Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1256/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 9 kwietnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Cezary Koziński Protokolant asystent sędziego Joanna Wegner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2009 roku sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2004 rok 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz A Spółki Akcyjnej w T. kwotę 2 956 (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [ ...] roku określającą A Zakładom Materiałów Opatrunkowych Spółce Akcyjnej w T. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2004 rok.

W uzasadnieniu organ podał, że w 2004 roku spółka złożyła deklaracje w podatku od nieruchomości. W dniu [...] roku spółka wniosła o stwierdzenie nadpłaty podając, że wartość budowli pomniejszono o wartość drogi wewnętrznej i drogi wewnątrzzakładowej. Jednocześnie spółka złożyła korektę deklaracji, zgłaszając do opodatkowania mniejszą ilość gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz podano mniejszą wartość budowli.

Decyzją z dnia [...] roku Prezydent Miasta Ł. określił spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości zgodnie z danymi podanymi w pierwotnej deklaracji. Od tego rozstrzygnięcia podatnik wniósł odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia stwierdzenia nadpłaty podatku zgodnie z wnioskiem. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie organu podatkowego I instancji i przekazało do ponownego rozpatrzenia z powodu niezastosowania przez Prezydenta Miasta Ł. przepisu art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwanej dalej o. p.

Decyzją z dnia [...] roku Prezydent Miasta Ł. określił ponownie spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości zgodnie z danymi podanymi w pierwotnej deklaracji. W uzasadnieniu podano, że grunty, których dotyczyła korekta nie podlegają wyłączeniu z opodatkowania. W świetle przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 roku, Nr 204, poz. 2086) drogi wewnątrzzakładowe, jakie posiada na swym terenie spółka nie stanowią dróg publicznych. Na nieruchomości podatnika znajduje się budowla w postaci utwardzenia terenu, cały teren wyłożony jest kostką brukową, nie ma wydzielonych pasów drogowych, służących ruchowi pojazdów. Na terenie są miejsca parkingowe, brak jest chodników dla pieszych, cały teren służy jako dojazd i dojście do poszczególnych budynków, a także jako plac manewrowy dla samochodów. Nieruchomość jest ogrodzona, posiada dwie bramy wjazdowe. Pomiędzy ogrodzeniem a utwardzeniem terenu wydzielony jest trawnik, na którym znajduje się oświetlenie. W ewidencji gruntów teren zaklasyfikowano jak tereny budowlane oznaczone symbolem B.

Od powyższej decyzji spółka w dniu [...] roku wniosła odwołanie. Zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 roku, Nr 9, poz. 84 ze zm.) – zwanej dalej ustawą o p. o. l. w brzmieniu obowiązującym w 2004 roku oraz ust. 3 pkt 7 lit. a zdanie przedostatnie i ostatnie załącznika nr 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) oraz art. 74 a o.p. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 rok. W uzasadnieniu podniosła, że w sprawie niniejszej brak było podstaw do wydania decyzji wymiarowej.

Decyzją z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym w 2004 r. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają pasy drogowe wraz z drogami oraz obiektami budowlanymi związanymi z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu. Organ odwoławczy wskazał, że droga dojazdowa i wewnątrzzakładowa na nieruchomości spółki nie jest pasem drogowym wraz z drogą, o których mowa w art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o p. o. l. w związku z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o drogach publicznych. Świadczą o tym wyniki oględzin, a także klasyfikacja gruntów w ewidencji. Organ II instancji podniósł również, że wbrew twierdzeniom podatnika prawidłowo wydano decyzje wymiarową pomimo złożenia przez spółkę wniosku o zwrot nadpłaty. Wynika to, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ze specyficznego podejścia ustawodawcy do weryfikacji poczynań podatników, u których zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa. W sprawie podstawę do wydania decyzji wymiarowej stanowił art. 21 § 2 i 3 o. p., ponieważ wysokość zobowiązania podatkowego jest wyższa niż wykazana w deklaracji podatkowej.

Na powyższą decyzję spółka w dniu [...] roku wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. Zarzuciła naruszenie art. 74 a o. p. poprzez wydanie decyzji określającej wysokość podatku, pomimo, że nie zmienia ona podatku określonego w deklaracji złożonej w 2004 roku, naruszenie art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o p. o. l. w brzmieniu obowiązującym w 2004 roku przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pasem drogowym jest wyłącznie grunt, który został oznaczony w ewidencji gruntów i budynków jako droga i że pasem takim nie jest grunt zajęty pod wewnętrzną komunikację poszczególnych nieruchomości Nadto strona zarzuciła naruszenie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 roku, Nr 100, poz. 1086 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w 2004 roku przez błędną wykładnię, w myśl której treść tego przepisu wyklucza możliwość uznania gruntów skarżącej spółki za grunty pasów drogowych, skoro są one sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków inaczej niż jako drogi, naruszenie ust. 3 pkt 7 lit. a zdanie przedostatnie i ostatnie załącznika nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez jego niezastosowanie, a także uchybienie art. 165 § 1, art. 122, art. 187 § 1 o. p.

Strona wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w dniu [...] roku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W toku rozprawy pełnomocnik skarżącej spółki zgłosił dodatkowy zarzut rażącego naruszenia art. 21 § 3 o.p. i w konsekwencji wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa i zachodziła konieczność stwierdzenia ich nieważności.

W sprawie niniejszej zasadniczą kwestią jest to, że postępowanie podatkowe toczyło się z inicjatywy strony, z wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości.

Zasady i tryb postępowania w przedmiocie nadpłaty uregulowane są precyzyjnie w Rozdziale 9 Ordynacji podatkowej zatytułowanym "Nadpłata". W myśl tych uregulowań, a ściślej rzecz ujmując, zgodnie z dyspozycją art. 75 § 4 o. p., w przypadku, gdy wniosek podatnika korygującego deklarację zasługuje na uwzględnienie, to jest gdy po stronie wnioskodawcy występuje nadpłata, wówczas organ podatkowy obowiązany jest do jej zwrotu, bez potrzeby wydawania decyzji, o czym stanowi wymieniony przepis wprost. Prawną formą działania administracji jest wówczas czynność zwrotu nadpłaty. Nie dochodzi w takiej sytuacji do wydania żadnego aktu o charakterze władczym. Wydawanie decyzji administracyjnej byłoby w takiej sytuacji zbędne.

W sytuacji przeciwnej, jeżeli wniosek nie jest zasadny, ponieważ nadpłata w ocenie organu podatkowego nie występuje, zachodzi konieczność negatywnego ustosunkowania się do wniosku strony w sposób władczy. Organ wydaje w takiej sytuacji decyzję o odmowie stwierdzenia nadpłaty w żądanej przez stronę wysokości. Rozstrzygnięcie wniosku w ten sposób otwiera jednocześnie podatnikowi drogę do uruchomienia kontroli instancyjnej, a w dalszej kolejności – sądowej uzyskanego rozstrzygnięcia.

W omawianym zakresie regulacja w przedmiocie nadpłaty jest wyczerpująca: w razie złożenia korekty deklaracji wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty albo ma miejsce czynność zwrotu nadpłaty albo negatywne rozstrzygnięcie wniosku w drodze decyzji.

Przepisy prawa nie przewidują wydania decyzji wymiarowej w sprawie z wniosku o zwrot nadpłaty, jeżeli podatek wynikający z pierwotnej deklaracji został wykazany we właściwej wysokości. Postępowanie nadpłatowe jest postępowaniem odrębnym od postępowania wymiarowego. Jeżeli organ podatkowy w stosunku do podatnika składającego korektę deklaracji poweźmie wątpliwość, czy dane podane we wniosku i skorygowanej deklaracji są prawidłowe, uprawniony jest do przeprowadzenia czynności sprawdzających. W sytuacji, gdy czynności te dają podstawę do uznania, że wysokość zobowiązania podatkowego wykazana w deklaracji została zaniżona, wówczas istnieje możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania wymiarowego. Jeśli w postępowaniu tym zostanie w sposób stanowczy ustalone, że pierwotna deklaracja opiewała na zbyt niską kwotę podatku, wówczas organ jest obowiązany do określenia zobowiązania podatkowego, na podstawie art. 21 § 3 o. p. Reasumując, jeżeli w stosunku do podatnika składającego korektę wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty dochodzi do ustalenia, że nie tylko nadpłata nie występuje, ale podatek został uiszczony w zbyt niskiej wysokości, zachodzi konieczność określenia jego prawidłowej wysokości w drodze decyzji. Taka sytuacja ma miejsce jednak wyłącznie wówczas, gdy w pierwotnie złożonej deklaracji wykazano kwotę podatku niższą od należnej. Stanowi o tym wprost art. 21 § 3 o. p.

Natomiast przepis ten, ani żaden zresztą inny, nie dopuszcza możliwości wydania decyzji wymiarowej w sytuacji, gdy w postępowaniu wszczętym z wniosku o stwierdzenie nadpłaty stwierdzone zostanie, że należna kwota podatku nie odbiega od wykazanej w deklaracji. Podstawy takiej nie mogą stanowić w szczególności przepisy regulujące instytucję nadpłaty.

Wydanie decyzji wymiarowej w takiej sytuacji, a nadto w postępowaniu z wniosku o stwierdzenie nadpłaty narusza prawo w sposób rażący. Przepis art. 21 § 3 o. p. jest jasny i nie budzi wątpliwości. Decyzja wymiarowa może zostać wydana wyłączne w przypadku rozbieżności ustaleń organu prowadzącego postępowanie wymiarowe z danymi wynikającymi z deklaracji. Nie ma podstawy do określania zobowiązania podatkowego, gdy ustalenia te są zgodne z treścią deklaracji.

Co więcej, gdy podatnik wnosi o stwierdzenie nadpłaty, organ w pierwszej kolejności powinien ustosunkować się do tego wniosku. Nie znajduje umocowania w przepisach prawa pominięcie takiego wniosku i w jego miejsce wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w wysokości identycznej, jak wykazana w deklaracji. Stwierdzenie w zaskarżonej decyzji, że w omawianym zakresie podejście ustawodawcy jest specyficzne (str. 6 zaskarżonej decyzji), nie może stanowić dostatecznego umocowania dla wydana rozstrzygnięcia nieznajdującego oparcia w przepisach prawa.

Na podkreślenie zasługuje obowiązek organu rozstrzygnięcia każdego wniosku podatnika. Jeżeli chodzi o wniosek o stwierdzenie nadpłaty, któremu towarzyszy korekta deklaracji, to ustosunkowanie się do wniosku może polegać albo na zwrocie nadpłaty albo na negatywnym rozstrzygnięciu wniosku w drodze decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w żądanej wysokości.

Reasumując, zaskarżona decyzja narusza art. 21 § 3 o. p. w sposób rażący, w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 o. p. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wydało decyzję utrzymującą w mocy decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości nie odbiegającej od kwoty wykazanej w deklaracji, pomimo jasnego i wprost sformułowanego wniosku skarżącej spółki o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości oraz niebudzącego wątpliwości brzmienia art. 21 § 3 o. p.

W tej sytuacji stwierdzić trzeba, iż na obecnym etapie sprawy przedwczesne byłoby wypowiadanie się do zarzutów merytorycznych skargi – podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Istotne uchybienia o charakterze procesowym powodują, że nie sposób przeprowadzić weryfikacji zaskarżonej decyzji pod kątem prawidłowości wykładni i stosowania prawa materialnego. Brak jest bowiem stanowczych i niepodważonych ustaleń faktycznych w zakresie objętym postępowaniem z wniosku spółki o stwierdzenie nadpłaty. W istocie bowiem postępowanie w sprawie niniejszej toczyło się w innym przedmiocie, niż zakreślony wnioskiem strony.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezydent Miasta Ł. ustosunkuje się do wniosku podatnika i w tym zakresie przeprowadzi postępowanie podatkowe. Jeżeli stwierdzi, iż wniosek zasługuje na uwzględnienie, dokona zwrotu nadpłaty w żądanej wysokości. W przypadku uznania, że wniosek nie jest uzasadniony, rozstrzygnie sprawę w drodze decyzji o odmowie stwierdzenia nadpłaty w całości lub w części objętej żądaniem strony.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p. p. s. a. w związku z art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku.

Na podstawie art. 152 p. p. s. a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. art. 200 p. p. s. a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

A.K.