Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1329/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64, art. 64c par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędziowie WSA Bożena Pindel, Bożena Suleja (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2014 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm. – dalej K.p.a.) oraz art. 17 § 1 i art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. z 2012 r. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 – dalej u.p.e.a.) - rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez Prezydenta Miasta K. na postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] Nr [...], mocą którego określono koszty egzekucyjne do tytułu wykonawczego Nr [...] w łącznej wysokości [...] zł. i obciążono nimi wierzyciela - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru wyjaśnił, iż w dniu 28 lipca 2011r. Prezydent Miasta K. (dalej Prezydent lub wierzyciel) wystawił przeciwko

A S.A. z/s w K.(dalej Spółka) tytuł wykonawczy Nr [...] obejmujący część zaległego podatku od nieruchomości osób prawnych za miesiąc sierpień 2005. Podstawą wystawienia w/w dokumentu była decyzja z dnia [...] Nr [...], która następnie w wyniku odwołania Spółki została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej SKO) z dnia [...] o Nr [...]. Na decyzję tę A S.A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 13 grudnia 2011 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 434/11 uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł, że nie podlega ona wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyło SKO w K.

Wierzyciel przekazał przedmiotowy tytuł wykonawczy wraz z wnioskiem z dnia 29 lipca 2011r. o przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości do Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. We wniosku wskazał, iż żąda przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B., IV Wydział Ksiąg Wieczystych pod numerem [...], położonej w B. - w celu wyegzekwowania zaległości w podatku od nieruchomości za miesiąc sierpień 2005, w łącznej kwocie [...] zł. Dalej wierzyciel wspomniał, iż w dniu 12 października 2010r. wystąpił do Sądu Rejonowego w B. IV Wydział Ksiąg Wieczystych z żądaniem wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej w ww. księdze wieczystej, która to hipoteka została wpisana w dniu 20 października 2010r. Przywołując art. 70 § 1 i 70 § 8 ustawy Ordynacja podatkowa wskazał, iż co prawda przedmiotowa zaległość podatkowa uległa przedawnieniu, ale z uwagi na fakt jej zabezpieczenia hipoteką, może być ona egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki.

Organ egzekucyjny tytułowi wykonawczemu nadał klauzulę o skierowaniu do egzekucji w dniu 6 września 2011r. Również w tym dniu poborca skarbowy doręczył odpis tytułu wykonawczego zobowiązanej Spółce. Następnie organ wystawił zawiadomienie w dniu 8 września 2011r. Nr [...] o zajęciu w/w nieruchomości. Zawiadomienie to oraz wniosek o wpis wzmianki o zajęciu w księdze wieczystej doręczono zobowiązanej w dniu 12 września 2011r. a Sądowi Rejonowemu w B. w dniu 14 września 2011r.

Pismem z dnia 12 września 2011r. Spółka, powołując się na art. 33 pkt 8 u.p.e.a zgłosiła zarzuty na egzekucję administracyjną prowadzoną w oparciu o ww. tytuł wykonawczy. Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] uznał za bezzasadny zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, po czym uchylił własne postanowienie stwierdzając, iż w istocie nie miał podstawy prawnej dla zajęcia stanowiska w sprawie zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny uznał zarzuty wniesione przez Spółkę za niezasadne, co następnie podzielił organ nadzoru.

Pismem z dnia 20 stycznia 2012 r. Spółka wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 28 lipca 2011 r., wskazując, że zgodnie z art. 110 § 2 u.p.e.a. egzekucja administracyjna z nieruchomości może być prowadzona tylko w celu wyegzekwowania należności pieniężnych określonych lub ustalonych w decyzji ostatecznej lub wynikających z orzeczenia sądu zaopatrzonego w klauzulę wykonalności oraz z tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 44 ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz art. 16 ustawy o udzielaniu przez Skarb Państwa wsparcia instytucjom finansowym. Spółka wskazała, że w niniejszej sprawie opisane przesłanki zostały spełnione - dochodzona należność jest należnością pieniężną, a decyzja z dnia [...] o Nr [...] była ostateczna. Jednak zdaniem wnioskodawcy nie można nie wziąć pod uwagę, że decyzja ta utraciła przymiot ostateczności na skutek tego, że WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 13 grudnia 2011 r. uchylił decyzję SKO orzekając jednocześnie, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku (skarga kasacyjna została oddalona przez NSA wyrokiem z dnia 20 maja 2014r., sygn. akt II FSK 1313/12 - uwaga Sądu). Z opisanego powodu, zdaniem Spółki, zaistniała niedopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej z nieruchomości, przewidziana w art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej, tym samym postępowanie egzekucyjne w tej sprawie powinno być umorzone.

Organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela z prośbą o zajęcie stanowiska w tej sprawie. Wierzyciel poinformował organ egzekucyjny pismem z dnia 20 lutego 2012r., że jego zdaniem nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o sporny tytuł wykonawczy, gdyż na tym etapie wyrok WSA w Gliwicach był nieprawomocny, a ponadto decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] nr [...] nie została uchylona, nadal funkcjonowała w obrocie prawnym i nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności.

Wierzyciel zwrócił jednak uwagę, że obecnie toczy się postępowanie odszkodowawcze prowadzone przez Wojewodę [...] z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, do której wierzyciel skierował egzekucję w niniejszej sprawie i posiada na niej ustanowioną hipotekę, a zgodnie z zapisami ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 z późn. zm.) z tytułu przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa, dotychczasowym właścicielom lub użytkownikom wieczystym przysługuje odszkodowanie, a jeżeli na nieruchomości ustanowiona jest hipoteka to odszkodowanie to podlega zaliczeniu na spłatę świadczenia głównego wierzytelności zabezpieczonej hipoteką wraz z odsetkami.

Z tej przyczyny Prezydent Miasta K. wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] o Nr [...] organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Następnie postanowieniem z tego samego dnia organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne (K 26 akt adm). Pismem z dnia 28 lutego 2012 r. Spółka wniosła zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie zażalenia wniesionego przez A S.A. na postanowienie o odmowie umorzenia postępowania do czasu wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi kasacyjnej złożonej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. od wyroku WSA w Gliwicach w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 434/11. Na ww. orzeczenie Spółka także wniosła zażalenie do Ministra Finansów, który postanowieniem z dnia [...] uchylił zaskarżone postanowienie organ nadzoru i umorzył postępowanie w sprawie zawieszenia postępowania zażaleniowego. Z kolei postanowieniem z dnia [...] organ nadzoru utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W dalszej kolejności organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] Nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne w trybie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania. Zarówno wierzyciel, jak i zobowiązana Spółka ww. postanowienie odebrała w dniu 17 czerwca 2013 r. Na postanowienie o umorzeniu postępowania nie złożono zażalenia.

W konsekwencji umorzenia postępowania egzekucyjnego ww. organ postanowieniem z dnia [...] Nr [...] w oparciu o przepis art. 64c § 4 i 7 u.p.e.a. - określił koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł. na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za sierpień 2005 r., wystawionego przeciwko Spółce przez Prezydenta Miasta K. będącego wierzycielem i obciążył wierzyciela ww. sumą kosztów wygenerowanych na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia powołując przepisy art. 64 § 1 pkt 6, § 3, § 6, a także 64 c § 4 i § 7 u.p.e.a. wskazano, iż wierzyciel zobowiązany jest do pokrycia w całości kosztów egzekucyjnych powstałych w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, gdyż przepisy ustawy egzekucyjnej nie przewidują możliwości ściągnięcia od zobowiązanego kosztów egzekucyjnych po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, które spowodowało powstanie tych kosztów.

Na to postanowienie wierzyciel wniósł zażalenie, żądając jego uchylenia w części dotyczącej obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, w związku z błędną interpretacją art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej i niewłaściwym jego zastosowaniem polegającym na bezpodstawnym przyjęciu, iż zaistniały w sprawie stan faktyczny wypełnia treść przedmiotowego przepisu. Przywołując art. 64c § 3 i 4 u.p.e.a. wierzyciel wyraził pogląd, że w niniejszej sprawie art. 64c § 3 w odniesieniu do organu podatkowego nie znajduje zastosowania, ponieważ zawieszenie przez organ egzekucyjny - na wniosek wierzyciela - postępowania egzekucyjnego, a następnie umorzenie tego postępowania nie świadczy o tym, że wcześniejsze jego wszczęcie i prowadzenie było nieuzasadnione (wyrok NSA w Poznaniu z dnia 25.09.1997 r., sygn. akt I SA/Po 333/97).

Wierzyciel zwrócił natomiast uwagę, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone w konsekwencji błędnie wydanego postanowienia z dnia [...] o jego zawieszeniu. Organ egzekucyjny zawiesił bowiem postanowienie na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Faktem jest, że wierzyciel złożył wniosek o zawieszenie postępowania, ale wskazał jednocześnie przyczynę tego wniosku: toczące się postępowanie o odszkodowanie. We wniosku wierzyciela wyraźnie wskazano, że chodziło o zawieszenie postępowania do odwołania. Organ egzekucyjny winien był zawiesić postępowanie zgodnie z wnioskiem wierzyciela (do odwołania), albo odmówić zawieszenia. Tak więc zawieszenie postępowania z powołaniem na art. 56 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej stanowiło "niezgodne z prawem prowadzenie egzekucji", a to oznacza, że koszty winny zostać poniesione przez organ egzekucyjny. Prezydent zarzucił, iż organ egzekucyjny mimo wyraźnego wniosku wierzyciela o zawieszenie do odwołania prowadzonego postępowania egzekucyjnego, umorzył to postępowanie, chociaż nie ustały przesłanki stanowiące o przyczynie zawieszenia postępowania.

Zdaniem wierzyciela przepis art. 64c § 4 u.p.e.a. nie stanowi o przyczynach, na skutek których koszty egzekucyjne nie mogą zostać ściągnięte od zobowiązanego, nie wymienia żadnych powodów faktycznych i prawnych obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela. W/w przepis znajdzie zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, gdy w toku postępowania egzekucyjnego nastąpi takie zubożenie zobowiązanego, że nie będzie faktycznej możliwości ściągnięcia od niego kosztów egzekucyjnych, a także wówczas gdy koszty egzekucyjne są w rzeczywistości ściągalne od zobowiązanego, ale wierzyciel odstąpi od egzekucji. W okolicznościach niniejszej sprawy, powyższe przesłanki nie zaistniały.

Prezydent zgodził się, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie posiada już w stosunku do zobowiązanego wierzytelności o zapłatę kosztów egzekucyjnych, wobec tego nie może ich od niego ściągnąć, co czyni zasadnym obciążenie tymi kosztami wierzyciela. Jednak ustawa przewiduje obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, w ściśle określonych przypadkach, które zdaniem Prezydenta Miasta K., nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie.

Wierzyciel kwestionował ponadto wysokość kosztów egzekucyjnych, naliczonych w kwocie [...] zł. wskazując, iż w zakresie egzekucji z nieruchomości, oprócz zajęcia, nie zostały wykonane żadne czynności egzekucyjne. Jego zdaniem ustalona kwota kosztów egzekucyjnych pozostaje w rażącej dysproporcji do nakładu i czasu pracy, jaki organ egzekucyjny poświęcił na wykonanie ww. czynności w postępowaniu. Co prawda opłata została prawidłowo naliczona pod względem rachunkowym, jednakże nie można tracić z pola widzenia okoliczności, iż stanowi ona swoiste wynagrodzenie za wykonane czynności egzekucyjne. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 kwietnia 2013r. sygn. SK 4/10 wierzyciel wskazał, iż jeśli w odniesieniu do komorników sądowych istnieje regulacja ograniczająca wysokość opłat do granic rozsądnych, to tym bardziej regulacja taka winna wystąpić w postępowaniu administracyjnym, gdzie działalność polegająca na egzekucji nie powinna być prowadzona w celu uzyskania zysku przez organ egzekucyjny, ale w celu wyegzekwowania należności publicznoprawnej i pokrycia rzeczywistych kosztów poniesionych przez ten organ.

Organ nadzoru rozpatrując sprawę merytorycznie wskazał, iż generalną zasadą jest, że koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, o czym stanowi art. 64c § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Jednym z wyjątków od tej zasady jest art. 64c § 4 u.p.e.a., który stanowi, że wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego oraz art. 64c § 3 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. W myśl przepisu art. 64 § 1 cyt. ustawy organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w następującej wysokości, z zastrzeżeniem art. 64d pkt 6 - za zajęcie nieruchomości - 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200 zł. Zgodnie z art. 64 § 6 organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. Opłatę manipulacyjną pobiera się przy doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego.

Na podstawie przepisu art. 64 § 7 organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeśli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

Z akt sprawy wynika, iż wierzyciel wniósł żądanie o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. W związku z tym wnioskiem organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] o Nr [...] zawiesił - na mocy art. 56 § 3 w związku z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. - postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki w oparciu o sporny tytuł wykonawczy. Z uwagi na fakt, iż postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania, postępowanie egzekucyjne prowadzone do w/w tytułu wykonawczego zostało umorzone w związku z wystąpieniem przesłanki z art. 59 § 1 pkt 8 ww. ustawy.

Biorąc to pod uwagę organ nadzoru nie podzielił stanowiska wierzyciela, że "postępowanie egzekucyjne zostało umorzone w konsekwencji błędnie wydanego postanowienia z dnia 24 lutego 2012 r. o jego zawieszeniu (...)". Podkreślił, iż zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie spełnienia się przesłanek określonych w tym przepisie. Przy czym zawieszenie następuje na czas niezbędny do usunięcia wskazanych przeszkód. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić w każdym stadium tegoż postępowania. Powołany wyżej przepis wylicza w sposób enumeratywny okoliczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wyczerpująco reguluje tę instytucję. Organ egzekucyjny jest związany treścią tej normy prawnej, co oznacza, że nie pozostawia ona organowi prawa swobody wyboru. Zatem jeżeli zachodzi którakolwiek ze wskazanych w art. 56 ustawy egzekucyjnej przesłanek, to organ ma obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Takie stanowisko zostało ugruntowane w orzecznictwie (po. WSA w Poznaniu z dnia 25 września 2009 r. sygn. akt I SA/Po 1570/08, WSA w Kielcach z dnia 27 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 759/08, WSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2006r. sygn. akt III SA/Wa 1993/04, NSA z 14 lipca 1998 r. sygn. akt IV SA 1502/096). Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1547/09: "W nawiązaniu do przesłanki z art. 56 § 1 pkt 4 tej ustawy, wskazać natomiast należy, iż żądanie zawieszenia postępowania egzekucyjnego zależne jest wyłącznie od woli wierzyciela, który występuje z wnioskiem w tym zakresie tylko w sytuacji, którą uzna za celową. Ustawodawca pozostawił wierzycielowi w tym przedmiocie szeroki zakres uznania (...). Wystąpienie przez wierzyciela z takim żądaniem obliguje organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania".

Stąd organ egzekucyjny prawidłowo ocenił, iż w związku z wnioskiem wierzyciela z dnia 20 lutego 2012 r., należy zawiesić postępowanie egzekucyjne w trybie art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. tj. zgodnie z żądaniem wierzyciela i w związku z faktem, iż postępowanie egzekucyjne nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia żądania o zawieszenie, organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne w trybie art. 59 § 1 pkt 8 cyt. ustawy.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. okoliczności podniesione w zażaleniu nie przesądzają o niezgodności z prawem prowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji. Jeżeli tytuły wykonawcze zostały prawidłowo wystawione i nie zawierały wad to oznacza, że egzekucja została prawidłowo wszczęta i prowadzona. Niezgodność z prawem, o której mowa w treści art. 64c § 3 u.p.e.a. dotyczy niewłaściwego zastosowania przepisów regulujących prowadzenie egzekucji administracyjnej.

W ocenie organu nadzoru brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej, gdyż to przepis art. 64c § 4 znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Reguluje on sytuację, gdy koszty egzekucyjne powstały, a nie zostały wyegzekwowane bądź uregulowane, a nie mogą zostać uiszczone przez zobowiązanego z przyczyn prawnych lub faktycznych.

Organ zauważył, że powód na który powołał się wierzyciel nadal istniał, jednakże to wierzyciel miał obowiązek poinformować o tej okoliczności organ egzekucyjny, czego nie uczynił. W treści zażalenia wierzyciel sam wskazał, że "Prezydent Miasta K. nie wnioskował o podjęcie zawieszonego postępowania" (...), co zostało potwierdzone w aktach przedmiotowej sprawy.

Okoliczności prawne wskazały zatem na konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na wystąpienie przesłanki w trybie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Stąd nie było możliwości obciążenia kosztami egzekucyjnymi zobowiązanej Spółki. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie posiada już w stosunku do zobowiązanego wierzytelności o zapłatę kosztów egzekucyjnych wobec tego nie może ich od niego ściągnąć, co czyni zasadnym obciążenie tymi kosztami wierzyciela. Ze stanowiskiem tym zgadza się także wierzyciel, co wynika z treści zażalenia.

Zdaniem organu odwoławczego w zaistniałym stanie faktycznym nie mógł znaleźć zastosowanie przepis art. 57 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny podejmie zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia, z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 59 § 1 pkt 8 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z komentarzem do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Postępowanie egzekucyjne w administracji pod. red. R. Hauser, A. Skoczylas. Wydawnictwo Beck 2012) "Ani art. 57 ani inne przepisy komentowanej ustawy nie ustalają generalnie, kto ma podjąć działania zmierzające do usunięcia przeszkód powodujących zawieszenie postępowania (oprócz przypadku śmierci zobowiązanego i ustalania zobowiązań spadkobierców). Kodeks postępowania administracyjnego w art. 99 przyjmuje regułę, że organ prowadzący postępowanie z urzędu poczyni odpowiednie kroki w celu usunięcia przeszkody, jeśli zaś było ono wszczęte na wniosek strony - uczyni to, gdy interes społeczny tego wymaga. W postępowaniu egzekucyjnym należy przeto przyjąć, że wierzyciel powinien podjąć kroki w celu usunięcia przeszkody, kiedy postępowanie egzekucyjne było wszczęte na jego wniosek. Gdy organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, wszczął postępowanie egzekucyjne z urzędu, do niego będzie należało podjęcie działań zmierzających do usunięcia przeszkody, chyba że do działania przed sądem lub innym organem administracji byłby legitymowany inny podmiot".

Ostateczne rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego pozwala na wydanie postanowienia co do obciążenia kosztami wierzyciela (tak wyrok NSA z 4 czerwca 2013 r. sygn. akt II FSK 1873/11). Z akt sprawy wynika, iż postanowienie z dnia 13 czerwca 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zostało zaskarżone przez wierzyciela.

Dalej organ wyjaśnił, iż w toku postępowania egzekucyjnego do przedmiotowego tytułu wykonawczego organ egzekucyjny określił koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł., na które składają się opłata manipulacyjna za doręczenie tytułu wykonawczego oraz opłata za czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości. Zauważył, iż koszty egzekucyjne stanowią koszty związane z zastosowaniem konkretnego środka egzekucyjnego a nie całego postępowania egzekucyjnego, wysyłanie pism przewodnich czy wysyłanie postanowień przez organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego pozostają bez wpływu na wysokość ponoszonych kosztów egzekucyjnych wygenerowanych w toku tegoż postępowania.

Bezzasadnym jest zdaniem organu powoływanie się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie opłaty egzekucyjnej naliczonej Komornikowi Sądowemu w sytuacji, gdy przedmiotowa sprawa dotyczy obciążenia kosztami egzekucyjnymi, o których mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zgodnie z jej zasadami organ egzekucyjny naliczył koszty prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ zauważył także, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje ograniczenie wysokości opłaty za zajęcie nieruchomości (nie więcej niż 34.200 zł). Prawidłowość i racjonalność ustanowionych zasad w sprawie naliczania kosztów egzekucyjnych nie może stanowić przedmiotu rozważań w trybie zażalenia na postanowienie o określeniu wysokości kosztów i obciążeniu kosztami egzekucyjnymi.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Prezydent Miasta K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1. art. 64c § 4 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie,

2. art. 64 § 1 pkt 6 oraz § 6 w/w ustawy - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i obciążenie skarżącej opłatą egzekucyjną i opłatą manipulacyjną w nadmiernej wysokości w stosunku do nakładu pracy i wydatków organu egzekucyjnego.

Ponadto, na podstawie art. 193 Konstytucji, skarżący wniósł o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym dotyczącym zgodności z Konstytucją przepisów:

1. art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie odnosi on wysokości opłaty za zajęcie nieruchomości od nakładu czasu i pracy oraz od rzeczywistych kosztów poniesionych przez organ egzekucyjny, zwłaszcza w sytuacji, gdy mimo zajęcia egzekucja z nieruchomości nie została przeprowadzona,

2. art. 64 § 6 zdanie 2 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie przewiduje on maksymalnej kwoty opłaty manipulacyjnej pobieranej od jednego tytułu wykonawczego, a także w zakresie, w jakim nie uzależnia on wysokości opłaty manipulacyjnej od rzeczywistych wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych.

W pierwszej kolejności skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania art. 64c § 4 u.p.e.a. Powtórzył argumenty wyrażone w zażaleniu, iż pismem z dnia 20 lutego 2012 r. wierzyciel wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do odwołania. Stąd jego zdaniem postępowanie egzekucyjne - zgodnie z wnioskiem - winno zostać zawieszone do dnia złożenia wniosku o jego podjęcie (do odwołania). Tymczasem organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne w trybie art. 56 § 1 pkt 4, jednakże nie wskazał w postanowieniu, że ulega ono zawieszeniu do odwołania. Konsekwencją tego było umorzenie postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia [...] bez jakiegokolwiek wniosku skarżącego w tym zakresie. W ocenie strony skarżącej, zawieszenie postępowania egzekucyjnego niezgodnie z wnioskiem wierzyciela stanowiło "niezgodne z prawem prowadzenie egzekucji", a więc w konsekwencji koszty umorzonego postępowania egzekucyjnego winny obciążyć organ egzekucyjny, zatem przepis art. 64c § 4 ustawy nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Strona skarżąca podtrzymała twierdzenia prezentowane w zażaleniu co do wysokości kosztów egzekucyjnych, którymi została obciążona. Nie kwestionując matematycznego wyliczenia tychże kosztów wskazywała na rażącą dysproporcję między ich wysokością, a nakładem czasu i pracy, jaki został poniesiony przez organ egzekucyjny w niniejszej sprawie. Organ nadzoru nie znalazł podstaw do obniżenia tych kosztów, nie przeprowadził też żadnego postępowania w celu ustalenia rzeczywistych kosztów i wydatków poniesionych przez organ l instancji w toku postępowania Zdaniem strony stanowi to naruszenie art. 64 § 1 pkt 6 oraz § 4 ustawy.

Niezależnie od tego strona skarżąca podniosła, że wspomniane przepisy budzą wątpliwości co do ich zgodności z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny w obu orzeczeniach przytoczonych przez wierzyciela w zażaleniu zaprezentował pogląd, zgodnie z którym opłata egzekucyjna nie może być naliczana w oderwaniu o nakładu pracy organu egzekucyjnego.

W sprawie rozpatrywanej pod sygn. SK 4/10 Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 30 kwietnia 2012 r. orzekł, że art. 49 ust. 2 oraz art. 49 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 24 września 2004 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 236, poz. 2356), są zgodne z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą sprawiedliwości społecznej Oceniane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy zawierały ograniczenia dotyczące wysokości opłat egzekucyjnych pobieranych przez komorników w przypadku szczególnych rodzajów egzekucji, a także w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego, przy czym przepis art. 49 ust. 2 w obowiązującym wówczas brzmieniu przewidywał wprost, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zmniejszyć wysokość opłaty, o której mowa w ust. 1.

Następnie strona omówiła tę regulację, która została przeniesiona do art. 49 ust. 7 do 10 i uszczegółowiona. Wskazała, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują analogicznej regulacji, jaka została zawarta w art. 49 ust. 7-10, a zwłaszcza w ust. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Prowadzi to do sytuacji, w której opłaty pobierane przez administracyjny organ egzekucyjny zależą jedynie od wartości egzekwowanego świadczenia lub zajętego prawa, a nie od nakładu pracy, wysokości wydatków, czy skuteczności egzekucji. W ocenie strony skarżącej przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie, w jakim nie ustalają żadnych kryteriów, od których zależy wysokość opłat egzekucyjnych, a w odniesieniu do opłaty manipulacyjnej także w zakresie w jakim nie regulują maksymalnej wysokości tej opłaty należnej organowi egzekucyjnemu, są sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej w związku z zasadą równości (art. 2 i art. 32 Konstytucji). Administracyjny organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne na mocy przepisów prawa. Jest oczywiste, że w tym zakresie ponosi wydatki. Zdaniem skarżącego opłaty egzekucyjne winny być tak skalkulowane, aby w danym postępowaniu pokryły poniesione wydatki, a jednocześnie nie stanowiły źródła dodatkowych znacznych dochodów dla organu egzekucyjnego. Skoro sytuacja, w której komornik sądowy, będący przedsiębiorcą, jest ograniczany w poborze opłat egzekucyjnych do rzeczywistego nakładu pracy jest zgodna z zasadą sprawiedliwości społecznej, to tym bardziej analogiczna regulacja winna obowiązywać w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym Zobowiązany (a w wyjątkowych przypadkach wierzyciel) mogą być obciążani jedynie w takim zakresie, w jakim winni oni zwrócić organowi egzekucyjnemu poniesione koszty i wydatki. Działalność polegająca na egzekucji nie powinna być prowadzona w celu uzyskania zysku przez organ egzekucyjny, ale w celu wyegzekwowania należności publicznoprawnej i pokrycia rzeczywistych kosztów poniesionych przez ten organ.

Dodatkowym argumentem przemawiającym za ograniczeniem opłat egzekucyjnych i zapewnieniem jej ekwiwalentności w stosunku do nakładu pracy jest fakt zróżnicowania organów egzekucyjnych, jeśli chodzi o podatek od nieruchomości. Prezydenta Miasta K. jest organem podatkowym, jednakże nie jest organem egzekucyjnym. Natomiast w przypadkach miast na prawach powiatu, prezydenci tych miast są jednocześnie organami egzekucyjnymi a zatem nie są oni w ogóle zobowiązani do ponoszenia kosztów egzekucyjnych na rzecz innych organów. Faktycznie zaś, ponieważ sami prowadzą egzekucję, ponoszą te koszty w kwotach rzeczywistych. Tak więc sytuacja w której skarżący, nie będąc miastem na prawach powiatu, jest zobowiązany do zapłaty kosztów egzekucyjnych w kwotach przewyższających rzeczywiste wydatki i nakład pracy, stanowi naruszenie zasady równości wobec prawa

Z podanych wyżej względów, istnieją podstawy do powzięcia wątpliwości co do konstytucyjności przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które znalazły zastosowanie przy orzekaniu przez organy egzekucyjne. Stąd wniosek o wystąpienie w niniejszej z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego jest uzasadniony.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Pismem z dnia 21 maja 2013 r. (powinno być "2014 r." - uwaga Sądu) strona skarżąca wniosła uzupełniające uwagi do wniosku o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. Podtrzymując ten wniosek strona wyjaśniła, że pismem z dnia 23 lipca 2012 r. Rada Miasta K. wystąpiła do Trybunału Konstytucyjnego m.in. o stwierdzenie, że wskazane we wniosku przepisy u.p.e.a. są sprzeczne z Konstytucją. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r. Trybunał odmówił nadania dalszego biegu wnioskowi uznając, że zaskarżona regulacja nie dotyczy spraw objętych zakresem działania Rady Miasta. Strona dołączyła do w/w pisma odpis wniosku do Trybunału oraz postanowienia TK z 4 kwietnia 2014r. sygn. Tw 42/12.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 z późn. zm. - zwaną dalej p.p.s.a.).

Należy podkreślić, iż Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 p.p.s.a.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie organu egzekucyjnego o określeniu wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł. i obciążeniu nimi wierzyciela - Prezydenta Miasta K. Strona skarżąca kwestionując legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia skupiła swoje rozważania na trzech zagadnieniach:

1.niezasadności umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a.,

2.bezzasadności obciążenia wierzyciela kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podczas gdy to organ egzekucyjny winien ponieść te koszty z uwagi na "niezgodne z prawem prowadzenie egzekucji",

3. określenia spornych kosztów w kwocie niewspółmiernie wysokiej do rzeczywistego nakładu pracy poniesionego przez organ egzekucyjny.

Odnosząc się na wstępie do pierwszej ze spornych kwestii wskazać trzeba, że przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w przepisie art. 56 § 1 cyt. ustawy. Oznacza to, że katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w powyższym przepisie ma charakter zamknięty. W myśl tego uregulowania postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie może budzić wątpliwości, że nie wystąpiła w niej żadna z okoliczności uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawach wymienionych w pkt 1 - 3 oraz 5 cytowanego przepisu.

Podkreślenia wymaga, że podstawa zawieszenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. - na którą wprost powołał się Prezydent w piśmie z dnia 20 lutego 2012 r. - musi znaleźć wyraz w wyraźnym "żądaniu wierzyciela". W tym przypadku, pomimo spoczywającego na wierzycielu zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a. prawnego obowiązku podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, ustawodawca dopuszcza możliwość wpływu wierzyciela na przebieg postępowania egzekucyjnego i doprowadzenia do jego zawieszenia. W razie zgłoszenia takiego żądania organ egzekucyjny nie jest legitymowany do badania zasadności argumentów wierzyciela, zawartych we wniosku o zawieszenie postępowania. Zawieszenie postępowania jest wówczas obligatoryjne, co znajduje potwierdzenie w treści art. 56 § 3 u.p.e.a. - organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Warto zauważyć, że ustawa egzekucyjna zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia. Brak jest zatem podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 K.p.a. (tak również NSA w wyroku z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2101/10). Stąd nie budzi wątpliwości, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie można zastosować przesłanki zawieszenia postępowania określonej w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. związanej z wystąpieniem zagadnienia wstępnego. (por. P. Pietrasz Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Warszawa 2010 r., i powołane tam: G. Łaszczyca "Zawieszenie postępowania egzekucyjnego" (w:) "System egzekucji administracyjnej pod. red. J. Niczyporuka; Wydawnictwo C.H. Beck 2004; str. 267).

Dalszą konsekwencją zawieszenia postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela może być natomiast umorzenie tego postępowania ze względu na upływ czasu wskazany w art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Przepis ten stanowi bowiem, że postępowanie egzekucyjne umarza się (podkreślenie Sądu), jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania. Długotrwała przerwa w prowadzonym postępowaniu, wywołana wnioskiem wierzyciela, w opinii ustawodawcy prowadzi do trwałej przeszkody w prowadzeniu postępowania. W przypadku zawieszenia postępowania na wniosek wierzyciela tylko wierzyciel jest uprawniony do spowodowania podjęcia zawieszonego postępowania. Brak inicjatywy (działania) wierzyciela w tej kwestii, będący swoistą "rezygnacją" z prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wywołuje skutek w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Trzeba bowiem przypomnieć, iż zgodnie z treścią art. 26 § 1 i 4 u.p.e.a. egzekucję administracyjną wszczyna organ egzekucyjny na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego zaś momentem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w tym ostatnim przypadku, jest dzień doręczenia wniosku organowi egzekucyjnemu. Oznacza to, że postępowanie prowadzone jest na wniosek wierzyciela, a tym samym oparte jest na zasadzie skargowości, oraz że postępowanie zostaje wszczęte niezależnie od woli organu egzekucyjnego, do którego wniosek taki skierowano. Oznacza to także, iż wierzyciel posiada uprawnienie do odstąpienia z dalszego prowadzenia takiego postępowania bądź samej egzekucji. Przyczyny "rezygnacji" wierzyciela z prowadzenia egzekucji nie podlegają ocenie organu egzekucyjnego, ani nie powodują niemożności stosowania art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej.

Zdaniem Sądu nie można zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, że organ egzekucyjny umarzając postępowanie egzekucyjne naruszył art. 57 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, gdyż nie ustała jeszcze przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego, na którą powołano się w piśmie wierzyciela, postulując o jego zawieszenie "do odwołania". W myśl bowiem tego uregulowania organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia (...). Jeżeli zatem przesłanką zawieszenia postępowania egzekucyjnego było "żądanie wierzyciela" (art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) ustanie przyczyny zawieszenia wiąże się z żądaniem przez wierzyciela podjęcia postępowania. A to oznacza, że w sytuacji gdy postępowanie zawieszone na żądanie wierzyciela - niezależnie od jego przyczyn - nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania, postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu.

Odnosząc się w dalszej kolejności do drugiego zarzutu sformułowanego przez stronę skarżącą odwołać się trzeba do regulacji art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z jego brzmieniem opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i § 6 (...), wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2 - 4, obciążają zobowiązanego. Jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a (art. 64c § 3 u.p.e.a.). Nadto wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4a - 4c oraz art. 64e § 4a (art. 64c § 4 u.p.e.a.).

Powyższe oznacza, że organ egzekucyjny stosując art. 64c § 3 ustawy obciąża tymi należnościami wierzyciela tylko wtedy, gdy stwierdzi, że niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował właśnie wierzyciel. Jak z tego wynika, przepis ten przewiduje również przypadek, kiedy organ egzekucyjny nie uzyskuje (należnych mu) środków pieniężnych z tytułu kosztów egzekucyjnych, które to właśnie rozwiązanie sugeruje w skardze strona skarżąca.

W ocenie Sądu rację należy przyznać organowi nadzoru, że taka sytuacja nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie i art. 64c § 3 cyt. ustawy nie mógł w niej znaleźć zastosowania. Przede wszystkim, mając na uwadze argumentację skarżącego, brak jest podstaw do przyjęcia, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem. Nie sposób bowiem (z przyczyn wyżej wskazanych) zgodzić się prezentowaną w skardze tezą, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego "niezgodnie z wnioskiem wierzyciela" wyczerpuje przesłankę "niezgodnego z prawem prowadzenia egzekucji" i winno skutkować obciążeniem kosztami egzekucyjnymi organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Przesłankę tę należy bowiem rozumieć jako podejmowanie czynności egzekucyjnych mimo braku podstaw prawnych do ich przeprowadzenia a to nie miało miejsca w postępowaniu będącym przedmiotem kontroli.

W sprawie zasadniczo poza sporem pozostaje, iż skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego było to, że koszty egzekucyjne nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego. Słusznie zatem organy uznały, iż wobec umorzenia postępowania egzekucyjnego na mocy art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a., w sprawie należało zastosować przepis cytowanego wyżej art. 64c § 4 tej ustawy i obciążyć nimi wierzyciela. Ponieważ ustawodawca nie precyzuje przyczyn niemożności ściągnięcia kosztów od zobowiązanego, przyjmuje się, że rozwiązanie to znajduje zastosowanie także wówczas, gdy ściągnięcie tych kosztów byłoby niemożliwe z innych (niż np. zubożenie zobowiązanego) przyczyn faktycznych lub prawnych (tak też: R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz - Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 2003 r., str. 167, wyrok NSA z dnia 26 marca 2009 r., II FSK 1883/07, LEX nr 524026, wyrok NSA z dnia 25 listopada 2005r., sygn. akt FSK 2659/04, wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1290/08).

Odnośnie trzeciego zagadnienia poruszonego w skardze przypomnieć wypada, iż skarżący nie kwestionował poprawności naliczenia kosztów egzekucyjnych w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Zarzucił jedynie, że koszty te określono w kwocie niewspółmiernie wysokiej do rzeczywistego nakładu pracy organu egzekucyjnego i poniesionych przez niego wydatków.

Mając to na względzie tak sformułowany zarzut wskazać należy, iż koszty egzekucyjne obejmują opłaty za czynności egzekucyjne, opłatę manipulacyjną i wydatki egzekucyjne - określone w art. 64 i 64b u.p.e.a. I tak, zgodnie z art. 64 § 1 ustawy organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera opłaty za dokonane czynności egzekucyjne (...) w postaci zajęcia nieruchomości - 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200 zł. (pkt 6). Organ egzekucyjny pobiera także opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata ta naliczana jest zawsze w początkowej fazie postępowania egzekucyjnego wraz z wszczęciem egzekucji i wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1,40 zł. (art. 64 § 6 u.p.e.a.). Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 64 § 10 u.p.e.a.). Powyższa regulacja oznacza, że zasadą jest pobieranie opłaty manipulacyjnej niezależnie od tego, czy kwota została skutecznie wyegzekwowana, czy też nie. Opłata stanowi bowiem procent kwoty "egzekwowanych należności", a nie "wyegzekwowanych należności".

Trzeba wyraźnie podkreślić, że opłaty za czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjne są należnościami, które nie pozostają w związku z żadnymi nakładami czy też kosztami poniesionymi przez organ egzekucyjny, co wynika wprost z treści komentowanego art. 64. Pobiera się je w jednej wysokości określonej kwotowo lub procentowo w ustawie - za całość postępowania, bez względu na ilość zastosowanych środków egzekucyjnych. Stanowią one swoiste wynagrodzenie dla organu egzekucyjnego za zastosowanie konkretnych środków egzekucyjnych bądź też za dokonanie czynności egzekucyjnych.

Z kolei wydatki egzekucyjne są związane z faktycznie poniesionymi kosztami przez organ w związku z konkretnie prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, takimi jak np.: koszty przejazdu poborcy, koszty ogłoszeń. Różnica pomiędzy opłatami za dokonane czynności egzekucyjne a wydatkami egzekucyjnymi polega więc zasadniczo na sposobie ich ustalania oraz dokumentowania.

Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia organy obu instancji szczegółowo przedstawiły wyliczenie kosztów egzekucyjnych oraz moment ich powstania, których to ustaleń strona skarżąca nie podważała. Wśród kosztów obciążających wierzyciela nie znalazły się wydatki egzekucyjne. Wobec powyższego za całkowicie chybiony należy uznać za zarzut naruszenia art. 64 § 1 pkt 6 i § 6 u.p.e.a. poprzez obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi nieadekwatnymi do nakładu pracy i rzeczywistych wydatków albowiem - jak zostało wykazane - obowiązek uiszczenia tych kosztów nie jest związany ani z nakładem pracy organu ani poniesieniem jakichkolwiek wydatków. Konstatacja ta znajduje oparcie wprost w powołanych wyżej przepisach prawa jak również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyrok NSA z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1147/06, wyrok WSA w Gdańsku dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 4/08).

W konsekwencji przedstawionych wyżej rozważań i ostatecznie przyjętego stanowiska co do zaistniałego w tej sprawie sporu, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zawartego w skardze wniosku strony skarżącej o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 64 § 1 pkt 6 i § 6 zdanie 2 u.p.e.a.. z Konstytucją RP (jak wynika z uzasadnienia skargi - jej art. 2 i 32).

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Przywołana wyżej regulacja oznacza, że jedynie od sądu orzekającego zależy, czy w konkretnej sprawie zasadne jest wniesienie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. Przesłanką do takiej inicjatywy jest z jednej strony sytuacja powzięcia przez sąd wątpliwości co do konstytucyjności aktu normatywnego, której to wątpliwości nie daje się usunąć w drodze wykładni, z drugiej zaś wystąpienie zależności między odpowiedzią na pytanie prawne a rozstrzygnięciem rozpoznawanej - konkretnej - sprawy.

W niniejszym przypadku Sąd takiej wątpliwości, w obliczu dokonanej wyżej wykładni przepisów prawa materialnego, nie powziął. Tym samym nie znalazł podstaw do wystąpienia z zaprezentowanymi przez stronę pytaniami prawnymi do Trybunału Konstytucyjnego.

Podsumowując, Sąd nie dopatrzył się żadnego z naruszeń prawa, które uzasadniałoby wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Stosownie zatem do art. 151 p.p.s.a., skargę jako bezzasadną oddalił.