Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 476/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 7 ust. 1, par. 8 ust. 1, par. 10 ust. 1
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 75, art. 80, art. 84 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk – Marciniak Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2012 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. W. z dnia [...] stycznia [...] r. nr [...]


UZASADNIENIE

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. – Oddział w K. (dalej Wojewódzki Inspektor bądź WWIS) po rozpoznania odwołania A. W. (dalej Zainteresowany, Odwołujący bądź Skarżący) od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. W. (dalej Powiatowy Inspektor bądź PPIS) z dnia [...] października 1999 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] października 1999 r.) o nie uznaniu u A. W. obustronnego odbiorczego ubytku słuchu jako choroby zawodowej, decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] grudnia 1999 r.) utrzymał w mocy decyzję z [...] października 1999 r. (k. 43-39, 25-27 akt administracyjnych).

Na skutek skargi A. W., Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 27 marca 2001 r. II SA/Po 26/00 (dalej wyrok II SA/Po 26/00) uchylił decyzję z 2 grudnia 1999 r. i poprzedzającą ją decyzję z [...] października 1999 r.

Sąd wskazał, że konstrukcja przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294, zm. 1989 r., nr 61, poz. 364, dalej rozporządzenie z 1983 r.) przemawia za tym, że w razie pozytywnego ustalenia, że stwierdzona choroba jest wymieniona w załączniku – Wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Sąd wyjaśnił, że okoliczność, że ubytek słuchu winien wynosić co najmniej 30dB w uchu lepiej słyszącym, nie ma znaczenia prawnego. Błędnie bowiem organy administracji powołały się na "Wytyczne metodologiczne" opublikowane przez Departament Inspekcji Sanitarnej Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej, które nie mieszczą się w konstytucyjnym katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że żaden przepis rozporządzenia z 1983 r. nie wymaga wykazania co najmniej 10 – letniego narażenia na hałas jako miernik rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu.

Rozpoznając ponownie sprawę Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. W.. decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lipca 2001 r.) nie uznał u A. W. obustronnego odbiorczego ubytku słuchu jako choroby zawodowej. W uzasadnieniu decyzji Powiatowy Inspektor wskazał, że A. W. pracując w Browarze był narażony na ponadnormatywny hałas tylko przez 5 lat i 4 miesiące, i powołał się na orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (dalej WOMP) z dnia [...] lipca 1998 r., uzupełnione pismem z dnia [...] maja 2001 r. i orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. (dalej IMP) z dnia [...] sierpnia 1999 r., uzupełnione pismem z dnia [...] marca 2000 r., w których stwierdzono brak podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem i nie spełnienie wymaganych kryteriów do rozpoznania u A. W. choroby zawodowej (k. 86-83 akt administracyjnych).

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu Oddział Zamiejscowy w K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. – [...] (dalej decyzja z [...] kwietnia 2002 r.), po rozpatrzeniu odwołania A. W., utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2001 r. Zdaniem organu odwoławczego nie było możliwe stwierdzenie rzeczywistej przyczyny sformułowania przez lekarza zakładowego dnia [...] listopada 1993 r. zaleceń o przeciwwskazaniu do pracy w hałasie, ponieważ brak wyników lekarskich na poparcie tego zalecenia. Wojewódzki Inspektor wskazał na to, że późniejsze badania okresowe w zakładzie pracy wykazywały pełną sprawność narządu słuchu, co sugeruje że wcześniejszy zapis mógł być podyktowany przejściowym stanem chorobowym. Za datę stwierdzenia ubytku słuchu przyjęto więc rok 1998 – pierwsze badania w Wielkopolskim Centrum Medycyny Pracy Oddział w K.

Wojewódzki Inspektor powołał się na to, że w uzupełniającym postępowaniu dowodowym IMP stwierdził, że rozpoznany u A. W. ubytek słuchu nie może być traktowany jako przewlekły uraz akustyczny wywołany hałasem, czemu przeczą zapisy lekarskich badań okresowych w latach 1989 – 1996. Organ II instancji wyjaśnił, dlaczego nie uznał zaświadczenia lek med. P. G. i postawionego przez tego laryngologa rozpoznania – obustronnego zawodowego uszkodzenia nerwów słuchowych typu odbiorczego za dowód w postępowaniu administracyjnym wskazując, że powyższe rozpoznanie nie spełnia warunków zwykłej opinii lekarskiej zarówno co do treści jak i formy oraz pochodzi od osoby nieuprawnionej do orzekania w sprawach o stwierdzenie choroby zawodowej a nadto wyniki badań i metody badawcze P. G. zostały wyraźnie zakwestionowane w orzeczeniu IMP z dnia [...] stycznia 2000 r. (k. 137-134 akt administracyjnych).

W wyniku wniesienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 24 września 2004 r. 3/II SA/Po 1174/02 (dalej wyrok 3/II SA/Po 1174/02) stwierdził, że organy prowadzące postępowanie nie zastosowały się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku II SA/Po 26/00 i nie zgromadziły żadnych dowodów wykluczających związek przyczynowy między występującym w środowisku pracy Skarżącego czynnikiem szkodliwym w postaci hałasu a uszkodzeniem jego słuchu. Sąd orzekający w sprawie powołując orzecznictwo stwierdził, że uszkodzenie narządu słuchu może nastąpić również w razie nieprzekroczenia dopuszczalnych norm natężenia hałasu. W uzasadnieniu podkreślono także, że jeżeli pojawią się wątpliwości, czy w konkretnym przypadku choroba mogła powstać z innych przyczyn niż zatrudnienie, to takie wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę. Tym samym obowiązkiem organów prowadzących postępowanie winno być wykazanie w kategoryczny i nie budzący wątpliwości sposób, że do uszkodzenia słuchu doszło z innych przyczyn niż zawodowe. Sąd zwrócił również uwagę na to, że w piśmie IMP z [...] sierpnia 2001 r. stanowiącym uzupełnienie orzeczenia z 23 sierpnia 1999 r. nr [...] podano, że określenie przyczyn występującego u A. W. ubytku słuchu nie jest możliwe. W pismach - uzupełnieniach z 29 stycznia i 28 lutego 2002 r. IMP podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko, z jednej strony kwestionuje zaświadczenie lekarskie dr P. G. z rozpoznaniem u Skarżącego obustronnego zawodowego uszkodzenia nerwów słuchowych typu odbiorczego powołując się między innymi na to, że audiogram był wykonany przy użyciu słabej jakości sprzętu, a z drugiej strony wskazując na ten audiogram stwierdza, że przemawia on przeciwko zawodowej etiologii schorzenia, ponieważ uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem nie ulega progresji po ustaniu narażenia. Organ I instancji rozpoznając ponownie sprawę rozważyć winien czy nie zachodzi konieczność zwrócenia się do innej uprawnionej jednostki organizacyjnej np. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (dalej IMPiZŚ) w celu wydania wyczerpującego i jednoznacznego orzeczenia.

Rozpoznając ponownie sprawę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] kwietnia 2005 r.) po raz kolejny nie uznał u A. W. obustronnego odbiorczego ubytku słuchu jako choroby zawodowej. Organ orzekający w sprawie oparł się w dużej części na materiale dowodowym zebranym w trakcie prowadzonego już wcześniej postępowania. Odnosząc się do wytycznych zawartych w wyrokach II SA/Po 26/00 i 3/II SA/Po 1174/02, Powiatowy Inspektor stwierdził, że zebrał opinie uzupełniające do wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, z których wynika, że rozpoznany u A. W. obustronny odbiorczy ubytek słuchu małego stopnia, nie może być traktowany jako przewlekły uraz akustyczny wywołany hałasem, gdyż wykonywane w trakcie zatrudnienia w Browarze badania okresowe nie stwierdziły żadnych zmian w narządzie słuchu. W orzeczeniach wydanych przez jednostki Medycyny Pracy I i II instancji w sposób jednolity podkreślono, że ubytek słuchu u Skarżącego nie wykazuje cech klinicznych przewlekłego urazu akustycznego, w związku z czym nie może być uznany za chorobę zawodową. Organ wskazał również na okoliczność, że zgodnie z sugestią zawartą w uzasadnieniu wyroku 3/II SA/Po 1174/02, w piśmie z 7 stycznia 2005 r. kierowanym do Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu (dalej WCMP), zaproponował zbadanie A. W. w innej jednostce orzeczniczej wskazując przy tym przykładowo na IMPiZŚ. WCMP w piśmie z [...] stycznia 2005 r. odpowiedziało, że nie ma możliwości ponownego kierowania i pokrycia kosztów badań dotyczących rozpoznania lub braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u A. W., ponieważ orzeczenie [...] wydane przez IMP jest ostateczne. W związku z powyższym organ orzekający w sprawie powołując się na fakt, że żadna z zebranych w przedmiotowym dochodzeniu opinii uzupełniających wydanych przez placówki orzecznicze nie zweryfikowała poprzednich rozpoznań klinicznych, stwierdził że nie jest w stanie dokonać dodatkowych czynności, które mogłyby być podstawą do wydania odmiennej decyzji. Powiatowy Inspektor wskazał również na pismo prof. dr hab. med. W.J. Sułkowskiego (specjalisty otolaryngologa i audiologa z IMP), w którym stwierdził On, że rozpoznany u A. W. ubytek słuchu "nie wykazuje klinicznych cech przewlekłego urazu akustycznego i nie może być uznany za chorobę zawodową" (k. 207-204 akt administracyjnych).

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] lipca 2005 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję [...] kwietnia 2005 r. Organ odwoławczy stwierdził, że Powiatowy Inspektor wykonał zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. Organ II instancji wskazał przy tym na fakt, że organ I instancji zwrócił się do WCMP o zajęcie stanowiska i zbadanie A. W. w innej jednostce orzeczniczej wskazując przy tym przykładowo na IMPiZŚ, a po uzyskaniu odmownej odpowiedzi organ I instancji zwrócił się do IMP o uzupełnienie orzeczeń wydanych przez tę placówkę. W odpowiedzi prof. dr hab. med. W.J. Sułkowski stwierdził, że rozpoznany u A. W. ubytek słuchu "nie wykazuje klinicznych cech przewlekłego urazu akustycznego i nie może być uznany za chorobę zawodową". Wojewódzki Inspektor powołał się na to, że organ inspekcji sanitarnej jest związany rozpoznaniem chorobowym umieszczonym w orzeczeniu jednostki upoważnionej i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji prowadzącej do odmiennego rozpatrzenia schorzenia (wyrok NSA II SA/Po 634/98, Prawo Pracy 1998/12/98; k. 233 akt administracyjnych).

W wyniku wniesienia przez A. W. skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. w wyroku z dnia 13 lipca 2006 r. IV SA/Po 323/06 (dalej wyrok IV SA/Po 323/06 ) stwierdził, że organy prowadzące postępowanie nie zastosowały się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku 3/II SA/Po 1174/02. Sąd orzekający w sprawie powołując się na orzecznictwo stwierdził, że uszkodzenie narządu słuchu może nastąpić również w razie nieprzekroczenia dopuszczalnych norm natężenia hałasu. Jeżeli pojawią się wątpliwości, czy w konkretnym przypadku choroba mogła powstać z innych przyczyn niż zatrudnienie, to takie wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę. Tym samym obowiązkiem organów prowadzących postępowanie winno być wykazanie w kategoryczny i nie budzący wątpliwości sposób, że do uszkodzenia słuchu doszło z innych przyczyn niż zawodowe. Powyższego organy administracyjne winny dokonać przez przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego polegającego np. na zwróceniu się do uprawnionej jednostki organizacyjnej np. IMPiZŚ w celu wydania wyczerpującego i jednoznacznego orzeczenia.

Sąd zwrócił uwagę na to, że w piśmie IMP z [...] sierpnia 2001 r., stanowiącym uzupełnienie orzeczenia z [...] sierpnia 1999 r. nr [...] podano, że określenie przyczyn występującego u A. W. ubytku słuchu nie jest możliwe. W pismach - uzupełnieniach z [...] stycznia i [...] lutego 2002 r. IMP podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko z jednej strony kwestionuje zaświadczenie lekarskie dr P. G. z rozpoznaniem u Skarżącego obustronnego zawodowego uszkodzenia nerwów słuchowych typu odbiorczego, powołując się między innymi na to, że audiogram był wykonany przy użyciu słabej jakości sprzętu, a z drugiej strony wskazując na ten audiogram stwierdza, że przemawia on przeciwko zawodowej etiologii schorzenia, ponieważ uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem nie ulega progresji po ustaniu narażenia. Sąd podważył tym samym wiarygodność dowodów stanowiących podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Oparcie się na zebranych wcześniej orzeczeniach, które zakwestionowane zostały przez Sąd i ograniczenie postępowania dowodowego na uzupełnieniu tych orzeczeń przez jednostkę, która wydała podważone orzeczenia, uniemożliwia weryfikację wcześniej wydanych orzeczeń.

Rozpoznając ponownie sprawę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. W. decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] (dalej z 27 marca 2008 r.) nie stwierdził u A. W. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Wydając powyższe rozstrzygnięcie organ orzekający w sprawie oparł się na opiniach lekarskich wydanych w ramach wcześniej prowadzonych postępowań i opinii z [...] lutego 2008 r. nr [...] IMPiZŚ o braku podstaw do rozpoznania u A. W. choroby zawodowej, uzupełnionej pismem z [...] marca 2008 r. nr [...]. Lekarze specjaliści z IMPiZŚ dnia [...] lutego 2008 r. na podstawie obserwacji klinicznej wykonanych badań i analizy materiału dowodowego orzekli o braku podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu u A. W. U badanego nie stwierdzono skutków zdrowotnych szkodliwego działania hałasu w postaci choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych z 1983 r., tj. uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Wskazano, że szereg innych pozazawodowych czynników ototoksycznych (tj. uszkadzających słuch) mogło mieć wpływ na powstanie niedosłuchu u pacjenta, wahania ciśnienia tętniczego, zaburzenia gospodarki lipidowej ustroju, zmiany zwyrodnieniowe w odcinku szyjnym (potwierdzone badaniem RTG), sprzyjające zaburzeniom krążenia krwi w naczyniach zaopatrujących ośrodkowy układ nerwowy m.in. narząd słuchu. Podtrzymano tym samym stanowisko wyrażone w orzeczeniu WOMP i IMP, że w omawianym przypadku nie można wydać orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej (k. 449-445 akt administracyjnych).

A. W. kwestionując powyższe rozstrzygnięcie wniósł odwołanie, w którym zakwestionował wykorzystanie orzeczeń WOMP i IMP. Zdaniem Odwołującego w orzeczeniach wykorzystano Wytyczne [metodologiczne], które zgodnie z wyrokami NSA i WSA nie mogą być podstawą wydania decyzji. A. W. stwierdził, że orzeczenie lekarskie IMPiZŚ zawiera ten sam błąd co wcześniejsze orzeczenia jak i zawarto w nim wiele innych stwierdzeń (a właściwie przypuszczeń), przez co orzeczenie w ocenie wnoszącego odwołanie nie jest wiarygodne (k. 457 akt administracyjnych).

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] października 2008 r.), utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2008 r. Organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie obserwacji klinicznej A. W. wydano orzeczenie lekarskie IMPiZŚ z [...] lutego 2008 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Zdaniem Wojewódzkiego Inspektora orzeczenie to zawiera wyczerpującą ocenę stanu narządu słuchu Skarżącego potwierdzoną dodatkowo kartą wypisową z [...] stycznia 2008 r. ze Szpitala IMPiZŚ, gdzie wykonano szereg specjalistycznych badań. Podkreślono, że ubytek słuchu u A. W. nie wykazuje klinicznych cech przewlekłego urazu akustycznego i nie może być uznany za chorobę zawodową, gdyż stwierdzono asymetrię niedosłuchu, a wielkość ubytku ucha lepiej słyszącego nie spełnia wyznaczonego kryterium. Zdaniem IMPiZŚ, przyjęcie poglądu Sądu, że każdy ubytek słuchu - bez względu na wielkość - jest chorobą zawodową jest nieuzasadnione z lekarskiego punktu widzenia z uwagi na obowiązujące w audiologii zasady wynikające z patofizjologii przewlekłego urazu akustycznego. Zasady te określają granicę, powyżej której ubytek słuchu rozumiany jest jako choroba zakłócająca prawidłową czynność narządu słuchu z jej konsekwencjami zdrowotnymi i społecznymi. Pojęcie choroby zawodowej jest nie tylko pojęciem prawnym, lecz medyczno-prawnym i do jej stwierdzenia w każdym przypadku konieczne jest wydanie przez placówkę upoważnioną orzeczenia lekarskiego rozpoznającego chorobę zawodową. Wskazano potencjalne pozazawodowe czynniki ototoksyczne (uszkadzające słuch), które mogły mieć wpływ na powstanie niedosłuchu Skarżącego, tj. wahania ciśnienia tętniczego krwi, zaburzenia gospodarki lipidowej, a także zmiany zwyrodnieniowe w odcinku szyjnym kręgosłupa sprzyjające zaburzeniom krwi w naczyniach zaopatrujących centralny układ nerwowy, w tym narząd słuchu. Z punktu widzenia medycznego nie jest możliwe precyzyjne określenie, które z tych czynników i w jakim stopniu spowodowały głuchotę u Skarżącego. Jak zauważył organ odwoławczy powołując się na opinię prof. dr hab. med. W. J. S., wyrażoną w piśmie z 7 marca 2005 r., że: "określenie przyczyn występującego u A. W. ubytku słuchu nie jest możliwe z uwagi na wielorakość uwarunkowań patofizjologicznych zarówno ogólnoustrojowych jak i układowych mających wpływ na stan słuchu." Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia [z 1983 r.], za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy." Wynika stąd, zdaniem organu odwoławczego, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwu elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy sytuacji określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W poz. 15 wykazu chorób zawodowych znajduje się "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". W takim określeniu zawarte zostało pewne ograniczenie chorób polegających na uszkodzeniu słuchu, ale jest ono ściśle określone związkiem z hałasem. Jak zauważył Wojewódzki Inspektor, w przedmiotowym postępowaniu żadne z wydanych orzeczeń lekarskich nie rozpoznało u Skarżącego choroby zawodowej. Obowiązki państwowych inspektorów sanitarnych w zakresie wydawania decyzji o stwierdzeniu lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej ograniczają się do badania związku przyczynowo - skutkowego. Podejmowane czynności nie mogą mieć charakteru analizy prowadzącej do rozpoznania innej choroby niż zdiagnozowana, zawarta w orzeczeniu lekarskim właściwej jednostki organizacyjnej zakładu społecznej służby zdrowia uprawnionej do rozpoznawania określonych chorób zawodowych. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy wskazał, że powszechnie przyjęty jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim. Bez orzeczenia lekarskiego jednostki uprawnionej rozpoznającego chorobę zawodową (umieszczoną w wykazie chorób zawodowych) organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie może wydać decyzji stwierdzającej chorobę zawodową (k. 486-485 akt administracyjnych).

A. W. nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem organu odwoławczego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zakwestionował wydane w sprawie opinie lekarskie. Skarżący zwrócił m.in. uwagę na to, że zdaniem lekarzy specjalistów medycyny pracy, w ciągu ostatniego dziesięciolecia słuch mu się poprawił. WOMP w 1998 r., po trzykrotnym badaniu uznał ubytek słuchu "około 22 dB dla ucha prawego i 40 dB dla ucha lewego", określając ubytek słuchu, jako średni. IMP stwierdził, że ubytek mojego słuchu jest niski i nie określił nawet w swym orzeczeniu jego wysokości. IMPiZŚ również nie określił wysokości ubytku słuchu, podając jedynie dane z tzw. poprawką na wiek. Do orzeczenia dołączono "Wyniki ważniejszych badań wykonanych w klinice", wśród których zawarto wyniki badań krwi i moczu, RTG kręgosłupa oraz wyniki konsultacji laryngologicznej (nie obejmującej badań słuchu). Najważniejszych w przedmiocie sprawy wyników badań słuchu nie dołączono, uniemożliwiając tym samym porównanie i ewentualną konsultację z inną jednostką medyczną. Zdaniem Skarżącego, wszystkie jednostki medyczne, które wydały orzeczenia w sprawie, swe orzeczenia wydały zgodnie z niepisaną zasadą, wg której lekarz nie powinien podważać opinii innego lekarza. A. W. organom obu instancji zarzucił, że w swych decyzjach podparli się dowodami uznanymi przez Sąd, jako wadliwe. Działając opieszale, przedłużając kilkakrotnie każde prowadzone postępowanie, nie podejmując właściwie żadnych znaczących działań, powielali tylko rażące błędy i uchybienia, popełnione niejednokrotnie przez te jednostki wcześniej, w jedenastoletnim czasie trwania całej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 maja 2009 r. IV SA/Po 577/08 (dalej wyrok IV SA/Po 577/08) uchylił decyzję z [...] października 2008 r. i poprzedzającą ją decyzję z [...] marca 2008 r.

W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd wskazał w szczególności, że zgodnie z rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych, rozpoznawanie chorób zawodowych leży w gestii upoważnionych do tego jednostek organizacyjnych służby zdrowia, przy czym orzeczenia te w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej. Z tych też powodów, rolą organów prowadzących postępowanie w sprawie choroby zawodowej było przeprowadzenie postępowania pod kątem ustaleń co do związku przyczynowego między postawioną diagnozą i wskazaniem konkretnego schorzenia, a działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy i zebrania dowodów o których mowa w art. 75 kpa. Organ pierwszej instancji, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku IV SA/Po 323/06, przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe polegające na zwróceniu się do uprawnionej jednostki organizacyjnej – IMPiZŚ w celu wydania wyczerpującego i jednoznacznego orzeczenia.

Orzeczenie to w trakcie postępowania w sprawie choroby zawodowej traktować należy jak opinię biegłego będącą szczególnym środkiem dowodowym w rozumieniu art. 84 § 1 kpa (wyrok NSA z 5.11.1998, I SA 1200/98), który podlega ocenie organu administracyjnego orzekającego w danej sprawie na zasadzie swobodnej oceny dowodów. Przez opinię biegły przedstawia swe stanowisko co do udostępnionych mu dowodów, które to stanowisko formułuje dzięki posiadaniu wiadomości specjalnych i praktyki zawodowej. Opinia jest składową pozwalającą organowi na odniesienie się do twierdzeń stron o okolicznościach sprawy i pozwala na zgodną z zasadami postępowania oraz logiki i dialektyki ocenę faktów. Nie ulega zatem wątpliwości, że opinia biegłego charakteryzować się musi spójnością, odpowiednią systematyką i jasnością zawartej w niej treści. Zasadniczą cechą opinii jest jej weryfikowalność. Chodzi w szczególności o to, by przez uzewnętrznienie mechanizmu rozumowania i technik stosowanych przez biegłego, można było skontrolować zasadność jego stanowiska. Kontrolę tę przeprowadza jednak decydent procesowy (organ I i II instancji). Odnosząc się do orzeczenia lekarskiego jako opinii w rozumieniu art. 84 § 1 kpa stwierdzić należy, że między decydentem procesowym a biegłym istnieje podział ról – biegły jest pomocnikiem decydenta procesowego w zakresie dostarczania decydentowi wiadomości specjalnych, do biegłego nie należy ustalanie stanu faktycznego ani rozstrzyganie zagadnień prawnych. W szczególności utrwalonym jest pogląd, że zagadnienie związku przyczynowego bądź przyczynienia się do powstania szkody, należą do kwestii prawnych (odpowiednio - wyrok SN z: 25.4.1997 - I CKN 60/97 - OSNC 11/97/173; 6.6.1997 - II CKN 213/97 - OSNC 1/98/5), tym bardziej, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (odpowiednio wyroki SN z: 19.7.1984 - II PRN 9/84 - OSNC 4/85/53; 4.6.1998 - III RN 36/98 - OSNAP 6/99/192; 11.3.1999 - III RN 128/98 - OSNAP 24/99/771). Za chorobę zawodową uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy - §1 ust. [1] rozporządzenia 1983 r.

Mając na uwadze wskazany wyżej podział ról między decydentem procesowym a biegłym, organ prowadzący postępowanie, korzystając z wiadomości specjalnych pominął fakt, że już na etapie postępowania zakończonego wyrokiem z [...] marca 2001 r. II SA/Po 26/00 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu [przesądził, że] istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. W wyroku IV SA/Po 323/06 podkreślono, że jeżeli pojawią się wątpliwości, czy w konkretnym przypadku choroba mogła powstać z innych przyczyn niż zatrudnienie, to takie wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę. Sąd wskazał tym samym, iż obowiązkiem organów prowadzących postępowanie winno być wykazanie w kategoryczny i nie budzący wątpliwości sposób, że do uszkodzenia słuchu doszło z innych przyczyn niż zawodowe. Wojewódzki Sąd zauważył, powołując się na utrwalone w orzecznictwie stanowisko, że istnienie związku przyczynowego między schorzeniem a warunkami pracy nie zawsze może być pewne i wystarczające jest w tym względzie wykazanie wysokiego (przeważającego) prawdopodobieństwa (uchwała 7 Sędziów SN z 4.12.1987 r. III PZP 85/86, OSNCP 1989 r. nr 9, poz. 109)

Warunku tego w ocenie Sądu nie spełnia orzeczenie lekarskie IMPiZŚ z [...] lutego 2008 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu będące podstawą rozstrzygnięć organu I i II instancji kontrolowanych w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Już z samej treści tego orzeczenia wynika, że podstawą do jego wdania były świeżo rozpoznane nadciśnienie tętnicze uprzednio nie leczone, zaburzenia gospodarki lipidowej ustroju (stwierdzona hipercholesterolemia), zmiany zwyrodnieniowe w odcinku szyjnym (potwierdzone badaniem RTG), sprzyjające zaburzeniom krążenia krwi w naczyniach zaopatrujących ośrodkowy układ nerwowy m.in. narząd słuchu. Tymczasem już w orzeczeniu WOMP z [...] lipca 1998 r. stwierdzono u Skarżącego ubytek słuchu typu odbiorczego w tonach wysokich (około 22 dB na ucho prawe i 40 dB na ucho lewe). Trudno przyjąć, by powodem powstania ubytku słuchu występującego u Skarżącego na zbliżonym poziomie już w 1998 r. były świeżo rozpoznane schorzenia a nie środowisko pracy skarżącego. W uzasadnieniu wyroku 3/II SA/Po 1174/02, Sąd powołując pismo IMP z [...] sierpnia 2001 r. stanowiące uzupełnienie orzeczenia z 23 sierpnia 1999 r. nr [...] zwrócił uwagę na to, że określenie przyczyn występującego u A. W. już w tamtym okresie ubytku słuchu nie jest możliwie. W związku z tym powołanie się przez organy orzekające w niniejszej sprawie na nowe, wcześniej nie zdiagnozowane schorzenia i starzenie się Skarżącego nie uprawdopodabnia braku związku między czynnikami występującymi w środowisku pracy a występującym u Skarżącego ubytkiem słuchu.

Wojewódzki Sąd wskazał, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z powyższego wynika, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane i poza zakres postępowania administracyjnego, w którym wydane zostało zaskarżone rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego objęte jest przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie (wyrok NSA z 22.3.1999 r., SA 527/97, Lex 47275). Z art. 153 ppsa w jednoznaczny sposób wynika obowiązek organu orzekającego w sprawie podporządkowania się wyrażonej w orzeczeniu sądu ocenie prawnej i wytycznym sądu co do dalszego postępowania w sprawie. Ocena prawna może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego (wyrok NSA z 29.7.1999 r., IV SA 1177/97, Lex 47301). Oceną prawną wyrażoną w wyroku związany jest też sąd, ilekroć dana sprawa będzie rozpoznawana przez sąd, jeżeli nie ulegną zmianie przepisy (wyrok SN z 25.2.1998 r., III RN 130/97, OSNP 1999, nr 1, poz. 2).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu, organy obu instancji w kategoryczny i nie budzący wątpliwości sposób nie wykazały, że do uszkodzenia słuchu doszło z innych przyczyn niż zawodowe, uwzględniając wynikające z art. 153 ppsa związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznaczające, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania przez treść nowego wyroku w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania (wyrok NSA z 22.3.1999 r., SA 527/ 97, Lex nr 47275). Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 153 ppsa, uchylił decyzję z 22 października 2008 i poprzedzającą ją decyzję z 27 marca 2008 r.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. W. decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] czerwca 2010 r.) na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65 poz. 294 ze zm.) w związku z § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105 poz. 869, dalej rozporządzenie z 2009 r.), art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ([j.t.] Dz. U. z 2006 r. nr 122 poz. 851 ze zm.) i art. 104 kpa, nie stwierdził u A. W. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia z 1983 r. (k. 580-574 akt administracyjnych).

Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] września 2010 r.), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ([j.t.] Dz.U. z 2006 r. nr 122, poz. 851 ze zm.), § 1 ust. 1 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.), w związku z § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869), po rozpatrzeniu odwołania A. W. z [...] czerwca 2010 r. (k. 588-587 akt administracyjnych), w oparciu o prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 maja 2009 r. IV SA/Po 577/08, uchylił decyzję z 2 czerwca 2010 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W szczególności Wojewódzki Inspektor wskazał, że akta sprawy nie dają podstaw do jej rozstrzygnięcia. Powiatowy Inspektor nie zastosował się w pełni do zaleceń wyroku IV SA/Po 577/08 – wprawdzie podjął próbę określenia, że do uszkodzenia słuchu A. W. doszło z innych przyczyn niż zawodowe, lecz postępowanie wyjaśniające okazało się dalece niewystarczające. Organ odwoławczy wskazał w szczególności, że opinie uzupełniające z [...] października 2009 r. i z [...] kwietnia 2010 r. nie zawierają odpowiedzi na kluczowe dla wyjaśnienia sprawy pytanie: co było wyłączną lub wysoce prawdopodobną, pozazawodową przyczyną, która w tym konkretnym przypadku spowodowała wystąpienie rozpoznania u Skarżącego schorzenia. Obie opinie uzupełniające z 30 października 2009 r. i z 28 kwietnia 2010 r. nie spełniają cech opinii biegłego (art. 84 kpa), bowiem nie wyjaśniają istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagających wiedzy specjalistycznej (brak kategorycznego i nie budzącego wątpliwości wskazania, że do uszkodzenia słuchu A. W. doszło z innych przyczyn niż zawodowe). Organ orzekający zobligowany jest podporządkować się wyrażonej w orzeczeniu sądu ocenie prawnej i wytycznym co do dalszego postępowania w sprawie. Powiatowy Inspektor winien uzupełnić postępowanie dowodowe w taki sposób, by móc jednoznacznie rozstrzygnąć wątpliwości co do etiologii rozpoznanego u A. W. schorzenia narządu słuchu (k. 604-603 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] stycznia 2012 r.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. W. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65 poz. 294 ze zm.) w związku z § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105 poz. 869), art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ([j.t.] Dz. U. z 2011 r. nr 212 poz. 1263) i art. 104 kpa, art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ([j.t.] Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.) u A. W., ur. [...] lipca 1951 r. nie stwierdził choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.).

Uzasadniając rozstrzygnięcie Powiatowy Inspektor wskazał, że orzekł na podstawie orzeczenia lekarskiego:

- nr [...] z [...] lutego 2008 r. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, uzupełnionego pismami: z [...] marca 2008 r. nr [...], z [...] października 2009 r., nr L. dz. [...], z [...] kwietnia 2010 r., nr L. dz. [...] i z [...] sierpnia 2011 r., nr L.dz. [...] a dotyczącego A. W. i w oparciu o przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne Powiatowy Inspektor nie znalazł podstaw do stwierdzenia u Zainteresowanego choroby zawodowej. Przy ocenie wzięto również pod uwagę opinie lekarskie wydane w sprawie w okresie 1998-2011 przez inne placówki orzecznicze tj.

* nr [...] z [...] lipca 1998 r. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (obecnie: Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K.), o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, uzupełnionego opinią nr [...] z [...] maja 2001 r. i opinią Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P., nr [...] z [...] grudnia 2011 r.

* nr [...] z [...] sierpnia 1999 r. Instytutu Medycyny Pracy w Ł., o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z uzupełnieniami: nr [...] z [...] marca 2000 r., nr [...] z [...] sierpnia 2001 r., [...] z [...] stycznia 2002 r., nr [...] z [...] lutego 2002 r., nr [...] z [...] marca 2005 r., [...] z [...] marca 2011 r.

Organ I instancji ustalił, że przed zatrudnieniem w Browarze A. W. pracował w następujących zakładach: od [...] września 1965 r. do [...] stycznia 1978 r. w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego SA w O. Wielkopolskim; w latach 1978 - 1981 w NRD (jako ustawiacz wiertarek); od [...] lutego 1982 r. do [...] lutego 1986 r. jako sprzedawca w PSS SPOŁEM w O. Wielkopolskim; od [...] maja 1986 r. do [...] czerwca 1987 r. - INSTAL Kalisz (praca w NRD, jako ustawiacz rurociągów). A. W., pracując w latach 1965 - 1978 w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego SA w O. W. jako ślusarz przy budowie i naprawie wagonów, był narażony na hałas ponadnormatywny. Przeprowadzane na przestrzeni wielu lat pomiary natężenia hałasu na analogicznych stanowiskach pracy na Wydziałach Naprawy i Budowy Wagonów niejednokrotnie wykazywały przekroczenia obowiązującej normy. Dla okresu pracy w latach 1978-1987 nie ustalono narażenia na hałas z powodu braku dokumentów.

A. W. był zatrudniony w Kompanii Piwowarskiej SA Browar w O. Wielkopolskim (dalej Browar) od [...] sierpnia 1987 r. do [...] grudnia 1997 r. W tym okresie pracował: od [...] sierpnia 1987 r. do [...] stycznia 1990 r. jako ślusarz remontowy w warsztacie mechanicznym; od [...] stycznia 1990 r. do [...] listopada 1993 r. jako ślusarz remontowy (brygadzista) w butelkowni; od [...] grudnia 1993 r. do [...] kwietnia 1997 r. jako ślusarz remontowy w butelkowni (praca na II i III zmianę); od [...] maja 1997 r. do [...] września 1997 r. jako pracownik filtrowni; od [...] września 1997 r. do [...] grudnia 1997 r. jako ślusarz remontowy w warsztacie mechanicznym. W czasie zatrudnienia w Browarze w O. Wielkopolskim narażenie na hałas przedstawia się następująco: w okresie od [...] sierpnia 1987 r. do [...] stycznia 1990 r. - w trakcie pracy w warsztacie mechanicznym nie występowało narażenie na hałas powyżej NDN; w okresie od [...] stycznia 1990 r. do [...] listopada 1993 r. - w czasie pracy na stanowisku ślusarza - brygadzisty w butelkowni A. W. był narażony na hałas ponadnormatywny.

W aktach znajdują się wyniki pomiarów poziomów dźwięku przeprowadzone przez Terenową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w O. Wielkopolskim (dalej TSSE). W 1990 r. w butelkowni hałas przekraczał normę o 1-12 dBA; w 1991 r. hałas przekraczał normę o 1-10 dBA; w 1992 r. hałas przekraczał normę o 2-8 dBA; w 1993 r. hałas przekraczał normę o 3-7 dBA. W 1994 r. Skarżący opracował w butelkowni na II lub III zmianie. W czasie II i III zmiany TSSE nie przeprowadzała pomiarów natężenia hałasu. Na III zmianie roboczej narażenie na hałas nie występowało (wyłączona linia technologiczna). W latach 1995-96 Skarżący nie był narażony na hałas, pracując wyłącznie na III zmianie. Od stycznia do kwietnia 1997 r. A. W. był ponownie narażony na hałas ze względu na pracę w butelkowni. Od maja 1997 r. do końca pracy w Browarze Skarżący nie był narażony na hałas.

W okresie zatrudnienia w Browarze, Skarżącego badano profilaktycznie. Zarówno badania wstępne, jak i okresowe z lat 1989-97 wykazywały u Pracownika słuch dobry. W kartach badań okresowych nie widnieje żadna adnotacja dotycząca ubytku słuchu. Brak wyników badań audiometrycznych z tego okresu. Z dokumentacji zebranej w postępowaniu wynika, że dnia 16 listopada 1993 r. lekarz zakładowy powiadomił Browar, że w przypadku A. W. są przeciwwskazania do pracy w hałasie. Zalecenie nie jest poparte wynikiem badań lekarskich. Na podstawie tego zalecenia zakład pracy przesunął Zainteresowanego do pracy w charakterze konserwatora urządzeń w butelkowni na II i III zmianie. Późniejsze badania okresowe w zakładzie pracy nie potwierdzają ubytku słuchu ani nie formułują żadnych przeciwskazań do pracy w hałasie.

Powiatowy Inspektor przedstawił przebieg postępowania administracyjnego i postępowań sądowoadministracyjnych w sprawie. Organ I instancji przeanalizował orzeczenia lekarskie i pisma uzupełniające te orzeczenia. W ocenie Powiatowego Inspektora zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że najbardziej prawdopodobną przyczyną uszkodzenia słuchu u Zainteresowanego będą zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa (pacjent leczony już w 1989 r., w 2008 r. potwierdzenie w diagnozie IMPiZŚ). Nadal jednak pozostaje szereg innych czynników pozazawodowych (rozpoznanych i nierozpoznanych), szeroko opisanych w dostępnej literaturze medycznej (np. Sułkowski W.J., Kowalska S.: Uszkodzenie słuchu u pracowników przemysłu: analiza kliniczna przypadków konsultowanych w latach 1976-1980 w Pracowni Audiologicznej Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi.: Med. Pr. 1982;33: 65-79; Sliwińska-Kowalska M.: Mechanizmy i diagnostyka uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem przemysłowym-badania doświadczalne i kliniczne [rozprawa habilitacyjna]. Instytut Medycyny Pracy, Łódź 1994) , które mogły spowodować u A. W. uszkodzenie słuchu. W związku z powyższym organ I instancji, podczas analizy posiadanej obszernej dokumentacji, zwraca uwagę na szereg dokumentów świadczących o schorzeniach w/w, które mogą mieć wpływ na utratę słuchu, a przede wszystkim na dokumentację medyczną pacjenta z 1989 r. z poradni ogólnej w O. W.. i opinię WCMP z 22 grudnia 2011 r. Z dokumentacji wynika, że pacjent był leczony z powodu schorzeń kręgosłupa jeszcze w 1989 r. Wyniki badań pacjenta w 2008 r. w IMPiZŚ potwierdzają m.in. zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego, czynnika mogącego uszkadzać słuch.

Wobec zgodnych orzeczeń jednostek organizacyjnych o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u A. W., organ administracyjny miał merytoryczną podstawę do wydania decyzji o nie stwierdzeniu choroby zawodowej.

W prowadzonym postępowaniu wykonano wytyczne zawarte w decyzji Wojewódzkiego Inspektora z [...] września 2010 r., zgodnie z wyrokiem IV SA/Po 577/08, bowiem obszernie uzasadnione orzeczenia lekarskie zebrane w sprawie i wnikliwa analiza materiału dowodowego, w tym nowo pozyskanej dokumentacji medycznej dokonana przez organ, stanowią realizację tych wytycznych (k. 734-743 akt administracyjnych).

W odwołaniu z dnia [...] stycznia 2012 r. A. W. nie zgodził się z decyzją z [...] stycznia 2012 r. Odwołujący ocenił, że w toku całej sprawy, toczącej się od 1998 r. organy administracji wielokrotnie rażąco naruszyły prawo, ignorując wyroki Wojewódzkiego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odwołujący podniósł w szczególności, że w ciągu 2 i pół roku po wyroku IV SA/Po 577/08, wystosował 4 pisma i wydał decyzję z [...] czerwca 2010 r., uchyloną decyzją Wojewódzkiego Inspektora z 2 września 2010 r. W ocenie Odwołującego, każde stwierdzenie zawarte w decyzji z [...] stycznia 2012 r. oparto na przypuszczeniach. Nie może być uznane za fakt kategoryczny i nie budzący wątpliwości stwierdzenie, że do uszkodzenia jego słuchu mogło dojść z takiego czy innego powodu. Zdaniem Odwołującego, Powiatowy Inspektor przeprowadził postępowanie w sposób budzący wiele wątpliwości. Jeżeli w 1989 r. był – zdaniem PPIS – ciężko chory, to dlaczego pracował jeszcze 8 lat jako mechanik, gdzie nie poradziłby sobie z chorym kręgosłupem. Od rzekomej choroby kręgosłupa minęły 22 lata a Odwołujący nie przypomina sobie takiego incydentu w Jego życiu. Organ nie podporządkował się wytycznym Sądu, zawartym w wyroku IV SA/Po 577/08 (k. 751-753 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] kwietnia 2012 r.) W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ([j.t.] Dz.U. z 2006 r. nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 7, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 kpa, § 1 ust. 1 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.), w związku z § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869), po rozpatrzeniu odwołania złożonego w dniu [...] stycznia 2012 r. przez A. W., w oparciu o zalecenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] maja 2009 r. IV SA/Po 577/08, utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2012 r.

Obszernie przedstawiwszy dotychczasowy przebieg postępowania, organ odwoławczy podniósł, że uchylając decyzją z [...] września 2010 r. decyzję z [...] czerwca 2010 r., Wojewódzki Inspektor wskazał na konieczność podporządkowania się wyrażonej "w opinii Sądu" ocenie prawnej i wytycznym co do dalszego postępowania w sprawie. Organ odwoławczy dokonał ustaleń odpowiadających ustaleniom Powiatowego Inspektora. Powiatowy Inspektor, ponownie rozpoznając sprawę, uzyskał opinie uzupełniające lekarskich jednostek orzeczniczych (opinia uzupełniająca IMPiZŚ z [...] sierpnia 2011 r. l.dz. [...] - k. 672 i IMP z [...] marca 2011 r. znak: [...] - k. 644), podtrzymujące dotychczasowe stanowisko orzecznicze. W ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego organ I instancji przeprowadził dochodzenie epidemiologiczne w Specjalistycznej Praktyce Laryngologicznej - lek. med. P. G., NZOZ Przychodnia Lekarzy Rodzinnych s.c. (ul. M. [...],[...] O. W.) i w Zakładzie Opieki Zdrowotnej (ul. L. [...],[...] O. W.), mające na celu uzyskanie informacji o stanie zdrowia i dokumentacji medycznej A. W. Udostępnioną przez ww. placówki dokumentację medyczną (k. 694-705, 715-716) organ I instancji skonsultował z WCMP, w efekcie czego uzyskał opinię uzupełniającą z [...] grudnia 2011 r. l.dz. [...] (k. 729). Z treści cyt. opinii lekarskiej wynika, że w poddanej analizie dokumentacji medycznej znajdują się wpisy stwierdzające występowanie u A. W. schorzeń, które zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, mogą powodować uszkodzenie słuchu.

W 1993 r., z uwagi na przeciwwskazania zdrowotne do pracy w hałasie, stwierdzone przez lekarza zakładowego - lek. med. E. M.-P., A. W. został przesunięty na stanowisko konserwatora urządzeń w butelkowni na II i III zmianie (notatka służbowa z [...] listopada 1993 r.; k. 116 akt administracyjnych). Badania okresowe przeprowadzane po przeniesieniu służbowym nie potwierdzają jednak ubytku słuchu u ww; nie zawierają również adnotacji o przeciwwskazaniach do pracy w hałasie.

A. W. w latach 1965-1978 i 1987-1997 zatrudniony był na stanowiskach pracy, gdzie pomiary środowiska pracy wykazywały przekroczenia wartości NDN hałasu. Kwestia narażenia na hałas w przedmiotowym postępowaniu jest zatem bezsporna i nie wymaga uzupełnienia. Ocena narażenia zawodowego A. W. dokonana przez Powiatowego Inspektora nie była dotychczas kwestionowana przez żadną ze stron prowadzonego od 1999 r. postępowania.

Sprawa A. W. została wszczęta dnia [...] września 1999 r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania; k. 8 akt administracyjnych). Z dyspozycji wynikającej z § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869) wynika, że postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem [...] września 2002 r. winny być prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia. Zgodnie z cytowaną podstawą prawną, postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone jest w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294, zm. 1989 r., nr 61, poz. 364).

Z analizy decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. wynika, że została ona wydana w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentację przebiegu zatrudnienia A. W., informacje o rodzaju i okresie narażenia na czynnik uciążliwy (hałas) i opinie lekarskie jednostek upoważnionych, tj. orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z [...] lutego 2008 r. nr [...] (k. 438+ Karta wypisowa), uzupełnionego pismami z [...] marca 2008 r. nr [...] (k. 441), z dnia [...] października 2009r. l.dz. [...] (k. 527-528), z [...] kwietnia 2010 r. Ldz [...] (k. 570) i z dnia [...] sierpnia 2011 r. l.dz. [...] (k. 672),

orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z [...] sierpnia 1999 r. nr [...] (k. 3), uzupełnionego pismami z [...] marca 2000 r. nr [...] (k. 76-77), z [...] sierpnia 2001 r. nr [...] (k. 98-99), z [...] stycznia 2002 r. nr [...] (k. 122), z [...] lutego 2002 r. nr [...] (k. 127-128), z [...] marca 2005 r. nr [...] [k. 195] i z [...] marca 2011 r. nr [...] (k. 644),

orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (obecnie Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu, Ośrodek w K.) z [...] lipca 1998 r. nr [...] (k. 1), uzupełnione pismem z [...] maja 2001 r., nr [...] (k. 69) i opinią Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. z [...] grudnia 2011 r. nr [...] (k. 729).

W przedmiotowej sprawie organ I instancji uzyskał 15 opinii lekarskich jednostek upoważnionych. Wszystkie dotyczyły braku podstaw do stwierdzenia u A. W. choroby zawodowej narządu słuchu. Za kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy uznać opinie lekarskie wydane w oparciu o zalecenia zapadłego w sprawie wyroku uchylającego IV SA/Po 577/08 (k. 490-497 akt sprawy) i decyzji uchylającej tutejszego organu z 29 września 2010 r. (k. 603-604 akt sprawy), a więc:

- opinię uzupełniającą IMPiZŚ z [...] października 2009 r. l.dz. [...] (k. 527-528), z [...] kwietnia 2011 r. l.dz. [...] (k. 570), z [...] sierpnia 2011 r. l.dz. [...] (k. 672),

- opinię uzupełniającą IMP z [...] marca 2011 r. nr [...] (k. 644),

- opinię uzupełniającą WCMP z [...] grudnia 2011 r. nr [...] (k. 729).

W ocenie Wojewódzkiego Inspektora powołane opinie lekarskie jednostek uprawnionych w sposób rzeczowy, spójny, logiczny i wzajemnie uzupełniający się określają w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego (w tym przeprowadzone kompleksowe badania audiologiczne z zastosowaniem m.in. obiektywnych metod oceny słuchu - audiometria impedancyjna, pomiary słuchowych potencjałów wywołanych), że z medycznego punktu widzenia brak jest podstaw do rozpoznania u Odwołującego choroby zawodowej wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 1983 r., tj. uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Są one również spójne z zapadłymi na wcześniejszych etapach postępowania orzeczeniami lekarskimi i ich uzupełnieniami. Z przytoczonych opinii lekarskich wynika jednoznacznie z jakich względów upoważnione jednostki orzecznicze, w tym wiodące w kraju placówki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy (Instytut Medycyny Pracy w Ł. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.), uznały o braku podstaw do rozpoznania u Skarżącego choroby zawodowej.

W opinii uzupełniającej z [...] października 2009 r. I. dz. [...] (k. 527-528) wiodąca w kraju placówka badawczo-rozwojowa w dziedzinie medycyny pracy, tj. IMPiZŚ wskazała, że " należy potwierdzić opinię prof. Sułkowskiego z dn. 07.3.2005 r., że. Zgodnie z oceną Sądu wskazano zatem w orzeczeniu IMPiZS jedynie prawdopodobne czynniki zarówno wewnątrz jak i zewnątrz ustrojowe mogące mieć potencjalny wpływ na rozwój niedosłuchu u badanego - również nie mając wiedzy od kiedy czynniki wewnątrzustrojowe działały (np. nadciśnienie czy hyperholesterolemia). Ustalenia w orzeczeniach lekarskich zostały poczynione zgodnie z wiedzą medyczną i we wszystkich wydanych orzeczeniach są ze sobą merytorycznie zgodne". Podkreślenia wymaga, że lekarze orzecznicy pochodzący z trzech niezależnych jednostek orzeczniczych (WCMP, IMP i IMPiZŚ) i zajmujący stanowisko w tym postępowaniu stwierdzili, że występujący u Skarżącego ubytek słuchu nie wykazuje klinicznych cech przewlekłego urazu akustycznego. Stwierdzona asymetria niedosłuchu i wielkość ubytku słuchu ucha lepiej słyszącego, zgodnie z przepisami rozporządzenia z 1983 r., nie spełniają kryteriów diagnostycznych zawodowego uszkodzenia słuchu.

Uzupełniony przez organ I instancji w 2011 r. materiał dowodowy, w oparciu o zalecenia decyzji uchylającej z [...] września 2010 r. wskazuje, że przyczyn uszkodzenia słuchu u Odwołującego należy doszukiwać się w schorzeniach kręgosłupa, infekcjach górnych dróg oddechowych oraz stosowanych lekach przeciwzapalnych. Jak wynika bowiem z opinii uzupełniającej WCMP z [...] grudnia 2011 r. nr [...] (k. 729) - "ww. schorzenia i stosowane leki wg obecnie obowiązującej wiedzy medycznej mogą być przyczyną uszkodzenia słuchu. W badaniach klinicznych wykonanych w WOMP K., IMP w Łodzi oraz IMP w Łodzi i IMPiZŚ w S., jednoznacznie wykluczono związek przyczynowy między stwierdzonym niedosłuchem a pracą zawodową, wskazując szereg schorzeń, które mogły być powodem niedosłuchu. Choroby w/w. rozwijają się w ciągu wielu lat, powodując pogorszenie stanu zdrowia, w tym narządu słuchu, co wynika z dokumentacji medycznej Pana W.". Na potwierdzenie swego stanowiska, WCMP przesłało organowi I instancji kserokopię literatury medycznej (k. 720-728), w której wyszczególniono czynniki pozahałasowe uszkadzające słuch. Wśród nich wymienia się czynniki infekcyjne, leki (jak wynika z przesłanych i załączonych do akt sprawy materiałów - znanych jest ponad 100 leków mających działanie ototoksyczne), choroby zwyrodnieniowe kręgosłupa, zaburzenia metaboliczne, nikotynizm i czynniki genetyczne. W trakcie hospitalizacji A. W. w Oddziale Chorób Zawodowych z Odcinkiem Chorób Wewnętrznych, Szpitala IMPiZŚ, w dniach 15-18 stycznia 2008 r., uprawniona jednostka orzecznicza postawiła następujące rozpoznania: ,,(...) Podejrzenie guza mieszanego ślinianki przyusznej prawej. Nadciśnienie tętnicze. Hipercholesterolemia. Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego. Nikotynizm" (Karta wypisowa z 28 stycznia 2008 r. nr 14/08/CHZ; k. 436-437 akt administracyjnych). Stanowią one w tym konkretnym przypadku pozahałasowe źródło uszkodzenia słuchu.

Z dyspozycji art. 7 kpa wynika, że w toku postępowania organy administracji publicznej winny stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z dyspozycji art. 75 § 1 kpa wynika, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa).

Powiatowy Inspektor dokonał wszelkich niezbędnych ustaleń w zakresie oceny narażenia zawodowego i określenia stanu zdrowia A. W. i ustalił stan faktyczny, istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzyskane przez organ I instancji w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego opinie lekarskie uprawnionych jednostek orzeczniczych stanowią środek dowodowy w rozumieniu art. 75 i 84 kpa, który wyjaśnia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiedzy specjalistycznej. Skoro orzeczenia takie były wyczerpujące, spójne i logiczne, a także nie pozostawały w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, to w ocenie tutejszego organu nie było podstaw, by odmówić im wiarygodności i orzec w sposób sprzeczny z nimi. Wojewódzki Inspektor uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut Skarżącego dot. braku możliwości czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. Powiatowy Inspektor , zgodnie z dyspozycją art. 10 § 1 kpa, poinformował strony (w tym A. W.) o przysługującym prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego, w tym prawie wglądu do akt oraz wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów. Od dnia [...] września 2011 r., na który w uzasadnieniu odwołania powołuje się Skarżący, do dnia wydania decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy (tj. 10 stycznia 2012 r.) organ I instancji wydał łącznie 5 zawiadomień o przedłużeniu terminu zakończenia sprawy, informujących jednocześnie o prawie do czynnego udziału w postępowaniu (k. 676, 681, 690, 712, 730 akt administracyjnych).

W toku prowadzonego przed Wojewódzkim Inspektorem postępowania wyjaśniającego A. W. był informowany o możliwości wglądu do całości dokumentacji oraz wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów (pismo z [...] lutego 2012 r.; k. 762 akt administracyjnych). Skarżący z uprawnienia tego nie skorzystał.

Zgodnie z § 1 rozporządzenia z 1983 r., za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Dokonane w przedmiotowej sprawie ustalenia na podstawie kompleksowych, szeroko i wszechstronnie uargumentowanych, zgodnych i wzajemnie się uzupełniających opinii medycznych, w tym wiodących w kraju placówek badawczo-rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy, są w ocenie Wojewódzkiego Inspektora wystarczające do wykluczenia związku przyczynowego między szkodliwymi dla narządu słuchu warunkami pracy A. W. (hałas) a stwierdzonym u Niego schorzeniem narządu słuchu (k. 774-779 akt administracyjnych).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. W. zaskarżył w całości decyzję z [...] kwietnia 2012 r. i poprzedzającą ją decyzję z [...] stycznia 2012 r., wnosząc o: uchylenie w całości obu zaskarżonych decyzji; wydanie wyroku, w którym Sąd wskaże dokładnie, jakie wytyczne Powiatowy Inspektor winien wziąć pod uwagę, wydając decyzję w niniejszej sprawie, a jakimi wytycznymi nie powinien się podpierać; wydanie wytycznych dla jednostek medycznych, wydających orzeczenia w sprawie i dokładne określenie, jakie błędy prawne i formalne zostały przez te jednostki popełnione; zobowiązanie Powiatowego Inspektora do wykonania wyroku Sądu pod rygorem kary; wskazanie błędów i uchybień urzędniczych popełnionych w toczących się postępowaniach w sprawie i naruszeń obowiązujących przepisów prawnych na tle ustawy z dnia 20.01.2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa; zasądzenie od Wojewódzkiego Inspektora kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

W przekonaniu Skarżącego zwrot "mogą być" nie jest równy zwrotowi "były"- PWIS przypuszczenie "przekształcił" w fakt, bez przytoczenia żadnego znaczącego dowodu, a co za tym idzie, nie udowodnił w kategoryczny i nie budzący wątpliwości sposób, że do uszkodzenia słuchu Skarżącego doszło z przyczyn pozazawodowych. Takie pokrętne działanie na szkodę Odwołującego, kiedy to funkcjonariusze publiczni, zamiast działać w zgodzie z obowiązującymi przepisami, nie raz rażąco naruszali prawo na przestrzeni toczącej się od kilkunastu lat sprawy, zasługuje na wyciągnięcie konsekwencji personalnych zgodnie z ustawą z dnia 20.01.2011 r. Czytając decyzje PPIS w O. W.. jak i WPWIS w P. oraz wyroki Sądu wydane w mojej sprawie zauważa się od razu, że inspektorowie sanitarni wybierają sobie wytyczne Sądu, co do których podejmują działanie lub się ustosunkowują, a sprawy "niewygodnie" i jednocześnie istotnie dla sprawy są pomijane i przemilczane.

Skarżący nie zgadza się z takim traktowaniem przez urzędy państwowe i nie zgadza się na dalsze przedłużanie sprawy w oparciu o przypuszczenia, które wysnuto dziś, a na początku sprawy (kilkanaście lat temu) nie miały żadnego znaczenia i nikt o nich nie wspominał. W związku z powyższym i zarzutami, podniesionymi w odwołaniu z [...] stycznia 2012 r. wniósł o rozstrzygnięcie, które będzie wiążące dla jednostek wydających decyzje w Jego sprawie i pozwoli uniknąć dalszych biurokratycznych i niedorzecznych, rażąco naruszających prawo działań na Jego szkodę (k. 5-7 akt IV SA/Po 476/12).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszej sprawie była decyzja z [...] kwietnia 2012 r. i poprzedzające jej wydanie postępowanie, którego przedmiotem była ocena stanu zdrowia Skarżącego pod kątem stwierdzenia choroby zawodowej, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, zawartych w załączniku do rozporządzenia z 1983 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy i narażenia na działanie hałasu w okresie wykonywania pracy przez A. W., ustalone przez Wojewódzkiego Inspektora w decyzji z [...] kwietnia 2012 r. i czyni je integralną częścią ustaleń własnych.

Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że:

A. W. urodził się [...] lipca 1951 r. i dacie zakończenia pracy (31 grudnia 1997 r.) miał ukończone 46 lat (k. 1, 31 akt administracyjnych). Dnia [...] listopada 1993 r. lekarz zakładowy E. M.-P. powiadomiła Browar w O. W.., o przeciwwskazaniach do wykonywania pracy w hałasie na stanowiskach z nadmiernym hałasem przez pięcioro pracowników Browaru – w tym A. W. Dnia [...] listopada 1993 r. Kierownik Browaru w O. W. w związku z przeciwwskazaniami do wykonywania pracy w hałasie na stanowiskach z nadmiernym hałasem, podjął decyzję o przesunięciu w zatrudnieniu pięcioro pracowników Browaru – w tym A. W. (k. 31v, 116 akt administracyjnych). Dnia [...] kwietnia 1997 r. Kierownik Browaru w O. W. dokonał wobec A. W. wypowiedzenia warunków pracy i płacy z dniem 1 maja 1997 r. i powierzył A. W. obowiązki na stanowisku filtrowego – Dz[iał] Filtracji – GF i przyznał wynagrodzenie w kwocie 6,08 zł godzinę, uzasadniając zmianę stanowiska przeciwwskazaniami do pracy w hałasie (dz[iał] butelkowni) poleceniem lekarza zakładowego (k. 169 akt administracyjnych). Dnia [...] lipca 1998 r. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w K. rozpoznano u A. W. obustronny, odbiorczy ubytek słuchu w tonach wysokich średniego stopnia (22 dB na ucho prawe i 40 dB na ucho lewe; k. 1 akt administracyjnych). Dnia [...] lutego 2008 r. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w wyniku diagnostyki audiologicznej, obejmującej audiometrię tonalną i impedancyjną oraz prób lokalizacyjnych, rozpoznano u A. W. obustronny niedosłuch typu odbiorczego o lokalizacji ślimakowej. Próba lokalizacyjna SISI osiągała obustronne wysokie wartości 60-95%, co świadczy o ślimakowym charakterze uszkodzenia słuchu (k. 438 akt administracyjnych).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy wymienionych wyżej dokumentów i odpisów dokumentów, mających charakter zarówno dokumentów urzędowych, jak i dokumentów prywatnych. Sąd dał wiarę wskazanym dokumentom i odpisom dokumentów w tej części, która znalazła odzwierciedlenie w ustalonym stanie faktycznym, bowiem w zakresie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, nie zostały one zakwestionowane przez Strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarogodności (106 § 5 ppsa w zw. z – odpowiednio - art. 244 § 1 i art. 245 kpc, i – odpowiednio – art. 252 i 253 kpc; postanowienie SN z 27.1.2006 r. III CK 369/05, OSNC 11/06/187; T. Ereciński w: Kodeks postępowania cywilnego Komentarz LexisNexis 2012, t. 1, s. 1127, uw. 32 i 33).

Sąd nie podziela oceny prawnej, dokonanej przez organy obu instancji – w szczególności co do związku przyczynowego między poszczególnymi czynnikami chorobotwórczymi a ustalonym przez organy uszkodzeniem słuchu.

Trafnie Skarżący zarzuca, że organy obu instancji błędnie zrozumiały ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w wyrokach: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2001 r. II SA/Po 26/00; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 24 września 2004 r. 3/II SA/Po 1174/02; 13 lipca 2006 r. IV SA/Po 323/06 i IV SA/Po 577/08.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270, dalej ppsa) pozostawał związany dokonaną oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w obu przedstawionych wyrokach WSA. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (A. Kabat, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2011 r., s. 426 uw. 2-4; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz LexisNexis 2012 r., s. 396-397 uw. 1-2). Artykuł 153 ppsa ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z: 30.7.2009 r., II FSK 451/08, Lex nr 526493; 23.9. 2009 r., I FSK 494/09, Lex nr 594010; 13.7.2010 r., I GSK 940/09, Lex nr 594756; wyrok WSA we Wrocławiu z 14.01.2010 r., I SA/Wr 1591/09, Lex nr 559604,). Dlatego w razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika on natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (wyrok NSA z 21.4.2010 r., II FSK 2129/08, Lex nr 596261). Ocena prawna i wiążące wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku sądu I instancji, mają również istotne znaczenie dla NSA przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wniesionej od ponownego wyroku sądu administracyjnego wydanego w pierwszej instancji, gdyż byłby on niezgodny z prawem, jeżeli przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy nie uwzględniałby wiążącej oceny prawnej i wskazań, o jakich mowa w art. 153 ppsa (wyrok NSA z 23.3.2010 r., I FSK 178/09, Lex nr 593711). Należy dodatkowo podkreślić, że art. 153 ppsa pełni szczególną rolę w kontekście skuteczności i wykonalności orzeczeń sądów administracyjnych. Naruszenie art. 153 ppsa przez organy administracji pociąga za sobą niebezpieczeństwo ponownego zaskarżenia podjętej decyzji do sądu administracyjnego, unicestwienie bytu prawnego przedmiotowej decyzji oraz konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego co do istoty sprawy. W ten sposób toczące się postępowanie administracyjne z nieuzasadnionych powodów ulega przedłużeniu. Dlatego art. 153 ppsa określa taką relację między organem administracyjnym a sądem, która sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania, gdzie nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania.

Nietrafnie organy obu instancji uznały, że orzeczenia lekarskie, zebrane w sprawie, były "kompleksowe, szeroko i wszechstronnie uargumentowane, zgodne i wzajemnie uzupełniające się". Ta ocena orzeczeń lekarskich, zebranych w sprawie, okazała się nietrafna.

W uzasadnieniu wyroku 3/II SA/Po 1174/02 WSA w sposób wiążący wskazał, że niedopuszczalna jest polemika z oceną prawną wyrażoną w wyroku NSA z 27 marca 2001 r. [II SA/Po 26/00], zawarta w piśmie z v sierpnia 2001 r. [nr [...]], stanowiącym kolejne uzupełnienie orzeczenia z [...] sierpnia 1999 r. nr [...] (k. 99-98 akt administracyjnych). Stanowisko zaprezentowane w piśmie z [...] sierpnia 2001 r. zasadza się na błędnym założeniu, że "rozpoznany u badanego obustronny odbiorczy ubytek słuchu małego stopnia nie może być traktowany jako przewlekły uraz akustyczny wywołany hałasem". Mimo, że Autor pisma z [...] sierpnia 2001 r. nie powołuje się wyraźnie na Wytyczne metodologiczne w sprawach rozpoznawania chorób zawodowych Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej Departamentu Inspekcji Sanitarnej (PZWL 1987; dalej Wytyczne metodologiczne), to w rzeczywistości akceptuje poglądy zaprezentowane w akapicie 2 i 3 w punkcie 15. Komentarza do wykazu chorób zawodowych (s. 33 broszury). Na takim stanowisku Autora zaciążył zapewne fakt, że Autor pisma z 16 sierpnia 2001 r. jest wymieniony jako jeden z Autorów opracowań (s. 2 broszury) i wcześniej przywoływał to samo błędne stanowisko ("ubytek o wielkości większej lub równej 30 dB obliczonym jako średnia arytmetyczna w częstotliwościach 1000, 2000 i 4000 HZ") w piśmie IMP z [...] marca 2000 r. (k. 80-79 akt administracyjny). Stanowisko NSA zawarte w wyroku II SA/Po 26/00, że żaden przepis rozporządzenia z 1983 r. nie wymaga wykazania co najmniej 10 letniego narażenia na hałas jako miernika rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu (s. 5 uzasadnienia wyroku II SA/Po 26/00; k. 37 akt II SA/Po 26/00), nie jest "opinią NSA" (k. 98 akt administracyjny). Sąd nie wydaje bowiem opinii (w rozumieniu art. 84 §1 kpa bądź art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 278 § 1 i 3 kpc), lecz wydaje wyroki (art. 132 ppsa), będące oświadczeniem woli i wiedzy organu władzy sądowej, rozstrzygającym sprawę merytorycznie. Powołany "współczesny stan wiedzy medycznej" w tej materii uległ zmianie ("Uwagi do diagnostyki niedosłuchu czuciowo-nerwowego o lokalizacji receptorycznej" - wystąpienie prof. dra hab. med. A. Obrębowskiego – Konsultanta krajowego w dziedzinie audiologii i foniatrii, w trakcie konferencji Problemy laryngologiczne w medycynie pracy – 6 lat później, Zielona Góra – G. [...] maja 2007 r., dalej Konferencja).

Pogląd prawny, wyrażony w prawomocnym wyroku II SA/Po 26/00 (art. 153 ppsa), znajduje oparcie w ugruntowanym dorobku orzeczniczym Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego. W orzecznictwie NSA i SN utrwalonym jest pogląd, że brak normatywnych podstaw, by z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować przy pomocy Wytycznych metodologicznych uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, ze względu na uszkodzenie słuchu (przykładowo- wyrok SN z 22.1.2002 r. II UKN 746/00, OSNP 21/03/521; wyrok NSA z 22.3.2001 r. I SA 1389/00), co skutkowało uwzględnianiem choroby zawodowej u pracowników, mających dużo mniejsze uszkodzenie słuchu, niźli 30 dB w uchu lepiej słyszącym, pod warunkiem, że uszkodzenie słuchu miało charakter ślimakowy.

W piśmie z [...] marca 2000 r. (k. 80-79 akt administracyjny) Autor wyraził błędny pogląd, że "na brak związku przyczynowego ubytku słuchu z krótkotrwałym narażeniem na hałas (< 7 lat w okresie 1990-1997)". Pogląd Autora wynika z błędnego założenia, że to jednostka organizacyjna właściwa do rozpoznawania chorób zawodowych (§ 7 ust. 1, § 8 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r.), bądź jej kierownik, uprawnieni są orzekać o istnieniu związku przyczynowego. W zaskarżonej decyzji Wojewódzki Inspektor błędnie przyjął, że orzeczenia lekarskie "były wyczerpujące, spójne i logiczne" i "nie pozostawały w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym" (k. 775v akt administracyjnych). Tymczasem orzeczenie z [...] sierpnia 1999 r. IMP jest zdawkowe, bez wskazania konkretnej wielkości ubytku słuchu dla każdego ucha; błędnie wskazuje "krótki okres narażenia na hałas(< 7 lat)". W bogatszym w treść orzeczeniu WOMP z 10 lipca 1998 r. czas ekspozycji na hałas omyłkowo wskazano na 6 lat i 4 miesiące (k. 3, 1 akt administracyjnych). Wielkości te pozostają w oczywistej sprzeczności z ustaleniami organów obu instancji, zgodnie z którymi Skarżący narażony był nad ponadnormatywny hałas od [[...] września] 1965 r. do [[...] stycznia] 1978 r. i od [...] stycznia 1990 r. do [...] listopada 1993 r. i od 1994 r. do [...] kwietnia 1997 r. (k. 777 akt administracyjnych) – zatem nie krócej niż 18 lat i 7 miesięcy. WOMP i IMP błędnie ograniczyły okres pracy w ponadnormatywnym hałasie do okresu pracy w Browarze, bezpodstawnie pomijając 12 lat i 4 miesiące pracy w ZNTK. Na pracę w ponadnormatywnym narażeniu na hałas w ZNTK w O. W. przy budowie i naprawie wagonów przemawia także wyrok WSA w Poznaniu z 10.3.2004 r. II SA/Po 3098/01.

Między decydentem procesowym a biegłym istnieje zasadniczy podział ról - biegły jest pomocnikiem decydenta procesowego w zakresie dostarczania decydentowi procesowemu wiadomości specjalnych; do biegłego nie należy jednak ustalanie i ocena faktów, rozstrzyganie zagadnień prawnych ani sposobu rozstrzygnięcia sprawy (orz. SN z: 26. 11.1949- WaC 167/47- DPP 6/50/56; 17.11.1967- I PR 355/67- OSNC 6/68/109; wyrok SN z 6.2.2003 r. IV CKN 1763/00, akceptowane przez T. Erecińskiego – op. cit., t. 1, s. 1178-1179 uw. 5, s. 1185 uw. 24, s. 1186 uw. 27; E. Wengerek w: Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem" W. Pr. 1989 t. 2, s. 460 uw. 9 i akceptowane przez Komentatora orzecznictwo SN). W szczególności utrwalonym jest pogląd, że zagadnienie związku przyczynowego bądź przyczynienia się do powstania szkody, należą do kwestii prawnych (odpowiednio- wyrok SN z: 25.4.1997 r., I CKN 60/9, OSNC 11/97/173; 6.6.1997 r., II CKN 213/9, OSNC 1/98/5), tym bardziej, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (wyrok SN z: 19.7.1984 r., II PRN 9/84, OSNC 4/85/53; 4.6.1998 r., III RN 36/98- OSNAP 6/99/192; 11.3.1999- III RN 128/98- OSNAP 24/99/771; wyrok NSA- OZ w Łodzi, omówiony przez G. Romanowskiego "Wystarczy praca w hałasie"- Rzeczpospolita z 4.11.2002 s. C1). Ustalenie listy chorób zawodowych w rozporządzeniu z 1983 r. ma doniosłe skutki prawne, polegające na domniemaniu zawodowego pochodzenia choroby wymienionej w wykazie; jeśli u pracownika stwierdzono wymienioną w wykazie chorobę i wykonywał on prace w warunkach narażających na jej powstanie, zbędny jest dowód na istnienie wpływu warunków pracy na zachorowanie (B. Gudowska- op. cit. s. 16- 17, 23 i przytoczone przez Autorkę orzecznictwo i piśmiennictwo).

Nie sposób zatem by przyjąć, że siedmioletni okres pracy w warunkach narażenia na hałas – i to wyłącznie w zakresie ponadnormatywnym, był "krótkotrwałym narażeniem na hałas" (k. 79 akt administracyjnych), tym bardziej, że z niewadliwych ustaleń Wojewódzkiego Inspektora wynika, że okres pracy w ponadnormatywnym narażeniu na hałas trwał nie krócej niż 18 lat i 7 miesięcy.

Brak było w niniejszej sprawie jakichkolwiek podstaw do uznania dowodu z dokumentu (badania audiologicznego dokonanego przez lek. med. P. G.) za niewiarygodny. Do oceny dowodów uprawniony jest wyłącznie decydent procesowy (art. 80 kpa), nie zaś biegły. Za trafnością wyniku badania P. G. przemawia także to, że dnia [...] listopada 1993 r. lekarz zakładowy powiadomił Browar, że w przypadku A. W. są przeciwwskazania do pracy w hałasie. Zasadność tego zalecenia akceptował zakład pracy, skoro na podstawie tego zalecenia zakład pracy dnia 1 grudnia 1993 r. przesunął Zainteresowanego do pracy w charakterze konserwatora urządzeń w butelkowni na II i III zmianie. Do kolejnego przesunięcia do innej pracy, z uwagi na polecenie lekarza zakładowego z uwagi na przeciwwskazania do pracy w hałasie, doszło dnia [...] maja 1997 r. i stan ten trwał do końca zatrudnienia (31 grudnia 1997 r.; k. 169 akt administracyjnych). Błędnie zatem Powiatowy Inspektor przyjął, że późniejsze badania okresowe w zakładzie pracy nie potwierdziły ubytku słuchu ani nie formułowały żadnych przeciwwskazań do pracy w hałasie (k. 741 akt administracyjnych).

Zatem błędnym jest założenie, że skoro "zapisy badań lekarskich okresowych w latach w latach 1989-1996 nie stwierdzały żadnych zmian w narządzie słuchu" A. W. (k. 99 akt administracyjnych), to że Skarżący nie pracował w narażeniu na hałas jak i to, że w tym okresie nie doznał uszkodzenia słuchu spowodowanego pracą w hałasie, tym bardziej że na podstawie zaleceń lekarzy zakładowych, z uwagi na przeciwwskazania do pracy w hałasie, dwakroć kierowano Skarżącego do pracy na stanowiskach, gdzie oddziaływanie hałasu było mniejsze ([...] listopada 1993 r. i [...] maja 1997 r.).

Choroba ma charakter obiektywny i nie zależy od brzmienia przepisów. Jedynie kwalifikacja danej choroby do kategorii chorób zawodowych, wymaga odpowiedniej regulacji prawnej. Już pod rządem rozporządzenia z 1983 r. w medycynie pracy jednoznacznie przyjmowano, że niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej, ma charakter choroby zawodowej (jedynie przykładowo - uzasadnienie wyroku WSA w Poznaniu z 10.3.2004 r. II SA/Po 3098/01), choć w punkcie 15 Wykazu chorób, załączonego do rozporządzenia z 1983 r. opis chorób zawodowych w tej materii ograniczał się do wskazania "15. Uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". Dopiero w punkcie 21 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115, dalej rozporządzenia z 2002 r.) normodawca wprost wskazał, że chorobą zawodową jest obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkość co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. Rozporządzenie z 2002 r. weszło wżycie dnia 3 września 2002 r. i nie znajdowało w sprawie zastosowania (§ 10 rozporządzenia z 2002 r.); zawiera także inne kryteria obliczania średniej arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (gdy pod rządem rozporządzenia z 1983 r. brano pod uwagę średnią arytmetyczną dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 4 kHz (k. 77 akt administracyjnych) – co ma zasadnicze znaczenia dla różnic w wyliczeniach (wystąpienie specjalisty otolaryngologii R. P. "Niespójności orzecznicze w orzekaniu ubytków słuchu dla celów ustalenia choroby zawodowej na poszczególnych etapach orzeczniczych", w trakcie Konferencji), to zarówno pod rządem rozporządzenia z 1983 r., jak i rozporządzenia z 2002 r. nie ulegało wątpliwości, że dla ustalenia choroby zawodowej – w sferze kryteriów medycznych – było ustalenie obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego.

Ustalenie związku przyczynowego między ową chorobą a oddziaływaniem hałasu w miejscu pracy, jest zagadnieniem prawnym i stanowi prerogatywę decydenta procesowego (organów administracji publicznej - § 10 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r. i sądów), a nie jednostek organizacyjnych właściwych dla rozpoznawania chorób zawodowych (§ 7 ust. 1, § 8 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r.).

Nietrafnie organy obu instancji uznały, że "organ I instancji uzyskał 15 opinii lekarskich jednostek upoważnionych" i że "orzeczenia takie były wyczerpujące, spójne i logiczne, a także nie pozostawały w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym" (k. 776, 10 akt administracyjnych).

Pod rządem rozporządzenia z 1983 r. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej w rozumieniu § 8 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r., jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 kpa (wyroki NSA z: 15.3.1994 r. SA/Wr 147/94, Prok. i Pr.- dodatek- 2/95/53; 19.2.1999 r. II SA/Wr 1452/97- ONSA 2/00/63; 30.6.1981 r. II SA 33/81, ONSA 1/81/65, 6.8.1998 r. II SA/Wr 1980/98 niepubl., akceptowane przez B. Gudowską "Choroby zawodowe" PiZS 4/03/18, 23; wyrok NSA z: 5.11.1998 r. I SA 1200/98) i jako takie podlega swobodnej ocenie dowodów (art. 80 kpa). Pogląd ów był w pełni aktualny pod rządem rozporządzenia z 2002 r. i rozporządzenia z 2009 r. Dowodu z opinii biegłego nie ocenia się – jak innych dowodów – w kategoriach wiarogodności bądź braku wiarogodności. W wyniku tej oceny decydent procesowy (organ administracji publicznej I i II instancji), może ową opinię uznać, bądź też nie (odpowiednio- Tadeusz Widła, Ocena dowodu z opinii biegłego" Wyd. UŚ 1992 s. 82 i nast.). Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie jest pogląd, że kontrola opinii biegłego winna polegać na sprawdzeniu prawidłowości - z punktu widzenia wymagań logiki i zasad doświadczenia życiowego - rozumowania przeprowadzonego w jej uzasadnieniu (odpowiednio- orz. SN z: 3.11.1976- IV CR 481/76- OSNC 5-6/77/102, akceptowane przez E. Wengerka w: "Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem" W. Pr. 1989 t. 2 s. 461 uw. 12; 15.6.1970- I CR 224/70- Biul. SN 11/70/203, akceptowane przez T. Erecińskiego – op. cit. s. 1184 uw. 21; postanowienie SN z 7.11.2000- I CKN 1170/98- OSNC 4/01/64).

Niespójność orzeczeń lekarskich w niniejszej sprawie wynika wprost z ich treści. W orzeczeniu WOMP z [...] lipca 1998 r. wskazano na obustronny, odbiorczy ubytek słuchu w tonach wysokich średniego stopnia, gdy tymczasem już w orzeczeniu IMP z [...] sierpnia 1999 r. mowa tylko o obustronnym odbiorczym ubytku słuchu małego stopnia. Charakterystyczne jest, że WOMP w orzeczeniu z [...] lipca 1998 r. wskazał na konkretne i weryfikowalne, obiektywne wartości (ubytek 22 dB na ucho prawe i 40 na ucho lewe), gdy IMP w orzeczeniu z 23 sierpnia 1999 r., z naruszeniem § 8 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r. i art. 84 § 1 kpa, nie podał żadnych konkretnych, weryfikowalnych i obiektywnych wartości; nie odniósł się do odmiennej oceny WOMP i nie załączył – wbrew obowiązkowi wynikającemu z § 8 ust. 1 in medio rozporządzenia z 1983 r., żadnych dokumentów źródłowych, wskazujących na wyniki badań (k. 1, 3 akt administracyjnych). Nad oboma orzeczeniami lekarskimi zaciążyło błędne rozumienie zagadnień prawnych, co skutecznie zakwestionował wyrok II SA/Po 26/00 (art. 153 ppsa; k. 57-54 akt administracyjnych).

Orzeczenie lekarskie z [...] lutego 2008 r. IMPiZŚ jest – w przeciwieństwie do orzeczeń lekarskich z [...] lipca 1998 r. WOMP i z [...] sierpnia 1999 r. IMP, dużo bogatsze w treści i jako jedyne spośród zebranych w sprawie – załączono doń kartę wypisową z 28 stycznia 2008 r. i wyniki ważniejszych badań wykonanych podczas pobytu w Klinice (k. 438-436 akt administracyjnych), choć oba załączone dokumenty, nie będąc dokumentami źródłowymi, nie spełniają wymogów z § 8 ust. 1 in medio rozporządzenia z 1983 r. Skarżący trafnie podniósł, że IMPiZŚ do orzeczenia z 11 lutego 2008 r., nie załączył istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, żadnych źródłowych wyników badań audiologicznych – z naruszeniem § 8 ust. 1 in medio rozporządzenia z 1983 r.; ograniczył się także do podania wyników średniej arytmetycznej dla częstotliwości 1, 2 i 4 kHz wyłącznie z uwzględnieniem poprawki na wiek, co uniemożliwiło porównanie tych wyników z wynikami badań WOMP z [...] lipca 1998 r. (k. 1, 438 akt administracyjnych; k. 2-3 akt IV SA/Po 577/08). Mimo, że sferze poznawczej orzeczenie z 11 lutego 2008 r. jest dużo bogatsze niż pozostałe orzeczenia, to zaciążył na błędnych wnioskach wyciągniętych z przesłanek zawartych w tym orzeczeniu, błędny pogląd co do zagadnień prawnych, przesądzonych wyrokami II SA/Po 26/00, 3/II SA/Po 1174/02 i IV SA/Po 323/06 (art. 153 ppsa; k. 57-54, 153-147, 250-241 akt administracyjnych). Mimo, że lekarze podpisani pod orzeczeniem lekarskim z [...] lutego 2008 r. nie precyzują, o jakich "uprzednio obowiązujących przepisach prawnych przed 30 lipca 2002 r.", to nie mogą być to inne przepisy, niż znane Sądowi, których prawidłowe rozumienie Sąd przedstawił w powołanych wyrokach II SA/Po 26/00, 3/II SA/Po 1174/02 i IV SA/Po 323/06. IMPiZŚ w orzeczeniu lekarskim z [...] lutego 2008 r. nie wskazał przyczyn, dla których cezurą uczynił dzień [...] lipca 2002 r. W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, w okresie od [...] lipca 1998 r., do dnia [...] lipca 2002 r., nie zmieniły się istotne dla rozstrzygnięcia sprawy przepisy Kodeksu pracy, akty prawa międzynarodowego z zakresu chorób zawodowych, ani przepisy rozporządzenia z 1983 r. (bowiem rozporządzenie z [...] lipca 2002 r. weszło w życie dnia [...] września 2002 r. i nie znajdowało zastosowania w sprawie - § 10 i 12 rozporządzenie z 2002 r.).

Orzeczeniami lekarskimi w rozumieniu § 8 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r., do których stosuje się art. 84 § 1 kpa, nie są pisma osób kierujących jednostkami wchodzącymi w skład WOMP (WCMP), IMP bądź IMPiZŚ, jak błędnie postrzega to zaskarżona decyzja (k. 476, 475v akt administracyjnych). Wojewódzki Inspektor w decyzji z 29 września 2010 r. trafnie wskazał, że "opinie uzupełniające" IMPiZŚ z [...] października 2009 r. i z 28 kwietnia 2010 r. "nie spełniają cech opinii biegłego (art. 84 kpa) albowiem nie wyjaśniają istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagających wiedzy specjalistycznej" (k. 603, 570, 528-527 akt administracyjnych). Bez dostatecznego uzasadnienia, w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zmienił swą ocenę tych dokumentów.

Takie stanowisko Wojewódzkiego Inspektora, wyrażone w uzasadnieniu decyzji z [...] kwietnia 2012 r. narusza wynikającą z art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach odwoławczych na tle tego samego stanu faktycznego w tej samej sprawie bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany powoduje, że może nastąpić uzasadnione podważenie zaufania obywateli do organów państwa oraz wpływa ujemnie na świadomość i kulturę prawną obywateli (wyrok NSA z: 20.6.1985 r., SA/Gd 478/85; 23.6.1994 r., SA/Wr 98/94, akceptowane przez B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2011 r., s. 65-66, nb 3). W rozpoznawanej sprawie Sąd miał na uwadze, że decyzja z 29 września 2010 r., jak i decyzja z [...] kwietnia 2012 r. wydane zostały w tym samym pod względem materialnoprawnym stanie prawnym i faktycznym.

Wojewódzki Inspektor pominął stanowisko prawne co do zebranych do dnia [...] października 2008 r. orzeczeń lekarskich i pism uzupełniających, wyrażone w prawomocnych wyrokach II SA/Po 26/00, 3/II SA/Po 1174/02, IV SA/Po 323/06 i IV SA/Po 577/08, czym naruszył art. 153 ppsa.

W piśmie z [...] sierpnia 2011 r. Lekarz Naczelny Szpitala IMPiZŚ błędnie przywołał definicję choroby zawodowej, zawarty w art. 2351 kp. Przepis ten, dodany przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie Kodeksu pracy oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. nr 99, poz. 825), wszedł w życie dnia 3 lipca 2009 r. Zgodnie z regułą kolizyjną drugiego stopnia lex posteriori generali non derogat legi priori speciali (przepis ogólny późniejszy nie uchyla przepisu szczególnego wcześniejszego), art. 2351 kp nie znajduje zastosowania w sprawie (§ 10 rozporządzenia z 2002 r. i § 11 ust. 2 rozporządzenia z 2009 r.).

Powiatowy Inspektor błędnie wydawał zawiadomienia o wszczynaniu postępowania w sprawie po każdym wyroku kasacyjnym, bowiem postępowanie w sprawie zostało wszczęte tylko raz – na samym początku postępowania (k. 1 akt administracyjnych). Omyłkowo Powiatowy Inspektor w zawiadomieniu z [...] września 1999 r. zawiadomił, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu dnia [...] września 1999 r. Postępowanie wszczęto najpóźniej dnia [...] lipca 1998 r., bowiem tylko w toku postępowania mogły być wydawane orzeczenia lekarskie I i II instancji (§ 8 ust. 1 i § 9 rozporządzenia z 1983 r.) i tylko w toku toczącego się postępowania Powiatowy Inspektor mógł zwracać się do IMP o wydanie orzeczenia lekarskiego w trybie § 9 rozporządzenia z 1983 r.; tylko w toku toczącego się postępowania Powiatowy Inspektor mógł zwracać się do Zainteresowanego o to, czy podtrzymuje "roszczenia o ustalenie choroby zawodowej" (1-4, 6-8 akt administracyjnych). Mimo, że kolejnymi wyrokami NSA, a następnie WSA, uchylał decyzje organów obu instancji, to toczące się przez cały czas od 10 lipca 1998 r. postępowanie administracyjne jest ciągle tą samą sprawą, wszczętą pod rządem rozporządzenia z 1983 r. i tyko dotychczasowe przepisy mogą być podstawą orzekania w niniejszej sprawie.

Organy obu instancji błędnie zrozumiały ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w wyroku IV SA/Po 577/08. Skoro bowiem normodawca wprowadził domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie, a organy nie wykazały w sposób kategoryczny i nie budzący wątpliwości, że do uszkodzenia słuchu doszło z innych przyczyn niż zawodowe, to obowiązkiem organów było ustalenie, że tak zdiagnozowana choroba wywołana została działaniem hałasu i stanowi chorobę zawodową z punktu 15 załącznika do rozporządzenia z 1983 r. (k. 40, 43-49 akt IV SA/Po 577/08).

W toku długotrwałego postępowania nie ustalono, by którykolwiek z czynników rozważanych jako pozazawodowe, pozostawał w związku przyczynowym z prawidłowo ustalonym obustronnym uszkodzeniem słuchu typu odbiorczego, w tonach wysokich, o charakterze ślimakowym, ani tym bardziej nie wykazano w sposób kategoryczny i nie budzący wątpliwości, że do uszkodzenia słuchu doszło z innych przyczyn, niż zawodowe. Przeciwnie – wszystkie rozważane przez organy czynniki mogły jedynie hipotetycznie przyczynić się do pogłębienia objawów choroby (np. wiek Skarżącego). Organy obu instancji nie muszą oczekiwać, że w orzeczeniu lekarskim znajdzie się wprost sformułowanie, że Skarżący doznał uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, o którym mowa w punkcie 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 1983 r.

Skoro A. W. pracował w warunkach ponadnormatywnego hałasu nie krócej niż 18 lat i 7 miesięcy, i zdiagnozowano u Niego obustronny, odbiorczy ubytek słuchu w tonach wysokich średniego stopnia (22 dB na ucho prawe i 40 dB) o lokalizacji ślimakowej, to z uwagi na prawne domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie, obowiązkiem organów obu instancji było ustalenie, że A. W. doznał uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, o którym mowa w punkcie 15 załącznika do rozporządzenia z 1983 r.

Wobec naruszenia art. 153 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ppsa, i art. 135 ppsa, należało orzec jak w sentencji.