Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1516/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-12-18 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "P." Sp. z o.o. z siedzibą w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 sierpnia 2009r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2003r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 3 grudnia 2009r. Spółka z o.o. "P." z siedzibą w K., złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie w całości od opłat i wydatków sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 sierpnia 2009r. wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług.

Spółka "P." domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na zły stan finansowy, brak wystarczających środków finansowych koniecznych do uiszczenia należnych opłat sądowych . Wskazuje, iż obowiązek ponoszenia opłat w tym postępowaniu zbiegł się z szeregiem innych postępowań założonych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie, co tym bardziej uniemożliwia Spółce uiszczenie wpisu w przedmiotowej sprawie. Wnioskodawca wskazuje, iż kapitał zakładowy oraz bieżące dochody nie pozwalają na zaspokojenie wszystkich zobowiązań. Ponadto sytuacja finansowa Spółki jest zła, rok 2007 przyniósł stratę w wysokości 447 951,88 zł, rok 2008 przyniósł zysk równy 3 721,10 zł, natomiast w I półroczu 2009 roku strona znów poniosła stratę w wysokości 410 526,83 zł, a przy tym blisko trzykrotnie spadły przychody Spółki. Ponadto wnioskodawca dodaje, iż środki trwałe Spółki zostały zajęte w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Podkreślono również, iż żadna instytucja finansowa nie przyjmie takich środków trwałych, jako zabezpieczenie ewentualnego kredytu czy tez pożyczki. W celu udokumentowania swych twierdzeń wnioskodawca przedłożył szereg dokumentów obrazujących sytuację finansową Spółki w 2007, 2008 i 2009 roku.

Zdaniem orzekającego , wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawca –Spółka z o.o. "P." w K. prowadzi działalność w zakresie sprzedaży hurtowej gazu propan – butan.

Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 50 000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy określono na kwotę 1 123 764,34 zł. Wykazano również, iż w ostatnim roku obrotowym tj. 2008 spółka osiągnęła zysk w wysokości 3 721,10 zł. Spółka posiada dwa rachunku bankowe, na których kolejno zgromadzone są następujące środki finansowe : [...]Bank 2,73 zł oraz [...]Bank SA 344,82 zł.

Przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy może nastąpić, jeśli wykaże on, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania ( art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób fizycznych czy prawnych, toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych.

W ocenie orzekającego, strona wnosząca nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie posiada środków finansowych na pokrycie wymaganych obecnie i ew. przyszłych kosztów sądowych.

Spółka z o.o. "P." w K. nadal prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą. Spółka funkcjonuje w obrocie, nie została postawiona w stan likwidacji ani upadłości. Z przedłożonych dokumentów wynika, iż strona w ubiegłym roku osiągnęła przychód w wysokości 17 542 639,45 zł przy kosztach uzyskania tegoż przychodu równych 17 538 918,35 zł, co dało zysk w wysokości 3 721,10 zł. Na podstawie przedłożonych dokumentów można zauważyć, iż kondycja finansowa Spółki uległa poprawie w stosunku do 2007 roku, który zamknęła stratą w kwocie 447 951,88 zł. W I półroczu 2009 przychody netto ze sprzedaży produktów i towarów wyniosły natomiast 2 507 442,60 zł. Oznacza to, iż Spółka prowadząc działalność gospodarczą obraca na bieżąco środkami finansowymi znacznie przekraczającymi wysokość kosztów postępowania sądowego. Posiada zatem możliwość zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych. Skoro skarżąca Spółka jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą, istnieje domniemanie faktyczne, że działalność ta nadal jest opłacalna. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności lub upadłość przedsiębiorcy, gdyż celem działalności gospodarczej jest generowanie zysku. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody , a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe, a jeśli faktycznie jej nie prowadzi , lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów. Sam fakt wykazania przez stronę straty nie oznacza jednoznacznie , iż nie posiada ona środków do pokrycia sądowych należności. Wykazana przez wnioskodawcę strata za ostatnie półrocze zł nie oznacza bowiem, i nie jest wystarczającą podstawą do uznania, iż nastąpił ciągły brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Analiza dokumentów przedłożonych przez Spółkę wskazuje – jak wskazano powyżej – iż obraca ona na bieżąco tak znacznymi środkami finansowymi, iż będzie w stanie wygospodarować kwotę należnego wpisu sądowego bez utraty ryzyka płynności finansowej.

Ponadto wnioskodawczyni posiada znacznej wartości środki trwałe o wartości – jak podano – 1 123 764,34 zł. Strona wykazuje także kapitał zakładowy ( 50 000,00 zł ). Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych ( m.in. post. NSA z 12.01.2005 sygn akt FZ 415/04, z dnia 8.11.2004r. sygn akt FZ 465/04, z dnia 15.04.2004r. sygn akt FZ 9/04 ). Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19.11.2004r. sygn akt FZ 463/04 ( niepubl. ) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten pozostaje aktualny również w niniejszej sprawie. Natomiast zajęcia komornicze dokonane na majątku skarżącej Spółki nie pozbawiają jej prawa własności, a jedynie czasowo ograniczają możliwość rozporządzenia majątkiem.

Jak wskazano, wnioskodawca na bieżąco prowadzący działalność winien zatem poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów nie tylko bieżącej działalności ale również i prowadzonego postępowania sądowego. Skoro bowiem dostępność do sądu wymaga posiadania środków finansowych ( art. 199 cyt. ustawy nakłada na strony obowiązek ponoszenia kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie - co jest regułą ), posiadanie przez wnioskodawcę tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, iż w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące te działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu. Planowanie zaś wydatków bez uwzględnienia tej zasady jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, a strona która preferencyjnie traktuje inne zobowiązania, wyzbywając się tym samym środków na poniesienie kosztów sądowych, nie może skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami.

Jak wskazano – posiadany majątek oraz aktualne obroty wskazują, iż wnioskodawca - pomimo straty za I półrocze 2009 roku – dysponuje na bieżąco środkami finansowymi, i realnie posiada je w wysokości znacznie przewyższającej wysokość wymaganych należności sądowych. W tym miejscu również trzeba podnieść, iż wyłożenie kosztów przez Spółkę "P." może okazać się tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi , zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Podsumowując należy stwierdzić, iż dokonana analiza sytuacji finansowej Spółki nie pozwala na stwierdzenie, iż środki , jakimi dysponuje nie pozwalają na poniesienie opłat związanych z jej uczestnictwem w procesie.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).