Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 577/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 146 ust 1 pkt7
journal: Dz.U. 2021 poz 1285
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2021 r. sprawy ze skargi 5. sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz 5. sp. z o.o. w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia reprezentowany przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą w B., działając na podstawie art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U z 2021r. poz. 1285, dalej jako: "u.ś.o.z."), przeprowadził postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w trybie konkursu ofert w rodzaju: opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień, w zakresie: ośrodek środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży - I poziom referencyjny, kod postępowania: [...], dla obszaru powiatów: [...] Okres obowiązywania umowy przewidziano od dnia [...] lipca 2021 r. do dnia [...] czerwca 2023 r. W ogłoszeniu określono wartość zamówienia na kwotę nie wyższą niż [...] zł w okresie rozliczeniowym od dnia [...] lipca 2021 r. do dnia [...] grudnia 2021 r., a także maksymalną liczbę 2 umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, które mogą zostać zawarte w wyniku przeprowadzenia ww. postępowania. Zgodnie z warunkami określonymi w ogłoszeniu oferenci przystępujący do konkursu ofert powinni byli spełniać wymagania wynikające z następujących przepisów prawa powszechnie obowiązującego oraz zarządzeń Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia:

1. ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze

środków publicznych;

2. rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz. U. z 2019 r.,

poz. 1285 ze zm.);

3. rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 października 2020 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej, jej zadań oraz trybu pracy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1858);

4. ogólne warunki umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, stanowiące załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 320 ze zm.);

5. zarządzenie nr [...]/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie warunków postępowania dotyczącego zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (ze zm.);

6. zarządzenie nr [...]/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2020 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie

świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień (ze

zm.).

Oferty należało złożyć do dnia [...] maja 2021 r. We wskazanym terminie wpłynęły dwie oferty. Otwarcie postępowania nastąpiło w dniu [...] maja 2021 r. W części jawnej konkursu Komisja Konkursowa stwierdziła na podstawie art. 142 ust. 2 pkt 1 u.ś.o.z. prawidłowość ogłoszenia konkursu ofert oraz liczbę zgłoszonych ofert. Do postępowania zgłoszono: ofertę złożoną przez [...] Sp. z o.o., adres: ul. M. S.-C. 26, [...] B. (dalej: "Skarżąca", "Strona") oraz ofertę złożoną przez P. o., adres: ul. [...]. [...] W..

Na posiedzeniu w dniu [...] maja 2021 r. Komisja Konkursowa ustaliła, że oferta [...] Sp. z o.o. nie spełnia warunków określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 31d ustawy o świadczeniach, i odrzuciła ww. ofertę z powodu jej nieważności na podstawie odrębnych przepisów, tj. niespełnienia warunku określonego w § 2 ust. 8 pkt c rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz. U. z 2019 r., poz. 1285 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie Ministra Zdrowia"). Zawiadomienie o odrzuceniu oferty zostało przesłane w dniu [...] maja 2021 r. na wskazany przez Skarżącą adres e-mail oraz przesyłką pocztową za potwierdzeniem odbioru.

W dniu [...] czerwca 2021 r. do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą w B. wpłynął protest [...] Sp. z o.o. Na posiedzeniu w dniu [...] czerwca 2021 r. Komisja Konkursowa oddaliła protest jako bezzasadny. Komisja podtrzymała w całości swoje stanowisko przekazane w zawiadomieniu o odrzuceniu oferty, a ponadto wskazała, że stanowisko to jest zgodne z interpretacją zawartą w piśmie Departamentu Świadczeń Opieki Zdrowotnej Centrali Funduszu z dnia [...] stycznia 2021 r.

W dniu 10 czerwca Komisja Konkursowa wybrała ofertę złożoną przez P. o. W dniu [...] czerwca 2021 r. Komisja ogłosiła rozstrzygnięcie postępowania, informując o wybraniu oferenta P. o. Łączna liczba punktów oceny przyznanych ww. oferentowi wynosiła 24,5.

W dniu [...] czerwca 2021 r. do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą w B. wpłynęło odwołanie od rozstrzygnięcia postępowania złożone przez [...] Sp. z o.o. W odwołaniu Strona wystąpiła o uchylenie rozstrzygnięcia postępowania w trybie konkursu ofert, zobowiązanie Komisji Konkursowej do przedłożenia całej dokumentacji w niniejszej sprawie oraz rozpatrzenie jej oferty z uwzględnieniem przedłożonej w odwołaniu argumentacji prawnej i faktycznej.

W dniu [...] czerwca 2021 r. wydana została decyzja oddalająca odwołanie od rozstrzygnięcia z dnia [...] czerwca 2021 r. Odwołanie podlegało oddaleniu jako oczywiście bezzasadne. Organ uznał, że zarzuty podniesione przez Skarżącą nie znalazły uzasadnienia w świetle stanu faktycznego oraz prawnego sprawy.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał art. 152 ust. 1 i art. 154 u.ś.o.z. i podał, że w świetle treści dokumentów zawartych w aktach postępowania konkursowego, włączonych do akt sprawy, wszystkie wymagania dotyczące składanych ofert oraz warunków postępowania były jawne i znane oferentom, w tym także Skarżącej. Powyższe jednoznacznie wynika z treści ogłoszenia o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki oraz treści oświadczenia Skarżącej, podpisanego w dniu [...] maja 2021 r. złożonego w ramach oferty, znajdującego się w aktach sprawy. Przedmiotowe postępowanie konkursowe zostało ogłoszone w odniesieniu do świadczeń w rodzaju: opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień w zakresie: ośrodek środowiskowej / opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży – I poziom referencyjny.

Na podstawie § 4 ust. 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia, szczegółowe warunki, jakie są obowiązani spełniać świadczeniodawcy realizujący świadczenia gwarantowane z zakresu opieki psychiatrycznej dzieci i młodzieży w ww. zakresie, zostały określone w załączniku nr 8 do ww. rozporządzenia. W ramach ww. załącznika określono m.in. minimalne wymagania dotyczące personelu poradni psychologicznej dla dzieci i młodzieży w ramach I poziomu referencyjnego. W skład zespołu terapeutycznego powinni wchodzić co najmniej:

psycholog posiadający co najmniej 2 lata doświadczenia w pracy z dziećmi i młodzieżą w placówkach działających w ramach systemu zdrowia, oświaty, pomocy społecznej, systemu wspierania rodziny lub pieczy zastępczej - równoważnik co najmniej 1 etatu;

specjalista w dziedzinie psychoterapii dzieci i młodzieży lub osoba posiadająca decyzję ministra właściwego do spraw zdrowia o uznaniu dorobku za równoważny ze zrealizowaniem programu szkolenia specjalizacyjnego w tej dziedzinie, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 lutego 2017 r. o uzyskaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2020 r., poz. 1169 i 1493), lub osoba w trakcie specjalizacji w dziedzinie psychoterapii dzieci i młodzieży, lub osoba prowadząca psychoterapię, lub osoba ubiegająca się o otrzymanie certyfikatu psychoterapeuty - równoważnik co najmniej 2 etatów; w tym zakresie dopuszcza się udzielanie świadczeń przez osobę prowadzącą psychoterapię, która ukończyła podyplomowe szkolenie w zakresie oddziaływań psychoterapeutycznych mających zastosowanie w leczeniu zaburzeń zdrowia, w wymiarze co najmniej 600 godzin;

terapeuta środowiskowy lub osoba posiadająca certyfikat potwierdzający nadanie kwalifikacji rynkowej "Prowadzenie terapii środowiskowej dzieci i młodzieży włączonej do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji w rozumieniu art. 2 pkt 25 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (Dz. U. z 2020 r. poz. 226), lub osoba w trakcie szkolenia z terapii środowiskowej dzieci i młodzieży, lub osoba z udokumentowanym doświadczeniem pracy środowiskowej z dziećmi i młodzieżą -równoważnik co najmniej 1 etatu.

Zgodnie z § 2 ust. 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia pojęcie osoby ubiegającej się o otrzymanie certyfikatu psychoterapeuty oznacza osobę, która spełnia łącznie następujące warunki:

posiada tytuł zawodowy lekarza lub tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa, lub magistra po ukończeniu studiów na kierunku psychologii, pedagogiki, resocjalizacji, socjologii albo spełnia warunki określone w art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 8 czerwca 2001r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów;

posiada status osoby uczestniczącej co najmniej dwa lata w podyplomowym szkoleniu w zakresie oddziaływań psychoterapeutycznych mających zastosowanie w leczeniu zaburzeń zdrowia, prowadzonym metodami o udowodnionej naukowo skuteczności, w szczególności metodą terapii psychodynamicznej, poznawczo-behawioralnej lub systemowej, w wymiarze co najmniej 1200 godzin albo przed 2007 r. ukończyła podyplomowe szkolenie w zakresie oddziaływań psychoterapeutycznych mających zastosowanie w leczeniu zaburzeń zdrowia w wymiarze czasu określonym w programie tego szkolenia;

c) posiada zaświadczenie wydane przez podmiot prowadzący kształcenie oraz pracująca pod nadzorem osoby posiadającej certyfikat psychoterapeuty.

Organ podał, że w rozpatrywanej sprawie Skarżąca w części IV formularza ofertowego, złożonego w ramach oferty, dotyczącej wykazu personelu (str. 4-5), wskazała 6 osób, przy czym 3 osoby określił jako będące "w trakcie szkolenia do uzyskania certyfikatu psychoterapeuty". Te same osoby zostały wskazane przez Skarżącą także w części VI formularza ofertowego, dotyczącej szczegółów oferty w zakresie harmonogramu pracy (str. 8-9). Jednocześnie wśród osób wymienionych w ww. dokumencie Skarżąca nie wskazała żadnej osoby, która posiadałaby certyfikat psychoterapeuty i w konsekwencji mogłaby wykonywać nadzór nad osobami w trakcie szkolenia do uzyskania certyfikatu psychoterapeuty, czyli osobami ubiegającymi się o otrzymanie ww. certyfikatu w rozumieniu § 2 ust. 8 pkt c.

Warunek sformułowany w § 2 ust. 8 pkt c rozporządzenia Ministra Zdrowia, zgodnie z którym osoba ubiegająca się o otrzymanie certyfikatu psychoterapeuty powinna pracować pod nadzorem osoby posiadającej certyfikat psychoterapeuty, w sposób jednoznaczny wskazuje na konieczność zapewnienia przez świadczeniodawcę możliwości wykonywania nadzoru w sposób realny, włącznie z zapewnieniem osobie sprawującej nadzór możliwości zapoznania się ze stanem pacjenta oraz jego dokumentacją medyczną. Powyższe oznacza, że pomiędzy osobą sprawującą nadzór a świadczeniodawcą (oferentem) musi istnieć odpowiedni stosunek prawny, tzn. osoba sprawująca nadzór powinna wchodzić w skład personelu świadczeniodawcy i być uwzględniona w harmonogramie pracy. Przedstawione rozwiązanie znajduje również uzasadnienie na gruncie regulacji dotyczących praw pacjentów i obowiązków osób wykonujących zawody medyczne. Zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 849) pacjent ma prawo do zachowania w tajemnicy przez osoby wykonujące zawód medyczny informacji z nim związanych, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu medycznego (udzielaniem świadczeń). Stanowisko analogiczne do przedstawionego wyżej zostało sformułowane także w piśmie Departamentu Świadczeń Opieki Zdrowotnej Centrali Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2021 r., znak: [...], w którym wyjaśniono, że nie jest dopuszczalne, aby osoba nadzorująca nie była wyznaczona do realizacji świadczeń w zakresie, w jakim te świadczenia realizuje jej podopieczny, i w konsekwencji nie była umieszczona w harmonogramie pracy komórki organizacyjnej.

Warunek sformułowany w ww. regulacjach jest warunkiem "określonym w przepisach prawa" w rozumieniu art. 149 ust. 1 pkt 7 u.ś.o.z. Jego niespełnienie stanowi podstawę do odrzucenia oferty przez komisję konkursową, przy czym odrzucenie ma charakter obligatoryjny. Jako warunek o charakterze merytorycznym nie podlega uzupełnieniu w trybie usunięcia braków formalnych oferty, w związku z czym Komisja Konkursowa prowadząca przedmiotowe postępowanie konkursowe nie miała obowiązku wezwania Odwołującego do uzupełnienia ww. braku.

Ponadto, wskazano, iż zgodnie z art. 155 ust. 2 u.ś.o.z. umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta z oferentem, którego oferta podlegała odrzuceniu z powodu przyczyny wskazanej w art. 149 ust. 1 pkt 7, byłaby nieważna z mocy prawa.

Mając na uwadze powyższe, a także okoliczność, że wszystkie wymagania określone w postępowaniu konkursowym były jawne i równe dla wszystkich oferentów uczestniczących w tym postępowaniu, w tym Skarżącej, co zostało potwierdzone w złożonych oświadczeniach, w ocenie organu nie zostały naruszone zasady przeprowadzania przedmiotowego postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, a interes prawny Odwołującego nie doznał uszczerbku, o którym mowa w art. 152 ust. 1 u.ś.o.z.

W skardze do Sądu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności:

1) art. 6 kpa poprzez podejmowanie decyzji, które nie zostały oparte na prawie;

2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 kpa przez brak podjęcia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny, w tym interes Skarżącej i jej pacjentów;

3) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i stanowiska Skarżącej;

4) art. 7 kpa przez nałożenie na Skarżącą wymagania (obowiązku), nawet przy założeniu, że co do interpretacji przepisów Rozporządzenia Ministra Zdrowia pozostają wątpliwości interpretacyjne, które powinny być rozstrzygnięte na korzyść oferentów, w tym Skarżącej;

5) art. 8 kpa poprzez brak kierowania się zasadą bezstronności i równego traktowania, co oznacza w szczególności zgodnie z treścią § 2, na podstawie którego bez uzasadnionej przyczyny nie należy odstępować od utrwalonej praktyki rozstrzygania

spraw w takim stanie faktycznym i prawnym;

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 134 ust. 1 i 2 u.ś.o.z. przez odmienne traktowanie ubiegających się o zawarcie umowy w zależności od indywidualnych decyzji terenowych Oddziałów NFZ, podejmowanych w odniesieniu do analogicznego zakresu świadczeń, gdzie wymagania odnośnie warunków, które powinien spełniać oferent oparte są na tych samych podstawach prawnych;

2) art. 149 ust. 1 pkt. 7 u.ś.o.z. przez odrzucenie oferty złożonej przez Skarżącą ze względu na brak spełnienia wymaganych warunków określonych w przepisach prawa bez przytoczenia przepisu prawa wskazującego na niespełniony wymóg;

3) § 2 ust. 8 pkt. C wraz z załącznikiem nr 8 Rozporządzenia Ministra Zdrowia poprzez błędne przyjęcie braku osoby uprawnionej do nadzoru nad osobami ubiegającymi się o otrzymanie certyfikatu psychoterapeuty pomimo pisemnego oświadczenia osoby zapewniającej nadzór dołączonego do akt sprawy postępowania konkursowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a w uzasadnieniu o odrzucenie skargi. Organ nie podzielił zarzutów przedstawionych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodne z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku umożliwiono stronie wypowiedzenie się w sprawie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej jako: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona. Analizując wydane w sprawie decyzje, jak również akta postępowania konkursowego, Sąd doszedł do przekonania, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji, doszło do naruszenia przepisów, które winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Skargą w niniejszej sprawie została objęta decyzja z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] wydana przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w imieniu którego działa Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B. na podstawie art. 154 ust. 3 u.ś.o.z. oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako: "k.p.a.") po rozpoznaniu odwołania złożonego przez stronę skarżącą od rozstrzygnięcia postępowania prowadzonego w trybie konkursu ofert na zawieranie umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień w zakresie: ośrodek środowiskowej opieki psychologicznej i psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży- I poziom referencyjny. Tryb postępowania w tego rodzaju sprawach jest uregulowany w przepisach art. 154 ust. 1 – 8 u.ś.o.z.

W postępowaniu w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami mogą wystąpić dwie fazy. Rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w drodze konkursu ofert, jeśli żaden z uczestników konkursu nie skorzysta ze środka wymienionego w art. 154 ust. 1 u.ś.o.z., co do zasady kończy to postępowanie. Jednakże w przypadku, gdy którykolwiek z uczestników postępowania złoży odwołanie od rozstrzygnięcia konkursu, rozpoczyna się faza postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. II GSK 186/06). Należy więc przyjąć, że odwołanie składane w trybie art. 154 ust. 1 u.ś.o.z. otwiera postępowanie administracyjne, do którego zastosowanie mają przepisy k.p.a., w zakresie niewyłączonym przez przepisy u.ś.o.z.

Celem postępowania uruchamianego w trybie art. 154 ustawy jest weryfikacja w postępowaniu administracyjnym, czy we wcześniejszej fazie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej nie doznał uszczerbku interes prawny podmiotu powołującego się na naruszenie zasad postępowania. Zatem zakres kontroli dokonywanej przez organ administracyjny jest ściśle związany z pojęciem uszczerbku interesu prawnego, powstałego na skutek naruszenia zasad postępowania. Zasady postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej są określone w przepisach u.ś.o.z. oraz w dokumentach Prezesa NFZ, wydanych na podstawie art. 146 ustawy. Zgodnie z art. 152 ust. 1 u.ś.o.z. świadczeniodawcom, których interes prawny doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez Fundusz zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przysługują środki odwoławcze i skarga na zasadach określonych w art. 153 i 154 u.ś.o.z. W ust. 2 ustawodawca zastrzegł, że powyższe środki odwoławcze nie przysługują na: wybór trybu postępowania, niedokonanie wyboru świadczeniodawcy czy unieważnienie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Wspomniany na wstępie przepis kreuje nie tylko uprawnienia świadczeniodawców do wnoszenia środków odwoławczych, ale także określa niezbędne przesłanki determinujące wynik postępowań odwoławczych, jak i wynik sądowoadministracyjnej kontroli. Dla uznania skuteczności wniesionych środków odwoławczych konieczne jest bowiem najpierw pozytywne ustalenie, że w przeprowadzonym postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej zostały naruszone zasady tegoż postępowania, po czym ustalenie, że naruszenie to spowodowało uszczerbek w interesie prawnym strony (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2011 r., II GSK 474/10, LEX nr 1081532). Interes prawny wyznaczany jest przez przepisy prawa powszechnie obowiązującego, a zatem jego naruszenie wystąpi wówczas, gdy komisja konkursowa, względnie organ administracji podejmujący w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcie, dopuszczą się naruszenia przepisów prawa. Pojęcie uszczerbku łączyć należy z ograniczeniem lub obniżeniem interesu prawnego podmiotu ubiegającego się o przyznanie świadczeń przewidzianych rozpisanym konkursem. W tym kontekście uszczerbek ten widzieć należy w kontekście art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. a zatem należy mieć na uwadze, czy uszczerbek ten wyczerpuje przesłanki uwzględnienia skargi przewidziane przywołanym unormowaniem. W konsekwencji oznacza to, że nie każde naruszenie prawa, a w szczególności prawa procesowego, będzie skutkowało uszczerbkiem w interesie prawnym świadczeniodawcy, ponieważ mogą wystąpić sytuacje, kiedy naruszenie prawa nie spowoduje wystąpienia negatywnych konsekwencji po stronie podmiotu wnoszącego skargę do sądu administracyjnego. Uznać należy, że wskazany uszczerbek w interesie prawnym uczestnika postępowania występuje wtedy, gdy podmiot prowadzący postępowanie dopuścił się naruszenia określonych zasad postępowania, przez co spowodował, że uczestnik postępowania (świadczeniodawca) został pozbawiony możliwości zawarcia umowy. Interes prawny świadczeniodawcy należy oceniać przez pryzmat konkretnego postępowania i możliwości zawarcia umowy przez określonego świadczeniodawcę (wystąpienia uszczerbku jego interesu prawnego). Świadczeniodawca biorący udział w postępowaniu w sprawie zawarcia umów może wnieść do dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o rozstrzygnięciu postępowania, odwołanie dotyczące tego rozstrzygnięcia. Odwołanie ma na celu zbadanie w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, czy doszło do naruszenia interesu prawnego świadczeniodawcy w wyniku naruszenia określonych ustawą zasad prowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy. Przedmiotem kontroli w postępowaniu administracyjnym wszczętym odwołaniem jest rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy.

Od chwili złożenia odwołania – jak już wyżej wspomniano - otwiera się postępowanie administracyjne, a w konsekwencji zaczynają mieć zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Po rozpatrzeniu odwołania dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ wydaje decyzję administracyjną uwzględniającą lub oddalającą odwołanie. Od decyzji dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ świadczeniodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który składa się do dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji. Dyrektor oddziału rozpatruje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania i wydaje decyzję administracyjną w sprawie. Od decyzji tej świadczeniodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z 22 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Po 640/17). Zgodnie z regulacją art. 52 § 3 p.p.s.a. jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.ś.o.z., której unormowania dają podstawę powierzenia organom Narodowego Funduszu Zdrowia określenia warunków udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, a także sprawowania kontroli i nadzoru nad finansowaniem i realizacją tychże świadczeń, jak również są podstawą określenia zadań władz publicznych w zakresie zapewnienia równego dostępu do świadczeń. Realizacja ustawowych obowiązków organów NFZ we wskazanych obszarach skonkretyzowana została przede wszystkim w dziale VI ustawy, zatytułowanym "Postępowanie w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami". Zgodnie z brzmieniem art. 139 ust. 1 u.ś.o.z. zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej następuje po przeprowadzeniu postępowania w trybie konkursu ofert albo w trybie rokowań. W celu przeprowadzenia postępowania w trybie konkursu ofert NFZ zamieszcza ogłoszenie, które zgodnie z art. 139 ust. 3 u.ś.o.z. powinno zawierać w szczególności nazwę i adres siedziby zamawiającego, określenie wartości przedmiotu zaskarżenia, wymagane kwalifikacje zawodowe i techniczne świadczeniodawców, określenie obszaru terytorialnego. Prezes NFZ, stosownie do art. 146 u.ś.o.z., określa przedmiot postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, kryteria oceny ofert i warunki wymagane od świadczeniodawców. Przedmiot zamówienia opisuje się w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty, zgodnie z art. 140 ust. 1 u.ś.o.z. Kryteria oceny ofert są jawne i nie podlegają zmianie w toku postępowania, zgodnie z art. 147 u.ś.o.z.

Konkurs ofert składa się z części jawnej i niejawnej. W części jawnej komisja konkursowa stwierdza prawidłowość ogłoszenia konkursu ofert oraz liczbę złożonych ofert, otwiera koperty lub paczki z ofertami i ustala, które z ofert spełniają warunki, o których mowa w art. 146 ust. 1 pkt 3 u.ś.o.z. oraz przyjmuje do protokołu zgłoszone przez oferentów wyjaśnienia lub oświadczenia (art. 142 ust. 2 u.ś.o.z.). W części niejawnej konkursu ofert komisja może wybrać ofertę lub większą liczbę ofert, nie dokonać wyboru żadnej oferty, może też przeprowadzić negocjacje z oferentami w celu ustalenia liczby planowanych do udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej i ich ceny (art. 142 ust. 5 i ust. 6 u.ś.o.z.). Zgodnie z art. 148 u.ś.o.z. porównanie ofert w toku postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej obejmuje w szczególności: ciągłość, kompleksowość, dostępność, jakość udzielanych świadczeń, kwalifikacje personelu, wyposażenie w sprzęt i aparaturę medyczną, na podstawie wewnętrznej oraz zewnętrznej oceny, która może być potwierdzona certyfikatem jakości lub akredytacją, a także ceny i liczby oferowanych świadczeń opieki zdrowotnej oraz kalkulacje kosztów.

Przede wszystkim należy podnieść, że w niniejszej sprawie zarzuty skargi są tożsame z zarzutami sformułowanymi w odwołaniu od decyzji i sprowadzają się w istocie do jednego a mianowicie braku podstawy prawnej do odrzucenia oferty Skarżącego przez Komisję Konkursową, bowiem wymóg wskazany jako podstawa odrzucenia nie wynika z treści zał. 8 do rozporządzenia Ministra Zdrowia dnia 19 czerwca 2019r. Pozostałe zarzuty (w tym naruszenia przepisów prawa procesowego) są ściśle związane z powyższym.

Należy stanowczo podkreślić, że zadaniem Komisji Konkursowej jest przeprowadzenie postępowania poprzedzającego zawarcie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym w szczególności zgodnie z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej, a także rozporządzeniami Ministra Zdrowia oraz zarządzeniami Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Komisja Konkursowa jest zobligowana do stosowania przyjętych w toku postępowania zasad, jawnych dla stron i znanych im przed złożeniem oferty, niezmiennych w toku postępowania. W ogłoszeniu o konkursie zostały wskazane konkretne akty prawne, określające w szczególności wymagania określone przez Ministra Zdrowia i Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w odniesieniu do oferentów przystępujących do postępowania oraz stanowiące formalną i merytoryczną podstawę do wyboru ofert i rozstrzygnięcia postępowania konkursowego. Wszyscy oferenci mogli się z nimi zapoznać przed przystąpieniem do procedury konkursowej.

Podstawą odrzucenia oferty Skarżącej był brak wykazania w formularzu ofertowym osoby, która posiadałaby certyfikat psychoterapeuty i wykonywała nadzór nad osobami w trakcie szkolenia do uzyskania certyfikatu psychoterapeuty. W ocenie Komisji Konkursowej powyższe stanowi naruszenie § 2 ust. 8 pkt. c rozporządzenia Ministra Zdrowia i w konsekwencji wypełnia przesłankę z art. 149 ust. 1 pkt 7 u.ś.o.z.

Zgodnie z art. 31 d pkt 2 u.ś.o.z. Minister Zdrowia określa w drodze rozporządzeń wykazy świadczeń gwarantowanych wraz z określeniem warunków realizacji danego świadczenia gwarantowanego, w tym dotyczących personelu medycznego i wyposażenia w sprzęt i aparaturę medyczną, mając na uwadze konieczność zapewnienia wysokiej jakości świadczeń opieki zdrowotnej oraz właściwego zabezpieczenia tych świadczeń. W niniejszej sprawie takim rozporządzeniem jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2019r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień. Stosownie do § 4 ust. 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia, szczegółowe warunki jakie są obowiązani spełniać świadczeniodawcy realizujący świadczenia gwarantowane z zakresu opieki psychiatrycznej w ramach poziomów referencyjnych dla dzieci i młodzieży, określa załącznik nr 8 do rozporządzenia. Wskazany załącznik określa m.in. minimalne wymagania dotyczące personelu poradni psychologicznej dla dzieci i młodzieży w ramach I poziomu referencyjnego. W skład zespołu terapeutycznego powinni wchodzić co najmniej:

1) psycholog posiadający co najmniej 2 lata doświadczenia w pracy z dziećmi i młodzieżą w placówkach działających w ramach systemu zdrowia, oświaty, pomocy społecznej, systemu wspierania rodziny lub pieczy zastępczej - równoważnik co najmniej 1 etatu;

2) specjalista w dziedzinie psychoterapii dzieci i młodzieży lub osoba posiadająca decyzję ministra właściwego do spraw zdrowia o uznaniu dorobku za równoważny ze zrealizowaniem programu szkolenia specjalizacyjnego w tej dziedzinie, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 lutego 2017 r. o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2020 r. poz. 1169 i 1493), lub osoba w trakcie specjalizacji w dziedzinie psychoterapii dzieci i młodzieży, lub osoba prowadząca psychoterapię lub osoba ubiegająca się o otrzymanie certyfikatu psychoterapeuty - równoważnik co najmniej 2 etatów. Dopuszcza się udzielanie świadczeń przez osobę prowadzącą psychoterapię, która ukończyła podyplomowe szkolenie w zakresie oddziaływań psychoterapeutycznych mających zastosowanie w leczeniu zaburzeń zdrowia, w wymiarze co najmniej 600 godzin;

3) terapeuta środowiskowy lub osoba posiadająca certyfikat potwierdzający nadanie kwalifikacji rynkowej "Prowadzenie terapii środowiskowej dzieci i młodzieży" włączonej do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji, w rozumieniu art. 2 pkt 25 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (Dz. U. z 2020 r. poz. 226), lub osoba w trakcie szkolenia z terapii środowiskowej dzieci i młodzieży lub osoba z udokumentowanym doświadczeniem pracy środowiskowej z dziećmi i młodzieżą – równoważnik co najmniej 1 etatu.

Na podstawie złożonej oferty uznać należy, że Skarżąca spełniła powyższe wymagania. W formularzu ofertowym w części IV wskazano następujące osoby: [...] (pedagog, psychoterapeuta w trakcie specjalizacji, staż pracy z dziećmi co najmniej 5 lat), [...] (terapeuta środowiskowy, psycholog kliniczny, staż pracy w środowisku nauczania i wychowania przynajmniej 5 lat), [...] (psycholog, osoba w trakcie szkolenia do uzyskania certyfikatu psychoterapeuty), [...] (psycholog, udokumentowane doświadczenie w zakresie metod usprawniania dzieci z zaburzonym rozwojem psychomotorycznym i/lub metod wspierania rodziny przynajmniej 1 rok), [...] (psycholog, psycholog kliniczny osoba w trakcie szkolenia do uzyskania certyfikatu psychoterapeuty), [...] (psycholog doświadczenie w pracy klinicznej, doświadczenie kliniczne w pracy z dziećmi co najmniej 2 lata, doświadczenie w udzielaniu świadczeń w warunkach domowych min. 2 lata). W dokumentacji ofertowej (str. 28) znajduje się również oświadczenie Skarżącej do osób spełniających wymogi formalne i rankingujące (formalne: psycholog 1etat - P. J., osoba ubiegająca się o otrzymanie certyfikatu psychoterapeuty 2 etaty – K. G.-O., P. W.-S., terapeuta środowiskowy 1 etat – K. E.).

Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji, iż w formularzu ofertowym jako członek personelu powinna być wymieniona osoba posiadająca certyfikat psychoterapeuty, wykonująca nadzór nad osobami w trakcie szkolenia bowiem jak wskazano wyżej taki warunek nie wynika z treści zał. 8 do rozporządzenia Ministra Zdrowia. Organ w tym zakresie powołuje się na § 2 ust. 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia, który definiuje pojęcie osoby ubiegającej się o otrzymanie certyfikatu psychoterapeuty jako osobę, która spełnia łącznie następujące warunki:

a) posiada tytuł zawodowy lekarza lub tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa, lub magistra po ukończeniu studiów na kierunku psychologii, pedagogiki, resocjalizacji, socjologii albo spełnia warunki określone w art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów;

b) posiada status osoby uczestniczącej co najmniej dwa lata w podyplomowym szkoleniu w zakresie oddziaływań psychoterapeutycznych mających zastosowanie w leczeniu zaburzeń zdrowia, prowadzonym metodami o udowodnionej naukowo skuteczności, w szczególności metodą terapii psychodynamicznej, poznawczo-behawioralnej lub systemowej, w wymiarze co najmniej 1200 godzin albo przed 2007 r. ukończyła podyplomowe szkolenie w zakresie oddziaływań psychoterapeutycznych mających zastosowanie w leczeniu zaburzeń zdrowia w wymiarze czasu określonym w programie tego szkolenia;

c) posiada zaświadczenie wydane przez podmiot prowadzący kształcenie oraz pracująca pod nadzorem osoby posiadającej certyfikat psychoterapeuty.

Zgodzić się należy, iż z treści przywołanej regulacji wynika, że osoba ubiegająca się o otrzymanie certyfikatu psychoterapeuty powinna pracować pod nadzorem osoby posiadającej certyfikat, ale jak słusznie podniesiono w skardze nie oznacza to jednak konieczności udzielania świadczeń (pracy) wyłącznie wraz z certyfikowanym psychoterapeutą w jednym gabinecie czy też w ogóle w miejscu udzielania świadczenia. Podkreślić należy, do czego nie odniesiono się w zaskarżonej decyzji, iż Skarżąca załączyła (str. 15 dokumentacji ofertowej) oświadczenie o zapewnieniu superwizji dla osób udzielających świadczeń psychoterapeutycznych.

Reasumując podkreślić należy, iż w ocenie Sądu warunek o którym mowa w zaskarżonej decyzji tj. wykazania w formularzu ofertowym w części "Personel" osoby posiadającej certyfikat psychoterapeuty i nadzorującej osoby ubiegające się o otrzymanie takiego certyfikatu nie wynika z przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia. Wobec powyższego Komisja Konkursowa nie miała podstaw do odrzucenia oferty Skarżącej a organ oddalając odwołanie naruszył art. 149 ust. 1 pkt 7 u.ś.o.z. w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Natomiast brak odniesienia się do opisanego wyżej oświadczenia Skarżącej (str. 15 dokumentacji ofertowej), niewątpliwie stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1i art. 80 k.p.a. W tym stanie rzeczy zaszły przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia ww. wskazanych przepisów prawa procesowego i materialnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.