Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1172/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.), Asesor WSA Marek Olejnik, Protokolant Aleksandra Madej, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 października 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi A S.A. Oddział [...] w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego wszczętego wnioskiem w sprawie umorzenia odsetek w podatku od nieruchomości za 2004r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 23 kwietnia 2007 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza P. z dnia 24 stycznia 2007 r. Nr [...], umarzającą postępowanie podatkowe z wniosku spółki A w P. o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od nieruchomości za 2004 r.

We wniosku z dnia 1 września 2006 r. spółka A w P. zwróciła się do Burmistrza P. o umorzenie zapłaconych w dniu 18 sierpnia 2006 r. odsetek za zwłokę w kwocie 2.960.660,00 zł od zaległości w podatku od nieruchomości za 2004 r. Strona wskazała, że decyzja Burmistrza P. określająca wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004 r. wydana dopiero w dniu 29 czerwca 2006 r. naraziła wnioskodawcę na wysokie koszty odsetek, których nie mógł przewidzieć i uniknąć. Przy sporządzaniu deklaracji podatku od nieruchomości za 2004 r. dołożono należytej staranności w określeniu podstawy opodatkowania i kwoty podatku, zakładając że wyrobiska górnicze zgodnie z posiadanym wyrokiem sądowym nie podlegają opodatkowaniu.

Decyzją z dnia 24 stycznia 2007 r. Nr [...] Burmistrz P. umorzył postępowanie podatkowe z wniosku spółki A w P. o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od nieruchomości za 2004 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że dobrowolne zapłacenie zaległego podatku oraz odsetek za zwłokę przed złożeniem wniosku o ich umorzenie sprawia, że postępowanie o przyznanie ulgi jest bezprzedmiotowe i winno ulec umorzeniu. Skoro w chwili złożenia wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę, tj. w dniu 1 września 2006 r. zaległość podatkowa nie istniała, gdyż wraz z należnymi odsetkami została zapłacona w dniu 18 sierpnia 2006 r. to sprawa o umorzenie odsetek nie może być merytorycznie rozpatrywana.

W odwołaniu od decyzji strona wniosła o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej wskutek błędnego przyjęcia, że zapłata przez wnioskodawcę odsetek od zaległości w podatku od nieruchomości powoduje brak możliwości złożenia wniosku o umorzenie odsetek. Wbrew twierdzeniom organu podatkowego podatnik nawet po zapłacie zaległości podatkowej może złożyć wniosek o umorzenie jej w całości lub w części. Organ podatkowy nie może umorzyć postępowania jako bezprzedmiotowego, lecz ma obowiązek rozpatrzyć merytorycznie wniosek podatnika. Postępowanie dotyczące umorzenia zaległości ( odsetek ) jest bowiem odrębne od postępowania wymiarowego. Zapłata podatku nie czyni bezprzedmiotowym postępowania w sprawie umorzenia zaległości, skoro podatnik wykonał swój ustawowy obowiązek.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 23 kwietnia 2007 r. Nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza P., nie znajdując podstaw do jej uchylenia. Organ odwoławczy wskazał, że warunkiem koniecznym do merytorycznego rozpatrzenia wniosku jest występowanie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na dzień złożenia wniosku. Przy zapłacie podatku ma miejsce efektywne wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, gdyż tylko ten sposób wygaśnięcia można uznać za wykonanie zobowiązania podatkowego. Dobrowolne zapłacenie zaległego podatku oraz odsetek za zwłokę przed złożeniem wniosku o ich umorzenie sprawia, że postępowanie o przyznanie ulgi jest bezprzedmiotowe i winno ulec umorzeniu. Z kolei zapłata zaległości podatkowej po złożeniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej ( odsetek za zwłokę ) powoduje, że organ podatkowy winien merytorycznie rozpoznać ten wniosek. Okolicznością niesporną jest fakt uiszczenia przez stronę w dniu 18 sierpnia 2006 r. zaległości w podatku od nieruchomości wraz z odsetkami za zwłokę, a więc przez złożeniem wniosku o umorzenie odsetek, co miało miejsce w dniu 1 września 2006 r. Wystąpiła więc przyczyna bezprzedmiotowości postępowania, wynikająca z braku wystarczającej podstawy prawnej do załatwienia sprawy co do istoty. Musiało to tym samym skutkować umorzeniem postępowania zainicjowanego przez Spółkę poprzez złożenie wniosku w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie odsetek, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, zarzucając naruszenie art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zgłoszenie wniosku o umorzenie odsetek winno nastąpić przed zapłatą tych odsetek oraz naruszenie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie i uznanie, że istniały przesłanki do umorzenia postępowania. W uzasadnieniu strona podniosła, że przepisy prawa podatkowego i normy prawne w nich zawarte nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej na niekorzyść podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku. W ocenie strony skarżącej żaden przepis Ordynacji podatkowej, w tym art. 67 a § 1, nie wskazuje, aby złożenie wniosku o umorzenie odsetek winno nastąpić przed zapłatą zobowiązania. Stąd też taki wniosek może być zgłoszony również po zapłaceniu odsetek. Organ podatkowy nie może wówczas umorzyć postępowania jako bezprzedmiotowego, lecz ma obowiązek rozpatrzyć merytorycznie wniosek podatnika. Postępowanie dotyczące umorzenia zaległości ( odsetek ) jest bowiem odrębne od postępowania wymiarowego. Zapłata podatku nie czyni bezprzedmiotowym postępowania w sprawie umorzenia zaległości, skoro podatnik wykonał swój ustawowy obowiązek. Jeżeli podatnik twierdzi, że zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości, organ podatkowy powinien rozpatrzyć jego wniosek.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi, w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej ( ... ). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 ).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Działając w ramach przyznanych kompetencji Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Istota sporu sprowadza się do oceny, czy zasadnie organy podatkowe umorzyły jako bezprzedmiotowe postępowanie podatkowe wszczęte na wniosek strony skarżącej odnośnie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od nieruchomości. Bezsporne pomiędzy stronami jest, że zobowiązanie podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę zostało uiszczone w dniu 18 sierpnia 2006 r., natomiast wniosek umorzenie odsetek za zwłokę został złożony w organie podatkowym w terminie późniejszym, tj. w dniu 1 września 2006 r.

Zgodnie z treścią art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 8, poz. 60 z późn. zm. ) organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie – podobnie jak przedawnienie – stanowi nieefektywny sposób wygasania zobowiązań podatkowych. Oznacza ono, że dany podmiot może zrezygnować z wierzytelności podatkowej. Wierzyciel podatkowy jednak – inaczej niż wierzyciel w cywilnoprawnych stosunkach zobowiązaniowych – nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością podatkową, lecz może to uczynić tylko w zakresie i na zasadach określonych przez prawo ( B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2007, Oficyna Wydawnicza Unimex, Wrocław 2007, str. 350 ).

Z art. 67a § 1 pkt 3 jednoznacznie wynika, że jedną z przesłanek, które muszą koniecznie występować w dacie złożenia wniosku o umorzenie jest istnienie zaległości podatkowej. Tylko wtedy, gdy istnieje zaległość podatkowa występują też do zapłaty odsetki za zwłokę. Natomiast dobrowolna zapłata zaległego podatku wraz z odsetkami za zwłokę prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Stosownie bowiem do art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty.

Umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę możliwe jest bowiem do zastosowania w trakcie realizacji zobowiązań podatkowych, a nie po ich dobrowolnym wykonaniu przez podatnika. Umorzenie może więc dotyczyć stosunku zobowiązaniowego, który istnieje w danym czasie. Nie jest zasadne prowadzenie postępowania dotyczącego umorzenia w sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe wskutek dobrowolnego uregulowania należności podatkowych wygasło przed złożeniem wniosku o umorzenie, skoro umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek można rozpatrywać wyłącznie w płaszczyźnie wykonywania zobowiązań podatkowych. Bezprzedmiotowe jest zatem postępowanie o umorzenie, jeżeli zobowiązanie wygasło przez dobrowolne zapłacenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę przed datą złożenia wniosku o umorzenie i zaległość podatkowa nie istnieje. Stanowisko takie wyrażane jest również w doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, op. cit., str. 351, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 2005 r. FSK 1999/04 ).

Wobec powyższego bezpodstawny jest zarzut strony skarżącej odnośnie naruszenia przez organy podatkowe art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Skoro bowiem zaległość w podatku od nieruchomości wraz z należnymi odsetkami za zwłokę została uiszczona przez stronę skarżącą w dniu 18 sierpnia 2006 r., natomiast wniosek o umorzenie zapłaconych odsetek za zwłokę został złożony w dniu 1 września 2006 r., to organy podatkowe słusznie uznały za bezprzedmiotowe postępowanie w przedmiocie umorzenia zapłaconych odsetek za zwłokę.

Brak jest również podstaw do uznania, że organy podatkowe błędnie zastosowały art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Podstawowe znaczenie w ustalaniu zakresu stosowania art. 208 § 1 ma treść pojęcia "bezprzedmiotowości postępowania". Z uwagi na cel zasadniczy postępowania podatkowego, jakim jest konkretyzacja praw i obowiązków indywidualnego podmiotu, pojęcie bezprzedmiotowości należy odnieść do elementów materialnego stosunku prawnego, o którym należy orzec w decyzji kończącej postępowanie. W przypadku braku możliwości ustalenia lub określenia chociażby jednego elementu tego stosunku mamy do czynienia z ujawnieniem się przyczyny bezprzedmiotowości postępowania. Jedną z przyczyn bezprzedmiotowości postępowania jest brak podstawy prawnej załatwienia sprawy co do istoty ( B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, op. cit., str. 833 - 834 ). W rozpatrywanej sprawie wystąpiła przyczyna bezprzedmiotowości postępowania wynikająca z braku podstawy prawnej załatwienia sprawy co do istoty. Wobec braku zaległego podatku i odsetek do zapłaty nie wystąpiła przesłanka do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy określona w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Zasadnie więc organy podatkowe uznały, że dobrowolne zapłacenie zaległego podatku wraz z odsetkami przed złożeniem wniosku o umorzenie odsetek w trybie art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej sprawia, że postępowanie o przyznanie ulgi jest bezprzedmiotowe i na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej powinno ulec umorzeniu.

W związku z żądaniem skargi odnośnie umorzenia zapłaconych odsetek przez Sąd należy też wyjaśnić, że kognicja sądów administracyjnych nie obejmuje orzekania o umarzaniu zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę.

Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.