Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1122/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Pinkowski (spr.), Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Marcin Bącal, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2005 r. sprawy ze skargi Y. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2005 r. o Nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W.na rzecz skarżącej kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2005 roku Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] stycznia 2005 roku o nr [...], na mocy którego uznał za nieuzasadnione zarzuty firmy Y. sp. z o.o. w W., dalej zwanej Skarżącą, podniesione w postępowanie egzekucyjnym.

Dyrektor Izby Celnej w W. wskazał, że wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia [...] września 2004 roku w celu wyegzekwowania należności Skarbu Państwa wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. [...] z dnia [...] czerwca 2004 roku. Skarżąca złożyła od tej decyzji odwołanie, które wpłynęło do Dyrektora Izby Skarbowej jako organu odwoławczego w dniu [...] lipca 2004 roku, co zdaniem Dyrektora Izby Celnej oznacza, iż miał on prawo wszcząć postępowanie egzekucyjne aż do dnia 1 października 2004 roku. Ostatecznie należność wynikająca z przywołanej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. została wyegzekwowana w dniu [...] października 2004 roku, tj. w momencie wstrzymania wykonania tej decyzji i z tego właśnie powodu kwota 1.251,00 zł zostanie zaksięgowana na poczet należności Skarżącej Spółki wynikających z całkiem innej decyzji organu celnego.

Firma Y. sp. z o.o. w W. zaskarżyła to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 roku. Nr 110, poz. 968 ze zm.; powoływanej dalej jako upea) w związku z art. 10 § 1, art. 322 i art. 40 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa) przez pozbawienie strony możliwości działania w postępowaniu egzekucyjnym przez kierowanie pism bezpośrednio do strony zamiast ustanowionego w sprawie pełnomocnika, a nadto art. 33 pkt 2 upea poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego mimo jego wstrzymania z mocy prawa na podstawie art. 225 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005r. Nr 8, poz. 60, dalej Op). Skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowego postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2005 roku oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] stycznia 2005 roku o nr[...], jak również zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę Skarżąca podniosła, że odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. [...] z dnia [...] czerwca 2004 roku w dniu [...] lipca 2004 roku. Organ I instancji powiadomił Skarżącą, iż odwołanie zostało przekazanego Dyrektorowi Izby Celnej w W. w dniu [...] lipca 2004 roku i to właśnie ta data, nie zaś powoływana przez organ odwoławczy data [...] lipca 2004 roku, powinna stanowić podstawę do obliczania terminu określonego w art. 225 Op. Oznacza to zdaniem skarżącej Spółki, że organ odwoławczy mógł prowadzić postępowanie egzekucyjne do dnia [...] września 2004 roku, z ta bowiem datą wykonanie decyzji ulegało wstrzymaniu z mocy prawa.

Nadto Skarżąca wskazała, że w zakresie prowadzonych postępowań egzekucyjnych w odniesieniu do wszelkich czynności związanych z egzekucją administracyjną ustanowiła pełnomocników, którym - zgodnie z art. 145 § 2 Op oraz art. 40 § 2 Kpa - organy celne powinny były doręczać wszelkie pisma. Tym samym, ponieważ zarówno upomnienie, jak i tytuł wykonawczy doręczono bezpośrednio Skarżącej, z pominięciem jej pełnomocników, Dyrektor Izby Celnej w W. naruszył art. 10 § 1 Kpa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W.e wniósł o jej oddalenie, powtarzając co do zasady argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Nadto podniósł, że zgodnie z treścią § 12 a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 roku w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137, poz. 1541, ze zm.) w zakresie nieuregulowanym rozporządzeniem bądź ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z uwagi na fakt - podkreślił organ celny II instancji - że ustawa postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje kwestii udzielania pełnomocnictwa, w sprawie ma zastosowanie art. 32 Kpa, zgodnie z którym strona postępowania może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego udziału. Z treści art. 15 ust. 1 upea wynika jednoznacznie, wskazał organ celny, że upomnienie jest wezwaniem zobowiązanego do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Z kolei zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 upea wszczęcie egzekucji następuje dopiero w momencie doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Art. 32 upea natomiast stanowi, że organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został on doręczony wcześniej. Oznacza to, że zarówno upomnienie jako czynność poprzedzająca wszczęcie postępowania egzekucyjnego, jak i tytuł wykonawczy, którego doręczenie wszczyna to postępowanie, muszą być doręczone bezpośrednio zobowiązanemu, a zatem zarzut naruszenia art. 10 Kpa jest - zdaniem Dyrektora Izby Celnej w W. - nieuzasadniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej ppsa), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w tym zakresie należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uznanie.

Jak stanowi art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli tylko przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. W tym świetle powołanie się przez organ celny na przepis art. § 12 a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 roku w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może mieć tylko pomocnicze znaczenie, gdyż co do zasady o stosowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w przypadkach nieuregulowanych rozstrzyga sama ustawa.

Należy z Dyrektorem Izby Celnej w W., że skoro ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje kwestii udzielania pełnomocnictwa, to w sprawie ma zastosowanie art. 32 Kpa, zgodnie z którym strona postępowania może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego udziału. Stosownie do przepisu art. 40 § 2 Kpa ustanowienie zaś pełnomocnika przez stronę odnosi ten skutek, że gdy tylko strona jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.

Biorąc pod uwagę brzmienie powołanych przepisów, jak również przepisu art. 28 Kpa, który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, trudno jest się zgodzić z twierdzeniem Skarżącej, że doręczenie jej bezpośrednio, z pominięciem pełnomocników, zarówno upomnienia, jak i tytułu wykonawczego, naruszało art. 10 § 1 Kpa. Zdaniem Sądu rację ma Dyrektor Izby Celnej w W., gdy twierdzi, że doręczenie upomnienia jest czynnością poprzedzającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego, zaś doręczenie odpisu tytułu wykonawczego wszczyna to postępowanie. Dopiero zatem od momentu skutecznego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny ma do czynienia ze stroną, której uprawnienia są regulowane tak w art. 10 § 1, jak i art. 32 oraz art. 40 Kpa. W tym kontekście uzasadnione jest twierdzenie organu celnego, że zgodnie z art. 32 Kpa zarówno upomnienie, jak i tytuł wykonawczy muszą być doręczone bezpośrednio zobowiązanemu.

Uzasadniony jest natomiast zdaniem Sądu zarzut prowadzenia postępowania egzekucyjnego już po upływie terminu określonego w art. 225 Op. Art. 225 Op stanowi bowiem, że jeżeli odwołanie nie zostało rozpatrzone w terminie określonym w art. 139 § 3, a decyzja do tego czasu nie została wykonana, jej wykonanie ulega wstrzymaniu z mocy prawa w granicach określonych w odwołaniu - do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego.

W sprawie nie ulega wątpliwości, że Skarżąca w swoim odwołaniu (k. 12 akt celnych) wniosła o uchylenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. [...] z dnia [...] czerwca 2004 roku w całości oraz o umorzenie postępowania. Nie ulega również wątpliwości, że tytuł wykonawczy wystawiony został dopiero w dniu [...] września 2004 roku (k. 16 akt celnych), natomiast zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, wystawione w dniu [...] września 2004 roku, zostało doręczone bankowi [...] w dniu. [...] września 2004 roku (k. 18 i 19 akt celnych). Ostatecznie, co podkreślił sam organ celny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, należność wynikająca z przywołanej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. została wyegzekwowana w dniu [...] października 2004 roku.

Wstrzymanie wykonania decyzji nie oznacza wyłącznie, co zdaje się sugerować treść odpowiedzi na skargę, że niemożliwe jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Sądu przewidziane w art. 225 Op wstrzymanie wykonania decyzji z mocy prawa jest środkiem ochrony strony postępowania podatkowego (celnego), którego sens i istota sprowadza się do zakazu wykonania decyzji aż do czasu wydania i doręczenia stronie postępowania decyzji przez organ odwoławczy. Prowadzenie egzekucji w momencie, gdy z mocy prawa wykonanie decyzji zostało wstrzymane, stanowiło naruszenie tego zakazu. W tym czasie bowiem nie jest możliwe nie tylko wystawienie tytułu wykonawczego, lecz także podjęcie innych czynności w już wszczętym postępowaniu egzekucyjnym.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 56 § 1 pkt upea postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Sformułowanie "postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu" nie pozostawia wątpliwości, iż zawieszenie postępowania jest obowiązkiem organu egzekucyjnego, który stosownie do postanowień art. 56 § 3 upea, wydaje w tej kwestii postanowienie. Co więcej zgodnie z art. 56 § 4 upea na postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania służy zażalenie.

Dyrektor Izby Celnej w W., zajmując w sprawie stanowisko jako wierzyciel, nie mógł tych okoliczności pominąć, lecz powinien je w swoim stanowisku uwzględnić. Pominięcie tych okoliczności stanowiło naruszenie art. 33 pkt 2 upea, zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Ponieważ naruszenie tego przepisu mogło mieć - w ocenie Sądu - istotny wpływ na wynik sprawy, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 152 i art. 200 ppsa orzec jak w sentencji wyroku.