Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1321/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1,  art. 33 par. 1 pkt 7,  art. 15 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 135
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1204
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Eugeniusz Christ, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 marca 2017 r. sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Pełnomocnik T. M. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej: DIS) z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej: NUS) w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

2. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na gruncie następującego stanu sprawy.

2.1. NUS wszczął wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych A. S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej (dalej: DCOF) nr od [...] do nr [...] z dnia [...] r. Obejmowały one zaległy abonament RTV za okres od 1/2009 do 1/2014 w kwocie [...] zł, plus należne odsetki za zwłokę. W dniu [...] r. doręczono ich odpisy wraz z zawiadomieniem z dnia [...] r. o zajęciu świadczenia w ZUS Oddział w S.

Pełnomocnik zobowiązanego w dniu [...] r. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Podniósł naruszenie:

- art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. 2014 r., poz. 1204 ze zm. – dalej: u.o.a.) oraz w zw. z § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., poz. 1342 – dalej: rozporządzenie z dnia 25 września 2007 r.);

- naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. wobec braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu podniósł, że dokonane przez organ egzekucyjny zajęcie egzekucyjne i żądanie zapłaty abonamentu RTV od zobowiązanego jest bezprawne, bowiem egzekwowany obowiązek nie istnieje. Zaznaczył w tej mierze, że skarżący dokonał rejestracji odbiornika telewizyjnego w placówce operatora pocztowego, co nastąpiło w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników. Kwestię rejestracji odbiorników regulowało rozporządzenie z dnia 25 września 2007 r. Zgodnie z § 5 ust. 1 tego rozporządzenia dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia – tj. do dnia 13 grudnia 2008 r. Natomiast zgodnie z § 5 ust. 2 tego rozporządzenia operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

W związku z powyższym wskazał, że skarżący nigdy nie otrzymał od operatora wyznaczonego powiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Operator nie wywiązał się z nałożonego obowiązku. Dlatego nie można przyjąć, że obowiązek uiszczenia opłaty powstał, ponieważ zgodnie z art. 2 ust. 3 u.o.a. obowiązek jej uiszczenia powstaje jedynie w razie zarejestrowania odbiornika. Skoro imienna książeczka abonamentowa straciła ważność w dniu 13 grudnia 2008 r. a skarżącemu nie został nadany indywidualny numer identyfikacyjny, to obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej, za okres od stycznia 2009 r. nie powstał.

Poza tym w uzasadnieniu zarzutów podniesiono, że pierwszym pismem otrzymanym przez zobowiązanego było zajęcie jego świadczenia z ubezpieczenia społecznego mimo, że zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. powinien on wcześniej otrzymać od wierzyciela pisemne upomnienie wzywające go do zapłaty zaległości.

2.2. Wierzyciel, tj. DCOF postanowieniem z dnia [...] r. uznał zarzuty za nieuzasadnione. Stwierdził, że w dniu [...] r. na imię i nazwisko zobowiązanego zgłoszona została rejestracja odbiornika RTV. Została wydana książeczka opłat RTV. Po wejściu w życie rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. użytkownicy odbiorników, którzy dokonali rejestracji odbiorników w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz jeszcze wcześniejszych uregulowań, pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat abonamentowych – poza osobami, które dokonały wyrejestrowania albo dopełniły formalności związanych ze zwolnieniem od opłat. Wierzyciel dodał, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta o nr 15010211 stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników RTV i zastępującego dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej, zostało skierowane do zobowiązanego w dniu [...] r. Rozporządzenie nie posługuje się pojęciem doręczenia, lecz przesłania zawiadomienia.

Poza tym DCOF wskazał, że nie miał obowiązku doręczania zobowiązanemu upomnienia, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08. Niemniej A. wysyłała zobowiązanemu informacje o zaległościach oraz upomnienie, które doręczono w dniu 4 listopada 2011 r.

Po wniesieniu zażalenia, DCOF postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] r.

2.3. Organ egzekucyjny, tj. NUS postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] uznał zarzuty zgłoszone przez pełnomocnika zobowiązanego za niezasadne. Wskazał, że zgodnie z treścią art. 34 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. co do zarzutu nieistnienia obowiązku i braku uprzedniego doręczenia upomnienia, wypowiedź wierzyciela jest dla niego wiążąca.

2.4. Na to postanowienie pełnomocnik zobowiązanego wniósł zażalenie. W uzasadnieniu podkreślił, że zgodnie ze znowelizowanym w dniu 15 sierpnia 2015 r. art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) postanowienia wierzyciela wydane w postępowaniu egzekucyjnym zostały wyłączone z zakresu kontroli sądowoadministracyjnej, a to oznacza, że żalący nie miał możliwości merytorycznego ustosunkowania się do twierdzeń zawartych w postanowieniu wierzyciela, działającego w II instancji. Okoliczności te, zdaniem pełnomocnika oznaczają, iż nie jest dopuszczalnym możliwość uchylania się przez organ egzekucyjny od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które oddziałuje bezpośrednio na postanowienie organu egzekucyjnego i powinno podlegać kontroli oraz merytorycznemu rozpoznaniu ze strony organu egzekucyjnego. Brak takiej kontroli stanowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie.

2.5. Organ nadzoru postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] [...] utrzymał w mocy postanowienie NUS z dnia [...] r.

Wskazał, że zgodnie z założeniami art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ podniósł, że pełnomocnik zobowiązanego podważył w zarzutach istnienie zobowiązania i wskazał na brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, do czego zobowiązuje wierzyciela art. 15 § 1 u.p.e.a., a więc powołał się na okoliczności wymienione w punktach 1 i 7 art. 33 § 1 u.p.e.a. Jednakże w rozumieniu przywołanego art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela w tym zakresie ma moc wiążącą organ egzekucyjny. Uznanie więc przez wierzyciela (DCOF) zarzutów z dnia [...] r. za niezasadne, postanowieniem z dnia [...] r., utrzymanym następnie w mocy postanowieniem z [...] r., musiało skutkować oddaleniem zarzutów przez prowadzącego postępowanie egzekucyjne NUS, pozbawionego możliwości własnego decydowania w tej kwestii. Bez wpływu na tę prawidłowość pozostają argumenty zażalenia o znowelizowanym w dniu 15 sierpnia 2015 r. art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. na mocy którego postanowienia wierzyciela wydane w postępowaniu egzekucyjnym zostały wyłączone z zakresu kontroli sądowoadministracyjnej, gdyż te kwestie nie należą do kompetencji organu egzekucyjnego.

3.1. W skardze pełnomocnik zobowiązanego zarzucił DIS naruszenie przepisów postępowania, które miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj.:

1) art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez zaniechanie weryfikacji prawidłowości stanowiska wierzyciela i uznanie zgłoszonych przez dłużnika zarzutów za nieuzasadnione,

2) art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez bezzasadne przyjęcie za wierzycielem, iż istnieje obowiązek zapłaty objęty tytułami wykonawczymi,

3) art. 33 § 1 pkt 7 w zw. z. art. 15 § 1 u.p.e.a. wobec pominięcia, że wierzyciel nie ustosunkował się do podniesionego zarzutu braku uprzedniego doręczenia skarżącemu pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego,

4) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej: k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia NUS z dnia [...] r. o uznaniu zgłoszonego przez dłużnika zarzutu za niezasadny w sytuacji, gdy istniały podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia,

5) art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że skarżącemu został przesłany indywidualny numer identyfikacyjny, podczas gdy dołączone przez wierzyciela dokumenty takiego faktu nie potwierdzają.

Ponadto zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 2 ust. 3 u.o.a. w związku z § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia [...] r. poprzez przyjęcie, że powstał po stronie dłużnika obowiązek zapłaty opłat z tytułu abonamentu RTV, pomimo braku przesłania skarżącemu powiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że DIS naruszył art 34 § 4 u.p.e.a. bowiem nie zweryfikował prawidłowości stanowiska wierzyciela i w całości podzielił stanowisko NUS. Co prawda pełnomocnik skarżącego podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, iż organ, któremu z mocy prawa zostało powierzone prowadzenie postępowania egzekucyjnego dla określonych obowiązków o charakterze administracyjnym na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela - nie jest uprawnionym do badania zasadności, czy też wymagalności obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, jednak nie zgodził się z tym, że organ egzekucyjny jest całkowicie związany treścią stanowiska wierzyciela, które nie podlega weryfikacji. Skarżący wskazał, że organ egzekucyjny powinien dokonać oceny, czy wierzyciel w rzeczywistości ustosunkował się do zarzutów zgłoszonych przez dłużnika, czy odniósł się w sposób merytoryczny do argumentacji dłużnika zawartej w zarzutach. Podkreślił, że zgodnie ze znowelizowanym art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. postanowienia wierzyciela wydane w postępowaniu egzekucyjnym zostały wyłączone z zakresu kontroli sądowoadministracyjnej, co oznacza, że zobowiązany nie miał możliwości merytorycznego ustosunkowania się do twierdzeń zawartych w postanowieniu wyrażającym stanowisko wierzyciela, działającego w II instancji. Dowodził dalej, że kontrola stanowiska wierzyciela przez organ egzekucyjny była nienależyta, gdyż o ile wierzyciel ustosunkował się do zarzutu braku istnienia obowiązku zapłaty abonamentu RTV, to nie odniósł się do drugiego ze zgłoszonych zarzutów, a mianowicie zarzutu opartego na art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. czyli braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W takiej więc sytuacji organ egzekucyjny powołał się na niewłaściwe stanowisko wierzyciela, czyli w konsekwencji nie mógł wydać ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów w oparciu o takie wadliwe stanowisko. Postanowienie NUS powinno być więc uchylone przez DIS, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.

Zaniechanie takiego działania ze strony organu II instancji stanowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego pełnomocnik skarżącego przytaczając art. 2 ust. 3 u.o.a. wyjaśnił, że zobowiązany nie zaprzeczał, iż dokonał rejestracji odbiornika telewizyjnego i nastąpiło to w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używany odbiornik, ale operator publiczny zobowiązany był w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego nadać z urzędu posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny i powiadomić o tym użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z przedłożonego natomiast przez organ dokumentu nie wynika fakt przesłania takiego dokumentu, ani tym bardziej jego doręczenia, a pismo datowane na 10 września 2008 r. jest jedynie wygenerowanym wydrukiem zawiadomienia niezawierającym jakiejkolwiek adnotacji pozwalającej na przyjęcie, że zostało ono wysłane zobowiązanemu, a więc nie może stanowić dowodu na okoliczność przesłania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika. Skoro zatem imienna książeczka abonamentowa skarżącego straciła ważność w dniu 13 grudnia 2008 r., a nie dokonano nadania nowego numeru identyfikacyjnego i nie powiadomiono o tym zobowiązanego, to odpadł obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej od stycznia 2009 r.

3.2. W odpowiedzi na skargę DIS podtrzymał dotychczasowe argumenty i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Skarga nie jest zasadna, ponieważ wydane w kontrolowanej sprawie administracyjnej postanowienia wierzyciela oraz organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie naruszają prawa.

5.1. Zasadnie organ egzekucyjny przyjął, że w niniejszej sprawie był związany stanowiskiem wierzyciela, tj. DCOF, wyrażonym w postanowieniu z dnia [...] r. utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia 24 maja 2016 r.

Należy bowiem mieć na uwadze treść art. 34 § 1 u.p.e.a. zgodnie z którym, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

W tym przypadku pełnomocnik zobowiązanego zarzuty oparł na art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., tj. podniósł zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia.

W tym stanie rzeczy podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez NUS oraz DIS, art. 34 § 4 u.p.e.a., stosownie do którego organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego – jest bezzasadny.

Tym samym nietrafny jest również zarzut naruszenia przez DIS art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez organ nadzoru postanowienia organu egzekucyjnego.

5.2. W tym miejscu Sąd stwierdza, że wbrew stanowisku skarżącego legalność postanowień wierzyciela w sprawie zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podlega kontroli sądu administracyjnego.

Pomimo tego, że aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza skargę na postanowienia wierzyciela przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.

Zarysowany tu zakres kognicji sądu administracyjnego, umożliwiający sądowi również kontrolę legalności postanowienia wierzyciela (w tej sprawie DCOF) daje się wyprowadzić z art. 135 p.p.s.a.

Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia DIS wymaga zatem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje między nimi bezpośredni związek, czy wręcz zależność polegająca na tym, że jedno z nich stanowi nie tylko podstawę wydania drugiego, ale ponadto jeszcze wypowiedź zawarta w pierwszym postanowieniu jest wiążąca dla drugiego. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd rozpatrujący skargę może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Zatem uwzględniając art. 134 § 1 p.p.s.a. według którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną oraz dysponując zakresem uprawnień ujętych w art. 135 tej ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia DIS i poprzedzającego go postanowienia NUS, ale także postanowień wierzyciela (DCOF) oddalających zarzuty zobowiązanego, które stanowiły podstawę i niezbędny element postanowienia bezpośrednio objętego skargą.

Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II GSK 1490/10, Lex nr 1113723; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., II FSK 1904/09, Lex nr 992243; wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., II FSK 1006/07, Lex nr 515958; wyrok NSA z dnia4 lutego 2011 r., II GSK 216/10, Lex nr 992340; postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2011r., Lex nr 952777; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., II FSK 466/08, Lex nr 549018), co zostało wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 17 września 2014 r., II GSK 1140/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r., I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312).

6. W ocenie Sądu orzekającego, postanowienia wierzyciela w niniejszej sprawie nie naruszają prawa, co z kolei powoduje brak wadliwości postanowień organu egzekucyjnego i organu nadzoru, wydanych na tej podstawie i z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela.

6.1. Niezasadny jest zarzut zobowiązanego dotyczący nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych od stycznia 2009 r.

We wniesionym na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zarzucie pełnomocnik zobowiązanego wskazał na nieistnienie obowiązku, bowiem wierzyciel nie przedstawił dowodu nadania numeru identyfikacyjnego, dowodu przesłania stronie tej informacji, jak też zwrotnego potwierdzenia odbioru tych dowodów, co oznacza, że obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej od stycznia 2009 r. nie powstał. Należy jednocześnie zauważyć, że strona skarżąca nie kwestionuje, że zobowiązany zarejestrował odbiornik RTV oraz nie twierdzi, że doszło do jego wyrejestrowania.

Wierzyciel wskazywał natomiast na zarejestrowanie przez skarżącego odbiornika RTV w 1980 r. i brak jego wyrejestrowania. Podkreślił, że odbiorcy usługi został nadany indywidualny numer identyfikacyjny, o którym zawiadomienie wysłano do strony w dniu [...] r. wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat.

Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w ocenie Sądu zasadne.

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Strona skarżąca przyznaje, że zobowiązany dokonał zarejestrowania odbiornika RTV (wierzyciel precyzuje, że nastąpiło to w dniu 6 sierpnia 1980 r.) oraz nie twierdzi, że zobowiązany dokonał wyrejestrowania odbiornika.

W ocenie Sądu te dane są wystarczające do stwierdzenia, że sporny obowiązek nie przestał istnieć od stycznia 2009 r. Zobowiązany chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika RTV.

Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie nie jest kwestionowany przez skarżącego, a poza tym został wykazany przez organ poprzez dołączenie do akt wniosku zobowiązanego z dnia 6 sierpnia 1980 r. o zezwolenie na używanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., I SA/Gl 236/13, CBOSA. Zatem jeśli organ wykazał dokonanie rejestracji odbiornika RTV, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach: I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie I SA/Po 57/14 - CBOSA).

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce A. "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Powyższego stanowiska nie zmienia argumentacja strony skarżącej dotycząca nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia [...] r.

Zgodnie z tym przepisem dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

W ocenie Sądu chybione jest wywodzenie braku obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej z treści § 5 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia. Przepis ten nie określa bowiem takiego obowiązku, jak również z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych nie zwalnia.

Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego wyżej rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.

Jednocześnie Sąd podkreśla, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści albo formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16 (Lex nr 2190429). W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15 (Lex 2141379).

Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał zatem wpływu na wynikające skutki z faktu uprzedniego (niespornego pomiędzy stronami) zarejestrowania odbiornika RTV. Strona skarżąca stara się przypisać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu dłużnika inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu, a mianowicie utrata wyłącznie mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych.

Poza tym, należy stwierdzić, że użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. powoływany już wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., II FSK 2116/16, Lex nr nr 2190429).

Wierzyciel dołączył do akt blankiet zawiadomienia z datą 10 września 2008 r., choć nie załączył do akt dowodu wysłania (choćby kopii koperty). Z uwagi na podniesione wyżej argumenty, ta okoliczność nie ma jednak znaczenia dla przyjęcia, czy w sprawie istniał, czy też nie istniał obowiązek skarżącego do uiszczania opłaty. Dla oceny tej okoliczności istotnym jest, że zobowiązany dokonał rejestracji odbiornika RTV a nie dokonał jego wyrejestrowania.

Stąd organy nie mogły w tej materii dopuścić się naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. w sposób, który by miał wpływ na wynik tej sprawy, ani też nie naruszyły w tym kontekście art. 2 ust. 3 u.o.a.

6.2. W piśmie stanowiącym zarzuty pełnomocnik zobowiązanego postawił również zarzut braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

Stosownie do art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Jednakże Sąd zwraca uwagę, że art. 15 § 5 u.p.e.a. stanowi, że Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, inne niż określone w § 3a należności pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, kierując się celowością doręczenia upomnienia oraz potrzebą zapewnienia efektywności czynności wierzyciela zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.

W dalszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z obowiązującym w dacie wszczęcia egzekucji § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 131, poz. 1541 ze zm.) - postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez jego uprzedniego doręczania, gdy "zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania". Ten przepis miał zastosowanie do opłaty abonamentowej (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2015 r., II GSK 1818/14, Lex nr 1986707; wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15; Lex 2141379). Dlatego też po bezskutecznym upływie ustawowego terminu uiszczenia abonamentu (wynikającego z art. 3 ust. 4 u.o.a.) DCOF wystawił tytuł wykonawczy, który powinien zostać niezwłocznie skierowany do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego.

Na marginesie Sąd dodaje, że co prawda od dnia 1 listopada 2014 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 131), ale jego regulacje nie mają zastosowania w tej sprawie. Z brzmienia art. 15 ust. 5 u.p.e.a. oraz obu rozporządzeń wynika, że momentem decydującym o konieczności doręczenia upomnienia jest wszczęcie egzekucji. To zaś nastąpiło w czasie obowiązywania rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r.

Zgodnie bowiem z art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji następuje na podstawie doręczenia tytułu egzekucyjnego. Skoro w tym przypadku doręczenie zobowiązanemu tytułów wykonawczych nastąpiło w dniu 4 kwietnia 2014 r., to zagadnienie konieczności uprzedniego doręczenia upomnienia należy rozpatrywać przez pryzmat obowiązującego w tym dniu rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. Zatem to reguluje tego aktu wykonawczego decydują o legalności czynności związanych z "wszczęciem egzekucji", w tym konieczności doręczenia upomnienia.

Dlatego zarzut skargi, że doszło do naruszenia art. 15 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. jest niezasadny.

Uzupełniająco Sąd dodaje, że niezasadnie strona skarżąca podnosi, iż wierzyciel do tego zarzutu się nie ustosunkował. W postanowieniu z dnia 26 maja 2015 r. wskazał argumenty z powodu których zajął stanowisko w tymże postanowieniu, że doręczanie zobowiązanemu upomnienia nie było w tej sprawie wymagane (str. 4 postanowienia).

7. Sąd ponadto zwraca uwagę, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia tego postępowania, co oznacza, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania. Obowiązuje siedmiodniowy termin (por. art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) na zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, liczony od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się zatem jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty, w terminie otwartym na ich zgłoszenie. Jest to pogląd mający ugruntowaną pozycję w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2012 r., II FSK 1435/10, Lex nr 1113603; wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 września 2007 r., III SA/Wa 1151/07, Lex nr 441253; wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 września 2014 r., III SA/Łd 621/14, Lex nr 1589077; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2014 r., I SA/Po 18/14, Lex nr 1512527; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 maja 2014 r., I SA/Bk 106/14, Lex nr 1512000). Organ nie może nawet zastępować strony w formułowaniu zarzutu i przy okazji rozpoznawania zarzutu zgłoszonego przez stronę badać, czy nie zachodzą inne przyczyny wymienione w art. 33 u.p.e.a., a niewskazane przez zobowiązanego (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 września 2007 r. III SA/Wa 1151/07, Lex nr 441253), lub modyfikować jej zarzut. Ustawodawca - odmiennie niż przykładowo w odwołaniu (art. 128 k.p.a.) nakazuje bowiem zobowiązanemu w środku zaskarżenia wskazanie wady postępowania egzekucyjnego (zabezpieczającego), a nie ograniczenie się do wyrażenia sprzeciwu wobec czynności tego organu (zob. wyrok NSA z dnia z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 474/10, Lex nr 1068722). Organ egzekucyjny i wierzyciel w postępowaniu wywołanym wniesionymi zarzutami, są nimi związane i zarzuty te określają ich zakres orzekania. Nie budzi więc wątpliwości, że zarzuty mogą być wnoszone w postępowaniu egzekucyjnym tylko raz. Jak wskazuje orzecznictwo sądowoadministracyjne, po upływie terminu do wniesienia zarzutów, nie można już uzupełniać zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując ich nowe podstawy. W związku z tym, ani organ odwoławczy, ani sąd administracyjny, nie są uprawnione do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy (odpowiednio) w zażaleniu, skardze czy skardze kasacyjnej (wyrok WSA w Warszawie z 19 września 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1151/07, Lex nr 441253; wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 września 2014 r., III SA/Łd 621/14, Lex nr 1589077; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2014 r., I SA/Po 18/14, Lex nr 1512527; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 maja 2014 r., I SA/Bk 106/14, Lex nr 1512000).

Mając zatem na uwadze argumenty przytoczone przez pełnomocnika zobowiązanego w piśmie z dnia 7 kwietnia 2014 r. zawierającym zarzuty, Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie podlegały rozpoznaniu tylko zarzuty oparte o art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. Sąd nie mógł wypowiadać się w innej materii.

8. Z tych wszystkich względów skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.