Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 943/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 12 , art 18
journal: Dz.U. 2017 poz 1496
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych  tekst jedn
article: art 134
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2018 r. sprawy ze skargi A. M. i R. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 sierpnia 2017 r., znak [...], Prezydent Miasta T., na podstawie art. 12 ust. 4a, ust. 4f, ust. 5, art. 18 ust. 1 , ust. 1e, art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1496), art. 129 ust. 5, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a, ust. 2, ust. 3, art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) orzekł o:

- w punkcie 1 ustaleniu odszkodowania w łącznej wysokości [...] zł za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0007 ha oraz działka nr [...] o pow. 0,0025 ha, położoną w T. obręb [...], objętą księgą wieczystą nr [...] przejętą z mocy prawa na własność Gminy Miasta T. decyzją [...] Prezydenta Miasta T. z dnia 28 lutego 2017 r. znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Budowa układu komunikacyjnego wraz z zatoką autobusową na skrzyżowaniu al. [...] i ul. [...] w T.", w tym [...] za działkę nr [...] (wartość własności gruntu: [...] zł, wartość składników budowlanych: [...] zł) i [...] za działkę nr [...] (wartość własności gruntu: [...] zł, wartość składników budowlanych [...] zł)

- w punkcie 2 o zwiększeniu wyżej ustalonej kwoty odszkodowania o 5% jego wartości tj. o kwotę [...]zł w związku z realizacją dyspozycji art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

- w punkcie 3 o wypłacie ustalonego odszkodowania w łącznej kwocie tj. [...] zł na rzecz A. M. i R. M. na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej

- w punkcie 4 o zobowiązaniu Gminy Miasta T. reprezentowanej przez Prezydenta Miasta T. do zapłaty kwoty wskazanej w punkcie 3 decyzji w terminie 14 dni od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Ustalając wysokość odszkodowania oparł się na operatach szacunkowych z dnia 7 czerwca 2017 r. sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego P. T..

Odwołania o jednobrzmiącej treści od ww. decyzji organu I instancji złożyli A. M. i R. M. wskazując, że w związku z realizowaną inwestycją wnioskowali o przyznanie w zamian za wywłaszczone nieruchomości innej nieruchomości zamiennej. Odwołujący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 97§ 1 pkt 4 K.p.a. do czasu rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi na postanowienie Wojewody z dnia 22 maja 2017 r. znak [...], którego rozstrzygnięcie ma istotne znaczenie dla rozpoznania istoty sprawy, gdyż zadecyduje o tym które działki zostały wywłaszczone, tym samym ustali które działki zostały wywłaszczone, oraz poprzez dokonanie jedynie częściowego oszacowania wartości przysługującego stronie odszkodowania w zamian za wywłaszczone nieruchomości z pominięciem wyceny pozostałych przejętych działek nr; [...], [...], [...] w sytuacji gdy prawidłowo przeprowadzone postępowanie winno zakończyć się przyznaniem stronie odszkodowania w zamian za wszystkie nieruchomości będące przedmiotem wywłaszczenia

.

Wojewoda decyzją z dnia 22 maja 2018 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu w pierwszej kolejności podał, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest wyłącznie kwestia ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0007 ha oraz działka nr [...] o pow. 0,0025 ha, położoną w T. obręb [...], objętą księgą wieczystą nr [...], gdyż tylko w takim zakresie orzekała zaskarżona decyzja organu I instancji. Tym samym organ odwoławczy nie mógł odnieść się do zarzutu dotyczącego sposobu realizacji obowiązku odszkodowawczego za przejęcie innych działek, przy czym zauważył, iż zgodnie z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazane przez odwołujących działki nr [...], [...], [...] pozostały ich własnością. Poza przedmiotem niniejszego postępowania pozostają również kwestie dotyczące ewentualnego nabycia przez Gminę Miasta T. całości nieruchomości należących do odwołujących.

Podstawę nabycia na rzecz Gminy Miasta T. nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0007 ha oraz działka nr [...] o pow. 0,0025 ha, położoną w T. obręb [...], stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Decyzją nr [...] Prezydenta Miasta T. z dnia 28 lutego 2017 r. znak: [...] nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0007 ha oraz działka nr [...] o pow. 0,0025 ha położona w T. obręb [...], stała się z mocy prawa własnością Gminy T.. Ww. decyzja stała się ostateczna z dniem 6 kwietnia 2017 r. W dniu 4 kwietnia 2017 r. została ona sprostowana postanowieniem Prezydenta Miasta T., które z kolei -na skutek złożenia zażalenia - zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody z dnia 22 maja 2017 r. znak: [...] Na ww. postanowienie organu odwoławczego została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wyrokiem z dnia 6 listopada 2017 r. sygn.: II SA/Kr 961/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na wyżej powołane postanowienie Wojewody.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z księgi wieczystej [...] obejmującego działkę nr [...] (z której podziału powstała działka nr [...] o pow. 0,0007 ha i działka nr [...] o pow. 0,484 ha, która z kolei została następnie podzielona m.in. na działkę nr [...] o pow. 0,0025 ha), w dacie ostateczności w/w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej - w dziale II tej księgi jako współwłaściciele nieruchomości ujawnieni byli na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej A. M. i R. M.. Dział III ww. księgi wieczystej był wolny od wpisów. W dziale IV księgi wieczystej [...] ujawnione zostało prawo zastawu, które ze swej istoty nie jest objęte działaniem ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji.

Odszkodowanie w niniejszej sprawie zostało ustalone na podstawie operatów szacunkowych sporządzonych w dniu 7 czerwca 2017 r. W pierwszym z operatów rzeczoznawca majątkowy P. T. oszacował wartość rynkową prawa własności działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,0007 ha - na kwotę [...]zł (w tym wartość prawa własności gruntu w kwocie [...]zł. oraz wartość odtworzeniową części składowych w kwocie [...]zł). Z kolei w drugim operacie wymieniony wyżej biegły określił wartość działki nr [...] o pow. 0,0025 ha - na kwotę [...]zł (w tym wartość prawa własności gruntu w kwocie [...]zł oraz wartość odtworzeniową części składowych w kwocie [...]zł).

W obu operatach szacunkowych wartość prawa własności gruntu biegły oszacował podejściem porównawczym, metodą porównywania parami, zaś zlokalizowane na nieruchomości części składowych podejściem kosztowym. W dalszej części uzasadnienia organ II instancji przedstawił kolejne etapy szacowania nieruchomości opisane w operacie szacunkowym. Organ stwierdził, że rzeczoznawca majątkowy, stosując metodę porównywania parami dokonał odpowiedniej korekty poszczególnych wartości, spójnej z przedstawionymi opisami poszczególnych nieruchomości porównywanych, przyjętą skalą cech rynkowych oraz przypisanymi im wartościami. Dokonując wyboru transakcji porównawczych biegły bez wątpienia uwzględnił dyspozycję § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości.

Organ odwoławczy podkreślił, że wyboru nieruchomości porównawczych dokonuje rzeczoznawca majątkowy, jako osoba posiadająca w tym zakresie wiadomości specjalne oraz stosowne i niezbędne uprawnienia, a także kwalifikacje. To biegły decyduje jaki rynek jest miarodajny dla szacowanej nieruchomości. Wiedza w tym zakresie jest wiedzą specjalną, którą dysponuje biegły, a zatem organ i sąd administracyjny nie mogą kwestionować ustaleń biegłego, jeżeli w sprawie brak dowodów wskazujących na wadliwą analizę rynku przez rzeczoznawcę majątkowego Niemniej jednak, zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, nieruchomości porównawcze powinny jednocześnie spełniać wymóg podobieństwa do przedmiotu wyceny, w rozumieniu art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, co - na podstawie przedstawionych powyżej informacji nie budzi wątpliwości organu. Rzeczoznawca majątkowy dokonał również właściwego wyboru podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości, a także uwzględnił cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Tym samym wypełnił również dyspozycję art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Jako prawidłowy metodologicznie i rachunkowo organ ocenił również sposób oszacowania znajdującego się na nieruchomości składnika budowlanego tj. fragmentu parkingu o nawierzchni z kostki Bauma oraz rozstrzygnięcie zawarte w pkt. 2 zaskarżonej decyzji dotyczącym powiększenia odszkodowania o 5% na podstawie art. 18 ust. 1e specustawy drogowej.

Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołujących w kwestii nie uwzględnienia ich wniosku o przyznanie w zamian za wywłaszczone nieruchomości innej nieruchomości zamiennej, organ wyjaśnił, że w toku postępowania Gmina T. wskazała, iż nie ma możliwości zaoferowania w ramach odszkodowania ww. nieruchomości zamiennej, co oznacza, że organy prowadzące postępowanie nie mogą o takim odszkodowaniu orzec. Wywłaszczający w trybie specustawy drogowej nie ma obowiązku przyznania w zamian za nieruchomość w stosunku do której nastąpiło odjęcie własności innej nieruchomości o charakterze zamiennym.

Ponadto organ II instancji podał, że brak było podstaw do zawieszenia postępowania. Związek zagadnienia wstępnego z prowadzoną sprawą musi być bezpośredni, a więc tego rodzaju, brak rozstrzygnięcia tego zagadnienia jest bezwzględną przeszkodą do wydania decyzji, której organ w

sprawie głównej nie może ominąć wykorzystując własne kompetencje. Jak podnosi się w orzecznictwie zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. ma znaczenie dla prowadzonej sprawy administracyjnej wówczas, gdy ma charakter prawny i dotyczy rozstrzygnięcia istotnej dla prowadzonej sprawy przesłanki, bez rozstrzygnięcia której organ prowadzący postępowanie nie może rozpatrywać prowadzonej sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można było zatem uznać, by toczące się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie dotyczące rozpoznania skargi na postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta T. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w zakresie oznaczenia działek i powierzchni przejmowanych pod budowę drogi stanowiło przeszkodę do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania. Ponadto postępowanie to zostało zakończone wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 6 listopada 2017 r. sygn. akt: II SA/Kr 961/17 oddalającym skargę.

A. M. i R. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody, domagając się stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji jak i II instancji, a z ostrożności procesowej uchylenia w całości zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Wnieśli również o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie:

1. art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. art. 12 ust. 4a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w zw. z art. 129 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez, utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 18 sierpnia 2017 r, w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w T., oznaczoną, jako działki o numerze [...] oraz działki nr [...], pomimo, że ustawa stanowi, że decyzję o odszkodowaniu wydaje starosta na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny, co przesądza, o tym, że została ona wydana przez podmiot do tego nieuprawniony, w warunkach nieważności postępowania o której mowa w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.;

2. art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. art. 12 ust. 4a ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w zw. z art. 129 ust. 5, art. 130 oraz art. 132 ust. 1a, ust. 2, ust. 3, art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 18 sierpnia 2017 r, w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w T., oznaczoną, jako działki o numerze [...], pomimo, że zgodnie z treścią księgi wieczystej KW nr [...], aktualną na dzień wydania decyzji jak i sporządzenia niniejszej skargi, właścicielami działki [...] pozostają R. i A. M. na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej, co przesądza o tym, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa w tym z naruszeniem rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych o której mowa w art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2018 r., poz. 106), skutkującym nieważnością postępowania o której mowa w art. 156 § 1 pkt. 2) k.p.a.;

3. art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. art. 12 ust. 4a ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w zw. z art. 130 oraz art. 132 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez

utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 18 sierpnia 2017 r. w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w T., oznaczoną jako działka o numerze [...] obrębu [...], która z mocy prawa stała się własnością Gminy Miasta T., zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta T. nr [...] z dnia 28 lutego 2017 roku, znak: [...], podczas gdy wysokość odszkodowania ustalona decyzją organu I instancji obejmowała działkę nr [...] z pominięciem działki nr [...] obr. [...], wskazanej w w/w decyzji [...] Prezydenta Miasta T., pomimo, że powołany powyżej przepis art. 132 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nakazuje ustalenie wysokości odszkodowania jednorazowo co do całości wywłaszczanej nieruchomości;

4. art. 138 § 1 k.p.a. w zw. art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 6 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, pomimo, że powinien on był wstrzymać się z ustalaniem wysokości odszkodowania do czasu zakończenia postępowania odwoławczego tj. rozpoznania skierowanej skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wszczętego wobec postanowienia Prezydenta Miasta T. z dnia 4 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki, gdyż dopiero prawomocne rozstrzygnięcie w tym zakresie przesądzało o ostatecznym ustaleniu które nieruchomości zostały wywłaszczone i wobec których działek ewidencyjnych należało orzec odszkodowanie, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wadliwej decyzji spełniającej warunki do wznowienia postępowania o których mowa w art. 145 § 1 pkt. 6 K.p.a;

5. art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez przyjęcie błędnych ustaleń faktycznych sprzecznych z pozostałym materiałem dowodowym sprawy, polegających na twierdzeniu, że działki położone w T. o numerach: [...], [...] i [...] obr. [...] pozostały własnością skarżących, podczas gdy z niekwestionowanego stanu faktycznego wynika, że postanowienie Prezydenta Miasta T. z dnia 4 kwietnia 2017 r., zarówno w chwili wydawania decyzji przez organ I instancji jak również na dzień składania niniejszej skargi nie jest prawomocne, czyli jedyną wiążąca moc prawną ma decyzja administracyjna w jej pierwotnym brzmieniu sprzed wydania postanowienia o jej sprostowaniu, co mając na względzie treść art. 12 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, jednoznacznie przesądza, że działki nr [...], [...] i [...] zostały przejęte z mocy prawa na własność Gminy Miasta T. i w związku z tym należy się za ich wywłaszczenie odszkodowanie.

6. art. 15, art. 138 i 107 § 3 k.p.a., poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania, w tym zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a. dot. niezasadnego przyjęcia, że nie doszło do naruszenia interesu prawnego skarżących jako strony w postępowaniu w przedmiocie udzielenia zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, w sytuacji gdy planowana inwestycji oddziałuje na nieruchomość stanowiąca własność skarżącego i będzie w przyszłości kolidować z planami skarżącego dotyczącymi prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w budynku usługowym położonym w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji, co bez wątpienia narusza zasadę dwuinstancyjności.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związane granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdza, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ podniesione w niej zarzuty są bezzasadne. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 w zw. z art. 151 P.p.s.a. skutkuje oddaleniem skargi.

W niniejszej sprawie kontroli sądu administracyjnego podlegała decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na własność Gminy T., na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1496) – dalej specustawa drogowa.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 134 § 1 p.p.s.a. obliguje sąd do dokonania kompleksowej oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania jak i wydanego rozstrzygnięcia w sprawie, niezależnie od zarzutów podniesionych przez strony postępowania. W związku z powyższym mimo, że skarżący nie kwestionowali stanowiących podstawę wydanej decyzji operatów szacunkowych sąd dokonał ich oceny z urzędu. Sąd podzielił dokonaną przez organy administracji ocenę operatów szacunkowych jako miarodajnych dla dokonania ustalenia sumy odszkodowania.

Art. 12 ust. 4a specustawy drogowej stanowi, że decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Odszkodowanie to przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe (art. 12 ust. 4f). Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18 (art. 12 ust. 5). Zgodnie z art. 18 ust. 1 specustawy drogowej wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.

Przepisami, do których odsyła powołany art. 12 ust. 5 specustawy drogowej, są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) dalej u.g.n., a w szczególności art. 134, zgodnie z którym: podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości (ust. 1); przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami (ust. 2); wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości (ust. 3); jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia (ust. 4).

Ponadto zasady wyceny nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne zostały szczegółowo uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. I tak, zgodnie z § 36 ust. 1 ww. rozporządzenia wartość rynkową nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych określa się, przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 ustawy bez uwzględnienia ustaleń decyzji. Nie uwzględnia się nakładów poniesionych na nieruchomości po dniu wydania decyzji. W przypadku, gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio (§ 36 ust. 4 ww. rozporządzenia).

Istotne znaczenie w sprawie mają też reguły procesowe, że po pierwsze ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130 ust. 2 u.g.n.) oraz po drugie, że wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych (art. 154 ust. 1 u.g.n.).

Odszkodowanie w niniejszej sprawie zostało ustalone na podstawie operatów szacunkowych sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego P. T.. Wartość rynkowa prawa własności działki nr [...] o pow. 0,0007 ha oszacowano na kwotę [...]zł (w tym wartość prawa własności gruntu w kwocie [...]zł. oraz wartość odtworzeniową części składowych w kwocie [...]zł), natomiast wartość działki nr [...] o pow. 0,0025 ha oszacowano na kwotę [...]zł (w tym wartość prawa własności gruntu w kwocie [...]zł oraz wartość odtworzeniową części składowych w kwocie [...]zł). Wartość prawa własności gruntu biegły oszacował podejściem porównawczym, metodą porównywania parami, zaś zlokalizowane na nieruchomości części składowych podejściem kosztowym. W myśl art. 154 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy dokonał właściwego wyboru podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości, uwzględniając cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w studium, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.

Stosownie do uregulowań ustawy o gospodarce nieruchomościami jak i rozporządzenia wykonawczego rzeczoznawca majątkowy ustalił, że przedmiotowe nieruchomości w dniu określania stanu (28 lutego 2017 r.) znajdowały się w studium w terenach usług społecznych w zieleni urządzonej oznaczonej symbolem "UP". Biegły zastosował podejście porównawcze, przy uwzględnieniu dyspozycji § 36 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego oraz art. 134 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Do analizy porównawczej biegły przyjął w zakresie każdego z przedmiotów wycen 3 nieruchomości spośród bazy obejmującej 4 nieruchomości niezabudowane przeznaczone pod tereny usług społecznych w zieleni urządzonej z terenu miasta T.. Powyższe poprzedzone było analizą transakcji nieruchomościami drogowymi w wyniku której w ramach obu wycen biegły stwierdził, iż ceny jednostkowe nieruchomości drogowych są niższe niż ceny jednostkowe nieruchomości przeznaczonych pod usługi. Jako cechy najbardziej wpływające na wartość nieruchomości biegły wskazał w tym przypadku: lokalizację (25%), sąsiedztwo i otoczenie (15%) stan planistyczny (15%), dostęp do drogi publicznej (20 %) oraz parametry fizyczne i ograniczenia (25%). Rzeczoznawca majątkowy, stosując metodę porównywania parami dokonał odpowiedniej korekty poszczególnych wartości, spójnej z przedstawionymi opisami poszczególnych nieruchomości porównywanych, przyjętą skalą cech rynkowych oraz przypisanymi im wartościami. Należy zgodzić się z Wojewodą, że dokonując wyboru transakcji porównawczych biegły bez wątpienia uwzględnił dyspozycję § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości, który wskazuje, że przy stosowaniu podejścia porównawczego konieczna jest znajomość cen transakcyjnych nieruchomości podobnych do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, a także cech tych nieruchomości wpływających na poziom ich cen. Nieruchomości przyjęte do porównania niewątpliwie spełniały wymóg podobieństwa do przedmiotu wyceny, w rozumieniu art. 4 pkt 16 u.g.n. Prawidłowo oszacowano również znajdujący się na nieruchomości fragmentu parkingu o nawierzchni z kostki Bauma, o pow. 7,0 m2 działce nr [...] oraz 25 m2 na działce nr [...] (przeprowadzonego w podejściu kosztowym, metodą kosztów odtworzenia, techniką wskaźnikową).

Konkludując tę część rozważań należy stwierdzić, że operaty szacunkowe sporządzone na potrzeby przedmiotowego postępowania były jasne, prawidłowe i jako takie mogły stanowić podstawę dokonania ustalenia wysokości należnego odszkodowania.

Zarzuty sformułowane w skardze Sąd uznał za niezasadne. W szczególności Sąd nie dopatrzył się naruszeń które w ocenie skarżących stanowią podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.

Istotą zarzutu pisanego w punkcie 1 jest wydanie decyzji przez Prezydenta Miasta T. w sytuacji gdy ustawa stanowi, że decyzję taką winien wydać starosta. Zgodnie z art. 12 ust. 4a specustawy drogowej decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W myśl art. 11a ust. 1 ustawy wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo wykonujący zadania zlecone z zakresu administracji rządowej starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych, wydają decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na wniosek właściwego zarządcy drogi. W niniejszej sprawie decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wydał Prezydent Miasta T.. Miasto T. jest miastem na prawach powiatu. W myśl art. 91 ustawy o samorządzie powiatowym prawa powiatu przysługują miastom, które w dniu 31 grudnia 1998 r. liczyły więcej niż 100 000 mieszkańców, a także miastom, które z tym dniem przestały być siedzibami wojewodów, chyba że na wniosek właściwej rady miejskiej odstąpiono od nadania miastu praw powiatu, oraz tym, którym nadano status miasta na prawach powiatu, przy dokonywaniu pierwszego podziału administracyjnego kraju na powiaty. Z kolei art. 92 stanowi, że funkcje organów powiatu w miastach na prawach powiatu sprawuje 1) rada miasta 2) prezydent miasta. W art. 4 pkt 9b1 u.g.n. do którego odsyła art. 12 ust. 5 specustawy drogowej wprost wskazano że pod pojęciem starosty należy rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu. Oznacza to, że decyzja została wydana przez właściwy organ, albowiem Prezydent Miasta T. pełni jednocześnie funkcję starosty.

Stwierdzenia nieważności decyzji nie może uzasadniać także fakt, że w dacie wydania decyzji w sprawie odszkodowania w księdze wieczystej nie uwidoczniono jeszcze przejścia prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].

W art. 12 ust. 4 specustawy drogowej wskazano, że nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa: 1) własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, 2) własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych - z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Art. 11f ust. 1 pkt 6 specustawy drogowej, do której odsyła art. 12 ust. 4 stanowi natomiast, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera – między innymi – oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Owo oznaczenie nieruchomości, które z mocy prawa stają się własnością Skarbu Państwa, bądź jednostki samorządu terytorialnego następuje poprzez określenie linii rozgraniczających teren (art. 11f pkt 6), stanowiących jednocześnie linie podziału nieruchomości (art. 12 ust. 2). Z przepisów tych wynika, że w razie zatwierdzenia podziału nieruchomości, przez nieruchomość, o której mowa w art. 18 ust. 1 specustawy drogowej, należy rozumieć część nieruchomości powstałą w wyniku podziału zatwierdzonego decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, która to część nieruchomości stała się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W odniesieniu do przedmiotowej sprawy, jak wynika z decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 28 lutego 2017 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, sprostowanej następnie postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2017 r. na własność Gminy Miasta T. przeszły między innymi działki nr [...] i [...], położone w T. obr. [...]. Zgodnie z art. 12 ust. 3 decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości. Skoro własność nieruchomości przechodzi na podmiot będący inwestorem z mocy prawa to wpis księgi wieczystej ma jedynie charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Tym samym brak ujawnienia Gminy Miasta T. jako właściciela nieruchomości nie stoi na przeszkodzie ustaleniu i wypłacie odszkodowania.

Niezasadny był również zarzut pominięcia przy ustalaniu odszkodowania działki nr [...]. Jak wynika z decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 28 lutego 2017 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, sprostowanej następnie postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2017 r. działka [...] podzieliła się na działki nr [...] i [...], z których jedynie działka nr [...] przeszła na własność Gminy Miasta T., działka nr [...] pozostała we własności skarżących. Ustalony stan faktyczny wykluczał więc możliwość ustalenia odszkodowania na działkę nr [...].

Sąd nie podzielił również zarzutów określonych w punktach 4 i 5 skargi odnośnie przedwczesnego wydania decyzji w sprawie, przed prawomocnym zakończeniem postępowania w sprawie wydanego w dniu 4 kwietnia 2017 r. postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 28 lutego 2017 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Wskazanym wyżej postanowieniem Prezydent Miasta T. dokonał sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej we wspomnianej decyzji w zakresie prawidłowego oznaczenia działek które przeszły na własność gminy, jak również powierzchni działek podlegających podziałowi. Postanowienie to jest ostateczne, nie wstrzymano jego wykonalności. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. jest takie postępowanie, którego wynik ma bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Oznacza to sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego ocena może być przedmiotem odrębnego postępowania. Przyjmuje się przy tym, iż pomiędzy rozstrzygnięciem zapadłym przed sądem lub innym organem, a rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej musi zachodzić stosunek zależności, co oznacza, że sprawa administracyjna może zostać rozstrzygnięta na różne sposoby, w zależności od tego, jakie rozstrzygnięcie wyda sąd lub inny organ. Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Sama okoliczność zaskarżenia orzeczenia do sądu administracyjnego nie ogranicza skutków prawnych jakie wywołuje. Jedynie na marginesie można wskazać, że wyrokiem z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/K 961/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, przychylając się do stanowiska organów, że sprostowanie dotyczyło oczywistych omyłek pisarskich, co potwierdzała analiza pozostałej treści decyzji jak i dokumentacji projektowej. Nie ulega wątpliwości, że prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie sprostowania nie stanowi zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania.

Nie znajdują uzasadnienia zarzuty ujęte w punkcie 6 skargi. W szczególności w ocenie sądu organ II instancji wyczerpująco odniósł się do zarzutów odwołania, w tym odnośnie możliwości przyznania nieruchomości zamiennej w postaci działki nr [...]. Organ wnikliwie przeanalizował przepisy jak i akta sprawy zakończonej wydaniem decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, w efekcie czego wyjaśnił skarżącym, że nie przysługuje im roszczenie o nieruchomość zamienną, a jej przyznanie jest niemożliwe ze względu na jednoznaczne w tym względzie stanowisko gminy. Sąd w całości przychylił się do stanowiska organu odwoławczego. Ponadto organ II instancji w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania nie był władny do badania ewentualnego naruszenia interesu prawnego skarżących jako strony w postępowaniu w przedmiocie udzielenia zezwolenia na realizację inwestycji drogowej.

Wobec powyższego, po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Sąd doszedł do wniosku, że decyzje te są prawidłowe, a skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.