Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 642/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 84 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151,  art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2016 r. sprawy ze skarg Gminy W. i P. Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargi.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] i orzekł, że majątek ziemski [...], położony w gminie [...], powiat [...], obejmujący działki ewidencyjne:

- obręb ewidencyjny [...] nr: [...];

- obręb ewidencyjny [...] nr: [...]

- odpowiadający obszarowi, którego granice określono kolorem czerwonym na mapie sporządzonej przez geodetę uprawnionego J. P., stanowiącej załącznik nr 1 do niniejszej decyzji, nie podlegał działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13 ze zm.) – dalej: dekret o reformie rolnej.

W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał na następujące okoliczności sprawy.

Wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2008 r., sprostowanym w dniu 3 sierpnia 2009 r., G. K. oraz T. K. zażądali wydania decyzji stwierdzającej, że nieruchomość ziemska [...] położona w gminie [...], powiat [...], stanowiąca byłą własność S. K., nie podlegała pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej.

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie. W wyniku złożonego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. uchylił w całości rozstrzygnięcie Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Rozpatrując po raz kolejny sprawę Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. orzekł, że stanowiąca przedmiot postępowania nieruchomość podlegała pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. ponownie uchylił decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Wojewoda [...] po raz kolejny orzekł, że majątek ziemski [...], położony w gminie [...], powiat [...], stanowiący obecnie działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...], a także części powierzchni działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...], podlega pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowa nieruchomość w roku 1939 zajmowała [...] ha powierzchni ogólnej, w skład której wchodził obszar o powierzchni powyżej 50 ha, na którym można było prowadzić działalność wytwórczą w rolnictwie. Od rozstrzygnięcia tego odwołanie wniósł G. K.

Po rozpatrzeniu tego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi doszedł do odmiennych wniosków i decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł, że majątek ziemski [...], położony w gminie [...], powiat [...], odpowiadający obszarowi, którego granice określono na mapie sporządzonej przez geodetę uprawnionego J. P., stanowiącej załącznik do decyzji, nie podlegał działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformy rolnej.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo J.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1995/14 skargę uwzględnił, ale z powodów zupełnie innych niż zarzuty w niej podniesione. W konsekwencji sąd administracyjny uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2014 r. Sąd uznał zarzuty podniesione w skardze za bezpodstawne natomiast uznał, że zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 1 k.p.a. w zakresie poprawności i przejrzystości rozstrzygnięcia, jako niezbędnego elementu decyzji administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (np. wykonanie decyzji – przykładowo poprawny wpis własności do księgi wieczystej).

"W ocenie Sądu granice obszaru, który nie podlegał działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej, nie mogą być określone w sposób, który może wywoływać wątpliwości i powodować trudności w wykonaniu decyzji. A tak może być, jeśli rozstrzygnięcie odwołuje się tylko do mapy sporządzonej przez geodetę uprawnionego J. P., bez wymienienia numerów działek ewidencyjnych "objętych" rysunkiem mapy, tym bardziej, że w przypadku wielu działek tylko ich część wchodzi w obszar, który według numeracji aktualnej ewidencji gruntów nie podlegał działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej."

Powyższe wady te Sąd uznał na tyle istotne, że stanowiły one podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie Sąd szczegółowo odniósł się do zarzutów skargi Skarbu Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo J., w całości ich nie akceptując, jak również wskazał, które ustalenia organu odwoławczego podzielił.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. i orzekł, że majątek ziemski [...], położony w gminie [...], powiat [...], obejmujący działki ewidencyjne położone w obrębie ewidencyjnym [...] oraz w obrębie ewidencyjnym [...] o numerach i powierzchniach wymienionych w sentencji tej decyzji, odpowiadający obszarowi, którego granice określono kolorem czerwonym na mapie sporządzonej przez geodetę uprawnionego J. P., stanowiącej załącznik nr 1 do niniejszej decyzji, nie podlegał działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej.

Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele reformy rolnej przechodziły bezzwłocznie bez żadnego wynagrodzenia w całości tylko te nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym (mogące być wykorzystane na cele wskazane w art. 1 dekretu część druga), które stanowiły własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich łączny obszar przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich łączny rozmiar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Przy czym zgodnie z art. 2 ust. 2 dekretu o reformie rolnej nieważne są wszystkie prawne i fizyczne działy nieruchomości dokonane po dniu 1 września 1939 r. Natomiast podstawę do orzekania w drodze administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, stanowi § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.).

Jak wynika z akt sprawy nieruchomość [...] położona była na terenie powiatu [...], wobec tego musiała spełniać ogólne normy obszarowe, by mogła zostać przejęta. Musiałaby więc mieć ponad 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych.

Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego w [...] IV Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 28 sierpnia 2001 r., w dziale Il dawnej księgi wieczystej pod nazwą [...] jako właściciel nieruchomości o powierzchni [...] morgów wpisany był S. K. Nieruchomość została nabyta na licytacji publicznej odbytej w Sądzie Okręgowym w [...] w dniu 24 lutego 1937 r.

Zgodnie z dokumentacją znajdującą się w księdze hipotecznej "[...] " (przechowywaną w zespole "[...] ", nr zespołu [...], sygn. [...]), repertorium [...] numer porządkowy [...] oraz repertorium Nr [...] numer porządkowy [...], pozyskaną z Archiwum Państwowego [...], Oddział Zamiejscowy w [...], powierzchnia majątku S. K. wynosiła [...] morgów. Wielkość [...] morgów widnieje także w dokumencie "Przebieg sprawy dotyczącej [...] ", jak również w Świadectwie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 1947 r., Nr [...]. Z kolei świadectwo Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w [...] z 1947 r. podaje, że [...] morgów to [...] dziesięcin i [...] sążni.

Ze znajdującej się w aktach sprawy Ewidencji nieruchomości ziemskich wynika, że nieruchomość miała [...] ha, na które składało się [...] ha użytków rolnych, [...] ha łąk i [...] ha pastwisk. W ten sam sposób przedmiotowa nieruchomość została zapisana w Ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi o reformie rolnej. Stan na dzień 31 grudnia 1947 r. (dokument przekazany przez Archiwum Akt Nowych w [...]). Ten obszar nieruchomości ([...] ha) wskazuje Wykaz majątków państwowych powyżej [...] ha oraz Wykaz majątków położonych w promieniu [...] km od [...].

Znaczące odstępstwo od wielkości wymienionych w przywołanych dokumentach stanowi protokół z 11 stycznia 1946 r. dotyczący przekazania nieruchomości pod zarząd nadleśnictwa. We wskazanym protokole widnieje wielkość ± [...] ha, jednakże mając na uwadze wcześniej przywołane dokumenty wielkość ta wydaje się być zawyżoną i wynikać z błędnego odczytania dokumentu dotyczącego przebiegu sprawy przejęcia nieruchomości, Rp [...].

Przy dokonywaniu oceny dotyczącej całkowitej powierzchni rzeczonej nieruchomości należy odnotować również opinię geodezyjną sporządzoną przez geodetę uprawnionego J. P., która została dołączona przez pełnomocnika strony przy piśmie z dnia 30 stycznia 2012 r. Zgodnie z przywołaną opinią powierzchnia majątku ziemskiego stanowiącego własność S. K. w 1939 r. wynosiła [...] ha. Z kolei dokumentacja wieczystoksięgowa wskazuje na wielkość [...] ha. Zdaniem wnioskodawcy przesądza to o niespełnieniu wymaganego minimum powierzchniowego przez [...].

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że jedyna niezmienna wielkość powtarzająca się w zgromadzonych w sprawie dokumentach, a nadto jedyna wielkość znajdująca odzwierciedlenie w stanowiących część materiału dowodowego dokumentach urzędowych, to [...] morgów. Przeliczenie tej wielkości według miar nowopolskich, zgodnie z którymi jedna morga to ok. [...] ha, daje powierzchnię ok. [...] ha. Wartość przekraczająca [...] ha (tj. ok. [...] ha) pojawia się także przy przeliczeniu podanej wyżej powierzchni [...] dziesięcin i [...] sążni. Natomiast powoływana przez geodetę uprawnionego P. wartość [...] ha wynika z dodania wielkości poszczególnych rodzajów użytków wchodzących w skład majątku a obliczonych przez biegłego (bez odwoływania się do dawnych jednostek miar). Przeliczenie [...] morgów jako [...] ha zawarte jest zaś w oświadczeniu dawnego właściciela majątku, złożonym 11 grudnia 1942 r. w przedwstępnej umowie sprzedaży części majątku ([...] morgów) małżeństwu K. Jest to jednak tylko prywatne oświadczenie właściciela, nie potwierdzone żadnym dokumentem urzędowym. Podana wielkość [...] ha budzi zresztą wątpliwości z racji zastosowania w tej samej umowie różnych przeliczników jednostek miar. Skoro bowiem [...] morgów szacuje się na [...] ha (co daje [...] ha za [...] morgę), to wspomniane wyżej [...] morgi powinny być równoważne [...] ha – tymczasem w umowie określa się je jako odpowiadające [...] ha, czyli [...] ha za [...] morgę. Z przyłożenia zaś do [...] morgów tego ostatniego przelicznika wynika powierzchnia [...] ha.

Minister stwierdził, że jednoznaczne ustalenie wielkości powierzchni majątku [...] (wyrażonej w hektarach) jest niemożliwe. Przywołane wielkości są bardzo zbliżone, różnice mieszczą się w przedziale 1 ha, co przy wielkości majątku ok. [...] ha może być efektem niewielkiej choćby niedokładności pomiarów. Należy bowiem założyć, za "Analizą dokładności obliczenia powierzchni majątku [...]" (sporządzoną przez geodetę uprawnionego J. P.), że zawarta w zapisach archiwalnych powierzchnia wyliczana była metodą graficzną, która obarczona jest błędem. Co więcej według norm obowiązujących w latach 40 - tych dokładności pomiaru powierzchni były o wiele mniejsze, a co za tym idzie powierzchnie podane w archiwalnych materiałach mogą być obarczone jeszcze większym błędem pomiaru. Opierając się na instrukcji technicznej dotyczącej wytycznych technicznych do odnowienia ewidencji gruntów, dokładność graficznego obliczenia pola powierzchni dla potrzeb ewidencji gruntów wynosi 0.01 *P, gdzie "P" oznacza obliczoną powierzchnię. Zgodnie z tym, dla niniejszego przypadku wartość ta wynosi [...] ha.

Niemniej jednak na potrzeby prowadzonego postępowania przyjąć należy wartość wynikającą z bezpośredniego przeliczenia wielkości [...] morgów na jednostkę hektara. Zgodnie z powszechnie przyjętą miarą 1 morga = 0,55987 ha, dlatego dla potrzeb dalszych ustaleń w sprawie przyjmuje się, że majątek nieznacznie przekraczał [...] ha i jego powierzchnia ogólna obejmowała [...] ha. W takiej sytuacji zbadać należy, czy całkowita hipoteczna powierzchnia majątku mieściła się w całości w zakresie definicji pojęcia majątku ziemskiego o charakterze rolniczym w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu

Potrzeba dokonania wymienionych ustaleń spowodowana jest tym, iż dekret miał zastosowanie nie do wszystkich rodzajów użytków wchodzących w skład danego majątku objętego jedną księgą hipoteczną, lecz do takich jego części składowych, które z uwagi na swoją podstawową charakterystykę i zasadnicze cechy nadawały się do prowadzenia produkcji roślinnej i zwierzęcej, a tym samym nadawały się do wykorzystania na cele reformy rolnej. W związku z tym stwierdzić należy, że nie można automatycznie wszystkich części nieruchomości wchodzących w skład danego majątku traktować jako nieruchomości o charakterze rolniczym, stanowiących funkcjonalną i gospodarczą całość, bez wyjaśnienia faktycznego ich charakteru.

Dokonując takich ustaleń za konieczne Minister uznał odwołanie się nie tylko do dokumentów o charakterze archiwalnym, ale także do opracowania przygotowanego przez geodetę uprawnionego J. P. – jako przekonującego i opartego na wartościowych materiałach, w tym fragmencie mapy przeglądowej Nadleśnictwa [...] wg stanu na dzień 1 stycznia 1956 r. wraz z naniesioną granicą [...]. W odniesieniu do charakterystyki poszczególnych rodzajów użytków wchodzących w skład majątku opracowanie przygotowane zostało w sposób nie budzący zastrzeżeń, a przyjęta metodologia pozwala uznać, że końcowe wnioski są logiczną konsekwencją poczynionych ustaleń. Za wiarygodną i rzetelną, w sposób logiczny wyjaśniającą wartość użytkową gleb, Minister uznał także Analizę gleb [...] przygotowaną przez dra W. K. z Zakładu Gleboznawstwa Wydziału Rolnictwa i Biologii [...].

Jak wynika z materiałów dowodowych, przejęty majątek nie został rozparcelowany. Brak parcelacji potwierdza dokument będący sprawozdaniem z przebiegu sprawy przejęcia [...], Rp [...] oraz pismo Komisarza Ziemskiego Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia 29 sierpnia 1946 r. Dodatkowo, zgodnie z protokołem z dnia 11 stycznia 1946 r., Powiatowy Urząd Ziemski w [...] przekazał Nadleśnictwu Państwowemu [...] całość majątku [...]. W przedmiotowym protokole wskazano, że przejęto "powierzchnię ogólną ± [...] ha (wszelkich danych powierzchniowych brak), w tym pow. zalesionych lub poleśnych ± [...] ha reszta nieużytki i bardzo słabe role nadające się tylko do zalesienia. Wszelkich zabudowań brak – spalone". Treść protokołu jednoznacznie wskazuje na nierolniczy charakter przejętych gruntów. Mimo formalnego przejęcia na cele reformy rolnej, majątek uznany został w całości za nienadający się do działalności rolniczej a jedynie do zalesienia. W efekcie oddany został do dyspozycji nadleśnictwa, a więc jednostki nie mającej związku z reformą rolną i odpowiedzialnej wyłącznie za tereny leśne.

Analiza mapy fotograficznej "[...]" z 1937 r. wskazuje, że na terenie majątku znajdowały się grunty o charakterystyce stricte rolniczej, przy czym niewątpliwie zajmowały one zdecydowanie mniejszą część powierzchni. Według obliczeń geodety P. na rok 1939 [...] było to: ok. [...] ha użytków rolnych, w tym ok. [...] ha gruntów ornych, ok. [...] ha łąk, ok. [...] ha pastwisk. Analiza wspomnianej mapy oraz mapy przeglądowej Nadleśnictwa [...] z 1956 r. (mapa ta przedstawia na poszczególnych obszarach rodzaj drzewostanu oraz jego wiek) prowadzi do wniosku, że porównywalna część nieruchomości zajęta była pod lasy – według obliczeń geodety P. stanowiły one ok. [...] ha. Pewną część majątku, ok. [...] ha, stanowiły drogi i grunty pod zabudowaniami. Największa zaś część – ok. [...] ha – określana jest jako nieużytki i grunty nadające się tylko do zalesienia. Taki typ użytków potwierdza zarówno Operat Prowizorycznego Urządzenia N-ctwa [...], jak i wzmiankowana ekspertyza dra K. (przygotowana na bazie operatu glebowo - siedliskowego rejonu Nadleśnictwa [...], który obejmował tereny dawnego majątku [...], sporządzonego przez Biuro Urządzenia i Geodezji Lasów Oddział w [...] na zlecenie Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, przy czym badaniem objęto obszar [...] ha), stwierdzająca że [...] to przede wszystkim lasy, nieużytki i bardzo słabe grunty, które z punktu widzenia ekonomiczno - środowiskowego nadal powinny być użytkowane leśnie. Ponadto z ekspertyzy wynika, że brak jest w glebie śladu warstwy płużnej oraz stopniowe a nie ostre przejście między poziomami gleby, co wskazuje, iż na tym obszarze przed 1939 r. nie prowadzono działalności rolniczej, a występująca gleba nie jest glebą porolniczą. Charakter występujących na przedmiotowym obszarze gleb (leśne wytworzone na piaskach), ich fizyczna i chemiczna charakterystyka dowodzą, że nieruchomość nie była wykorzystywana rolniczo i nie mogła być przydatna do prowadzenia działalności rolniczej.

W ocenie Ministra w konsekwencji należy przyjąć, że w skład majątku o powierzchni całkowitej przekraczającej 100 ha wchodziło ok. [...] ha lasów oraz ok. [...] ha nieużytków i gruntów oznaczonych jako przeznaczone pod zalesienie. W związku z tym konieczne jest rozważenie, czy z uwagi na to, że znaczną część nieruchomości stanowiły lasy i tereny oznaczone jako przeznaczone do zalesienia, które nie miały charakteru rolnego, majątek ziemski faktycznie spełnia normy obszarowe określone w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Odwołując się do judykatury organ odwoławczy stwierdził, że restrykcyjny charakter przepisów dekretu uzasadnia zastosowanie wykładni celowościowej, zgodnie z którą na cele reformy mogą zostać przeznaczone wyłącznie te nieruchomości, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 część druga dekretu. W związku z tym wskazać należy, że nie można wszystkich nieruchomości wchodzących w skład danego majątku traktować jako nieruchomości o charakterze rolniczym, stanowiących funkcjonalną i gospodarczą całość, bez wyjaśnienia faktycznego ich charakteru. Próbę zdefiniowania pojęcia "nieruchomości ziemskiej" dla potrzeb dekretu, podjął Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990 r. (3/89 /OTK). Według stanowiska przyjętego w tej uchwale pod tym pojęciem należy rozumieć nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, dlatego organ prowadząc postępowanie w sprawie o podpadanie nieruchomość lub jej części pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej powinien zbadać, czy nieruchomość lub jej część miała charakter rolniczy. Przy badaniu czy dana nieruchomość posiada charakter rolniczy należy zaś mieć na uwadze, że jeśli poniesione zostaną znaczne nakłady finansowe, to do produkcji rolnej mogą być oczywiście wykorzystane niemal wszystkie grunty, w tym także grunty klasy VI i nieużytki. Przez nieruchomość nadającą się do rolniczego wykorzystania należy rozumieć tylko taką nieruchomość, która przy dokonaniu rozsądnych z gospodarczego punktu widzenia nakładów może być wykorzystywana rolniczo (wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2009 r., IV SA/Wa 1609/09). Innymi słowy o możliwości rolniczego wykorzystania decydują zasadnicze cechy danej nieruchomości, jej podstawowa charakterystyka. W ten sposób na cele reformy rolnej nie nadają się nie tylko tereny zalesione, ale i grunty słabej jakości zdatne tylko do zalesienia, czy też halizny (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 747/10).

Odnosząc się do oceny przydatności przedmiotowego majątku na cele reformy rolnej, dokonanej przez Wojewodę, Minister stwierdził, iż zarówno przywołane w zaskarżonej decyzji pismo okólne Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 21 lipca 1948 r. w sprawie ustalenia użytków w rozumieniu § 4 rozporządzenia wykonawczego z dnia 1 marca 1945 r. do dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej jak i wytyczne wskazane w załączniku Nr 1 do instrukcji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 12 grudnia 1946 r. w sprawie ustalenia cen sprzedaży nieruchomości ziemskich i ich przynależności dla nabywców z mocy dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. Urz. Min. Roi. i R. R. z 1947 r. Nr 1, poz. 7), nie są i nie były źródłami powszechnie obowiązującego prawa, zatem nie mogły stanowić podstawy zakwalifikowania danej nieruchomości jako podpadającej pod działanie dekretu. Nieuprawnione jest klasyfikowanie nieruchomości przez selekcję negatywną, maksymalnie rozszerzającą rodzaje nieruchomości podpadających pod działanie dekretu. Nie można np. przyjąć, że skoro dana nieruchomości nie ma charakteru leśnego to jest użytkiem rolnym, bez względu na posiadane cechy i skalę koniecznych nakładów. Również przywołana przez Wojewodę Tabela Klas Gruntów, stanowiąca załącznik do ustawy z dnia 26 marca 1935 r. o klasyfikacji gruntów do podatku rolnego (Dz. U. z 1935 r. Nr 27, poz. 203) nie może być podstawą orzekania, czy dana nieruchomość jest użytkiem rolnym podpadającym pod przepisy dekretu. Jedynie § 4 rozporządzenia, który musi być stosowany wprost, określa na potrzeby reformy rolnej, co uważa się za użytki rolne. Zgodnie z tym przepisem za użytki rolne uważa się grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe.

Tym samym Minister podniósł, że wchodzące w skład [...] lasy jak i nieużytki i grunty nadające się tylko do zalesienia nie mieszczą się w kategorii gruntów nadających się do wykorzystania do produkcji roślinnej lub zwierzęcej. Nie sposób przyjąć, że w lesie bądź na gruncie piaszczystym, nie wykazującym żadnej przydatności do działalności rolniczej, może być w normalny sposób prowadzona produkcja roślinna lub zwierzęca (czego świadomość miały władze ziemskie w 1946 r., oddając majątek do zalesienia). Wspomniane kategorie użytków nie mieszczą się zatem w granicach pojęcia nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym z art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej i jako takie nie mogą być uwzględnione przy ustalaniu powierzchni ogólnej nieruchomości ziemskiej na gruncie dekretu.

Organ odwoławczy podkreślił, że powyższe wnioski podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1995/14 zapadłym w przedmiotowej sprawie.

Minister dodał także, że nieuzasadnione byłoby również przyjęcie założenia, że las pozostawał w związku funkcjonalnym z resztą majątku ziemskiego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że las mógł funkcjonować bez części rolniczej, natomiast część rolnicza mogła być normalnie użytkowana z wyłączeniem obszaru leśnego. Podobnie w żaden sposób nie da się wykazać istnienia dwustronnej zależności funkcjonalnej między użytkami rolnymi a nieużytkami, nadającymi się tylko do zalesienia.

Skoro zatem w skład majątku ziemskiego [...] wchodziły lasy i nieużytki o łącznej powierzchni ponad [...] ha – wyłączone z definicji nieruchomości ziemskiej w rozumieniu art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej – to pozostała część tej nieruchomości nie spełniała normy obszarowej dla województwa [...], stanowiącej przesłankę przejęcia nieruchomości na podstawie przepisów dekretu. Wniosek taki pozostaje aktualny bez względu na to, który przelicznik wielkości wyjściowej [...] morgów zostanie zastosowany.

Na poparcie powyższego stanowiska Minister ponownie przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2015 r., w którym podzielono ustalenia organu co o charakteru przejętego majątku ziemskiego.

W świetle powyższych rozważań Minister nie zgodził się z interpretacją przepisów dekretu dokonaną przez Wojewodę [...], który uznał, że nieużytki należy zaklasyfikować jako grunty nadające się do działalności rolniczej, a w konsekwencji zwiększające areał użytków rolnych wymaganych do przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2016 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Gmina W. oraz P. S.A. z siedzibą w [...].

Gmina W. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 lit .e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, poprzez przyjęcie, że nieruchomość ziemska [...] nie podlegała pod działanie przepisów tego dekretu ze względu na brak spełnienia wymaganego minimum powierzchniowego, zarówno w odniesieniu do powierzchni ogólnej, jak też areału użytków rolnych poniżej 50 ha;

2) przepisów postępowania tj. art. 7, 77, 80 i 84, 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, w szczególności brak dokonania oceny dowodu z opinii biegłego oraz powołanie jako biegłego osoby, która podlegała wyłączeniu.

W uzasadnieniu skargi Gmina W. podniosła, że ponownie rozpoznając sprawę organ miał obowiązek uwzględnić art. 84 § 2 k.p.a. dotyczący wyłączenia biegłego, czego jednak nie uczynił. Ponadto strona skarżąca podniosła, że Minister do decyzji dołączył załącznik pn. "Szkic działek do rozliczenia powierzchni [...]", jednak ze szkicu tego nie wynikają powierzchnie poszczególnych działek, które to opisano w sentencji decyzji. Szkic w żaden sposób nie został opisany w uzasadnieniu decyzji.

W konsekwencji Gmina W. wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Z kolei, P. S.A. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nierozpatrzenie przez Organ całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skutkujące błędnym uznaniem, że w skład majątku ziemskiego [...], którego łączny obszar przekraczał [...] ha, wchodziło około [...] ha lasów oraz około [...] ha nieużytków i gruntów oznaczonych jako przeznaczone pod zalesienie, natomiast pozostałą część tego majątku ziemskiego stanowiły grunty rolne, w sytuacji gdy z treści złożonych do akt sprawy dokumentów urzędowych w postaci Ewidencji nieruchomości ziemskich oraz Ewidencji nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej według stanu na dzień 31 listopada 1947 r., wynikało, iż na ogólną powierzchnię tej nieruchomości wynoszącą [...] ha składało się [...] ha gruntów ornych, [...] ha pastwisk oraz [...] ha łąk, które to dokumenty jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie były analizowane przez organ;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 lit. e) w zw. z art. 1 ust. 2 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego błędną wykładnię, w wyniku której Organ uznał, iż:

a) grunty leśne oraz nieużytki przeznaczone pod zalesienie nie mogły zostać przeznaczone na cele reformy rolnej i tym samym nie przechodziły na własność Skarbu Państwa na podstawie ww. dekretu, w sytuacji gdy działalność wytwórcza w rolnictwie oprócz typowej działalności polegającej na hodowli różnego rodzaju zwierząt i uprawie różnego rodzaju roślin mogła również polegać na posiadaniu przez rolników działek leśnych i czerpaniu z tego tytułu różnych korzyści o charakterze gospodarczym, jak np. pozyskiwanie drzewa lub runa leśnego. Tym samym z prawidłowej wykładni powyższych przepisów dekretu wynika, iż w przypadku gdy las (o powierzchni nieprzekraczającej [...] ha) był częścią nieruchomości ziemskiej o powierzchni przekraczającej [...] ha, mógł zostać przejęty w ramach tej nieruchomości na potrzeby reformy rolnej w oparciu o przepisy ww. dekretu;

b) wchodzące w skład majątku ziemskiego [...] grunty niebędące gruntami ornymi, nie mieszczą się w kategorii gruntów nadających się do wykorzystania w produkcji roślinnej lub zwierzęcej i tym samym nie podpadają pod działanie przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, w sytuacji gdy z prawidłowej wykładni naruszonej przez Organ normy prawnej wynika, iż pod pojęciem nieruchomości ziemskiej w rozumieniu tego dekretu, należy rozumieć nie tylko nieruchomości o charakterze stricte rolnym (grunty rolne, łąki, pastwiska), ale także pozostałe grunty, jeżeli tylko są powiązane ze sobą gospodarczo.

Wobec powyższego strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Postanowieniem z dnia 26 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył skargi do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oraz postanowił prowadzić je pod sygn. akt. akt I SA/Wa 642/16.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 21 listopada 2016 r. pełnomocnik organu, na pytanie Sądu, oświadczył że Analiza dokładności obliczenia powierzchni [...] wraz z mapą, została sporządzona na skutek zobowiązania organu wynikającego z postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skargi są nieuzasadnione.

Zaskarżoną do Sądu ww. decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr jw. i orzekł, że majątek ziemski [...], położony w gminie [...], powiat [...], obejmujący działki ewidencyjne: obręb ewidencyjny [...] nr: oraz obręb ewidencyjny [...] nr: [...] - odpowiadający obszarowi, którego granice określono kolorem czerwonym na mapie sporządzonej przez geodetę uprawnionego J. P., stanowiącej załącznik nr 1 do niniejszej decyzji, nie podlegał działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że decyzja organu odwoławczego została wydana po zapadłym w przedmiotowej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1995/14, uchylającym decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2014 r. Tą ostatnią organ uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. i orzekł, że majątek ziemski [...], położony w gminie [...], powiat [...], odpowiadający obszarowi, którego granice określono na mapie sporządzonej przez geodetę uprawnionego J. P., stanowiącej załącznik do decyzji, nie podlegał działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformy rolnej. Kwestionując rozstrzygnięcie organu odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2014 r. Sąd zarzucił Ministrowi, iż ten w sentencji decyzji odwołał się tylko do mapy sporządzonej przez geodetę uprawnionego J. P., bez wymienienia numerów działek ewidencyjnych objętych rysunkiem mapy. Taka redakcja budzi, zdaniem Sądu, tym bardziej zastrzeżenie, iż w przypadku wielu działek tylko ich część wchodzi w obszar, który według numeracji aktualnej ewidencji gruntów nie podlegał działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. W tym kontekście, Sąd stwierdził, że granice obszaru, który nie podlegał działaniu dekretu o reformie rolnej, nie mogą być określone w sposób, który może wywoływać wątpliwości i powodować trudności w wykonaniu decyzji. Jego zdaniem, "jeśli mapa geodety stanowiąca część opinii ma być załącznikiem do decyzji i przez to wyznaczać treść rozstrzygnięcia, wraz z sentencją decyzji opartą na ustaleniach geodezyjnych opinii, to organ powinien doprowadzić do uzyskania przez te dokumenty statusu dokumentu urzędowego."

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia." Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli spowoduje to, że pogląd sądu stanie się nieaktualny lub gdy nastąpi zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie. Żadna z tych okoliczności nie miała w niniejszej sprawie miejsca.

Jak wynika z akt sprawy, po ww. wyroku z dnia 28 kwietnia 2015 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., nr [...] postanowił: 1) dopuścić dowód z opinii biegłego w przedmiocie sporządzenia opinii dotyczącej określenia na mapie ewidencyjnej granic majątku ziemskiego [...], położonego w Gminie [...], powiat [...], wraz z rozliczeniem powierzchni poszczególnych działek ewidencyjnych znajdujących się w granicach majątku; 2) powołać na biegłego geodetę J. P. do wydania wymienionej w punkcie 1 pisemnej opinii.

Powyższe rozliczenie powierzchni poszczególnych, oznaczonych ewidencyjnie działek (z uwzględnieniem ich części wchodzących w obszar nie podlegający działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej), zostało wzięte pod uwagę przez organ odwoławczy w sentencji kontrolowanej przez Sąd decyzji z dnia [...] lutego 2016 r.

Dopuszczenie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ww. dowodu z opinii biegłego stało się podstawą skargi Gminy W. Skarżąca podniosła, że powołanie przez organ jako biegłego geodetę, który wykonał wcześniej opinię na zlecenie strony postępowania jest naruszeniem m.in. art. 84 § 2 k.p.a. Ponadto, w jej ocenie, w wyroku z dnia 28 kwietnia 2015 r., sąd administracyjny wprawdzie stwierdził, że opinia prywatna może być dowodem, a jeżeli organ uznaje ją za wiarygodną może oprzeć na niej swoje rozstrzygnięcie, jednakże nie wskazał, że organ ma powołać geodetę sporządzającego opinię na zlecenie strony jako biegłego w postępowaniu.

Zarzutu tego Sąd nie podziela. W ocenie składu orzekającego, niewyłączenie biegłego (art. 84 § 2 k.p.a.) nie oznacza zawsze samo przez się wadliwości decyzji administracyjnej, przy wydawaniu której jego opinia stanowiła jeden z dowodów. Należy zwrócić bowiem uwagę, że przyczyną decyzji kasatoryjno-reformatoryjnej organu drugiej instancji z dnia [...] kwietnia 2014 r. nie były uchybienia w postępowaniu dowodowym związane z opinią biegłego J. P. Wręcz przeciwnie, kontrolując decyzję Ministra z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (wobec oceny opinii przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji) nie znalazł przeciwskazań, aby dowód ten stanowił podstawę ustaleń organu, które to ustalenia na dodatek sąd administracyjny w niniejszej sprawie zaakceptował. Przypomnieć należy, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał opracowanie przygotowane przez geodetę J. P. za przekonywujące i oparte na wartościowych materiałach, w tym fragmencie mapy przeglądowej Nadleśnictwa [...] według stanu na dzień 1 stycznia 1956 r. wraz z naniesioną granicą [...], a analizę gleb przygotowaną przez dr W. K. za wiarygodną i rzetelną, w sposób logiczny wyjaśniającą wartość użytkową gleb. W wyroku z dnia 28 kwietnia 2015 r. Sąd wyraźnie stwierdził, że "tej ocenie nie można skutecznie przeciwstawić przeciwnych wniosków wyprowadzonych przez Wojewodę [...] z wewnętrznych instrukcji lub pism okólnych organów naczelnych, odnośnie do formalnej klasyfikacji gleb, które z całą pewnością nie stanowiły prawa powszechnie obowiązującego, a w każdym razie nie można uznać tej oceny na gruncie art. 80 k.p.a. za naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów."

W konsekwencji, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, wobec zaleceń wynikających z ww. wyroku a związanych z wadliwością sentencji decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. Minister w sposób uprawniony powołał biegłego J. P., celem sporządzenia opinii określającej granice majątku ziemskiego [...] z rozliczeniem powierzchni poszczególnych działek ewidencyjnych znajdujących się w jego granicach. Wprawdzie, w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. Minister nie odniósł się do powyższego rozliczenia zawartego w "Analizie dokładności obliczenia [...]", a mającego odzwierciedlenie w jej sentencji, jednakże ta wada procesowa nie stanowi, zdaniem składu orzekającego, podstaw do uchylenia rozstrzygnięcia organu. Podnieść bowiem należy, że swoje obliczenia uprawniony biegły dokonał w oparciu o bazę numeryczną będącą w zasobie Państwowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...].

Sąd nie podzielił także drugiego zarzutu skargi Gminy W. sprowadzającego się do podważenia stanowiska Ministra, że nieruchomość ziemska [...] nie podlegała pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej ze względu na brak spełnienia wymaganego minimum powierzchniowego, zarówno w odniesieniu do powierzchni ogólnej, jak też areału użytków rolnych poniżej [...] ha. Zarzut w tym zakresie podniosła także P. S.A.

I tak, zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele reformy rolnej przechodziły bezzwłocznie bez żadnego wynagrodzenia w całości tylko te nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, które stanowiły własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich łączny obszar przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich łączny rozmiar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Minister ustalił, że w skład majątku ziemskiego [...] wchodziły lasy i nieużytki o łącznej powierzchni ponad [...] ha – wyłączone z definicji nieruchomości ziemskiej w rozumieniu art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej – a zatem pozostała część tej nieruchomości nie spełniała normy obszarowej dla województwa [...], stanowiącej przesłankę przejęcia nieruchomości na podstawie przepisów dekretu.

Istotne jest w sprawie to, że w powoływanym wyroku z dnia 28 kwietnia 2015 r., sąd administracyjny wyraźnie stwierdził, że "podziela ustalenia organu odwoławczego, że w skład majątku ziemskiego [...] wchodziły lasy i nieużytki o łącznej powierzchni ponad [...] ha, a zatem pozostała część tej nieruchomości, bez względu na jej powierzchnię ogólną wynikającą z przeliczenia na hektary [...] mórg, nie podpadała pod działanie dekretu o reformie rolnej." Sąd odwołał się do stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartego w wyroku z dnia 12 września 2006 r., I OSK 1236/05, zgodnie z którym "Organy administracji muszą ustalić, czy wszystkie nieruchomości wchodzące w skład konkretnej nieruchomości ziemskiej miały charakter rolniczy, bądź były funkcjonalnie związane z nieruchomością ziemską, a jeżeli nie, to czy nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym oraz nieruchomości funkcjonalnie z nią związane przekraczały normy obszarowe określone w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej" (LEX nr 321147). Takich ustaleń, (co do struktury, charakteru, przejmowanej nieruchomości) Minister dokonał w oparciu o opinię geodety J. P. i analizę gleb [...] przygotowaną przez dr W. K. z Zakładu Gleboznawstwa Wydziału Rolnictwa i Biologii [...]. Zwrócić należy uwagę, że ustalenia te nie wywołały zastrzeżeń Sądu, co podkreślił w wyroku z dnia 28 kwietnia 2015 r.

Nie zyskały akceptacji Sądu rozpoznającego skargi także pozostałe zarzuty P. S.A. Należy zauważyć, iż ich istotą jest podważenie ustalenia organu odwoławczego, że w trybie przepisów o reformie rolnej mogły być przejęte tylko nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym oraz że nieużytki i lasy lub grunty nadające się tylko do zalesienia nie mogły podlegać pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W tym miejscu należy przywołać uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r., I OPS 3/10 (ONSAiWSA 2011/2/23), w której stwierdzono, że "należy uwzględnić, iż dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej wszedł w życie z dniem 13 września 1944 r. (z dniem ogłoszenia). Z tym dniem nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, wymienione w art. 2 ust. 1 dekretu, przeszły na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Dekret zatem nie dotyczył nieruchomości, które nie były nieruchomościami o charakterze rolniczym. (...). Stosownie zaś do § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej "Za użytki rolne uważa się grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe." Jak podniósł sąd administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2015 r., Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990 r. W 3/10,wskazał że "Analiza przepisów [dekretu o reformie rolnej z uwzględnieniem celów reformy – art. 1 ust. 2 lit. a i b oraz przepisów wykonawczych] prowadzi do wniosku, że intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, z tym że przez inne podmioty." Konstatując, na cele reformy rolnej przeznaczone mogły być tylko nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, a nieużytki i las takiego charakteru nie posiadają, zgodnie z powołanym przepisem wykonawczym do dekretu. Przekazanie pod zarząd Lasów Państwowych w 1946 r. obszaru [...], również nie wypełnia żadnego celu reformy rolnej, określonego w pozostałych punktach art. 1 ust. 2 (punkty od c do e), co wyraźnie podkreślił Sąd w wyroku z dnia 28 kwietnia 2015 r.

W konsekwencji, Sąd nie dostrzegł, wbrew zarzutom skarg, naruszenia przepisów postępowania, które miałyby polegać na niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy, lub niewłaściwej ocenie dowodów w niej zgromadzonych. Ocena sprawy na gruncie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN jak wyjaśniono wyżej, została także przez organ odwoławczy dokonana w sposób prawidłowy, bez naruszenia również art. 153 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargi oddalił.