Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 448/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor sądowy WSA Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza B. odmawiającą przyznania E. K. (dalej: "skarżący") świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad matką K. K..

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] lutego 2021 r. skarżący wystąpił do Burmistrza B. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką K. K.. Do wniosku dołączył orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z [...] lutego 2001 r., z którego wynika, że K. K. posiada znaczny stopień niepełnosprawności i wymaga długotrwałej, stałej opieki osoby drugiej, decyzję ZUS z [...] stycznia 2021 r. o wstrzymaniu wypłaty renty rodzinnej z uwagi na ukończenie 25 lat życia oraz zaświadczenie z [...] lutego 2021 r. wskazujące, że skarżący w roku akademickim [...] jes tstudentem Uniwersytetu W. trzeciego roku na kierunku prawo – studiów niestacjonarnych (wieczorowych) z planowanym terminem ich ukończenia na [...] września 2023 r. Jednocześnie skarżący oświadczył, że plan zajęć studiów dostosowuje zapisując się na wybrane zajęcia z dostępnej puli dla całych studiów prawniczych. Umożliwia to jego koleżankom i kolegom podjęcie pracy zawodowej, a jemu możliwość sprawowania opieki nad matką. Tym samym może tak sobie ustawić plan zajęć, że wszystkie obowiązkowe zajęcia odbędą się jednego dnia, co planuje zrobić, kiedy nauka wróci do trybu stacjonarnego. Zatem jednodniowa wizyta w W. co tydzień spokojnie umożliwi obecność na studiach w niezbędnym zakresie, bez uszczerbku dla opieki nad matką.

Decyzją z [...] marca 2021 r. Burmistrza B. orzekł o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką.

W uzasadnieniu organ podniósł, że strona opiekuje się niepełnosprawną matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, która to niepełnosprawność powstała po ukończeniu 25 roku życia. Zatem - zdaniem organu - w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. dalej: u.ś.r.), mimo, że wnioskodawca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką. Jednocześnie organ dodał, że nie można było przyznać wnioskowanego świadczenia gdyż strona jest studentem studiów niestacjonarnych, wieczorowych, a częstotliwość zajęć oraz ilość godzin wymagających poświęcenia na naukę uniemożliwia sprawowanie opieki nad matką w sposób długotrwały i ciągły. Również nauka w trybie zdalnym nie powoduje większej możliwości sprawowania opieki całodobowej, ponieważ nie zwalnia z obecności na zajęciach.

W odwołaniu skarżący zarzucił oparcie decyzji na błędnych stwierdzeniach niezgodnych ze stanem faktycznym, jak i prawnym oraz brak poprzedzenia decyzji wnikliwą analizą okoliczności faktycznych.

Skarżący wskazał, że organ błędnie ustalił, że częstotliwość zajęć oraz liczba godzin, które jest zobowiązany poświęcić na naukę powoduje, że nie jest w stanie sprawować opieki nad matką w sposób długotrwały i ciągły. Forma studiów, to studia wieczorowe, co powinno się rozumieć per se, że są to studia, które umożliwiają podjęcie zatrudnienia i połączenie go ze studiowaniem. Skarżący gdyby nie konieczność opieki nad niepełnosprawna matką, wyprowadziłby się do W. w celu podjęcia pracy zarobkowej. Nadto wbrew stanowisku organu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wskazuje konieczności zapewnienia opieki całodobowej ani długotrwałej, ani ciągłej. Konieczność stałej opieki, powinna być rozumiana poprzez okoliczności wskazujące na to jakiej rzeczywiści opieki wymaga osoba. Nie każdy bowiem niepełnosprawny wymaga bycia pod całodobową obserwacją. Matka skarżącego jest natomiast osobą chodzącą i może dokonywać najbardziej podstawowych czynności samodzielnie.

Ponadto zarzucił organowi naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez pominięcie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, który orzeczeniem tym uznał ww. przepis za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Decyzją z [...] kwietnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję decyzje organu pierwszej instancji, uznając, że ta mimo częściowo wadliwego uzasadnienia jest prawidłowa.

Mianowicie organ odwoławczy przychylił się do stanowiska strony, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest wadliwe w zakresie, w jakim wskazuje na czas postania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Podniósł bowiem, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., w sprawie K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) orzekł, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W drugiej natomiast kwestii spornej Kolegium wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne, nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Zdaniem Kolegium, jakkolwiek niestacjonarne wieczorowe studia nie wykluczają aktywności zawodowej w nieznacznym zakresie, to mając na uwadze, iż istotą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje rezygnacja bądź niepodejmowanie aktywności zawodowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną - trudno przyjąć, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym, która wyklucza zarazem jej aktywność zarobkową, jeśli osoba ta studiuje w trybie niestacjonarnym, z zajęciami odbywającymi się od poniedziałku do piątku w odległości ok. 300 km od miejsca zamieszkania z osobą wymagająca opieki. Ponadto okres przyznania świadczenia pielęgnacyjnego determinuje termin ważności orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co wskazuje, że opieka ta nie powinna mieć charakteru okazjonalnego, dostosowanego do aktualnej sytuacji zainteresowanego.

Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że nauka w trybie zdalnym nie zwalnia z obowiązku obecności na zajęciach, przygotowania się do zajęć, zaliczeń czy egzaminów. Tym bardziej po powrocie nauki do trybu stacjonarnego. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że ustalony zakres wykonywanych czynności związanych z opieką nad matką, może wskazywać, iż jest to opieka, która również realizują osoby pracujące zawodowo, łączące obowiązki zawodowe z obowiązkiem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, w tym wyjazdami do poradni specjalistycznych. Tym samym zakres koniecznej opieki nad niepełnosprawną nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowanie zatrudnienia. Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem przez stronę pracy, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Nadto organ zwrócił uwagę, że niepełnosprawna poza wnioskodawcą ma jeszcze troje dorosłych dzieci. Obowiązek opieki nad matką obciąża natomiast wszystkie jej dzieci w równym stopniu, niezależnie od tego, że mają one własne rodziny, zobowiązania zawodowe czy mieszkają w innych miejscowościach. Obowiązek alimentacyjny może natomiast polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych albo na dostarczaniu w naturze określonej ilości produktów potrzebnych do życia bądź też na osobistych staraniach. Wnioskodawca ma zatem prawo oczekiwać, że rodzeństwo pomoże mu w zorganizowaniu opieki nad matką, tak aby bez przeszkód mógł kontynuować i ukończyć studia.

W skardze wniesionej do sądu administracyjnego strona zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędne uznanie, że przepis ten wymaga, aby ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne była wyłącznie aktywna zawodowo w pełnym zakresie, tj. rezygnowała z pracy będącej jej jedynym zajęciem. Ponadto organ błędnie przyjął, że niepełnosprawność osoby legitymującej się odpowiednim orzeczeniem ze wskazaniem konieczności stałej i długotrwałej opieki, może nie wymagać rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia, co jest sprzeczne z materiałem dowodowym, a w szczególności z oświadczeniem skarżącego w których wskazał, ze jego opieka dla matki jest niezbędna.

Zdaniem skarżącego, Kolegium bezpodstawnie wskazało, że centrum interesów życiowych skarżącego koncentruje się w W.. Bezspornym bowiem jest, że skarżący do maja 2020 r. mieszkał w akademiku Uniwersytetu W., po czym przeprowadził się do B. i od tamtego czasu zamieszkuje niepełnosprawną matką, opiekując się nią.

Na zakończenie skarżący podniósł, że z uwagi na ukończenie 25 lat utracił prawo do renty rodzinnej po zmarłym ojcu. Od tego czasu wyłącznym źródłem utrzymania skarżącego oraz jego niepełnosprawnej matki jest jej renta w wysokości ok. [...] zł. Organ dokonaną natomiast przez siebie wykładnią naruszył art. 18 i art. 71 Konstytucji RP, poprzez wskazanie, że obowiązek alimantacyjny może być wykonywany przez osoby trzecie sprawujące opiekę komercyjnie. W związku z tym fakt pomocy rodzeństwa, nie różnicuje prawa do pobierania świadczenia socjalnego, i w związku z tym uwagi organu w tym zakresie były zbędne.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, uchylenie decyzji organów obu instancji i zobowiązanie organu do wydania decyzji zgodnie z wnioskiem strony.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wnosząc o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - w skrócie "P.p.s.a."), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy.

Wyjaśnić również należy, iż sąd stosownie do swojej kognicji kontroluje zgodność z prawem miedzy innymi decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Sąd nie jest natomiast władny oceniać takich okoliczności, jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem organu oraz czy orzeczenie to wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych.

Przedmiotem żądania skarżącego, wyrażonego w jego wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Wniosek ten podlegał zatem rozpatrzeniu w oparciu o przepisy przywoływanej w części historycznej niniejszego uzasadnienia u.ś.r., w szczególności jej art. 17.

Powołany przepis w ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem m.in. o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ma mieć na celu opiekę, stanowiącą pieczę nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi w związku z tym mieć charakter trwały lub długotrwały oraz być wykonywana osobiście. Tylko taka opieka uniemożliwia podjęcie lub kontynuowanie aktywności zarobkowej przez opiekuna. Opieka sprawowana nad osobą niepełnosprawną nie może być fikcyjna i stanowić rozwiązania problemu np. ze znalezieniem zatrudnienia zgodnego z oczekiwaniami osoby zarejestrowanej jako poszukującej pracy. Osoba sprawująca długotrwałą opiekę lub niosąca długotrwałą pomoc musi być zmuszona do porzucenia zamiaru podjęcia pracy zarobkowej, mimo istniejących na rynku miejsc pracy i zdolności do pracy lub zmuszona do rezygnacji z kontynuowania danej pracy zarobkowej. Trudno natomiast przyjąć, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym, która wyklucza zarazem jej aktywność zarobkową, jeśli osoba taka studiuje i to bez względu na to, czy są to studia wieczorowe. System kształcenia w tym trybie polega bowiem na tym, że zajęcia odbywają się od poniedziałku do piątku w godzinach popołudniowych i wieczornych w budynkach uczelni. Bez znaczenia przy tym jest, iż student w dużej mierze może sam kształtować tygodniowy, a nawet semestralny program nauki poprzez wybór określonych zajęć (ćwiczenia, bloki specjalizacyjne i seminaria), jak również to, że ilość zajęć i godzin wymagających osobistego stawiennictwa na uczelni jest niewielka.

Należy bowiem pamiętać, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy ze względu na konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym nie jest możliwe podjęcie zatrudnienia. Sprawowanie opieki jest zatem jedyną przeszkodą w niepodejmowaniu zatrudnienia. Tym samym zasadność wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną zależy od jednoznacznego ustalenia, czy wnioskodawca przedmiotową opiekę jest zdolny sprawować tak jak tego wymaga ustawy, tj. w sposób ciągły lub długotrwały. Niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w omawianym przepisie musi mieć charakter całkowity z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 była pomoc osobom sprawującym długotrwałą opiekę lub niosącym długotrwałą pomoc osobom niepełnosprawnym, które przez tę okoliczność znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej ich do rezygnacji z pracy zarobkowej, pomimo istniejących na rynku pracy miejsc pracy i zdolności oraz gotowości do podjęcia zatrudnienia. Innymi słowy, opieka ta musi mieć charakter stały, co oznacza, że poświęcanie się opiekuna innym czynnościom absorbującym znaczną ilość czasu takim np. jak studiowanie, nie wypełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Istotą omawianego świadczenia jest przyznanie wsparcia finansowego osobie, która zamiast świadczyć pracę, pozostaje w domu w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a nie w celu realizowania osobistych potrzeb związanych z kształceniem. Studiowanie w systemie wieczorowym koliduje w oczywisty sposób z możliwością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Opiekun osoby niepełnosprawnej musi pozostawać w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, przy czym chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych w chwilach wolnych od zajęć edukacyjnych. Studiowanie to nie tylko uczestnictwo w zajęciach – z czego zdaniem skarżącego można w znacznej mierze zrezygnować – ale również samodzielna praca mająca na celu przyswajanie wiedzy, która wymaga nie tylko wysiłku intelektualnego ale również znacznego czasu.

Tym samym w realiach niniejszej sprawy brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że skarżący zrezygnował czy też nie podejmował zatrudnienia z powodu opieki nad matką, ponieważ jako student nie miał fizycznej możliwości sprawowania opieki w wymagany przez ustawę sposób, a zatem brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką nad matką skarżącego. W doktrynie słusznie się bowiem podnosi, że trudno przypisać osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne "sprawowania opieki nad niepełnosprawnym", w sytuacji gdy osoba taka przykładowo studiuje (Małysa- Sulińska, Ustawa o świadczeniach rodzinnych Komentarz, LEX). Skarżący sam bowiem przyznał (pismo k. 48 a.s.), że jedynie studiowanie zdalne umożliwia mu opiekę nad matką oraz obecność w domu przez cały tydzień. Jednocześnie należy przywołać pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2021 r. (sygn. akt I OSK 275/21), zgodnie z którym co prawda ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki", tym niemniej z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby (np. poza czasem nauki), zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11; CBOSA). W sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje. Tymczasem, w czasie wydawania decyzji przez organ odwoławczy skarżący jako student nie miał możliwości stałej (ciągłej) opieki nad matką, niezależnie od tego, że w tym czasie matka skarżącej takiej stałej (ciągłej) i długotrwałej opieki nie wymagała.

W tym kontekście słusznie organ odwoławczy uznał, że studiowanie oraz jednoczesne sprawowanie opieki na niepełnosprawną matką stanowi o braku podstaw do przyjęcia, że matka skarżącego wymaga ciągłej i nieprzerwanej opieki, która jest jednym z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie sądu nie ma wątpliwości, że skarżący pomaga mamie w codziennych czynnościach, co jest w pełni uzasadnione więzami rodzinnymi i ciążącymi na skarżącym obowiązkami alimentacyjnymi względem matki, jednakże pomoc ta nie może stanowić podstawy do przyznania zasiłku opiekuńczego.

Tym samym odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu, że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności daje podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie ma bowiem potrzeby stwierdzenia, że opieka ma charakter uniemożliwiający podjęcie zatrudnienia, stwierdzić należy, że samo legitymowanie się przez osobę niepełnosprawna odpowiednim orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności nie przesądza jeszcze o tym, że osoba ta wymaga opieki, która czyni niemożliwym podjęcie przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub ich kontunuowanie. Ustalenia związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy, nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Ocena spełnienia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku wymaga ustalenia czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia wynikającego z treści orzeczenia o niepełnosprawności (por. wyrok NSA z 18 maja 2021 r., I OSK 275/21).

W rezultacie, Kolegium słusznie stwierdziło, że warunkiem przyznania przedmiotowego świadczenia jest nie tylko fakt sprawowania osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną lecz również zapotrzebowanie na taką opiekę ze strony osoby niepełnosprawnej. Każdorazowo ocenie i ustaleniom w postępowaniu o sporne świadczenie podlega także zakres potrzeb osoby niepełnosprawnej oraz zakres i charakter udzielanej jej pomocy przez osobę ubiegającą się o świadczenie pielęgnacyjne. W tym zakresie organ podniósł, że matka skarżącego jest osobą chodzącą, samodzielnie spożywa posiłki oraz wykonuje większość czynności sama. Skarżący natomiast zajmuje się sprzątaniem, praniem, przygotowywaniem posiłków, robieniem zakupów oraz zapewnia transport i towarzyszy matce podczas wizyt lekarskich. Ustalenia te pozostają zasadniczo w zgodzie z informacjami podanymi przez skarżącego. Mając to na uwadze, słusznie Kolegium stwierdziło, że zasadnicza część czynności podejmowanych przez stronę nie ma bezpośredniego związku ze sprawowaniem opieki nad matką jako osobą niepełnosprawną. Prowadzenie domu, czyli robienie zakupów, pranie, sprzątanie, przygotowywanie posiłków, udawanie się na wizyty lekarskie stanowią czynności, które wykonują standardowo osoby pozostające w rodzinie i jednocześnie aktywne zawodowo/zarobkowo. Dlatego też, słuszna jest konkluzja Kolegium, że w sprawie brakuje podstaw dla wniosku, że skarżący rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką, gdyż zakres tej opieki wyklucza podjęcia stosownej aktywności zarobkowej. Jak już bowiem wskazano przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Ustawodawca wymaga bowiem, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Z tych względów za niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Sąd uznał, że ustalenia dokonane przez organy, odpowiadają wymogom postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a. , w tym normom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie sądu, materiał dowodowy na którym oparto rozstrzygnięcie, stanowi wyczerpujący materiał dowodowy pozwalający na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy. Dla porządku wyjaśnienia jeszcze wymaga, że postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia (v. wyrok NSA z 25 września 2020 r., II GSK 795/18).

Mając na względzie powyższą argumentację, sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.