Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SAB/Sz 187/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 3 par 2 pkt 8, pkt 1-4, art. 134 par 1, art. 149 par 1,  art.53 par 2b, art. 200, art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 1 pkt 13 , art. 112 a , art. 13
journal: Dz.U. 2022 poz 91
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 37 par 1 pkt 1, art. 12 par 1 , par 2, art. 35 par 5 , art. 36 par 1, art. 64,
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi S. N. na bezczynność Wojewody Z. w przedmiocie rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda Z. dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu, II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Z. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. zobowiązuje Wojewodę Z. do rozpatrzenia wniosku skarżącego S. N. z dnia [...] r. w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, IV. zasądza od Wojewody Z. na rzecz skarżącego S. N. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z 4 listopada 2021 r. S.N. (dalej powoływany jako: skarżący), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na bezczynność Wojewody Zachodniopomorskiego (dalej: Wojewoda) w sprawie rozpoznania wniosku 15 lutego 2021 r. w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy domagając się:

1. Zobowiązania Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi;

2. Zasądzenia kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa;

W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący w dniu 15 lutego 2021 r. złożył wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, a następnie w dniu 14 października 2021 r. zawiadomił organ o ustanowieniu pełnomocnika oraz wniósł ponaglenie za pośrednictwem Wojewody do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Pomimo upływu ustawowego terminu od dnia złożenia wniosku, organ nie wydał decyzji w przedmiotowej sprawie oraz nie podjął żadnych czynności zmierzających do rozpoznania złożonego wniosku. Następnie skarżący przytoczył treść art. 12, art. 35, art. 36 k.p.a. i art. 149 P.p.s.a. oraz przywołał orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące bezczynności organów administracji.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie jako przedwczesnej, zasądzenie kosztów postępowania na rzecz organu, w tym pełnomocnika organu. Nadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt sprawy S.N., a w szczególności wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, pełnomocnictwa dla radcy prawnego D.K. z dnia 12 października 2021 r., ponaglenia z dnia 13 października 2021 r., wydruku z systemu informatycznego "Pobyt" Urzędu do Spraw Cudzoziemców w Warszawie z dnia 30 listopada 2021 r. , oraz informacji o ilości wniosków składanych przez cudzoziemców za okres od 2014 roku do 18 października 2021 r.

W uzasadnieniu pisma Wojewoda przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że wniosek skarżącego wpłynął do organu w dniu 15 marca 2021 r. i zawierał szereg braków formalnych. Nie dołączono bowiem do wniosku dokumentów potwierdzających:

1) posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

2) posiadanie źródła stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu;

3) posiadanie miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej,

4) że, podmiot powierzający wykonywanie pracy nie ma możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy;

4) że wynagrodzenie, które jest wskazane przez podmiot powierzający wykonywanie prac w załączniku do wniosku o udzielenie zezwolenia, o którym mowa w art. 106 ust. 1a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, nie jest niższe niż wynagrodzenie pracowników wykonujących w tym samym wymiarze czasu pracy pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku;

5) że, wysokość miesięcznego wynagrodzenia, o którym mowa w pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, nie jest niższa niż wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Jak podkreślił organ, braków tych skarżący nie uzupełnił do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę. Nie uczynił tego również profesjonalny pełnomocnik skarżącego zarówno w dniu 27 lipca 2021 r., gdy sporządził rozpatrywaną skargę (nie wskazał w niej, że do wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy jego klient - skarżący nie załączył kompletu wymaganych ustawą dokumentów) jak i w dniu wniesienia wniosku o ponaglenie i skargi na bezczynność organu.

Wojewoda nadmienił, że w dniu 18 października 2021 r. wpłynęło do organu zawiadomienie, radcy prawnego D.K. z dnia 13 października 2021 r., o ustanowieniu go pełnomocnikiem skarżącego wraz z pełnomocnictwem z dnia 12 października 2021 r. Do tego pisma pełnomocnik nie załączył dokumentów uzupełniających braki formalne wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy z dnia 15 lutego 2021 r. lecz tylko ponaglenie z dnia 13 października 2021 r. skierowane do Urzędu do Spraw Cudzoziemców w Warszawie na bezczynność Wojewody w sprawie o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. W uzasadnieniu ponaglenia skarżący zarzucił organowi, że do dnia jego wniesienia organ ten nie załatwił sprawy w wyznaczonych do tego przepisami kodeksu postępowania administracyjnego terminach, czym naruszył art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. Natomiast w odpowiedzi na ponaglenie, pismem z dnia 25 października 2021 r., organ wskazywał Urzędowi do Spraw Cudzoziemców, że w dniu 21 października 2021 r. wniosek skarżącego został wpisany do rejestru wniosków o udzielenie pozwolenia na pobyt czasowy (zgodnie z art. 429 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach) oraz wyjaśnił, że wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę ma charakter skomplikowany i wymaga podjęcia szeregu dodatkowych ustaleń a ponadto wniosek skarżącego jest obarczony brakami formalnymi z uwagi na nie dołączenie do niego dokumentów wymaganych ustawą o cudzoziemcach.

Nadmieniono także, że w dniu 15 listopada 2021 r. wpłynęła do organu skarga na bezczynność Wojewody sporządzona przez pełnomocnika skarżącego będącego pełnomocnikiem zawodowym. Również wraz z wpływem skargi pełnomocnik nie uzupełnił braków formalnych wniosku jego klienta o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Nie uczynił tego również sam skarżący.

Wojewoda nadmienił także iż w dniu 17 listopada 2021 r., wypełniając postanowienia artykuł 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa w dniu 9 grudnia 2021 r. niezbędnego do rozpatrzenia jego wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy.

Odnosząc się do tak ustalonego stanu faktycznego organ stanął na stanowisku, iż nie doszło do bezczynności w postępowaniu o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy z wniosku skarżącego, a skarga na bezczynność organu jest przedwczesna. Zdaniem organu skargę można wnieść dopiero wtedy kiedy organ nie wykona, w zakreślonym w postanowieniu Urzędu do Spraw Cudzoziemców w Warszawie terminie, czynności wymienionych w tym postanowieniu. Takiego jednak postanowienia o wystąpieniu bezczynności organu Urząd do Spraw Cudzoziemców w Warszawie nie wydał. Wyjaśniono także, że zgodnie z przepisami ustawy o cudzoziemcach, a w szczególności z art. 114 ust. 1, do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemiec jest zobowiązany załączyć ściśle w nim wymienione dokumenty oraz złożyć ten wniosek osobiście (obowiązek odebrania linii papilarnych). Jeżeli wnioskodawca tego nie uczyni, wniosek obarczony jest brakami formalnymi i do czasu ich usunięcia organ nie może nadać sprawie biegu.

W toku postępowania sądowego, w piśmie z 19 stycznia 2022 r., organ uzupełnił swoje stanowisko przedkładając skan postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców 6 grudnia 2021 r. Powyższy organ administracji po rozpatrzeniu ponaglenia uznał je za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – dalej powoływanej jako: P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrują niniejszą sprawę wskazać należy, że z dniem 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91; dalej: nowelizacja). Na mocy art. 1 pkt 13 nowelizacji dodano art. 112a ustawy o cudzoziemcach. W ust. 1 ww. artykułu przewidziano, że decyzja w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Przy czym w myśl art. 112a ust. 2 nowelizacji termin ten biegnie dopiero od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń wymienionych w tym przepisie. W przepisie art. 13 nowelizacji przewidziano przepisy intertemporalne. I tak w myśl art. 13 ust. 1 nowelizacji wskazano, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 [ustawa o cudzoziemcach] w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Stosownie zaś do art. 13 ust. 3 nowelizacji jeżeli terminy załatwienia spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

W tej sytuacji podstawowym problemem jest ocena wpływu rzeczonej nowelizacji na sytuację prawną strony skarżącej w niniejszej sprawie, uwzględniając fakt, że skarga na bezczynność organu została wniesiona 4 listopada 2021 r. czyli przed wejściem w życie nowelizacji z dnia 17 grudnia 2021 r.

Z przepisu art. 13 nowelizacji wynika, że w celu zmiany m.in. terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy ustawodawca posłużył się zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy.

Wobec faktu, że przepisy nowelizacji nie zawierają żadnych przepisów przejściowych dotyczących zmiany przepisów P.p.s.a.. W postępowaniu przed sądem wszczętym na podstawie skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w przewidzianym przez prawo terminie. Zakres działania sądu administracyjnego ogranicza się zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym. Skarga została złożona przez stronę przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Zarzuty skargi odnoszą się do stanu prawnego obowiązującego na moment wniesienia skargi a zatem Sąd nie może dokonywać kontroli legalności bezczynności lub przewlekłości w oparciu o przepisy, których strona nie mogła znać na moment jej wniesienia.

W konsekwencji niemożliwym jest zastosowanie w sprawie przepisów ustawy nowej.

Pojęcie "bezczynności" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – powoływanej dalej jako: k.p.a.) . Bezczynność ma miejsce, gdy "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1". Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, winny być załatwione niezwłocznie.

Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie powyższej zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga zaakcentowania, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

W myśl art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Dodać należy, że w dacie rozpatrywania badanej sprawy przez organ administracji nie obowiązywały inne, aniżeli wskazane wynikające z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast w dniu 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 91). Przepisy ustawy zmieniającej ściśle określają terminy, w których wniosek osoby ubiegającej się m.in. o zezwolenie na pobyt czasowy ma zostać rozpatrzony (art. 112a) oraz obowiązki organu zmierzające do przyspieszenia postępowania w sytuacji, gdy złożony wniosek zawiera np. braki formalne (art. 106 ust. 2a i nast.). Jednocześnie zgodnie z art. 13 ustawy wprowadzającej powyższe zmiany (tj. ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2022 r. poz. 91) w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej, wszczętych i niezakończonych do dnia 29 stycznia 2022 r. ma zastosowanie między innymi przepis art. 112a ustawy o cudzoziemcach w nowym brzemieniu. Określa on także zasady biegu terminu.

Przystępując do rozpoznania sprawy ze skargi S.N., nie można tracić z pola widzenia, iż ocenie Sądu podlega działanie organu administracji przed wejściem w życie powyższej nowelizacji.

Z akt administracyjnych wynika, że wniosek skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 16 marca 2021 r. i wpłynął do organu w dniu 17 marca 2021 r. Metryka sprawy załączona do akt wskazuje, że w tym samym dniu wniosek został zarejestrowany w wewnętrznym systemie Elektronicznego Zarzadzania Dokumentacją Wojewody, zaś kolejną czynność, czyli rejestrację wniosku w systemie informatycznym Chronos, wykonano w dniu 19 kwietnia 2021 r.

Kolejne czynności tj. rejestrację w rejestrze wniosków o oddzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, organ wykonał dopiero w dniu 21 października 2021 r., po wniesieniu ponaglenia przez ustanowionego przez skarżącego pełnomocnika.

Następną czynnością wykonaną przez organ było wystosowanie pisma, opatrzonego datą 17 listopada 2021 r., wzywającego skarżącego do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu w dniu 9 grudnia 2021 r. ze względu na złożenie wniosku o pobyt czasowy drogą pocztową. Przy czym warto zauważyć, iż w piśmie tym organ, nie wzywał skarżącego do uzupełnienia pozostałych braków formalnych wskazując, które z nich są niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. Powyższe dodatkowo przyczyniło się do dalszego wydłużenia terminu jej załatwienia. Z akt sprawy nie wynika zresztą aby opisane wyżej działania miały miejsce w czasie trwania postępowania sądowego wywołanego badaną skargą i to mimo wyraźnie artykułowanej wiedzy organu o występujących we wniosku brakach, opisanych obszernie w odpowiedzi na skargę.

Wreszcie, do dnia rozpoznania sprawy, do Sądu nie wpłynęła informacja ani od organu, ani od pełnomocnika skarżącego, że wniosek skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy został rozpatrzony poprzez wydanie decyzji lub też postępowanie zostało zakończone w inny przewidziany prawem sposób.

Zestawienie przywołanych powyżej dat wskazuje, że organ po wpływie niekompletnego wniosku przed długi czas (8 miesięcy) nie podejmował żadnych działań zmierzających do jego rozpatrzenia. W szczególności nie wykonywał w tym okresie obowiązku wynikającego z art. 64 k.p.a. tj. nie wezwał skarżącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Istotnym w sprawie jest również to, że usunięcie jednego z opisanych w odpowiedzi na skargę braków wniosku tj. pobranie odcisków palców wnioskodawcy, wymagało jego osobistego stawiennictwa w organie. Przy czym z uwagi na przyjęty aktualnie przez Wojewodę sposób przyjmowania wniosków, uzupełnienie takiego braku było zależne wyłącznie od przyjętej w Urzędzie organizacji pracy i nie mogło zostać dokonane samodzielnie przez skarżącego lub jego pełnomocnika.

Należy mieć na względzie, że skoro ustawodawca nie określił dla organu innych niż kodeksowe terminów w których ma on obowiązek wezwać stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku w zainicjowanym nim postępowaniu, należy przyjąć, iż działanie takie powinno następować niezwłocznie. Jako całkowicie nieakceptowalne jawi się wystosowanie pierwszego wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku, po kilkukrotnie przekroczonym terminie, w którym sprawa powinna być załatwiona. Nie można też nie dostrzegać, iż organ nie informował skarżącego o przedłużeniu terminu załatwiania sprawy.

W okolicznościach sprawy jest zatem rzeczą oczywistą, że wystąpiła bezczynność w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych organ przez okres niemal 11 miesięcy, który upłynął od dnia złożenia wniosku do dnia orzekania, tylko raz uzewnętrznił swoją aktywność procesową. Po zarejestrowaniu sprawy w EZD w dniu 19 marca 2021 r., organ potrzebował ponad 8 miesięcy, wymuszonych zresztą złożeniem rozpatrywanej skargi, do skierowania do skarżącego wezwania do osobistego stawiennictwa, pomijając całkowicie wezwanie do uzupełnienia brakujących dokumentów. Wreszcie z nieznanych sądowi powodów organ zamiast umożliwić skarżącemu uzupełnienie wszystkich braków formalnych wniosku i przystąpić do rozpoznania sprawy oczekiwał na wytyczne Urzędu do Spraw Cudzoziemców, do którego skarżący skierował ponaglenie. W przekonaniu Sądu, wszystkie okoliczności sprawy jasno wskazywały, że organ jest bezczynny a oczekiwanie na stanowisko organu wyższego stopnia tylko tę bezczynność pogłębiła.

W świetle zaistniałych okoliczności sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu złożonego przez Stronę wniosku, o czym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku.

Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisany wyżej brak czynności organu zarówno do wpływu ponaglenia a nawet po jego przekazaniu do organu wyższego stopnia, Sąd uznał na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Sąd podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 25 czerwca 2019 r., (sygn. akt II SAB/Ol 21/19 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 16 czerwca 2021 r. sygn. akt. I SAB/Wr 495/21), że dokonując oceny, czy naruszenie prawa jest rażące, należy wziąć pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie, braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.

Sąd ma na uwadze to, że na sprawność działania Wojewody niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna sytuacja związana z napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże sytuacja ta od dłuższego już czasu i nie może być akceptowania w państwie prawa. Braki kadrowe i problemy wewnętrzne organu mogą być wprawdzie od niego niezależne, jednak nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, w postępowaniu prowadzonym w sposób wnikliwy i szybki. Rażące naruszenie prawa przejawia się w milczeniu organu po otrzymaniu wniosku strony, okresie owego milczenia a nawet braku zainteresowania sprawą po wniesieniu ponaglenia a także skargi na bezczynność.

W ocenie Sądu sytuacja, w której strona czeka na rozstrzygnięcie organu, który nie wykazuje zainteresowania sprawą i ignoruje zupełnie istnienie prawem przewidzianych terminów, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na ocenę tę ma również wpływ nieskomplikowany charakter czynności których nie wykonywał organ. Wśród nich były działania o charakterze czysto technicznym jak odebranie odcisków palców po osobistym stawiennictwie w terminie wyznaczonym przez organ. Wbrew twierdzeniom organu zawartym w odpowiedzi na skargę, również wystosowania wezwania w zakresie uzupełnienia innych braków formalnych wniosku nie sposób uznać za działanie o charakterze skomplikowanym.

Natomiast argumentacja organu wywodzącego jakoby skarga była przedwczesna nie jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po złożeniu ponaglenia do właściwego organu. W judykaturze podkreśla się, że strona nie musi nawet oczekiwać na rozpatrzenie ponaglenia przez właściwy organ. O dopuszczalności skargi w świetle art. 53 § 2b P.p.s.a. rozstrzyga samo "wniesienie" ponaglenia. Pogłębione rozważania w tym przedmiocie, które skład orzekający w tej sprawie podziela, zostały zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 21 stycznia 2020 r. (sygn. akt. II OSK 2497/19).

Oceny powyższej nie zmiana też okoliczność wydania przez organ wyższego stopnia postanowienia w postępowaniu zainicjowanym ponagleniem, w którym stwierdzono, iż jest ono nieuzasadnione. Sąd nie jest przy tym związany oceną dokonaną przez organ administracji wyższego stopnia w stosunku do Wojewody i jest zobligowany do oceny bezczynności organu w ramach własnych kompetencji.

Jak wynika z treści art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Z uwagi na fakt, że do dnia orzekania w niniejszej sprawie organ nie oświadczył czy zakończył postępowanie, a zwłaszcza czy wydał merytoryczną decyzję, Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art.205 § 2 P.p.s.a., przy czym nie znalazł podstaw do zasądzenia na rzecz skarżącego, działającego przez pełnomocnika, kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości. Ani z okoliczności sprawy ani z treści skargi nie wynika iżby nakład pracy pełnomocnika w niniejszej sprawie był ponadstandardowy. Wręcz przeciwnie Sądowi jest wiadome z urzędu, iż pełnomocnik w zbliżonym czasie składał inne skargi o tożsamej treści co nakazuje przyjąć, iż nakład jego pracy był co najwyżej zwykły.

Sąd wyjaśnia również, że zawarte w odpowiedzi na skargę żądanie zasądzenia od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania nie znajduje - zważywszy na treść art. 200 P.p.s.a., umocowania w procedurze sądowoadministracyjnej.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art.149 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl