Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 210/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5; art. 151 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 2 lit "a"
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 23 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2012 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Ł. K. G. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

L. M. złożył wniosek o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. z 1996 r. Nr 87 poz. 395 ze zm.).

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] Nr [...] orzekł o przyznaniu przedmiotowego świadczenia za pobyt na deportacji w okresie od marca 1944 r. do sierpnia 1944 r..

Wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2004 r. (sygn. akt II SA/Łd 346/04) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę L. M. na przedmiotową decyzję w uzasadnieniu wskazując, że w oparciu o materiał dowodowy (min. certyfikaty Departamentes des Ardennes z dnia [...] i z dnia [...], ankieta i karta ewidencyjna ojca strony wypełniana w okresie powojennym) Kierownik Urzędu prawidłowo ustalił marzec 1944 r. jako datę deportacji skarżącego wraz z rodziną, a "okoliczności podnoszone przez skarżącego, a związane z pobytem w obozie przejściowym bezpośrednio przed deportacją do pracy przymusowej nie mają istotnego znaczenia z punktu widzenia możliwości przyznania do świadczenia pieniężnego na podstawie omawianej ustawy. Wszak przesłanki warunkujące możliwość przyznania takiego uprawnienia są jasno sprecyzowane, a rodzaj represji, za który należy się świadczenie nie obejmuje pobytu w obozie przejściowym, choćby osadzenie w tym obozie bezpośrednio poprzedzało deportację do pracy przymusowej". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wypowiedział się również co do daty zakończenia podlegania represjom w niniejszej sprawie: "Organ prawidłowo również przyjął, iż momentem zakończenia wykonywania pracy przymusowej jest wyzwolenie spod okupacji niemieckiej terenu, gdzie wykonywana była praca. (...). W toku postępowania nie była kwestionowana przez skarżącego data oswobodzenia rejonu [...] przez wojska amerykańskie, a zatem dokonane przez organ ustalenie daty owego oswobodzenia na podstawie powszechnie uznawanej publikacji należało zaakceptować.".

L. M. złożył wniosek o wznowienie postępowania i o uchylenie decyzji z dnia [...] Nr [...]. Do wniosku dołączył nowy dowód w sprawie: pismo Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddziału w Ł. z dnia [...] (znak [...]). W ocenie wnioskodawcy z pisma tego wynika, że deportacja jego rodziny na terytorium Francji nastąpiła już w kwietniu 1942 r.: "'Represja' - deportacja z Polski z miejsca zamieszkania 04.04.1942 r. kserokopia 'IPN' z dn. [...] [...] zostałem wywieziony z Polski wraz z rodzicami tj. ojcem S. i matką J. z.d. S. M. ze wsi K. pow. P. (kiedyś S.) w dn. 04.04.1942 r. (...) do obozu pracy rolnej w [...]".

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wznowił postępowanie w sprawie i decyzją z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej K.p.a.) i art. 2, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, 2, 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w powołanej ustawie. Organ wyjaśnił, że stronie zostało przyznane uprawnienie do świadczenia pieniężnego za okres pracy przymusowej od marca 1944 r. do sierpnia 1944 r. m.in. na podstawie zaświadczenia Dyrekcji Archiwów Departamentu Ardennes z dnia [...] potwierdzającego pobyt S. M. (ojca) wraz z rodziną w miejscowości [...] od dnia 12 kwietnia 1944 r. oraz archiwalnej karty ewidencyjnej S.M. z dnia [...], w której w rubryce 10. (data wyjazdu z Polski, jego przyczyny i okoliczności) zostało wpisane "12.03.44 przym. do Francji" oraz ankiety podpisanej przez S. M. z dnia [...], w której także jako datę opuszczenia Polski wpisano "12.03.1944 przymusowo wyw. do Francji". W celu zbadania wartości dowodowej pisma, na które powołała się strona, Urząd zwrócił się do IPN Oddział w Ł. o udostępnienie dokumentacji archiwalnej dotyczącej wysiedlenia rodziny M. z miejscowości K. w 1942 r. W odpowiedzi została przesłana kserokopia ankiety dotyczącej wywożenia na roboty przymusowe do III Rzeszy, sporządzonej [...] przez Z. M. (Instytut nie posiadał bliższych danych tej osoby), w której w rubryce "data wywiezienia" wpisano 4 kwietnia 1942 r. Na drugiej karcie wymieniono rodziny wywiezione, w tym rodzinę S. M. — osób 6. Z pisma tego wynikało, że powyższa ankieta powstała w trakcie akcji Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich, przeprowadzonej w latach 1968 -1972, zaś materiał źródłowy stanowiły relacje świadków, archiwalia, i inne dokumenty będące w posiadaniu różnych instytucji i urzędów krajowych i zagranicznych. Wobec rozbieżności w dokumentacji dotyczącej wysiedlenia rodziny M. z miejscowości K., Kierownik Urzędu uznał, że jedyną wiarygodną jest data podana w ankiecie i karcie ewidencyjnej S. M., które były wypełniane w latach 1945 i 1947, a więc w stosunkowo krótkim czasie od zdarzeń, w nich opisywanych. Stronie nie zaliczono okresu po sierpniu 1944 r., ponieważ pobyt na deportacji po wyzwoleniu spod okupacji niemieckiej nie stanowi już represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. "a" cyt. ustawy (datę wyzwolenia miejscowości [...] - 5 września 1944 r. - ustalono na podstawie pisma Pani [...], Dyrektor Archiwów Departamentu Ardennes z [...]).

L. M. złożył następnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawca powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 wyjaśnił, że nie domaga się świadczenia za pracę przymusową, bowiem odszkodowanie w tym przedmiocie już otrzymał, ale domaga się świadczenia za szczególną dolegliwość represji w warunkach przesiedlenia. Stwierdził, że represja zaczęła się już w 4 kwietnia 1942 r., kiedy to cała wieś została wywieziona do pracy przymusowej. Jego rodzina została wywieziona w ilości 8 osób tj. ojciec S., matka J., czwórka dzieci (M., L., S. Z.), przyrodni brat ojca J. M. i kuzynka W. S.. Wskazał też, że obecnie z jego rodziny w K. żyją tylko dwie osoby. Dodał, że jego ojciec nie wypełniał ankiety, lecz został zmuszony do jej podpisania w dniu [...]..

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. "a" i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...]. Organ w uzasadnieniu wyjaśnił, że nadesłane przez wnioskodawcę pismo Instytutu Pamięci Narodowej potwierdza istnienie dokumentu wskazującego, że w dniu [...] z miejscowości K. wywieziono 36 osób, w tym rodzinę S. M. (8 osób). Z nadesłanej na prośbę Kierownika Urzędu kopii ankiety na podstawie której dokonano ustalenia (sygn. [...], k. 17) wynika, że z m. K. w dniu [...] o godzinie 24 zostało wywiezionych 8 mężczyzn, 11 kobiet i 17 dzieci, 1 osoba zginęła w Niemczech. Na odwrocie dokumentu w rubryce odpis wymieniono 9 rodzin, w tym "M. S. osób 8.". Jako sporządzający w dniu [...] dokument wystąpił Z. M.. Z uwagi na zbieżność nazwisk brata strony i osoby sporządzającej ankietę Kierownik Urzędu zwrócił się do Z. M. (także ubiegającego się o przyznanie świadczenia) z zapytaniem o potwierdzenie tożsamości osoby w oparciu o oświadczenie której utworzono dokument. Pismem z dnia [...] Z. M. wykluczył swój udział w powstawaniu ankiety. Organ dodał, że nazwisko M. pojawia się w dokumentacji jeszcze przy imieniu A.. A. M. została wywieziona jako jedyny członek swojej rodziny, więc prawdopodobne zdaniem organu jest, że sporządzający ankietę należał do drugiej z rodzin. Organ dodał też, że nie jest prawdziwe twierdzenie strony jakoby cała wieś K. została spacyfikowania i wywieziona w kwietniu 1942 r., bowiem jak wynika z ankiety wypełnionej w 1969 r. przez E. W., władze okupacyjne wywoziły mieszkańców w różnych terminach. Organ podniósł też, przy piśmie z dnia [...] L. M. dosłał kserokopię ankiety nr [...] wypełnionej w dniu [...] przez jego ojca S. w której w rubryce 10 - "Data wyjazdu z Polski, przyczyny, okoliczności" widnieje wpis: "12 III 1943 przymusowo wywieziony do Francji". Identyczna treść zapisu dotyczy archiwalnej karty ewidencyjnej sporządzonej w dniu [...]. W rubryce 10 dotyczącej daty wyjazdu z kraju znajduje się zapis: "12.3.43 przym. do Francji". Z uwagi na rozbieżności co do zapisów w dokumentach Państwowego Urzędu Repatriacyjnego dotyczących ojca wnioskodawcy S. M. (we wcześniej przesłanych kserokopiach tych samych dokumentów zapisy to: "12 III 1944 przymusowo i wywieziony do Francji" oraz "12.3.44 przym. do Francji") oraz dającym się zauważyć przerobieniu ostatniej cyfry daty (z 4/1944 na 3/1943) organ wystąpił do Archiwum Akt Nowych (w zasobach której znajdują się oryginały przedmiotowej dokumentacji) o nadesłanie wyjaśnień co do widniejącej na nich daty wywiezienia na terytorium Francji. W odpowiedzi przesłano uwierzytelniony odpis ankiety nr [...] z potwierdzonym zapisem o deportacji w dniu 12 marca 1944 r. Tym samym Kierownik Urzędu uznał, że kserokopie nadesłane przy piśmie z dnia [...] za niewiarygodne dowody. Organ dodał, że w sprawie toczyło się postępowanie dotyczące usiłowania popełnienia przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, wyłudzenia nieprawdy oraz popełnienia przestępstwa oszustwa. Organ zauważył ponadto, że w oświadczeniach wnioskodawcy pojawiają się trzy różne daty deportacji, a wnioskodawca odnosząc się do prośby Kierownika Urzędu o sprecyzowanie właściwej daty wywiezienia, wskazał jednoznacznie kwiecień 1942 r. jako datę wywiezienia jego rodziny z miejscowości K.. Tym samym organ zgodnie z żądaniem strony zbadał przedmiotową sprawę co do możliwości wywiezienia rodziny do Francji w tym właśnie dniu. Wnioskodawca nie potrafił wskazać, gdzie przebywał wraz z rodziną w okresie od 4 kwietnia 1942 r. do 31 marca 1944 r., skoro pobyt we Francji rozpoczął się dopiero w kwietniu 1944 r..

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł L. M.. Skarżący przybliżając dotychczasowy przebieg sprawy, wyjaśnił, że nie jest w stanie wskazać miejsca pobytu przed osadzeniem w obozie pracy, bowiem miał wtedy 6 lat i nie umiał pisać ani czytać, natomiast przedstawił oryginalne certyfikaty oraz pisma IPN Ł. (z dnia [...] i [...]), z których wynika, że deportacja nastąpiła w dniu 4 kwietnia 1942 r.. Zdaniem skarżącego świadczenie powinno obejmować okres od dnia deportacji, tj. 4.04.1942 r. do dnia powrotu do Polski, tj. 23.11.1945 r.. Dodał też, że z uzyskanych przez telefon w urzędzie w P. informacji wynika, że sporządzający ankietę Z. M. zmarł w 2009 r., natomiast brat skarżącego Z. K. M. nie sporządzał wskazanej ankiety, gdyż mając w chwili wywiezienia dwa miesiące nie mógł posiadać wiedzy na ten temat. Skarżący dodał, że ma 75 lat i posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymując dotychczasową argumentację wyjaśnił, że nie twierdzi, iż autorem ankiety sporządzonej [...] był brat skarżącego. Zdaniem organu dokument podpisał członek rodziny S. M..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, po myśli § 2 tegoż artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd administracyjny nie rozpoznaje zatem spraw merytorycznie, a bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji, tzn. ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku wykazania istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270) powoływanej dalej jako p.p.s.a..

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.

Materialnoprawną podstawą przyznania wnioskowanego świadczenia są przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji.

W myśl art. 2 pkt 2 lit. a) tej ustawy w brzmieniu po nowelizacji obowiązującej od dnia 20.04.2011 r. represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium:

a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945,

b) Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

Nie ulega zatem wątpliwości, że warunkiem przyznania świadczenia jest ustalenie faktu deportacji, czyli wywiezienia osoby ubiegającej się o świadczenie do pracy przymusowej. Wykonywanie pracy przymusowej na rzecz okupanta musi być przeto powiązane z deportacją.

W tym miejscu wskazać należy, że decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznał skarżącemu uprawnienie do świadczenia za pobyt na deportacji w okresie od marca 1944 r. do sierpnia 1944 r.. Skarżący nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, twierdząc, że deportacja jego rodziny trwała, nie jak przyjął organ 6 miesięcy, lecz ok. 2 lat, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Sąd wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2004 r. skargę oddalił, przesądzając tym samym, iż nie ma podstaw aby skarżący ubiegał się o przyznanie uprawnienia do świadczenia za okres inny niż wskazany w decyzji. Na podstawie akt sprawy ustalono, że rodzina M. z dziećmi była deportowana do [...] "począwszy od kwietnia 1944 roku", i pracowała w Ośrodku Pracy Rolnej w [...] od 16 kwietnia 1944 roku (vide certyfikat Departement des Ardennes z dnia [...], oraz certyfikat Departement des Ardennes z dnia [...]). Taki sam wniosek, w zakresie daty deportacji do pracy przymusowej, wypływał, zdaniem Sądu, z ankiety ojca skarżącego wypełnionej w dniu [...], gdzie w rubryce data wyjazdu z Polski ojciec skarżącego wskazał, "12 marca 1944". Z powyższym korespondował również zapis w karcie ewidencyjnej ojca skarżącego z dnia [...], z którego wynikało, że w okresie wojny poza granicami Polski przebywał on od 12 marca 1944 roku. Sąd uznał, że organ analizując powyższe dokumenty w sposób nie budzący wątpliwości doszedł do przekonania, iż początek okresu pracy przymusowej skarżącego nastąpił w marcu 1944 roku.

Przypomnienia wymaga przepis art. 153 p.p.s.a., który stanowi, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną, o której mowa w cytowanym przepisie, należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpatrywanej sprawie. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Zakamycze 2009). Ustanie mocy wiążącej oceny prawnej może spowodować zmiana, po wydaniu orzeczenia, istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia (zawierającego ocenę prawną) w przewidzianym trybie. Oznacza to, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciąży na organie i sądzie. Może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1296/10 publ. LEX nr 1107582; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Go 158/11 publ. LEX nr 795659; wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 1850/10 publ. LEX nr 954377).

W związku z tym, że Sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonego aktu na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, nie przeprowadzając w zasadzie postępowania dowodowego (może jedynie przeprowadzić uzupełniający dowód z dokumentu - art.106 § 3 p.p.s.a.), musiał ocenić, czy w sprawie po wydaniu wyroku doszło do takiej zmiany stanu faktycznego lub prawnego która zwalniałaby skład rozpoznający niniejszą sprawę od obowiązku podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku w sprawie II SA/Łd 346/04. Co istotne, kontroli legalności podlegają w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organu administracji podjęte w trybie postępowania wznowieniowego, które jest jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 16 § 1 K.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Kodeksie. Z powyższego przepisu - wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych - wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w K.p.a. Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Oznacza to, iż w przypadku zaistnienia tej przesłanki Organ ponownie przeprowadza postępowanie wyjaśniające i rozstrzyga, uwzględniając zmieniony stan faktyczny. Zgodnie z dyspozycją art. 151 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej po przeprowadzeniu wskazanego w art. 149 § 2 K.p.a. postępowania wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Uchylenie decyzji ostatecznej może więc nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczności stanowiące podstawę wznowienia (w rozpatrywanym przypadku nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody) okażą się na tyle istotne, że wywrą bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej.

Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego były decyzje administracyjne wydane na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., a w związku z tym Sąd nie był uprawniony do badania przesłanek decydujących o przyznaniu skarżącemu przedmiotowego świadczenia pieniężnego za okres wskazany w decyzji z dnia [...], mógł on jedynie ustosunkować się do celowości wzruszenia decyzji ostatecznej.

Ankieta nr [...], która według skarżącego ma świadczyć o wywiezieniu jego rodziny z miejscowości K. już w marcu 1943 r. nie mogła stanowić, jak słusznie przyjął organ, dowodu wiarygodnego, a tym bardziej nowego. Wspomniana ankieta wypełniona przez ojca skarżącego w dniu [...] stanowiła już podstawę przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego decyzją z dnia [...]. Ponadto, dokument złożony przez skarżącego stanowił jedynie kopię ankiety ze wskazaniem wątpliwej daty wpisanej w rubryce nr 10. Dodatkowo, autentyczność informacji w niej zawartej, t.j. daty wywiezienia przymusowego, nie potwierdził uwierzytelniony odpis ankiety pochodzący z zasobów Archiwum Akt Nowych nadesłany przy piśmie z dnia [...]. Na marginesie już tylko można wspomnieć, że pismem z dnia [...] organ administracji złożył w Prokuraturze Rejonowej [...] w W. zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa w sprawie posłużenia się jako autentycznym przerobionym dokumentem z zasobów Archiwum Akt Nowych przy wniosku o świadczenie pieniężne dla L. M..

Dodatkowo, pismo IPN z dnia [...], które według skarżącego stanowi nowy dowód w sprawie, określa jedynie, że w kwietniu 1942 r. z miejscowości K. wywieziono 36 osób. Nie wynika z niego w szczególności czy rodzina skarżącego została już w tym okresie skierowana do pracy przymusowej, jacy członkowie rodziny zostali wywiezieni. Skarżący nie był też w stanie określić gdzie przebywał przed marcem 1944 r., a jak sam stwierdził swoją wiedzę dotyczącą daty wywiezienia oparł jedynie o informacje zawarte w piśmie IPN. Certyfikaty, na które powołuje się skarżący nie stanowią dowodu na poparcie twierdzeń skarżącego jakoby deportacja nastąpiła 4 kwietnia 1942 r., a nadto były już podstawą kontroli sądu administracyjnego przy rozstrzyganiu sprawy sygn. akt II SA/Łd 346/04.

Nie kwestionując faktu, że skarżący, jako osoba młoda, doznała w okresie deportacji krzywd i dolegliwości, należy stwierdzić, iż powoływane przez niego jako nowe okoliczności nie zostały udowodnione. Podkreślić należy, że badanie przesłanki szczególnej dolegliwości represji, powinno być oparte na kryteriach w jakimś stopniu zobiektywizowanych, a strona nie udowodniła, że przysługuje jej uprawnienie do świadczenia z tytułu deportacji za okres dłuższy niż ten wskazany w decyzji z [...]. Organ prawidłowo zatem odmówił uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 151 §1 pkt 1 K.p.a., bowiem przyczyna wznowienia podana przez stronę skarżącą we wniosku w rzeczywistości nie wystąpiła.

Co prawda stan prawny od chwili wyrokowania Sądu w sprawie II SA/Łd 346/04 uległ zmianie, bowiem z dniem 20 kwietnia 2011 r., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, znowelizowano art. 2 pkt 2 ustawy (ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich – Dz. U. z 2011 r. Nr 72, poz. 380), ale zdaniem Sądu nie miało to wpływu na wynik sprawy. Ustawodawca poszerzył krąg osób uprawnionych do świadczenia obejmując nim również osoby deportowane (wywiezione) do pracy przymusowej w granicach terytorium państwa polskiego sprzed 1 września 1939. Zmianie uległa zatem treść przesłanki warunkującej prawo do uzyskania wnioskowanego świadczenia, tj. osoba wnioskująca w dalszym ciągu winna podlegać represji zdefiniowanej w art. 2 pkt 2 ustawy w postaci deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy, z tym, że już nie wyłącznie z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 na terytorium ZSRR, III Rzeszy lub terenów przez nią okupowanych, lecz również deportacji w granicach przedwojennego państwa polskiego. Powyższe oznacza, że ustawa nadal warunkuje uzyskanie świadczenia od wystąpienia szczególnej dolegliwości represji w formie deportacji. W dalszym ciągu zatem aktualna jest ocena prawna wyrażona w niniejszej sprawie w wyroku tut. Sądu, że deportacja musiała łączyć się z przymusowym wywiezieniem, wyrwaniem i odizolowaniem od dotychczasowego środowiska. Ocena ta jest zgodna z wcześniejszym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, na co też zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny w przywołanym wyżej wyroku, w którym wskazywano, że przepisy ustawy będącej materialnoprawną podstawą orzekania w sprawie, nie przewidują świadczeń dla wszystkich poszkodowanych, lecz tylko dla tych, względem których okupant stosował represję pracy niewolniczej w zaostrzonej formie, osadzenie w obozie pracy bądź deportację. Zmiana stanu prawnego nie miała jednak wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, bowiem okoliczności na które powołuje się skarżący nie zostały udowodnione. Prowadzone przez organ administracji postępowanie dowodowe nie doprowadziło do poczynienia nowych ustaleń faktycznych.

W ocenie Sądu organ administracji prawidłowo ocenił nowo zebrany materiał dowodowy, uznając, że nie jest on na tyle wiarygodny aby mógł stanowić podstawę wzruszenia ostatecznej decyzji. Tym samym w sprawie nie doszło do istotnej zmiany okoliczności faktycznych, co z kolei pociąga za sobą konsekwencję, jaką niesie treść art. 153 p.p.s.a. – związanie Sądu w niniejszej sprawie oceną prawną dokonaną przez tutejszy Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 13 sierpnia 2004 r..

Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z prawem, a wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

n.k.