Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SAB/Op 95/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Zobowiązano organ do wydania aktu
Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 2 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 art. 4 ust. 1 pkt 4, art 6 ust. 1 pkt 4 lit. a, art. 14 ust. 2, art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 782
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity
article: art. 149
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w przedmiocie informacji publicznej 1) zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu do wydania aktu lub do dokonania czynności załatwiających wniosek skarżącego z dnia 20 marca 2013 r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 20 marca 2013 r. R. S. wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu o udostępnienie mu wszystkich zanonimizowanych odpisów wyroków wraz z uzasadnieniami, jakie zapadły w latach 2010 - 2013 w sprawach dotyczących naruszenia dóbr osobistych osób pozbawionych wolności, niehumanitarnego traktowania osób pozbawionych wolności przez organy państwa oraz spraw w związku z uznaniem przez "Trybunał Konstytucyjny art. 132 § 2 KKW za niezgodny z Konstytucją RP".

W odpowiedzi na wniosek Prezes Sądu Rejonowego w Opolu, pismem z dnia 19 czerwca 2013 r., powiadomił wnioskodawcę, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem "wnioskowana czynność wymaga znacznego nakładu sił oraz środków na przetworzenie posiadanych przez Sąd Rejonowy Wydział Cywilny danych, a nie są one szczególnie doniosłe z punktu widzenia interesu publicznego, co uzasadniałoby nakładu na ich przetworzenie." Jednocześnie podkreślił, że ocena, co do sposobu załatwienia wniosku skarżącego została oparta na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1365/2011.

R. S. pismem datowanym na dzień 7 kwietnia 2014 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc, że otrzymane pismo Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 19 czerwca 2013 r. nie spełnia wymogów decyzji w przedmiocie odmowy udzielenia informacji oraz "nie zawiera wymaganego prawem pouczenia."

Postanowieniem z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt II SAB/Op 29/14, referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego radcę prawnego.

Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego, w piśmie procesowym z dnia 17 czerwca 2014 r. poparł jego skargę, wnosząc o: zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej informacji; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 w związku z art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a. i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przez Skarb Państwa w wysokości 442,80 zł. Zarzucił organowi naruszenie art. 13 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 1, art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 782 z późn. zm. [obecnie Dz. U. z 2016, poz. 1764]), zwanej ustawą.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w Opolu, podtrzymując stanowisko zawarte w piśmie z dnia 19 czerwca 2013 r., wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł i wywodził jak w piśmie procesowym z dnia 17 czerwca 2014 r.

Postanowieniem z tego samego dnia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., do czasu zakończenia postępowania, wszczętego przed Trybunałem Konstytucyjnym na skutek pytania prawnego Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego. Sprawa została zarejestrowana w Trybunale Konstytucyjnym pod sygn. akt K 58/13. Do dnia wyrokowania sprawa nie została rozpoznana, nie został wyznaczony termin rozprawy. Nadto, co istotne Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego w piśmie z 24 kwietnia 2015 r. w sprawie K 58/13 cofnął większość zarzutów wniosku, w tym dotyczących zbadania zgodności art. 113 ust.1, art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a, lit b lub lit c, art. 145 § 1 pkt 3, art. 145 § 2, art. 146 § 1 i § 2, art. 147 § 1 P.p.s.a. z art. 2 i art. 45 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 141 ust. 4 i art. 149 P.p.s.a. z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji i sprecyzował wniosek w zakresie m.in. dotyczącym ochrony prywatności, danych osobowych, przepisów art. 23 ustawy, które nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie (informacja powszechnie znana ze strony internetowej Trybunału Konstytucyjnego trybunał.gov.pl).

Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 P.p.s.a. postanowieniem z dnia 29 grudnia 2016 r. podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie należy zaznaczyć, że z uwagi na fakt, iż przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), zwana dalej ustawą z 9 kwietnia 2015 r., na mocy art. 2 tej ustawy stosuje się przepis art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym. Przepisy te zostały bowiem zmienione w art. 1 pkt 1 lit b i c oraz w art. 1 pkt 40 ustawy zmieniającej, które nie zostały wymienione w art. 2 ustawy zmieniającej jako te, które stosuje się w nowym brzmieniu do sprawy wszczętych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej i w tym zakresie stosuje się przepisy w dotychczasowym brzmieniu.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. W takich przypadkach, kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.

Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności wynikającej z przepisów prawa, przez zobowiązany do tego organ. Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. W myśl art. 149 P.p.s.a., w brzmieniu sprzed daty wejścia w życie ustawy z 9 kwietnia 2015 r., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddala natomiast skargę w przypadku stwierdzenia, że na dzień jej wniesienia organ nie pozostawał w bezczynności.

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu była bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w sprawie dotyczącej sposobu rozpoznania wniosku skarżącego, złożonego w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 782 z późn. zm., obecnie Dz. U. z 2016 r. poz. 1764) - zwanej dalej również ustawą, a dotyczącego udostępnienia wszystkich zanonimizowanych odpisów wyroków wraz z uzasadnieniami, jakie zapadły w latach 2010 - 2013 w sprawach naruszenia dóbr osobistych osób pozbawionych wolności, niehumanitarnego traktowania osób pozbawionych wolności przez organy państwa oraz spraw w związku z uznaniem przez "Trybunał Konstytucyjny art. 132 § 2 KKW za niezgodny z Konstytucją RP".

Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi wskazać trzeba, że wniesienie skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie zostało przez ustawodawcę ograniczone terminem, jak również nie musi być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, czy też wezwaniem wskazanym w art. 52 § 3 P.p.s.a. Stąd też Sąd uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie była dopuszczalna i mogła podlegać merytorycznemu rozpoznaniu.

Na wstępie podkreślić trzeba, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (T. Woś, H. Krysiak - Molczyk i M. Romańska. Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis-Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo "Lexis – Nexis", Warszawa 2006, str. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności.

W przypadku dostępu do informacji publicznej bezczynność może wystąpić wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy i jednocześnie żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego w ustawie do udostępniania informacji publicznych. Jej zaistnienie związane jest przy tym z brakiem podjęcia przez zobowiązany organ czynności ostatecznie zmierzających do rozpoznania wniosku.

W świetle art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy nie budzi wątpliwości, co zresztą nie było kwestionowane w niniejszej sprawie, że Prezes Sądu Rejonowego, jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Niekwestionowanym jest również, że wnioskowana przez skarżącego informacja, w postaci treści wyroków wraz z ich uzasadnieniami, wydanych w latach 2010-2013. we wnioskowanych sprawach, posiada walor informacji publicznej, skoro orzeczenia sądów powszechnych, przez które należy rozumieć m.in. wyroki sądowe wraz z uzasadnieniami, są dokumentami urzędowymi wprost wskazanymi w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, jako dane publiczne podlegające udostępnieniu w trybie ustawy.

Powyższe oznacza, że Prezes Sądu Rejonowego w Opolu zobowiązany był do rozpoznania wniosku skarżącego w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej i związany był regulacjami prawnymi wynikającymi z tego aktu.

Mając na uwadze zakres wniosku skarżącego, który dotyczył udostępnienia pewnego zbioru wyroków sądowych wraz z ich uzasadnieniami, a także powstałą w związku z tym kwestię sporną dotyczącą charakteru żądanej informacji zauważyć trzeba, że na gruncie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy w orzecznictwie sądowym i doktrynie informacja publiczna obejmuje informację tzw. "prostą" i "przetworzoną". Wskazany przepis stanowi bowiem, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Według utrwalonych w tym zakresie poglądów, które w ocenie Sądu należy podzielić, informacją publiczną przetworzoną jest informacja, na którą składa się pewna suma informacji prostej, lecz ze względu na treść żądania, udostępnienie jej nie stanowi tylko technicznego przeniesienie danych, lecz wymaga potrzeby przeprowadzenia odpowiednich analiz, obliczeń, zestawień, wyciągów, czy usuwania danych chronionych prawem, które to zabiegi czynią takie informacje proste, informacją przetworzoną. Informacja przetworzona, to informacja, którą podmiot zobowiązany na dzień złożenia wniosku nie dysponuje (nie posiada gotowej informacji odpowiadającej żądaniu) w związku z czym, jej udostępnienie wymaga podjęcia dodatkowych czynności połączonych z sięgnięciem do dokumentacji źródłowej oraz zaangażowaniem do tych czynności określonych środków osobowych i finansowych, której wytworzenie wymaga intelektualnego zaangażowania (por. wyroki: NSA z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1374/05, WSA w Olsztynie z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 991/09, WSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 112/07 i WSA w Krakowie z dnia 25 marca 2008 r., sygn. akt II SAB/Kr 122/07 - wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto przetworzenie informacji jest zebraniem lub zsumowaniem pojedynczych wiadomości będących w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, wymagających samodzielnego ich zredagowania, związanego z koniecznością przeprowadzenia przez tenże podmiot czynności analitycznych, których końcowym efektem jest dokument pozwalający na dokonanie przez wnioskodawcę samodzielnej interpretacji i oceny. Informacja przetworzona jest więc jakościowo nową informacją powstałą w wyniku czynności technicznych i określonego działania intelektualnego na zbiorze informacji prostych już znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, przygotowaną specjalnie dla wnioskodawcy według wskazanych przez niego kryteriów (por. w wyroku NSA z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt I OSK 951/08 i WSA w Opolu z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 570/14). Odpowiednio do tego, za informację prostą uznać należy taką informację, która podlega udostępnieniu - z zachowaniem ograniczeń wynikających z art. 5 ustawy, w takiej formie w jakiej posiada ją organ zobowiązany do jej udostępnienia, a jej przygotowanie nie jest związane z koniecznością poniesienia znacznych nakładów kosztem bieżących działań podejmowanych przez ten organ. Treść wyroku wraz z jego uzasadnieniem, co do zasady, nie wymaga podjęcia tego rodzaju czynności, które nakazywałyby uznać żądanie jego udostępnienia za wniosek o udzielenie informacji publicznej przetworzonej. Niemniej jednak należy mieć na uwadze to, że prawo do żądania informacji publicznej nie jest prawem nieograniczonym, o czym stanowią przepisy w art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 i w art. 5 ustawy. Stąd też, w określonych okolicznościach zakres realizacji prawa do informacji publicznej, związany z zaspokojeniem zainteresowania podmiotu wnoszącego o udostępnienie informacji publicznej, może przybrać taką skalę, która uzasadnionym czyni uznanie żądanej informacji za informację publiczną o charakterze przetworzonym. Taka sytuacja występuje, gdy ilość czynności jakie musiałby podjąć podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, osiągnie poziom mogący zdezorganizować pracę tego podmiotu. W pewnych wypadkach bowiem szeroki zakres wniosku wymagający zgromadzenia, zanonimizowania i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Dlatego, informacja wytworzona w ten sposób pomimo, że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 826/13 i wyrok WSA w Opolu z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 570/14). Dodać należy jednocześnie, że organ, powołując się na zakres wniosku i szereg czynności, które zmuszony jest podjąć aby rozpoznać wniosek, winien wykazać i uzasadnić dlaczego i z jakich przyczyn uznaje, że szereg informacji prostych stanowi informację przetworzoną.

Uwzględniając rodzaje informacji publicznej ze względu na jej prosty lub przetworzony charakter należy mieć także na uwadze, że o ile dostęp do informacji "prostej" ma właściwie nieograniczony charakter - co wynika z przepisów art. 2 ust. 1 i 2 ustawy, według których każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej, a od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego, ani też stosować praktyk i procedur utrudniających dostęp do informacji publicznej, to udostępnienie informacji publicznej przetworzonej, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy, zostało ograniczone przez ustawodawcę tylko do tych przypadków, gdy jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ograniczenie to, jak wskazano w orzecznictwie, ma zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupiać się będą nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych kompetencji, lecz na czynnościach związanych z udzielaniem informacji publicznej. Uzyskanie przetworzonej informacji publicznej wiąże się z poniesieniem określonych środków finansowych i organizacyjnych, często trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami organu państwa. Pojęcie interesu publicznego związane z ograniczeniem dostępu do informacji przetworzonej obejmuje natomiast interes ogółu (określonej wspólnoty), a nie jedynie interesy indywidualne. Podkreślić należy, iż ustawodawca używając w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy zwrotu "szczególnie istotne" wprowadził kwalifikowaną formę interesu publicznego, w związku z czym nie wystarczy, by udzielenie informacji było istotne z punktu widzenia interesu publicznego, lecz musi być ono "szczególnie istotne". Należy w konsekwencji przyjąć, że zasadniczo prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Brak jest natomiast podstaw do udzielenia informacji publicznej przetworzonej podmiotowi, który nie zapewnia, że zostanie ona realnie wykorzystana w celu ochrony interesu publicznego lub usprawnienia funkcjonowania organów państwa (por. wyroki NSA z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt I OSK 865/13; z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1365/11; z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1737/11 i z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OSK 602/14; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 543/13).

Stosownie do powyższego stwierdzić trzeba, że organ zobowiązany do udostępnienia informacji w pierwszej kolejności powinien dokonać oceny dotyczącej charakteru żądanej informacji, tj. ustalić zakres informacji podlegających udostępnieniu oraz dokonać ustaleń co do działań i zaangażowania niezbędnego do ich udostępnienia. W przypadku natomiast, gdy uznaje, że żądana informacja ma charakter informacji przetworzonej, a wystąpienie kwalifikowanego interesu publicznego nie wynika z treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej, powinien wezwać wnioskodawcę do jego wykazania. Nie może jednak, tak jak uczyniono to w niniejszej sprawie, bez uprzedniego wezwania skarżącego do wykazania kwalifikowanego interesu publicznego, poinformować jedynie pisemnie, że złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Takie działanie, w świetle art. 16 ust. 1 ustawy uznać należy za bezczynność organu.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy udostępnienie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Ustawa nie przewiduje żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej na wniosek, stąd jej udostępnienie ma formę czynności materialno-technicznej. Jednocześnie jednak w art. 16 ust. 1 ustawy dla odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy przewidziana została forma decyzji. Na tej też podstawie przyjąć należy, że bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej wystąpi wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot, będący w jej posiadaniu, nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy. Związana jest ona przy tym nie tylko z całkowitą biernością i milczeniem podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale także z sytuacją, gdy podmiot ten będąc w błędnym przekonaniu, poinformuje jedynie wnioskodawcę, że jego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Dla stwierdzenia bezczynności nie mają bowiem znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu. Bezczynność zaistnieje zarówno wtedy, gdy nie zostanie dotrzymany termin załatwienia sprawy, jak i w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15).

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się także pogląd, który w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie należy podzielić, że na podmiotach zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej ciąży obowiązek wykazania braku istnienia ustawowej przesłanki koniecznej dla udzielenia informacji przetworzonej. W związku z tym, brak czy też niewykazanie przez wnioskodawcę, pomimo wezwania, istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego dla udzielenia takiej informacji, skutkować powinien wydaniem przez podmiot zobowiązany, na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy, decyzji odmawiającej udostępnienia przetworzonej informacji publicznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13; z 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1015/12 oraz z 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1938/10). Do decyzji tej, w myśl art. 16 ust. 2 ustawy zastosowanie znajdują przepisy postępowania administracyjnego, co oznacza, że powinna ona spełniać wymogi wynikające z art. 107 K.p.a., a tym samym posiadać uzasadnienie faktyczne i prawne.

W rozpoznawanej sprawie, po otrzymaniu wniosku skarżącego w dniu 22 marca 2013 r., Prezes Sądu Rejonowego w Opolu pismem z dnia 19 czerwca 2013 r. poinformował jedynie skarżącego o tym, że wniosek z dnia 22 marca 2013 r., nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem "wnioskowana czynność wymaga znacznego nakładu sił oraz środków na przetworzenie posiadanych przez Sąd Rejonowy Wydział Cywilny, a nie są one szczególnie doniosłe z punktu widzenia interesu publicznego, co uzasadniałoby nakładu na ich przetworzenie." Powyższe oznacza, że w wymaganym terminie, wynikającym z art. 13 ustawy, organ nie rozpoznał złożonego wniosku w sposób przewidziany prawem, gdyż uprzednio nie wezwał wnioskodawcy do wykazania istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego dla udzielenia takiej informacji, nie udostępnił też żądanej informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej, ani też nie wydał decyzji o odmowie jej udzielenia, czy o umorzeniu postępowania. Uznać tym samym należało, że organ ten dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, który to stan nie ustał do daty wyrokowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie jako oparta na usprawiedliwionych podstawach związanych z naruszeniem prawa art. 16 ust. 1 ustawy, zasługiwała na uwzględnienie.

Wobec tego, że bezczynność nie ustała do daty wyrokowania, w sprawie konieczne stało się zobowiązanie organu do wydania aktu lub dokonania czynności załatwiających wniosek skarżącego, w trybie przewidzianym przepisami ustawy, o czym na podstawie art. 149 § 1 zd. 1 P.p.s.a. orzeczono, w punkcie 1 wyroku.

Podkreślić w tym miejscu należy, że w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność Sąd nie może określić sposobu rozpoznania sprawy, w której dany podmiot pozostaje w bezczynności. Przy rozpoznaniu skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej rola Sądu sprowadza się jedynie do oceny, czy wniosek o udzielenie informacji podlegał rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy oraz czy został on w tym trybie załatwiony przez jego adresata. Uwzględnienie skargi może zatem polegać jedynie na zobowiązaniu adresata wniosku do jego załatwienia w sposób zgodny z przepisami ustawy. Sąd, nie może natomiast na tym etapie postępowania ingerować w uprawnienia podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej, w ramach których pozostawiona jest ocena, czy określona informacja publiczna, będąca w posiadaniu tego podmiotu, może być udostępniona, czy też zachodzą podstawy do odmowy jej udostępnienia. Z tego też powodu, w niniejszej sprawie Sąd, dokonując wykładni przepisów prawa, nie dokonał wiążącej organ oceny charakteru żądanych przez skarżącego informacji oraz sposobu załatwienia jego wniosku. Ocena w tym zakresie powinna zostać dokonana przez organ i w zależności od jej wyniku skutkować udostępnieniem żądanych informacji lub wydaniem w tym przedmiocie odpowiedniej decyzji, która stosownie do art. 107 K.p.a. powinna spełniać wymogi przewidziane dla decyzji administracyjnej, w tym zawierać uzasadnienie przedstawiające ocenę organu.

Jednocześnie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 zd. 2 P.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę kwestę Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie sposób dopatrzyć się w działaniu organu rażącego naruszenia prawa. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że zaniechanie organu było zamierzone, czy też miało na celu utrudnienie skarżącemu dostępu do informacji publicznej. Po otrzymaniu wniosku organ podjął czynności związane z jego załatwieniem i wystosował do skarżącego pismo z dnia 19 czerwca 2013 r. W sprawie nie zachodził zatem przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, czy też lekceważenia wniosku skarżącego. Stwierdzona bezczynność wynikała natomiast z błędnej wykładni przepisów ustawy i nieprawidłowego przeświadczenia organu, że postępowanie mogło zakończyć się powiadomieniem skarżącego o braku uwzględnienia wniosku. Jednocześnie, skoro zaistniała bezczynność nie miała kwalifikowanego charakteru, w ocenie Sądu, tym samym niecelowe było orzekanie na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. o wymierzeniu organowi grzywny.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a.