Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2709/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

T. K. (dalej "Skarżący lub "Strona") w 1998 r. nabył 2.014 sztuk akcji zwykłych imiennych P. S.A. o wartości emisyjnej 2,50 zł każda, w drodze publicznej subskrypcji skierowanej wyłącznie do pracowników i osób wchodzących w skład spółek Grupy Kapitałowej P. S.A. Przedmiotowe akcje zostały przez Skarżącego zbyte w 2004 r., a dochód uzyskany z tego tytułu, w kwocie 14.601,50 zł, wykazany w zeznaniu podatkowym PIT-38. Od powyższego dochodu Skarżący wpłacił w dniu [...] maja 2005 r. należny podatek dochodowy w wysokości 2.774,40 zł.

Następnie, wnioskiem z dnia [...] grudnia 2010 r. Skarżący wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. w kwocie 2.774,40 zł, uzasadniając żądanie wadliwą interpretacją prawa przez urząd skarbowy w zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego. Do wniosku została dołączona korekta zeznania PIT-38 za 2004r. wraz z wyjaśnieniem. W korekcie wykazano zerowe kwoty dochodu i należnego podatku, a w wyjaśnieniu wskazał, iż do Trybunału Konstytucyjnego został złożony wniosek o interpretację poprawności orzeczeń Urzędów Państwowych oraz "co do zgodności i jednakowo sprawiedliwego orzecznictwa dla wszystkich Obywateli RP".

Naczelnik Urzędu Skarbowego W., decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. od dochodu z tytułu kapitałów pieniężnych. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, iż nabycie przez Stronę akcji P. S.A. nie miało charakteru publicznej oferty, głównie z tego względu, iż oferta skierowana została do ściśle określonych nabywców, w związku z czym nie zostały spełnione warunki do zwolnienia dochodu ze sprzedaży akcji na podstawie art. 52 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym w roku podatkowym 2004 (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.) – dalej "updof". W konsekwencji organ podatkowy pierwszej instancji nie znalazł podstaw do zastosowania w przedmiotowej sprawie przepisu art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 202, poz. 1956) – dalej "ustawa o zmianie updof", i uznał uzyskany przez Stronę dochód ze zbycia akcji za podlegający opodatkowaniu na podstawie art. 30b ust. 1 updof.

Kwestionując ustalenia zawarte w powyższej decyzji, Strona złożyła w ustawowym terminie odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w W., zarzucając Naczelnikowi Urzędu Skarbowego nie wzięcie pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. akt II FSK 601/08, wydanego w wyniku skargi kasacyjnej na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3884/06, w którym sąd podzielił stanowisko podatnika i uznał za pozbawione podstaw prawnych stanowisko organów skarbowych. Uznając, iż decyzja organu pierwszej instancji jest niezgodna z obowiązującym prawem, Strona stwierdziła, że podatek od dochodu ze zbycia akcji został zapłacony przez nią nienależnie.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu powołał się na treść art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 6, art. 30b ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 45 ust. 4 pkt 2, art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie updof. Wyjaśnił, że zgodnie art. 52 pkt 1 lit. b) updof, zwalnia się od podatku dochodowego w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2003 r. m. in. dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, które są dopuszczone do publicznego obrotu papierami wartościowymi, nabytych na podstawie publicznej oferty lub na giełdzie papierów wartościowych, albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym, albo na podstawie zezwolenia udzielonego w trybie art. 92 lub 93 przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi., pod warunkiem, ze papiery te zostały nabyte przed 1 stycznia 2004 r. W świetle powyższego przepisu, aby dochód uzyskany ze sprzedaży akcji był zwolniony od podatku, zbywane akcje muszą być: dopuszczone do obrotu publicznego i nabyte na podstawie oferty publicznej, bądź; dopuszczone do obrotu publicznego i nabyte na giełdzie papierów wartościowych, bądź; opuszczone do obrotu publicznego i nabyte w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym. Niespełnienie któregokolwiek z powyższych warunków wyklucza możliwość objęcia zwolnieniem dochodu uzyskanego ze sprzedaży akcji. W zakresie publicznego obrotu w sprawie niniejszej ma zastosowanie definicja zawarta w przepisie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi. Zgodnie z tym przepisem publicznym obrotem papierami wartościowymi jest proponowanie nabycia lub nabywanie emitowanych w serii papierów wartościowych przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli propozycja skierowana jest do więcej niż 300 osób albo do nieoznaczonego adresata. Przepis ten nie zawiera jednak definicji "publicznej oferty". Ponieważ ustawodawca w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych również nie zawarł definicji "publicznej oferty", celem wyjaśnienia znaczenia tego terminu należy, w pierwszej kolejności, odnieść się do wykładni językowej. Oczywiście musi być brana pod uwagę także wykładnia systemowa i celowościowa, z zastrzeżeniem, że te ostatnie mogą służyć interpretacji prawa podatkowego jedynie w granicach zakreślonych przez wykładnię językową, tzn. w granicach możliwego sensu słów.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej kierując się tymi zasadami należy określić, czy nabycie akcji w ofercie skierowanej do pracowników i osób wchodzących w skład władz Spółek należących do Grupy Kapitałowej P. S.A. nastąpiło na podstawie publicznej oferty. Według definicji zawartej w Słowniku Języka Polskiego (pod redakcją M. Szymczaka Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa 1996. tom II L-P str. 1022) "publiczny" oznacza dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich. Mówiąc o publicznym charakterze oferty należy mieć zatem na względzie powszechny dostęp do akcji przez ogół społeczeństwa bez względu na ilość osób, do których jest skierowana oferta. Jeśli oferta nie jest skierowana do ogółu społeczeństwa, a do konkretnie oznaczonych adresatów, nawet jeśli ich ilość przewyższa 300 osób, to nie sposób mówić o ofercie publicznej w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi. Oferta P. S.A. zakreślała ściśle skonkretyzowany krąg osób, które mogły nabyć akcje, tj. wyłącznie pracowników i osoby fizyczne wchodzące w skład władz Spółek należących do Grupy Kapitałowej P. S.A.

W świetle powyższego Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że pracownicy Spółki P. S.A. nabyli akcje na podstawie oferty, ale oferta ta nie miała charakteru publicznego, bowiem stosowna propozycja dotycząca nabycia akcji została skierowana do ściśle określonego adresata. Ponieważ forma nabycia przez Stronę akcji P. S.A. nie spełnia wszystkich wymogów zawartych w art. 52 pkt 1 lit. b) updof, uzyskany przez nią w 2004 r. dochód ze zbycia tych akcji nie podlega regulacji zawartej w art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie updof. Z uwagi na to, że uzyskany przez Stronę dochód ze zbycia akcji P. S.A. nie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. zauważył, że powoływanie się przez Stronę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 601/08 jest bezzasadne, ponieważ orzeczenia sądów wydawane są w indywidualnej sprawie i wiążą strony postępowania jedynie w tej konkretnej sprawie. Treść uzasadnienia powyższego wyroku NSA z dnia 11 czerwca 2008 r. potwierdza zajęte przez organy podatkowe stanowisko dotyczące wykładni art. 52 pkt 1 lit. b) updof, a w szczególności zawartego w tym przepisie pojęcia "publicznej oferty". Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w powołanym wyroku, iż brak legalnej definicji pojęcia "publiczna oferta" w ustawie podatkowej oraz w innych aktach normatywnych w pełni uzasadnia posłużenie się przy ustalaniu jego znaczenia dyrektywami wykładni językowej. Dyrektywy te uzasadniają zaś stwierdzenie, że publiczny charakter oferty ma miejsce wtedy, gdy oferta adresowana jest do wszystkich, a nie tylko do ograniczonego kręgu osób, jak w sprawie niniejszej, wyłącznie do pracowników i osób fizycznych wchodzących w skład spółek należących do Grupy Kapitałowej P. S.A. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, iż dokonana w tym wyroku ocena prawna jest wiążąca dla organów podatkowych. Do istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można też wprost odnieść postanowień uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2006 r.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2011 r. Zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Strona w uzasadnieniu wskazała, że z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.) – dalej "Op", oraz z uchybieniem wynikających z konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawa organ wydający zaskarżoną decyzję działając z naruszeniem podstawowych konstytucyjnych zasad Państwa prawa i przepisów kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy wadliwą decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. odmawiającą ustalenia i zwrotu nadpłaty w wysokości 2.7740,00 zł w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004 r. W ocenie Skarżącego kwota dochodu w wysokości 14.601,50 zł uzyskana ze sprzedaży w 2004 r. akcji Spółki P. S.A. zgodnie z obowiązującymi w 2004 r. przepisami nie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym d osób fizycznych a tym samym organ podatkowy obowiązany był do podjęcia czynności niezbędnych dla ustalenia nadpłaty oraz zwrotu kwoty wpłaconej przez skarżącego kwoty 2.774,40 zł.

Strona zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 52 pkt. 1 lit.b) updof w związku z art. 19 ustawy o zmianie updof poprzez błędne przyjęcie, że zbycie w 2004 r. akcji zwykłych imiennych serii "J" spółki P. S.A., dopuszczonych do obrotu publicznego i nabytych przez Skarżącego przed dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie oferty publicznej nie podlega zwolnieniu na zasadach określonych w art. 52 pkt. 1 lit. b) updof w związku z art. 19 ustawy o zmianie updof.

W ocenie Strony stanowisko organów podatkowych zostało oparte na błędnej, bezpodstawnie rozszerzającej i nielogicznej interpretacji jednoznacznego przepisu art. 52 pkt 1 lit. b) updof w związku z art. 19 ustawy o zmianie updof i zmierza wprost do pozbawienia podatnika przysługującego mu z mocy prawa zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych. Istotne jest również, że warszawskie urzędy skarbowe oraz liczne urzędy skarbowe w Polsce wydały w identycznych sprawach (dotyczących innych osób zbywających akcje serii "J" Spółki P. S.A.) postanowienia, w których jednoznacznie stwierdzono, że w stanie faktycznym dotyczącym emisji akcji nabywanych przez pracowników w 1998 r. należało uznać "że akcje te były nabyte w publicznej ofercie i były dopuszczone do publicznego obrotu papierami wartościowymi a tym samym dochód z ich zbycia w 2004 r. korzystał ze zwolnienia określonego w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych".

Skarżący podniósł, że art. 52 pkt 1 lit. b) updof wymienia dwa warunki, od spełnienia których uzależnia prawo do zwolnienia od podatku tj., zbywane akcje muszą być:

1. dopuszczone do obrotu publicznego.

2. nabyte na podstawie oferty publicznej

- dodatkowym warunkiem zwolnienia od podatku jest nabycie akcji przed 1 stycznia 2004 r.,

Skarżący wskazał nadto, że art. 52 updof w swojej treści powołuje w zakresie stosowania tego przepisu, ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi., zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi publicznym obrotem papierami wartościowymi jest proponowanie nabycia lub nabywanie emitowanych w serii papierów wartościowych przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli propozycja skierowana jest do więcej niż 300 osób albo do nieoznaczonego adresata,

- dnia [...] listopada 1997 r. decyzją nr [...] Komisja Papierów Wartościowych wyraziła zgodę na wprowadzenie do publicznego obrotu akcji zwykłych imiennych serii "J" spółki P. S.A. o wartości nominalnej 1 zł każda oraz określiła warunki tego wprowadzenia,

- dopiero po ogłoszeniu publicznej subskrypcji przez Centralny Dom Maklerski Grupy [...] S.A. w okresie od stycznia do marca 1998 r. dokonał Skarżący w kolejnych terminach zapisów na akcje spółki, P. S.A.,

- w CDM Grupy [...] S.A. otrzymał formularze zapisu stanowiące zapis na akcje zwykłe imienne spółki P. S.A. stwierdzające, że "Akcje przeznaczone do objęcia oferowane są w drodze publicznej subskrypcji na warunkach określonych w prospekcie emisyjnym i niniejszym formularzu",

- wszystkie subskrybowane i przydzielone mu akcje zostały przeze mnie nabyte w 1998 roku wyłącznie na podstawie oferty publicznej CDM Grupy [...] S.A. i w drodze publicznej subskrypcji.

Zdaniem Skarżącego okoliczności powyższe wskazują jednoznacznie, że nabyte w 1998 r. akcje spełniały wszystkie czyli dwa, warunki określone w art. 52 pkt 1 lit. b updof i podlegają regulacji zawartej w art. 19 ustawy o zmianie updof. Intencją i sposobem działania organów skarbowych nie powinno być celowe wprowadzanie w błąd podatnika i podważanie zaufania obywatela do instytucji państwowych. Przepisy prawa podatkowego powinny być formułowane i stosowane w sposób jasny i zrozumiały zarówno dla organów skarbowych jak i dla przeciętnego obywatela, prawo nie może działać wstecz i nie może być dowolnie interpretowane i naciągane przez organy skarbowe na niekorzyść podatnika.

Skarżący wskazał dodatkowo, że:

1. Uchwałą Rady Nadzorczej Spółki P. S.A. z dnia [...] października 1996 r. pozytywnie zaopiniowano "P.

2. Decyzję o uruchomieniu publicznej emisji akcji serii "J" P. S.A. podejmował podmiot dominujący wobec Emitenta tj. Skarb Państwa w osobie Ministra Skarbu Państwa (patrz prospekt emisyjny str. 3).

3. Wszystkie ogłoszenia w sprawie emisji akcji serii "J" Spółki P. S.A. publikowane były w dwóch dziennikach ogólnopolskich "Rzeczpospolita" i "Gazeta Giełdy Parkiet" (patrz prospekt emisyjny pkt 10 str.5 ).

4. Podmiotem oferującym akcje serii "J" Spółki P. S.A. w publicznym obrocie był CDM [...] S.A. zgodnie z oświadczeniem opublikowanym na str. 15 prospektu emisyjnego.

5. Spółka P. S.A. uzyskała przed 1 stycznia 2004 r. status spółki publicznej w rozumieniu przepisów polskiego prawa obowiązującego emitentów papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu publicznego i jako spółka publiczna sporządzała raporty okresowe i roczne przekazywane do Komisji Papierów Wartościowych i Giełd, Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. oraz Polskiej Agencji Prasowej oraz podlegała obowiązkom informacyjnym określonym dla emitentów papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu publicznego.

6. Wyniki finansowe Spółki P. S.A. publikowane były w ogólnopolskiej prasie jako "Wyniki finansowe spółek publicznych" np. w gazecie "Prawo i Gospodarka".

W ocenie Skarżącego okoliczności powyższe wskazują, że nabywając w 1998 r. przedmiotowe akcje P. S.A. miał on pewność, że zgodnie z przepisami obowiązującymi prawa nabywam akcje dopuszczone do obrotu publicznego i oferowane przez CDM [...] S.A. w ofercie publicznej a tym samym korzystać będzie z określonych w ustawie preferencji i zwolnień podatkowych. Istotne jest przy tym, że każda publiczna emisja akcji oferowana o obrocie publicznym, wedle mojej wiedzy podlega jakimś ograniczeniom. Emisje z reguły dzielone są na transze skierowane do różnego rodzaju nabywców: indywidualnych lub instytucjonalnych, osób prawnych lub osób fizycznych etc. w poszczególnych ofertach publicznych emisji ograniczeniu zwykle podlega także ilość możliwych do nabycia akcji poprzez tzw. redukcje i przydziały oferowane do objęcia poszczególnym rodzajom inwestorów.

W związku z powyższym Skarżący stwierdził, że:

1) przepis art. 52 pkt 1 lit. "b" updof w zakresie, w jakim pomija element normy określający, że użyte w tej normie pojęcie "oferty publicznej" dotyczy i ma zastosowanie do każdego nabycia akcji dopuszczonych do obrotu publicznego zgodnie z przepisami ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, w tym także do nabycia akcji dokonywanego w ramach transzy skierowanej do ograniczonego kręgu podmiotów uprawnionych do nabycia zgodnie z warunkami emisji akcji dopuszczonych do obrotu publicznego, oraz;

2) przepis art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie updof w zakresie w jakim pomija element normy, określający iż zwolnienie od podatku przewidziane w tym przepisie przysługuje również osobom, które przed dniem 1 stycznia 2004 r. nabyły akcje dopuszczone do publicznego obrotu zgodnie z przepisami ustawy Prawo o obrocie publicznym papierami wartościowymi w transzy, której adresatami był ograniczony krąg podmiotów obejmujący grupę ponad 300 osób, w szczególności pracowników spółki i innych osób które zgodnie z prospektem emisyjnym uprawnione zostały do nabycia akcji dopuszczonych do publicznego obrotu są niezgodne z preambułą oraz z art. 2 w związku z art. 84 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz są niezgodne z art. 32, art. 45 i art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżący jednocześnie na poparcie swojego stanowiska powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3884/06, postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. znak [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. znak [...] z dnia [...] maja 2005 r., postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. znak [...] z dnia [...] maja 2005 r., postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. znak [...] z dnia [...] marca 2005 r.

W ocenie Skarżącego w wyniku bezprawnego działania organów podatkowych doszło też do naruszenia:

a) przepisów art. 120 Op nakazujących organom podatkowych działanie na podstawie przepisów prawa, w tym także w sposób wynikający z prawomocnych rozstrzygnięć sądów administracyjnych,

b) przepisów art. 121 Op nakazujących prowadzenie postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych,

c) przepisów art. 122 Op nakazujących podjęcie wszelkich działań niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym,

d) przepisów art. 124 Op nakazujących wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi organy podatkowe kierują się przy załatwianiu sprawy,

e) przepisów art. 125 Op nakazujących organom podatkowym zapewnienie wnikliwego i szybkiego działania i rozpatrywania spraw.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiot sporu pomiędzy stronami sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy dochód uzyskany przez Skarżącego w 2004 r. ze sprzedaży akcji spółki P. S.A., nabytych w "transzy pracowniczej" w 1998 r., podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Przystępując do rozważań w tym zakresie należy przede wszystkim mieć na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 listopada 2006 r. (II FPS 2/06; ONSAiWSA 2007/1/4) rozstrzygnął, że do uzyskanego w 2004 r. dochodu z odpłatnego zbycia akcji, o których mowa w art. 52 pkt 1 lit. b) updof, w celu ich umorzenia, nie stosuje się przepisów tej ustawy, na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy zmieniającej, pod warunkiem, że są to akcje nabyte przed dniem 1 stycznia 2004 r.

Oznacza to, że jeżeli sprzedaż w 2004 r. akcji przez Skarżącego spełniała przesłanki określone w art. 19 ustawy zmieniającej, to do opodatkowania dochodu uzyskanego z tego tytułu nie miały zastosowania przepisy updof. Dla zaistnienia tych przesłanek wystarczające jest stwierdzenie, iż doszło do zbycia papierów wartościowych, że były to papiery, o których mowa w art. 52 updof w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2004 r., tj. papiery wartościowe, które są dopuszczone do publicznego obrotu papierami wartościowymi, nabyte na podstawie publicznej oferty lub na giełdzie papierów wartościowych, albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym, albo na podstawie zezwolenia udzielonego w trybie art. 92 lub 93 Prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi, a także że papiery te zostały nabyte przed dniem 1 stycznia 2004 r.

Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej stanowi kontynuację, w zmienionej formule, zwolnienia podatkowego o charakterze okresowym, przewidzianego w art. 52 pkt 1 lit. b) updof.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest fakt, że Skarżący nabył przedmiotowe akcje przed dniem 1 stycznia 2004 r. Poza sporem pozostaje również okoliczność, że sprzedane przez Skarżącego akcje spełniały warunek dopuszczenia do obrotu publicznego, o czym świadczy decyzja Komisji Papierów Wartościowych z dnia [...] listopada 1997 r. Sporne natomiast jest to czy nabycie tych akcji nastąpiło na podstawie publicznej oferty.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. na to pytanie należy udzielić odpowiedzi przeczącej.

Formułując taki pogląd organ odwoławczy stwierdził, że skoro ani przepisy updof, ani też Prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi nie definiują pojęcia "oferty publicznej", należy w tym względzie posłużyć się definicją zawartą w Słowniku języka polskiego. W Słowniku tym pojęcie "publiczny" zdefiniowano jako: dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich. Tymczasem oferta P. S.A. skierowana była do skonkretyzowanej grupy osób, tj. do pracowników i osób fizycznych wchodzących w skład władz spółek należących do Grupy Kapitałowej P. S.A. W konsekwencji, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W., Skarżący nabył akcje na podstawie oferty, która nie miała charakteru publicznego i jako taka nie spełniała wymogów wskazanych w art. 52 pkt 1 lit. b) updof. Tym samym uzyskane przez niego w 2004 r. dochody ze zbycia akcji nie zostały objęte zakresem regulacji art. 19 ustawy zmieniającej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaprezentowany wyżej pogląd w pełni podziela.

Uzasadniając powyższe należy w pierwszej kolejności zauważyć, iż rację mają organy podatkowe wskazując, że ani przepisy updof, ani też Prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi nie podają definicji pojęcia "oferta publiczna".

Co prawda ostatnia z wymienionych ustaw definiuje w art. 4 pkt 8 "pierwszą ofertę publiczną", określając ją jako proponowanie po raz pierwszy przez wprowadzającego lub subemitenta usługowego, w sposób określony w art. 2, nabycia emitowanych w serii papierów wartościowych, niemniej definicję tę jako nieprzydatną należy odrzucić.

Pojęcia oferty publicznej nie da się także wywieść z treści art. 2 ust. 1 Prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi, który formułuje wprost definicję publicznego obrotu papierami wartościowymi, stanowiąc, że jest nim proponowanie nabycia lub nabywanie emitowanych w serii papierów wartościowych, przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli propozycja skierowana jest do więcej niż 300 osób albo do nie oznaczonego adresata.

Definicja ta nie może mieć w sprawie zastosowania z tej to przyczyny, że niedopuszczalne jest, zdaniem Sądu, zdefiniowanie jednego pojęcia poprzez posiłkowanie się definicją utworzoną na potrzeby innego - odmiennego.

Poza tym za dowolny należałoby uznać zabieg polegający na zrekonstruowaniu definicji oferty publicznej w oparciu o wybrane fragmenty cytowanego wyżej przepisu.

Podkreślić zatem jeszcze raz należy, że definicje zawarte w Prawie o publicznym obrocie papierami wartościowymi dotyczą konsekwentnie obrotu publicznego i pierwszej oferty publicznej.

W tej sytuacji znaczenie pojęcia "oferta publiczna" należy ustalić w oparciu o pojęcie "oferty" wynikające z art. 66 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.) oraz w oparciu o dyrektywy wykładni językowej. Ofertą w rozumieniu tego ostatniego przepisu jest stanowcza propozycja zawarcia umowy skierowana do drugiej strony.

Przyjmując natomiast za Słownikiem języka polskiego (pod red. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, tom 2, str. 1022) pod pojęciem "publiczny" należy rozumieć tyle, co: dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich.

Arbitralnie określony krąg adresatów nie może być zatem utożsamiany z powszechną, niczym nielimitowaną dostępnością do propozycji oferenta.

Pogląd taki prezentowany był już w orzecznictwie sądów administracyjnych.

W tym miejscu tytułem przykładu przywołać można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2008 roku ( sygn. akt II FSK 1172/07), zgodnie z którym "jeżeli w unormowaniu odczytanym z przepisów art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw i art. 52 pkt 1 lit. b ustawy z 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca stanowi o nabyciu papierów wartościowych "na podstawie oferty publicznej", to wykorzystuje niewątpliwie podstawowe i zasadnicze znaczenie pojęcia: "publiczny"- jako dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich i wiąże z realizacją bądź brakiem tej cechy oferty określone skutki prawne".

Podzielić należy również stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2005 roku (sygn. akt. FSK 2626/04), w którym wskazano, że trudno obronić pogląd, iż oferta skierowana do skonkretyzowanej grupy osób (większej wszakże niż 300 osób) nabiera - tylko ze względu na to - charakteru zasadniczo odmiennego. Pojęcie "publiczny" rozumieć należy jako: dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich. Arbitralnie określony krąg adresatów nie może być utożsamiony z powszechną, niczym nie limitowaną dostępnością do propozycji oferenta. Przyjąć należy także, że publiczny charakter oferty oznacza powszechny dostęp do akcji bez względu na liczbę osób, do których jest ona skierowana.

W wyroku z dnia 19 maja 2004 r. (III SA 3295/02, LEX nr 147108) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wziął pod uwagę, iż emitowane akcje imienne oferowane były skonkretyzowanej grupie osób i stwierdził, że kluczowe w tym kontekście staje się ustalenie znaczenia pojęcia "publiczny". W ocenie Sądu zastosowanie definicji tego pojęcia zawartej w Słowniku Języka Polskiego (pod red. M. Szymczaka), w którym pojęcie "publiczny" zdefiniowano jako: dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich, wyklucza możliwość uznania, iż nabycie akcji, o których mowa wyżej nastąpiło w drodze "oferty publicznej" (por. też wyrok NSA z dnia 27 maja 2003 r., SA/Bk 1403/02, PP 2003, nr 12, str. 54; wyroki NSA z dnia 2 grudnia 2005 r., FSK 2626 i 2627/04, LEX nr 189767 i 187559).

Dodatkowo należy zaznaczyć, że dopuszczenie akcji do publicznego obrotu, czy też brak sprzeciwu Komisji Papierów Wartościowych i Giełd wobec wprowadzenia akcji do obrotu publicznego - nie mogą przesądzać o spełnieniu drugiej z przesłanek art. 52 pkt 1 lit. b) updof.

Reasumując stwierdzić należy, że zwolnienie przedmiotowe, o którym stanowi art. 19 ustawy zmieniającej, w ustalonym stanie faktycznym nie ma zastosowania. Co prawda Skarżący nabył akcje przed dniem 1 stycznia 2004 r., niemniej nabycie to nie nastąpiło na podstawie publicznej oferty. Nie zostały tym samym spełnione przesłanki do objęcia sprzedaży tych akcji zakresem regulacji art. 19 ustawy zmieniającej.

Odnosząc się natomiast do cytowanego w skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3884/06, który prezentuje stanowisko odmienne od przyjętego przez Sąd w niniejszej sprawie, to wskazać należy, iż rozbieżność w orzecznictwie sądowym w demokratycznym państwie prawa jest zjawiskiem normalnym, a wynikającym choćby z zasady niezawisłości sędziowskiej określonej w art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Jej ...aspekt pozytywny oznacza, że sędzia podejmuje rozstrzygnięcia w sposób niezawisły, działając w oparciu o prawo i zgodnie ze swoim sumieniem i wewnętrznym przekonaniem... – Wiesław Skrzydło Komentarz do art. 178 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Zakamycze 2002 r. Niemniej należy zauważyć, że stanowiska zawartego w powyższym wyroku nie podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. akt II FSK 601/08, wydanego na skutek wniesionej skargi kasacyjnej stwierdził, że "... przede wszystkim nie podziela tezy, iż z definicji publicznego obrotu papierami wartościowymi zawartej w art. 2 Prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi można wywieść definicję "publicznej oferty" w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis art. 2 ust. 1 zawiera wyłącznie definicję publicznego obrotu, którym jest proponowanie nabycia lub nabywanie emitowanych w serii papierów wartościowych przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli propozycja skierowana jest do więcej niż 300 osób albo do nieoznaczonego adresata. Co innego więc znaczy, w rozumieniu art. 52 ust. 1 lit. b) u.p.d.o.f. , zwrot normatywny "dopuszczenie do publicznego obrotu", a co innego "na podstawie publicznej oferty". Dopuszczenie do publicznego obrotu papierami wartościowymi przedmiotowych akcji nie uprawnia do zajęcia stanowiska, że akcje skarżącego zostały nabyte w drodze oferty publicznej.

Brak legalnej definicji pojęcia "publiczna oferta" w ustawie podatkowej oraz w innych aktach normatywnych w pełni uzasadnia posłużenie się przy ustalaniu jego znaczenia dyrektywami wykładni językowej. Dyrektywy te uzasadniają zaś stwierdzenie, że publiczny charakter oferty ma miejsce wtedy, gdy oferta adresowana jest do wszystkich, a nie tylko do ograniczonego kręgu osób, jak w sprawie niniejszej wyłącznie do pracowników i osób fizycznych wchodzących w skład władz spółek ..."

W cytowanym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, iż ... "omawiana kwestia była już wielokrotnie rozstrzygana przez Naczelny Sąd Administracyjny. We wszystkich wydawanych w tych sprawach orzeczeniach przyjęto, że skierowanie oferty tylko do określonej grupy osób, wyklucza przyjęcie, że oferta ma charakter publiczny ( por. wyroki NSA z: 27 kwietnia 2006 r., II FSK 697/05, LEX nr 231305; 13 listopada 2007 r., II FSK 1286/06, niepubl., czy wyrok WSA w Warszawie z 19 maja 2004 r. III 3293/02, LEX nr 14108). Istotne jest również to, że jakkolwiek w nieco innym stanie faktycznym i prawnym, dotychczasowa linia orzecznicza co do istoty zagadnienia znalazła potwierdzenie w wyroku siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2008 r.( II FPS 6/07, dotychczas niepubl.)".

Mając na uwadze, co wyżej wskazano, zarówno praktyka organów podatkowych jak i orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawach podobnych jak sprawa Skarżącego są zasadniczo jednolite, nie można uznać za zasadne zarzutów skargi dotyczących naruszenia, rzekomo odmienną od zastosowanej w innych sprawach wykładnią art. 52 pkt 1 lit. b) updof oraz art. 19 ust. 1 ustawy zmieniającej, norm Konstytucji RP dotyczących zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP), zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), zasady ochrony praw (art. 64 Konstytucji RP), zasady ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określania podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków w drodze ustawy (art. 84 i 217 Konstytucji RP).

Natomiast w związku z tym, iż podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania mają związek z kwestionowaną przez Skarżącego poprawnością dokonanej przez organy podatkowe wykładni przepisów prawa materialnego, którą Sąd w niniejszym składzie w pełni akceptuje, to i te zarzuty nie zostały przez Sąd uznane za zasadne.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.