Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 232/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 1a ust. 3, art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 716
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 520
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1381
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - tekst jednolity.
article: art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z § 2, art. 135, art. 200, art. 205 § 2, art. 206
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2018 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. w restrukturyzacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. nr [...].; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] kwotę [...],- zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy O. decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...] określił [...] sp. z o. o. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. na kwotę [...]zł.

Z uzasadnienia decyzji organu wynika, że za przedmiot opodatkowania przyjęto:

1). budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą o powierzchni [...] m2;

2) grunty zajęte pod działalność gospodarczą o powierzchni [...] m2.

Dane dotyczące przedmiotu opodatkowania wynikają z operatu szacunkowego oraz aktu notarialnego z [...] marca 2010 r., rep. A nr [...]. Operat szacunkowy został sporządzony na potrzeby publicznej licytacji w trybie egzekucji z nieruchomości. Z kolei akt notarialny dotyczył umowy przeniesienia własności nieruchomości na zabezpieczenie. Spółka aktem notarialnym z [...] marca 2010 r. zawarła umowę przeniesienia własności nieruchomości na zabezpieczenie wierzytelności wraz z prawem do zwrotnego przeniesienia tego prawa. W umowie uzgodniono, że dotychczasowy właściciel stał się posiadaczem zależnym. W ocenie Wójta Gminy O. skoro [...] przeniósł własność nieruchomości na rzecz spółki, to jego obowiązek w podatku od nieruchomości wygasł. Obowiązek ten powstał zaś w odniesieniu do podatnika, który stał się właścicielem opodatkowanej nieruchomości.

W odwołaniu z [...] stycznia 2017 r. spółka wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz umorzenie postępowania w sprawie. Ewentualnie wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Decyzji Wójta Gminy O. zarzucono:

- błędne ustalenie adresatów obowiązku podatkowego, co skutkowało złym oznaczeniem stron postępowania;

- błędne ustalenie stanu faktycznego, poprzez zasadniczo brak przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśnienia faktów, co skutkowało wadliwym oznaczeniem stron oraz stawek podatku, a także błędnym uznaniem istnienia ukończonego budynku jako podstawy powstania obowiązku podatkowego, jak też bezpodstawne przyjęcie jego metrażu stanowiącego podstawę wyliczenia podatku;

- wydanie podwójnych decyzji co do tych samych nieruchomości;

- brak wskazania w zaskarżonej decyzji jakich nieruchomości dotyczy;

- naruszenie przepisów prawa, w szczególności art. 3 i art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 716 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.o.l.").

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ za bezpodstawny uznał zarzut błędnego ustalenia adresatów obowiązku podatkowego. Na podstawie umowy sporządzonej [...] marca 2010 r. w formie aktu notarialnego doszło do przeniesienia prawa własności opodatkowanej nieruchomości na spółkę. Fakt zawarcia umowy jedynie na zabezpieczenie nie ma znaczenia. Z treści pozyskanego operatu szacunkowego jednoznacznie wynika powierzchnia zabudowy budynków, ich powierzchnia użytkowa jak i powierzchnia działek przyjętych do opodatkowania. Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., pod pojęciem gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, należy rozumieć, grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.

Za nieznajdujący uzasadniania uznano zarzut wydania podwójnych decyzji co do tych samych nieruchomości. Organ pierwszej instancji wydał decyzje dokonujące "odpisu podatku" na koncie [...]. W ocenie SKO w P. nie może budzić wątpliwości, że to skarżąca jest właścicielem nieruchomości. Brak wskazania "adresu administracyjnego" opodatkowanych nieruchomości oraz numerów działek przy jednoczesnym odwołaniu się do księgi wieczystej uznano za niemający wpływu na merytoryczną treść rozstrzygnięcia.

W skardze z [...] stycznia 2018 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzji organu pierwszej instancji. Względnie wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz przeprowadzenie dowodu z wydruku z treści elektronicznej księgi wieczystej nr [...] na okoliczność klasyfikacji w ewidencji gruntów i budynków nieruchomości objętych przedmiotem opodatkowania jako grunty rolne i użytki rolne.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

I). naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

a) art. 122 w zw. z art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm. – dalej: "O.p.") poprzez:

- naruszenie zasady prawdy materialnej i dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego, przejawiające się w uznaniu, iż przedmiotowe grunty były zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej przez skarżącą przy czym organ pierwszej i drugiej instancji nie wskazał, na czym ta działalność miałaby polegać, skoro zgodnie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, tj. dowodem z umowy przeniesienia własności nieruchomości na zabezpieczenie wierzytelności wraz z prawem do zwrotnego przeniesienia tego prawa (akt notarialny - repertorium nr A [...]), w okresie objętym postępowaniem, przedmiotowe grunty i budynki pozostały we władaniu [...] wraz z prawem pobierania pożytków z tej nieruchomości, który wykorzystywał je na cele rolnicze;

- niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności wydanie podwójnych decyzji co do tych samych nieruchomości, przy czym decyzje podatkowe dotyczące [...] (użytkownika gruntów na podstawie umowy przewłaszczenia) zostały naliczone zgodnie z podatkiem rolnym, a skarżącego na postawie podatku od nieruchomości przy jednoczesnym niezmiennym przedmiocie opodatkowania i sposobie użytkowania;

II). naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 3 u.p.o.l. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 520 ze zm. – dalej: "P.g.k.") poprzez błędne przyjęcie, iż grunty i budynki objęte postępowaniem organów administracji powinny zostać opodatkowane podatkiem od nieruchomości, jako zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, podczas gdy dla klasyfikacji gruntów na potrzeby podatku od nieruchomości i podatku rolnego decydujące znaczenie ma klasyfikacja w ewidencji gruntów i budynków, a grunty te w ewidencji gruntów i budynków są sklasyfikowane jako użytki rolne i grunty rolne, tym samym, jako niezajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w okresie objętym postępowaniem, powinny być opodatkowane podatkiem rolnym;

b) art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz. U z 2013 r. poz. 1381 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.r.") poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, iż grunty i budynki objęte przedmiotem opodatkowania - co prawda - w chwili obecnej stanowią własność skarżącej, niemniej jednak nie są przez nią wykorzystywane na potrzeby działalności, a w dalszym ciągu są we władaniu [...] na podstawie umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie i wykorzystywane są na cele rolnicze; a zatem nie nastąpiło ich wyłączenie z produkcji rolnej i nie są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w okresie objętym postępowaniem, a zatem powinny być opodatkowane podatkiem rolnym;

III). błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż:

a) brak podania adresu administracyjnego nieruchomości oraz numerów działek nie ma wpływu na merytoryczną treść rozstrzygnięcia,

b) ze szczegółowej treści operatu szacunkowego z [...] maja 2014 r. wynika szczegółowo powierzchnia zabudowy kompleksu budynków, powierzchni użytkowej budynków jak i powierzchni działek przyjętych do opodatkowania.

Odpowiadając na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty (pkt 1); budynki lub ich części (pkt 2); budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (pkt 3). W świetle art. 2 ust. 2 powołanego aktu, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Przytoczony ostatnio przepis należy odczytywać w powiązaniu z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., zaliczającym do nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – między innymi – wszystkie grunty, będące w posiadaniu przedsiębiorcy, a więc także użytki rolne i lasy.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 1 u.p.rol., opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.

Podstawowym kryterium związku z działalnością gospodarczą jest samo posiadanie danej nieruchomości przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 listopada 2014 r., II FSK 3049/12, podkreślił m. in., że jeżeli spółka na mocy umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie stała się właścicielem nieruchomości, a dotychczasowy właściciel nabył jedynie faktyczne władztwo nad tymi nieruchomościami, to znaczy, że nie można uznać go za posiadacza samoistnego, co w konsekwencji uniemożliwia uznanie go za podatnika podatku od nieruchomości.

Wobec tego w przypadku przewłaszczenia na zabezpieczenie podatnikiem jest spółka jako właściciel nieruchomości (tak: wyrok sygn. akt VIII SA/Wa 350/17), podatnikiem jest przyjmujący przewłaszczenie jako nabywca nieruchomości (tak: wyrok sygn. akt I SA/Po 586/17).

W kontekście powyższych rozważań podkreślenia wymaga fakt, że skarżąca jest spółką prawa handlowego prowadzącą działalność gospodarczą, która jest właścicielem przedmiotowego gruntu. Spełniona została zatem przesłanka pozwalająca uznać grunt za grunt związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. W toku powtórnego rozpatrywania sprawy organ podatkowy będzie miał na względzie niniejszą ocenę prawną.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 P.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Na tle przytoczonego przepisu w orzecznictwie przyjmuje się, że dane wynikające z ewidencji - w szczególności w przypadku wymiaru podatku od nieruchomości - mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów (por. uchwała NSA z 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09). Co prawda od zasady tej istnieją wyjątki – wskazane w uchwale NSA z 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13 jednakże okoliczności takie nie miały w niniejszej sprawie miejsca. W sprawie niniejszej należy podkreślić, że dane dotyczące przeznaczenia oraz funkcji gruntów zawarte w ewidencji gruntów i budynków należą do danych bezwzględnie wiążących organy podatkowe.

W orzecznictwie stwierdza się, że organ podatkowy przy wymiarze podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego związany jest zawartymi w ewidencji gruntów i budynków informacjami o klasyfikacji gruntów i danych tych nie może korygować w toku prowadzonego postępowania podatkowego, bez stosownej zmiany zapisów ewidencyjnych w odrębnym trybie. Aby podważyć treść zapisów ujętych w ewidencji, zainteresowany podmiot powinien uruchomić stosowny tryb ich korekty, powołując się na to, że wpis w ewidencji gruntów odbiega od stanu rzeczywistego. Dopóki dane nie zostaną zmienione w ewidencji, organy podatkowe mają obowiązek wyliczenia podatku na ich podstawie i co do zasady nie są władne do kwestionowania, czy też korygowania zapisów ewidencji gruntów i budynków (tak: wyrok NSA z 20 marca 2018 r., II FSK 860/16).

Sąd w tym kontekście zauważa, że w materiale dowodowym sprawy brak jest wyciągu z ewidencji gruntów i budynków. Powyższe świadczy o tym, że organy nie ustaliły klasyfikacji spornych gruntów. Poczynienie ustaleń w tym zakresie jest podstawową czynnością przy określaniu wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że dane dotyczące przedmiotu opodatkowania pozyskał z operatu szacunkowego opodatkowanej nieruchomości sporządzonego na potrzeby postępowania egzekucyjnego oraz z umowy przewłaszczenia nieruchomości (akt notarialny z [...] marca 2010 r. rep. A nr [...]). Tymczasem podstawę wymiaru podatków winny stanowić dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Z dołączonego do skargi wypisu z księgi wieczystej spornej nieruchomości wynika, że należące do skarżącej grunty stanowią użytki rolne zabudowane jak i grunty rolne zabudowane. Wypis z księgi wieczystej nie może zastępować na potrzeby wymiaru podatku wypisu z ewidencji gruntów i budynków. W tym kontekście Sąd uznał za nieprzydatny do wyrokowania wniosek dowodowy spółki zamieszczony w p. 4 petitum skargi. Powyższe pozawala na stwierdzenie, że organy podatkowe zaniechały przeprowadzenia postępowania dowodowego w niezbędnym dla rozstrzygnięcia zakresie. Uchybienia w zakresie postępowania dowodowego potwierdzają zasadność zarzutów naruszenie art. 122, art. 180 § 1 oraz art. 187 § 1 O.p. Oparcie się przy określaniu wysokości zobowiązania podatkowego na danych wynikających z operatu szacunkowego oraz umowy przewłaszczenia z pominięciem danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków stanowi naruszenie art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 3 u.p.o.l. w zw. z art. 21 ust. 1 p.g.k. jak i art. 1 u.p.rol. W sprawie brak jest również dowodów na okoliczność dokonania tzw. "odpisu podatku od nieruchomości na koncie" [...], co dodatkowo świadczy o zasadności zarzutu naruszenia przywołanych przepisów (wskazać przy tym należy, że Ordynacji podatkowej nie jest znane pojęcie "odpisu podatku").

Sąd nie podziela przy tym zarzutów skargi podnoszących, że niepodanie oznaczenia geodezyjnego (adresu administracyjnego) opodatkowanej nieruchomości było naruszeniem prawa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybienie w powyższym zakresie nie miało wpływu na wynik sprawy z uwagi na wskazane w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej jak i drugiej instancji nr księgi wieczystej opodatkowanej nieruchomości na skutek czego jednoznacznie wskazany został przedmiot opodatkowania. Rozpatrując ponownie sprawę organ podatkowy pozyska wypis z ewidencji gruntów i budynków dla spornego gruntu oraz budynku. Przy określaniu wysokości zobowiązania podatkowego organ związany będzie danymi zawartymi w powołanej ewidencji. Dane ewidencyjne dotyczące przeznaczenia gruntu należą bowiem do kategorii danych bezwzględnie wiążących organ podatkowy (tak: wyrok NSA sygn. akt II FSK 1600/17).

Podsumowując rozważania Sąd stwierdza, że trafne okazały się zarzuty naruszenia art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 O.p. jak i art. 2 ust. 2, art. 1a ust. 3 u.p.o.l., art. 21 ust. 1 P.g.k. oraz art. art. 1 u.p.r.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z § 2 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej: "P.p.s.a.") orzeczono jak w p. I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się: wpis od skargi w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie [...]zł. Miarkując wysokość wynagrodzenia pełnomocnika Sąd mając na względzie treść art. 206 P.p.s.a. wziął pod uwagę znany mu z urzędu fakt, że pełnomocnik zastępował skarżącą w analogicznych sprawach charakteryzujących się powtarzalnością rodzajową, zbieżnymi zarzutami oraz argumentacją. W rezultacie Sąd doszedł do wniosku, że sporządzenie skargi i zastępowanie spółki w niniejszej sprawie wymagało od pełnomocnika skarżącej mniejszego niż zwykle nakładu pracy i z tej racji przyznał Ľ wynagrodzenia należnego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).