Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 950/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 15, art. 75 par. 1, art. 76 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 11, art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 2 pkt 1, 2, 3, 5
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 13 sierpnia 2009 r. sygn. akt II SA/Go 350/09 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. B. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2009r. sygn. akt II SA/Go 350/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę A. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] marca 2009r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie sprawy:

Dnia 11 maja 2005r. A. B. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w S. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwanej dalej płatnością ONW) na rok 2005. Deklaracja zgłoszonych we wniosku do płatności ONW działek rolnych przedstawiała się następująco:

- A - trawa (128/2 obręb S.) 1,92 ha

- B - żyto (154/1 obręb S.) 1,21 ha

- C - żyto (157/5 obręb S.) 0,85 ha

- D - żyto (254, 5/1, 265/9 obręb S.) 10,70 ha

- E - kukurydza (36/5 obręb S.) 7,90 ha

- F - rzepak (88/1 obręb S.) 25,29 ha

- G - żyto (91/3 obręb S.) 2,80 ha

- H - łąka trwała (cz. 13 obręb D.) 23,00 ha

- I - kukurydza (84, cz. 13, cz. 73a obręb D.) 26,75 ha

- J - łąka trwała (cz. 73a obręb D.) 0,83 ha

- K - łąka trwała (cz. 15 obręb D.) 3,00 ha

- L - kukurydza (cz. 15 obręb D.) 6,65 ha

- Ł - kukurydza (cz. 15 obręb D.) 22,20 ha

- M - kukurydza (cz. 156/6 obręb D.) 1,46 ha

- N - kukurydza (cz. 156/6 obręb D.) 33,10 ha

- O - żyto (21/2 obręb D.) 54,37 ha

- P - kukurydza (106/14 obręb D.) 14,96 ha

Łączna powierzchnia zadeklarowana do płatności ONW wyniosła 236,99 ha.

W dniu 28 października 2005r. na w/w działkach rolnych została przeprowadzona kontrola na miejscu przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR i na jej podstawie sporządzony został protokół z czynności kontrolnych, z którego wynika m.in., iż nie stwierdzono zawyżenia ogólnej powierzchni użytkowanych działek rolnych zgłoszonych we wniosku, a także nie stwierdzono względem tych działek uchybień w zakresie dobrej kultury rolnej.

W związku z wykrytymi nieścisłościami we wniosku, wystosowano w dniu 28 listopada 2005r. do A. B. wezwanie do złożenia wyjaśnień. Nieścisłości dotyczyły działek ewidencyjnych o nr [...] i [...], oraz działek rolnych D, I i J. W dniu 28 listopada 2005r. A. B. złożył korektę do wniosku o przyznanie płatności (...) na rok 2005, w której podtrzymał deklarację części działki rolnej D położonej na działce ewidencyjnej [...] oraz zmienił numerację działki ewidencyjnej nr [...] na [...], na której zlokalizowane były działki rolne I i J.

Z uwagi na prowadzone przez Sąd Rejonowy w S. postępowanie (sygn. akt [...]) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006r. zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie złożonego wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2005.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2006r. (sygn. akt [...]) A. B. został uznany winnym popełnienia przestępstwa z art. 297 § 1 kodeksu karnego. Czyn, za który został skazany A. B. polegał na tym, iż w dniu 11 maja 2005r. w S., w celu uzyskania dopłat do gruntów rolnych przedłożył w powiatowym biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005, w którym poświadczył nieprawdę dotyczącą okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego, iż jest producentem rolnym posiadającym grunty rolne, które nabył na podstawie umowy użyczenia od PRP "S." sp. z o.o., gdy w rzeczywistości producentem na tym terenie była PRP "S." sp. z o.o., a umowa użyczenia gruntów miała charakter fikcyjny.

Po rozpatrzeniu apelacji od w/w orzeczenia Sąd Okręgowy w G. Wydział Karny Odwoławczy wyrokiem z dnia [...] października 2009r., sygn. akt [...] utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w wyżej przywołanej części.

Dnia 18 grudnia 2006r. wnioskodawca złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o wypłatę zaległych dopłat do działalności rolniczej za lata 2005 i 2006. Jako załączniki do wniosku A. B. dołączył wyroki następujących sądów: Sądu Rejonowego w S. II Wydział Karny z dnia [...] czerwca 2006r., sygn. akt [...] oraz Sądu Okręgowego w G. IV Wydział Karny Odwoławczy z dnia [...] października 2006r., sygn. akt [...].

W dniu 29 stycznia 2007r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wystosował do A. B. wezwanie, w którym wezwał wnioskodawcę do przedłożenia wykazu działek ewidencyjnych, które w latach 2004-2006, były użyczone lub dzierżawione od PRP "S." sp. z o.o. w S. W odpowiedzi na powyższe w dniu 5 lutego 2007r. strona przedłożyła do Biura Powiatowego ARiMR w S. stosowny wykaz.

Na wezwanie do przedłożenia tytułu prawnego do działek gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2005 oraz wskazania na piśmie dowodów, potwierdzających faktyczne użytkowanie gruntów rolnych przez wnioskodawcę, A. B. dostarczył: pismo wyjaśniające z dnia 8 lutego 2007r., umowę poddzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005r. zawartą pomiędzy A. B. a PRP "S. Sp. z o.o., dotyczącą działek ewidencyjnych nr [...] położonych w gminie S. oraz działek nr [...] położonych w gminie O., dokumenty potwierdzające dostarczenie płodów rolnych przez A. B. dla PRP S., dokumenty potwierdzające przekazanie materiału siewnego przez PRP S. dla W. K. i K. Z., rozdzielnik do MW z 2005r. dotyczący rozchodu nasion siewnych na poszczególnych producentów.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2008r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. podjął zawieszone postępowanie.

W dniu [...] marca 2008r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. ponownie zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku A. B. o przyznanie płatności ONW za rok 2005. Jako podstawę zawieszenia Kierownik w/w Biura wskazał, iż wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie jest ściśle powiązane z ustaleniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, dotyczącymi płatności obszarowych za rok 2004.

Postępowanie administracyjne podjęte zostało w dniu [...] czerwca 2008r.. W tym samym dniu organ I instancji wystosował do A. B. wezwanie do przedłożenia tytułu prawnego do działek: nr [...] położonej w obrębie D.; [...] położonych w obrębie S.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona przedłożyła: odpis z Księgi Wieczystej wskazującej A. B. jako właściciela działek nr [...], zawiadomienie z dnia 22 kwietnia 2003r. o utworzeniu dla działki nr [...] księgi wieczystej Kw nr [...], w której w dziale II wpisano J. A.

W dniu [...] sierpnia 2008r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał decyzję odmawiającą przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Uzasadniając swoje stanowisko Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wskazał, iż analiza zgromadzonych akt sprawy daje podstawę do stwierdzenia, iż brak jest okoliczności potwierdzających faktyczne użytkowanie działek rolnych przez A. B., poddzierżawionych od PRP S. Jedną z decydujących przesłanek umożliwiających przyznanie płatności ONW jest ustalenie osoby, która rzeczywiście prowadziła działalność rolniczą na gruntach będących przedmiotem wniosku o przyznanie dopłat. W przypadku wniosku złożonego przez A. B. grunty były uprawiane przez Przedsiębiorstwo Rolno-Przemysłowe "S." Sp. z o.o.

Po rozpatrzeniu odwołania A. B. złożonego od powyższej decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. w dniu [...] października 2008r. wydał decyzję uchylającą zaskarżoną decyzję w całości i przekazującą sprawy do ponownego rozpatrzenia, w uzasadnieniu stwierdzając, że przy wydawaniu decyzji z dnia [...] października 2008r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. naruszył przepisy art. 107 § 3 kpa oraz zastosował nieobowiązujące przepisy prawa materialnego.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku A. B. o przyznanie płatności ONW na rok 2005 organ I instancji w dniu [...] stycznia 2009r. wydał decyzję odmawiającą przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Uzasadniając powyższą decyzję organ I instancji wskazał, że wnioskodawca nie był faktycznym użytkownikiem poddzierżawionych od PRP S. Sp. z o.o., a prowadzącym działalność rolniczą na przedmiotowych gruntach była sama spółka, innymi słowy, to spółka PRP S. była faktycznym posiadaczem uprawianego areału.

W dniu 9 lutego 2009r. do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z., za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynęło odwołanie A. B. od decyzji z dnia [...] stycznia 2009r. Skarżący w odwołaniu zarzucił decyzji naruszenie:

- art. 107 § 3 w zw. z art. 7 kpa,

- art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 75 § 1 oraz art. 76 § 1 kpa poprzez przyjęcie, że wyroki sądów karnych, dotyczące roku 2004 są dowodem w sprawie za rok 2005,

- art. 97 kpa poprzez przyjęcie, że zaistniały przyczyny do zawieszenia postępowania

administracyjnego w sprawie płatności ONW za rok 2005,

- art. 9 kpa poprzez zmianę wykładni organu,

- art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004r. Nr 10, poz. 76),

- § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 z późn. zm.);

- art. 6 kpa poprzez zakwestionowanie umów cywilnych zawartych przez skarżącego ze

S. Sp. z o.o.

Po rozpatrzenia powyższego odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 10 i art. 107 k.p.a. oraz na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634) oraz na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.) oraz art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji, oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. L 141 z 30.04.2004r. ze zm.), w związku z art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. U. L 153 z 30 kwietnia 2004r. ze zm.) - wydał decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję odmawiającą przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Uzasadniając powyższą decyzję Dyrektor [...] Oddziału ARiMR w Z. podniósł, że dokonując analizy całości dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie nie stwierdził uchybień w postępowaniu prowadzonym przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. Ponadto w całości podzielił prawidłowość interpretacji przepisów prawa i ich zastosowanie przez organ I instancji.

W dalszej kolejności Dyrektor [...] Oddziału ARiMR wskazał, iż tryb i warunki przyznawania płatności ONW uregulowano w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, póz. 657 ze zm.), w dalszej części uzasadnienia zwanym "rozporządzeniem ONW". Na podstawie § 2 tego rozporządzenia płatności ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. WE L 160, z 26.06.1999 ze zm.) oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Na podstawie art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE płatność ONW jest przyznawana na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy prowadzą działalność rolniczą na minimalnym areale; podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego oraz stosują dobrą praktykę gospodarki rolnej, zgodną z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną. Podstawą do ubiegania się o przyznanie płatności ONW do gruntów rolnych jest łączne spełnienie w/w przesłanek.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, iż pojęcie producenta rolnego zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. nr 10, poz. 76 ze zm.), zgodnie z którym jest nim osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia. Ponieważ pojęcie "posiadacza gospodarstwa rolnego" nie zostało zdefiniowane w przepisach cytowanej ustawy, to odpowiednie zastosowanie mają w tym zakresie przepisy kodeksu cywilnego. Powołując się na przepisy kodeksu cywilnego organ odwoławczy wskazał, że posiadaczem rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

W odniesieniu do działek rolnych będących przedmiotem umowy poddzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005r. A. B. nie spełnił jednej z w/w przesłanek ustawowych, w myśl której płatności ONW przysługują producentowi rolnemu prowadzącemu działalność rolniczą na działkach gruntu rolnego.

W ocenie organu analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie pozwala stwierdzić, że w 2005r. posiadaczem działek nr [...] było Przedsiębiorstwo Rolno-Przemysłowe "S." Sp. z o.o. z siedzibą w S. Fakt ten, zdaniem organu wynika z wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] października 2006r. Wnioskodawca – A. B. - nie był faktycznym posiadaczem w/w działek, ponieważ umowa poddzierżawy (z dnia 30 kwietnia 2005r.) była w ocenie sądu karnego zawarta dla pozoru, a prace związane z użytkowaniem tych działek wykonywali pracownicy PRP "S". W dalszej części organ stwierdził, iż Sąd Okręgowy porównując stan faktyczny sprawy z treścią przepisów regulujących tryb i zasady przyznawania rolnikom pomocy finansowej zarówno ze środków krajowych, jak i unijnych zauważył, że "działania oskarżonych, w tym A. B., polegające na podpisaniu z PRP "S." Sp. z o.o. najpierw umów użyczenia, a następnie poddzierżawy gruntów, dzierżawionych przez Spółkę od Agencji Nieruchomości Rolnych miały na celu pozorną parcelację gruntów Spółki w celu uzyskania zwiększonych dopłat z tytułu wpierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), których uzyskanie przez samą Spółkę byłoby niemożliwe".

Odnosząc się do dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę w prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu, organ odwoławczy stwierdził, że nie podważają one ustaleń zawartych w wyrokach Sądu I i II instancji. Dokumenty takie jak: Magazyn wyda, Magazyn przyjmie nie potwierdzają samodzielności prowadzenia działalności rolniczej przez A. B. na poddzierżawionych gruntach. Przedłożone przez stronę dokumenty w postaci dowodów dostaw materiału siewnego, odbioru płodów rolnych przez PRP S. sp. z o.o. oraz sporządzonych na te okoliczności notatek potwierdzają jedynie fakt wydania materiału siewnego z magazynów Spółki S., natomiast pozostała część dowodów potwierdza fakt przyjęcia przez PRP S. od A. B. płodów rolnych. W ocenie organu strona nie przedstawiła żadnych dokumentów w postaci faktur, rachunków czy umów, które to mogłyby potwierdzić okoliczność prowadzenia przez A. B. działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach, tj. faktu użytkowania/posiadania gruntów rolnych.

W świetle powyższego przedstawione przez stronę dokumenty nie potwierdziły, iż strona posiadała wolę władania, jak też sprawowała fizyczne władztwo nad gruntem. Dokumenty przedłożone przez wnioskodawcę mogą jedynie potwierdzić odbiór materiału siewnego od magazynów PRP S. oraz zdanie płodów rolnych. Nadto organ wskazał, iż fakt użytkowania poddzierżawionych gruntów przez PRP S. potwierdza sam wnioskodawca w oświadczeniu z dnia 8 lutego 2007r., w którym wskazuje, że "Zgodnie z umową poddzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005r. prace polowe przy zasiewie wykonała Spółka PRP S.".

Nadto Dyrektor Oddziału Regionalnego odnosząc się do kwestii posiadania poparł w całości stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym "czynnik fizycznego władztwa nad daną rzeczą (w niniejszym przypadku nad dzierżawionymi działkami ewidencyjnymi) musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez cały czas. Powyższe w ocenie organów orzekających w niniejszej sprawie świadczy o wykonywaniu prac polowych przez pracowników PRP Smogóry na poddzierżawionych gruntach, co w konsekwencji oznacza, że A. B. nie można przypisać statusu posiadacza w odniesieniu do poddzierżawionych działek rolnych. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że wbrew twierdzeniu wnioskodawcy władanie musi odpowiadać treści zawartej umowy, która kształtuje prawa i obowiązki stron. Stąd też okoliczność, że pracownicy Smogóry Sp. z o.o. uprawiali poddzierżawione grunty nie ma żadnego znaczenia prawnego, ponieważ wnoszący odwołanie mógł uprawiać te grunty za pomocą kogokolwiek, w tym za pomocą pracowników przedmiotowej Spółki". Z powyższego, zdaniem organu odwoławczego wynika, że A. B. nie posiadał woli władania przedmiotowym gruntem, a zatem nie posiadał statusu posiadacza przedmiotowego gruntu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 75 § 1 oraz art. 76 § 1 kpa poprzez przyjęcie, że wyroki sądów karnych, dotyczące roku 2004 są dowodem w sprawie za rok 2005 organ odwoławczy wskazał, że zarzut ten jest całkowicie chybiony, ponieważ zgodnie z pkt 1 lit. "d" cytowanego wcześniej wyroku Sądu Rejonowego w S. A. B. został uznany winnym tego, że: "w dniu 11 maja 2005r. w S., w celu uzyskania dopłat do gruntów rolnych, przedłożył w powiatowym biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005, w którym poświadczył nieprawdę dotyczącą okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego, iż jest producentem rolnym posiadającym grunty rolne, które nabył na podstawie umowy użyczenia od PRP "S." sp. z o.o., gdy w rzeczywistości producentem na tym terenie była PRP "S." sp. z o.o., a umowa użyczenia gruntów miała charakter fikcyjny", tj. czynu określonego w art. 297 § 1 kk.

Z kolei odnosząc się do podnoszonej przez stronę kwestii zawieszania postępowania organ odwoławczy wskazał, iż postanowienie z dnia [...] czerwca 2006r. o zawieszeniu postępowania administracyjnego zostało doręczone stronie 26 czerwca 2006r. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa do wniesienia zażalenia zgodnie z art. 101 § 3 kpa. Postanowienie stało się ostateczne z dniem 4 lipca 2006r. Strona nie wniosła również zażalenia na postanowienie z dnia [...] marca 2008r., które stało się ostateczne w dniu 21 marca 2008r.

Odpowiadając na kolejny zarzut strony, dotyczący naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U z 2004 r. Nr 10, poz. 76) poprzez uznanie, że wnoszący odwołanie nie był producentem rolnym w odniesieniu do części działek rolnych, podczas gdy fakt ten może być skutecznie zakwestionowany jedynie w drodze decyzji administracyjnej odmawiającej wpisu do ewidencji producentów Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że jest to twierdzenie w pełni nieuprawnione, gdyż wnioskodawca składając wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych nie przedłożył dokumentów potwierdzających kwalifikacje rolnicze, wykształcenie czy też posiadanie gruntów rolnych. Wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych jest to deklaracja wnioskodawcy zawierająca m.in. dane osobowe, dane adresowe i numer rachunku bankowego producenta lub pełnomocnika. Poprawność danych zawartych we wniosku o wpis do ewidencji producentów nie jest weryfikowana przez ARiMR na etapie przyznawania numeru identyfikacyjnego, natomiast jest potwierdzana złożonym przez wnioskującego podpisem. Organ wskazał, że sam fakt uzyskania wpisu strony do systemu ewidencji producentów nie daje jej automatycznego uprawnienia do uzyskania płatności bezpośrednich. Do uzyskania płatności niezbędne jest przede wszystkim spełnienie warunków koniecznych, określonych w § 2 rozporządzenia ONW.

Nadto w zaskarżonej do tutejszego Sądu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie w decyzji z dnia [...] stycznia 2009r. nie został naruszony art. 6 kpa poprzez zakwestionowanie umów cywilnych zawartych przez skarżącego ze Smogóry Sp. z o.o. Uzasadniając swoje stanowisko w tym względzie organ odwoławczy podał, że w celu uzyskania płatności ONW nie jest konieczne przedłożenie przez wnioskodawcę umowy ważnej w rozumieniu prawa cywilnego. Ponadto ważna, w rozumieniu prawa cywilnego umowa dzierżawy gruntu może być niewystarczającą przesłanką do uznania, że wydzierżawiający sprawuje nad gruntem fizyczne władztwo, tj. jest jego posiadaczem. W niniejszej sprawie organ I instancji biorąc pod uwagę całość zgromadzonego materiału stwierdził, iż nie zostały spełnione przesłanki § 2 rozporządzenia ONW.

Ponadto zdaniem organu odwoławczego w decyzji z dnia [...] stycznia 2009r. sformułowanie o fikcyjności umowy, zawarciu jej dla pozoru użyte zostało w kontekście wskazującym na przytoczenie przez organ I instancji ustaleń dokonanych przez Sąd Okręgowy w G., które organ przyjmuje jako prawidłowe i które ma obowiązek rozpatrzyć (art. 77 § 1 kpa).

Mając na uwadze wyżej przywołane okoliczności organ II instancji stwierdził, iż w decyzji z dnia [...] stycznia 2009r. w sposób prawidłowy dokonano ustaleń stanu faktycznego, w szczególności okoliczności użytkowania działek rolnych zgłoszonych we wniosku A. B. o przyznanie płatności ONW na rok 2005, przy czym organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji, iż A. B. nie spełnił przesłanek § 2 rozporządzenia ONW w odniesieniu do poddzierżawionych gruntów.

Organ odwoławczy wskazał również, iż wykluczone z płatności ONW zostały działki poddzierżawione od PRP S. Sp. z o.o., tj. Nr [...] o łącznej powierzchni 177,90 ha (vide: wniosek o przyznanie płatności (...) tabela nr VIII - oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych). W odniesieniu do pozostałych działek o nr [...], na których zostały zadeklarowane działki rolne O, A i G organ I instancji na podstawie zgromadzonego materiału stwierdził, iż kwalifikują się one do objęcia płatnościami ONW. W konsekwencji powyższego, zdaniem organu II instancji ustalona została ponad 20% różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, co dla Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. stanowiło podstawę do odmówienia wnioskodawcy płatności ONW na rok 2005.

Nadto organ odwoławczy wskazał sposób obliczenia różnicy pomiędzy obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym dla każdej z zawnioskowanych działek, podając jednocześnie, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku wyniosła dla całości 239,99ha, przy czym powierzchnia stwierdzona (kwalifikowana) stanowiła 59,09ha. Stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią kwalifikowaną a zadeklarowaną we wniosku to 177,90ha. Wyliczenie procentowej różnicy w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w czasie kontroli administracyjnej wyniosło 301,07 %.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż w sprawach dotyczących udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich stosuje się art. 70 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), zgodnie z którym zastosowanie znajduje art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli, przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r. ze zm.). Zgodnie ze wskazanym wyżej art. 51 ust 1 rozporządzenia Komisji, jeśli różnica obszaru stwierdzonego po kontroli na miejscu od obszaru deklarowanego przekracza 20% stwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. Za daną grupę upraw uważa się obszary ONW. Wobec tego jeżeli różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym wynosi więcej niż 20 % to płatności ONW nie przyznaje się.

Skargę na powyższą decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. z dnia [...] marca 2009r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. wniósł A. B. zarzucając jej:

1) naruszenie art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa poprzez:

- odmówienie wiarygodności dokumentom przedstawionym przez skarżącego oraz oświadczeniom skarżącego zawartych w złożonych pismach,

- przyjęcie, że zawarta przez skarżącego z PRP "S." sp. z o.o. w S. umowa poddzierżawy była umową fikcyjną,

- przyjęcie, iż skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych wskazanych we wniosku o dopłaty,

- przyjęcie, iż skarżący nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych do dopłat gruntach rolnych,

- nieuwzględnienie protokołu kontroli z dnia 28 października 2005 roku,

podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego, zdaniem strony skarżącej prowadzi do przeciwnych wniosków. Mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie art. 75 § 1 w zw. z art. 76 § 1 kpa poprzez uznanie za dowód wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2006r. (sygn. akt [...]) i wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] października 2006r. (sygn. akt [...]), podczas gdy wyroki te mogły stanowić dowód jedynie w sprawie o przyznanie płatności ONW za rok 2004, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

3) naruszenie § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657) w zw. z § 11 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przesłanką uprawniającą do uzyskania dopłaty ONW jest legitymowanie się tytułem prawnym do posiadanych gruntów rolnych, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, iż przesłanką taką jest jedynie posiadanie gruntów rolnych,

4) naruszenie art. 6 kpa poprzez zakwestionowanie umów cywilnych zawartych przez skarżącego z PRP "S." sp. z o.o. w S., podczas gdy w postępowaniu administracyjnym organy nie są uprawnione do badania, czy zawarta umowa była umową ważną w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

5) naruszenie art. 76 § 1 kpa poprzez uznanie, że ustalenie zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2006 roku (sygn. akt [...]) i wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] października 2006 roku (sygn. akt [...]) korzystają ze szczególnej mocy dowodowej uniemożliwiającej skuteczny kontrdowód w postaci wyjaśnień strony i dokumentów prywatnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

6) naruszenie art. 15 kpa poprzez faktyczne wyeliminowanie dwuinstancyjności postępowania, albowiem decyzje w I i II instancji są przygotowywane (ewentualnie sprawdzane) przez tę sama osobę, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji.

W odpowiedzi na złożoną skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. wniósł o oddalenie powyższej skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadniając oddalenie skargi A. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. stwierdził, że zakwestionowana nią decyzja nie naruszała prawa w stopniu mającym wpływ na zawarte w niej rozstrzygnięcie.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi w rozpatrywanej sprawie zaistniały podstawy do odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Zdaniem Sądu organy administracyjne słusznie przesądziły o niespełnieniu przesłanek do przyznania wskazanych wyżej płatności z uwagi na okoliczność, iż A. B. nie prowadził na gruntach zadeklarowanych we wniosku złożonym dnia 11 maja 2005 roku działalności rolniczej.

Przechodząc do analizy pierwszego z zarzutów zawartych w skardze, to jest naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez odmówienie wiarygodności dokumentom przedstawionym przez skarżącego oraz oświadczeniom skarżącego zawartych w złożonych pismach Sąd wskazał, iż organy nie podważały wiarygodności wskazanych przez stronę dokumentów w postaci: umowy poddzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005r., notatek służbowych, potwierdzeń dostarczenia płodów rolnych (magazyn przyjmie) i przekazania materiału siewnego (magazyn wyda). Dokumenty, na które powołuje się strona skarżąca potwierdzają jedynie fakt wydania materiału siewnego z magazynu spółki S. oraz przyjęcie przez w/w spółkę od A. B. płodów rolnych. Słusznie przy tym organ odwoławczy wskazał, że gdyby skarżący chciał wykazać, iż to on, a nie spółka S. był posiadaczem/użytkownikiem dzierżawionych gruntów winien przedstawić faktury bądź rachunki potwierdzające powyższe twierdzenie. Nie ulega wątpliwości, iż przy tak wielkim areale (236 ha) skarżący winien posiadać jakąkolwiek dokumentację mogącą potwierdzić fakt, iż to on, a nie spółka S. był posiadaczem/użytkownikiem deklarowanych gruntów. W ocenie Sądu nie sposób się zgodzić z rozumowaniem skarżącego, że żaden przepis prawa nie wymaga przedstawienia takich dokumentów, które potwierdziłyby jedynie fakt sprzedaży czy kupna. ponieważ nie ulega wątpliwości, iż to osoba starająca się o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania winna wykazać, że taka płatność jej się należy.

Niezależnie od powyższego Sąd, posiłkując się uzasadnieniem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2009r. (sygn. akt II GSK 756/08), wydanego w sprawie ze skargi A. B. na decyzję w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 rok po wznowieniu postępowania, wskazał, że po stronie skarżącego brak było elementów posiadania w postaci fizycznego władztwa nad rzeczą i czynnika woli. Wystarczającą podstawą do takiego stwierdzenia są wiążące ustalenia skazującego wyroku zapadłego w sprawie karnej. Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym uzasadnieniu wyroku wskazał także, iż "wyłączenie możności uznania skarżącego za posiadacza wykonującego fizyczne władztwo nad gruntami rolnymi sprawiało, że nie było dopuszczalne ustalenie, iż prowadził na tych gruntach działalność rolniczą. Wobec tych okoliczności bez istotnego znaczenia pozostaje ocena wiarygodności pokwitowań przyjęcia plonów i zwrotu nadpłaty czynszu i to tym bardziej, że wykonywanie niektórych czynności stanowiących element władztwa nad rzeczą nie przesądza o uznaniu władztwa za trwałe".

Sąd przyznał rację organom orzekającym, iż w świetle powyższych ustaleń zawarta przez skarżącego z PRP "S." sp. z o.o. w S. umowa poddzierżawy była umową fikcyjną, a skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych wskazanych we wniosku o dopłaty, gdyż nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych do dopłat gruntach rolnych. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w prawomocnym wyroku karnym wydanym przez Sąd Rejonowy w S. w dniu [...] czerwca 2009r. w sprawie o sygn. akt [...], w którym uznano A. B. winnym poświadczenia nieprawdy we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Zgodnie z cytowanym orzeczeniem sądu karnego A. B., składając wniosek o przyznanie w/w płatności złożył oświadczenie, iż jest producentem rolnym posiadającym grunty rolne, które nabył na podstawie umowy użyczenia o fikcyjnym charakterze od PRP "S." sp. z o.o.

Zdaniem Sądu okoliczności (fakty) potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu należy uznać za udowodnione (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007r., sygn. akt II GSK 58/07), gdyż Sąd administracyjny jest związany treścią sentencji prawomocnego wyroku wydanego w postępowaniu karnym. W konsekwencji Sąd ten nie może dokonywać tych samych ustaleń, których dokonał już sąd karny co do popełnienia przestępstwa. Nie wiążą sądu administracyjnego natomiast ustalenia sądu karnego zawarte w uzasadnieniu wyroku, ponieważ są jedynie przejawem dochodzenia do rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2000r., sygn. akt III SA 3097/99). Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd uznał, że skoro w sentencji prawomocnego wyroku Sądu karnego stwierdzono, iż A. B. poświadczył nieprawdę składając wniosek o przyznanie w/w płatności co do faktu bycia producentem rolnym posiadającym grunty rolne, nabyte na podstawie umowy użyczenia o fikcyjnym charakterze od PRP "S." sp. z o.o. to ustalenia te są wiążące dla organu administracji publicznej i nie podlegają weryfikacji w odróżnienie od innych faktów. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, iż zarzuty skargi dotyczące faktu popełnienia przestępstwa – polegającego na poświadczeniu przez A. B. nieprawdy poprzez złożenie wniosku o przyznanie płatności ONW wraz z oświadczeniem, iż jest on producentem rolnym posiadającym grunty rolne, które nabył na podstawie umowy użyczenia od PRP "S." sp. z o.o. – są bezprzedmiotowe z uwagi na wskazaną wyżej treść sentencji prawomocnego wyroku karnego. W tym sensie kolejny, zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 6 kpa, polegający na zakwestionowaniu umów cywilnych zawartych przez skarżącego z PRP "S." Sp. z o.o. nie znajduje uzasadnienia. Sąd Rejonowy Wydział II Karny w S. w sentencji wskazanego wyżej wyroku uznał umowę użyczenia gruntów zawartą pomiędzy skarżącym a w/w spółką za fikcyjną. Sformułowanie "umowa fikcyjna" nie jest sformułowaniem cywilistycznym i nie oznacza nieważności przedmiotowej umowy, zważyć jednak należy iż celem postępowania karnego jest ustalenie popełnienia przestępstwa a w dalszej kolejności pociągnięcie sprawcy tego przestępstwa do odpowiedzialności karnej. Oznacza to, iż dla celów postępowania karnego Sąd karny nie musiał stwierdzać nieważności przedmiotowej umowy, gdyż dla orzeczenia o popełnieniu rzeczonego przestępstwa wystarczyło wskazać, iż umowa miała charakter fikcyjny. Organy administracyjne przyjmując to ustalenie również nie orzekały o ważności tej umowy. Organy administracyjne jak najbardziej słusznie ustaliły, że umowa ta w istocie nie została wykonana, gdyż zgodnie z powoływanymi wyrokami sądów karnych skarżący nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego, ponieważ nie wykonywał władztwa nad wymienionymi w umowie gruntami. Wiążące ustalenia wyroku skazującego określały stan świadomości skarżącego w chwili zawierania umów użyczenia i poddzierżawy oraz jego stosunek do rzeczy, której nie był posiadaczem (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2009 roku, sygn. akt II GSK 756/08).

Sąd podzielił także i przyjął jako własne stanowisko wyrażone przez NSA w cytowanym powyżej wyroku, zgodnie z którym "cywilnoprawne zagadnienie ważności bądź nieważności umowy użyczenia bądź poddzierżawy pozostaje bez istotnego związku z oceną, czy strona umowy stała się posiadaczem rzeczy. Decydujące znaczenie ma w tej mierze omawiana wcześniej, w odniesieniu do realiów niniejszej sprawy, kwestia istnienia elementów fizycznego władztwa i czynnika woli. Typowym przypadkiem nabycia posiadania rzeczy jest objęcie jej we władanie w wykonaniu nieważnej umowy. Kwestia prawidłowości tytułu prawnego ma jedynie to znaczenie, że może wpływać na ocenę złej lub dobrej wiary posiadacza. Wyjaśniono już, że istnienie prawidłowego tytułu prawnego nie przesądza o tym, że osoba legitymująca się takim tytułem, chociaż uprawniona do władania rzeczą, automatycznie staje się posiadaczem. Wobec tych przesłanek nawet gdyby przyjąć, że doszło do niedopuszczalnego w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym ustalenia, że umowa była nieważna, uchybienie takie nie miałoby wpływu na wynik sprawy."

Rozważając zasadność kolejnego zarzutu skargi, wskazującego na naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnie polegającą na uznaniu, że przesłanką uprawniającą do uzyskania dopłaty jest legitymowanie się tytułem prawnym do posiadanych gruntów rolnych Sąd stwierdził, że tryb i warunki przyznawania płatności ONW uregulowano w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, póz. 657 ze zm.). Na podstawie § 2 rozporządzenia płatności ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, ze zm.) oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Na podstawie art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE płatność ONW jest przyznawana na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy prowadzą działalność rolniczą na minimalnym areale i podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego oraz stosują dobrą praktykę gospodarki rolnej, zgodną z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną. Podstawą do ubiegania się o przyznanie płatności ONW do gruntów rolnych jest łączne spełnienie w/w przesłanek. Z kolei pojęcie producenta rolnego zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. nr 10, poz. 76 ze zm.), zgodnie z którym jest nim osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia. Ponieważ pojęcie "posiadacza gospodarstwa rolnego" nie zostało zdefiniowane w przepisach cytowanej ustawy, to zasadnie organ odwoławczy wskazał, że krajowy ustawodawca określając szczegółowe warunki przyznawania płatności wskazuje na posiadanie, jako ustawowo określoną przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku i odnosi to pojęcie do "posiadania" w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Przypomnieć więc należy, iż stosownie do treści art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy przez właściciela, czyli inaczej mówiąc władanie we własnym imieniu i dla siebie jest posiadaniem samoistnym, a władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby, jest posiadaniem zależnym (por. postanowienie SN z 9 maja 2003r., sygn. akt V CK 13/03, postanowienie SN z 13.01.2004r., sygn. akt V CK 131/03).

Sąd podkreślił, że wskazane wyżej rozróżnienie rodzajów posiadania ma istotne znaczenie z uwagi na to, że konstrukcja instytucji płatności obszarowych wynika ze wspólnej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Tak więc dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. W tym stanie rzeczy oczywistym jest, iż w odniesieniu do działek rolnych będących przedmiotem umowy poddzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005r. A. B. nie spełnił jednej z w/w przesłanek ustawowych, w myśl której płatności ONW przysługują producentowi rolnemu prowadzącemu działalność rolniczą na działkach gruntu rolnego.

Sąd uznał, że zgromadzony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy zezwalał na dokonanie ustaleń faktycznych pozwalających przyjąć, iż sprawa została dostatecznie wyjaśniona i rozpoznana przez organ administracji publicznej, w wyniku czego słusznie uznano, iż analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie daje pełne podstawy do stwierdzenia, że w 2005r. posiadaczem działek nr [...] było Przedsiębiorstwo Rolno-Przemysłowe "S." Sp. z o.o., z siedzibą w S. a nie wnioskodawca A. B.

Odnosząc się do ostatniego zarzutu skargi, dotyczącego naruszenia przez organy administracji art. 15 kpa poprzez faktyczne wyeliminowanie dwuinstancyjności postępowania, z uwagi na przygotowywanie decyzji I i II instancji przez tę samą osobę Sąd stwierdził, że strona skarżąca nie wskazała ani osoby, która mogłaby w obydwu instancjach sporządzać bądź kontrolować projekty decyzji, ani żadnego innego dowodu na poparcie swoich twierdzeń. W istocie samo powoływanie się na uchybienie zasady dwuinstancyjności w postępowaniu wszczętym z wniosku A. B. bez podania konkretnych okoliczności tego uchybienia, oznacza brak możliwości skontrolowania poprawności wydawania rozstrzygnięć przez organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, a zatem tak skonstruowany zarzut, jako niczym nie uzasadniony nie może zostać uwzględniony. Nadto Sąd zauważył, że decyzją z [...] października 2008r. nr [...] wydaną w niniejszym postępowaniu Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2008r nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z powodu naruszenia przepisu art. 107 § 3 kpa oraz zastosowania nieobowiązujących przepisów prawa materialnego. Niewątpliwie powyższe oznacza, iż organy ARiMR w praktyce nie naruszają zasady dwuinstancyjności postępowania, podejmując decyzje w sposób samodzielny i niezależny.

Reasumując, Sąd stwierdził, że celem rozporządzenia ONW jest finansowe wspieranie producentów rolnych, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne, a w ocenie organów I i II Instancji A. B. nie był użytkownikiem poddzierżawionych od PRP S. działek rolnych. Dopłaty nie są przyznawane tylko i wyłącznie na podstawie tytułu prawnego do władania gruntem (umowa dzierżawy, poddzierżawy). Jedną z decydujących przesłanek umożliwiających przyznanie płatności jest ustalenie osoby, która rzeczywiście prowadziła działalność rolniczą na gruntach będących przedmiotem wniosku o przyznanie dopłaty. W przypadku wniosku złożonego przez A. B. poddzierżawione od PRP S. grunty były uprawiane przez pracowników wymienionej spółki. Te zatem okoliczności zadecydowały, iż Sąd skargę na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

naruszenie przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm) w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi pomimo uchybienia przez organ administracji określonym w powołanych przepisach kpa wymogom prowadzenia postępowania dowodowego, co skutkowało uznaniem przez sąd następujących ustaleń faktycznych i oceny dowodów dokonanych przez organ administracji jako zgodnych z prawem:

- odmówienie wiarygodności dokumentom przedstawionym przez skarżącego w postaci umowy poddzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005r., notatek służbowych, potwierdzeń dostarczenia płodów rolnych (magazyn przyjmie) i przekazania materiału siewnego (magazyn wyda) oraz oświadczeniom skarżącego zawartych w złożonych pismach,

- przyjęcie, że zawarta przez skarżącego z PRP "S." sp. z o.o w S. umowa poddzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005 r. była umową fikcyjną,

- przyjęcie, iż skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych wskazanych we wniosku o dopłaty,

- przyjęcie, iż skarżący nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych do dopłat gruntach rolnych,

- nie uwzględnienie jako dowodu protokołu kontroli z dnia 28 października 2005r.,

co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

naruszenie przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm) w związku z art. 75 §1 k.p.a. i art. 76 §1 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi pomimo uchybienia przez organ administracji określonym w powołanych przepisach k.p.a. wymogom prowadzenia postępowania dowodowego, co skutkowało zaakceptowaniem przez sąd: uznania przez organ administracji za dowód wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2006r. (sygn. akt [...]) i wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] października 2006r. (sygn. akt [...]), podczas gdy wyroki te mogły stanowić dowód jedynie w sprawie o przyznanie płatności ONW za rok 2004, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

naruszenie przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm) w związku z art. 76 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi pomimo uchybienia przez organ administracji określonym w powołanym przepisie k.p.a. wymogom prowadzenia postępowania dowodowego, co skutkowało zaakceptowaniem przez sąd stanowiska organu administracji, iż ustalenia zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2006r. (sygn. akt [...]) i wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] października 2006r. (sygn. akt [...]) korzystają ze szczególnej mocy dowodowej uniemożliwiającej skuteczny kontrdowód w postaci wyjaśnień strony i dokumentów prywatnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

naruszenie przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153 poz. 1270 ze zm) w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi pomimo uchybienia przez organ administracji określonym w powołanym przepisie k.p.a. wymogom prowadzenia postępowania administracyjnego, co skutkowało zaakceptowaniem przez sąd dokonanego przez organ administracji zakwestionowania umowy poddzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005r. zawartej przez skarżącego ze spółką "S.", podczas gdy w postępowaniu administracyjnym organy nie są uprawnione do badania, czy zawarta umowa była umową ważną w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

naruszenie prawa materialnego § 2 pkt 1, 2, 3 i 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zaakceptowaniu przez sąd, iż ustalony przez organ administracji stan faktyczny nie odpowiada stanowi hipotetycznemu przewidzianemu we wskazanej normie prawnej, podczas gdy prawidłowa subsumpcja nakazuje przyznanie skarżącemu dopłat ONW za rok 2005 r. zgodnie ze złożonym wnioskiem,

naruszenie prawa materialnego § 2 pkt 1, 2, 3 i 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu i przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na zaakceptowaniu przez sąd poglądu organu administracji, zgodnie z którym warunkiem przyznania płatności ONW jest "samodzielne prowadzenie działalności rolniczej" na gruntach zadeklarowanych we wniosku o dopłaty, podczas gdy prawidłowa interpretacja wskazanego przepisu nie prowadzi do takiego wniosku,

naruszenie przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 301 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153 I poz. 1270 ze zm) w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez zaakceptowanie przez sąd stanu faktycznego wyeliminowania dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, albowiem sądowi wiadomym jest, iż projekty decyzji administracyjnych w I i Il instancji są przygotowywane przez tą samą osobę, co miało istotny wpływ na wynika sprawy,

naruszenie przepisów postępowania art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153 poz. 1270 ze zm) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż wyrok karny z dnia [...] czerwca 2006 r. uniemożliwia ustalenie, iż skarżący był w 2005r. posiadaczem gruntów zadeklarowanych do wniosku i prowadził na nich działalność rolniczą, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

naruszenie przepisów postępowania art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153 poz. 1270 ze zm.) poprzez nieprzeprowadzenie zawnioskowanego w skardze dowodu z zobowiązania organu I i II instancji do wskazania, kto przygotowuje projekty decyzji i kto personalnie sprawdza te projekty pod względem zgodności (formalnej i materialnej) z prawem, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zwanej dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Jak wynika z powyższych uregulowań postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołane skargą kasacyjną nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a jego zakres wytyczają zarzuty składające się na podstawy kasacyjne. Istotne znaczenie ma zatem należyte sformułowanie podstaw i zarzutów kasacyjnych. W szczególności koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz, w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na podstawie, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wykazanie związku pomiędzy naruszeniem a wynikiem sprawy sądowoadministracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, działając, jako sąd kasacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez, co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 421/04, LEX nr 146732).

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów w kolejności przyjętej w skardze kasacyjnej, stwierdzić należy, że zarzuty oznaczone nr 1, 2, 3, 4, 7, 8, 9 dotyczą naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa (nr 1), art. 75 § 1 kpa i art. 76 § 1 kpa (nr 2 i 3), art. 6 kpa (nr 4), art. 15 kpa (nr 7),

- art. 11 p.p.s.a. (nr 8),

- art. 106 § 3 p.p.s.a.(nr 9),

zaś zarzuty oznaczone nr 5 i 6 dotyczą naruszenia prawa materialnego:

- § 2 pkt 1, 2, 3 i 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (nr 5) i błędną wykładnię (nr 6).

W ramach zarzutu nr 1 skarżący wskazuje naruszenie przepisów postępowania - 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi, pomimo uchybienia przez organ administracji wymogom prowadzenia postępowania dowodowego, co skutkowało odmową przyznania wiarygodności dokumentom przedstawionym przez skarżącego w postaci umowy poddzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005r., notatek służbowych, potwierdzeń dostarczenia płodów rolnych (magazyn przyjmie) i przekazania materiału siewnego (magazyn wyda) oraz oświadczeniom skarżącego, zawartych w złożonych pismach i uznaniem przez sąd ustaleń faktycznych i oceny dowodów dokonanych przez organ administracji jako zgodnych z prawem, w tym przyjęcie, że zawarta przez skarżącego z PRP "S." sp. z o.o. w S. umowa poddzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005r. była umową fikcyjną, a skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych wskazanych we wniosku o dopłaty i nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych do dopłat gruntach rolnych, oraz nie uwzględnienie jako dowodu protokołu kontroli z dnia 28 października 2005r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną że Sąd I instancji naruszył przepisy ustawy procesowej oddalając skargę mimo uchybienia przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wymogom określonym w wymienionych przepisach k.p.a.

Przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ustawodawca rozwija w ten sposób wskazaną w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy materialnej, nakazując organom administracji publicznej z urzędu gromadzić, a następnie rozpatrzyć dowody. Ocena dowodów następuje w granicach swobodnej oceny, o jakiej mowa w art. 80 k.p.a., który reguluje materię oceny dowodów. W skardze kasacyjnej, co prawda ogólnikowo zarzuca się, że organy administracji publicznej nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, jednak ani w ramach zarzutu, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazuje się, jakie konkretnie dowody zgromadzone w toku postępowania zostały pominięte. Przeciwnie, poszczególne dalsze elementy zarzutu i ich uzasadnienie wskazują, że intencją strony wnoszącej skargę kasacyjną było jedynie podważenie akceptacji przez Sąd I instancji oceny zgromadzonych dowodów, w szczególności poprzez odmowę przyznania wiarygodności dowodom przedstawionym przez stronę. Zarzut akceptacji przez Sąd nierozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego nie został więc przez skarżącego uzasadniony i nie może być uwzględniony.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że niezasadne jest stanowisko kasatora, dotyczące wadliwej akceptacji przez Sąd I instancji błędnych, jego zdaniem, ustaleń organu. Organ prawidłowo ustalił i Sąd trafnie to zaakceptował, że po stronie skarżącej brak było zasadniczych elementów posiadania w postaci fizycznego władztwa nad rzeczą i czynnika woli. Konstatacja ta znajduje oparcie w całokształcie materiału zgromadzonego w sprawie, w tym w ustaleniach wynikających z prawomocnego wyroku karnego, wydanego przez Sąd Rejonowy w S. w dniu [...] czerwca 2009r. w sprawie o sygn. akt [...], utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] października 2009r. (sygn. akt [...]), w którym A. B. został uznany winnym popełnienia przestępstwa z art. 297 § 1 k.k.. Czyn, za który został skazany A. B. polegał na tym, iż " dniu 11 maja 2005r. w S., w celu uzyskania dopłat do gruntów rolnych, przedłożył w powiatowym biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005, w którym poświadczył nieprawdę dotyczącą okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego, iż jest producentem rolnym posiadającym grunty rolne, które nabył na podstawie umowy użyczenia od PRP "S." Sp. z o.o.. gdy w rzeczywistości producentem na tym terenie była PRP "S." Sp. z o.o., a umowa użyczenia gruntów miała charakter fikcyjny". Ustalenia te w rozpoznawanej sprawie nie zostały skutecznie podważone innymi dowodami. Wyłączenie możności uznania skarżącego za posiadacza, wykonującego fizyczne władztwo nad gruntami rolnymi z zamiarem wykonywania go dla siebie sprawiało, że nie mógł on być uznany za producenta rolnego, któremu przysługuje prawo do dopłat. Brak jest podstaw do podważenia prawidłowości oceny dowodów takich jak umowa poddzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005r., notatki służbowe, potwierdzenie dostarczenia płodów rolnych (magazyn przyjmie) i przekazania materiału siewnego (magazyn wyda). Dokumenty, na które powołuje się strona skarżąca potwierdzają jedynie fakt wydania materiału siewnego z magazynu spółki S. oraz przyjęcie przez w/w spółkę od A. B. płodów rolnych. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów w postaci faktur, rachunków czy umów, które potwierdzałyby okoliczność prowadzenia przez niego działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach, tj. faktu użytkowania/posiadania gruntów rolnych w 2005r.. Zauważyć ponadto należy, że wykonanie niektórych czynności, mogących być przejawem pewnego władztwa nad rzeczą, nie przesądza o uznaniu władztwa za trwałe.

Rozważania te dotyczą także zarzutu oznaczonego nr 2, który także w tym kontekście nie jest zasadny. Powołany wyrok Sądu Rejonowego w S. w dniu [...] czerwca 2009r. dotyczył wniosku złożonego przez A. B. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz przyznanie płatności ONW na rok 2005.

Nie można zgodzić się także z zarzutem nr 3, że uchybiając art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. Sąd I instancji wadliwie ocenił zastosowanie przez organy przepisu art. 76 § 1 kpa, stanowiącego że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Naruszenie tego przepisu skarżący upatruje w zaakceptowaniu przez sąd stanowiska organu administracji, iż ustalenia zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2006 r. (sygn. akt [...]) i wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] października 2006 r. (sygn. akt [...]) korzystają ze szczególnej mocy dowodowej uniemożliwiającej skuteczny kontrdowód w postaci wyjaśnień strony i dokumentów prywatnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skład orzekający wskazuje, że zgodnie z treścią przepisu art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2006r. (sygn. akt [...]) i wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] października 2006r. (sygn. akt [...]) wiąże zatem co do faktu popełnienia przez A. B. przestępstwa z art. 297 § 1 k.k.. Tym niemniej, jak wyżej wskazano, ustalenia stanu faktycznego sprawy dokonane zostały także w oparciu o całokształt materiałów zgromadzonych w sprawie. Ocena tak zebranych dowodów wskazuje, że prawidłowość ustaleń poczynionych przez Sąd w wyroku karnym nie została podważona. Nie polega zatem na prawdzie twierdzenie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wykluczył co do zasady możliwość kontrdowodu co do poczynionych ustaleń, m.in. w zakresie posiadania przedmiotowego gospodarstwa przez skarżącego w 2005r..

W tym kontekście chybiony jest także zarzut naruszenia przepisu art. 11 p.p.s.a. (nr 8). Naruszenie tego przepisu autor skargi kasacyjnej upatruje w jego niewłaściwym zastosowaniu, polegającym na uznaniu, że wyrok karny z dnia [...] czerwca 2006r. uniemożliwia ustalenie, że skarżący był w 2005r. posiadaczem gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku i prowadził na nich działalność rolniczą. Jak wskazano wyżej ustalenia stanu faktycznego sprawy dokonane zostały nie tylko w oparciu o wskazany wyrok skazujący, ale w oparciu o całokształt materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie, po dokonaniu jego oceny, zgodnie z art. 80 k.p.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. (nr 4), poprzez "zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi pomimo uchybienia przez organ administracji określonym w powołanym przepisie k.p.a. wymogom prowadzenia postępowania administracyjnego, co skutkowało zaakceptowaniem przez sąd dokonanego przez organ administracji zakwestionowania umowy poddzierżawy z dnia 30 kwietnia 2005r. zawartej przez skarżącego ze spółką "S.", podczas gdy w postępowaniu administracyjnym organy nie są uprawnione do badania, czy zawarta umowa była umową ważną w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy". Przede wszystkim należy podkreślić, że wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie badał ważności umowy dzierżawy w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, lecz oceniał, czy organy orzekające w sprawie, dokonując niezbędnych ustaleń faktycznych, istotnych z punktu widzenia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy prawidłowo uznały, że postanowienia umowy nie odpowiadały rzeczywistej woli stron. Należy zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że dokonanie przez organy wspomnianych ustaleń mieściło się w ramach ustalania stanu faktycznego sprawy, a okoliczność skuteczności umowy z punktu widzenia nabycia przez skarżącego uprawnień o charakterze publicznoprawnym była istotnym elementem tego stanu faktycznego. Organy administracyjne przyjmując to ustalenie również nie orzekały o ważności tej umowy, słusznie ustaliły, że umowa ta w istocie nie została wykonana, gdyż skarżący nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego, ponieważ nie wykonywał władztwa nad wymienionymi w umowie gruntami. Wiążące ustalenia wyroku skazującego określały stan świadomości skarżącego w chwili zawierania umów użyczenia i poddzierżawy oraz jego stosunek do rzeczy, której nie był posiadaczem.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można przyjąć, że Sąd I instancji uznał, iż zachodziły okoliczności wymienione w art. 83 § 1 k.c., a tym bardziej, by okoliczności te wywoływały skutek nieważności przewidziany w powołanym przepisie. Zauważyć przy tym należy, że cywilnoprawne zagadnienie ważności umowy pozostaje bez istotnego związku z oceną, czy strona umowy dzierżawy stała się posiadaczem rzeczy. Decydujące znaczenie ma w tej mierze kwestia istnienia elementów fizycznego władztwa i czynnika woli. Typowym przypadkiem nabycia posiadania rzeczy jest objęcie jej we władanie w wykonaniu nieważnej umowy.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością prawnie istotną był natomiast stan posiadania gospodarstwa rolnego przez skarżącego. Znaczenie dla uzyskania uprawnienia do dopłat miało posiadanie gruntu rolnego i uzyskanie statusu producenta rolnego, zaś tytuł prawny, który stanowiłby podstawę tego posiadania w istocie nie miał znaczenia. Zauważyć bowiem należy, że posiadanie nie musi opierać się na żadnym tytule prawnym, a prawo do dopłat nie ma związku z tytułem prawnym do gruntu.

Nie można się zgodzić także z zarzutem naruszenia przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 15 kpa poprzez "zaakceptowanie przez sąd stanu faktycznego wyeliminowania dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, albowiem sądowi wiadomym jest, iż projekty decyzji administracyjnych w I i Il instancji są przygotowywane przez tą samą osobę, co miało istotny wpływ na wynika sprawy" (nr 7) i wiążący się z nim zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. (nr 9) poprzez nieprzeprowadzenie zawnioskowanego w skardze dowodu z zobowiązania organu I i II instancji do wskazania, kto przygotowuje projekty decyzji i kto personalnie sprawdza te projekty pod względem zgodności (formalnej i materialnej) z prawem, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z powołanym przepisem art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd I instancji stwierdził, że strona skarżąca nie wskazała ani osoby, która mogłaby w obydwu instancjach sporządzać bądź kontrolować projekty decyzji, ani żadnego innego dowodu na poparcie swoich twierdzeń. W istocie samo powoływanie się na uchybienie zasady dwuinstancyjności w postępowaniu wszczętym z wniosku A. B. bez podania konkretnych okoliczności tego uchybienia, oznacza brak możliwości skontrolowania poprawności wydawania rozstrzygnięć przez organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, a zatem tak skonstruowany zarzut, jako niczym nie uzasadniony nie może zostać uwzględniony.

Zarzut nr 5 i 6 dotyczy naruszenia przepisu prawa materialnego - § 2 pkt 1, 2, 3 i 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu i przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329) poprzez jego niezastosowanie i błędną wykładnię. Niewłaściwe zastosowanie, zdaniem skarżącego polega na zaakceptowaniu przez sąd, że ustalony przez organ administracji stan faktyczny nie odpowiada stanowi hipotetycznemu przewidzianemu we wskazanej normie prawnej, podczas gdy prawidłowa subsumpcja nakazuje przyznanie skarżącemu dopłat ONW za rok 2005 zgodnie ze złożonym wnioskiem, natomiast błędna wykładnia polega na zaakceptowaniu przez sąd poglądu organu administracji, zgodnie z którym warunkiem przyznania płatności ONW jest "samodzielne prowadzenie działalności rolniczej" na gruntach zadeklarowanych we wniosku o dopłaty, podczas gdy prawidłowa interpretacja wskazanego przepisu nie prowadzi do takiego wniosku.

Zarzut ten jest chybiony, gdyż na podstawie § 2 rozporządzenia płatności ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Na podstawie art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE płatność ONW jest przyznawana na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy prowadzą działalność rolniczą na minimalnym areale i podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego oraz stosują dobrą praktykę gospodarki rolnej, zgodną z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną. Podstawą do ubiegania się o przyznanie płatności ONW do gruntów rolnych jest łączne spełnienie w/w przesłanek.

Wyżej wykazano, że ustalenia organu w istotnej prawnie kwestii posiadania były dokonane prawidłowo i zasadnie w świetle tych ustaleń organ uznał, że skarżący, który nie posiadał gruntów rolnych, nie spełnia wymogów przyznania płatności. Sąd nie naruszył zatem prawa materialnego akceptując pogląd, że skoro skarżący nie był posiadaczem gruntów zgłoszonych do dopłat, to nie służyło mu prawo do dopłat.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

Sylwester Miziołek Rafał Batorowicz Joanna Kabat-Rembelska