Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1054/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. R., M. R. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...].06.2018r. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2017r., poz. 1332 ze zm.) nakazał właścicielom Państwu M. i A. R. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, związanych ze złym stanem technicznym nieużytkowanego budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą o wymiarach w rzucie 45,0 m x 10,60 m i wysokości maks. 5,50 m, znajdującego się na działce oznaczonej nr ewidencyjnym gruntów 600 w S. . Powyższe usunięcie nieprawidłowości polegać ma na: rozebraniu zarwanej konstrukcji stropodachu wraz z pokryciem i wykonaniu nowej w tej samej technologii i pokryciu co obecnie, naprawie uszkodzonej podłogi drewnianej w miejscach pęknięć muru od strony działki oznaczonej nr ewidencyjnym [...] wykonać plomby szklane celem sprawdzenia dalszej degradacji muru. Nadto organ wskazał, że szczegółowy zakres robót remontowych wymaga uzgodnienia z Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków w P., Delegatura w K.. Termin usunięcia nieprawidłowości organ wyznaczył do dnia 30.06.2019r.

Odwołanie od powyższej decyzji pismem z 6 lipca 2018r. oraz 19 lipca 218r. wnieśli Pani M. R. oraz Pan A. R. ostatecznie kwestionując odmowę rozbiórki budynku i nakazanie kontynuowania prac remontowych.

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] sierpnia 2018r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy stan faktyczny sprawy, zgodnie z którym w związku z wnioskiem Pana A. R. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. w sprawie stanu technicznego nieużytkowanego budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą znajdującego się na działce o numerze ewidencyjnym [...] w S. , pracownicy PINB w toku czynności kontrolnych ustalili, że na powyższej działce w miejscowości S., przy ul. [...] znajduje się budynek mieszkalny z częścią gospodarczą w granicy z działką [...], którego właścicielami są P. M. i A. R.. Jest to obiekt jednokondygnacyjny, niepodpiwniczony o dachu jednospadowym pokryty papą o wymiarach w rzucie ogólnym wynoszą 10,60 m x 45,0 m, szerokość budynku od strony części gospodarczej 8,0 m, maks. wysokość 5,50 m. Obiekt wykonano w tradycyjnej technologii: fundamenty kamienne i ceglane, ściany murowane z cegły pełnej, strop drewniany tzw. polewa, stropodach drewniany, kominy murowane wykończenie standardowe: podłogi drewniane z desek i płyt pilśniowych, tynki wapienne, stolarka okienna drewniana, z profili PCV, drzwiowa drewniana, pokrycie dachu papą, tynki od strony ul. [...] wapienno - cementowe. W obiekcie nie występują czynne instalacje budowlane, na obiekcie znajduje się napowietrzna linia energetyczna. Stwierdzono bardzo zły stan techniczny obiektu objawiający się: pęknięciami, zarysowaniami fundamentów, pęknięciami i rozwarstwieniami ściany od strony granicy działki nr [...], wybrzuszeniami ścian nośnych, zarwanymi w większości stropów oraz stropodachu od strony ul. [...], a w pozostałej części stropodach posiada duże ugięcia, zarwanymi podłogami drewnianymi, zniszczoną stolarską okienną drewnianą oraz drzwiową, wszystkie elementy wykończeniowe są zniszczone i nadają się do ponownego wykonania. Budynek nie jest użytkowany, na obiekcie widnieje tablica informacyjna o grożącym niebezpieczeństwie. Kontrolujący nakazali wydzielenie strefy bezpieczeństwa w postaci taśmy ostrzegawczej, aby uniemożliwić zagrożenie związane z odpadającymi elementami zewnętrznymi budynku. Obecni podczas kontroli P. M. i A. R. nie wnieśli uwag do opisu stanu faktycznego natomiast dodatkowo zadeklarowali rozbiórkę budynku.

W dniu 23.03.2018r. PINB wszczął postępowanie administracyjnego w sprawie stanu technicznego przedmiotowego budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą.

Wójt Gminy S. poinformował, że budynek zlokalizowany przy ul. [...] jest wpisany do gminnej ewidencji zabytków oraz objęty jest ochroną konserwatorską. W. Urząd Ochrony Zabytków w P., Delegatura w K. poinformował, iż przedmiotowy budynek posiadana historyczne wartości architektoniczne, został wskazany do ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a także został ujęty w gminnej ewidencji zabytków. Tym samym, wraz z działką, podlega on ochronie prawnej w oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2017r. , poz. 2187 ze zm.). Z uwagi na powyższą prawną ochronę konserwatorską przedmiotowego obiektu Kierownik Delegatury w K. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P., stwierdził, iż nie ma prawnej możliwości rozpatrywania sprawy rozbiórki historycznego budynku w fazie jego prawnej ochrony. Dopuszczamy jest jedynie remont budynku, a zakres robót remontowych wymaga uzgodnienia z organem ochrony zabytków.

Organ odwoławczy powołując się na treść art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego wskazał, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, czy też powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia (art. 66 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego) także na organie nadzoru budowlanego ciąży obowiązek nakazania w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Następnie organ wskazał, że objęcie określonego obiektu budowlanego ochroną konserwatorską nie wyłącza go z zakresu obowiązywania prawa budowlanego. Natomiast zgodnie z art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Co ważne, zgodnie z art. 67 ust. 2 Prawa budowlanego przepisu ust. 1 nie stosuje się do obiektów budowlanych wpisanych do rejestru zabytków. W stosunku do obiektów budowlanych niewpisanych do rejestru zabytków, a objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzję, o której mowa w ust. 1, organ nadzoru budowlanego wydaje po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (art. 67 ust. 3 Prawa budowlanego). Wojewódzki konserwator zabytków jest obowiązany zająć stanowisko w terminie 30 dni. Niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się za uzgodnienie (art. 67 ust. 4 pr. bud.). W niniejszym przypadku W. Urząd Ochrony Zabytków w P. z Delegaturą w K. poinformował, iż przedmiotowy budynek posiadana historyczne wartości architektoniczne, został wskazany do ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a także został ujęty w gminnej ewidencji zabytków. Tym samym nie ma prawnej możliwości rozbiórki budynku. Dopuszczalny jest jedynie remont budynku, a zakres robót remontowych wymaga uzgodnienia z organem ochrony zabytków. W związku z powyższym organ nadzoru budowlanego właściwie uznał, iż w niniejszym przypadku znajdują zastosowanie przepisy ar. 66 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy podkreślił, że przepis art. 66 Prawa budowlanego, odnosi się wprost do obiektu budowlanego jako całości, zatem skoro stan budynku budził wątpliwości jego właścicieli, to prawidłowo organ powiatowy poddał kontroli cały budynek wraz z częścią gospodarczą.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ nadzoru II instancji wskazał, że przepisy art. 66 Prawa budowlanego zostały zamieszczone w rozdziale zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych", co z góry przesądza, że przepisy te powinny mieć zastosowanie w przypadkach, kiedy obiekt budowlany jest nieprawidłowo eksploatowany, nie remontowany, nie konserwowany, przez zaniechanie, niedbalstwo, brak kontroli, przez bierność właściciela lub zarządcy, doprowadzony do stanu opisanego w hipotezie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. Do podjęcia przez organ stosownych działań w sprawie wystarczy, że zaistnieje jedna z przesłanek wymienionych w art. 66 ust. 1 Prawa budowanego.

Odnosząc się do kwestii związanej z zaistnieniem przesłanki zawartej w art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego wydając decyzję na tej podstawie musi jednoznacznie sprecyzować, jakie nieprawidłowości występują oraz któremu z dóbr wymienionych w pkt 1 zagrażają i dlaczego. Przesłanka ta dotyczy sytuacji, w której obiekt budowlany samym swoim istnieniem (swoja istotą, warunkami technicznymi) powoduje opisane w niniejszym przepisie zagrożenie, przy czym powyższe zagrożenie musi istnieć w momencie orzekania przez organ, gdyż przepisu nie można stosować w sytuacji, w której zagrożenie jeszcze nie powstało.

Natomiast druga przesłanka wymieniona w art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego - nieodpowiedni stan techniczny - występuje wtedy, gdy "stan obiektu nie odpowiada warunkom techniczno-budowlanym określonym, co wymaga podkreślenia, w obowiązujących przepisach prawa. Użyte w pkt 3 ust. 1 sformułowanie "nieodpowiedni" odniesione do stanu technicznego obiektu budowlanego jest nieostre. Skład orzekający stwierdził również, że "skoro jednak przepis art. 66 ust. 1 precyzuje obowiązki spoczywające na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego z mocy prawa, to ocena, czy stan techniczny danego obiektu jest nieodpowiedni, musi odnosić się do obowiązujących przepisów. Organ upoważniony do nakładania tylko takich obowiązków, które znajdują poparcie w obowiązujących przepisach może stwierdzić, że obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym także w przypadku niezgodności z przepisami o charakterze techniczno-budowlanym.

Następnie organ odwoławczy przywołał przepisy § 203 i § 204 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynku oraz ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 1422) oraz Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16.08.1999r. (Dz.U. 1999 Nr 74 poz. 836) w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, gdzie wyraźnie wskazuje się, że należy utrzymywać stan techniczny budynku na poziomie zapewniającym bezpieczeństwo ludzi i mienia w okresie jego użytkowania, ochronę zdrowia i życia w pomieszczeniach budynku.

Przeprowadzone czynności kontrolne wykazały bardzo zły stan techniczny obiektu, który w ocenie organu nadzoru budowlanego wypełnia normę przepisu art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.

Organ odnosząc się do trzeciej przesłanki wskazanej przez organ I instancji jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji, tj. art. 66 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego wskazał, że organ jest zobligowany do wydania odpowiedniego nakazu wówczas, gdy obiekt budowlany swoim wyglądem powoduje oszpecenie otoczenia. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne WWINB przyjął, że przez należyty stan estetyczny obiektu budowlanego z art. 66 ust. 1 pkt 4 należy rozumieć utrzymanie w dobrym stanie elewacji i wyglądu obiektu oraz innych jego elementów, jak też zapewnienie harmonii pomiędzy wyglądem obiektu a otoczeniem naturalnym i stworzonym przez człowieka. Zatem skoro organ powiatowy stwierdził, iż przedmiotowy budynek posiada liczne spękania i odpadający tynk, a jest to budynek historyczny, to właściwe uznał, iż budynek swym wyglądem powoduje oszpecenie otoczenia.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego organ I instancji prawidłowo ustalił, iż obowiązek winien być nałożony solidarnie na wszystkich właścicieli nieruchomości - P. M. i A. R. – skoro obowiązki dotyczące utrzymywania i użytkowania obiektów budowlanych obciążają właścicieli lub zarządcę obiektu.

Organ odwoławczy argumentował, że decyzje podejmowane na podstawie art. 66 pkt 1 Prawa budowlanego mają charakter związany, co oznacza, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1 - 4 p.b.- to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowość. Organ administracji nie bada przyczyn, dla których obiekt jest użytkowany w sposób zagrażający życiu i zdrowiu ludzi lub bezpieczeństwu mienia, ani kto ponosi za to odpowiedzialność.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję organu nadzoru budowanego II instancji wnieśli A. R. i M. R. w związku z nowymi pojawiającymi się faktami, okazuje się że działka nr [...], na której jest położona część budynku została sprzedana w 2007 roku panu K. (obecnie sąsiadowi), bez wcześniejszego wydzielenia gruntu, który znajduje się pod budynkiem.

Nadto podali, że w 2007 roku pan K. B. zamierzał kupić całą posiadłość w S. przy ul. [...], działka nr [...] i nr [...]. W związku z zamiarem kupna wystąpił do konserwatora zabytków w K., ze względu na bardzo zły stan budynku i otrzymał zgodę na rozbiórkę. W wyniku komplikacji z rozgraniczeniem działki nr [...] i nr [...] zrezygnował z transakcji w związku z czym budynek nie został wówczas rozebrany. Skarżący podali, że zwrócili się do Konserwatora Zabytków w K. o wydanie tej zgody. Otrzymali informacje, że zgodę na rozbiórkę musi rozstać odszukana w archiwum ponieważ system komputerowy został wdrożony dopiero w 2009 roku.

Nadto wskazali, że zakupując powyższą nieruchomość w księgach wieczystych w dziale III brak jest jakiegokolwiek zapisu, że budynek jest objęty ochroną zabytków i brak również oświadczenia o tym fakcie od osoby sprzedającej w akcie notarialnym.

Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem doręczonym Sądowi w dniu 22 stycznia 2019r. skarżący zwrócił się z prośbą o przesunięcie terminu rozprawy wyznaczonej na dzień 24 stycznia 2019r. z powodu choroby, gdyż nie jest w stanie stawić się w Sądzie. Przesłał zwolnienie lekarskie wystawione 19 stycznia 2019r. przez lekarza medycyny specjalistę medycyny rodzinnej i chorób wewnętrznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019r. oddalił wniosek skarżącego o odroczenie rozprawy. W tym miejscu Sąd wskazuje, że podstawę oddalenia wniosku skarżącego stanowi przepis art. 109 P.p.s.a., podczas gdy omyłkowo wskazano przepis art. 110 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej "P.p.s.a."). Z akt administracyjnych oraz sądowych sprawy w sposób oczywisty wynika, że skarżący jako wnoszący skargę dotychczas brał udział w sprawie w charakterze strony. Doręczono mu także odpis odpowiedzi organu na sporządzoną przez niego skargę oraz został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy (k. 52, 62 akt sąd.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

W pierwszej kolejności odnieść należy się do wniosku skarżącego A. R. o odroczenie terminu rozprawy z uwagi na podnoszoną okoliczność choroby skarżącego.

Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest fakultatywny (nieobowiązkowy) udział stron (uczestników) lub ich pełnomocników, których nieobecność nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (art. 107 P.p.s.a.). Po drugie, obowiązek odroczenia rozprawy w związku z nieobecnością strony (uczestnika) lub jej pełnomocnika, wywołaną nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć (art. 109 p.p.s.a.), nie ma charakteru bezwzględnego. Sąd administracyjny jest zobowiązany odroczyć rozprawę jedynie wówczas, gdy nieobecność strony (pełnomocnika) została wywołana – znaną sądowi najpóźniej w momencie rozpoczęcia rozprawy – nieprzewidywalną lub trudno przewidywalną przyczyną (np. wypadkiem, nagłą chorobą), a jednocześnie ze względu na obiektywne przeszkody (np. brak fizycznej możliwości ustanowienia pełnomocnika z powodu choroby lub wypadku) lub szczególnie uzasadnione powody (np. konieczność przedstawienia sądowi twierdzeń lub dowodów, co do których strona nie miała możliwości wcześniejszego ich przedstawienia i których poza stroną inna osoba przedstawić nie może) nie jest możliwe wyznaczenie zastępstwa procesowego. Po trzecie, wnioski o odroczenie rozprawy zawsze podlegają ocenie z punktu widzenia zgodności z innymi zasadami postępowania sądowoadministracyjnego. Nie negując prawa stron i uczestników postępowania do udziału w rozprawie (osobiście lub za pośrednictwem pełnomocnika), sąd administracyjny nie może uchylić się od obowiązku oceny, czy i w jakim zakresie dążenie uprawnionego podmiotu do odroczenia rozprawy nie zmierza do naruszenia określonych zasad postępowania sądowego (np. wynikającej z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP – zasady rozpoznania sprawy sądowej bez zbędnej zwłoki lub ustanowionej w art. 7 P.p.s.a. zasady szybkości postępowania), którym w określonym stanie faktycznym (np. w związku z próbą nadużycia praw procesowych) należy przyznać pierwszeństwo przed prawem do udziału w rozprawie (wyr. NSA z dnia 24 września 2015r., sygn. akt I OSK 1576/14 i z dnia 13 grudnia 2018r., sygn. akt II OSK 806/18; dostępne www.orzeczenia.nas.gov.pl).

W świetle powyższych przesłanek wniosek skarżącego A. R. o odroczenie rozprawy, na skutek nagłej choroby, której objawy powodują niezdolność do pracy od 19 stycznia do 26 stycznia 2019r. (zgodnie z zaświadczeniem lekarskim z dnia 19 stycznia 2019 r.), nie odwołuje się do nadzwyczajnej i nieprzezwyciężalnej przeszkody w rozumieniu art. 109 P.p.s.a.

Choroba skarżącego stanęła na przeszkodzie jedynie jego obecności na rozprawie, a nie ograniczyła aktywności w postępowaniu, wyrażającej się w składaniu pism przedstawiających stanowisko w sprawie, w zgłaszaniu wniosków i dowodów oraz wypowiadaniu się co do twierdzeń i dowodów drugiej strony. Zatem można zasadnie twierdzić, że prawo skarżącego do wysłuchania zostało zrealizowane. Skarżący wyraził swoje stanowisko w skardze oraz dołączył istotne jego zdaniem dokumenty na poparcie podnoszonych twierdzeń. Doręczono także skarżącemu odpowiedź organu na skargę, miał zatem możliwość ustosunkowania się do twierdzeń organu. Nadto został powiadomiony o terminie rozprawy w dniu 19 grudnia 2018r., zatem z przeszło 30-dniowym wyprzedzeniem, które pozwalało na podjęcie aktywności procesowej w sprawie. Skoro skarżący nie podjął żadnych czynności w sprawie, pomimo zapewnienia takiej możliwości, Sąd uznał, że skarżący swoje stanowisko wyraził w skardze i nie było potrzeby odraczania rozprawy celem zapewnienia innej jeszcze aktywności skarżącego w przedmiotowej sprawie. Nadto zauważyć należy, że skargę wniosła także małżonka skarżącego, która jako współwłaścicielka nieruchomości dysponuje tymi samymi prawami i obowiązkami co skarżący, a ich interesy w niniejszej sprawie są zbieżne. Skarżący mógł, zatem ustanowić skarżącą swoim pełnomocnikiem do reprezentowania go na rozprawie. Tymczasem także skarżąca pomimo prawidłowego zawiadomienia nie uczestniczyła w rozprawie.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy, że stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przy czym podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji I instancji, Sąd nie dopatrzył się przy ich wydaniu naruszeń prawa skutkujących koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w przedmiotowej sprawie stała się decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. nakazującą skarżącym jako właścicielom nieruchomości usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości związanych ze złym stanem technicznym nieużytkowanego budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą wpisanego do gminnej ewidencji zabytków i objętego ochrona konserwatorską.

Jak stanowi art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz. 1202, dalej "ustawa") obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7.

Kwestie dotyczące zachowania we właściwym stanie technicznym substancji obiektu budowlanego reguluje art. 61 ustawy nakładający na właściciela lub jego zarządcę obowiązek użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym. Przepis ten nakłada z mocy prawa określone w nim obowiązki na właściciela lub zarządcę obiektu, przy czym dopiero art. 66 ustawy daje organowi nadzoru budowlanego możliwość ingerencji w istniejący stan rzeczy, zmierzającej do zapewnienia użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z wymogami określonymi w art. 61 ustawy.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Przesłanka z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy dotyczy sytuacji, w których w konkretnym stanie faktycznym zachodzą takie okoliczności związane z danym obiektem budowlanym, które wskazują, że może on zagrozić dobrom chronionym. Mogą to być sytuacje, w wyniku których może dojść do pogorszenia stanu technicznego obiektu, a nawet do katastrofy budowlanej.

Przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy stanowi, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Przepis ten ma więc zastosowanie w przypadku stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego. Przy czym, nieodpowiedni stan techniczny, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, będzie wynikiem zużycia technicznego obiektu budowlanego, do którego dochodzi w miarę upływu czasu. Stan ten może być także wynikiem naruszenia przepisów techniczno – budowlanych (zob. A. Gliniecki (red.), Prawo budowlane. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 850 – 851). Przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 znajduje zastosowanie do stanów faktycznych, w których obiekt budowlany ze względu na niewłaściwe użytkowanie został doprowadzony do nieodpowiedniego stanu technicznego, który wymaga wydania przez organ nadzoru budowlanego stosownego nakazu usuwającego stwierdzone nieprawidłowości. Chodzi o skutki wynikające z użytkowania obiektu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 427/08, Lex nr 555778). Zamieszczenie art. 66 w rozdziale zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych" przesądza, że przepisy te powinny mieć zastosowanie w przypadkach, kiedy obiekt budowlany jest nieprawidłowo eksploatowany, nieremontowany, niekonserwowany, przez zaniechanie, niedbalstwo, brak kontroli, przez bierność właściciela lub zarządcy, doprowadzony do stanu, o którym mowa w komentowanym przepisie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1279/11, Lex nr 1291888).

Podobnie, przesłanką nałożenia obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości jest także ustalenie przez organ nadzoru budowlanego, że budynek powoduje swoim wyglądem oszpecenie otoczenia (art. 66 ust. 1 pkt 4 ustawy). stwierdził, że odnosi się ona do skrajnych zaniedbań w estetyce obiektu przy uwzględnieniu otoczenia. W orzecznictwie zostało również zaprezentowane stanowisko, że przez należyty stan estetyczny obiektu budowlanego należy rozumieć utrzymanie w dobrym stanie elewacji i wyglądu obiektu oraz innych jego elementów, jak też zapewnienie harmonii pomiędzy wyglądem obiektu a otoczeniem naturalnym i stworzonym przez człowieka (wyr. NSA w Rzeszowie z dnia 5 czerwca 2002 r., SA/Rz 77/02, LEX nr 533380; wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 24 lipca 2002 r., II SA/Wr 233/00, LEX nr 656249).

Obiekt budowlany, niezależnie od tego czy jest użytkowany czy też nie jest użytkowany, winien znajdować się w stanie, który nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Zaistnienie tego zagrożenia obliguje organ do podjęcia działań określonych w przepisie art. 66 ustawy. Obowiązek utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym ma na celu zapobieżenie dopuszczenia do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Za należyty stan techniczny obiektu budowlanego należy uznać stan zapewniający sprawność techniczną obiektu jako całości oraz sprawność techniczną elementów instalacji obiektu i urządzeń odpowiadający wymaganiom prawa, w tym przepisom techniczno-budowlanym.

Zaistnienie zaś stanu opisanego w dyspozycji art. 66 ust. 1 ustawy, niezależnie od przyczyn zaistnienia tego stanu, zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości z określeniem terminu wykonania tego obowiązku. Taki też termin wykonania obowiązków organ nadzoru budowanego I instancji zakreślił w decyzji do 30 czerwca 2019r.

Decyzje wydawane w oparciu o niniejszy przepis mają charakter związany, co oznacza, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek, określonych w treści omawianego przepisu, to organ nadzoru budowlanego jest obowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (zob. Prawo budowlane. Komentarz pod redakcją Z. Niewiadomskiego, 3 wydanie, Warszawa 2009, s. 635-636); por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1328/09; z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 916/10; z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1917/11, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl dalej "CBOSA"). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Zauważyć w tym miejscu należy, że wystąpienie przesłanek obligujących organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy musi wynikać z ustaleń poczynionych przez ten organ w przeprowadzonym postępowaniu i następnie znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Podstawę rozstrzygnięcia organu podejmowanego na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy powinny stanowić właśnie ustalenia poczynione w wyniku kontroli obiektu budowlanego. Najbardziej miarodajnym i obiektywnym dowodem będą wyniki kontroli obiektu budowlanego przedstawione w protokole jej przeprowadzenia i podpisane przez osoby biorące udział w tej czynności (wyr. NSA z 16 maja 2018r., sygn. akt II OSK 2946/17, dostępne – CBOSA).

Dokładnie takie dowody zostały przeprowadzone przez organ nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie. W trakcie kontroli, w dniu 20 marca 2018 r., ustalono bowiem, że przedmiotowy budynek znajduje się w bardzo złym stanie technicznym objawiającym się pęknięciami, zarysowaniami fundamentów, pęknięciami i rozwarstwieniami ściany od strony granicy działki nr [...], wybrzuszeniami ścian nośnych, zarwanymi w większości stropów oraz stropodachu od strony ul. [...], a w pozostałej części stropodach posiada duże ugięcia, zarwanymi podłogami drewnianymi, zniszczoną stolarską okienną drewnianą oraz drzwiową, wszystkie elementy wykończeniowe są zniszczone i nadają się do ponownego wykonania. Instalacje poprowadzone w budynku były nieczynne. Powyższe ustalenia zostały udokumentowane zdjęciami obrazującymi stan i zaawansowanie uszkodzeń (k. 1 akt adm. I inst. z załączonymi zdjęciami). Na budynku znajduje się tablica o grożącym niebezpieczeństwie.

Organy nadzoru wskazały, że występuje realne zagrożenie dla osób postronnych w związku z odpadającymi elementami zewnętrznymi budynku, zatem zarządziły wydzielenie strefy bezpieczeństwa w postaci taśmy ostrzegawczej.

W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania skarżonego rozstrzygnięcia, czego skarżący skutecznie nie podważyli.

Nakazy wydawane w oparciu o art. 66 ustawy służą doprowadzeniu obiektu do takiego stanu, który można uznać za zgodny z prawem. Wobec powyższego organy zobowiązały do rozebrania zarwanej konstrukcji stropodachu wraz z pokryciem i wykonaniu nowej w tej samej technologii i pokryciu co obecnie, naprawienia uszkodzonej podłogi drewnianej w miejscach pęknięć muru od strony działki oznaczonej nr ewidencyjnym [...] wykonać plomby szklane celem sprawdzenia dalszej degradacji muru. Możliwość nałożenia obowiązków, o jakich mowa w tym przepisie powiązana jest z nieprawidłowościami powstałymi w trakcie użytkowania budynku, np. na skutek upływu czasu, czy też wystąpienia innego czynnika niezwiązanego z działalnością inwestycyjną, który przyczynia się do pogorszenia stanu technicznego, czy też estetycznego budynku, a w określonych sytuacjach powoduje powstanie zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Okoliczność, że obiekt budowlany przez jakiś czas nie jest faktycznie użytkowany nie oznacza automatycznie, że obiekt ten należy uznać za nie podlegający działaniu przepisów ustawy - Prawo budowlane, dotyczących obowiązku utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, jak i dotyczących obowiązku usuwania powstałych zagrożeń dla życia lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska.

Podkreślić należy, że organy administracji, podejmując działania dyscyplinujące właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, mają możliwość albo nałożenia obowiązków określonych w art. 66 ustawy albo, w przypadku nieużytkowanego lub niewykończonego obiektu, który nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia nakazać na podstawie art. 67 ustawy jego rozbiórkę i uporządkowanie terenu, zakreślając jednocześnie termin przystąpienia do tych robót. Skarżący posiadając wiedzę o stanie technicznym budynku deklarowali jego rozbiórkę po otrzymaniu decyzji właściwego organu.

W świetle ustaleń organów nadzoru budowlanego przedmiotowy obiekt został jednak wskazany do ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obrębu geodezyjnego S. , przyjętym uchwałą Nr [...] Rady Gminy S. z [...] marca 2013r., a także ujęty w gminnej ewidencji zabytków.

Przyjdzie zatem zauważyć, że tam, gdzie ustawodawca zauważył możliwość potencjalnej kolizji pomiędzy wartościami chronionymi na gruncie prawa budowlanego, a wartościami związanymi z ochroną zabytków, to każdorazowo dał prymat ochronie tych ostatnich wartości, o czym świadczy chociażby treść art. 67 ust. 2 ustawy, wprost wyłączającego stosowanie w stosunku do obiektów wpisanych do rejestru zabytków przepisów dotyczących rozbiórki nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych nie nadających się do remontu.

Ochrona zabytków polega bowiem w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków, czy udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków (art. 4 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, Dz.U. z 2017r., poz. 2067).

Następnie zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit b i c ustawy o ochronie zabytków ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące, w szczególności układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi, czy dziełami architektury i budownictwa. Skoro zatem przedmiotowy budynek został wpisany do gminnej ewidencji zabytków, w aktach sprawy znajduje się jego karta adresowa zabytku nieruchomego (załącznik do k. 8 akt adm. I inst.), to podlega ochronie konserwatorskiej, której celem jest zapobieganie zagrożeniom i podjęcie działań mających udaremnić jego zniszczenie bez względu na jego obecny stan techniczny. W tych okolicznościach sprawy Wojewódzki Konserwator Zabytków negatywnie zaopiniował ewentualną rozbiórkę przedmiotowego budynku. Wobec powyższego organy nadzoru budowlanego zobowiązane były do podjęcia czynności naprawczych mających na celu zabezpieczenie przedmiotowego budynku i doprowadzenie go akceptowalnego stanu technicznego i estetycznego.

Obowiązek wykonania robót budowlanych ma jedynie charakter naprawczy, a sam ich rodzaj oraz zasięg zależy od rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości. Rozstrzygnięcie organu uwzględnia zatem zarówno wyniki przeprowadzonej kontroli stanu obiektu, jak i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego i estetycznego przez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

W tym miejscu wskazać należy skarżącym, że przedmiotowy budynek został objęty formą ochrony konserwatorskiej polegającej na ujęciu go w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego S. uchwalonego [...] marca 2013r. Zatem nie jest wykluczone, że jak podnoszą skarżący wydane zostało pozwolenie na jego rozbiórkę w 2007r., ale co istotne wtedy jeszcze prawdopodobnie budynek nie był objęty ochroną konserwatorską. Jego status uległ zdecydowanej zmianie po objęciu go uchwałą w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego S. z [...] marca 2013r. i następnie wpisaniu budynku do gminnej ewidencji zabytków. Od tego czasu niewątpliwie podlega ochronie konserwatorskiej zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, co powoduje ograniczenia dla jego właścicieli w swobodnym dysponowaniu budynkiem posiadającym ten szczególny status prawny.

Odnosząc się do zarzutów skarżących dotyczących braku jakichkolwiek wpisów w księdze wieczystej o statusie prawnym zabytku wskazać należy, że zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece księga wieczysta zawiera cztery działy, z których trzeci jest przeznaczony na wpisy ograniczeń w rozporządzaniu prawem oraz wpisy innych praw i roszczeń, z wyjątkiem roszczeń dotyczących hipoteki. Dział III księgi wieczystej służy do wpisywania wszelkich ciążących na nieruchomości obciążeń czy ograniczeń, np. wpisy dotyczące służebności (osobistych, gruntowych czy przesyłu), roszczeń z tytułu umowy przedwstępnej, dotyczące zarządcy nieruchomości wspólnej, ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości wspólnej przez niektórych współwłaścicieli, ostrzeżeń o wszczęciu egzekucji przez komornika. Wynika z tego, że status zabytku nie znajduje odzwierciedlenia w dziale III księgi wieczystej.

Nadto, brak poinformowania skarżących przy akcie notarialnym umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, że budynek wpisany jest do ewidencji zabytków jest nieistotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy na gruncie przepisów prawa budowlanego w przedmiocie nakazu podjęcia czynności naprawczych i usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku.

Odnosząc się do zarzutu skarżących, że działka nr [...], na której jest położona część przedmiotowego budynku została sprzedana w 2007r. sąsiadowi skarżących bez wcześniejszego wydzielenia gruntu, wskazać należy, że z akt administracyjnych zgromadzonych w sprawie wynika, że przedmiotowy budynek w całości położony jest na działce ewidencyjnej nr [...] (aktualna na dzień 10 maja 2018r. mapa ewidencji gruntów załączona do k. 9 akt adm. I inst.). Działka nr [...] ma wyraźnie wytoczone punkty graniczne i granice, które przebiegają poza granicami działki nr [...] i obrysem przedmiotowego budynku. Tymczasem załączona do skargi kserokopia mapy poglądowej pochodzi z 06 kwietnia 2006r. i dotyczy uzgodnienia Zarządu Dróg w S. dla działki [...] na podłączenie do drogi publicznej, zatem zupełnie innych okoliczności niż te stanowiące podstawę dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Organy nadzoru budowanego prawidłowo zastosowały w sprawie art. 66 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy dążąc do wyeliminowania stanu zagrożenia stwarzanego przez przedmiotowy budynek. W tym też celu, prawidłowo określiły obowiązki właścicieli nieruchomości, które polegają na zobowiązaniu do podjęcia takich czynności naprawczych budynku, które mają bezpośrednio zapobiegać zagrożeniu życia lub zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwu mienia, doprowadzić do odpowiedniego stanu technicznego i przeciwdziałać oszpeceniu otoczenia. Nadto, podkreślić należy, iż treść kontrolowanego rozstrzygnięcia nakazuje uzgodnić szczegółowy zakres robót remontowych z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w P., Delegatura w K..

Należy więc stwierdzić, że zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nakazująca właścicielom zgodnie z art. 61 pkt 1 i 2 i art. 66 ust. 1 pkt 1, 3, 4 ustawy usunięcie nieprawidłowości nie naruszają prawa. Nietrafne okazały się zatem zarzuty podnoszone w skardze.

Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń prawa, w tym przepisów postępowania skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a., jak Sąd orzekł w wyroku.