Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 303/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27  par. 1  pkt 7,  art. 33 pkt 10
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Sędziowie WSA Teresa Randak, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi A S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta B. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec A S.A. (zwanej dalej także Spółką) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...]. Zobowiązana wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w których nie zakwestionowała istnienia zaległości w podatku od nieruchomości wobec Miasta B., ale fakt, że tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzona jest egzekucja, nie spełnia wymogów z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zobowiązana Spółka wskazała, że wierzycielem w niniejszej sprawie jest Prezydent Miasta B., ten zaś winien posługiwać się pieczęcią zawierającą pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła RP. Spółka podniosła, że pieczęć odciśnięta na tytule wykonawczym posiada pośrodku herb Miasta B., a w otoku nazwę Prezydent Miasta B., podczas, gdy wierzycielem nie jest Gmina B., ale Prezydent Miasta B..

Strona wywiodła następnie, że zastosowana w tytule wykonawczym pieczęć nie odpowiada wymogom przewidzianym dla pieczęci urzędowych, wynikającym z art. 16c ustawy o godle, barwach, hymnie Rzeczpospolitej Polskiej oraz o pieczęciach urzędowych, a zatem nie stanowi pieczęci urzędowej wierzyciela. Podkreśliła także, iż żaden wierzyciel ani organ egzekucyjny nie mają kompetencji do modyfikacji katalogu ustawowego zawartego w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niezależnie więc od istotności stwierdzonych wad, sam fakt ich istnienia stanowi, z mocy ustawy, obligatoryjną przesłankę uniemożliwiającą prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego. Zgłaszając zarzuty oraz uznając, że wszczęcie przedmiotowego postępowania nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, skarżąca Spółka wniosła jednocześnie o umorzenie prowadzonego postępowania, zgodnie z art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Prezydent Miasta B., jako wierzyciel dochodzonej należności, działając na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem z dnia [...] nr [...] uznał zarzut Spółki za bezzasadny, a nadto odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

Organ I instancji uznał, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w oparciu o prawidłowo sporządzony tytuł wykonawczy, który zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powołano się przy tym na art. 16c § 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie RP, zgodnie z którym pieczęcią urzędową gminy może być również pieczęć zawierająca pośrodku zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio herb gminy. Zaznaczono jednocześnie, iż w § 3 wspomnianego przepisu ustawodawca stwierdza wprost, że urzędowych pieczęci używają podmioty wymienione w art. 2a cytowanej ustawy, czyli gminy oraz ich organy (a jak wynika z art. 11 a ustawy o samorządzie gminnym organem gminy jest prezydent miasta).

Prezydent Miasta B. wskazał także, iż egzekucja administracyjna należności pieniężnych, dla których ustalania lub określenia i pobierania jest właściwy ten organ, jest zadaniem własnym gminy, co wynika z art. 87 ustawy – przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r., nr 133, poz. 872 ze zm.), w treści którego ustawodawca odnosi się do art. 2 ust. 4 ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych, wskazując, że kompetencje należące do urzędów skarbowych przechodzą do organów gminy jako zadania własne, co uzasadnia przybicie w tytułach wykonawczych pieczęci z herbem samorządu terytorialnego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona podniosła zarzut błędnej interpretacji art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 16c ust. 1 i 2 ustawy o godle, barwach i hymnie RP, przez przyjęcie, że pieczęcią urzędową organu gminy (Prezydenta Miasta B.) może być pieczęć, w której zamiast wizerunku orła, widnieje pośrodku herb B..

Wobec powyższego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie podniesionego zarzutu za zasadny.

W uzasadnieniu zażalenia ponowiono argumentację zawartą w zarzutach na prowadzone postępowanie egzekucyjne, akcentując, że wierzycielem podatku od nieruchomości jest Prezydent Miasta B., a na tytule wykonawczym (którego prawidłowe sporządzenie odpowiadające wszystkim wymogom określonym w art. 27 ustawy egzekucyjnej jest warunkiem skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego) nie widnieje odcisk pieczęci urzędowej Prezydenta Miasta B..

A S.A. wskazała, że wyjątek od reguły ustanowionej w art. 16 c ust. 1 ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczpospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych, zgodnie z którym pieczęcią urzędową, której używają m.in. gminy jest pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła RP, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania urzędowej pieczęci, wskazany w art. 16 c ust. 2 powołanej ustawy, odnosi się do gminy, a nie jej organów. Skoro zatem wierzycielem nie jest gmina, ale jej organ, tzn. Prezydent Miasta B., to powinien on posługiwać się pieczęcią urzędową z orłem pośrodku. Podkreślono, że ustawodawca w art. 2a i art. 16c ust. 1 ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczpospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych, wyraźnie rozdzielił pojęcie gmina od pojęcia organ gminy, a więc i pojęcie pieczęci urzędowej gminy od pojęcia pieczęci urzędowej organu gminy. Akcentując wymóg ścisłego stosowania przepisów określających wyjątki od ogólnej reguły, Spółka stwierdziła, że gdyby wolą ustawodawcy było przyzwolenie na posługiwanie się przez organy gminy pieczęcią z herbem gminy to wyraziłby to w treści art. 16 c ust. 2 omawianej ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...].

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że sporne w niniejszej sprawie jest to, czy odcisk pieczęci zawierającej pośrodku wizerunek herbu miasta, a w otoku nazwę organu spełnia wymogi pieczęci urzędowej wierzyciela, wymienionej w art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako jeden z elementów tytułu wykonawczego. Podkreślono, że nie jest w sprawie kwestionowane, iż wierzycielem jest Prezydent Miasta B., dochodzący należnych budżetowi Miasta B. zaległości z tytułu podatku od nieruchomości. Organ odwoławczy skonstatował także, iż w pierwszej kolejności ustalić należy czy i jaką pieczęcią urzędową może się posługiwać prezydent miasta, który jest organem gminy – o czym stanowi art. 11 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i wskazał, że zagadnienie to normują dwa akty prawne: ustawa o godle, barach i hymnie RP oraz o pieczęciach państwowych i rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych, wydane w oparciu o delegację zawartą w art. 39 a ustawy o samorządzie gminnym.

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art.16c ust. 3 w związku z art. 2a pkt 3 ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych, pieczęci urzędowej używają gminy, związki międzygminne oraz ich organy. Jeżeli zatem prezydent miasta jest organem gminy, to może stosować pieczęć urzędową. W dalszej kolejności organ odwoławczy odpowiedział na pytanie o kształt pieczęci używanej przez prezydenta miasta. Stwierdzono, że zgodnie z art. 16c ust. 2 zdanie pierwsze wymienionej powyżej ustawy pieczęcią urzędową gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć, o której mowa w ust. 1, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła RP, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa. Zdaniem organu odwoławczego pieczęć urzędowa prezydenta miasta, jako organu gminy może mieć zamiast wizerunku godła państwowego odwzorowanie herbu miasta. Zauważono bowiem, że prezydent miasta jest podmiotem reprezentującym gminę, którego działaniom przypisuje się znaczenie działań podejmowanych przez osobę prawną, którą reprezentuje. Funkcjonowanie prezydenta miasta jako organu osoby prawnej oraz organu administracji publicznej jest ściśle związane z istnieniem i rolą ustrojową gminy (miasta). Oznacza to, że prezydent miasta zawsze występuje jako organ gminy i jako taki posługuje się przynależnymi jej symbolami (z zastrzeżeniem art. 16 c ust. 2 zd. 2). Skoro zatem prezydent jest podmiotem realizującym imperium przysługujące danej jednostce samorządu terytorialnego - z wyjątkiem sytuacji, gdy wykonuje zadania z zakresu administracji rządowej – to winien on posługiwać się pieczęcią urzędową z herbem miasta (i ile taki został stworzony). Użycie herbu danej jednostki samorządu terytorialnego stanowi manifestację tego, że podmiot stosujący w pieczęci urzędowej herb, działa w imieniu gminy jako nosiciel przysługującego jej władztwa.

Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. skonstatowało, iż art. 16 c ust. 2 zd. pierwsze stosuje się w równej mierze do pieczęci urzędowej gmin, jak też do ich organów, a nie - jak twierdzi skarżąca – wyłącznie do jednostek samorządu terytorialnego z pominięciem ich organów. Wskazano także, iż wprawdzie omawiana ustawa posługuje się odrębnie terminem gmina i organ gminy, jednakże czyni to wyłącznie w celu wskazania podmiotów uprawnionych do stosowania pieczęci urzędowych oraz obowiązanych do wystawienia barw narodowych.

Za powyższym stanowiskiem przemawia również brzmienie art.16 c ust. 2 zdanie drugie ww. ustawy, który to przepis stanowi wprost, że odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczony na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej. Wnioskując a contrario stwierdzić zatem należy, iż uprawione podmioty stosują pieczęć urzędową z herbem zawsze wtedy, gdy wykonują zadania własne. Jednym ze wspomnianych zadań własnych jest właśnie egzekucja należności pieniężnych, dla których ustalania i poboru właściwe są jednostki samorządu terytorialnego.

Zdaniem organu odwoławczego dla oceny omawianego problemu znaczenie ma również rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych. Stosownie do § 1 ww. rozporządzenia instrukcja skierowana jest do organów gminy, m.in. w celu zapewnienia jednolitego sposobu tworzenia dokumentów. W § 3 pkt 14 tejże instrukcji wskazano, że pieczęcią urzędową jest pieczęć okrągła z wizerunkiem herbu gminy pośrodku (do czasu ustalenia herbu z polem niewypełnionym) i nazwą w otoku lub jej wizerunek na nośniku elektronicznym. Natomiast § 30 zd. pierwsze instrukcji stanowi, że pieczęć urzędową umieszcza się tylko na dokumentach szczególnej wagi, stanowiących podstawę do podjęcia określonych czynności prawnych, do których należy zaliczyć także tytuły wykonawcze. Z przywołanej regulacji wynika zatem, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., że organy gminy – same posiadające wynikające z ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. uprawnienie do stosowania pieczęci urzędowej – posługując się pieczęcią urzędową powinny używać pieczęci z wizerunkiem herbu gminy pośrodku. Zauważono także, iż § 30 ust. 2 Instrukcji wskazuje, iż wzór pieczęci oraz zasady jej stosowania regulują odrębne przepisy, do których należy zaliczyć przede wszystkim ustawę z dnia 31 stycznia 1980 r. (której przepisy przewidują stworzenie pieczęci urzędowej zawierającej pośrodku herb gminy).

Organ odwoławczy nadmienił także, iż przedstawione powyżej stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 6 sierpnia 2008 r. (sygn. akt I SA/Bd 274/08), który zapadł w tożsamym stanie faktycznym i prawnym. Stwierdzono w nim m.in., że "umieszczenie na tytule wykonawczym obejmującym należności miasta z tytułu podatku od nieruchomości, pieczęci, na której widnieje herb gminy nie może być uznane za niespełnienie wymogu art. 27 § 1 pkt 7 ustawy i stanowić w związku z tym podstawę zarzutu, o jakiej mowa w art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". Zwrócono także uwagę, że zarzut skarżącej był też przedmiotem oceny WSA w Gliwicach. Sąd ten wyrokiem z dnia 12 grudnia 2008 r. oddalił skargę A S.A., stwierdzając, że art. 16 c ust. 2 odnosi się do organu gminy, o ile organ ten realizuje zadania nie należące do kategorii zadań z zakresu administracji rządowej.

Wobec powyższej argumentacji zarzuty naruszenia art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznano za bezzasadne.

W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Spółka wniosła o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta B.. Strona skarżąca poniosła zarzut błędnej interpretacji art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z jej art. 27 § 1 pkt 7 oraz art. 2a, art. 16c ust. 1 i 2 ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach urzędowych, a także naruszenia art. 6, 7 i 8 K.p.a. poprzez przyjęcie, że:

pieczęć, w otoku której widnieje nazwa Prezydent Miasta B., zawierająca pośrodku wizerunek herbu B., jest pieczęcią urzędową Prezydenta Miasta B., Prezydent Miasta B. ma prawo posługiwać się pieczęcią urzędową gminy, w sytuacji gdy działa jako wierzyciel i organ egzekucyjny, pieczęcią urzędową Prezydenta Miasta B. jako wierzyciela jest pieczęć, w otoku której widnieje nazwa Prezydent Miasta B. i która zawiera pośrodku herb B. jest pieczęcią urzędową Prezydenta Miasta B., zarzut strony podniesiony na podstawie art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest nieuzasadniony.

Negując przedstawione powyżej twierdzenia organów obu instancji skarżąca Spółka wskazała, że jej zdaniem, pieczęcią urzędową Prezydenta Miasta B. jest pieczęć, w otoku której widnieje nazwa Prezydent Miasta B., a pośrodku umieszczony jest wizerunek orła, Prezydent Miasta B. występując jako organ gminy (organ podatkowy, egzekucyjny) nie ma prawa posługiwać się pieczęcią z wizerunkiem herbu B., gdyż nie jest ona pieczęcią urzędową w rozumieniu przepisów prawa, na tytule wykonawczym [...] nie widnieje pieczęć urzędowa wierzyciela, gdyż ta którą się posłużono nie spełnia kryteriów pieczęci urzędowej.

W uzasadnieniu skargi A S.A. ponowiła podnoszoną wcześniej argumentację, podkreślając, że niespełnienie jakiegokolwiek warunku określonego w art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skutkuje niemożnością prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie. Wspomniany przepis ustawy egzekucyjnej stanowi m.in. o obowiązku umieszczenia na tytule wykonawczym pieczęci urzędowej, która musi być pieczęcią urzędową wierzyciela, a więc w niniejszej sprawie - Prezydent Miasta B.. W dalszych wywodach skargi przestawiono stanowisko strony skarżącej, dotyczące definicji pieczęci urzędowej, katalogu podmiotów uprawnionych do jej stosowania, wyglądu pieczęci i zasad posługiwania się nią.

Spółka podkreśliła, że przepis art. 16c ust. 2 ustawy o godle, barwach i hymnie RP oraz pieczęciach urzędowych odnosi się wyłącznie do pieczęci urzędowej jednostki samorządu terytorialnego, a nie jej organu. W konkluzji tej części rozważań strona stwierdziła, że herb jednostki samorządu terytorialnego może zostać zamieszczony w pieczęci urzędowej gminy, a nie pieczęci urzędowej jej organu. Pieczęć, w otoku której widnieje nazwa organu gminy, a pośrodku umieszczono herb gminy nie jest pieczęcią urzędową organu gminy, tj. Prezydenta Miasta B., gdyż pieczęcią urzędową Prezydenta Miasta B. może być pieczęć zawierająca pośrodku wizerunek ustalony dla godła RP, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania urzędowej pieczęci, tj. Prezydenta Miasta B..

Strona podniosła także, iż w instrukcji z 1999 r. (§ 3 pkt 14) nie zdefiniowano pojęcia pieczęci urzędowej, lecz wyjaśniono (w słowniczku) jak należy rozumieć używane w treści Instrukcji pojęcia. Poza słowniczkiem pojęcie pieczęci urzędowej występuje praktycznie jedynie w § 30, który w ust. 2 (dot. wzoru pieczęci urzędowej) odsyła do odrębnych przepisów. Zdaniem strony tymi odrębnymi przepisami są: ustawa o godle, barwach i hymnie RP oraz o pieczęciach urzędowych, a także rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1955 r. w sprawie tablic i pieczęci urzędowych (Dz. U. z 1955 r. nr 47, poz. 316 ze zm.). Spółka zwróciła też uwagę, że art. 39 a ustawy o samorządzie gminnym odnosi się do ustalenia instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin, a więc zapewnienia przez te organy obsługi prawno-kancelaryjnej gminy, co oznacza, że pieczęć, o której mowa w § 3 instrukcji dotyczy pieczęci urzędowej gminy, a nie pieczęci urzędowej jej organu.

Reasumując strona skarżąca stwierdziła, iż wierzycielem jest Prezydent Miasta B., wygląd pieczęci tego wierzyciela (która musi być umieszczona na tytule wykonawczym) określają przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. i musi ona odpowiadać wymogom urzędowej pieczęci organu gminy, a więc zawierać wizerunek orła, a nie herb miasta (ten ostatni może być elementem urzędowej pieczęci gminy).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia sprowadza się w niniejszej sprawie przede wszystkim do oceny prawidłowości sporządzenia tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...] w rubryce D (zatytułowanej "wniosek wierzyciela), pozycji 75 przeznaczonej na pieczęć urzędową, w którym to miejscu umieszczono okrągłą pieczęć zawierającą w otoku napis: "Prezydent Miasta B.", i herb B. (a nie wizerunek orła) pośrodku.

Strona skarżąca podnosi bowiem, że wspomniany tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), gdyż prawidłowa pieczęć urzędowa wierzyciela, tj. Prezydenta Miasta B., winna w otoku wskazywać ten organ, a pośrodku zawierać wizerunek orła, a nie herb Miasta B..

W ocenie natomiast organów obu instancji, Prezydent Miasta B., realizując zadania własne gminy, w tym związane z egzekucją należności pieniężnych, dla których ustalenia i poboru właściwe są jednostki samorządu terytorialnego, może posługiwać się pieczęcią urzędową zawierającą nazwę tego organu w otoku i herb miasta (o ile został ustalony).

Bezsporne jest natomiast istnienie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości (tak jego wielkość jak i wymagalność), a także to, że Prezydent Miasta B. jest wierzycielem uprawnionym do określenia tejże należności oraz jej egzekucji.

Stosownie do art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niespełnienie wymogów określonych w art. 27 tejże ustawy. Z kolei zgodnie z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej tytuł wykonawczy powinien m.in. zawierać odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela.

Kluczowe zatem znaczenie w niniejszej sprawie ma rozstrzygnięcie problemu czy Prezydent Miasta B. - jako wierzyciel - mógł posłużyć się w tytule wykonawczym pieczęcią z nazwą tego organu w otoku i herbem Miasta B. pośrodku.

W ocenie rozpatrującego niniejszą sprawę składu orzekającego analizowany tytuł wykonawczy zawiera w rubryce 75 prawidłową pieczęć wierzyciela. Za zasadne uznać bowiem należy wnioski organu, wynikające z analizy przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 235, poz. 2000 ze zm.).

Zgodnie z art. 2a pkt 3 wymienionej ustawy wizerunku orła ustalonego dla godła używają: gminy, związki międzygminne oraz ich organy. W art. 16c ust. 1 tej ustawy ustawodawca ustalił wzór pieczęci urzędowej (Urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania urzędowej pieczęci). Wyjątek od wymogu zawarcia pośrodku pieczęci wizerunku orła, przewidziany został w art. 16c ust. 2. Stosownie do tego przepisu urzędową pieczęcią gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć, o której mowa w ust. 1, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa. Odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej.

Spór między stronami sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy przepis art. 16c ust. 2 można odnieść również do organu gminy. W ocenie Sądu właściwa jest odpowiedź potwierdzająca to uprawnienie organu gminy, o ile organ ten realizuje zadania nie należące do kategorii zadań z zakresu administracji rządowej (art. 16c ust. 2 zdanie 2).

Zadania gminy określone zostały w rozdziale 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.). Dzielą się one na zadania własne oraz zadania z zakresu administracji rządowej. Nie ulega wątpliwości, że podatki i opłaty lokalne należą do zadań własnych gminy, a organem podatkowym w takich sprawach jest wójt, burmistrz, prezydent miasta. Wystawiając tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym podatku od nieruchomości, Prezydent Miasta B. nie działał więc w celu wykonania przez gminę zadań z zakresu administracji rządowej, lecz wykonywał zadania własne gminy, czyli administracji samorządowej. Słuszna jest zatem konstatacja wypływająca ze stanowiska organu odwoławczego, że na dokumentach dotyczących zadań zleconych przez państwo (zadań z zakresu administracji rządowej) może figurować tylko pieczęć z wizerunkiem orła, natomiast pieczęć z herbem dotyczy wyłącznie zadań własnych gminy. Kwestia zaliczenia egzekucji podatku od nieruchomości do zadań własnych gminy jest zresztą poza sporem.

Za niezasadne należy uznać twierdzenia strony skarżącej, z których mogłoby wynikać, że jedynie czynności urzędowe gminy, a nie jej organu mogą wiązać się z uprawnieniem do używania pieczęci z herbem pośrodku. Przede wszystkim gmina jako podmiot zbiorowy (gmina to wspólnota samorządowa tworzona przez jej mieszkańców oraz określone terytorium – art. 1 ustawy o samorządzie gminnym) nie dokonuje żadnych czynności urzędowych (ani w ramach zadań własnych, ani zleconych z zakresu administracji rządowej). Nie ulega natomiast wątpliwości, że użycie pieczęci urzędowej dotyczy czynności podejmowanych m.in. przez jednostki samorządu terytorialnego z zakresu zadań własnych i zleconych, tj. czynności urzędowych. Taką czynnością urzędową jest wystawienie tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez jednostkę samorządu terytorialnego. Prezydent miasta jest podmiotem, którego formalnej aktywności przypisuje się znaczenie działań podejmowanych przez osobą prawną, którą reprezentuje, a funkcjonowanie prezydenta jako organu gminy oraz organu administracji publicznej jest ściśle związane z istnieniem i rolą ustrojową gminy. Zasadnie zatem uznano, że prezydent miasta zawsze występuje jako organ gminy i jako taki posługuje się przynależnymi jej symbolami (z zastrzeżeniem art. 16c ust. 2 zdanie drugie).

Również zadania z zakresu administracji rządowej, zlecone gminom bądź przez ustawę, bądź na podstawie porozumienia, realizowane są przez ich organy, a nie samą gminę jako podmiot zbiorowy. Skoro zatem w art. 16c ust. 2 zdanie 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (Dz. U. z 2005 r. nr 235, poz. 2000 ze zm.) ustawodawca wyraźnie zaznaczył, że dla wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej należy posługiwać się wyłącznie pieczęcią z orłem pośrodku, oznacza to – na zasadach rozumowania a contrario – że wykonując zadania własne gminy organ wykonawczy może posługiwać się pieczęcią urzędową z nazwą organu w otoku oraz herbem gminy pośrodku. Użycie przez organ gminy na dokumencie urzędowym (np. tytule wykonawczym wystawionym w związku z egzekucją przypadających gminie należności z tytułu podatku od nieruchomości) pieczęci z herbem gminy niejako potwierdza, że dana czynność mieści się w kategorii zadań własnych gminy. Jeżeli zatem prezydent miasta, jak zasadnie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., jest podmiotem realizującym imperium przysługujące danej jednostce samorządu terytorialnego – z wyjątkiem sytuacji, gdy wykonuje on zadania z zakresu administracji rządowej – jest on uprawniony do posługiwania się pieczęcią urzędową z herbem gminy (o ile taki został stworzony).

Zauważyć warto., iż przedstawiony wyżej pogląd, iż uprawnionym do używania pieczęci urzędowej z herbem pośrodku jest prezydent miasta występujący jako wierzyciel i organ egzekucyjny, znajduje oparcie również w orzecznictwie (por. np. wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 274/08).

Wbrew stanowisku skargi potwierdzenia ww. wniosków można dopatrywać się również w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych

(Dz. U. nr 112, poz. 1319 ze zm.). W § 3 pkt 14 tej instrukcji wskazano, że pieczęcią urzędową jest pieczęć okrągła z wizerunkiem herbu gminy pośrodku (do czasu ustalenia herbu z polem niewypełnionym) i nazwą w otoku lub jej wizerunek na nośniku elektronicznym. Natomiast § 30 zdanie pierwsze instrukcji stanowi, że pieczęć urzędową umieszcza się tylko na dokumentach szczególnej wagi, stanowiących podstawę do podjęcia określonych czynności prawnych, np. decyzja, świadectwo. Nawiązując do wcześniejszych rozważań ponownie przypomnieć trzeba, że decyzja nie jest wydawana przez gminę, ale jej organ wykonawczy. Do dokumentów, o których mowa w § 30 instrukcji zaliczyć należy również tytuły wykonawcze sporządzane na potrzeby egzekucji administracyjnej.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Konstatacja ta nakazuje oddalić skargę w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).