Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2132/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: § 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia del. NSA Janusz Furmanek Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Larkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 865/11 w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa Mazowieckiego z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], znak [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od A. S.A. z siedzibą w W. na rzecz A. P. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 865/11 po rozpoznaniu skargi Agencji [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów uchylił zaskarżoną decyzję.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 3 października 2006 r. Z. P. wystąpił do organu ewidencyjnego o zmianę wpisu w rejestrze gruntów w oparciu o decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2005 r. o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości stanowiącej własność M. i M. P., poprzez wpisanie jego jako właściciela. Wnioskodawca podał, że decyzja Ministra Infrastruktury dotyczy gruntu o powierzchni [...] m2 składającego się z działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...], który to grunt wykazany jest obecnie w rejestrze gruntów jako stanowiący własność Skarbu Państwa. Powyższy wniosek został ponowiony w piśmie z dnia 24 lutego 2009 r. przez pełnomocnika A P (spadkobiercy Z P) jako zgłoszenie zmian danych ewidencji gruntów i budynków. Zgłaszający zmiany wniósł o wpisanie A. P. jako właściciela nieruchomości obejmującej działki nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...], pochodzące z nieruchomości hipotecznej "[...]", w miejsce dotychczas wpisanego Skarbu Państwa oraz wykreślenie Agencji [...] S.A. i wykreślenie A. Sp. z o.o. jako użytkowników wieczystych. W piśmie z dnia 30 listopada 2009 r. pełnomocnik zmodyfikował ww. wniosek wyłączając z niego działkę nr [...] z obrębu [...] . Jako podstawę żądanych zmian powołano i załączono m.in.:

- decyzje Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. oraz z dnia [...] października 2005 r. o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w W. w części pkt 20 dotyczącej wywłaszczenia działki oznaczonej nr [...] o pow. [...] m2 z gruntów hipotecznych "[...]" stanowiącej własność M. i M. P.,

- decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2008 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. w przedmiocie uwłaszczenia P.P. [...] w części dotyczącej dawnych numerów hipotecznych [...] (wchodzących w skład działki nr [...] z obrębu [...] ) oraz dawnych numerów hipotecznych 3 cz. i 4 cz. (wchodzących w skład działek nr [...] z obrębu [...]) pochodzących z KW [...] i utrzymującą ją w mocy decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2008 r.,

Na żądanie organu wniosek uzupełniono załączając opracowanie geodezyjne - część ewidencyjną - przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...], którego celem - jak podano w sprawozdaniu technicznym - było potwierdzenie, że działki hipoteczne, o których mowa w decyzjach, odpowiadają określonym działkom ewidencyjnym oraz, że ich właścicielem jest A. P..

Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r., Prezydent W. orzekł o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów dla działek ewidencyjnych o numerach [...] z obrębu [...] oraz [...] z obrębu [...], położonych w W. przy ul. [...], polegającej na wykreśleniu Skarbu Państwa jako właściciela wymienionych działek i wykreśleniu Agencji [...] S.A. jako użytkownika wieczystego tych działek oraz wpisaniu jako właściciela działek A. P.

Na skutek odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez skarżącą Spółkę, decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że w rozpatrywanej sprawie za dokumenty stanowiące podstawę do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów w zakresie danych podmiotowych przyjęto przedłożone decyzje Ministra Infrastruktury wraz z opracowaniem geodezyjnym [...]. Decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r., którą utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w W. w części pkt 20 dotyczącej wywłaszczenia działki ozn. nr [...] o pow. [...] m2 z gruntów hipotecznych "[...]", stanowiącej własność Ma. i M. P., skutkuje przywróceniem prawa własności istniejącego przed wywłaszczeniem. Prawo to powinno wynikać z przewidzianych prawem dokumentów. W sytuacji, gdy M. i M. P. nigdy nie figurowali w ewidencji gruntów jako właściciele wywłaszczonej nieruchomości, prawo własności posiadane przed wywłaszczeniem powinno wynikać z wpisów dokonywanych w księdze wieczystej.

Dalej wskazano, że z zaświadczenia Sądu Rejonowego dla W. - VI Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia [...] października 2009 r., załączonego do opracowania geodezyjnego [...], wynika, że część księgi hipotecznej pod nazwą "[...]" nr inw. [...] uległa zniszczeniu. Z zachowanej części wynika, że w dziale II wykazu ujawniony został Skarb Państwa odnośnie nieruchomości o obszarze [...] a [...] m2 (były właściciel P. M. i M.) - na wniosek z dnia 21 maja 1956 r. i na podstawie prawomocnego orzeczenia z dnia [...] września 1955 r. oraz że w dziale II wykazu znajduje się zastrzeżenie z wniosku z dnia 11 kwietnia 1942 r., w którym powołany został akt zeznany przed notariuszem, na mocy którego Z. G. z należących do niego 5 placów oznaczonych na załączonym planie sprzedał M. i M. małżonkom P. place nr [...], każdy o powierzchni [...] m2. Postanowieniem Sądu z dnia [...] lutego 1943 r. wniosek ten został zawieszony do czasu złożenia zezwolenia władz administracyjnych na sprzedaż i założenie oddzielnej księgi dla sprzedanej parceli. Skuteczne nabycie przez małżonków P. prawa własności do ww. placów z nieruchomości "[...]" potwierdza fakt urządzenia przez Sąd Rejonowy dla W., VI Wydział Ksiąg Wieczystych, księgi wieczystej nr [...] dla działek ew. [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] ha oraz wpisy w odpisie z tej księgi powołane w posiadanym przez organ ewidencyjny akcie notarialnym umowy sprzedaży tych działek z dnia 17 czerwca 1999 r. rep. A nr [...].

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła Agencja [...] S.A. wskazując na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wyrokiem z dnia 20 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1175/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] maja 2010 r.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku, podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji było naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 w zw. z art. 138 §1 pkt 1 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Ocena ta dotyczyła kwestii zidentyfikowania działek będących przedmiotem orzeczenia wywłaszczeniowego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1955 r., tj. stwierdzenia, czy działki gruntu wymienione w orzeczeniu wywłaszczeniowym z 1955 r. odpowiadają działkom wskazanym w decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2010 r.

Jak stwierdził Sąd w uzasadnieniu wyroku nietrafnie wywiodła skarżąca w skardze, że sposób, w jaki nastąpiła identyfikacja przedmiotowych działek w ocenianym postępowaniu, tj. m.in. w oparciu o współcześnie sporządzone opracowanie geodezyjne ([...]), jest co do zasady niedopuszczalny, albowiem, mając na względzie treść § 12 ust. 1 oraz § 46 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454), organ ewidencyjny winien był ograniczyć się wyłącznie do analizowania danych wynikających z literalnej wykładni postanowień orzeczenia z 1955 r. oraz decyzji wydanych w przedmiocie jego nieważności. Dalej Sąd zauważył, że organ ewidencyjny, który był zobowiązany do ustalenia sposobu wykonania decyzji z 1955 r. oraz zidentyfikowania zmian ewidencyjnych zaszłych po tej dacie, mógł oprzeć wskazane wyżej ustalenia m.in. w oparciu o współcześnie sporządzone opracowanie geodezyjne. Użycie takiego opracowania jest dopuszczalne, jeżeli dane wynikające z opracowania korespondują z materiałami istniejącymi w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym.

Następnie Sąd zauważył, iż przy dokonywaniu oceny tego, czy działki gruntu wymienione w orzeczeniu wywłaszczeniowym z 1955 r. odpowiadają działkom wskazanym w decyzji organu I instancji, organ odwoławczy zamieścił rozważania na tyle fragmentaryczne i ogólne, iż nie można uznać, że doszło do wyczerpującego rozpatrzenia tej kwestii postępowaniu odwoławczym. Skoro, w ocenie organu odwoławczego, opracowanie geodety ma charakter odtwórczy, bazujący wyłącznie na danych zawartych we wcześniejszych opracowaniach znajdujących się w aktach sprawy, to obowiązkiem organu było co najmniej wyszczególnienie tych opracowań i przedstawienie w uporządkowany sposób ciągu wynikających z tych opracowań zmian ewidencyjnych, prowadzących od działek wskazanych w orzeczeniu nacjonalizacyjnym do działek obecnych, tak aby dane te pokrywały się z ustaleniami geodety. Wymogi te, w ocenie Sądu, nie zostały dochowane, albowiem organ powołał się jedynie bardzo ogólnie na akta sprawy, dokonując ich wyrywkowej analizy.

Orzekając ponownie w sprawie, decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji własnej z dnia [...] maja 2010 r., a nadto - mając na względzie ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku z dnia 20 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1175/10 - wskazał, że opracowania geodezyjne porządkujące sukcesywnie dane ewidencyjne w aspekcie zgodności ze stanem prawnym nieruchomości wynikającym z przewidzianych prawem dokumentów oraz przeprowadzonych badań hipotecznych wymienione zostały w uzasadnieniu decyzji organu I instancji na stronach 5 - 6, a istotne w przedmiotowej sprawie karty z tych opracowań załączone zostały do akt postępowania. Opracowania wykorzystane w opracowaniu [...] wyszczególnione zostały w sprawozdaniu technicznym z prac geodezyjnych wykonanych w ramach tego opracowania. Są to następujące operaty: [...] - dotyczący rozliczenia hipotek; [...] - dotyczący odnowienia ewidencji gruntów z protokółem i szkicem z badań ksiąg hipotecznych; [...] - dotyczący rozliczenia hipotek; [...] - operat ewidencji gruntów z protokółem i szkicem z badań ksiąg hipotecznych; [...] - wydzielenie z działki ew. nr [...] działek [...] obejmujących grunty pochodzące z działek hipotecznych nr [...];[...] - wydzielenie z działki ew. nr [...] m.in. działek ew. nr [...] obejmujących grunty pochodzące z działek hip. [...];[...] - dotyczący podziału działki ew. nr [...] na działki nr [...]. Na szkicu podstawowym stanowiącym 5 stronę części ewidencyjnej operatu [...] przy każdym punkcie granicznym wpisano numery wcześniej wykonanych operatów zawierających dane (współrzędne) identyfikujące każdy z punktów.

Stosownie do wytycznych sformułowanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2010 r. organ odwoławczy ustalił, że teren obecnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] stanowi część archiwalnej działki ew. nr [...], później nr [...], który wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa, a następnie objęto decyzją uwłaszczeniową Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. jako część działki ew. nr [...] z obrębu [...] pochodzącej z działki hip. [...] - o powierzchni [...] m2. Z całości akt sprawy wynika, że wymieniona w uzasadnieniu wyroku działka nr [...] nigdy na przedmiotowym terenie nie występowała. Działka nr [...] wydzielona została z działki ew. nr [...] na podstawie ww. opracowania [...] dotyczącego wydzielenia m.in. działek ew. nr [...] obejmujących grunty pochodzące z działek hip. [...].

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła Agencja [...] S.A. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie badając legalność zaskarżonej decyzji doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze uznał za uzasadnione.

W uzasadnieniu Sąd podał, że zaskarżona decyzja została wydana w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1175/10. Biorąc pod uwagę ocenę prawną zawartą w wyroku z dnia 20 września 2010 r. oraz ustalenia poczynione przez organ administracji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, wynikające z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że nieuzasadnione są zarzuty skargi odnośnie naruszenia art. 6 i 19 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ ustaleń z naruszeniem przepisów o właściwości i trybie postępowania w zakresie oznaczenia działek wbrew treści orzeczenia o wywłaszczeniu i ostatecznej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. oraz naruszenia art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wadliwe i niepełne uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji w ww. zakresie. Sąd podniósł ponadto, że stosując się do wskazań zawartych w wyroku z dnia 20 września 2010 r. co do dalszego postępowania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego dokonał chronologicznego zestawienia opracowań geodezyjnych wykorzystanych w opracowaniu [...] (wyszczególnionych w sprawozdaniu technicznym z prac geodezyjnych wykonanych w ramach tego opracowania) oraz wskazał ciąg wynikających z tych opracowań zmian ewidencyjnych, prowadzących od działek wskazanych w orzeczeniu nacjonalizacyjnym z 1955 r. do działek wymienionych w decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2010 r. Wskazał nadto, iż na szkicu podstawowym, stanowiącym 5 stronę części ewidencyjnej operatu [...], przy każdym punkcie granicznym wpisano numery wcześniej wykonanych operatów zawierających dane (współrzędne) identyfikujące każdy z punktów. Stwierdził, że z zebranych materiałów dowodowych wynika, że działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] oraz [...] z obrębu [...] stanowiące łącznie teren w granicach zaznaczonych kolorem pomarańczowym na fragmencie mapy ewidencyjnej (str. 4 części ewidencyjnej opracowania) w zestawieniu z sąsiednimi działkami ewidencyjnymi nr [...] z obrębu [...], objętymi aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1999 r., rep. A nr [...], pochodzącymi z nieruchomości "[...]", stanowią obszar o powierzchni łącznej [...] m2 odpowiadający działkom hipotecznym [...] o powierzchni łącznej [...] m2 ([...] m2 x 4) nabyty przez małżonków P. od Z. G.. Zdaniem organu nieodnalezienie planów sytuacyjnych powołanych w orzeczeniu o wywłaszczeniu nie wyklucza możliwości ustalenia granic terenu wywłaszczonego w oparciu o dane posiadane przez organ ewidencyjny. Trwające od czasu założenia ewidencji gruntów działania organu, dokonane badania hipoteczne, szkice granic działek hip. [...] oraz akta niniejszej sprawy stanowią materiał dowodowy pozwalający na zidentyfikowanie gruntów wywłaszczonych w aktualnej ewidencji gruntów i dają podstawy do przyjęcia, że grunty wywłaszczone o podanej powierzchni stanowią obecnie działki ewidencyjne o numerach [...] z obrębu [...] oraz [...] z obrębu [...].

W świetle powyższego, według Sądu pierwszej instancji, brak jest podstaw do uznania, że identyfikacja działek ewidencyjnych będących przedmiotem rozstrzygnięcia wywłaszczeniowego z 1955 r., dokonana przez organy ewidencyjne w kontrolowanym postępowaniu, jest wadliwa. Oceny tej nie podważa również skarżąca, która nie przedstawiła w toku postępowania żadnych kontrdowodów wskazujących na błędne ustalenia organu dokonane na podstawie opracowań geodezyjnych oraz materiałów istniejących w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Sąd podkreślił, że podnoszone przez skarżącą Spółkę ogólne zarzuty dotyczące nieuprawnionej interpretacji orzeczenia o wywłaszczeniu z 1955 r. oraz niedopuszczalności identyfikacji przedmiotowych działek w oparciu o dane istniejące w zasobie były już przedmiotem oceny Sądu w wyroku z dnia 20 września 2010 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1175/10), która to ocena wiąże w sprawie w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia (art. 153 p.p.s.a.). W wyroku tym Sąd stwierdził, iż "organ ewidencyjny, który był zobowiązany do ustalenia sposobu wykonania decyzji z 1955 r. oraz zidentyfikowania zmian ewidencyjnych zaszłych po tej dacie, mógł oprzeć wskazane wyżej ustalenia m.in. w oparciu o współcześnie sporządzone opracowanie geodezyjne. Użycie takiego opracowania jest dopuszczalne, jeżeli dane wynikające z opracowania korespondują z materiałami istniejącymi w zasobie". Analiza akt sprawy oraz ustalenia organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie dają - zdaniem Sądu pierwszej instancji - podstaw do uznania, że powyższy warunek nie został spełniony. Zdaniem Sądu dokonana przez organy orzekające identyfikacja działek będących przedmiotem decyzji nacjonalizacyjnej z 1955 r., nie pozwala jednak przyjąć, że istniały podstawy prawne do dokonania zmian w ewidencji gruntów objętych zaskarżoną decyzją. Przedmiotem tej decyzji jest zmiana w operacie ewidencji gruntów dla działek ewidencyjnych nr 5[...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...], położonych w W. przy ul. [...], polegająca na wykreśleniu Skarbu Państwa jako właściciela działek i wykreśleniu Agencji [...] S.A. jako użytkownika wieczystego działek oraz wpisaniu jako właściciela działek A. P. Sąd podkreślił, że prowadzenie ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., nr 193, poz. 1287 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: (1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; (2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; (3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: (1) właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części; (2) miejsce zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt 1; (3) informacje o wpisaniu do rejestru zabytków; (4) wartość nieruchomości.

Zgodnie z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia prawa osób i jednostek organizacyjnych do nieruchomości uwidacznia się w ewidencji na podstawie: (1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych, (2) prawomocnych orzeczeń sądowych, (3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, (4) ostatecznych decyzji administracyjnych, (5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, (6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2. W myśl § 46 ust. 1 rozporządzenia dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł ponadto, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym konsekwentnie podkreśla się, iż zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do gruntu (w tym w szczególności prawa własności) mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 ust. 1 rozporządzenia oraz, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmian w ewidencji gruntów źródeł tych nie można w sposób dowolny interpretować (wyroki NSA z dnia 10 lutego 2003r., sygn. akt II SA 1907/01, publ. LEX nr 156364 oraz z dnia 19 marca 2003 r., sygn. akt II SA 1018/02, publ. LEX nr 156374).

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, uzasadnione jest stanowisko, że decyzje w przedmiocie stwierdzenia nieważności stanowiły podstawę do wykreślenia z ewidencji gruntów Skarbu Państwa - jako właściciela wskazanych działek oraz skarżącej Spółki (będącej następcą prawnym P.P. [...]) - jako użytkownika wieczystego działek z ewidencji gruntów. Brak było natomiast podstaw do wpisania do ewidencji gruntów, w oparciu wymienione na wstępie decyzje, A. P.- jako właściciela działek. Dalej Sąd wywodził, że ewidencja gruntów i budynków służy rejestracji stanu prawnego wynikającego z dokumentów określonych w § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Takimi dokumentami w przedmiotowej sprawie są decyzje o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w W. w części pkt 20 dotyczącej wywłaszczenia działki oznaczonej nr [...] o pow. [...] m2 z gruntów hipotecznych "[...]" na rzecz Skarbu Państwa oraz decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. w przedmiocie uwłaszczenia P.P. [...] (nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu składającego się z szeregu działek wymienionych w decyzji z obrębów [...] i [...]). Skoro decyzja o stwierdzeniu nieważności aktu administracyjnego niweczy ex tunc skutki prawne związane z treścią unieważnianego aktu, to w przedmiotowej sprawie skutkiem wydania wymienionych wyżej decyzji nieważnościowych będzie odpowiednio zniweczenie nabycia przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowych działek oraz nabycia przez skarżącą Spółkę (następcę prawnego P.P. [...]) prawa użytkowania wieczystego gruntów. Decyzje nieważnościowe stanowią więc podstawę wykreślenia prawa własności Skarbu Państwa oraz prawa użytkowania wieczystego skarżącej Agencji [...] S.A. odnośnie zidentyfikowanych przez organ ewidencyjny działek. Z treści tych decyzji nie można jednak, w ocenie Sądu, wywodzić, iż istnieje podstawa do wpisania A.P. do ewidencji gruntów i budynków jako właściciela przedmiotowych działek. Sąd podkreślił, że w jego ocenie dokonując zmiany w ewidencji gruntów i budynków zakresie wyżej opisanym organy ewidencyjne wykroczyły więc poza treść decyzji nieważnościowej Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r. Ponadto organ ewidencyjny nie ma uprawnień do analizy, oceny i interpretacji posiadanych danych w celu poszukiwania potwierdzenia tytułu prawnego do ww. działek. W konsekwencji organ ewidencyjny nie może samodzielnie rozstrzygać kwestii tytułu prawnego A. P. do nieruchomości w oparciu o wskazane dane, jeżeli tenże tytuł prawny nie wynika wprost (w sposób oczywisty i niebudzący wątpliwości) z dokumentu, o którym mowa w § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, załączonego do wniosku o wprowadzenie zmiany. W sprawie niniejszej dokument taki, tj. dokument, który stanowiłby podstawę uwidocznienia prawa własności A. P. do ww. działek w ewidencji gruntów, nie został przez wnioskodawcę przedłożony.

Sąd stwierdził, że wprowadzając zmianę w ewidencji gruntów i budynków, polegającą na wpisaniu A. P. jako właściciela przedmiotowych działek, organ naruszył art. 20 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z § 12 ust.1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Naruszenie to skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji, przy czym - mając na względzie treść rozstrzygnięcia Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2010 r. (obejmującego zmianę polegającą na wykreśleniu i jednoczesnym wpisaniu odnośnych danych ewidencyjnych) - Sąd uznał za uzasadnione uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Ponadto w ocenie Sądu z akt sprawy nie wynika, aby organ orzekający dopuścił się naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie - w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - może stanowić podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł reprezentowany przez pełnomocnika A. P.. Zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie art. 174 p.p.s.a. zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego, poprzez:

a) błędną wykładnię i błędne zastosowanie § 12 ust. 1 pkt 4 oraz § 46 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne polegające na błędnym uznaniu, że organ administracyjny naruszył te przepisy wprowadzając zmianę

w ewidencji gruntów, polegającą na wykreśleniu Skarbu Państwa jako właściciela i na wykreśleniu Agencji [...] S.A. jako użytkownika wieczystego oraz na wpisaniu A. P. jako właściciela przedmiotowych działek, a tym samym błędne przyjęcie stanu rejestru gruntów, w którym wykreślono podmiot wpisany jako właściciel - nie dokonując wpisu aktualnego właściciela nieruchomości, podczas gdy organ administracyjny dokonał wpisu aktualnego właściciela nieruchomości zgodnie ze stanem prawnym wynikającym bezpośrednio z ostatecznej decyzji administracyjnej i dokumentacji zgromadzonej w toku sprawy;

b) naruszenie przepisów Konstytucji o ochronie własności: art. 21 oraz art. 64 ust. 2 w zw. z art. 2. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez, wydanie wyroku ustanawiającego stan faktyczny niezgodny z rzeczywistym stanem rzeczy, który w istotny sposób narusza prawo własności i zasadę równej ochrony tego prawa tzn. przyjęcie stanu rejestru gruntów, w świetle którego Skarb Państwa byłby właścicielem nieruchomości, podczas gdy ostateczną decyzją administracyjną uznano wywłaszczenie nieruchomości za nieważne i tym samym przyznano prawo własności dotychczasowym właścicielom.

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej: p.u.s.a.), polegające na popełnieniu błędu w ustaleniach faktycznych sprawy, poprzez uznanie, iż Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] wykroczył poza treść decyzji nieważnościowych (decyzji Ministra Infrastruktury z [...].10.2005 r. utrzymującej w mocy decyzję z [...].06.2005 r. o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...].09.1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości oraz decyzji Ministra Infrastruktury z [...].01.2008 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...].04.1997 r., w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego działek) oraz że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w sposób nieprawidłowy wywiódł wprost z wymienionych decyzji podstawy do wpisania A. P. do ewidencji gruntów i budynków jako właściciela przedmiotowych działek;

b) art. 1 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a.,: polegające na braku należytej konfrontacji podstaw decyzji organu administracyjnego z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie oraz polegające na przedstawieniu niespójnej oceny prawnej jak również na braku precyzyjnych wskazań co do dalszego postępowania;

c) art. 1 § 1 i art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi w całości w sytuacji, gdy organ wykonał zalecenia wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2010 r.;

d) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 1

i ust. 2 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, w zw. z § 12 ust 1 oraz § 46 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków w zw. z art.3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy, nieodniesienie się do wszystkich twierdzeń skarżącego (przedstawionych w odpowiedzi na skargę uczestnika z dnia 16 czerwca 2011 r.) mających istotny wpływ na wynik sprawy oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny uzasadnienia zaskarżonej decyzji uznaniowej organu administracyjnego.

Wskazując na powyższe zarzuty, autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie - gdyby Sąd uznał, że zachodzą okoliczności wskazane w art. 188 p.p.s.a. – o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi Agencji [...] S.A. z dnia 27 kwietnia 2011 r. poprzez jej oddalenie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Agencja [...] S.A. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu - art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. t.j. 2012 r., poz. 270), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.". Naczelny Sąd Administracyjny jako Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, powoływanej dalej jako " p.u.s.a.", oraz art.1 i art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art.141 § 4 p.p.s.a. i art.153 p.p.s.a.

Zauważyć należy, że art. 1 §1 i § 2 p.u.s.a. zawiera normę o charakterze ustrojowym, która określa funkcje sądów administracyjnych wyjaśniając, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która dokonywana jest pod względem zgodności z prawem. Zarzut naruszenia powołanego przepisu mógłby stanowić podstawę skargi kasacyjnej, gdyby sąd administracyjny rozpoznał skargę z uwzględnieniem innych kryteriów niż zgodność z prawem. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Przepis ten nie stanowi podstawy do czynienia zarzutu niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Z kolei art.

1 p.p.s.a. zawiera definicję pojęcia "sprawy sądowoadministracyjnej", zaś art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Naruszenie art.3 §1 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy sąd rozpoznający sprawę uchyli się od obowiązku wykonania kontroli zaskarżonej decyzji, natomiast okoliczność, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z wynikiem tej kontroli nie stanowi naruszenia tego przepisu. Nietrafnie również podniesiono zarzut naruszenia art.141§4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wszystkim wymogom określonym w tym przepisie. Nie doszło także do naruszenia art.153 p.p.s.a., gdyż Sąd I instancji nie orzekł wbrew wytycznym zawartym w wyroku z dnia 20 września 2010 r. wydanym w niniejszej sprawie.

Trafne są natomiast podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego: art.20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz §12 ust.1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Z uzasadnienia wyroku wynika, że powodem uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji było stwierdzenie przez ten Sąd braku podstaw do wpisania A. P. do ewidencji gruntów i budynków jako właściciela działek opisanych w zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji uznał bowiem, że takiej podstawy nie dają przedłożone ostateczne decyzje Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w Warszawie w części pkt 20 dotyczącej wywłaszczenia działki oznaczonej nr [...] z gruntów hipotecznych "[...]" stanowiącej własność M. i M. P. i utrzymująca ją w mocy decyzja tego organu z dnia [...] października 2005 r. oraz decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2008 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. w przedmiocie uwłaszczenia P.P. [...], w części dotyczącej dawnych numerów hipotecznych [...] i utrzymująca ją w mocy decyzja tego organu z dnia [...] czerwca 2008 r.

Istotnie wymienione decyzje, jak trafnie uznał Sąd I instancji stanowią podstawę do wykreślenia z ewidencji gruntów Skarbu Państwa, jako właściciela przedmiotowych działek oraz Agencji [...] S.A., jak następcę prawnego [...] i użytkownika wieczystego tych nieruchomości. Nie można jednak pominąć, że do akt sprawy złożone zostało zaświadczenie Sądu Rejonowego dla W. VI Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 13 października 2009 r., [...]. Z zaświadczenia tego wynika, że w zachowanej części księgi hipotecznej pod nazwą "[...]" w dziale II ujawniony został Skarb Państwa odnośnie nieruchomości o obszarze [...] a [...] m2 ( były właściciel P. M. i M.) – na wniosek z dnia 21 maja 1956 r. i na podstawie prawomocnego orzeczenia z dnia [...] września 1955 r. Ponadto w dziale II wykazu znajduje się zastrzeżenie z wniosku z dnia 11 kwietnia 1942 r., w którym powołany został akt zeznany przed notariuszem, na mocy którego Z. G. z należących do niego 5 placów oznaczonych na załączonym planie sprzedał M. i M. małżonkom P. place nr [...] każdy o powierzchni [...] m 2. Z zaświadczenia tego wprost wynika, że właścicielami wywłaszczonych przez Skarb Państwa nieruchomości, których dotyczą wyżej wymienione ostateczne decyzje Ministra Infrastruktury byli małżonkowie M. i M. P.. Okolicznością bezsporną, wynikającą z opracowań geodezyjnych, jest także i to, że dokonana została identyfikacja gruntów wywłaszczonych, a uprzednio należących do M . i M. małż. P., które w aktualnej ewidencji gruntów stanowią działki o numerach: [...] z obrębu [...] oraz [...] z obrębu [...]. Do akt sprawy zostały złożone także prawomocne postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M. i M. małżonkach P. oraz po ich synu Z. P., którego jedynym spadkobiercą jest A. P.. W tych okolicznościach organ administracji nie musiał, jak błędnie przyjął Sąd I instancji, dokonywać analizy i interpretacji posiadanych danych w celu poszukiwania tytułu prawnego do przedmiotowych działek. Nietrafnie zatem Sąd I instancji uznał, że w sprawie niniejszej nie został przez wnioskodawcę A. P. przedłożony taki dokument, który stanowiłby podstawę uwidocznienia wnioskodawcy, jako właściciela nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażane w orzecznictwie stanowisko, że zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do gruntu mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w §12 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, jak również stanowisko, że organy ewidencyjnie nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu, na co zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Jak jednak wyżej wywiedziono w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, gdy z wpisu w dziale II księgi wieczystej wynika w sposób nie budzący żadnych wątpliwości kto był właścicielem gruntów przed ich wywłaszczeniem i nie ma też wątpliwości co do identyfikacji działek wywłaszczonych, to uwzględnienie wniosku o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów w zakresie dotyczącym właściciela nieruchomości nie pozostaje w sprzeczności z linią orzeczniczą przywołaną przez Sąd I instancji. Słuszność takiego rozstrzygnięcia dodatkowo potwierdza odpis z księgi wieczystej przedmiotowych nieruchomości złożony do akt sprawy już po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji, gdzie w dziale II ujawniony został A. P., jako właściciel nieruchomości objętych wnioskiem o dokonanie zmian w ewidencji gruntów.

Naczelny Sąd Administracyjny uznając za zasadne podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, kierując się zasadą ekonomiki procesowej i mając na uwadze, że istota rozstrzygnięcia Sądu I instancji sprowadza się do wyprowadzenia przez ten Sąd odmiennych wniosków ze stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku, uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę na podstawie art.188 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art.203 pkt 2 p.p.s.a.