Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 368/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-11-29 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 oraz  art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 grudnia 2009r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności postanawia: oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Skarżący Z. K. domagał się zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując iż nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Wskazał, iż jest zatrudniony w P. sp. z o.o., która z uwagi na kryzys w branży budowlanej zmuszona była zredukować zatrudnienie, otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1317 zł brutto miesięcznie. Na utrzymaniu ma studiującą córkę. Zamieszkuje wspólnie z żoną, z którą jednak pozostaje w rozdzielności majątkowej i odrębnie prowadzi gospodarstwo domowe. W oświadczeniu skarżący wskazał też, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych.

W toku dalszego postępowania Z. K. podał wysokość swoich miesięcznych wydatków, wskazując iż 500 zł przeznacza na wyżywienie, 100 zł na ubranie i środki higieny, 80 zł na media, zaś na utrzymanie córki łoży 300 zł miesięcznie. Oświadczył, że nie posiada kont i lokat bankowych, mieszka w domu należącym do matki. W spółce P. sp. z o.o. posiada 140 udziałów o łącznej nominalnej wartości 140 000 zł.

Postanowieniem z 26 kwietnia 2010 roku referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych.

We wniesionym w terminie sprzeciwie Z. K. podniósł, że jego wynagrodzenie jest zajmowane przez Urząd Skarbowy. Z tytułu posiadania udziałów

w spółce P. nie czerpie żadnych korzyści majątkowych – są one również zajęte

w toku egzekucji, nie może ich zbyć i nie przedstawiają żadnej wartości. Następnie, na żądanie Sądu skarżący przedstawił również postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w N. z 23 września 2010 roku, na mocy którego prawo własności udziałów w spółce P. sp. z o.o. zostało zwolnione spod zajęcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te - a wśród nich wpis - są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie - na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863).

Z przytoczonego wyżej brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na osobie zainteresowanej całkowitym bądź częściowym przyznaniem prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, iż poniesienie kosztów postępowania naraziłoby na uszczerbek utrzymanie jego oraz rodziny. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). W ocenie Sądu skarżący Z. K. nie wykazał zaistnienia tej przesłanki. W szczególności należy zwrócić uwagę na okoliczność, iż skarżącemu przysługuje prawo własności udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, których nominalna wartość wynosi 140 000 zł. Jak wynika z dokumentów, przedłożonych przez skarżącego już po wniesieniu sprzeciwu od orzeczenia referendarza, udziały te są obecnie zwolnione od egzekucji komorniczej. Oczywiście doświadczenie życiowe prowadzi do wniosku, iż w chwili obecnej rynkowa wartość tychże udziałów może znacznie odbiegać od nominalnej, możliwe jest także, iż sprzedanie ich mogłoby się odbyć znacznie poniżej tejże wartości. Niemniej nie można na podstawie samych tylko twierdzeń skarżącego o złej sytuacji spółki przyjąć, aby udziały te nie miały żadnej wartości, a próba ich sprzedaży nie pozwalałaby uzyskać środków na uiszczenie wpisu czy innych kosztów sądowych. W ocenie Sądu z zasady posiadanie udziałów o takiej wartości w nadal działającej na rynku spółce prawa handlowego wyklucza uznanie danej osoby za na tyle ubogą, aby uzasadnione było zwolnienie jej od kosztów sądowych. Oczywiście możliwe jest wykazywanie faktycznej wartości udziałów bądź niemożności ich zbycia, jednakże w tym zakresie Sąd nie może zastąpić osoby, zainteresowanej przyznaniem prawa pomocy. Skarżący Z. K. nie próbował w żaden sposób wykazać, iż będące jego własnością udziały w spółce z o.o. są bezwartościowe. Powoływał się jedynie na ich zajęcie przez komornika, jednak w trakcie postępowania w niniejszej sprawie udziały zostały od niego zwolnione. W zaistniałej sytuacji nie było zatem podstaw do uwzględnienia wniosku o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.