Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1056/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 2, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Nowak (sprawozdawca), Sędziowie NSA Stanisław Bogucki, Jan Rudowski, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Barbary H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 kwietnia 2004 r. sygn. akt I SA/Łd 883/03 w sprawie ze skargi Barbary H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 29 maja 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Barbary H. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. kwotę 180 /sto osiemdziesiąt/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 27 kwietnia 2004 r. I SA/Łd 883/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Barbary H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z 29 maja 2003 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z uzasadnienia wyroku wynikało, że postanowieniem z 27 lipca 2001 r. (...) Izba Skarbowa w Ł. - po rozpatrzeniu zażalenia Barbary H. - utrzymała w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z 8 czerwca 2001 r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Izba stwierdziła w szczególności, że podana przez zobowiązaną Barbarę H. okoliczność - dokonanie zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym Barbary H. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przeciwko Janinie H., a w wypadku tytułu wystawionego przez (...) Zakład Energetyczny przeciwko zupełnie innej osobie - nie mogą być podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 par. 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej. Wymieniona w tym przepisie przesłanka umorzenia w postaci błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy sytuacji, gdy środek egzekucyjny jest kierowany do podmiotu, który nie jest stroną stosunku zobowiązaniowego. Taka sytuacja nie występuje w przedmiotowej sprawie. Oczywisty błąd pisarski w nazwisku zobowiązanej nie zmieniał faktu, że tytuł wykonawczy został wystawiony wobec braku zapłaty właśnie przez Barbarę /Janinę/ H. za energię elektryczną dostarczoną do lokalu, w którym zobowiązana prowadzi działalność gospodarczą. Także dokonana zmiana imienia zobowiązanej w niczym nie zmienia faktu, że adresatem roszczeń ZUS jest ciągle ta sama osoba - Barbara /poprzednio Janina/ H. Izba Skarbowa nie podzieliła zarzutu zobowiązanej, iż nie otrzymała ona tytułu wykonawczego wystawionego przez (...) Zakład Energetyczny. W aktach znajduje się bowiem jej pismo z 4 września 1995 r. adresowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego, w którym potwierdza fakt otrzymania tytułu. To, że tytuł w ocenie zobowiązanej był "nieaktualny" i został odesłany do Urzędu w niczym nie zmienia faktu, że został zobowiązanej dostarczony i miała możliwość zapoznania się z jego treścią. Reasumując, Izba Skarbowa nie znalazła żadnych przesłanek uzasadniających żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Wyrokiem z dnia 24 marca 2003 r., I SA/Łd 1545/01, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wymienione postanowienie Izby Skarbowej. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w stosunku do skarżącej były prowadzone równolegle dwa postępowania egzekucyjne, które w znacznej części były oparte na tych samych tytułach wykonawczych. Dotyczyło to tytułów (...), obejmujących należności "mandatowe" na łączną kwotę 120 zł oraz tytułów (...) wystawionych przez ZUS. Takie prowadzenie postępowania egzekucyjnego mogło powodować obawę podwójnego wyegzekwowania tych samych należności; w jednym postępowaniu organ egzekucyjny dokonał ściągnięcia należności na poczet kilkunastu tytułów wykonawczych z nadpłaty skarżącej w podatku dochodowym za lata 1992-99 wynoszącej kwotę ponad 2.350 zł, a w drugim postępowaniu na poczet m.in. czterech tych samych tytułów wykonawczych z nadpłaty w podatku dochodowym za 2000 r. w kwocie ponad 1.187 zł. Okoliczność ta nie została wyjaśniona przez Izbę Skarbową /mimo stosownego odroczenia terminu ogłoszenia orzeczenia/. Sąd nie podzielił natomiast pozostałych zarzutów skargi, w szczególności powołujących się na naruszenie przepisów art. 59 par. 1 pkt 4 i 7 w zw. z art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie można było mówić o błędzie organu egzekucyjnego co do osoby zobowiązanej, bowiem zarówno w przypadku wystawienia tytułu wykonawczego na skarżącą ze wskazaniem jej wcześniejszego imienia, jak i błędnie zapisanego jej nazwiska w tytule wystawionym przez Zakład Energetyczny /napisano "Hg" zamiast "H."/, nie ulegało wątpliwości, że w tych przypadkach osobą zobowiązaną była skarżąca. Z akt administracyjnych wynikało również, że skarżąca otrzymała zarówno tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko niej w 1993 r. przez (...) Zakład Energetyczny, jak i upomnienie, o którym mowa w art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia 29 maja 2003 r. (...) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 8 czerwca 2001 r. Wyjaśniając podniesioną w wymienionym wyroku NSA kwestię sposobu prowadzenia egzekucji, organ podał, że zawiadomieniami z dnia 20 grudnia 2000 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za lata 1993-99 na poczet tytułów: (...). Z tytułu zajętej nadpłaty do organu egzekucyjnego wpłynęła kwota 2356,10 zł, która pozwoliła na pokrycie w całości tytułów wykonawczych (...) oraz w części tytułu (...). Pozostały więc do wyegzekwowania w całości kwoty objęte tytułami (...) i w części tytułem (...), na poczet których zawiadomieniami z dnia 20 kwietnia 2001 r. dokonano zajęcia wierzytelności z kolejnej nadpłaty w podatku dochodowym, tj. za 2000 r. Taki sposób prowadzenia egzekucji był prawidłowy. Nie potwierdziła się więc wyrażona przez Sąd obawa "podwójnego wyegzekwowania tych samych należności", jak i ocena, że prowadzenie egzekucji było nieprawidłowe.

W skardze do sądu administracyjnego B. H. wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia 29 maja 2003 r., podnosząc, że dotyczy ono sprawy już rozstrzygniętej wyrokiem NSA z dnia 24 marca 2003 r. Zdaniem skarżącej ponowne rozpoznanie już rozpatrzonego i prawomocnie osądzonego zażalenia narusza art. 156 Kpa.

Na rozprawie sądowej skarżąca podniosła zarzut nieuwzględnienia wskazówek NSA z wyroku z 24 czerwca 2003 r. przez niepodanie dokładnego rozliczenia kwoty 3.261,10 zł. Podniosła także brak doręczenia "wezwania" oraz poddała pod rozwagę sądu przedawnienie należności dochodzonych tytułami wykonawczymi wystawionymi w 1992 i 1993 r. Ponadto miała także uwagi dotyczące egzekucji należności Zakładu Wodociągów i Kanalizacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga była niezasadna i opierała się na nieporozumieniu. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2003 r. zostało jedynie uchylone poprzednie postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wyrok ten miał wyłącznie charakter kasacyjny, tzn. po jego wydaniu powstał stan, w którym pozostawało nierozpatrzone zażalenie skarżącej, dlatego obowiązkiem Dyrektora Izby Skarbowej było ponowne rozpatrzenie zażalenia i wydanie nowego postanowienia. Dlatego za niezasadny należy uznać zarzut nieważności podniesiony w skardze.

Niezasadny był także zarzut nieuwzględnienia przez Dyrektora Izby Skarbowej wskazówek Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikających z wyroku z dnia 24 czerwca 2003 r., I SA/Łd 1545/01. NSA uchylił wcześniejsze postanowienie Izby Skarbowej wyłącznie z powodu niewyjaśnienia kwestii, na poczet których należności dochodzonych podanymi tytułami wykonawczymi zostały zaliczone zajęte przez organ egzekucyjny wierzytelności skarżącej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych, co - w ocenie Sądu - rodziło obawę co do prawidłowości prowadzonej egzekucji i możliwości podwójnego wyegzekwowania tych samych należności. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwestia ta została szczegółowo wyjaśniona przez Dyrektora Izby Skarbowej w postanowieniu z dnia 29 maja 2003 r.

Wobec powyższego, została również wyjaśniona, budząca wcześniej wątpliwości Sądu kwestia dlaczego niezasadny był zarzut skarżącej dotyczący nieuwzględnienia wskazań Sądu przez Dyrektora Izby Skarbowej.

Jeżeli chodziło o zarzut skarżącej dotyczący niedoręczenia upomnienia /nazwanego "wezwaniem"/, to kwestia ta została już przesądzona w wymienionym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2003 r., w którym zarzut ten został uznany za niezasadny, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany oceną prawną wyrażoną w tym wyroku stosownie do art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./.

Skarżąca zgłosiła także uwagi co do egzekucji należności Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Ł., jednakże postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ten Zakład nie było objęte zaskarżonym postanowieniem. Dlatego nie było podstaw do oceniania uwag skarżącej w tym zakresie.

Odnosząc się do podniesionych dopiero na rozprawie sądowej wątpliwości skarżącej co do ewentualnego przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi z lat 1992-93, Sąd stwierdził, że zarzut przedawnienia powinien być zgłoszony organowi egzekucyjnemu a nie sądowi administracyjnemu. Wyjaśnił równocześnie, że z wymienionych wcześniej tytułów wykonawczych jedynie tytuł (...) dotyczący należności (...) Zakładu Energetycznego był wystawiony w 1993 r. i obejmował należności za energię elektryczną za 1992 r., zaś bieg przedawnienia majątkowych roszczeń cywilnoprawnych /a za takie należy uznać roszczenia zakładu energetycznego z tytułu dostarczonej energii elektrycznej/ przerywa się przez każdą czynność przed organem powołanym do egzekwowania roszczeń przedsięwziętą bezpośrednio w celu zaspokojenia roszczeń /art. 123 par. 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego/, a przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie przed takim organem nie zostanie zakończone /art. 124 tego Kodeksu/.

W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku Barbara H., zaskarżając wyrok w całości, zarzuciła naruszenie art. 7 Kpa i art. 141 par. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, iż zaskarżone orzeczenie nie odpowiada wymogom z art. 141 par. 4 Prawa ..., bowiem uzasadnienie nie zawiera wystarczającego przytoczenia podstawy prawnej oraz jej wyjaśnienia. Uzasadnienie wyroku nie zawiera przedstawienia i odniesienia się do zarzutów podniesionych przez skarżącą.

W szczególności Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uzasadnił w sposób wystarczający powodów odrzucenia zarzutu nieuwzględnienia przez Dyrektora Izby Skarbowej wyraźnych wskazówek i zarzutów zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2003 r., I SA/Łd 1545/01.

Według skarżącej uszczegółowienie przez Dyrektora Izby Skarbowej sposobu obliczenia poszczególnych należności i przyporządkowanie ich poszczególnym tytułom wykonawczym nie zmienia faktu, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było z naruszeniem przepisów, które wykazał Naczelny Sąd Administracyjny. Według skarżącej wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzja, uznana za prawidłową przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nadal nie odpowiada warunkom określonym w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Uznanie za prawidłowe postępowania organu egzekucyjnego II instancji, jaki i uzasadnienie orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowiło naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Według skarżącej doszło do naruszenia zasad określonych w art. 7 Kpa, według których w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Zarówno Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wyeliminowali nieprawidłowości wskazanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w prowadzonym wobec skarżącej postępowaniu egzekucyjnym. W świetle powołanego orzeczenia nie można zgodzić się z tezą, że skarga jest niezasadna i tym bardziej że opiera się na nieporozumieniu.

Nie można się zgodzić z tezą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że została wyjaśniona budząca wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestia, na poczet, których należności dochodzonych podanymi przez organy skarbowe tytułami wykonawczymi zostały zajęte wierzytelności skarżącej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Wobec powyższego wbrew orzeczeniu mogło dojść do podwójnego zaspokojenia tych samych należności.

Jednocześnie skarżąca zarzuciła orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że nie został w ogóle wyjaśniony zarzut, w którym podnosi, że z uwagi na fakt wystawienia tytułu wykonawczego przez Zakład Energetyczny na nazwisko Hg. zamiast H., nie została prawidłowo powiadomiona o wszczęciu postępowania. Sąd wskazuje, że z akt administracyjnych wynika fakt otrzymania przez skarżącą zarówno wezwania, jak i upomnienia. Nie odnosi się natomiast w ogóle do przedstawionych przez skarżącą dowodów, wskazujących, że do powiadomienia nie doszło.

Odpowiadając na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził:

Skarga kasacyjna Barbary H. na uwzględnienie nie zasługiwała.

Zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanych dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Jak z powyższego wynika skarga kasacyjna jest środkiem prawnym dalece sformalizowanym. Można ją oprzeć wyłącznie na dwu podstawach:

- naruszeniu /przez WSA/ prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

- naruszenie /przez WSA/ przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 173 par. 1 i art. 174 Prawa .../.

Stawiając zarzut naruszenia przepisów procesowych skarżący winien wskazać jaki istotny wpływ to naruszenie miało - jego zdaniem - na treść rozstrzygnięcia; czy gdyby WSA zarzucanego uchybienia nie popełnił możliwy byłby inny /co do istoty sprawy/ wyrok.

Skarga kasacyjna Barbary H. dalece tym wymaganiom nie odpowiadała.

Nie zawierała w ogóle wniosku co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy i siłą rzeczy, oznaczenia zakresu żądania.

Jeśli chodziło o zarzuty kasacyjne to art. 7 Kpa nie ma zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, które reguluje wskazana ustawa - Prawo o postępowaniu ... Wobec nie powiązania tego zarzutu z odpowiednim przepisem Prawa ... nie mógł on być przedmiotem merytorycznej oceny w postępowaniu ze skargi kasacyjnej; niezależnie od tego zarzut nie został w ogóle uzasadniony.

Jeśli chodziło o naruszenie art. 141 par. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. to - w ocenie Sądu - zarzut również nie został należycie uzasadniony.

Umknęło uwadze autora skargi, że przedmiotem wyroku WSA było orzeczenie o zgodności z prawem postanowienia Izby Skarbowej w Ł. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, który to problem regulowały postanowienia art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./. Sprawę zgodności z prawem tego postanowienia rozstrzygnął wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z 24 marca 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w skarżonym wyroku z 27 kwietnia 2004 r. wskazał na związanie go oceną prawną wyrażoną we wcześniejszym orzeczeniu, z powołaniem się na art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/. Powodem wcześniejszego uchylenia zaskarżonego postanowienia była kwestia dla sprawy umorzenia postępowania egzekucyjnego niejako uboczna, a mianowicie obawa Sądu aby nie wyegzekwowano od dłużniczki więcej niż to wynikało z wystawionych tytułów wykonawczych.

Problem ten został wyczerpująco wyjaśniony w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z 29 maja 2003 r. Wyjaśnienie to zostało szczegółowo ocenione przez WSA w skarżonym wyroku. Wyrok zawierał również wskazanie podstaw prawnej rozstrzygnięcia i odniesienie się do wszystkich przedstawionych w skardze zarzutów.

Niezrozumienie istoty sprawy czy niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia nie stanowi dostatecznego uzasadnienia podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 Prawa ..

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.