansowych u dłużnika zajętej wierzytelności – M. Sp. z o. o. z siedzibą w miejscowości T. (dalej także: "Skarżąca", "Strona", "Spółka").

W ramach realizacji zajęcia w dniu 25 września 2017 r. M. Sp. z o.o. przekazała na konto organu egzekucyjnego kwotę 3.075.00 zł.

Z uwagi na brak kolejnych wpłat oraz informacji o przyczynie zaprzestania dalszej realizacji zajęcia, organ egzekucyjny wysłał do dłużnika zajętej wierzytelności ponaglenie (pismo z dnia 20 sierpnia 2018 r.), żądając niezwłocznego udzielenia odpowiedzi.

W odpowiedzi na ponaglenie pismem z dnia 28 sierpnia 2018 r. Spółka poinformowała organ egzekucyjny o braku wzajemnych rozrachunków z firma E. Sp. z o.o.

Następnie pismem z dnia 3 września 2018 r. M. Sp. z o.o. poinformowała organ egzekucyjny, że w związku z pismem E. Sp. z o.o. z dnia 28 listopada 2017 r. płatności wynikające z wystawionych faktur dotyczących umowy najmu Spółka realizowała bezpośrednio na rachunek G. Sp. z o.o., oraz że na dzień sporządzenia pisma Spółka nie jest dłużnikiem E. Sp. z o.o. Do pisma Strona dołączyła zestawienie dokonanych w okresie od stycznia do sierpnia 2018 r. na rzecz G. Sp. z o.o. płatności w łącznej kwocie 32.660.32 zł.

W związku z powyższym Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. określił wysokość nieprzekazanej na rzecz Urzędu wierzytelności zgodnie z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność u dłużnika zajętej wierzytelności M. Sp. z o. o. w wysokości 32.660.32 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, dłużnik zajętej wierzytelności nie zastosował się do obowiązków wynikających z zajęcia wierzytelności i bezpodstawnie w rozumieniu art. 71b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej także "u.p.e.a.") uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności. Jednocześnie organ pierwszej instancji uznał, iż dłużnik zajętej wierzytelności sam przekazał dokumentację wystarczającą do określenia nieprzekazanej kwoty na rzecz organu egzekucyjnego, zatem w niniejszej sprawie bezzasadne było kierowanie kontroli do M. Sp. z o.o.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem M. Sp. z o. o. pismem z dnia 31 października 2018 r. złożyła w terminie zażalenie, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu M. Sp. z o. o. wskazała, iż pismem z dnia 28 listopada 2017 r. dłużnik poinformował, iż na mocy umowy z dnia 14 listopada 2017 r. przeniósł ogół praw i obowiązków wynajmującego, w tym prawo do pobierania opłat wynikających z umów najmu, komercjalizację obiektu, obsługę eksploatacyjną oraz kompleksowe zarządzenie nieruchomością na rzecz Spółki G. Sp. z o.o. Jednocześnie dłużnik wskazał, że wszelkie należności począwszy od listopada 2017 r. winny być uiszczane przez M. Sp. z o. o. na konto G. Sp. z o.o. Przejęcie praw i obowiązków z umowy najmu zostało potwierdzone przez nowego wynajmującego w piśmie z dnia 18 grudnia 2017 r. W świetle powyższego od dnia 1 listopada 2011 r. Strona uiszczała wszelkie należności (czynsz najmu, opłaty eksploatacyjne, itp.) na rzecz G. Sp. z o.o. Tym samym, w ocenie Skarżącej, brak było podstaw do twierdzenia, jakoby uchylała się od przekazania wierzytelności w łącznej kwocie 32.660.32 zł na rzecz organu egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej także: "Dyrektor", "organ drugiej instancji") po rozpatrzeniu zażalenia Strony utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że dłużnik zajętej wierzytelności – M. Sp. z o.o., odpowiadając na ponaglenie organu egzekucyjnego przy piśmie z dnia 3 września 2018 r., przesłała szczegółowy wykaz wpłat na łączną kwotę 32.660.32 zł przekazanych od stycznia do sierpnia 2018 r. na rachunek bankowy G. Sp. z o.o. z tytułu umowy najmu. Skoro zatem dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny o przekazaniu ściśle określonej kwoty podmiotowi trzeciemu i jednocześnie wskazał okoliczności, którymi się przy tym kierował, należy uznać, że nieprzeprowadzenie kontroli w niniejszym przypadku nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia na podstawie art. 17a § 9 u.p.e.a.

Zgodnie z procedurą przewidzianą w przepisie art. 89 u.p.e.a., z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej, dłużnik zajętej wierzytelności traci wszelkie uprawnienia do dysponowania zarówno obecną, jak i przyszłą wierzytelnością, a jego rola ogranicza się jedynie do przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Skoro zatem wbrew jasno określonym obowiązkom, Skarżąca dokonała wypłaty wierzytelności objętych zajęciem na rzecz podmiotu trzeciego, co sama potwierdziła, to organ egzekucyjny był zobowiązany i uprawniony wydać postanowienie w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a. i skierować je do strony.

W świetle powyższego, w ocenie organu drugiej instancji, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. zasadnie określił postanowieniem z dnia 15 października 2018 r. wysokość nieprzekazanej na rzecz organu egzekucyjnego wierzytelności na kwotę 32.660,32 zł.

Pismem z dnia 15 stycznia 2019 r. Skarżąca, reprezentowana przez procesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego K.M., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2018 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:

1) art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że Skarżąca Spółka bezpodstawnie uchyla się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż nie istniała jakakolwiek wymagalna wierzytelność, zajęta w toku postępowania egzekucyjnego, co do której ciążył na Skarżącej obowiązek zapłaty na rzecz dłużnika, tj. na rzecz Spółki E. sp. z o.o. z siedzibą w W.,

2) art. 71a § 1 u.p.e.a. poprzez odstąpienie przez organ egzekucyjny pierwszej instancji od przeprowadzenia u Skarżącej kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, pomimo iż materiał dowodowy sprawy nie pozwalał na niewątpliwe stwierdzenie, iż doszło do bezpodstawnego uchylania się przez Skarżącą od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności,

3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

4) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak umożliwienia wypowiedzenia się Skarżącej w zakresie zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem postanowienia określającego kwotę nieprzekazanej wierzytelności pieniężnej, którego to prawa została pozbawiona Skarżąca zarówno w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak i drugoinstancyjnym,

5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] października 2018 r. w sytuacji, gdy postanowienie to wydane zostało w oparciu o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny.

W związku Skarżąca wniosła na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] października 2018 r. oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej Spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych albo zgodnie ze złożonym spisem kosztów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z dnia 22 maja 2019 r. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego K.M., wskazała, że umowa najmu z dnia 25 stycznia 2017 r. wygasła z dniem 31 marca 2018 r., gdyż została zawarta na czas oznaczony, tj. na okres do dnia 31 marca 2018 r. Tym samym Skarżąca począwszy od dnia 1 kwietnia 2018 r. nie była już dłużnikiem [...] Sp. z o.o. (przy czym Skarżąca dodała, że podtrzymuje w całości dotychczasowe stanowisko, że nie była dłużnikiem E. Sp. z o.o. od dnia 1 listopada 2017 r. z uwagi na przejście na osobę trzecią ogółu praw i obowiązków wynajmującego). Do pisma tego został dołączony poświadczony za zgodność z oryginałem odpis pisma zatytułowanego "Umowa najmu", lecz podpisanego jedynie przez prezesa zarządu spółki E. Sp. z o.o. Mimo niezawarcia w tym piśmie wniosku o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu, Sąd na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 października 2019 r. dowód taki przeprowadził z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cytowanej ustawy).

Należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotem rozpoznania jest skarga na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty na rzecz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W.

Przechodząc do istoty sporu trzeba wskazać, że zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85 u.p.e.a., przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Na mocy art. 89 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.

W niniejszej sprawie istotny jest art. 89 § 3 u.p.e.a., który stanowi, iż jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:

1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:

a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,

b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,

c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;

2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;

3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1 u.p.e.a.

Przytaczając stan faktyczny, w którym powyższy przepis miał zastosowanie, wskazać trzeba, że zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 7 lipca 2017 r. nr [...] NUS dokonał zajęcia wierzytelności przysługującej Zobowiązanej E. Sp. z o.o. od Skarżącej. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone Skarżącej w dniu 18 lipca 2017 r. Sąd w tym miejscu stwierdza ponadto, że zawiadomienie z dnia 7 lipca 2017 r. (k. 13-12 akt administracyjnych) zostało sporządzone zgodnie z wzorem stanowiącym załącznik nr 5 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1339) i zawiera wszystkie przewidziane prawem elementy.

W dniu 25 września 2017 r. Skarżąca przekazała na konto organu egzekucyjnego kwotę 3.075.00 zł, co zasadnie organy uznały za potwierdzenie, iż Skarżąca uznaje zajętą wierzytelność. Jak trafnie wskazano w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2216/05 (wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), dla skuteczności uznania roszczenia nie jest bowiem wymagana żadna szczególna forma i może być ono także dorozumiane (np. na skutek częściowego wykonania zobowiązania, uiszczenia odsetek, prośby o odroczenie płatności itd. - zob. A. Szpunar - Wpływ uznania roszczenia na bieg przedawnienia - NP 1973, nr 7-8, s. 1004). Wobec braku dalszych wpłat do Skarżącej zostało w dniu 20 sierpnia 2018 r. wystosowane ponaglenie (doręczone w dniu 27 sierpnia 2018 r.).

W odpowiedzi Skarżąca pismem z dnia 28 sierpnia 2018 r. poinformowała o braku wzajemnych rozrachunków z firmą E. Sp. z o.o. od października 2017 r. Następnie pismem z dnia 3 września 2018 r. wyjaśniła, że na podstawie pisma E. Sp. z o.o. z dnia 28 listopada 2017 r. o dokonaniu przelewu wierzytelności na spółkę G. Sp. z o.o. realizowała płatności wynikające z wystawionych faktur dotyczących umowy najmu bezpośrednio na rachunek spółki G. Sp. z o.o. W swojej ocenie na dzień 3 września 2018 r. M. Sp. z o.o. nie jest dłużnikiem E. Sp. z o.o. z jakiegokolwiek tytułu. W załączeniu Skarżąca przesłała organowi egzekucyjnemu zestawienie wykonanych płatności, na łączną kwotę 32.660,32 zł.

Zdaniem Sądu zasadnie organ egzekucyjny przyjął, że Skarżąca jako dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez nią uznana (w sposób dorozumiany, poprzez przekazanie organowi egzekucyjnemu przelewem kwoty należnej E. Sp. z o.o. we wrześniu 2017 r.) i jest wymagalna (o czym świadczyło dokonanie ww. przelewu oraz dokonanie płatności wymienionych w zestawieniu wykonanych płatności).

Zgodnie z art. 91 u.p.e.a., dotyczącym egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych, jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, stosuje się odpowiednio przepisy art. 71b tej ustawy.

Stosownie do art. 71b u.p.e.a. jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 tej ustawy. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności.

Przepis art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowi, że jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.

Właśnie ten przepis stanowił podstawę wydania postanowienia NUS, utrzymanego w mocy zaskarżonym postanowieniem Dyrektora. Wprawdzie postanowienie NUS zostało wydane bez przeprowadzenia u Skarżącej jako dłużnika zajętej wierzytelności kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, o jakiej mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a., jednakże w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest, że przeprowadzenie takiej kontroli nie zawsze jest niezbędne do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1515/10: "Jednocześnie zwrócić należy uwagę na to, że powołany wyżej przepis art. 71a § 9 ustawy zawiera w swej treści elementy, które powinny zostać ustalone w wyniku kontroli aby organ egzekucyjny uzyskał uzasadnienie do wydania postanowienia, o którym mowa w tym przepisie prawa. Kontrola, o której mowa w art. 71a § 1 ustawy została określona przez ustawodawcę jako uprawnienie organu egzekucyjnego dla zabezpieczenia realizacji celów jakie zostały określone w postępowaniu egzekucyjnym. Celem tego postępowania jest jedynie ustalenie okoliczności wskazujących czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się od bezpodstawnego przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał zajęcia. Jeżeli więc cel, dla którego przeprowadzenie kontroli zostało przewidziane zostaje zrealizowany bez konieczności jej przeprowadzenia, a w szczególności gdy sam dłużnik zajętej wierzytelności informuje organ egzekucyjny o przekazaniu zobowiązanemu ściśle określonej kwoty i jednocześnie wskazuje okoliczności, które doprowadziły do przekazania tej kwoty, to można uznać, że nieprzeprowadzenie kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 ustawy nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia o jakim mowa w art. 71a § 9 ustawy." Stanowisko takie zostało podzielone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2831/14, którego teza brzmi: "Z wykładni art. 71a § 1 i § 9 u.p.e.a. wynika, że postanowienie określające wysokość nieprzekazanej – a uprzednio zajętej przez organ egzekucyjny kwoty wierzytelności u dłużnika, u którego została zajęta – może być wydane także bez przeprowadzenia kontroli, o ile uchylanie się tego dłużnika od jej przekazania organowi egzekucyjnemu – w świetle przeprowadzonych dowodów – nie budzi wątpliwości." W orzeczeniu tym wskazano: "Wprowadzenie przesłanki przeprowadzenia kontroli przed wydaniem postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty miało na celu ustalenie ponad wszelką wątpliwość wysokości nieprzekazanej kwoty oraz przesłanki uchylania się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu. Zgodnie bowiem z art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne są uprawnione do przeprowadzenia u dłużników zajętych wierzytelności – z wyłączeniem banków – kontroli prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2 (zastrzeżenie to nie ma w sprawie zastosowania). Oznacza to, że skoro przeprowadzenie kontroli jest uprawnieniem organu egzekucyjnego, to tym samym nie jest ona w każdym przypadku obligatoryjna." Natomiast powołany przez Skarżącą wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 655/18 zawiera pogląd odosobniony, a nadto nie jest wyrokiem prawomocnym.

Zdaniem Sądu przekazanie przez Skarżącą jako dłużnika zajętej wierzytelności części tej wierzytelności w dniu 25 września 2017 r. (co stanowiło – w cenie organów i Sądu – uznanie tej wierzytelności per facta concludenta) oraz wyjaśnienia Skarżącej zawarte w piśmie z dnia 3 września 2018 r. wraz z załączonym do tego pisma zestawieniem wykonanych płatności były wystarczające do ustalenia, że Skarżąca bezpodstawnie uchyla się od przekazania części zajętej wierzytelności oraz do wyliczenia kwoty części tej wierzytelności, której to dotyczyło. Tym samym organy nie musiały przeprowadzać kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a., aby określić wysokość nieprzekazanej wierzytelności. Organy prawidłowo określiły tę wysokość na kwotę 32.660,32 zł, co stanowi sumę wszystkich wpłat dokonanych z tytułu zajętej wierzytelności nie do organu egzekucyjnego, lecz na rzecz innego podmiotu.

Powyżej oceny nie zmieniają wyjaśnienia Skarżącej zawarte w zażaleniu z dnia 31 października 2018 r. oraz dołączane do tego zażalenia odpisy dokumentów. W piśmie tym Skarżąca przyznała, że łączyła ją z dłużnikiem (E. Sp. z o.o.) umowa najmu lokalu w obiekcie [...], zawarta w dniu 25 stycznia 2017 r. Umowa ta przewidywała, że E. Sp. z o.o. może przenieść wszelkie lub niektóre prawa oraz wszelkie lub niektóre obowiązki wynikające z tej umowy bez zgody najemny (Skarżącej) na dowolnie wybrany podmiot trzeci w dowolnej chwili trwania tej umowy. Skarżąca wskazała, że pismem z dnia 28 listopada 2017 r. spółka E. Sp. z o.o. poinformowała ją, że na mocy umowy z dnia 14 listopada 2017 r. przeniosła ogół praw i obowiązków wynajmującego, w tym prawo do pobierania opłat, na rzecz spółki G. Sp. z o.o., w związku z czym wszelkie należności za okres począwszy od listopada 2017 r. winny być uiszczane na konto tej ostatniej spółki. Dalej Skarżąca wskazała, że przejęcie praw o obowiązków z umowy najmu zostało potwierdzone przez spółę G. Sp. z o.o. w piśmie z dnia 18 grudnia 2017 r. (odpisy obu tych pism zostały załączone do odwołania). Z okoliczności tych Skarżąca wywiodła, że począwszy od dnia 1 listopada 2017 r. zaczęła ją łączyć umowa najmu ww. lokalu ze spółką G. Sp. z o.o., zaś umowa najmu z dnia 25 stycznia 2017 r., obowiązująca między Skarżącą a E. Sp. z o.o., wygasła z dniem 31 października 2017 r. W związku z tym Skarżąca wskazała, że uiszczała wszelkie należności związane z najmem ww. lokalu za okres od dnia 1 listopada 2017 r. na rzecz spółki G. Sp. z o.o. W jej ocenie zajęcie z dnia 7 lipca 2017 r. pozostaje nadal aktualne, albowiem nie zostało uchylone przez organ egzekucyjny, jednakże jego przedmiotem mogą być wyłącznie wierzytelności faktycznie przysługujące E. Sp. z o.o. od Skarżącej, a takich brak.

Stanowisko Skarżącej nie jest prawidłowe. Powołując się na cywilnoprawne skutki cesji umowy najmu pomija ona uregulowania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt II FSK 204/08, istotą egzekucyjnego zajęcia wierzytelności jest pozbawienie wierzyciela możliwości dysponowania zajętym prawem. Z chwilą zajęcia dysponentem tego prawa staje się organ egzekucyjny, który może żądać od dłużnika zajętej wierzytelności jej spełnienia na rzecz organu egzekucyjnego. Reguły powyższe wynikają z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności z art. 89 § 2 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że w celu dokonania zajęcia wierzytelności i praw organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności lub prawa, aby należnej od niego sumy lub świadczenia (...) bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należne sumy wpłacił organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności (pkt 1) oraz zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej sumy albo innego świadczenia odebrać ani też rozporządzać nimi lub ustanowionym dla nich zabezpieczeniem (pkt 2). W tym miejscu trzeba też zwrócić uwagę na art. 67a § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny może z mocy samego zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego albo ruchomości wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Z przepisu tego wynika zatem, że organ egzekucyjny zajmując wierzytelność wstępuje w prawa i obowiązki zobowiązanego.

Skoro zatem wierzyciel zajętej wierzytelności nie może nią dysponować, nie może on także dokonywać cesji tej wierzytelności. Natomiast dłużnik zajętej wierzytelności spełniając ją do rąk organu egzekucyjnego doprowadza zarazem do jej umorzenia w stosunku do swego wierzyciela. Ponieważ organ egzekucyjny skutecznie zajął wierzytelność spółki E. Sp. z o.o., przysługującą jej od Skarżącej, spółka E. Sp. z o.o. wierzytelnością tą nie mogła już swobodnie zadysponować i tym samym nie mogła dokonać jej cesji w sposób skuteczny wobec organu egzekucyjnego. Zasadą jest przy tym, że zawarcie umowy (jej zmiana, rozwiązanie) wiąże jedynie strony tego stosunku. Jeżeli strony wyrażają wolę rozszerzenia skuteczności zawartej umowy na inny podmiot, w tym organ administracji, winne są go o fakcie oraz treści kontraktu poinformować. Wówczas osoba trzecia nie może uchylić się od znajomości postanowień przyjętych przez strony. Ta rozszerzona skuteczność umowy obowiązuje od dnia zawiadomienia osoby trzeciej. Tymczasem organ egzekucyjny został powiadomiony o przeniesieniu ogółu praw i obowiązków wynajmującego dopiero w dniu 3 września 2018 r. (do czego załączono jedynie pisma E. Sp. z o.o. oraz G. Sp. z o.o. informujące o zawartej umowie z dnia 14 listopada 2017 r. przenoszącej ogół praw i obowiązków wynajmującego, jednakże bez załączenia odpisu tej umowy) i za okres następujący po tej dacie już nie określał wysokości nieprzekazanej wierzytelności.

Na marginesie należy wskazać, że okoliczności zawarcia umowy z dnia 14 listopada 2017 r. przenoszącej ogół praw i obowiązków wynajmującego nasuwają przypuszczenie, że celem tej czynności było uniknięcie wpłat do organu egzekucyjnego, których obowiązek wynikał z dokonanego przez organ egzekucyjny zajęcia. Mimo powoływanego zawarcia takiej umowy, powodującej utratę korzyści płynących z najmu lokalu, E. Sp. z o.o. pozostała nadal właścicielem całej nieruchomością położonej w O. przy ul. [...] (księga wieczysta nr [...], stan z dnia 13 listopada 2018 r., k. 11-11 akt administracyjnych), co podważa zasadność i prawdopodobieństwo zawarcia takiej umowy. Jednocześnie nie jest trafne zawarte w skardze twierdzenie, że organ powinien zastosować środki prawne zmierzające do ubezskutecznienia wobec niego czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z osobą trzecią, np. wytoczyć powództwo z art. 527 Kodeksu cywilnego. Warunkiem skuteczności takiego powództwa jest wykazanie, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Zastosowanie art. 257 Kodeksu cywilnego zależne jest zatem od spełnienia warunków takich jak wiedza osoby trzeciej, że dłużnika działał z pokrzywdzeniem wierzyciela, które nie są istotne dla możliwości zastosowania art. 71b w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a.

Odnosząc się natomiast do odpisu dokumentu, stanowiącego załącznik do pisma pełnomocnika Skarżącej z dnia 22 maja 2019 r., wskazać przede wszystkim należy, że w dacie wydania zaskarżanego postanowienia nie były podnoszone twierdzenia, że umowa najmu łącząca Skarżącą ze spółką E. Sp. z o.o. była zawarta jedynie do dnia 31 marca 2018 r. (mimo, iż wyliczając wysokość nieprzekazanej wierzytelności organy uwzględniały także wpłaty na rzecz G. Sp. z o.o. dokonane po tej dacie). Już z tego powodu obecne twierdzenia pełnomocnika Skarżącej oraz treść dokumentu, z którego Sąd przeprowadził dowód, nie mogą mieć znaczenia dla dokonywanej przez Sąd oceny zgodności z prawem wydanych przez organy postanowień. Wskazać przy tym należy, że pełnomocnik Skarżącej, który zresztą sporządzał w jej imieniu skargę, nie wskazał żadnej przyczyny opóźnienia w podnoszeniu twierdzeń oraz złożeniu tego dowodu.

Co dodatkowo istotne, wbrew twierdzeniom Skarżącej złożony dokument nie jest umową najmu z dnia 25 stycznia 2017 r. Został on podpisany jedynie przez osobę reprezentującą wynajmującego (E. Sp. z o.o.). Wobec braku oświadczenia Skarżącej nie stanowi umowy. Umowa to stan faktyczny polegający na złożeniu dwóch lub więcej zgodnych oświadczeń woli (konsens) zmierzających do powstania, uchylenia, zmiany uprawnień, obowiązków podmiotów składających te oświadczenia woli. Umowy są zawsze co najmniej dwustronnymi czynnościami prawnymi. Dokument, którego odpis został złożony przy piśmie Skarżącej z dnia 22 maja 2019 r. może być co najwyżej traktowany jako oświadczenia woli jednej ze stron umowy. Tymczasem zgodnie z art. 78 § 1 zd. drugie Kodeksu cywilnego do zawarcia umowy wystarcza wymiana dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze stron i jest przez nią podpisany. Tym samym, z uwagi na brak adekwatnego oświadczenia woli Skarżącej nie można ustalić, czy umowa najmu w takiej wersji, jak złożona przy piśmie Skarżącej z dnia 22 maja 2019 r., doszła do skutku. Tym samym twierdzenie Skarżącej, że począwszy od dnia 1 kwietnia 2018 r. nie była dłużnikiem E. Sp. z o.o. nie zostało udowodnione. Nie ma w tym uchybienia organów, bowiem – jak to już zostało podkreślone – w toku postępowania przez organami Skarżąca nie podnosiła istnienia takiej umowy.

Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Jak słusznie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2516/15, przepis art. 10 § 1 k.p.a. ma walor zasady ogólnej i w zakresie, w jakim dotyczy decyzji nie znajduje zastosowania do postanowień, ponieważ nie wynika to z art. 126 k.p.a. Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Literalne brzmienie tego przepisu wskazuje jasno, że umożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań ma nastąpić jedynie przed wydaniem decyzji, a nie postanowienia. Istotne jest również, że Kodeks postępowania administracyjnego precyzuje, jakie przepisy dotyczące decyzji stosuje się też do postanowień. Zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Tym samym art. 10 § 1 k.p.a. in fine nie ma zastosowania do postanowień, a więc nie jest zasadny zarzut, iż przed wydaniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia NUS Skarżącej nie umożliwiono wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

Jak wynika natomiast z akt sprawy, Skarżąca miała w toku prowadzonego postępowania możliwość przedstawiania swojego stanowiska w sprawie, co zresztą uczyniła w złożonym zażaleniu, do którego załączyła odpisy dokumentów będących dowodami w sprawie.

Podobnie, trudno dopatrzeć się naruszenia przez organy podatkowe przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.), gdyż stan faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony i omówione zostały wszystkie dowody znajdujące się w aktach sprawy. Tym samym, wbrew stanowisku Skarżącej, istniały postawy do zastosowania przez Dyrektora art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. z zw. z art. 144 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd nie znajduje powodów do stwierdzenia, że w zaskarżonym postanowieniu naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy. Sąd nie dopatruje się wystąpienia okoliczności naruszających prawo i mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd nie znajduje też przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości lub w części.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.