Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2991/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31, art. 63 ust. 2, art. 24
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. sprawy ze skargi Y.O. i L.S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia patentu na wynalazek oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2015 roku Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 24, 27 i art. 33 w związku art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2013 r., poz. 1410) po rozpatrzeniu wniosku Y. O., O., J. i L. P. S., W., P. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2010 r. o odmowie udzielenia patentu na przedmiot zgłoszenia pt.: "Oświetlenie LED o regulowanej temperaturze barwy".

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Urząd Patentowy wyjaśnił, że wydał decyzję o odmowie udzielenia patentu, ponieważ uznał, że przedmiot zgłoszenia nie został przedstawiony w sposób dostatecznie ujawniający wszystkie istotne dane potrzebne do zrealizowania, co jest wymagane stosownie do art. 24, 27 oraz art. 33 ust. 3 ustawy Pwp. Decyzja ta została wydana po uprzednim wyjaśnieniu przesłanek (zawiadomienie z [...] marca 2009 r., [...] lipca 2009 r, i [...] marca 2010 r.), którymi kierował się Urząd oceniając przedmiot zgłoszenia.

Rozpoznając ponownie sprawę na skutek złożonego środka odwoławczego, Urząd Patentowy RP pismem z [...] stycznia 2011 poinformował o przesłankach jakimi się kieruje w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy i wezwał do ustosunkowania się do swojej opinii. Zgłaszający nie nadesłali we wskazanym terminie uzupełniających wyjaśnień natomiast wystąpili o zawieszenie postępowania zgodnie z art. 98 § 1 kpa UPRP postanowieniem z [...] maja 2011 zawiesił postępowanie i następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. umorzył postępowanie. Decyzją ta została uchylona decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Pismem z [...] kwietnia 2015 r. na podstawie art. 136 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 244 ust.1 ustawy Pwp UPRP ponownie wezwał zgłaszających do ustosunkowania do przedłożonych w piśmie z [...] stycznia 2011 opinii i ewentualnego nadesłania uzupełniających wyjaśnień. W zakreślonym terminie dwóch miesięcy zgłaszający nie wypowiedzieli się. W tych okolicznościach UPRP oparł się na przesłankach podanych w piśmie z [...] stycznia 2011. w którym poinformował zgłaszających, że złożone wyjaśnienia nie usuwają wątpliwości co do patentowalności w/w rozwiązania.

Organ wskazał, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik podniósł, że w decyzji z [...] lipca 2010 podniesiono zarzut o niedostatecznym ujawnieniu istotnych danych potrzebnych dla zrealizowania wynalazku, podczas gdy w poprzedzających decyzję zawiadomieniach wskazywano na niejednoznaczność co do kategorii wynalazku i brak cech właściwych dla rozwiązania w kategorii "urządzenie". Zgłaszający nie mógł się ustosunkować do zarzutu, który jego zdaniem pojawił się dopiero w decyzji. Kolejny wariant zastrzeżeń patentowych został załączony do wniosku.

W piśmie z [...] września 2010 zgłaszający nie ustosunkował się zarzutów merytorycznych, co braków dokumentacji zgłoszenia podniesionych przez UPRP, natomiast powołał się na układ waszyngtoński PCT i wskazując na treść art 27 ust. 1 stwierdził, że urząd krajowy nie ma prawa kwestionować formy zastrzeżeń zaakceptowanych przez organy międzynarodowe rozpatrujące wstępnie poszczególne zgłoszenie.

Urząd stwierdził, że gdyby interpretacja zgłaszającego była słuszna prowadziłoby to do braku możliwości weryfikacji błędnie podjętych decyzji. Rzeczywiście procedura PCT dotycząca rozpatrywania zgłoszeń w fazie międzynarodowej nie przewiduje odwołania ani zabezpieczeń prawnych w związku z błędnym działaniem organów międzynarodowych. Jednakże dlatego jak zauważa się w Case Law of Board of Appeal of the EPO " wyznaczony bądź wybrany urząd może, w czasie fazy krajowej, zrewidować decyzję podjętą w czasie fazy międzynarodowej". A także: " W sprawie [...] izba musiała rozważyć czy EPO posiada uprawienia do rozpatrzenia wniosku zgłaszającego aby ocenić inaczej międzynarodowe badanie wstępne niż urząd patentowy [...] działający jako Międzynarodowy Organ Badań Wstępnych (IPEA). (...) Izba przywołała [...], w której zdecydowano, że interpretowanie formularza wniosku przez urząd przyjmujący i biuro międzynarodowe nie jest wiążące dla EPO, w jego funkcjach jako urzędu wyznaczonego"

Podobnie jest z UPRP jako urzędem wybranym - może on rewidować decyzje podjęte w fazie międzynarodowej, o ile jednocześnie zachodzi, (1) uzasadnienie takiego postępowania i (2) nie są stawiane zgłoszeniu inne wymogi niż stawiają je przepisy międzynarodowe. Ponadto w fazie krajowej urząd wybrany może, a nawet powinien podnosić zarzuty wynikające z prawa, orzecznictwa, piśmiennictwa i praktyki własnego kraju, gdyż wynika to także z przepisu art. 27 ust.5, w którym mowa, że przy orzekaniu zdolności patentowej wynalazku zastrzeżonego w zgłoszeniu międzynarodowym, (państwo będące sygnatariuszem PCT) ma swobodę stosowania kryteriów swego prawa krajowego w odniesieniu do wcześniejszego stanu techniki i innych warunków zdolności patentowej, nie będących wymogami, co do formy lub treści zgłoszeń. Zdolność patentowa może być badana tylko w stosunku do ujawnionego wynalazku i określonego zakresu ochrony, bo tylko wtedy taka analiza jest możliwa.

W ocenie organu nie można doszukać się żadnej nieprawidłowości w tym, że UPRP stawiał zgłoszeniu zarzuty, które były czym innym niż powtórzeniem oceny organu międzynarodowego i prowadziły do innej decyzji niż decyzja EPO.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie strona stwierdziła, że dopiero w decyzji z[...] lipca 2010 sformułowany został zarzut niedostatecznego ujawnia danych potrzebnych do zrealizowania wynalazku. W poprzedzających decyzję zawiadomieniach zdaniem zgłaszającego wskazywano na braki w odniesieniu do przedkładanych wersji zastrzeżeń i z tego powodu podniesienie w decyzji zarzutu w stosunku do opisu wynalazku uważa zgłaszający za niewłaściwe.

Urząd podzielił stanowisko zgłaszającego, że zarzuty niedostatecznego ujawnienia w opisie wynalazku (art.33 ust.1 pwp) i niejasnego zakresu ochrony (art.33 ust.3 pwp) są odrębnymi zarzutami, jednakże zauważył, że istnieje między nimi związek, który powoduje, że często są to zarzuty analogiczne. Stwierdził, że przenikanie wymogów odnośnie określenia zakresu ochrony i dostatecznego ujawnienia wynika z tego że zastrzeżenia patentowe i opis wynalazku przestawiają to samo rozwiązanie. Jak to sformułowano w przepisie art.33 ust.3 "zastrzeżenia patentowe (...) powinny być w całości oparte opisem wynalazku". W zastrzeżeniach patentowych to samo rozwiązanie, które jest przedstawiane w opisie wynalazku znajduje odzwierciedlenie w zapisie który jest skrótowy i sformalizowany. Organ powołując się na decyzję EPO [...] argumentował, że te same potrzeby oddania w formie opisu językowo-słownego istoty zgłoszonego rozwiązania powodują, że konsekwencją niedostateczności ujawnienia są niewłaściwie sformułowane zastrzeżenia patentowe.

W ocenie organu nie jest prawdą twierdzenie strony, że zarzut, iż "przedmiot zgłoszenia nie został przedstawiony w sposób dostatecznie ujawniający wszystkich istotnych danych potrzebnych do jego zrealizowania, stosownie do wymogów określonych w art.24 oraz w art.33 ust.3 ustawy pwp" postawiony został dopiero w decyzji z [...] lipca 2010. Zarzut ten był bowiem stawiany rozpatrywanemu zgłoszeniu już w zawiadomieniu z [...] marca 2010 r., a nawet w zawiadomieniach z [...] marca i [...] lipca 2009 r.. We wszystkich tych zawiadomieniach mowa o tym, że "opis i zastrzeżenia są tak dalece niejednoznaczne, że nie można sformułować jednoznacznego zakresu żądanej ochrony patentowej".

Organ wyjaśnił, że zarówno w decyzji z [...] lipca 2010 jak i poprzedzających ją zawiadomieniach podnosił zarzut, że w żadnym z zastrzeżeń niezależnych nie podano struktury rozwiązania w kategorii urządzenie, czyli konstrukcyjnych relacji między elementami. Zgłaszający twierdzi, że nie ma takiego ustawowego wymogu. Także w nadesłanej przy wniosku o ponowne rozpatrzenie poprawionej wersji zastrzeżeń patentowych nie podano w nich relacji strukturalnych między elementami konstrukcji.

Organ przyznał rację zgłaszającemu, że przepisy ustawowe nie formułują wymogu podania relacji strukturalnych między elementami konstrukcji w przypadku rozwiązania w kategorii urządzenie, lecz właśnie w ten sposób UPRP rozumie wzięcie pod uwagę natury wynalazku i jednoznaczne podanie cech technicznych rozwiązania tak by znawca mógł je urzeczywistnić. " Wynalazek w kategorii wytworu zdeterminowanego przestrzennie, np. urządzenie, układ elektryczny, układ hydrauliczny, układ pneumatyczny powinien być scharakteryzowany przez cechy techniczne dotyczące jego struktury konstrukcyjnej łub układowej, przejawiającej się w usytuowaniu i połączeniach poszczególnych jego części i/lub podzespołów tworzących łącznie zwarta całość, przestrzennie ukształtowaną" (Poradnik wynalazcy, red. A.Pyrża, II wydanie, KIG - UPRP 2009, s.33)

W decyzji z [...] lipca 2010 UPRP zwrócił uwagę, że w przypadku kategorii urządzenie cechy konstrukcyjne podaje się zarówno w części nieznamiennej, jaki i znamiennej zastrzeżenia niezależnego. W reakcji na ten zarzut w nowej wersji zastrzeżeń patentowych pominięto zwrot "znamienne tym, że", czyli formułowano je jako jednoczęściowe.

W ocenie organu nie można zaakceptować takiego działania. Zarówno przepisy krajowe (§ 8 ust.1 pkt.1 i 2 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z 17 września z 2001r.), jak i przepisy międzynarodowe (regulamin do Układu o współpracy patentowej, zasada 6.3. Sposób redagowania zastrzeżeń) preferują dwuczęściową formułę zastrzeżeń, od której przewiduje się jedynie odstępstwa w uzasadnionych przypadkach, np. takich jak zastrzeganie niektórych wysoce zawiłych sposobów. W przepadku kategorii urządzenie formuła zastrzeżenia niezależnego powinna być zawsze dwuczęściowa, bo w strukturze konstrukcyjnej nie ma trudności z opisem wyodrębniającym cechy znamienne.

Organ podniósł, że na zarzut, że zarówno w zastrzeżeniach niezależnych jak i zależnych nie podano cech urządzenia, zgłaszający wskazuje, że istotą rozwiązania nie jest konstrukcja lampy, lecz "jednoczesne zastosowanie kilku źródeł światła LED lub LED i filtrów luminoforowych, każde o znanych parametrach barwy i regulowanych parametrach emitowanego światła". Sedno sporu dotyczy więc kwestii, czy takie zastosowanie kilku regulowanych źródeł światła celem osiągnięcia światła o określonej charakterystyce może być rozwiązaniem w kategorii wynalazku urządzenie.

UPRP stwierdził, że samo podanie, że można zestawić źródła światła o różnych własnościach dla uzyskania światła o założonej własności nie stanowi jeszcze ujawnienia wynalazku. Tak jak nie jest wynalazkiem zasada mieszania farb chemicznych celem uzyskania farby o założonej własności, gdyż samo sformułowanie takiej zasady nie jest jeszcze rozwiązaniem technicznym, które można zrealizować bez dokonania wynalazków. Takich wynalazków jak urządzenie do mieszania farb.

Podobnie zasada zestawienia elektrycznych źródeł światła nie jest wynalazkiem, wynalazkiem jest bowiem urządzenie wykorzystujące tę zasadę. W pierwszoinstacyjnym postępowaniu wielokrotnie wskazywano, że zastrzeżenia patentowe nie określa rozwiązania przez podanie cech technicznych właściwych dla urządzenia. Nie przedstawia zestawu cech technicznych właściwych dla urządzenia spis trzech źródeł LED. Tym bardziej nie są nimi podane w zastrzeżeniach niezależnych skutki, założenia i warunki ustawienia temperatury barwy na diagramie barw. Nie są nimi wyróżniane jako znamienne założenia co do regulacji i kombinacji temperatury barw trzech źródeł LED.

UPRP uznał brak w zastrzeżeniach cech oczekiwanych dla wynalazku w kategorii urządzenie za wystarczające do postawienia zarzutu o niedostatecznym ujawnieniu i niejednoznacznym podaniu cech technicznych rozwiązania. Braki te powodują, że dla takiego przedmiotu zgłoszenia nie istnieje potrzeba przeprowadzenia badania zdolności patentowej.

Również wersja zastrzeżeń patentowych z [...] września 2010 przysłana przy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie określa rozwiązania technicznego w kategorii urządzenie. Cechy charakteryzujące przedmiot zgłoszenia, których rola w określeniu zakresu żądanej ochrony jest kluczowa to w odniesieniu do zastrz..1: temperatura barwy będącej kombinacją źródła LED światła białego oraz pierwszego albo drugiego, korygującego źródła LED światła jest regulowana przez dobranie stosunku intensywności spektralnych tych dwóch źródeł, tak aby otrzymać kolor zbliżający się do minimalnej temperatury barwy albo maksymalnej temperatury barwy; zaś w odniesieniu do zastrz..2: temperatura barwy będącej kombinacją źródła LED światła białego oraz trzeciego korygującego źródła LED światła jest regulowana przez dobranie stosunku intensywności spektralnych tych dwóch źródeł, tak aby otrzymać kolor zbliżający się do maksymalnej temperatury barwy.

Tak jak zastrz.1 i 2 podobnie trzecie zastrzeżenie niezależne zawiera założenia dotyczące regulacji temperatury barwy, charakterystyki dodatkowych korygujących źródeł światła, możliwości urządzenia (światło można skupiać bądź rozpraszać w znany sposób, możliwe jest dynamiczne sterowanie temperaturą barwy światła, możliwe jest zastosowanie w systemie zdalnego sterowania oświetleniem przełącznika uruchamiającego dodatkowe, korygujące źródła światła, możliwe jest manualne włączanie i/lub wyłączanie dodatkowych źródeł światła). Te założenia dotyczące regulacji także nie znalazły w opisie patentowym potwierdzenia w konkretnych cechach konstrukcyjnych.

Samo wymienienie typowych elementów elektrotechnicznych i optycznych (złącze, transformator, regulator światłą, podstawa/obudowa, sferyczne zwierciadło odbijające, układ regulacji światła - niektóre zastrzeżenia zależne i odpowiadające im części opisu), bez podaniach ich związku konstrukcyjnego nie określa jeszcze urządzenia. Gdy wynalazca opisał radio na potrzeby uzyskania praw wyłącznych nie wystarczyło aby wymienił, że składa się ona z lamp, kondensatorów, cewek i gałki do regulowania nastawianej częstotliwości odbioru. Należało podać strukturalny układ tych elementów, bo bez tego ujawnienia nie byłoby możliwe zarówno stwierdzenie, czy ktoś konstruując swoje radio narusza patent w czasie jego obowiązywania, jak też nie byłoby możliwości skopiowania opatentowanego rozwiązania gdy patent przestanie obowiązywać.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Y. O., O., J. i L. k P. S. T. C., wnieśli o uchylenie decyzji z dnia [...] września 2015 r., jak również uchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2010 r., a także o potwierdzenie prawa skarżących - jako współzgłaszających wskazanych w zgłoszeniu nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., do uzyskania patentu na wynalazek objęty tym zgłoszeniem, w oparciu o załączone poprawione zastrzeżenia patentowe i przekazanie sprawy Urzędowi Patentowemu RP do dalszego postępowania oraz o przeprowadzenie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie z udziałem pełnomocnika skarżących i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że zgłoszenie nr [...] zostało dokonane w Polsce w trybie międzynarodowym. Podstawą jest zgłoszenie dokonane w języku japońskim za numerem [...].

Układ waszyngtoński, regulujący kwestie związane z dokonywaniem zgłoszeń międzynarodowych stanowi w art. 27 ust. 1 iż "Żadne prawo krajowe nie będzie stawiać formie lub treści zgłoszenia międzynarodowego wymogów innych lub dodatkowych w stosunku do tych, które stawia układ niniejszy i regulamin". Fakt, że na podstawie zgłoszenia międzynarodowego nr [...] Europejski Urząd Patentowy udzielił patentu nr [...], świadczy zdaniem skarżących, że zarówno forma, jak i treść tego zgłoszenia - w tym kryteria udzielenia prawa wyłącznego, a więc nowość poziom wynalazczy (nieoczywistość), stosowalność przemysłowa oraz pełne ujawnienie umożliwiające realizację wynalazku, są zgodne z układem waszyngtońskim i konwencją o patencie europejskim, muszą zatem być także zgodne z wymaganiami ustawy pwp, stosowanej w sprawie zgłoszeń międzynarodowych odpowiednio.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 31 ustawy p.w.p. zgłoszenie wynalazku w celu uzyskania patentu powinno obejmować: podanie zawierające co najmniej oznaczenie zgłaszającego, określenie przedmiotu zgłoszenia oraz wniosek o udzielenie patentu lub patentu dodatkowego; opis wynalazku ujawniający jego istotę; zastrzeżenie lub zastrzeżenia patentowe; skrót opisu.

Niezwykle istotna jest redakcja określonych w art. 31 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy zastrzeżeń patentowych, a to ze względu na to, że funkcją zastrzeżenia patentowego jest wyznaczenie zakresu ochrony przez podanie zasadniczych (znamiennych) cech wynalazku, które to cechy mają odróżnić wynalazek od wcześniejszego stanu techniki, jak również powinny odpowiadać technicznemu wkładowi zgłoszonego wynalazku do istniejącego stanu techniki.

Z kolei przepis art. 63 ust. 2 omawianej ustawy stanowi, iż zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych.

Zastrzeżenia patentowe są najważniejszymi cechami opisu patentowego, określają bowiem zakres przedmiotowy ochrony patentowej i wskazują, jakie środki techniczne konstytuują wynalazek (wyr. WSA w Warszawie z 17 grudnia 2008 r. VI SA/Wa 2211/07 Legalis).

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem rzeczą zgłaszającego jest, aby na podstawie uprzednio przeprowadzonych prac badawczych w określonej dziedzinie techniki tak sprecyzować sposób realizacji wynalazku, m.in. poprzez wskazanie konkretnych środków technicznych, które pozwolą na jednoznaczne i powtarzalne osiągnięcie rezultatu wynalazku w pełnym chronionym rozmiarze, jaki zakreślają zastrzeżenia patentowe (wyr. WSA w Warszawie: z 18 czerwca 2007 r.,VI SA/Wa 2215/06 Legalis i VI SA/Wa 2216/06 Legalis; z 9 maja 2008 r., VI SA/Wa 112/08 , Legalis i z 10 maja 2012 r.,VI SA/Wa 313/12, Legalis). Niezbędnym warunkiem uzyskania patentu jest takie określenie zastrzeżeń patentowych, aby stanowiły precyzyjną instrukcję wskazującą na konkretne środki techniczne, niezbędne do osiągnięcia założonego powtarzalnego rezultatu w dowolnych (nie zaś wyjątkowych) warunkach. Urząd Patentowy może udzielać ochrony jedynie na rozwiązania opatrzone precyzyjnym zastrzeżeniem, pozwalającym następnie na urzeczywistnienie wynalazku w działalności przemysłowej w sposób powtarzalny z jednakowym rezultatem (wyr. NSA z 12 marca 2008 r., II GSK 411/07 Legalis).

Zasadniczo w zastrzeżeniach patentowych nie jest dozwolone określenie wynalazku wyłącznie przez efekt, jaki ma być osiągnięty. Wynika to z faktu, że opis wynalazku ma być swego rodzaju instrukcją osiągnięcia efektu technicznego, zaś określenie samego efektu technicznego wymaga, aby tak określone rozwiązanie odtworzyć, wymagana byłaby dodatkowa praca twórcza i eksperymenty (Poradnik wynalazcy, s. 112–113). Niemniej cechy funkcjonalne, określające efekt techniczny, mogą być wykorzystywane w zastrzeżeniach patentowych jako cechy uzupełniające, pod warunkiem że nie wpłyną one negatywnie na jasność i jednoznaczność zastrzeżenia. Do określenia przedmiotu wynalazku stosuje się dwa rodzaje zastrzeżeń – zastrzeżenia niezależne i zastrzeżenia zależne. Opis wynalazku ma ujawniać jego istotę, a więc w toku badania merytorycznego następuje sprawdzenie, czy złożony opis spełnia m.in. warunek dostatecznego ujawnienia wynalazku, a cześć wyglądająca zewnętrznie na zastrzeżenia patentowe odpowiada rzeczywiście funkcji przewidzianej dla zastrzeżeń. Zakres przedmiotowy patentu może być określony przez kilka zastrzeżeń patentowych, wtedy tworzą one układ zastrzeżeń. Przy czym w układzie zastrzeżeń pierwsze zastrzeżenie jest zastrzeżeniem niezależnym, a pozostałe zastrzeżeniami zależnymi.

Zastrzeżenie niezależne określa główny zespół cech wynalazku (określony w art. 33 ust. 4 p.w.p. jako "ogół cech zgłaszanego wynalazku"), stanowiąc tym samym rozwiązanie podstawowe. W zastrzeżeniu niezależnym powinny być wszystkie istotne cechy konieczne do zdefiniowania wynalazku w sposób jasny i jednoznaczny. (Wytyczne EUP, rozdział F-IV, 4.5.4). Zastrzeżenie niezależne powinno zawierać część nieznamienną, rozpoczynającą się od określenia przedmiotu wynalazku oraz podającą zespół cech technicznych niezbędnych do określenia przedmiotu wynalazku, w całości traktowany jako stan techniki oraz część znamienną, poprzedzoną wyrazami "znamienny tym, że", podającą zwięźle te cechy techniczne (cechy znamienne) zastrzeganego wynalazku, które mają go wyróżniać spośród innych rozwiązań technicznych mających zespół cech określonych w części nieznamiennej; w przypadku związku chemicznego powinna przedstawiać ona strukturę związku łącznie z określeniem podstawników.

Natomiast zastrzeżenia zależne, zawierając wszystkie cechy zastrzeżenia niezależnego i dodatkowo cechy dodane, jedynie doprecyzowują cechy rozwiązania podstawowego lub służą do chronienia wariantów wynalazku będących dla rozwiązania podstawowego rozwiązaniami dodatkowymi.

Niewątpliwie wynalazek powinien być przedstawiony w sposób umożliwiający zrozumienie zarówno postawionego przez twórcę problemu technicznego, jak i rozwiązanie tego problemu. Opis wynalazku powinien przedstawiać (ujawniać) wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić, jak również dokonać rzeczowej analizy porównawczej z dotychczasowym stanem techniki. Niezmiernie ważnym zagadnieniem jest jednoznaczne zdefiniowanie wynalazku poprzez cechy techniczne, stosowane dla kategorii zastrzeganego rozwiązania tak, aby wynalazek był dostatecznie zrozumiały (tak m.in. A. Pyrża (w:) Poradnik wynalazcy. Procedury zgłoszeniowe w systemie krajowym, europejskim i międzynarodowym, wyd. Urząd Patentowy RP, Warszawa 2008, s. 23).

W świetle obowiązujących przepisów prawa stwierdzić zatem należy, iż celem opisu jest przedstawienie przedmiotu wynalazku na tle stanu techniki w dziedzinie, której wynalazek dotyczy, w sposób na tyle jasny i wyczerpujący, aby możliwe było ustalenie, na czym polega istota wynalazku, warunkująca osiągnięcie zamierzonego rezultatu. W opisie wynalazku należy ujawnić istotę rozwiązania technicznego, stanowiącego przedmiot zgłoszenia wynalazku, tzn. należy wskazać zespół środków technicznych, warunkujący uzyskanie rezultatu, który zamierzył sobie twórca rozwiązania zgłoszonego do Urzędu Patentowego RP.

Z kolei zastrzeżenia patentowe określające zakres przedmiotowy ochrony wynalazku pełnią rolę instrumentu identyfikującego zgłoszony wynalazek, gdyż opisują rozwiązanie, takie jakie zostało zgłoszone do opatentowania. Jak już wyżej wskazano stosownie do art. 63 ust. 2 służą także do ustalenia zakresu przedmiotowego patentu.

Urząd Patentowy RP odmawiając udzielenia patentu na sporny wynalazek uznał, że przedmiot zgłoszenia nie został przedstawiony w ujawniający wszystkie istotne dane do jego zrealizowania. W ocenie organu jakkolwiek deklarowane rozwiązanie ma być urządzeniem, w zastrzeganym zakresie ochrony nie podano cech technicznych określających konstrukcję. Zarówno zastrzeżenia patentowe jak i opis zgłoszeniowy przedstawiają koncepcję rozwiązania, jego założenie i skutki, w szczególności polegające na określeniu warunków ustawienia temperatury barwy na diagramie barw.

Zgodnie z art. 24 p.w.p. patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania. Artykuł 24 definiuje cztery podstawowe wymogi stawiane rozwiązaniom, którym może zostać przyznana ochrona patentowa, tj. techniczny charakter rozwiązania, nowość, poziom wynalazczy oraz przemysłowe stosowanie. Wszystkie spośród wskazanych w tym przepisie wymogów są odrębne i niezależne oraz muszą być spełnione łącznie, by dane rozwiązanie mogło uzyskać ochronę patentową. W teorii prawa patentowego przyjmuje się, że wynalazek to rozwiązanie o charakterze technicznym ukierunkowane na zaspokojenie praktycznych potrzeb za pomocą nowych sposobów oddziaływania na materię lub wykorzystania jej właściwości, podające w sposób zupełny i kompletny reguły postępowania, które gwarantują osiągnięcie zamierzonego rezultatu [S. Sołtysiński, w: J. Szwaja, A. Szajkowski (red.), System prawa własności intelektualnej, t. 3, s. 29–32]. Rozwiązanie oznacza, że wynalazek jest swoistą receptą określającą poszczególne kroki, które muszą być zrealizowane w celu osiągnięcia danego efektu technicznego. Wynalazek nie jest zatem ideą, lecz instrukcją osiągnięcia określonego rezultatu. W związku z tym nie będzie wynalazkiem sama idea wynalazcza ani wskazanie jedynie efektu technicznego, bez określenia, jak ten efekt techniczny jest osiągany. Owo konkretne rozwiązanie musi mieć charakter techniczny.

Dostateczność ujawnienia wynalazku przywołana w art. 33 ust. 1 p.w.p, tj. jasne i wyczerpujące przedstawienie wynalazku w dokumentacji zgłoszenia, jest fundamentalną kwestią ochrony patentowej, ponieważ właśnie ujawnienie wynalazku uzasadnia system ochrony patentowej, w którym monopol na wykorzystanie rozwiązania technicznego jest przyznawany w zamian za podanie do wiadomości publicznej tego rozwiązania. Ponadto ze względu na fakt, że nieujawnione rozwiązanie lub rozwiązanie ujawnione nie w pełni nie będzie się nadawało do stosowania, dostateczność ujawnienia przekłada się bezpośrednio na jedną z przesłanek zdolności patentowej – przemysłową stosowalność. W wyroku z 21 września 2004 r. WSA w Warszawie (II SA 2896/03 Legalis) stwierdził, że wykazanie niedostateczności ujawnienia wynalazku dla znawcy w dziedzinie godzi w samą istotę procesu patentowalności wynalazku. Zdaniem sądu "wynalazek patentuje się m.in. po to, aby w następstwie wskazania środków technicznych umożliwiających jego realizację przez znawcę, uzyskać ochronę na ten sposób. Przeciwieństwem zaś wynalazków patentowalnych są wynalazki nieujawnione (tzw. know-how), a więc celowo niezgłaszane do ochrony patentowej".

Kwestia dostateczności ujawnienia wynalazku okazała się na tyle kluczowa, że w nowelizacji ustawy p.w.p. brak wystarczającego ujawnienia został wskazany jako bezpośrednia podstawa odmowy udzielenia patentu oraz przesłanka do jego unieważnienia.

Konieczność dostatecznego ujawnienia wynalazku nie budzi wątpliwości i jest ugruntowana w orzecznictwie. Dokumentacja wynalazku ma ujawniać jego istotę, przez co należy rozumieć przedstawienie wszystkich potrzebnych danych, które pozwoliłyby znawcy dane rozwiązanie stosować (wyr. WSA w Warszawie z 25 marca 2004 r. , II SA 3449/02 Legalis). Rozwiązanie jest odpowiednio ujawnione, kiedy nadaje się do stosowania, tj. kiedy jest rozwiązaniem zupełnym, tzn. pozwalającym na osiągnięcie rezultatu bez potrzeby dokonywania rozwiązań dodatkowych, przekraczających zwyczajne zabiegi adaptacyjne (zob. np. wyr. WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2004 r. ,II SA 393702 Legalis; wyr. WSA w Warszawie z 13 lutego 2008 r.,VI SA/Wa 2102/07, Legalis; wyr. WSA w Warszawie z 15 października 2008 r., VI SA/Wa 1112/08 Legalis i wyr. WSA w Warszawie z 20 października 2008 r.,VI SA/Wa 838/08 Legalis). Nie ma tutaj znaczenia fakt, czy niedostateczne ujawnienie wynika z niedopracowania samego wynalazku, czy też z wad w opracowaniu dokumentacji. Istotne jest natomiast to, że niedostateczność ujawnienia jest usterką, która nie może być usunięta w trakcie postępowania zgłoszeniowego (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z 17 grudnia 2008 r., VI SA/Wa 2211/07 Legalis).

Mimo, że UP przy ocenie zdolności patentowej może wziąć pod uwagę dodatkowe materiały (np. przykłady i dane techniczne lub biologiczne) dostarczone przez zgłaszającego po dacie zgłoszenia (Poradnik wynalazcy, s. 77), to dane takie nie mogą zniwelować zarzutu braku dostatecznego ujawnienia (wyr. WSA w Warszawie z 4 lipca 2008 r.,VI SA/Wa 222/08 Legalis).

Należy przy tym pamiętać, że dostateczność ujawnienia ocenia się w odniesieniu do daty zgłoszenia patentowego, a nie w odniesieniu do momentu, w którym zgłoszenie jest poddawane badaniu merytorycznemu przez UP. Ponadto dostateczność ujawnienia jest oceniana w odniesieniu do znawcy, który ma urzeczywistnić rozwiązanie według wynalazku. Określenie "znawca" pozostaje niezdefiniowane, jednak nie ulega wątpliwości, że opis patentowy nie jest kierowany do dowolnego odbiorcy nieznającego danej dziedziny, ale do specjalisty w danej dziedzinie (wyr. WSA w Warszawie z 30 marca 2009 r.,VI SA/Wa 1837/08, Legalis). Dostateczność ujawnienia powinna być oceniana na podstawie całego zgłoszenia, obejmującego opis wynalazku, zastrzeżenia i rysunki (Poradnik wynalazcy, s. 102). Niedostateczne ujawnienie w zasadzie uniemożliwia ocenę przesłanek zdolności patentowej, takich jak nowość i poziom wynalazczy, czy też ustalenie zakresu żądanej ochrony patentowej (wyr. WSA w Warszawie z 17 grudnia 2008 r.,VI SA/Wa 2211/07 Legalis). W opisie wynalazku konieczne jest ujawnienie przedmiotu wynalazku, wynalazek powinien być ujawniony zgodnie z zastrzeżeniami patentowymi. Ponadto zarówno istota wynalazku, jak i całe rozwiązanie powinny być zrozumiałe w stopniu potrzebnym do zrealizowania wynalazku, konieczne jest także wskazanie zespołu środków technicznych warunkujących uzyskanie zamierzonego rezultatu (Poradnik wynalazcy, s. 26–27). Ponadto kolejność ujawnionych cech wynalazku powinna być taka sama, jak w zastrzeżeniach patentowych. przedstawienie istoty wynalazku w opisie nie tylko powinno odwzorowywać treść zastrzeżeń patentowych, ale również powinno zawierać dodatkowe informacje, przydatne do zrozumienia wynalazku. Jak już wyżej wspomniano. zgłoszenie patentowe jest rozpatrywane kilka lat po dacie zgłoszenia, a przesłanki zdolności patentowej są rozpatrywane w odniesieniu do daty zgłoszenia lub pierwszeństwa. Ponadto dodatkowe informacje mogą być przydatne podczas procedury zgłoszeniowej, kiedy niezbędne jest przeredagowanie zastrzeżeń patentowych w celu uwzględnienia dodatkowego stanu techniki, który nie był znany zgłaszającemu w chwili redagowania opisu.

Przedstawiając istotę wynalazku, należy uwzględnić również informacje wskazujące na konkretny problem techniczny, rozwiązywany przez zgłoszony wynalazek (wyr. WSA w Warszawie z 18 kwietnia 2005 r.,VI SA/Wa 1474/04, Legalis). W przypadku gdy rozwiązanie według wynalazku jest zilustrowane za pomocą rysunku, niezbędne jest wyjaśnienie, co one przedstawiają. Konieczne jest odniesienie się do każdej figury osobno. Opis patentowy powinien zawierać co najmniej jeden przykład realizacji wynalazku z powołaniem się na rysunki, jeżeli zgłoszenie wynalazku zawiera rysunki. Przykłady realizacji są istotnym elementem opisu, ponieważ to one stanowią poparcie dla żądanego zakresu ochrony. W opisie wynalazku należy też wskazać zastosowanie wynalazku, jeżeli nie wynika ono z innych części. Konieczne jest określenie, czy i jak wynalazek może być wykorzystywany (stosowany) w działalności przemysłowej, a więc jakie określone potrzeby ludzkie ma zaspokajać. Sfera użyteczności należy do istoty wynalazku, a więc informacje dotyczące użyteczności wynalazku muszą być podane w dacie zgłoszenia wynalazku (wyr. NSA z 4 czerwca 2014 r.,II GSK 405/13, Legalis). Zastrzeżenia patentowe stanowią najważniejszą część dokumentacji patentowej, nie tylko dlatego, że po udzieleniu patentu determinują one przysługujący uprawnionemu zakres ochrony, ale również dlatego, że stanowią podstawę do oceny zdolności patentowej przedmiotu zgłoszenia. Zatem istotne jest to, aby zapewnić ich jasne i jednoznaczne sformułowanie.

W rozpoznawanej istotą rozwiązania według wynalazku jest ..." możliwość dowolnej (w określonym zakresie) korekty temperatury barwy światła emitowanego przez podstawowe źródło światła białego, którym mogą być standardowe znane białe diody LED, bądź kombinacja niebieskich diod LED z luminoforem pobudzanym do emisji przez światło tych niebieskich diod LED i posiadającym maksimum emisji przy długości fali z obszaru żółto-zielonego" oraz "Korekta temperatury barwy światła pochodzącego z podstawowego źródła światła białego jest możliwa dzięki obecności dodatkowych źródeł światła o maksimach emisji odpowiadających długości fali z obszaru niebieskiego albo z obszaru pomarańczowego".

Urząd wskazał, że w każdym z trzech zastrzeżeń niezależnych, ostatniej wersji zgłoszenia brak jest cech urządzenia, tj. usytuowania poszczególnych elementów oraz ich konstrukcyjnego związku pomiędzy tymi elementami.

W zastrzeżeniach niezależnych podano rozwiązanie zupełne a nie część tego rozwiązania. Organ wyjaśnił, że w przypadku kategorii "urządzenie" cechy konstrukcyjne podaje się zarówno w części nieznamiennej (znane cechy) jak i w części znamiennej (nowe cechy).

Urząd Patentowy stwierdził, że cechami konstrukcyjnymi nie jest spis trzech źródeł LED (źródła LED światła białego i dwóch korygujących źródeł LED). W tej części zastrzeżenia podano bowiem skutki, założenia i warunki ustawiania temperatury barwy na diagramie barw.

Z kolei, w części znamiennej zamiast cechy konstrukcyjnej podano tylko założenie, co do regulacji i kombinacji temperatury barw trzech źródeł LED (" ... dobranie stosunku intensywności spektralnych ... tak, aby ...").

Urząd Patentowy uznał, że cechy urządzenia nie zostały podane w zastrzeżeniach zależnych ponieważ:

- Z zastrz. 4 niezrozumiałym jest stwierdzenie: "Urządzenie zawierające główne źródło światła będące kombinacją urządzenia LED". Dalsza część tego zastrzeżenia nie rozwija również cech konstrukcyjnych z zastrz. niezależnych lecz dotyczy właściwości głównego źródła światła LED i dodatkowego źródła światła.

- Również właściwości głównego źródła światła a nie cech konstrukcyjnych dotyczy zastrz. 5.

- Podobnie, zastrz. od 6 do 12 nie rozwijają cech konstrukcyjnych z zastrz. poprzednich. Takie elementy jak złącze, transformator, regulator światła, podstawa/obudowa, sferyczne zwierciadło odbijające, układ do regulacji ilości światła nie zostały wymienione jako elementy urządzenia w zastrz. od 1 do 5. Niezależnie od tego w zastrzeżeniach od 6 do 12 podano przede wszystkim funkcje i przeznaczenie tych elementów a nie ich wzajemne związki konstrukcyjne.

Wymieniane przez zgłaszającego podstawowe źródło światła białego (standardowe białe diody LED) oraz dodatkowe źródła światła LED o emisji fali z obszaru niebieskiego albo obszaru pomarańczowego są wymienione w części nieznamiennej niezależnych zastrzeżeń patentowych jako znane źródła światła.

W pierwszym zastrzeżeniu niezależnym, - nazwane odpowiednio jako źródło światła białego (1) oraz pierwsze korygujące źródło LED (2) i drugie korygujące źródło LED (3). W drugim i trzecim zastrzeżeniu niezależnym podstawowemu źródłu światła białego towarzyszy tylko jedno dodatkowe, korygujące źródło światła.

Urząd wyjaśnił, że zgłaszający, w ostatnich 'zmodyfikowanych' zastrzeżeniach, podobnie jak w zastrzeżeniach poprzednich, nie podaje nowych cech konstrukcyjnych lecz tylko założenie jak powinna być regulowana temperatura barwy tych znanych źródeł światła. Założenia dotyczące regulacji temperatury barwy, charakterystyki dodatkowych, korygujących źródeł światła, możliwości urządzenia nie znalazły w zgłoszeniu potwierdzenia w konkretnych i nowych cechach konstrukcyjnych (nazwy techniczne elementów, rozmieszczenie i połączenia mechaniczne tych elementów), które mogłyby być przedmiotem ochrony patentowej.

Skarżący nie kwestionowali dokonanej przez organ oceny.

Sąd w składzie orzekającym podzielił stanowisko organu, że Urząd Patentowy RP w postępowaniu o udzielenie ochrony na ww. zgłoszenie związany był ustawodawstwem krajowym. W konsekwencji fakt udzielenia patentu europejskiego przez Europejski Urząd Patentowy nie skutkuje po stronie krajowych Urzędów Patentowych związaniem taką decyzją ani też dokonaną przez ten organ oceną zgłoszonego rozwiązania.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.