Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 56/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 4 pkt 1 lit. f
journal: Dz.U. 2008 nr 139 poz 883
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty  pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata  2007-2013.
article: art. 22 ust. 1-3, art. 20
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. sprawy ze skargi J. M. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych; oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2010r. skarżący J. M. złożył wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007- 2013. Wniosek został poddany ocenie pod względem poprawności i kompletności oraz spełniania przez wnioskodawcę i projekt kryteriów określonych w przepisach.

Pismem z [...] kwietnia 2011r. Kierownik Biura Wsparcia Inwestycyjnego [...] Oddziału Regionalnego ARiMR działając w imieniu Prezesa ARiMR odmówił przyznania skarżącemu pomocy ze środków finansowych przeznaczonych na finansowanie działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" na podstawie § 4 pkt 1 lit. f w związku z § 18 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 lipca 2008r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 139, poz. 883 ze zm., dalej: rozporządzenie).

W uzasadnieniu organ wskazał, iż przepis §4 pkt 1 lit. f rozporządzenia uzależnia przyznanie pomocy w ramach ww. działania od posiadania przez wnioskodawcę miejsca zamieszkania w określonego rodzaju miejscowości: należącej do gminy wiejskiej, miejsko-wiejskiej, z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 tys. mieszkańców, lub miejskiej, z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców. Jest to niezmiernie istotny, nieodzowny warunek dostępu do pomocy, który wprost wynika z podstawowego celu społeczno-gospodarczego udzielania pomocy w ramach PRO W 2007-2013, jakim jest rozwój obszarów wiejskich. Organ wskazał, iż z dokumentacji przedłożonej wraz z wnioskiem wynika, że skarżący planuje podjąć działalność w miejscowości L. Miasto L. liczy powyżej 5 tys. mieszkańców, w związku z powyższym wnioskodawca nie spełnił kryterium dostępu do pomocy.

Organ rozpoznający sprawę wskazał ponadto, że po stronie wnioskodawcy leżał obowiązek udowodnienia, że działalność na którą starał się o wsparcie organu obejmowała swoim zakresem usługi dla rolnictwa i leśnictwa. Skarżący, jak wskazał Kierownik ARiMR złożył jedynie 3 umowy na świadczenie usług dla gospodarstw rolnych, w tym 2 zawarte z tą samą osobą - K. K. Trzecia z przedstawionych umów, tj. umowa o dzieło zawarta z A. J. została już wykonana i dzieło zostało przyjęte w dniu 1 czerwca 2008r.

Dodatkowo organ nadmienił również, że we wniosku o przyznanie pomocy w pkt 15 klasyfikacja operacji według kategorii, jako kategorię główną skarżący wpisał 15.13 Rachunkowość, doradztwo lub usługi informatyczne. W związku z powyższym nie sposób uznać, że w przypadku zgłoszonego przez skarżącego kodu Polskiej Klasyfikacji Działalności 69.20.Z działalność rachunkowo-księgowa, doradztwo podatkowe usługi są świadczone bezpośrednio na rzecz innych gospodarstw rolnych lub leśnictwa oraz, że są związane stricte z działalnością rolną lub leśną, a w związku z tym zastosowanie ma § 4 pkt 1 it. f ww. rozporządzenia, który nie został spełniony.

Organ podkreślił również, że w niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę przedstawiony materiał dowodowy, brak było możliwości wzywania skarżącego do uzupełnienia wniosku, ponieważ w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki nieprzyznania pomocy, o których mowa w § 18 ust. 6 ww. rozporządzenia.

Wątpliwości organu budzi zestawienie rzeczowo - finansowe, a w szczególności zakup środka transportu w postaci samochodu osobowego z wersją ciężarową. Samochody z homologacją samochodów ciężarowych, jak wskazał Kierownik ARiMR w treści zaskarżonego pisma powinny służyć do przewozu towarów, a nie osób, więc badając przydatność danego samochodu do celów operacji, niczym nieuzasadniona jest powierzchnia przeznaczona do przewozu osób w stosunku do powierzchni służącej do przewozu towarów.

Pismem z [...] maja 2011r. skarżący wezwał Prezesa ARiMR do usunięcia naruszenia prawa w związku z rozstrzygnięciem o odmowie przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw".

W odpowiedzi skarżący otrzymał w dniu [...] lipca 2011r. informację o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia dotyczącego odmowy przyznania pomocy. Zarzucił naruszenie § 4 pkt 1 lit. f rozporządzenia poprzez przyjęcie, że usługowe rozliczanie VAT dla gospodarstw rolnych oraz opracowywanie wniosków i rozliczanie dotacji nie mieści się w pojęciu: usług świadczonych na rzecz rolnictwa. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie dyspozycji art. 7 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie przez organ stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego oraz nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności.

W dalszej części skargi jej autor wskazał, że rodzaj prowadzonej przez niego działalności tj. rozliczenia VAT są świadczeniem usług dla rolnictwa, nie zgadza się z interpretacją przyjętą przez organ, gdyż ARiMR nie dysponuje zamkniętym katalogiem kodów PKLD. Również w opinii skarżącego, rozporządzenie nie wskazuje na wysokość procentową dochodu z prowadzonych usług. Ponadto skarżący podniósł, że nie zgadza się z wątpliwościami organu dotyczącymi zakupu samochodu. Jak wskazał, samochód taki miał być wykorzystywany wyłącznie do prowadzenia działalności gospodarczej celem spotkań z klientem oraz na potrzeby nowej usługi tj. odbierania dokumentów księgowych od klienta w domu, co ma zapobiec masowemu naruszaniu terminów rozliczeń z fiskusem.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy finansowej.

W trakcie rozprawy w dniu 29 marca 2012r. pełnomocnik organu złożył do akt sprawy dane GUS według stanu na dzień 31 grudnia 2010r. dotyczącą stanu i struktury ludności oraz ruchu naturalnego w przekroju terytorialnym, m.in. dotyczący gminy L. Kserokopię potwierdzoną za zgodność otrzymał skarżący, obecny podczas prowadzonej rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134§1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wydanego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego Sąd uznał, że nie narusza ono przepisów prawa materialnego oraz, że przy jego wydawaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" zostały uregulowane, w zakresie przepisów krajowych, w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64, poz.427 ze zm.) przywoływanej dalej jako ustawa oraz w wydanym na podstawie art. 29 ust.1 pkt 1 ustawy rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U.Nr 139, poz.883 ze zm.), zwanym dalej rozporządzeniem wykonawczym.

W myśl §4 pkt1 lit.f rozporządzenia o pomoc może się ubiegać osoba fizyczna, która w przypadku podmiotów innych niż podmioty podejmujące lub wykonujące działalność gospodarczą obejmującą świadczenie usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa, ma miejsce zamieszkania w miejscowości należącej do gminy wiejskiej lub miejsko-wiejskiej, z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 tys. mieszkańców, lub miejskiej, z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców. Jak wynika z powyższego zapisu, jednym z podstawowych warunków przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" PROW 2007 -2013 jest spełnienie przez wnioskodawcę kryterium posiadania miejsca zamieszkania w miejscowości posiadającej nie więcej niż 5 tys. mieszkańców.

Pojęcie "miejsce zamieszkania" zostało zdefiniowane w art.25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U.Nr 16, poz.93 ze zm.) , zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus) w tej miejscowości. Oba te elementy muszą występować łącznie. Dla określenia miejsca zamieszkania nie ma istotnego znaczenia dokładny adres przebywania, ale miejscowość, z którą daną osobę wiążą dwa ww. elementy.

Skarżący we wniosku o przyznanie płatności wskazał jako miejsce zamieszkania miejscowość L. (miasto [...]) ul. [...]. Miejscowość ta, licząca powyżej 5 tys. mieszkańców (zgodnie z dokumentem przedstawionym przez pełnomocnika organu w trakcie rozprawy zamieszkuje na tym terenie [...] tys. mieszkańców) położona jest w województwie [...]. Natomiast planowana przez skarżącego inwestycja miała być zlokalizowana przy ul. [...] w L.

Zestawienie tych faktów musiało skutkować odmową przyznania pomocy ze wskazaniem podstaw prawnych z § 4 rozporządzenia oraz art. 22 ust. 3 w/w ustawy z 7 marca 2007 r. Brak jest przesłanek aby organ w tym stanie faktycznym był zobligowany do wzywania skarżącego do wyjaśnień w tej kwestii.

Pozostałe kwestie, których dotyka organ w treści rozstrzygnięcia, a które stanowią także zarzuty podniesione w skardze, to zakres i rodzaj wykonywanej przez skarżącego działalności tj. prowadzenie rozliczeń VAT. Organ uznał, że nie są one stricte związane z działalnością rolną lub leśną, zgodnie z §4 pkt1 lit.f rozporządzenia wykonawczego, z czym Sąd się zgadza.

Warto zauważyć, że kody Polskiej Klasyfikacji Działalności 2007 dotyczące działalności usługowej sklasyfikowane w Dziale 01 Uprawy rolne, chów i hodowla zwierząt, łowiectwo, włączając działalność usługową oraz w Dziale 02 Leśnictwo i pozyskiwanie drewna w Sekcji A Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo i znajdujące się w wykazie działalności wspieranych zawartym w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia, należy uznać, za działalności polegające na świadczeniu usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa. Kryterium rozporządzenia mówi o świadczeniu usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa czyli nie dotyczy działalności produkcyjnej lub handlowej towarów przeznaczonych dla gospodarstw rolnych i leśnictwa np. sprzedaży nawozów, pasz. Należy podkreślić, że działalność gospodarcza polegająca na świadczeniu usług rachunkowo-księgowych oraz doradztwa podatkowego nie jest tożsama ze świadczeniem usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa w rozumieniu § 4 ww. rozporządzenia, gdyż tego rodzaju usługi mają charakter powszechny i nieograniczony, a nie ukierunkowany na rzecz gospodarstw rolnych lub leśnictwa.

Trzeba też mieć na uwadze cel przyznawania wsparcia w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na rozwój obszarów miejskich, taka wykładnia jest logiczna, uzasadniona i zgodna ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem pomocy. W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę przedstawiony materiał dowodowy, jak już wyżej Sąd zaznaczył brak było możliwości wzywania skarżącego do uzupełnienia wniosku, ponieważ w niniejszej sprawie zachodziły niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy, o których mowa w § 18 ust. 6 ww. rozporządzenia.

W tym miejscu wskazać należy, że to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Stosownie do art. 22 ust.1 i 2 ustawy pomoc w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" jest przyznawana na podstawie umowy, a do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy, prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków. Przepis ten stanowi również, że przepisy art.21 ust.2 i 3 stosuje się odpowiednio.

Art.21 ust. 2 i 3 ustawy stanowi, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje

Odnosząc powyższe zasady prowadzenia postępowania do postępowania w rozpoznanej sprawie należy wskazać, że na osobie ubiegającej się o dofinansowanie na realizację przedsięwzięcia w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" spoczywał obowiązek udowodnienia wszystkich okoliczności uzasadniających przyznanie wnioskowanego dofinansowania, w tym faktu, że prowadzona przez skarżącego działalność swoim zakresem obejmuje usługi dla rolnictwa i leśnictwa.

Podobnie jak kwestia zakupu samochodu jako operacji szczególnie uzasadnionej ekonomicznie, pod względem kosztów oraz takiej, która zapewnia osiągnięcie i zachowanie celu działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw".

Wskazać należy, że wnioskodawca nie przedstawił analizy oraz szczegółowego wyjaśnienia dlaczego do spełnienia wszystkich niezbędnych do prowadzenia działalności funkcji nie wystarczy mu samochód niższej klasy niż zaproponowany. Tak aby zamierzony działania można było osiągnąć jak najniższym kosztem. Wyjaśnienia skarżącego dotyczącego przedmiotowego zakupu, że będzie on wykorzystywany do spotkań z klientami i odbierania od nich dokumentów - są mało racjonalne, jak słusznie wskazał organ - gdyż jest to samochód z homologacją samochodów ciężarowych, które powinny służyć jedynie do przewozu towarów, a nie osób.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego art. 7 kpa, to Sąd zaznacza, że Agencja nie miała obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy skarżący spełnia warunki przyznania pomocy, w tym weryfikowania wskazanego przez niego rodzaj i zakresu działalności, kwestii zakupu samochodu osobowego z homologacją samochodów ciężarowych, czy też miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Agencja miała natomiast obowiązek rozpatrzenia materiału dowodowego, co uczyniła.

Natomiast w zakresie naruszenia art. 107 § 3 kpa, warto dodać, że zgodnie z art. 20 ww. ustawy, w drodze decyzji administracyjnej jest przyznawana pomoc w ramach działań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2, 3, 6, 7 oraz 9-15. Zatem biorąc pod uwagę treść art. 22 ust. 1 ww. ustawy, należy mieć na uwadze, że pomoc w ramach działań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, 4, 5 i 8 oraz 16-23, jest przyznawana na podstawie umowy zawieranej, pod rygorem nieważności, w formie pisemnej. Dlatego te podniesione przez skarżącego w tej kwestii zarzuty Sąd uznał za niezasadne.

W ocenie Sądu stanowisko ARiMR nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.