Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 818/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6334 Stypendia
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1, art. 53 ust. 1 i 6, art. 74, art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1482
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] marca 2020 r. nr [...]; II. umarza postępowanie administracyjne w sprawie.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. K. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest decyzja Wojewody (dalej w skrócie: "Wojewoda") z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty (dalej w skrócie: "Starosta") z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] o zobowiązaniu do zwrotu nienależnie pobranego stypendium.

Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Starosta postanowił uznać skarżącą za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku.

W dniu [...] marca 2017 r. skarżąca została skierowana w celu odbycia stażu w firmie A. Sp. z o.o. z siedzibą w W[...] Oddział w [...].

Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] Starosta przyznał skarżącej prawo do stypendium z tytułu odbywania stażu na okres od dnia [...] marca 2017 r. do dnia [...] września 2017 r. Stypendium zostało wypłacone.

W dniu [...] października 2019 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie pozbawienia skarżącej statusu bezrobotnego. Powodem wszczęcia postępowania było pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2019 r., w którym Starosta został powiadomiony o tym, że skarżąca podlegała ubezpieczeniu społecznemu z tytułu wykonywania umowy zlecenia w okresie od dnia [...] września 2016 r. do dnia [...] września 2016 r., tj. w trakcie posiadania statusu osoby bezrobotnej. Decyzją z dnia [...] października 2019 r. Starosta pozbawił skarżącej statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] września 2016 r. Decyzja ta jest ostateczna.

Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. Starosta wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania skarżącej prawa do stypendium od dnia

[...] marca 2017 r. do dnia [...] września 2017 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Starosta odmówił przyznania skarżącej prawa do stypendium stażowego od dnia [...] marca 2017 r. do dnia [...] września 2017 r. Decyzja ta jest ostateczna.

Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. Starosta orzekł o obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranego stypendium za wskazany okres w kwocie 6.017,60 zł brutto w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Wojewoda decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Starosta ponownie zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego stypendium za okres od dnia [...] marca 2017 r. do dnia [...] września 2017 r. w kwocie 6.017,60 zł brutto w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

Jako podstawę prawną decyzji Starosta podał art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c i art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz.1482 z późn. zm. - dalej w skrócie: "u.p.z.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 - dalej w skrócie: "k.p.a.").

W uzasadnieniu decyzji Starosta przytoczył treść art. 76 ust. 2 pkt 2 u.p.z., zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenie na podstawie ustawy uważa się "świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierająca to świadczenie".

Starosta wskazał, że w orzecznictwem sądowo-administracyjnym przyjęto, że pojęcie "świadomego wprowadzenia w błąd" organu, nie można ograniczać jedynie do tzw. zamiaru bezpośredniego. Hipotezę unormowaną w art. 76 ust. 2 pkt 2 u.p.z. wyczerpują bowiem zarówno działania podejmowane z zamiarem bezpośredniego wprowadzenia organu w błąd, jak i działania realizowane z zamiarem pośrednim, który przejawia się w tym, że działający nie ma bezpośredniego zamiaru wprowadzenia organu w błąd co do danej okoliczności, ale według wszelkiego prawdopodobieństwa mógł się spodziewać, że skutek taki nastąpi. Jednocześnie dla uznania świadomego wprowadzenia organu w błąd istotne jest stwierdzenie, czy strona była świadoma tego, że fakty, które zataiła bądź co do których poświadczyła nieprawdę były istotne dla sprawy, a zatem czy zdawała sobie sprawę z ich znaczenia, jak również szczegółowe wykazanie na czym polegało świadome wprowadzenie organu w błąd przez stronę.

Starosta wskazał również, że jeżeli bezrobotny skierowany do odbycia stażu podjął wcześniej zatrudnienie, o czym nie poinformował organu, to przestaje spełniać warunek z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z., co skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej. Skoro stypendium w okresie odbywania stażu przysługuje tylko bezrobotnemu (art. 53 ust. 6 u.p.z.), to tym samym nie przysługuje ono osobie, która nie ma tego statusu. Jeżeli pomimo to osoba nie mająca statusu bezrobotnego pobiera to stypendium, to staje się ono wówczas świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 2 u.p.z., objętym obowiązkiem zwrotu.

Starosta stwierdził więc, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotyczącej przyznania prawa do stypendium winno skutkować wydaniem decyzji dotyczącej obowiązku zwrotu nienależnie pobranego stypendium w oparciu o art. 76 ust. 2 pkt 2 u.p.z.

Starosta zwrócił uwagę, że skarżąca w dniu [...] maja 2015 r. podczas rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] (dalej w skrócie: "PUP") potwierdziła własnoręcznym podpisem odbiór pisma zawierającego pouczenie o obowiązkach bezrobotnego, w tym, że bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku, jak również o tym, co jest nienależnym świadczeniem.

W ocenie Starosty nie sposób więc uznać, że skarżąca nie była świadoma i nie rozumiała znaczenia określonych faktów, w tym okoliczności decydujących o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, z którym związane są określone w ustawie świadczenia. Skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem zapoznanie się z otrzymanymi informacjami (pouczeniami), zobowiązując się do ich przestrzegania. Jednakże mimo wiedzy o obowiązku zawiadomienia urzędu pracy o wszelkich zmianach mających wpływ na status bezrobotnego, w tym podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, obowiązku tego nie dopełniła. Starosta stwierdził, że być może skarżąca nie miała bezpośredniego zamiaru wprowadzenia w błąd organu, w tym przypadku zatajenia okoliczności podjęcia pracy, jednak mogła się spodziewać, że w związku z podjęciem pracy, nastąpi skutek w postaci pozbawienia statusu bezrobotnego.

Dlatego też Starosta uznał, że niepowiadomienie o fakcie podjęcia pracy w ramach umowy zlecenia było świadomym wprowadzeniem w błąd urzędu pracy w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 2 u.p.z., a zatem wypłacone stypendium z tytułu

odbywania stażu jest świadczeniem nienależnym i jako takie podlega zwrotowi.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że skarżąca w dniu rejestracji w PUP w dniu [...] maja 2015 r. została poinformowana o przysługujących jej prawach oraz wynikających ze statusu bezrobotnego obowiązkach, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. W szczególności skarżąca została poinformowana o obowiązku powiadomienia PUP w okresie do 7 dni o zaistnieniu okoliczności mających wpływ na status bezrobotnego, tj. o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, itp. ("Informacja dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy (prawa i obowiązki)" rozdz. IV "Obowiązki bezrobotnego", pkt 8 - w aktach sprawy). Otrzymanie egzemplarza wskazanej powyżej "Informacji (...)" oraz fakt zobowiązania się do przestrzegania treści w nim zawartych skarżąca potwierdziła w dniu [...] maja 2015 r. złożeniem własnoręcznego podpisu na egzemplarzu tejże "Informacji (...)" załączonym do akt sprawy. Wojewoda nie zgodził się więc z zarzutem skarżącej, jakoby w dniu rejestracji w PUP nie została należycie poinformowana o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej.

Zdaniem Wojewody świadome wprowadzenie w błąd PUP przez skarżącą polegało na zaniechaniu przez nią poinformowania o fakcie świadczenia w okresie od dnia [...] września 2016 r. do dnia [...] września 2016 r. innej pracy zarobkowej na podstawie zawartej umowy zlecenia. W sposób oczywisty owo zaniechanie miało bezpośredni wpływ na brak bieżącej wiedzy PUP o okoliczności wykluczającej dalsze utrzymanie przez skarżącą prawnego statusu bezrobotnego, jak też na późniejsze skierowanie skarżącej na staż oraz na przyznanie jej prawa do stypendium z tytułu odbywania tego stażu oraz na realizację wypłaty tego świadczenia. Wojewoda podzielił stanowisko Starosty, że dla uznania, że zaszło świadome wprowadzenie organu w błąd istotne jest stwierdzenie, czy strona była świadoma tego, że fakty, które zataiła bądź co do których poświadczyła nieprawdę były istotne dla sprawy, a zatem, czy zdawała sobie sprawę z ich znaczenia. Istotne jest także wykazanie, na czym polegało świadome wprowadzenie organu w błąd przez stronę.

Odnosząc się do treści odwołania Wojewoda stwierdził, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, iż podejmując się w dniu [...] września 2016 r. wykonywania pracy z tytułu zawartej umowy zlecenia skarżąca nie miała świadomości, że może to spowodować pozbawienie jej statusu osoby bezrobotnej, oraz że nieprzekazane informacje o podjętej pracy zarobkowej są istotne. Skarżąca została bowiem wyczerpująco pouczona o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, jak też o wszelkich ustawowych warunkach niezbędnych do spełnienia, aby nabyć i utrzymać prawny status osoby bezrobotnej. Jako osoba dorosła, legitymująca się pełną zdolnością do czynności prawnych - skarżąca świadomie i dobrowolnie dokonała w dniu 27 maja 2015 r. rejestracji w PUP. Uprawnione jest zatem przypuszczenie organów zatrudnienia, że składając podpis pod dokumentami i informacjami określonej treści miała ona co najmniej świadomość powinności dokładnego zaznajomienia się z treścią nie tylko praw, ale też obowiązków ciążących na niej jako osobie bezrobotnej. Wojewoda uznał więc, że Starosta był zobligowany przepisami u.p.z. do wszczęcia postępowania w sprawie obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego oraz do wydania zaskarżonej decyzji.

W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez poczynienie przez organ wadliwych ustaleń faktycznych w sprawie, tj. uznanie, że skarżąca została prawidłowo pouczona o tym, czym jest nienależne świadczenie, o okolicznościach powodujących konieczność zwrotu pobranego świadczenia oraz o jakich okolicznościach i w jakim czasie powinna poinformować PUP, a ponadto błędne przyjęcie, iż prawidłowo poinformowano ją o tym, że brak przekazania informacji PUP o podjętym zatrudnieniu może spowodować obowiązek zwrotu pobranych świadczeń, jak również uznania, że świadomie wprowadziła PUP w błąd - podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje odmiennie, a także art. 76 ust. 1 u.p.z., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zachodzą przesłanki do żądania zwrotu świadczenia jako nienależnego, jak również art. 76 ust. 2 pkt 2 u.p.z., poprzez jego zastosowanie w sprawie na skutek błędnego uznania, że skarżąca świadomie wprowadziła w błąd PUP.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że nie miała zamiaru wprowadzać w błąd PUP, nigdy nie kwestionowała faktu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia przez okres 5 dni w X. S. A. Podejmując powyższe zlecenie nie miała jednak świadomości, iż może to spowodować pozbawienie statusu osoby bezrobotnej, a tym bardziej, że może to wpłynąć w przyszłości na los pobranych świadczeń. Skarżąca stwierdziła, że stawiając się do podpisu w wyznaczonym terminie wskazywała pracownikowi PUP, że taką umowę zawarła, jednak wówczas nikt nie poinformował jej, że mogło to spowodować wyrejestrowanie skarżącej z urzędu pracy. Skarżąca podniosła, że nie wiedziała, iż tak krótkie zlecenie może spowodować tak poważne konsekwencje. Nie pamięta też, czy podczas rejestracji jako osoba bezrobotna otrzymała pouczenie o skutkach podjęcia zatrudnienia, oraz o obowiązku informowania PUP o podjęciu zatrudnienia, albowiem miało to miejsce w 2015 r. Skarżąca wskazała, że stypendium stażowe zostało przyznane decyzją z dnia [...] marca 2017 r., wtedy gdy faktycznie nie pozostawała w zatrudnieniu, a pięciodniowa umowa zlecenia została zakończona ponad 6 miesięcy wcześniej.

Skarżąca zaznaczyła, że wypełnianie różnych dokumentów w urzędzie pracy ma charakter niejako mechaniczny i automatyczny - urzędnik wskazuje, w których miejscach należy złożyć podpis i de facto nie zawsze występuje zapoznanie się ze stanem prawnym. Natomiast podczas podpisywania umowy o staż nie pouczono jej o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania stypendium stażowego.

Reasumując skarżąca stwierdziła, że godząc się na staż nie miała ani świadomości tego, że nie powinna podejmować stażu gdyż już wcześniej poprzez wykonywane zlecenie utraciła status osoby bezrobotnej, ani tym bardziej zamiaru wyłudzenia stypendium stażowego zwłaszcza, że nie została pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do tego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje:

Skarga okazała się być uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Na mocy art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli na zasadach wyżej opisanych Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a naruszenie to miało kluczowy wpływ na wynik sprawy.

Istotą sporu jest ustalenie, na kim ciążył obowiązek zweryfikowania, czy w dniu odjęcia stażu [...] marca 2017 r. skarżąca - wskutek podjęcia zatrudnienia na podstawie umowy zlecania w okresie od dnia [...] września 2016 r. do dnia [...] września 2016 r - wciąż posiadała status osoby bezrobotnej. Zważyć należy, że skarżąca zarejestrowała się w PUP w dniu [...] maja 2015 r. Została prawidłowo pouczona o obowiązku informowania organu w terminie 7 dni od wystąpienia zmian mających wpływ na jej status bezrobotnej. Od dnia [...] września 2016 r. do dnia [...] września 2016 r. skarżąca wykonywała umowę zlecenia, zgodnie z którą świadczyła pracę. Natomiast od [...] marca 2017 r. do dnia [...] września 2017 r. wykonywała pracę na rzecz A. Sp. z o.o. Oddział w [...] w ramach stażu, uprawniającego ją do pobierania stypendium z tego tytułu. Organy obu instancji uznały, że podjęcie przez skarżącą pracy w okresie od dnia [...] września 2016 r. do dnia [...] września 2016 r. na podstawie umowy zlecenia spowodowało, że przestała on spełniać warunki określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy uprawniające do legitymowania się statusem osoby bezrobotnej. W związku z tym utraciła również prawo do korzystania z oferowanych przez organy zatrudnienia usług rynku pracy, takich jak staż i wynikających z niego uprawnień, w tym prawa do stypendium. Mając to na uwadze Starosta orzekł - po uprzednim stwierdzeniu utraty statusu osoby bezrobotnej - uchyleniu decyzji związanych z odbytym stażem i otrzymanym stypendium, w tym przypadku podjętą w trybie wznowienia postępowania.

Termin utraty statusu osoby bezrobotnej w razie wydania decyzji na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2020.poz. 1409) określony został poprzez odesłanie do momentu niespełniania warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy i konieczne jest ustalenie go przez starostę w zależności od okoliczności sprawy. W świetle przepisu art. 74 ustawy, zgodnie z którym bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego, należy przyjąć, że ustawodawca założył, że decyzja pozbawiająca statusu osoby bezrobotnej będzie określała termin utraty statusu bezrobotnego z mocą wsteczną.

Jednocześnie należy wskazać, że prawo do pobierania stypendium dla osób bezrobotnych jest ściśle związane z posiadaniem statusu osoby bezrobotnej, co wynika m.in. z art. 53 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia, który stanowi, że bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, wypłacane przez starostę. Tym samym utrata statusu osoby bezrobotnej powoduje utratę przez daną osobę prawa do stypendium. Powyższe zależności nakazują rozważyć, czy Starosta prawidłowo najpierw rozstrzygnął w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego, a następnie w przedmiocie stypendium stażowego - w trybie wznowienia postępowania.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, za osobę bezrobotną uznaje się osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, I oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. h, a która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Na podstawie art. 53 ust. 1 ustawy, starosta może skierować bezrobotnych do odbycia stażu przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy.

Bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, wypłacane przez starostę (art. 53 ust. 6 ustawy). Nie ulega zatem wątpliwości, że do odbywania stażu i otrzymywania z tego tytułu stypendium może być skierowana tylko osoba bezrobotna. Zatem utrata statusu osoby bezrobotnej oznacza utratę wszelkich związanych z tym świadczeń, oraz możliwości korzystania z instytucji przewidzianych w ustawie jako środki wspierania i aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych, w tym odbywania stażu i otrzymywania z tego tytułu stypendium.

Przeszkodą w posiadaniu statusu osoby bezrobotnej jest między innymi pozostawanie w zatrudnieniu, a także wykonywanie innej pracy zarobkowej. Jako okoliczność faktyczną, która spowodowała utratę przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] września 2016 r., organy obu instancji uznały fakt podjęcia przez nią w tym dniu pracy zarobkowej. W konsekwencji organ wydał decyzję o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego stypendium.

Stanowiska organów i skutków powyższych rozstrzygnięć w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie sposób jednak zaakceptować .

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Jak podkreśla się w doktrynie, działania organów administracyjnych muszą czynić zadość zasadom demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i wywodzoną z niej zasadą ochrony zaufania do Państwa oraz zasadą praworządności wyrażoną w art. 7 ustawy zasadniczej, a także stanowiących ich rozwinięcie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażoną właśnie w przytoczonym art. 8 k.p.a.

Podkreślić należy, że z analizy orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wynika, iż Trybunał nie ogranicza zakresu oddziaływania zasady ochrony zaufania wyłącznie do procesu stanowienia prawa, gdyż wyraźnie akcentuje potrzebę ochrony zaufania obywateli również w procesie stosowania prawa. Trybunał ustalając, że ochronie konstytucyjnej podlega nie tylko zaufanie obywateli do litery prawa, ale przede wszystkim do sposobu jego interpretacji przyjmowanej w praktyce stosowania prawa przez organy państwa (por. E. Morawska, Klauzula państwa prawnego w Konstytucji RP na tle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Dom Organizatora, Toruń 2003, s. 349 oraz wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r. o sygn. akt I GSK 305/15,

LEX nr 2227695).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że określone postępowanie instytucji państwowej, agend itp. obarczone niekiedy nieprawidłowościami w ich działaniu w odczuciu społecznym, pomimo tego rodzaju wad i uchybień (o których zresztą obywatel nie wie) obdarzone jest zaufaniem obywateli co do legalności ich postępowania oraz przestrzegania przepisów prawa (por. art. 2 Konstytucji RP). Z tego też powodu obywatel nie może ponosić różnorakich konsekwencji, (...), za skutki wynikające z nieprawidłowego działania tych organów (por. wyrok SN z 3 lutego 2009 r., sygn. akt WA 44/08, OSNwSK 2009/1/305, wyroki NSA: z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt I GSK 304/15, POP 2016/6/574 i sygn. akt I GSK 305/15, LEX nr 2227695).

Przechodząc z powyższych rozważań na grunt niniejszej sprawy zważyć należy, że o ile posiadanie statusu bezrobotnego jest podstawowym warunkiem zakwalifikowania danej osoby do programu stypendialnego, o tyle to Starosta na podstawie art. 53 ust. 1 ustawy, może skierować bezrobotnych do odbycia stażu przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy. Z wykładni językowej analizowanego przepisu jednoznacznie wynika, że inicjatywa w zakresie skierowania bezrobotnego na staż leży po stronie organu. Skoro zatem organ kieruje daną osobę na staż, to uzasadnionym i w pełni racjonalnym jest przekonanie tej osoby o spełnieniu wszystkich wymaganych warunków dla skorzystania z tej formy zatrudnienia. Obarczenie obywatela obowiązkiem weryfikowania działań organów administracji pod kątem legalności jest oczywistym zaprzeczeniem zasady zaufania do Państwa. Ze względu na dużą rozpiętość czasową (skarżąca zakończyła pracę w dniu [...] września 2016 r., natomiast staż podjęła w dniu [...] marca 2017 r., zatem po pół roku) tym bardziej powyższe aktualizuje się w analizowanym stanie faktycznym. Skarżąca miała prawo podejmować wszelkie czynności w zaufaniu do organu, nawet jeśli nie dopełniła obowiązku poinformowania o podjęciu zatrudnienia. Wynika to stąd, że pobierała stypendium w wyniku w skierowania jej przez Starostę na staż, a więc z działań podjętych przez organ, a nie z jej inicjatywy.

Przede wszystkim organ kierujący skarżącą do odbycia stażu nie zaktualizował pouczenia udzielonego skarżącej w dacie uzyskania statusu osoby bezrobotnej, tj. nie podał kompletnej informacji o całokształcie praw i obowiązków bezrobotnego w związku z przyznaniem mu nowego świadczenia w postaci stypendium stażowego. Jest to istotne uchybienie, ponieważ od uznania skarżącej za osobę bezrobotną do skierowania jej na staż i przyznania stypendium upłynęło prawie dwa lata. Trudno wymagać od osoby bezrobotnej, aby zapoznając się z informacją wręczoną wraz ze skierowaniem do odbycia stażu, miała na względzie treść bardzo obszernego pouczenia otrzymanego wcześniej w związku z uznaniem jej za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku i następnie na tej podstawie miała orientację co do ciążących na niej obowiązków. Osoba kierowana do odbycia stażu powinna zatem otrzymać nowe pouczenie o swoich prawach i obowiązkach w pełnym zakresie, obejmującym wszystkie przepisy normujące jej sytuację prawną, zwłaszcza odnośnie do tych obowiązków, których zaniedbanie skutkuje tak poważną sankcją, jak obowiązek zwrotu świadczenia jako nienależnie pobranego. Zatem okoliczności niniejszej sprawy nie mogą być interpretowane na niekorzyść skarżącej, skoro organ w dniu kierowania na staż nie pouczył w sposób wyczerpujący o zdarzeniach skutkujących utratą statusu bezrobotnego. Skarżąca składając oświadczenie w ramach procedury podjęcia stażu oświadczyła, że nie pracuje i jest osobą bezrobotną. Skoro organ skierował ją na staż, miała prawo zakładać, że okoliczności te zostały zweryfikowane pozytywnie.

W tym stanie rzeczy Sąd nie podziela stanowiska organów, że w sprawie zaszły podstawy do zastosowania art. 76 ust. 1 i ust 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia - świadczenie pieniężne wypłacono na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. Organ naruszył zatem przepisy prawa materialnego - art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia przez ich błędne zastosowanie.

W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że skarżąca w ramach odbywanego stażu świadczyła pracę, za którą nie otrzymywała wynagrodzenia, lecz właśnie stypendium stażowe. Nie do zaakceptowania byłoby zatem żądanie zwrotu stypendium stażowego, bowiem takie działanie organu prowadziłoby do naruszenia art. 13 ustawy Kodeks pracy, zgodnie z którym pracownik ma prawo do godziwego wynagrodzenia za pracę, o czym stanowią również odpowiednie postanowienia ratyfikowanych przez Polskę aktów prawa międzynarodowego: art. 23 ust. 3 Deklaracji Praw Człowieka, uchwalonej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, art. 7 lit. A Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych ONZ z 16 grudnia 1966 r., art. 4 Europejskiej Karty Społecznej z 18 października 1961 r.

Analogiczne stanowisko zostało wyrażone przez sądy administracyjne w wyrokach: WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. II SA/Go 763/18, WSA w Poznaniu z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. II SA/Po 948/17, WSA w Lublinie z dnia 24 maja 2016 r., sygn. II SA/Lu 378/16.

Z wyżej wskazanych przyczyn w ocenie Sądu decyzje organów I i II instancji winny podlegać wyeliminowaniu z obrotu prawnego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Jednocześnie wobec kompletności poczynionych przez organy ustaleń, w oparciu o które nie było podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 76 ust 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, Sąd stwierdza, iż w sprawie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 2 P.p.s.a.