Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 973/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 7, 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Par. 11
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Maria Zawadzka Protokolant Sylwia Piwowarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 27 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

I.

I. K. zatrudniona była w następujących zakładach pracy:

– od 1.09.1974 r. do 20.08.1975 r. w Szkole Podstawowej Nr [...] w S (zakład zlikwidowany) na stanowisku nauczyciela,

– od 1.09.1975 r. do 31.12.1976 r. w Przedszkolu Nr [...] w S na stanowisku nauczyciela,

– od 1.01.1977 r. do 19.03.1977 r. w Przedszkolu Nr [...] w K (zakład zlikwidowany) na stanowisku nauczyciela,

– od 21.03.1977 r. do 19.08.1979 r. w Przedszkolu Nr [...] w K (zakład zlikwidowany) na stanowisku nauczyciela,

– od 20.08.1979 r. do 31.08.2008 r. w Przedszkolu Nr [...] na stanowisku nauczyciela.

I. K. była badana w Ośrodku Medycyny Pracy, który w dniu [...] 2008 r. wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat. W uzasadnieniu tego orzeczenia Ośrodek Medycyny Pracy (OMP) podał, że na podstawie przeprowadzonych badań laryngologiczno-foniatrycznych i videostroboskopowych nie stwierdzono takich zmian chorobowych w obrębie narządu głosu, które zgodnie z wykazem chorób zawodowych, mogłyby być spowodowane przez nadmierny wysiłek głosowy. Podano, że w badaniach videostroboskopowych nie ujawniono obecności zmian w obrębie strun głosowych, wymienionych w pkt 15 wykazu chorób zawodowych, a jedynie stwierdzono zmiany w zakresie błony śluzowej krtani (przewlekły prosty stan zapalny), które nie figurują w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. OMP wskazał również, iż wykonana u I. K. próba zmęczeniowa głosu (polegająca na głośnym czytaniu przez 30 minut tekstu pisanego) wypadła ujemnie, to znaczy nie nastąpiło pogorszenie głosu, a w badaniu stroboskopowym wykonanym po jej zakończeniu nie stwierdzono pogorszenia wyniku w porównaniu z badaniem stroboskopowym wykonanym przed próbą.

W trybie odwoławczym I. K. została skierowana na ponowne badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, który w dniu [...] 2009 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym po postacią utrwalonego niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z trwałą dysfonią, twardych guzków głosowych lub przerostu fałdów głosowych wywołanych nadmiernym wysiłkiem głosowym. Przewlekłe proste zapalenie błony śluzowej gardła i krtani wymienionej w pkt 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W uzasadnieniu orzeczenia Instytut wskazał, że w trakcie przeprowadzonych w maju 2008 r. badań laryngologicznych w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego stwierdzono cechy przewlekłego prostego zapalenia błony śluzowej gardła i krtani. Fałdy głosowe były gładkie, blade, ruchome z niepełnym zwarciem fonacyjnym w części środkowej głośni. Ponieważ obserwowane wówczas zmiany w postaci niepełnego zwarcia fonacyjnego głośni mogły być związane ze współistniejącym zapaleniem błony śluzowej krtani, zalecono dalsze leczenie laryngologiczne. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego podniósł, iż w badaniu przeprowadzonym po sześciu miesiącach leczenia stwierdzono utrzymywanie się zaczerwienienia błony śluzowej gardła i krtani, natomiast w badaniu stroboskopowym zaobserwowano prawidłowe zwarcie fonacyjne fałdów głosowych. Nie stwierdzono zatem w obrębie krtani zmian chorobowych typowych dla skutków przeciążenia narządu głosu, tj. obecności guzków głosowych, przerostu fałdów głosowych oraz cech niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością głośni i utrwaloną dysfonią. Natomiast dolegliwości badanej związane były z przewlekłym zapaleniem błony śluzowej gardła i krtani, które nie było wymienione w wykazie chorób zawodowych i za takie nie mogło być uznane.

Decyzją z dnia [...] 2009 r. Nr [...], znak: [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny nie stwierdził u I. K. choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat – wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Od decyzji tej I. K. wniosła odwołanie.

Z uwagi na stwierdzone rozbieżności w wynikach badań stroboskopowych Wojewódzki Inspektor Sanitarny skierował I. K. na badania konsultacyjne w Instytucie Medycyny Pracy. W dniu [...] 2010 r. Instytut Medycyny Pracy wydał orzeczenie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u I. K. w/w choroby zawodowej narządu głosu. W uzasadnieniu orzeczenia Instytut Medycyny Pracy wskazał, że po zapoznaniu się z przedłożoną dokumentacją medyczną i po przeprowadzeniu badania lekarskiego wraz z konsultacją laryngologiczną i foniatryczną poszerzoną o wideostroboskopowe badanie krtani stwierdzono, że fałdy głosowe były symetryczne przy fonacji i oddychaniu, gładkie i napięte. Zwarcie fonacyjne było prawie pełne. Drgania fałdów głosowych były niejednakowe, niejednoczesne, nieregularne, o zmniejszonej amplitudzie. Przesunięcie brzeżne było obustronnie obecne. Poziom fałdów głosowych był równy. Nie występowała tendencja do fonacji rzekomej. Próba obciążeniowa narządu głosu była ujemna. Nie wykazano zmian morfologiczno – czynnościowych w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy, a tym samym brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Decyzją z dnia [...] 2010 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2009 r. Nr [...], znak: [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, że podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie miał fakt, iż organ I instancji prowadząc postępowanie stosował przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które to rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Tymczasem wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, jaki i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. – są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że wyżej wymienione przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, które nastąpiło w dniu 2 lipca 2008 r., a zatem utrata ich mocy obowiązującej nastąpiła w dniu 2 lipca 2009 r. Zdaniem organu II instancji, powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego oznacza, że postępowanie administracyjne prowadzone w niniejszej sprawie, a także decyzja kończąca postępowanie w I instancji wydana została na podstawie przepisów prawa niezgodnych z Konstytucją, co skutkuje jej uchyleniem. Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że w ponownym postępowaniu Powiatowy Inspektor Sanitarny powinien dokonać analizy całości dokumentacji i rozpatrzyć sprawę I. K. na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), z uwzględnieniem dokumentacji zgromadzonej w postępowaniu odwoławczym, tj. orzeczenia lekarskiego Nr [...] wydanego w dniu [...] 2010 r. przez Instytut Medycyny Pracy.

II.

W dniu 5 listopada 2010 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny, zwrócił się z prośbą do Ośrodka Medycyny Pracy o weryfikację orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] 2008 r. i do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego o weryfikację orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] 2009 r. o braku podstaw do rozpoznania u I. K. choroby zawodowej, w oparciu o obowiązujące przepisy, tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869).

W odpowiedzi Ośrodek Medycyny Pracy w piśmie z dnia 6 grudnia 2010 r. znak: [...] poinformował, że po przeprowadzeniu ponownej analizy dokumentacji medycznej, uwzględniając kryteria diagnostyczno-orzecznicze zamieszczone w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych, treść orzeczenia lekarskiego Nr [...] nie uległa zmianie. OMP podał, że zmiany w obowiązującym wykazie chorób zawodowych w pkt 15, dotyczące określenia patologii w obrębie narządu głosu, nie mają wpływu na merytoryczną treść orzeczenia z dnia [...] 2008 r. Nr [...], ponieważ zasadniczym powodem stwierdzenia braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu u I. K. był brak zmian chorobowych typowych dla działania nadmiernego wysiłku głosowego wymienionych w aktualnym wykazie. Natomiast rozpoznany u badanej przewlekły prosty nieżyt krtani nie figurował zarówno w poprzednim, jak i w aktualnym wykazie chorób zawodowych.

Z kolei Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w dniu [...] 2011 r. wydał - zweryfikowane według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, a w dołączonym do niego piśmie z tej samej daty poinformował, że zmiany w wykazie dotyczące określenia patologii w obrębie narządu głosu (poz. 15/3 aktualnego wykazu chorób zawodowych) nie mają wpływu na merytoryczną treść orzeczenia, ponieważ w badaniu laryngologicznym i foniatrycznym nie wykazano u pacjentki tego rodzaju zmian patologicznych.

W dniu [...] 2011 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję Nr [...], znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u I. K. choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat – wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji szczegółowo opisał dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Ponadto wyjaśnił, że zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.), za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Organ I instancji wskazał również, iż stosownie do treści § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, do postępowań w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Z kolei zgodnie z § 8 ust. 1 wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Organ I instancji podniósł, że w niniejszej sprawie zebrany materiał dowodowy, pomimo potwierdzenia w formularzu oceny narażenia zawodowego pracy w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy, nie dał podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu u I. K. choroby zawodowej, albowiem w wydanych w niniejszej sprawie orzeczeniach lekarskich nie stwierdzono zmian upoważniających do rozpoznania przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat.

W odwołaniu od powyższej decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego I. K. wniosła o jej uchylenie jako niezgodnej ze stanem rzeczywistym i wydanej w oparciu o materiał lekarski zgromadzony w sposób nierzetelny. Zdaniem odwołującej się, decyzja organu I instancji jest krzywdząca i niesprawiedliwa podnosząc, że starania o stwierdzenie choroby zawodowej rozpoczęła we wrześniu 2006 r. w Ośrodku Medycyny Pracy. Zarzuciła, że wydawane przez OMP orzeczenia lekarskie były dla niej negatywne podczas gdy badania przeprowadzane w gabinetach foniatrycznych w roku 2007, 2008, 2009 jednoznacznie potwierdziły istnienie u niej choroby zawodowej. We wszystkich tych badaniach stwierdzono u niej niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe, trwałą dysfonię oraz brak pełnego zwarcia strun głosowych. Wyniki tych badań I. K. przedkładała wielokrotnie do akt niniejszego postępowania i z tego względu wniosła o ponowne badanie w jednostce badawczo-rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy, które przeprowadzono w Instytucie Medycyny Pracy. I. K. wskazała, że w karcie wypisu jednoznacznie stwierdzono obecność zmian w postaci niepełnego zwarcia fonacyjnego głośni, jednak wówczas nie wydano orzeczenia stwierdzającego chorobą zawodową, a jego wydanie odroczono ze względu na współistniejące zapalenie błony śluzowej krtani. Orzeczenie to miało zostać wydane po wyleczeniu stanu zapalnego ostatecznie, za pół roku. W ustalonym terminie I. K. zgłosiła się do szpitala w S w celu przeprowadzenia kolejnych badań kontrolnych i wówczas otrzymała negatywne orzeczenie lekarskie, w którym dane osobowe tylko w części dotyczyły jej osoby, a w pozostałym zakresie dotyczyły innej osoby, zamieszkałej na terenie O. Zdaniem odwołującej się, świadczy to o wyjątkowej nierzetelności lekarza, który przeprowadzał badania, a następnie wydał orzeczenie lekarskie w oparciu o dane innej osoby. Podniosła także, iż postępowanie prowadzone przez organ I instancji nie było prowadzone w sposób rzetelny, w szczególności przeprowadzane badania i wydawane w oparciu o nie orzeczenia budzą istotne zastrzeżenia. Podniosła, że już około 1988 roku pojawiły się u niej dolegliwości ze strony narządu głosu w postaci częstych stanów zapalnych, chrypki, chwilowego i częstego zanikania głosu oraz drapania w gardle. Obecnie utrzymują się one w dalszym ciągu i pogłębiają. Dolegliwości te wynikają ze zmian chorobowych potwierdzonych przez lekarzy, u których badania odwołująca się wykonywała lub u których się leczyła. Zdaniem I. K., potwierdzone zostały one także w badaniach przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy, czego jednak w orzeczeniu nie ujawniono.

Decyzją z dnia 27 maja 2011 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2011 r. Nr [...], znak: [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., decyzję o stwierdzeniu albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Organ II instancji wskazał, że w toku postępowania dokonano oceny narażenia zawodowego i stwierdzono, iż I. K. pracowała 27 lat w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy. Organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygając o braku podstaw do stwierdzenia u I. K. choroby zawodowej wziął pod uwagę fakt braku rozpoznania klinicznego przez jednostki orzecznicze – właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych. Jednostki orzecznicze w wydanych w sprawie orzeczeniach lekarskich nie rozpoznały u odwołującej się choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Zdaniem organu II instancji, orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zostały jasno i wyczerpująco uzasadnione i jednoznacznie wynika z nich, że schorzenie, na które cierpi I. K. nie jest spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, a więc nie może być rozpatrywane jako schorzenie zawodowe. Natomiast schorzeń, które figurują w wykazie chorób zawodowych nie rozpoznano u badanej. Zdaniem organu odwoławczego, odwołanie I. K. od decyzji organu I instancji nie wniosło do postępowania żadnych nowych informacji, które mogłyby wpłynąć na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Podano w uzasadnieniu, że "badania lekarskie, na które powołuje się w/w w odwołaniu były znane jednostkom orzeczniczym przed wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi" i zaznaczono, że organy administracyjne prowadzące postępowania w sprawach chorób zawodowych dokonują tylko oceny merytorycznej wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, natomiast nie mają uprawnień do podważania ustalonych przez lekarzy rozpoznań klinicznych, a w związku z powyższym, Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji.

Pismem z dnia 28 czerwca 2011 r. I. K. wniosła skargę na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niezastosowanie oraz naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w tym poz. 15 pkt 3 wykazu chorób zawodowych poprzez jego zastosowanie do jej sytuacji, a także naruszenie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) oraz załączonego do niego wykazu (poz. 15 pkt 3) poprzez jego niezastosowanie do jej sytuacji chorobowej. Uzasadniając swoje zarzuty skarżąca powołała się na te same argumenty, które podniosła w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodała również, iż organ II instancji nie uwzględnił tego, że niniejsza sprawa powinna być, jej zdaniem, – zgodnie z ustawowymi i konstytucyjnymi gwarancjami ochrony prawnej, ochrony zaufania obywateli do państwa i stabilności prawa – rozpatrywana w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 2002 r. (poz. 15 pkt 3 załączonego do niego wykazu). Zdaniem skarżącej, gdyby postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia u niej choroby zawodowej było prowadzone rzetelnie i terminowo, to decyzje zapadałyby na podstawie tego rozporządzenia. Jednak z uwagi na wielokrotne pomyłki i opieszałość - tak lekarzy orzeczników, jak i organów - postępowanie niniejsze trwa już przeszło 5 lat. Zdaniem skarżącej, bez znaczenia dla tej sprawy jest fakt, iż w międzyczasie, tj. w 2009 r., zmianie uległy przepisy, skoro przy prawidłowo prowadzonym postępowaniu decyzja ostateczna winna być wydana na długo przed 2009 r. Skarżąca powołała się przy tym na konstytucyjną zasadę równości wobec prawa i nakaz równego traktowania, gdyż jej zdaniem osoby, które wnosiły o stwierdzenie choroby zawodowej w 2006 r. polegającej na niedowładzie mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, w stosunku do których postępowanie prowadzone było sprawnie, uzyskały pozytywne orzeczenia w oparciu o przepisy rozporządzenia z 2002 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał również, iż warunkiem niezbędnym do wydania przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze. Tymczasem w wydanych w niniejszej sprawie orzeczeniach lekarskich nie stwierdzono u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (kpa) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zdaniem Sądu, skarga I. K. jest uzasadniona, chociaż nie do końca ze względów w skardze przedstawionych.

Na wstępie rozważań należy zauważyć, że poza sporem między stronami pozostaje okoliczność, że skarżąca wykonywała przez 34 lata zawód nauczyciela, w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy.

"Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy."

Sąd zauważa, że to na pracodawcy ciąży obowiązek zapewnienia pracownikowi właściwych warunków pracy, warunków nie zagrażających jego zdrowiu i życiu i to na pracodawcach ciąży obowiązek poddawania pracowników stałym, systematycznym badaniom okresowym z dokumentowaniem wyników badań. Taki obowiązek szczególnie obciąża pracodawców zatrudniających pracowników w warunkach mogących szkodzić ich zdrowiu, w tym w warunkach narażenia na nadmierny wysiłek głosowy. Z takiego unormowania wynika prawne domniemanie istnienia związku przyczynowego między pracą w warunkach mogących wywołać konkretną chorobę a jej stwierdzeniem u pracownika. Jeśli więc pracownik zatrudniony jest przez pracodawcę w warunkach niehigienicznych, zagrażających jego zdrowiu, w tym wypadku w warunkach narażenia na nadmierny wysiłek głosowy, a następnie zostanie stwierdzona u niego choroba mogąca być wywołaną przez te warunki, to zasadą jest przyjęcie (przez domniemanie związku przyczynowego) powstania tej choroby w wyniku istniejących niehigienicznych warunków pracy.

Należy zaznaczyć, że nie ma racji skarżąca wskazując jako powód odmowy stwierdzenia u niej choroby zawodowej przewlekłość postępowania i nie zastosowanie korzystniejszego jej zdaniem, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), a zastosowanie w stosunku do niej nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Sąd zauważa, że zgodnie z wykazem chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., w pkt 15/3 ustalono jako chorobę zawodową - przewlekłą chorobę narządu głosu spowodowaną nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat: "niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią", a w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w pkt 15/3 wskazano jako chorobę zawodową: "niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią". Powyższe ustalenia w zakresie ustalenia jako jednostki chorobowej choroby zawodowej określonej w pkt 15/3 poprzedniego i obecnie obowiązującego rozporządzenia nie wskazują – zdaniem Sądu - na znaczne rozbieżności. Nadto, w zakresie zastosowania w niniejszej sprawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych rację mają organy administracyjne, albowiem zgodnie z § 11 tego rozporządzenia:

"§ 11. 1. Z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

2. Postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002 r., są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia."

Rację ma natomiast skarżąca I. K. zarzucając organom naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem – zdaniem Sądu - stan faktyczny sprawy nie został w pełni wyjaśniony.

W szczególności należy zauważyć, że pomimo tego, iż, jak twierdzi organ II instancji - "badania lekarskie, na które powołuje się w/w w odwołaniu były znane jednostkom orzeczniczym przed wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi", to jednak nie sposób dopatrzyć się w uzasadnieniu któregokolwiek orzeczenia lekarskiego jakiejkolwiek wzmianki w tym zakresie, nie mówiąc o ustosunkowaniu się lekarzy orzeczników do tych wyników badań – odmiennych od przeprowadzonych i ujawnionych w orzeczeniach lekarskich. W sytuacji tych znaczących odmienności, nie sposób – zdaniem Sądu – pominąć wyników badań przedstawianych przez stronę wraz z materiałem fotograficznym mającym wskazywać na ich zasadność, z których wynika, że np. w badaniu z dnia 27 czerwca 2007 r. "stwierdza się niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe" (k. 51 akt adm.), w badaniu foniatrycznym przeprowadzonym w dniu 16 września 2008 r. stwierdzono u skarżącej: "Przewlekły przerostowy stan zapalny gardła, krtani i strun głosowych z niedowładem mięśni napinających i zwierających głośnię – trwała dysfonia (k. 47), a w badaniu foniatrycznym przeprowadzonym w dniu 23 marca 2009 r. stwierdzono u skarżącej: "Struny głosowe w całości pogrubiałe ze zmniejszonym przesunięciem brzeżnym. W czasie fonacji brak pełnego zwarcia strun głosowych. W czasie fonacji brak pełnego zwarcia strun głosowych. Czas fonacji skrócony. Głos obłożony tworzony w sposób party. DGN Przewlekły stan zapalny gardła, krtani i strun głosowych z niedowładem mięśni napinających i zwierających głośnię – trwała dysfonia" (k. 41 akt adm.). Powyższe wyniki badań mogą wskazywać na istnienie u skarżącej choroby opisanej w wykazie chorób zawodowych i z tego względu wymagają ustosunkowania się do nich przez lekarzy orzeczników.

Należy zauważyć, że skarżąca już w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazywała, że "badania przeprowadzane w gabinetach foniatrycznych w roku 2007, 2008, 2009 jednoznacznie potwierdziły istnienie u niej choroby zawodowej", jednak organ odwoławczy nie wyjaśnił tej kwestii pomimo tego, że dysponował wynikami badań, na które skarżąca wskazywała.

Nie sposób także uznać za wystarczające – zdaniem Sądu –odniesienie się w tej kwestii jedynie do ogólnikowego stwierdzenia przez organ odwoławczy, że "badania lekarskie, na które powołuje się w/w w odwołaniu były znane jednostkom orzeczniczym przed wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi", albowiem – co podniesiono już wyżej - nie sposób dopatrzyć się w uzasadnieniu orzeczeń lekarskich jakiejkolwiek wzmianki w tym zakresie. Powoduje to jednocześnie stwierdzenie Sądu, że wbrew twierdzeniu organu II instancji, orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej nie zostały jasno i wyczerpująco uzasadnione.

Sąd podnosi, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym, a nie medycznym. Lekarze orzecznicy nie orzekają więc w kwestii uznania danej choroby za chorobę zawodową, lecz stwierdzają jedynie stan chorobowy i jego przyczyny. Natomiast kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje inspektor sanitarny, uwzględniając zagrożenie występujące w miejscu pracy, zagrożenie narażające na dane schorzenie. W sytuacji dysponowania przez skarżącą wynikami badań wskazującymi na konkretny stan chorobowy i jednocześnie uzyskania odmiennych wyników badań obowiązkiem lekarzy orzeczników było wnikliwe omówienie powstałych różnic. Nadto wobec okoliczności mającej miejsce w niniejszej sprawie – otrzymania przez skarżącą negatywnego orzeczenia lekarskiego, w którym dane osobowe nie dotyczyły w pełni jej osoby - tym bardziej należało wyjaśnić powstałe rozbieżności, aby wykluczyć pomyłkę mogącą wskazywać na to, że niekorzystne wyniki badań nie dotyczyły osoby skarżącej.

W związku z powyższym organy administracyjne powinny wyjaśnić różnice w wynikach badań przeprowadzanych u skarżącej od 2007 roku (i znajdujących się w aktach) i wynikach badań przeprowadzanych przez jednostki orzecznicze, a nawet – w związku z zaistniałymi pomyłkami – rozważyć przeprowadzenie badań przez inną jednostkę orzeczniczą niż dotychczasowe wraz z analizą i wyjaśnieniem przez tę niezależną jednostkę orzeczniczą wykazanych rozbieżności w wynikach badań.

Mając powyższe na względzie - Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję orzekając w tym względzie na mocy art. 145 § 1 pkt1c p.p.s.a. - jak w wyroku.