Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 145/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 31 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2017 roku sprawy ze skargi J. A. i P. A. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 20 grudnia 2016 roku Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2016 r., znak [...] Starosta W. działając z urzędu w sprawie rozbieżności w powierzchni nieruchomości stanowiących działki o numerach [...] położonych w obrębie R. gmina S., będących własnością J. i P. A. zamieszkałych w R. nr [...], gmina S. wprowadził w operacie ewidencji gruntów i budynków, w jednostce rejestrowej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie: [...] R. , z arkusza mapy 1, działki nr [...] o powierzchni 1.1600 ha, nr [...] o powierzchni 0.3000 ha i nr [...] o powierzchni 0.6200 ha zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej współwłasność: J. A. i P. A. zamieszkałych w R. nr [...], gmina S., zmiany polegające na wprowadzeniu nowych powierzchni rzeczonych działek z wyszczególnieniem powierzchni poszczególnych użytków, w następujący sposób:

- działka nr [...] o powierzchni 1.0975 ha: RVI - 0.2081 ha, RVIz - 0.8894 ha

- działka nr [...] o powierzchni 0.3761 ha: RVI - 0.1843 ha, PsVI - 0.1918 ha

- działka nr [...] o powierzchni 0.2444 ha: RVIz - 0.2444 ha.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 7d pkt 1 lit. a, art. 22 ust. 1 i art. 24 ust. 2a pkt. 1. lit. d ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz. U. z 2015 poz. 520 ze zmianami, dalej Prawo geodezyjne i kartograficzne), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 poz. 23 ze zmianami, dalej K.p.a.).

W uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że małżeństwo J. i P. A. nabyli aktem notarialnym rep. A nr [...] z dnia [...] września 2014 r przedmiotową nieruchomość składającą się z działek nr [...] i [...]. Pomiędzy powierzchnią stanu faktycznego tych działek istniejącego na gruncie, a wielkością ich powierzchni uwidocznioną w rejestrze ewidencji gruntów prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w Wągrowcu występuje rozbieżność. Działka nr [...] w ewidencji gruntów posiada powierzchnię 1.1600 ha, a według pomiaru 1.0982 ha. Działka nr [...] w ewidencji gruntów posiada powierzchnię 0.3000 ha a według pomiaru 0.3757 ha. Działka nr [...] w ewidencji gruntów posiada powierzchnię 0.6200 ha a według pomiaru 0.2444 ha.

Starosta dnia [...] grudnia 2015 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne zmierzające do wyjaśnienia rozbieżności w powierzchni nieruchomości stanowiących działki o numerach [...] i [...] położonych w obrębie R. gmina S., będących własnością Jolanty i P. A.. Pomiar kontrolny został zarejestrowany w PODGiK w Wągrowcu dnia [...] marca 2016 r. pod nr ewidencyjnym [...] przez Przedsiębiorstwo "G. " J. O., której wynikiem jest operat techniczny zawierający m.in. wykaz zmian danych ewidencyjnych, stanowiący podstawę do dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków i jednocześnie - wraz z mapą uzupełniającą - będące załącznikami do decyzji.

Organ wskazał, że metoda "graficzna" przyjęta w roku 1976 do obliczenia powierzchni, podczas prowadzonych prac scaleniowych, jest metodą mniej dokładną, aniżeli metody obowiązujące przy aktualnych standardach wykonywania prac geodezyjnych, co uzasadnia przyjęcie wyniku pomiaru bardziej dokładnego aniżeli utrzymywanie powierzchni ustalonych metodami "starymi".

W ocenie Starosty powyższe uzasadniało wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych w zakresie działek nr [...] i [...] położonych w R. gmina S. i czyniło zadość dyspozycji art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d Prawa geodezyjnego i kartograficznego, zgodnie z którym informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z wykrycia błędnych informacji.

Z powyższym nie zgodzili się Jolanta i P. A., którzy skierowali w terminie prawem przewidzianym odwołanie do Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego.

Odwołujący wskazali, że stan faktyczny na gruntach analizował geodeta P. Ł.. Po pomiarze okazało się, że nowo obliczone powierzchnie działek znacznie odbiegają od powierzchni działek ujawnionych w decyzji scaleniowej. Dodali, że następnie otrzymali pismo informujące, że w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. znajduje się operat scaleniowy, a w nim istnieje między innymi decyzja scaleniowa Urzędu Wojewódzkiego w P. z dnia [...] września 1976 r., Nr [...] W dniu [...] grudnia 2015 r. Starostwo Powiatowe w W. zwróciło się z prośbą do geodety P. Ł. o dostarczenie do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Wągrowcu dokumentu " wykazu zmian gruntowych". W odpowiedzi geodeta odmówił wykonania dokumentu, uzasadniając to odmową podpisania protokółu granicznego przez właścicieli gruntów oraz zbyt dużymi rozbieżnościami powierzchni. Natomiast kolejny operat sporządzony przez geodetę J. O. ujawnił, że wykaz zmian nie zawiera tylko zmiany użytków, ale również zmiany powierzchni działek nr [...] i [...]. J. i P. A. nie wyrazili zgody na ujawnienie sporządzonego wykazu zmian gruntowych w rejestrze ewidencji gruntów i budynków. Odnosząc się do samej decyzji odwołujący wskazali, że powołanie się w uzasadnieniu na metodę graficzną obliczenia powierzchni, która jest metodą mniej dokładną, aniżeli metody obowiązujące w dzisiejszych standardach, budzi wątpliwość w zakresie wielkości różnic w powierzchniach. Podnieśli, że różnice w powierzchni są tak znaczne, że niemożliwym jest, aby nawet w przypadku metody graficznej nastąpiła taka rozbieżność między metodami wykonywania prac geodezyjnych. Podkreślili, że metoda obliczenia powierzchni nie została narzucona przez właścicieli nieruchomości, a błędnie obliczona powierzchnia została wykonana przez organ prowadzący scalenie gruntów, następnie zaakceptowana przez organ kontrolujący, oraz organ zatwierdzający prace scaleniowe.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., znak [...] Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił stan sprawy i przytoczył treść art. 2 pkt 8, art. 24 ust. 2a, 2b i 2c wspomnianej ustawy oraz § 35, § 36, § 45 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Odnosząc się do meritum sprawy organ wskazał, że z dokumentacji sporządzonej w ramach pracy geodezyjnej wynika, że geodeta P. Ł. sporządził dnia [...] października 2014 r. protokoły z czynności wznowienia znaków granicznych określających przebieg granic działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Z protokołu granicznego z dnia [...] października 2014 r. sporządzonego w ramach czynności wznowienia znaków granicznych określających przebieg granic działki ewidencyjnej nr [...] z działkami ewidencyjnymi nr: [...], [...] wynika, że w punktach granicznych określających przebieg tych granic odszukano znaki graniczne. Dalej organ odwoławczy wyjaśniał, iż w punkcie 9.1 tego protokołu zawarta została informacja, że "stwierdzono zgodność dokumentów ze stanem na gruncie poza rozbieżnościami w punktach 5g -pomiar 1991 i 5ga - scalenie 1976 roku". Z kolei z pkt 10 protokołu wynika, że stabilizacji punktów granicznych określających przebieg granicy działki ewidencyjnej nr [...] dokonano w następujący sposób: "W punkcie 4g centrycznie nad butelką osadzono kamień graniczny betonowy. Z punktu 5g usunięto kamień graniczny i osadzono centrycznie nad butelką w punkcie 5ga zgodnie ze szkicem scalenia z 1976 roku. Z protokołu granicznego z [...] października 2014 r. sporządzonego w ramach czynności wznowienia znaków granicznych określających przebieg granic działki ewidencyjnej nr [...] z działkami ewidencyjnymi nr: [...], [...], [...] i [...] wynika, że w punktach granicznych określających przebieg tych granic odszukano znaki graniczne. P. A. odstąpił od podpisania tego protokołu. Organ wskazał, że działka ewidencyjna nr [...] stanowi rów melioracyjny i położona jest pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...] Przebieg granicy pomiędzy wymienionymi działkami ewidencyjnymi został ustalony wzdłuż skraju przedmiotowego rowu. Na podstawie informacji zawartych w tym protokole stwierdzono, że punkty graniczne określające przebieg granicy pomiędzy działkami ewidencyjnymi [...] i [...] nie zostały trwale zastabilizowane znakami granicznymi. G. P. Ł. dokonał w terenie pomiaru sytuacyjnego metodą precyzyjnego pozycjonowania przy pomocy GNSS techniką kinematyczną RTN, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. Nr 263, poz. 1572). Z kolei wykonawcą pracy geodezyjnej "wznowienie znaków granicznych", zarejestrowanej dnia [...] marca 2016 r. było Przedsiębiorstwo "G. " J. O.. W wyniku przeprowadzonych prac został sporządzony operat techniczny zawierający, między innymi, wykaz zmian danych ewidencyjnych odzwierciedlający zmianę powierzchni przedmiotowych działek i użytków gruntowych, która nastąpiła po wykonaniu nowego pomiaru i obliczeniu powierzchni tych nieruchomości. Organ podniósł, że P. A. również odmówił podpisania wymienionego protokołu ze względu na różnice w powierzchni działki ewidencyjnej nr [...] Dalej organ argumentował, że co do zasady nie może kreować danych ewidencyjnych, a jedynie je rejestrować z pozyskanych dowodów i dokumentów. Istota prowadzenia ewidencji gruntów i budynków sprowadza się do ciągłej aktualizacji w operacie ewidencyjnym zbioru informacji podmiotowych i przedmiotowych, na podstawie dokumentów powstałych w zasadzie poza postępowaniem ewidencyjnym (decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, aktów normatywnych), czy wytworzonych w toku postępowania ewidencyjnego w związku z obowiązkiem utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu prowadzącego ewidencję dokumentami i materiałami źródłowymi. Podkreślono także, że w wyniku wykonanej przez geodetę J. O. pracy geodezyjnej nie zmieniły się granice działek, a jedynie ich powierzchnia, a strony nie kwestionują ustalonego przez zarówno geodetę J. O., jaki i P. Ł. położenia punktów granicznych określających przebieg granic działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Wskazano jednocześnie, że powierzchnia nieruchomości jest kwestią wtórną w stosunku do przebiegu jej granic na gruncie.

Skargę na powyższą decyzję do tutejszego Sądu wnieśli J. i P. A.. Z treści uzasadnienia wynika, że istotą ich żądania było wyniesienie na grunt powierzchni działek ujawnionych w decyzji wydanej przez Wojewodę Poznańskiego z dnia [...] września 1976 r., Nr [...] tj. działki nr [...] o powierzchni 1,1600 ha, działki nr [...] o powierzchni 0,3000 ha oraz działki nr [...] o powierzchni 0,6200 ha.

Skarżący podtrzymali dotychczasową argumentację w sprawie oraz wskazali, że powierzchnia ich działek została zatwierdzona ostateczną decyzją scaleniową, a nie na podstawie błędnej informacji. Od czasu wydania decyzji scaleniowej w roku 1976 przeprowadzane były prace związane z modernizacją ewidencji gruntów i w trakcie tych prac służby geodezyjne podtrzymywały przez cały czas powierzchnie ujawnione w księgach wieczystych i w rejestrze ewidencji gruntów wsi R.. Ich zdaniem zarówno Starosta W., jak i Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w swoich decyzjach bagatelizują fakt, że powierzchnie zatwierdzone decyzją scaleniową powinny być wyniesione na grunt. Skoro zaniedbanie miało miejsce w trakcie wykonywania prac scaleniowych, to naprawienie błędu spowodowanego przez organy służby geodezyjnej powinno polegać na wydzieleniu brakującej powierzchni, a nie na umniejszeniu właścicielom działki o [...] powierzchni.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi. Organ ponowił argumentację wyrażoną w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Na rozprawie w dniu [...] maja 2017 r. skarżący P. A. odpowiadając na pytanie Sądu wskazał, że w jego ocenie sprawa powinna być załatwiona w ten sposób, że brakującą powierzchnię działek winien otrzymać z nieruchomości Agencji Nieruchomości Skarbu Państwa sąsiadującej z działką nr [...], ponieważ zarówno Agencja jak i Starosta to elementy Państwa, a to Państwo wadliwie wykonało decyzję scaleniową przydzielając działki o zbyt małej powierzchni. Podał także, że nie kwestionuje przebiegu granic działek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) kontrola sądu administracyjnego, ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu między innymi wówczas, gdy narusza przepisy postępowania w sposób, mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Sąd administracyjny nie jest przy tym związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, iż podniesione w skardze zarzuty i ich uzasadnienie nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2004 r. sygn. akt I SA 2027/02, publ. Lex 146756 i z dnia 29 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA 2819/02, publ. Lex 146750).

Na gruncie niniejszej sprawy podkreślić trzeba, iż orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

Powyższe oznacza, iż skoro przedmiot rozpoznania Sądu stanowiła skarga na decyzję wydaną w prowadzonym z urzędu postępowaniu przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, a dotyczących powierzchni nieruchomości stanowiących działki o numerach [...] i [...], to ocenie Sądu nie mogła podlegać zarówno wydana w odrębnym postępowaniu decyzja ostateczna z dnia [...] września 1976 r., nr [...] zatwierdzającą projekt scalenia gruntu we wsi R. i S., gmina S. oraz sposób wykonania tej decyzji, jak i zasadność roszczeń skarżących o przyznanie im własności nieruchomości o powierzchni odpowiadającej powierzchni "brakującej", a stanowiącej różnicę pomiędzy rzeczywistą powierzchnią działek o numerach [...] i [...], a powierzchnią tych działek wykazywaną dotąd w ewidencji gruntów i budynków.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji nie są obciążone wadami uzasadniającymi stwierdzenie ich nieważności, względnie wadami w postaci naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak tez nie naruszają przepisów prawa materialnego.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kontrola zgodności z prawem działania organów służby geodezyjnej i kartograficznej w sprawie, w której Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] wprowadzającą zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w jednostce rejestrowej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie: 0019 R. , z arkusza mapy 1 polegające na zmianie ujawnionych w w/w operacie powierzchni działek zapisanych w księdze wieczystej nr [...], stanowiących współwłasność J. A. i P. A.:

- nr [...] z powierzchni 1.1600 ha na powierzchnię 1.0975 ha,

- nr [...] z powierzchni 0.3000 ha na powierzchnię 0.3761 ha,

- nr [...] z powierzchni 0.6200 ha na powierzchnię 0.2444 ha.

Zmiana powyższych zapisów dotyczących powierzchni działek dokonana został w oparciu o dokumentację geodezyjną przyjętą [...] sierpnia 2016 r. do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] sporządzoną przez Przedsiębiorstwo "G." J. O..

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań wskazać należy, iż zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm., dalej Prawo geodezyjne i kartograficzne) ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. W myśl ust. 3a tegoż artykułu ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 tej samej ustawy informacje, o których mowa w art. 20 ust. 1 i 2, zawiera operat ewidencyjny, który składa się z:

1) bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, prowadzonej za pomocą systemu teleinformatycznego zapewniającego w szczególności:

a) odpowiednio zabezpieczone przechowywanie danych i ich aktualizację,

b) udostępnianie oraz wspólne korzystanie z danych na zasadach określonych w przepisach o infrastrukturze informacji przestrzennej,

c) wizualizację danych w formie rejestrów, kartotek i wykazów oraz mapy ewidencyjnej, a także udostępnianie zainteresowanym wypisów z tych rejestrów, kartotek i wykazów oraz wyrysów z mapy ewidencyjnej;

2) zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych.

W myśl art. 24 ust. 2a informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Zgodnie z ust. 2b tego samego artykułu aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie (art. 22 ust 1 powołanej ustawy). Na organie tym spoczywa obowiązek aktualizacji danych w niej zawartych co wynika wprost z § 44 pkt 2 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 z 2001 r., dalej w tekście rozporządzenia).

Jednocześnie § 9 rozporządzenia stanowi, że działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych.

W § 28 tegoż rozporządzenia określono, że treść mapy ewidencyjnej stanowią miedzy innymi granice działek, kontury użytków gruntowych i ich oznaczenia oraz numery działek ewidencyjnych, zaś w § 60 wskazano miedzy innymi, że danymi ewidencyjnymi dotyczącymi działki ewidencyjnej są numer działki stanowiący część składową identyfikatora działki ewidencyjnej, pole powierzchni działki ewidencyjnej oraz informacje określające pola powierzchni konturów użytków gruntowych i klas gleboznawczych w granicach działki ewidencyjnej.

W § 45 ust. 1 rozporządzenia prawodawca doprecyzował, iż a aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych.

Dla prawidłowego rozpoznania sprawy koniecznym jest nadto zdiagnozowanie zasadniczego problemu w niej występującego.

W ocenie Sądu istota występującego w sprawie problemu została prawidłowo rozpoznana przez orzekające w niej organy i sprowadza się do rozstrzygnięcia w jaki sposób naprawić niewątpliwie występującą w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu R. , gminy S. wadliwość polegającą na przypisaniu działkom nr [...] i [...] w części tekstowej operatu pól powierzchni innych niż pola powierzchni działek o tych numerach wynikające zarówno z pomiarów na gruncie, jak i z treści mapy ewidencyjnej.

Wadliwość operatu opisowo-kartograficznego występująca w tej sprawie wyrażająca się powyższymi rozbieżnościami byłą przy tym w sprawie niewątpliwa i nie jest kwestionowana przez stronę.

Kluczowe znaczenia sprawy ma okoliczność, iż jak wynika z niespornych między stroną organem ustaleń faktycznych nie jest kwestionowany przebieg granic przedmiotowych działek nr [...] i [...], a granice tych działek ujawnione na gruncie co do zasady odpowiadają granicom wrysowanym na mapie ewidencyjnej i ustalonym w następstwie wykonania ostatecznej decyzji scaleniowej z 1976 r.

Szczególnie znamienne jes tutaj stanowisko skarżącego, który na rozprawie w dniu [...] maja 2017 r. wskazał, iż nie kwestionuje przebiegu granic działki ponieważ one zawsze przebiegały w tym miejscu i są tam znaki graniczne.

Również działający z urzędu Sąd nie dopatrzył się po stronie orzekających w sprawie organów jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania regulujących gromadzenie i ocenę materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, co skutkowało aprobatą poczynionych przez organy ustaleń faktycznych co do ustalenia przebiegu granic przedmiotowych działek gruntu.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż w ocenie Sądu nie mają zasadniczego znaczenia dla sprawy okoliczności związane z ustaleniem przyczyn umieszczenia w części tekstowej operatu ewidencji gruntów i budynków nie odpowiadających rzeczywistemu stanowi występującemu na gruncie zapisów co do pól powierzchni działek ewidencyjnych nr [...] i [...], aczkolwiek organ I instancji co do działki nr [...] w stosunku do której zaistniała najbardziej drastyczna rozbieżność pomiędzy rzeczywistą powierzchnia działki, a powierzchnią działki ujawnioną w operacie podjął próbę jej wyjaśnienia wskazując w pismach z [...] sierpnia 2015 r. i [...] października 2015 r. (k. 74 i 88 akt organu II instancji), iż doszło do tego najprawdopodobniej w następstwie wadliwego rozliczenia powierzchni działki nr [...] (działka przed scaleniem o powierzchni 0,93 ha), z której w następstwie scalenia wydzielono działkę nr [...] i część działki [...] Dla obliczenia powierzchni każdej z tych nowo tworzonych działek omyłkowo przyjęto wymiary drugiej z nich, co skutkowało przyjęciem dla działki nr [...] powierzchni 0,62 ha, a dla części działki nr [...] wydzielanej z dawnej działki nr [...] powierzchni 0,3120 ha. Błędy w wykazanych powierzchniach działek nr [...] wynikły natomiast w ocenie organu I instancji najprawdopodobniej z obliczenia ich metodami mniej dokładnymi niż obecne.

Ustalenie powodów wystąpienia rozbieżności pomiędzy powierzchniami działkę nr [...] i [...] wykazywanymi w części tekstowej operatu ewidencji gruntów i budynków, a ich rzeczywistą powierzchnią nie ma jednakże istotnego znaczenia dla kontrolowanej sprawy, albowiem jej przedmiotem - jak już wskazywano powyżej - nie jest kontrola prawidłowości decyzji scaleniowej, względnie kontrola prawidłowości jej wykonania, czy też ponowne ustalenie granic działek na gruncie, leczy tylko i wyłącznie zagadnienia związane z aktualizacją operatu w następstwie wykrycia w nim błędnych informacji co do powierzchni poszczególnych działek gruntu.

Co za tym idzie uznać należy, iż organy trafnie przyjęły, że przesłanką wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków było wykrycie błędnych informacji (art. 24 ust.2a pkt 1 lid. d Prawa geodezyjnego i kartograficznego) i wynikająca z tego potrzeba wyeliminowania danych błędnych (§ 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

Stąd też zasadnym było wszczęcie w sprawie postępowania administracyjnego z urzędu i załatwienie sprawy w drodze decyzji administracyjnej, albowiem do aktualizacji operatu (bo tak należy określić wprowadzenie w nim zmian) doszło z przyczyn innych niż wskazane w art. 24 ust. 2b pkt 1, co oznacza, iż zachodził inny przypadek aktualizacji, o którym mowa w art. 24 ust. 2b pkt 2.

Wobec prawidłowego ustalenia, iż nie ma w sprawie sporu co do przebiegu granic działek nr [...] i [...], a ich granice zostały prawidłowo odzwierciedlone na mapie ewidencyjnej jedynym sposobem usunięcia rozbieżności pomiędzy przebiegiem granic działek wykazanym na mapie ewidencyjnej i wynikającą z niego rzeczywistą powierzchnią działek, a ich rzekomymi powierzchniami wykazywanymi w ewidencji, było zweryfikowanie zapisów co do pól powierzchni tych działek ewidencyjnych, co też organ I instancji w oparciu o przyjętą do zasobu geodezyjnego i kartograficznego dokumentację uczynił.

Odnosząc się do argumentacji podnoszonej przez stronę skarżącą zauważyć należy, iż dokonana aktualizacja danych dotyczących powierzchni poszczególnych działkę nie stoi w sprzeczności z treścią decyzji z dnia [...] września 1976 r., nr [...] zatwierdzającą projekt scalenia gruntu we wsi R. i Szczodrowo, gmina S., albowiem na mocy tej decyzji utworzone zostały w toku scalenia działki o określonych granicach i numerach.

Biorąc pod uwagę definicję legalną nieruchomości gruntowej zawartą w art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego zgodnie z którą nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), oraz definicję działki gruntu zawartą w art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U.2015 r. poz. 1774 ze zm.) jako niepodzielonej, ciągłej części powierzchni ziemskiej stanowiącą część lub całość nieruchomości gruntowej zauważyć należy, iż elementem konstytuującym zarówno nieruchomość jak i działkę gruntu są jej granice. Jak trafnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. I OSK 124/06 dla uznania danego obszaru gruntu za nieruchomość konieczne jest jej wyodrębnienie od innych podmiotów jakimi w stosunku do niego są otaczające go grunty. Zatem dany grunt może stać się nieruchomością na skutek skonkretyzowania jego przedmiotowego zakresu, które następuje przez określenie jego zewnętrznych granic.

To określenie zewnętrznych granic konstytuuje zatem nieruchomość i wyznacza zasięg przedmiotowy prawa własności, zaś ustalenie, należącej do danych ewidencyjnych działki gruntu, powierzchni nieruchomości (działki) jest – jak trafnie wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji - rzeczą wtórną i stanowi jedynie wynik obliczeń opartych na ustalonym przebiegu granic nieruchomości.

Co za tym idzie skutkiem prawnym decyzji scaleniowej było utworzenie działek gruntu o określonym przebiegu granic, których wykazywana powierzchnia stanowiła jedynie następstwo tak ustalonych granic.

Rozbieżność pomiędzy powierzchnią działki wykazywaną w części tekstowej operatu ewidencji gruntów i budynków, a jej powierzchnią wynikającą obliczeń uwzględniających przebieg granic działki mogła przy tym wskazywać zarówno na błąd w obliczeniu ujawnionej powierzchni, jak i na błąd w wykazaniu przebiegu granic działki, przy czym drugą z tych możliwości w toku prowadzonego postępowania organy wyeliminowały.

Co za tym idzie wyeliminowanie błędnych informacji co do powierzchni działek i zastąpienie ich informacjami prawidłowymi, nie naruszało w żaden sposób postanowień ostatecznej decyzji scaleniowej rozumianych jako przyznanie określonym osobom prawa własności określonych, wydzielonych granicami fragmentów powierzchni ziemskiej.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż skarżący nabyli nieruchomość, a więc wydzieloną granicami cześć powierzchni ziemskiej składającą się z trzech działek ewidencyjnych. Nieruchomość ta nie uległa przy tym jakiejkolwiek zmianie w następstwie wydania zaskarżonej decyzji aktualizującej operat ewidencji gruntów i budynków i nadal pozostaje dokładnie tą samą nieruchomością, której własność skarżący nabyli. Nie zmieniła się rzeczywista powierzchnia nieruchomości nabytej przez skarżących, która była i jest pochodną przebiegu niekwestionowanych granic działek. Zmianie uległy jedynie wadliwe – bo nieodpowiadające rzeczywistemu stanowi rzeczy – zawarte w ewidencji gruntów i budynków informacje co do powierzchni poszczególnych działek składających się na nieruchomość skarżących.

Inaczej rzecz ujmując skarżący nabyli rzecz określoną co do tożsamości (w postaci nieruchomości składającej się z trzech działek ewidencyjnych gruntu o określonych numerach i granicach), której rzeczywiste parametry okazały się być inne niż deklarowane przez sprzedawcę i uwidocznione w ewidencji gruntów i budynków, a nie określoną w akcie notarialnym liczbę jednostek miary powierzchni ziemskiej. Jak się wydaje zarzuty skarżących wynikają właśnie z niezrozumienia powyższego faktu, w połączeniu z brakiem wyjaśnienia im tych okoliczności przez orzekające w sprawie organy administracji, które to uchybienie nie miało jednakże jakiegokolwiek wpływu na treść zawartego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia.

Co za tym idzie aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, a dotyczących działek nr [...] i [...] nie mogła – jak oczekują tego skarżący polegać na przyznaniu im własności całości, bądź fragmentu innej działki o takich rozmiarach by wyrównać im rzekomą utratę powierzchni ich działek nr [...], albowiem tego rodzaju działanie nie stanowiło by aktualizacji zapisów operatu dotyczących ich działek wskutek wykrycia błędnych informacji, lecz wykreowanie zupełnie nowego stanu własnościowego na gruncie, do czego organy prowadzące ewidencję nie są uprawnione.

Wobec wykrycia błędnych informacji organ nie mógł także zaniechać podjęcia działań zmierzających do ich aktualizacji, albowiem Prawo geodezyjne i kartograficzne w art. 2 pkt 8 definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) - jako jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Również rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków nakłada na starostę jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków m.in. obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności (§ 44 pkt 2), przy czym dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu (§ 46 ust. 1). Z powyższych regulacji wyprowadzić można zasadę utrzymywania ewidencji gruntów w stanie aktualności, która to zasada uniemożliwia utrzymywanie w operacie ewidencyjnym zapisów nieobrazujących rzeczywistego stanu nieruchomości gruntowych, lecz podających ich parametry w sposób sprzeczny z rzeczywistym stanem rzeczy i potencjalnie wprowadzający w błąd osoby z tej ewidencji korzystające.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.