Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 797/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 4 ust 1, § 6 ust 5, § 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 235 (1)
journal: Dz.U. 2019 poz 1040
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędziowie Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant Starszy referent Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późno zm., dalej: kpa), art. 2351 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeksu pracy (Dz. U. z 2019 roku poz. 1040, dalej: kp) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367, dalej: rozporządzenie) po rozpatrzeniu odwołania z [...] r. "A" Sp. z o. o. w T. (skarżąca, spółka, strona, zakład pracy) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. (PPIS) nr [...] z [...] r. stwierdzającej u E. S.( pracownica) chorobę zawodową: przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kp, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

PPIS w T. decyzją z [...] r. stwierdził u E. S. chorobę zawodową, przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, w oparciu o ocenę narażenia zawodowego i orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. nr [...] z [...] roku.

Odwołanie od tej decyzji złożył zakład pracy zarzucając m.in.:

- naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia pracownicy oraz przyczyn wystąpienia u niej schorzenia i chwili jego powstania - zaniechanie zebrania i dołączenia do akt sprawy jej dokumentacji medycznej z okresu przed podjęciem pracy spółce;

- naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie kontroli orzeczenia

lekarskiego, które zostało sporządzone w sposób lakoniczny i nie zawiera

odniesienia do dokumentacji medycznej oraz do faktu istnienia u pracownicy schorzeń w obrębie kręgosłupa szyjnego

- naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 2351 k.p.) poprzez wydanie decyzji stwierdzającej u pracownicy chorobę zawodową pomimo braku ustalenia, czy doszło do zwiększenia objawów schorzenia w okresie po zakończeniu pracy w skarżącej Spółce oraz poprzez ustalenie narażenia zawodowego ze względu na sposób wykonywania pracy w skarżącej Spółce pomimo wprowadzenia przez zakład pracy ćwiczeń ergonomicznych odciążających nadgarstki, a także dostosowania pod względem ergonomicznym stanowiska pracy, co przemawia przeciwko przyjęciu narażenia zawodowego u pracodawcy.

Strona odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, względnie o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez ustalenie, dlaczego uznano inne czynniki mogące mieć wpływ na powstanie schorzenia stwierdzonego u pracownicy jako nieistotne dla ustalenia zawodowego charakteru schorzenia oraz zażądanie uzupełnienia orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I stopnia o wymagane przez art. 84 k.p.a. uzasadnienie i wydanie na tej podstawie decyzji odpowiadającej prawu, bądź o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez PPIS.

W zaskarżonej decyzji Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u pracownicy przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 Kp, która stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W rozpoznawanej sprawie przeprowadzone przez PPIS w T. postępowanie wyjaśniające wykazało, że pracownica wykonywała pracę monotypową obciążającą kończyny górne w stawach nadgarstkowych podczas zatrudnienia w latach [...]-[...] w zakładzie "B" w T. (zakład zlikwidowany) na stanowisku szwaczki oraz w latach [...] -[...] w "C" Sp. z o.o. w T. na stanowiskach szwaczka, krawcowa.

Pracownica była badana na podstawie przepisów rozporządzenia RM z 30 czerwca 2009 r. sprawie chorób zawodowych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K., Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z [...] r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści rozpoznali chorobę zawodową, przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kp. Z orzeczenia tego wynikało, że badana od około 10 lat zgłaszała dolegliwości w obrębie kończyn górnych. Pozostaje pod kontrolą Poradni Neurologicznej od [...] r. Została skierowana na badanie ENeG [...] r., które wykazało cechy obustronnego zespołu cieśni nadgarstka w średnim stopniu zaawansowania, nieco silnie wyrażonego po stronie prawej. Badanie MR kręgosłupa szyjnego z [...] r. wykazało na poziomie C4-C5, C5-C6, C6-C7 wypukliny krążków i zmiany zwyrodnieniowe. Badanie ENeG z [...] r. potwierdziło obustronny zespół cieśni w obrębie nadgarstki z przewagą po stronie prawej z dodatnimi objawami klinicznymi. Ocena narażenia, zawodowego dokonana na etapie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego wykazała, że przez około 20 lat pracy w spółce na stanowisku krawcowa szwaczka pracownica wykonywała w sposób monotypowy czynności wymagające powtarzalnych ruchów w nadgarstkach, co stwarzało ryzyko powstania neuropatii z uciski w zakresie nerwów pośrodkowych. Dostępna dokumentacja medyczna, w tym ENeG z [...] roku, a więc z okresu narażenia zawodowego, potwierdza jednoznacznie neurograficzne cechy obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstków z przewagi kończyny prawej. Lekarze orzecznicy WOMP, biorąc pod uwagę dane z wywiadu dokumentacji medycznej, informacje o narażeniu zawodowym, konsultację neurologiczną brak istotnych pozazawodowych czynników ryzyka oraz stwierdzane kliniczne i neurograficzne cechy obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstków, uznali że istniej, podstawy do rozpoznania co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem, przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstków.

W postępowaniu odwoławczym uzyskano dodatkową opinię WOMP w K., PChZ w S., w której lekarze orzecznicy ustosunkowali się do zarzutów strony oraz wyjaśnili, że stwierdzane u pracownicy wypukliny krążków kręgowych oraz zmiany zwyrodnieniowe w obrębie kręgosłupa szyjnego mogą być odpowiedzialne za wystąpienie podobnych objawów klinicznych jak w zespole cieśni nadgarstka, ale nie mają one wpływu na jego powstanie. Zmiany te nie mogą być dowodem uzasadniającym wzruszenie domniemania związku przyczynowego między chorobą a sposobem wykonywania pracy stwarzającym ryzyko jej powstania.

Strony poinformowane pismami z [...] roku w trybie art. 10 k.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji, do [...] r. nie skorzystały z tej możliwości.

W ocenie organu odwoławczego zawartej w zaskarżonej dcyzji nie ulega wątpliwości, że rozpoznana choroba (zespół cieśni w obrębie nadgarstka) jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwalała przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że wykonywana praca mogła spowodować powstanie choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Analizując materiał dowodowy ŚPWIS uznał, że w niniejszej sprawie istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy przez pracownicę, a rozpoznaną u niej chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych, to domniemanie można obalić jedynie dowodem przeciwnym. W rozpatrywanej sprawie po przeprowadzeniu diagnostyki różnicowej, nie udokumentowano decydującego wpływu jakiegokolwiek czynnika pozazawodowego na powstanie choroby. A zatem zostały spełnione przesłanki pozwalające wydać decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej. Wydane orzeczenia lekarskie jednostek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany (wyrok WSA w Łodzi z 27.07.2016 r. sygn. akt III SA/Łd 1097/15). Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Spółka poza przytoczeniem czynników pozazawodowych mogących mieć wpływ na powstanie schorzenia, nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego rzeczywistą, decydującą rolę w powstaniu cieśni nadgarstka u pracownicy.

Przepisy rozporządzenia RM w sprawie chorób zawodowych nie nakładają na organy orzekające w sprawie chorób zawodowych obowiązku ustalania w przypadku wielu pracodawców stopnia "zawinienia" poszczególnych zakładów pracy, w których ekspozycja zawodowa mogła spowodować wystąpienie choroby zawodowej (wyrok WSA w Gliwicach z 12.02.201 sygn. akt IV SA/GI 698/15).

Pismem z [...] r. spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję domagając się uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia względnie orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności :

1. art. 138 kpa poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji I instancji;

2. art. 77 § 1 kpa i art. 7 kpa, poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia pracownicy oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego wyżej schorzenia i chwili jego powstania, wyrażające się zaniechaniem zebrania i dołączenia do akt sprawy dokumentacji medycznej strony, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy w skarżącej spółce w celu ustalenia:

- przyczyn powstania u pracownicy stwierdzonej choroby przewlekłego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a także ustalenia czy była ona związane wyłącznie z wykonywaną pracą,

- okresu, w którym powstało schorzenie, w szczególności, czy nie ujawniło się one w okresie przed podjęciem pracy w odwołującej się spółce,

3) art. 80 w zw. z art. 84 kpa, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego Poradni Chorób Zawodowych w S., Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to:

- zostało sporządzone w sposób ogólnikowy, lakoniczny i nie zawiera nawet podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, a następnie diagnostyki różnicowej, co powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza o rozpoznaniu u pracownicy zespołu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym merytorycznym uzasadnieniem.

- nie zawiera odniesienia do dokumentacji medycznej, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy w skarżącej spółce, a także dokumentacji powstałej w okresie pracy u innych pracodawców, których występowało narażenie zawodowe;

- zawiera co prawda odniesienie do faktu, że u pracownicy wykryto oprócz zespołu cieśni w obrębie nadgarstków także schorzenie w postaci wypukliny krążków i zmiany zwyrodnieniowe w obrębie kręgosłupa szyjnego, lecz pomimo stwierdzenia, że mogą być one odpowiedzialne za wystąpienie podobnych objawów klinicznych jak w zespole cieśni nadgarstka, nie wyjaśniono jednakże dlaczego według lekarzy orzeczników nie miały one wpływu na powstanie choroby, a także dlaczego fakty wystąpienia takich schorzeń nie uzasadniają przyjęcia pozazawodowej etiologii choroby.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności:

1) art. 2351 k.p. poprzez:

- wydanie decyzji stwierdzającej u pracownicy chorobę zawodową, przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego, zespół cieśni w obrębie nadgarstków pomimo braku ustalenia, czy doszło do zwiększenia objawów tego schorzenia w okresie pop zakończeniu pracy w skarżącej spółce;

- ustalenie narażenia zawodowego ze względu na sposób wykonywania pracy w skarżącej spółce pomimo wprowadzenia przez zakład pracy ćwiczeń ergonomicznych odciążających nadgarstki, a także dostosowania pod względem ergonomicznym stanowiska pracy do wykonywania czynności, co przemawia przeciwko przyjęciu narażenia zawodowego u pracownicy.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że organ nie dokonał wnikliwej analizy zawodowego podłoża schorzeń w kontekście stanu zdrowia pracownicy już po ustaniu stosunku pracy oraz schorzeń kręgosłupa. Obowiązkiem organu było rozważenie wydanej opinii w kontekście zarzutów spółki, czego nie uczynił, a co winno znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, nie znajdując uzasadnienia dla treści zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r. poz. 2167 t.j) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 powołanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz.2325 t.j. ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z powyższych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu jedynie pod kątem czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz czy jest zgodny z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jest to więc tzw. "sąd prawa", nie zaś "sąd faktu", jak to mamy do czynienia w przypadku sądów pracy i ubezpieczeń społecznych, co wyklucza możliwość ponownego przeprowadzania postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, a tym samym merytorycznego rozpoznawania sprawy i wydawania przez sąd wyroków o charakterze decyzji administracyjnych. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie kontroli podlegała decyzja Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] r., którą utrzymano w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z [...] r. stwierdzającą u pracownicy skarżącej spółki chorobę zawodową pod postacią zespołu cieśni nadgarstka wymienioną w pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 września 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013r. poz.1367 t.j.).

Ocena legalności zaskarżonego orzeczenia, przeprowadzona według wyżej wymienionych kryteriów, wykazała, że skarga jest nieuzasadniona.

Pojęcie choroby zawodowej jest pojęciem prawnym, posiadającym definicję legalną zawartą w art. 235¹ kp, zgodnie z którym jest to choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Z powyższego wynika, że dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie znajdowało się w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę. Związek ten musi zostać ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Co ważne, przyczyną wywołującą chorobę zawodową jest sama praca. Na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania. Z tego powodu, jak słusznie zauważono to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych.

Ponadto podkreślić należy, że możliwość stwierdzenia choroby zawodowej dopuszczalna jest nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w tym wykazie spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy. Możliwe jest to również wówczas, gdy związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do wyroku z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12, CBOSA, wskazał, że przesłanka stwierdzenia "z wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji publicznej z konieczności badania wszystkich możliwych pozaustawowych czynników, które mogą wywołać schorzenia, tym bardziej jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby.

Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia z 30 czerwca 2009r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zgodnie zaś z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", wydaje lekarz spełniający określone § 5 ust. 1 wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2, to jest m. in. do poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Wyłącznie pracownik, nie zaś pracodawca, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia, w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego przez podjęcie wymienionych w nim czynności. Przepis ten nie wprowadza hierarchii dowodów przez przyznanie prymatu jednej czynności dowodowej nad inną, w tym zwłaszcza konsultacji jednostki orzeczniczej II stopnia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Organy inspekcji sanitarnej oraz sądy administracyjne, kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają specjalistycznej wiedzy, która pozwoliłaby na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej.

W związku z tym, organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani wykonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Nie oznacza to jednak bezkrytycznej akceptacji, gdyż takie orzeczenie podlega to ocenie pod kątem zachowania kryteriów określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. ( wyroki NSA z 24.02.2015, sygn. akt II OSK 2013/13, i z 9.07.2015 r., sygn. akt II OSK 2986/13, wszystkie powołane:orzeczeniansa.gov.pl). Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów.

Orzeczenie lekarskie jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego ( wyroki NSA: z 15.03.1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, z 5.11.1998 r., sygn. akt I SA 1200/98).

Wydając decyzję w odnośnie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej ustalają, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Brak jednego z tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Organ inspekcji sanitarnej nie ma samodzielnego prawa oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia niż wynika z opinii lekarzy. Orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia chorego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z 5.01.2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06).

Pracownica w niniejszej sprawie była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K., Poradni Chorób Zawodowych w S.. Lekarze specjaliści w oparciu o wskazany w aktach opis wykonywanych przez pracownicę czynności, ocenionych jako praca w narażeniu, określili zakres schorzeń, ich etiologię, wcześniejszy proces diagnostyczny, a w konkluzji jako główną przyczynę ich powstania wskazali warunki pracy. Odnieśli się również do pozostałych schorzeń i obciążeń zdrowotnych uznając je w omawianym przypadku za drugorzędne. Stwierdzili, w oparciu o dane z wywiadu, dokumentację medyczną, informację o narażeniu zawodowym, konsultację neurologiczną, brak pozazawodowych czynników ryzyka oraz istnienie klinicznych i neurologicznych cech obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstków, a tym samym rozpoznanie co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem, przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstków. Odpowiadając na zarzuty podniesione w odwołaniu opiniujący lekarze podkreślili, że stwierdzone u pracownicy schorzenia kręgosłupa mogą być odpowiedzialne za wystąpienie podobnych objawów klinicznych jak w zespole cieśni nadgarstka, ale nie maja wpływu na jego powstanie. Tym samym nie mogą być dowodem uzasadniającym wzruszenie domniemania związku przyczynowego między chorobą a sposobem wykonywania pracy stwarzającej ryzyko jej powstania.

Sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować dokonane przez niego ustalenia faktyczne, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. z powodu wydania w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk (wyroki WSA w Warszawie z 19.03.2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, i z 5.11.2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08, wyrok WSA we Wrocławiu z 22.11.2016r. sygn. akt IV SA/Wr 129/16). Dokonując oceny stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji należało stwierdzić, że organ sanitarny, opierając się na stanowisku zajętym przez lekarzy orzeczników, nie naruszyły przepisów powołanych powyżej. Organy sanitarne, zgodnie z art. 80 k.p.a., dokonały oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym opinii lekarskich, które spełniały opisane powyżej kryteria.

Orzeczenia lekarskie wydane zostały na podstawie właściwie sporządzonej analizy narażenia zawodowego oraz dostępnej dokumentacji medycznej, a opinia ta nie musi zawierać oryginałów dokumentacji medycznej przedstawionej lekarzowi orzecznikowi. Nie są więc zasadne zarzuty skarżącej spółki, że wydane decyzje zapadły bez przeprowadzenia właściwego postępowania, w oparciu o niepełny materiał dowodowy. W szczególności organ odwoławczy w sposób wszechstronny oraz wnikliwy przeprowadził postępowanie dowodowe, uzupełnił je o rozpatrzenie zarzutów zawartych w odwołaniu, co znalazło odzwierciedlenie zwłaszcza w uzasadnieniu wydanej decyzji, stosownie do art. 107 § 3 kpa.

W oparciu o powyższe stwierdzić należało, że wydane w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie w sposób wyczerpujący przedstawiały powody, z których wyprowadzono wniosek o stwierdzeniu choroby zawodowej. Z ich treści wynika, że podjęte ustalenia w zakresie stanu klinicznego na podstawie badania lekarskiego i przeprowadzonych badań dodatkowych oraz konsultacji specjalistycznych zostały skonfrontowane z zakresem oceny narażenia zawodowego oraz charakterystyki stanowiska pracy podanego przez pracodawcę. Mając zatem na względzie powyższe trzeba zgodzić się ze stanowiskiem organów Inspekcji Sanitarnej, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie poprzedzono dokładną analizą zgromadzonej dokumentacji, są obiektywne i przekonujące. W badaniach tych odniesiono się do schorzeń pracownicy i etiologii ich powstania, co dodatkowo omówiono w opinii uzupełniającej.

Ponownie podkreślić należało, że bez pozytywnej opinii lekarskiej bądź sprzecznie z taką opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie bowiem podkreślano, że organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej i organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych. Stąd nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z 5.01.2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06).

Mając powyższe na względzie Sąd podzielił stanowisko organu, że w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy zaistniały podstawy do stwierdzenia u pracownicy skarżącej spółki choroby zawodowej.

W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zaskarżonej decyzji nie można zarzucić wadliwości, uzasadniającej jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organy w toku prowadzonego postępowania w sposób należyty wyjaśniły bowiem okoliczności stanu faktycznego oraz dokonały prawidłowego ustalenia mającej zastosowanie normy. Sporządzone natomiast uzasadnienia wyjaśniają podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący, tak aby strona mogła zrozumieć przesłanki i argumenty, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy, nie naruszając tym samym wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. W sprawie nie doszło też do naruszenia prawa strony do czynnego w nim udziału, gdyż strona została zawiadomiona zgodnie z art. 10 kpa o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zgromadzonego w nich materiału dowodowego (pismo z [...]r. k.27/1 akt adm.), a nadto była aktywna w toku tegoż postępowania formułując swe stanowisko w pismach procesowych. W sprawie nie doszło więc do naruszenia przepisów postępowania przywołanych w skardze.

Skarżąca spółka w toku postępowania odwoływała się do przywołanej przez nią lektury przedmiotu, w szczególności do kwestii obciążeń wywołanych schorzeniami somatycznymi. Omówienie tych zagadnień w sposób wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie zawarte było w zarówno opinii lekarzy, jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.