Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3060/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 141 par. 4, art. 183, art. 174, art. 184, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 155
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 165a
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Sędzia NSA Joanna Zabłocka (spr.) sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Spółki z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 160/15 w sprawie ze skargi M. Spółki z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [..] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 160/15 oddalił skargę m. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [..] grudnia 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.

Sąd I instancji przyjął następujący stan sprawy:

Wnioskiem z dnia 6 czerwca 2014 r. M. Sp. z o.o. (Spółka) zwróciła się do Dyrektora Izby Celnej w P. o przedłużenie na okres kolejnych sześciu lat zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] marca 2009 r.

Po rozpoznaniu wniosku Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [..] lipca 2004 r. (...) odmówił Spółce przedłużenia ww. zezwolenia.

Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Wobec braku podpisu pod odwołaniem, organ wezwał stronę do uzupełnienia braku formalnego odwołania poprzez jego podpisanie. W zakreślonym przez organ terminie, pełnomocnik odwołującej się Spółki nadesłał pismo, w którym poinformował, że nadsyła podpisany egzemplarz odwołania, jednak dołączone do tego pisma odwołanie nie było podpisane. W tej sytuacji Dyrektor Izby Celnej w P. postanowieniem z dnia [..] września 2014 r., nr [...] pozostawił odwołanie Spółki bez rozpatrzenia.

Wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. M. Sp. z o.o. ponownie zwróciła się o przedłużenie zezwolenia udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] marca 2009 r.

Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 165a § 1 i § 2 w zw. z art. 212 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.: dalej O.p.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia udzielonego ww. decyzją z dnia [...] marca 2009 r.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu Organ wskazał, że zgodnie z art. 165 § 1 O.p. postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Gdy żądanie to zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 165a § 1 O.p.). Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami doktryny inne przyczyny z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, mogą dotyczyć m. in. sytuacji gdy w danej sprawie toczy się już postępowanie, sytuacji, gdy w sprawie zapadła już decyzja i to niezależnie czy nieostateczna czy ostateczna.

Organ wyjaśnił, że strona złożyła wniosek o przedłużenie zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych podczas, gdy organ celny w tożsamej przedmiotowo i podmiotowo sprawie już się wypowiedział wydając decyzję z dnia [...] lipca 2014 r. o odmowie przedłużenia zezwolenia z dnia 27 marca 2009 r. Rozstrzygnięcie to miało charakter merytoryczny i z uwagi na pozostawienie wniesionego od niego odwołania bez rozpatrzenia, stało się ostateczne. Zatem żądanie zawarte we wniosku z dnia 24 września 2014 r. zostało już wcześniej rozpatrzone, co organ podatkowy uwzględnił z urzędu. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że będąc związany uprzednio wydaną decyzją ostateczną, zarówno podmiotowo jak i przedmiotowo tożsamą, zobligowany był odmówić wszczęcia postępowania z wniosku z dnia 24 września 2014 r.

M. Sp. z o.o. z/s w K. zaskarżyła powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę wyrokiem z dnia 29 lipca 2015 r. stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Sąd I instancji na wstępie podkreślił, że stosownie do art. 165a § 1 O.p. gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 O.p. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie WSA określona w tym przepisie instytucja odmowy wszczęcia postępowania podatkowego jest tożsamo uregulowana jak instytucja odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na gruncie obu tych regulacji prawnych prezentowane są poglądy, iż inne przyczyny, z powodu których postępowanie nie może być wszczęte mogą dotyczyć: 1) braku w przepisach prawa materialnego podstawy do rozstrzygnięcia o tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego (administracyjnego), 2) sytuacji gdy w danej sprawie toczy się już postępowanie, 3) sytuacji gdy w sprawie zapadła już decyzja i to niezależnie czy nieostateczna, czy ostateczna, 4) dotyczy żądania, które nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji, a wymaga innej formy działania.

Jak wyjaśnił WSA, w rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. odmówił Spółce przedłużenia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie woj. Podkarpackiego, udzielonego przez Dyrektora Izby Skarbowej w R. decyzją z dnia [..] marca 2009 r. Decyzja z dnia [..] lipca 2014 r. stała się ostateczna i prawomocna od dnia [...] września 2014 r. Wobec tego w dacie złożenia przez skarżącą kolejnego wniosku z dnia [...] września 2014 r. dotyczącego przedłużenia na okres kolejnych 6 lat zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych decyzja z dnia [...] lipca 2014 r. była organowi znana i był on nią związany stosownie do art. 212 O.p.

Wobec powyższego organy podatkowe zasadnie, w ocenie Sądu I instancji, rozpoznając wniosek z dnia [...] września 2014 r., odmówiły wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 O.p.

Sąd I instancji podkreślił ponadto, że błędny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 155 k.p.a. bowiem w piśmie z dnia [...] września 2014 r. zatytułowanym "Wniosek o przedłużenie zezwolenia" skarżąca Spółka, powołując przepisy art. 36 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (t.j. Dz.U. z 2004 r., Nr 4, poz. 27 ze zm.) wnosiła jedynie o przedłużenie na okres kolejnych 6 lat zezwolenia udzielonego przez Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie decyzją nr z dnia [...] marca 2009 r. Z powyższego wniosku w żadnym stopniu nie wynikało, by skarżąca domagała się weryfikacji decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Powyższej podstawy nie wskazywało również zażalenie.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku M. Sp. z o.o. wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi w trybie art. 188 p.p.s.a., a w obu przypadkach o zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj:

1. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia w granicach sprawy - brak odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze przez skarżącą,

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu skarżonego wyroku odniesienia się do zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą,

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, iż postępowanie organów administracji publicznej było sprzeczne z przepisami prawa,

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, iż postanowienia wydane zostały z naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w P. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jed. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd II instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., w niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych w tym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzuty skargi kasacyjnej zostały skonstruowane w oparciu o jedną podstawę kasacyjną, tj. naruszenie przepisów postępowania.

Przede wszystkim należy podkreślić, że wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie usprawiedliwia zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Według zawartych w tych przepisach regulacji Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Prawidłowo skonstruowany zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. wymaga jednak wskazania, naruszenie jakich przepisów prawa materialnego i procesowego wadliwie – w ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną - stwierdził Sąd I instancji. Wymogu tego omawiany zarzut nie spełnia.

Należy zatem przypomnieć, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji oddalając skargę Spółki na postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [..] marca 2009 r. wskazał, że określona w art. 165a § 1 O.p. przesłanka odmowy wszczęcia postępowania występuje, gdy żądanie o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, a inną przyczyną jest między innymi sytuacja gdy w sprawie zapadła już decyzja i to niezależnie od tego czy nieostateczna. WSA podkreślił również, że przyczyna przedmiotowa musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), więc w istocie wynikać z treści wniosku lub też być znana organowi z urzędu.

Sąd I instancji stwierdził, że skoro w rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. odmówił Spółce przedłużenia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, a decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna, to kolejny wniosek z dnia [..] września 2014 r. złożony w tej samej sprawie musiał skutkować odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 O.p. Wydana decyzja z dnia [..] lipca 2014 r. była znana organowi i był z nią związany.

Podkreślić należy, że żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie podważa stanowiska Sądu I instancji. Zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. nie powiązano z art. 165a § 1 O.p., żadna z podstaw, na których środek zaskarżenia oparto, nie kwestionuje zastosowania art. 165a § 1 O.p.

Oceniając zasadność dalszych podstaw kasacyjnych należy wskazać, że zarzut naruszenia 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., jako przepisów prawa procesowego, może być skuteczny tylko w razie wykazania, że ich naruszenie mogło mieć wpływ – i to istotny – na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Skarżąca kasacyjnie Spółka zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. wiąże tylko z brakiem odniesienia się przez Sąd I instancji do podnoszonych przez nią zarzutów, w szczególności dotyczących braku wyjaśnienia przez Sąd I instancji dlaczego niedopuszczalne jest ponowne składanie wniosku o przedłużenie zezwolenia.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Powołanie się na ten przepis wymaga wskazania, iż Sąd orzekł poza granicami danej sprawy lub powiązania z przepisem, którego naruszenia przez organ Sąd I instancji nie zauważył. Natomiast brak odniesienia się co do zarzutów podniesionych w skardze przez Sąd I instancji nie może być kwestionowany przez podniesienie naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należy wskazać, że przepis ten stanowi, iż uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się również w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyroki NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1399/10 i z 23 września 2016 r., sygn. akt I FSK 342/15).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala na dokonanie zarówno kontroli instancyjnej, jak i na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji. Zdaniem Strony, naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polegało na zdawkowym i błędnym odniesieniu się do zarzutu naruszenia art. 155 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie art. 141 § 4 p.p.s.a. jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że wypełniając go sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności danego zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia przepisu wskazanego w skardze.

Wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku odniósł się do zarzutu naruszenia art. 155 k.p.a., wskazując że jest on błędny, bowiem w piśmie z dnia [..] września 2014 r. zatytułowanym "Wniosek o przedłużenie zezwolenia" skarżąca, powołując przepisy art. 36 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (t.j. Dz.U. z 2004 r., Nr 4, poz. 27 ze zm.) wniosła jedynie o przedłużenie na okres kolejnych 6 lat zezwolenia udzielonego decyzją nr z dnia [...] marca 2009 r., a z powyższego wniosku nie wynikało, by skarżąca domagała się weryfikacji decyzji w trybie art. 155 k.p.a.

Ponadto NSA zauważa, że stosownie do art. 8 ustawy o grach hazardowych do postępowań w sprawach określonych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają więc zastosowania.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna nie mając usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.