Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 187/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2004-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 par. 1, art. 23 par. 7, art. 29,
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Teresa Liwacz, Asesor sądowy Grzegorz Saniewski, Protokolant Joanna Szklarska, po rozpoznaniu w dniu [...]. na rozprawie sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe oddala skargę


UZASADNIENIE

Syg. akt I SA/Bd 187/04

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w T. z [...] wskazując w uzasadnieniu następujące ustalenia faktyczne i prawne: strona zgłosiła w Urzędzie Celnym w T. wg. dokumentu SAD nr [...] z [...] do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu samochód osobowy marki BMW, rok produkcji [...] z zastosowaniem obniżonej stawki celnej w oparciu o dołączoną do zgłoszenia celnego deklarację o pochodzeniu towaru, zawartą na umowie kupna-sprzedaży z [...]

Towar został objęty wnioskowaną procedurą dopuszczenia do obrotu i zwolniony. W wyniku kontroli zgłoszenia celnego Dyrektor Urzędu Celnego

w T. wystąpił do niemieckiej administracji celnej z wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji przedmiotowej umowy kupna - sprzedaży.

Pismem z 05.05.2003r niemieckie władze celne poinformowały o wyniku kontroli przeprowadzonej w firmie G.A. GmbH H. 103, w wyniku której stwierdzono, iż przedmiotowa pisemna umowa jest dokumentem nieautentycznym a osoba H. G., której podpis widnieje pod tekstem deklaracji o pochodzeniu jest eksporterowi nieznana. W efekcie wszczęte zostało z urzędu postępowanie w przedmiocie weryfikacji dokonanego zgłoszenia. W trakcie postępowania w dniu 28.07.2003r importer załączył do akt sprawy świadectwo przewozowe EUR -1 z [...] wystawione retrospektywnie, lecz organ uznał, że dowód ten został wystawiony niezgodnie ze wzorem zamieszczonym w załączniku III do Protokołu IV do Układu Europejskiego (nieprawidłowo wypełniono pole nr 1 i 12 dokumentu) i odmówił jego stosowania.

W dniu 04.08.2003r strona złożyła wniosek o zastosowanie wobec importowanego towaru obniżonej stawki celnej na podstawie wystawionego w trybie retrospektywnym świadectwa przewozowego EUR-1 przedkładając jednocześnie kserokopię niemieckiego dokumentu wywozowego nr [...], wniosła także o przeprowadzenie ponownej weryfikacji świadectwa przewozowego EUR-1 oraz postawiła zarzut nie poinformowania jej o wszczęciu procedury weryfikacyjnej.

Decyzją z [...] Naczelnik Urzędu Celnego w T. wydał decyzję, w której uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej oraz zastosowanej stawki cła.

W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji w całości, zarzucając naruszenie art.87 Konstytucji w związku z art.!7 ust 1 Protokołu IV do Układu Unii Europejskiego, art. 123 187 ,180 i 194 ordynacji podatkowej w związku z

art.17 ust.5 Protokołu IV i art.270 kodeksu celnego, art.200 w związku z art.178,192, 191 ordynacji podatkowej, 23 kodeksu celnego art.217 ordynacji.

Rozstrzygając sprawę organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art.13 § 1 kodeksu celnego, cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych, zgodnie z § 3 pkt.4 taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez RP z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki celne są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. Obwiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 21 grudnia 1999r oraz postanowienia art.16 Protokołu nr4 do Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków: towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego, pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR-1 lub deklaracją na fakturze, został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Nie zachowanie jednego ze wskazanych warunków uniemożliwia zastosowanie stawki celnej obniżonej. Wg. art 16 pkt 1 b Protokołu 4 do Układu Europejskiego produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia w przypadkach określonych wart. 21(1), deklaracji, której tekst jest zamieszczony w załączniku N, złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji.

Protokół 6 Układu Europejskiego zawiera postanowienia o wzajemnej pomocy w sprawach celnych, co oznacza m.in., że na wniosek polskich władz celnych prowadzą dochodzenie, wykrywają naruszenia ustawodawstwa celnego, dostarczają informacje umożliwiające właściwe stosowanie tego ustawodawstwa. Wyniki dochodzenia są przekazywane w formie dokumentów, uwierzytelnionych kopii dokumentów, sprawozdań i temu podobnych, które zgodnie z art. 11 pkt.2 i 3 Protokołu 6 mogą być wykorzystywane w postępowaniu sądowym i administracyjnym wszczętym w wyniku wykrycia nieprzestrzegania przepisów.

Dowody uzyskane i przesłane przez niemieckie organy celne w formie uwierzytelnionych kserokopii są dowodami w rozumieniu art. 180 § 1 ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego. Ponadto, zgodnie z art.32 pkt. 1 Protokołu IV do Układu Europejskiego, weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości, co do autentyczności tego dokumentu, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego

Protokołu. Z przepisu tego wynika, że organ celny ma możliwość weryfikowania dowodu pochodzenia niezależnie od zaistnienia jakichkolwiek przesłanek uzasadniających weryfikację, przy czym w przypadku powzięcia uzasadnionych wątpliwości odnośnie prawdziwości dokumentu, czy też statusu pochodzenia towarów nim objętych, jest on zobowiązany do jej przeprowadzenia.

Ocena merytoryczna dowodu pochodzenia może zostać przeprowadzona jedynie w oparciu o dokumenty źródłowe znajdujące się w siedzibie eksportera. Do wyłącznej kompetencji organów celnych państwa, z którego następuje import towaru należy prawo ustalania kraju pochodzenia towaru. Wiążący charakter wyniku weryfikacji potwierdzają liczne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, które organ wskazał. Jednocześnie podniósł, że w przedmiotowej sprawie sporządzenie przez organ celny wniosku weryfikacyjnego podyktowane było wątpliwościami co do autentyczności całego dokumentu, nie tylko znajdującej się na nim deklaracji eksportera o pochodzeniu towaru. Istotne jest, że wynik przeprowadzonej w siedzibie eksportera kontroli nie tylko zobligował organ celny do odmówienia Stronie prawa do preferencji celnych, ale także stanowił podstawę do zmiany deklarowanej przez nią wartości celnej importowanego towaru.

Organ odwoławczy podkreślił, że stosowanie wyjątku od zasady powszechności cła, jakim jest obniżona stawka celna możliwe jest tylko w ściśle określonych przepisami przypadkach. Przepisy o stosowaniu obniżonej stawki celnej nakładają na podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą i domagającego się preferencyjnego potraktowania towaru, obowiązek udowodnienia, że spełnione zostały przesłanki określone w przepisach, warunkujące udzielenie takich preferencji. Zarówno postanowienia umowy międzynarodowej- Układ Europejski, jak i przepisy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, uzależniają zastosowanie preferencji celnych od łącznego spełnienia trzech wskazanych wyżej warunków, w tym spełnienia przez towar reguły pochodzenia w rozumieniu postanowień Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego. Organ powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z 08.05.1998r w sprawie III RN 32/98, gdzie podkreślono, że przywileje celne mogą być udzielane tylko na warunkach określonych w przepisach prawa, a organy celne nie mogą odstępować od ich przestrzegania. Naruszenie tych zasad byłoby sprzeczne z równością podmiotów wobec prawa i interesem państwa; przy interpretacji i stosowaniu przepisów określających przywileje celne potrzebny jest ponadto odpowiedni rygoryzm, skoro chodzi o granice zasady powszechności podlegania cłu przywozu towarów z zagranicy.

Odnosząc się do podnoszonego przez Stronę zarzutu bezpodstawnego odmówienia przez organ celny mocy dowodowej przedłożonego świadectwa przewozowego EUR-l w trybie retrospektywnym, organ wskazał, że dokument ten może zostać wystawiony jedynie w przypadku zaistnienia wyjątkowych okoliczności tj. jeżeli nie zostało świadectwo wystawione w momencie dokonywania eksportu z powodu błędów, nieumyślnych pominięć lub specjalnych okoliczności albo zostało wystawione, ale nie zostało przyjęte z przyczyn technicznych. W sprawie żadna z powyższych okoliczności nie miała miejsca; organ celny dokonujący oceny dowodu pochodzenia dysponował raportem z kontroli załączonej do zgłoszenia celnego umowy sprzedaży, przeprowadzonej przez kompetentne władze. Wynik weryfikacji pozwalał na podjęcie rozstrzygnięcia w słusznym uznaniu, że podejrzenie popełnienia fałszerstwa dokumentu nie mieści się w kategoriach uzasadniających retrospektywne wystawienie świadectwa i przyjął, że powtórnie wystawiony dokument nie powinien być uznany dla stawki celnej obniżonej. Dodatkowo przedmiotowe świadectwo EUR-1 zostało wystawione z naruszeniem art. 17 ust1 Protokołu IV do Układu Europejskiego, z uwagi na to, iż w polu nr l, w którym zgodnie ze wzorem zamieszczonym w załączniku nr III do Protokołu IV powinny znajdować się dane eksportera towaru, wpisany został importer – A. W., natomiast w polu nr 12, zarezerwowanym dla oświadczenia eksportera o spełnieniu przez produkt warunków potrzebnych do wystawienia tego świadectwa, znajduje się podpis D. Ch., który zgodnie z przedłożonym dokumentem T2 nr [...], był przewoźnikiem importowanego towaru. Zgodnie z wynikiem kontroli, firma M. A., nie będąc wystawcą spornej umowy sprzedaży, nie mogła upoważnić A. W., ani D. Ch., czy też agencji celnej DTT S.GmbH do wystąpienia do niemieckich władz celnych o wystawienie świadectwa przewozowego w trybie retrospektywnym. Zgodnie bowiem z tym przepisem dokument ten jest wystawiany przez władze celne kraju eksportera na pisemny wniosek eksportera lub upoważnionego przez niego przedstawiciela. Wbrew twierdzeniu strony zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wykazał, że importerem spornego auta była A. W. wskazanym przez niemiecką agencję celną DTT S. GmbH eksporterem firma M. A. GmbH, natomiast przewoźnikiem, D. Ch.. W tej sytuacji korzystanie z instytucji powtórnej weryfikacji, o której mowa wart. 32 Protokołu IV do Układu Europejskiego nie było zasadne. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 23 kodeksu celnego poprzez dokonanie ponownej kalkulacji wartości celnej po zwolnieniu towaru i przyjęcie za wartość bazową notowanie pojazdu o rok młodszego, wskazał, że nie znajduje to uzasadnienia. Sposób wyliczenia wartości celnej importowanego pojazdu zawarty w decyzji nie budzi zastrzeżeń, do jej ustalenia przyjęto notowania z właściwego rocznika, uwzględniono stopień zużycia pojazdu oraz pomniejszono ją o zwyczajową marżę. Jednocześnie organ stanął na stanowisku, że przedłożonej przez stronę opinii technicznej z 10.09.2003r nie można uznać za wiarygodny dowód z uwagi na to, iż nie odzwierciedla ona stanu towaru z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, biegły oświadczył bowiem, że ustalona przez niego wartość rynkowa dotyczy pojazdu po dokonaniu napraw w warsztatach samochodowych.

Odnosząc się do zarzutów odwołania w kwestii nie poinformowania strony o uruchomieniu przez organ celny procedury weryfikacji, Dyrektor Izby Celnej w T. wskazał, że przepis art. 32 Protokołu IV do Układu Europejskiego, regulujący procedurę postępowania weryfikacyjnego dowodów pochodzenia, nie nakłada na organ celny państwa importu obowiązku informowania importera o wszczęciu, zasadności przesłanek, jak również przebiegu tej procedury, która odbywa się bez Jego udziału. Organ celny jest natomiast zobowiązany do zapewnienia importerowi czynnego udziału jako stronie postępowania celnego, wszczętego niezwłocznie po otrzymaniu wiarygodnego wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia, co wpływa na wysokość kwoty długu celnego.

W przedmiotowej sprawie organy nie ograniczyły inicjatywy dowodowej strony, przeprowadzone postępowanie nie narusza zasad określonych w art. 122, 187 § l i 180 § 1 ordynacji podatkowej.

W skardze do sądu A. W. zarzuciła decyzji pierwszej instancji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, szczególnie:

- art. 87 Konstytucji RP w związku z art. 17 ust. 1 Porozumienia w formie wymiany listów między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami członkowskimi z drugiej strony dotyczącego pojęcia "PRODUKTY POCHODZĄCE" i metod współpracy administracyjnej poprzez zakwestionowanie prawidłowego dowodu pochodzenia bez odniesienia się do stanu prawnego kraju wywozu w zakresie procedury jego wystawienia,

- art. 123 ordynacji podatkowej poprzez nie poinformowanie strony postępowania o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego,

- art. 187 ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji na podstawie uzyskanych wyników weryfikacji bez przeprowadzenia innego postępowania dowodowego

- art. 180, art. 194 ordynacji podatkowej w związku z art. 17 ust. 5 Porozumienia w formie wymiany listów między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami członkowskimi z drugiej strony dotyczącego pojęcia "PRODUKTY POCHODZĄCE" i metod współpracy administracyjnej i art. 270 kodeksu celnego poprzez brak obiektywnych przesłanek do odmowy preferencyjnego traktowania, o których mowa w pkt. 14 i 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 września 2001r. w sprawie wyjaśnień do reguł pochodzenia pt. Wyjaśnienia do reguł pochodzenia towarów zawartych w protokole 4 do Układu Europejskiego

- art. 200 w związku z art. 192 ordynacji podatkowej poprzez nie umożliwienie stronie postępowania zapoznanie się z aktami sprawy a w szczególności z informacjami przekazanymi przez niemiecką administracje celną,

- art. 191 ordynacji podatkowej przez brak wypowiedzenia się przez organ prowadzący postępowanie w przedmiocie wniosku strony z dnia 04.08.2003r.

o zastosowanie obniżonej stawki celnej,

-art. 23 kodeksu celnego poprzez zakwestionowanie wartości celnej i dokonanie ponownej kalkulacji wartości celnej po zwolnieniu towaru przyjmując za wartość bazową notowanie pojazdu o rok młodszego,

- art. 217 ordynacji podatkowe poprzez niepełne wskazanie podstawy wszczęcia postępowania.

Z kolei decyzji organu II instancji skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego w postaci:

- art. 139 §3 w związku z art. 140 § 1 ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji w II instancji z rażącym naruszeniem ustawowego terminu do jej wydania postanowienie o wyznaczeniu nowego terminu skarżąca otrzymała po pisemnej interwencji z dnia 01. 12.2003r.

- art. 32 pkt. 1 protokołu IV do Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem w formie wymiany listów między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami członkowskimi z drugiej strony dotyczącego pojęcia "PRODUKTY POCHODZĄCE" i metod współpracy administracyjnej poprzez zakwestionowanie załączonego dowodu pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR 1 nr [...] bez przeprowadzenia jego weryfikacji w przedmiocie jego autentyczności,

- art. 210 § 1 pkt 4 ordynacji podatkowej poprzez przywołanie niepełnej podstawy prawnej wydania decyzji poprzez użycie stwierdzenia "należy podkreślić, iż w niniejszej sprawie sporządzenie przez organ celny wniosku weryfikacyjnego podyktowane było wątpliwościami co do autentyczności celnego dokumentu, nie tylko znajdującej się na nim deklaracji eksportera o pochodzeniu towaru. Istotnym z punktu widzenia prawidłowości rozstrzygnięcia jest fakt, że powyższy wynik przeprowadzonej w siedzibie firmy eksportera kontroli nie tylko zobligował organ celny do odmówienia stronie prawa do preferencji celnych, ale również stanowił podstawę do zmiany deklarowanej przez stronę wartości celnej importowanego towaru" - co stanowi odważną interpretację przepisów przez organy administracji celnej. W chwili złożenia zgłoszenia skarżąca załączyła wszystkie dokumenty potrzebne do objęcia towaru wnioskowaną procedurą celną, dołączyła opinię techniczną pozwalającą na przeprowadzenie kalkulacji wartości celnej. Urząd Celny w T., w oparciu o wynik uzyskanej weryfikacji przeprowadził ponowną kalkulację wartości celnej na podstawie sobie znanych przesłanek.

Z decyzji organu II instancji nie wynika fakt przeprowadzenia weryfikacji przedłożonego świadectwa przewozowego EUR l. Urząd Celny w T. wyrywkowo przeprowadził kontrolę autentyczności dokumentów, przeprowadził weryfikację faktury pod kątem zastosowania obniżonej stawki celnej i na tej podstawie przeprowadził kalkulację wartości celnej. Nie ulega wątpliwości, samochody BMW są produkowane tylko w Niemczech, co potwierdza oświadczenie producenta i sprzedającego tudzież potwierdzenie władz celnych Niemiec - EURI.

Zdaniem skarżącej zapis, iż weryfikacja dokumentu pochodzenia stanowi podstawę do zakwestionowania wartości transakcyjnej stanowi o naruszeniu generalnej zasady prawa celnego (art. 69 kodeksu celnego), że datą właściwą do stosowania przepisów regulujących procedurę celną, do której dokonano zgłoszenia towarów, jest data przyjęcia zgłoszenia celnego. Skarżąca zarzuciła, że nie przeprowadzono postępowania w zakresie przyczyn wystawienia dokumentu EURI przez niemiecki Urząd Celny. Władze celne kraju wywozu zapewniają prawidłowe wypełnienie formularzy, skoro niemieckie organy wydały przedłożone świadectwo nie było podstaw do kwestionowania go przez polskie organy. Wszystkie pola obligatoryjne zostały wypełnione poprawnie, a co do pochodzenia towaru sensu stricte nie może być wątpliwości. Opis towaru zamieszczony w polu 8 w sposób nie budzący wątpliwości identyfikuje towar. Pola przeznaczone dla administracji celnej nie nosi znamion poprawek czy dopisków. Ponadto urząd potwierdzający przedmiotowe świadectwo przewozowe otrzymał dokumenty świadczące o niemieckim pochodzeniu towaru wystawione przez producenta towaru, powołujące się na nr VIN pojazdu. Na takiej właśnie podstawie, zgodnie z regułami zawartymi w Protokole IV do Układu Europejskiego zostało potwierdzenie złożone świadectwo.

W przedmiotowej decyzji zakwestionowano zapis zawarty w polu nr l "Eksporter". Tymczasem w obowiązującym stanie prawnym brak jest definicji legalnej eksportera, więc może nim być: sprzedający, zgłaszający do wywozu, agencja celna dokonująca zgłoszenia w imieniu osób, o których wyżej mowa z wyłączeniem sytuacji w których występowałaby jako tzw. "upoważniony eksporter".

Z przedłożonego dokumentu wywozowego (karta 3 SAD niemieckiej

odprawy wywozowej nr [...]) opisanym w polu 2 eksporterem jest M. A. GmbH, H. [...], [...] M., Deutschland. Jednakże w polu 14 jako zgłaszający występuje osoba opisana w polu 8-odbiorca – A.W. .W. {...}, Polen. Urząd Celny w T. pominął w decyzji regulacje kraju wywozu w zakresie wystawiana świadectw przewozowych oraz możliwości bycia zgłaszającym nie będąc osobą, o której mowa w art. 253 p 2 pkt 1 kodeksu celnego. Urząd Celny w T. powołał się na fakt nieobowiązywania Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 września 2001r. w sprawie wyjaśnień do reguł pochodzenia towarów w chwili importu pojazdów. Jednocześnie pominął fakt, iż w chwili o której mowa art. 69 kodeksu celnego obowiązywał tzw. Protokół roboczy do reguł pochodzenia towarów zawierający rozwiązania przepisane w swej treści przez wspomniane rozporządzenie na grunt porządku krajowego a stosowane wówczas przez organy celne.

W pkt. 14 i 16 załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 września 2001r w sprawie wyjaśnień do reguł pochodzenia towarów pt. Wyjaśnienia do reguł pochodzenia towarów zawartych w protokole IV do Układu Europejskiego ujęto w katalogu zamkniętym przypadki odmowy preferencyjnego traktowania towarów bez' weryfikacji świadectwa przewozowego oraz uzasadnionych wątpliwości, gdy organ celny jest zmuszony przeprowadzić weryfikacje przedłożonego dokumentu. W żadnym z prezentowanych przypadków nie przewidziano sytuacji będącej podstawą wydania kwestionowanej decyzji.

Skarżąca podniosła także, że organ miał podstawy do wszczęcia postępowania wobec wyników uzyskanej informacji, ale dla celów dowodowych oparcie się wyłącznie na twierdzeniach niemieckich władz celnych jest niewystarczające, ponieważ kontrahent niemiecki mógł mieć interes w tym, by twierdzić, że nie wystawił załączonej do zgłoszenia umowy. Nie można bowiem wykluczyć, że firma M. A. GmbH miała istotny interes finansowy w tym, by prowadzić podwójną księgowość i wystawić np. 2 faktury z uwagi na korzyści wynikające ze zwrotu podatku itp.

Skarżąca zarzuciła także, że organ na podstawie art. 123 ordynacji podatkowej zobowiązany był do poinformowania o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego, co umożliwiłoby czynny udział w postępowaniu; ponadto odmówiono stronie wglądu w zebrany materiał dowodowy a w szczególności w dokumentacje przesłaną przez niemiecka administracje celną. W decyzji urząd celny nie ustosunkował się do wniosku złożonego 04.08.2003r. o zastosowaniu obniżonej stawki celnej, co stanowi naruszenie normy określonej w art. 191 ordynacji podatkowej, czego przejawem jest brak wyznaczenia 7 dniowego terminu co do możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego na podstawie art. 200 ordynacji.

Organ dokonał powtórnej analizy wartości celnej naruszając art. 23 kodeksu celnego przez zakwestionowanie wartości celnej określonej w zgłoszeniu i dokonanie ponownej kalkulacji wartości celnej po zwolnieniu towaru przyjmując

za wartość bazową notowanie pojazdu o rok młodszego i przeprowadził kalkulację od auta bezwypadkowego, salonowego, od pierwszego właściciela; organ posiadał dokumentację, z której wynikało, że auto zostało dopuszczone do ruchu po kilku miesiącach na co wskazuje data pierwszego przeglądu i data rejestracji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi powołując się w uzasadnieniu na argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zarzuty skargi dotyczyły naruszenia przepisów postępowania oraz nieprawidłowego zastosowania prawa materialnego. W zakresie tego ostatniego zarzutu, skarżąca kwestionowała weryfikowanie i ustalenie wartości przedmiotowego pojazdu przez organy oraz nie przyjęcie, iż zastosowana stawka celna powinna być obniżona ze względu na preferencyjne pochodzenie towaru.

Analizując przebieg postępowania i podstawę prawną dokonywanych przez organy celne działań, należy uznać, że organy mogły przeprowadzić postępowanie na okoliczność weryfikacji umowy kupna samochodu marki BMW z dnia [...], która dołączona została przez skarżącą do zgłoszenia celnego. Postępowanie na tę okoliczność przeprowadzone zostało w drodze pomocy prawnej i przyniosło ustalenie, że dokument, którym posłużyła się strona nie został wystawiony przez sprzedającego, firmę M. A. GmbH.

Podstawą prawną dla organów celnych do wystąpienia z wnioskiem do organów niemieckich były postanowienia wielostronnej umowy międzynarodowej- Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi sporządzony w Brukseli 16 grudnia 1991 f., Układ ten został ratyfikowany przez Polskę i jako ratyfikowana umowa międzynarodowa stanowi źródło powszechnie obowiązującego prawa zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Wart. 91 ust. 1 Konstytucji zawarto przepis generalnie transformujący umowę międzynarodową do wewnętrznego porządku prawnego, co oznacza, iż jest ona bezpośrednio stosowana chyba, że stosowanie umowy uzależnione jest od wydania ustawy. Warunkiem transformacji jest jednak opublikowanie umowy w Dzienniku Ustaw, ten zaś wymóg - ogłaszania "w trybie wymaganym dla ustaw" - Konstytucja ustanawia jedynie względem umów ratyfikowanych za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, odsyłając określenie zasad publikacji innych umów do ustaw (art. 88 ust. 3).

Umowy międzynarodowe, które są ratyfikowane przez Prezydenta za uprzednią zgodą parlamentu wyrażoną w ustawie (4 art. 89 ust. l) i które są ogłaszane w trybie wymaganym dla ustaw (art. 88 ust. 3), mają moc prawną ustawy.

Prezydent RP ogłosił powyższą umowę w załączniku do Dz. U. Nr 11, poz. 38 z dnia 27 stycznia 1994r. w art. 2 Protokołu 6 stanowiącego załącznik do powyższej Umowy zawarto zapis, że strony umowy udzielają sobie wzajemnie pomocy w sposób i na warunkach przewidzianych przedmiotowym Protokołem, w celu prawidłowego stosowania ustawodawstwa celnego, w szczególności przez zapobieganie, prowadzenie dochodzeń i wykrywanie naruszeń tego ustawodawstwa. Zgodnie z art. 3 Protokołu na prośbę władz występujących z wnioskiem, władze proszone o pomoc dostarczają stosowne informacje umożliwiając właściwe stosowanie ustawodawstwa celnego, łącznie z informacjami dotyczącymi ujawnionych lub planowanych działań, które naruszają lub naruszą to ustawodawstwo (ust. l) oraz informują czy towary wywiezione z terytorium jednej z umawiających się stron zostały właściwie przywiezione na terytorium drugiej strony, wyszczególniając w razie potrzeby procedury celne zastosowane wobec tych towarów (ust. 2).

W wyniku wykonania wniosku o udzielenie pomocy prawnej niemiecka administracja celna nadesłała raport z dochodzenia, w którym stwierdziła, że umowa z [...] jest sfałszowana, nieznana jest w ogóle we wskazanej firmie osoba o danych, zamieszczonych w umowie występująca rzekomo w imieniu sprzedającego.

Zgodnie z art. 23 § l kodeksu celnego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalona, o ile jest to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i 31 kodeksu celnego. Dopiero niemożność przyjęcia wartości transakcyjnej za wartość celną, z powodu zakwestionowania jej wiarygodności i dokładności informacji lub dokumentów (art. 23 § 7 kodeksu celnego) może stanowić podstawę do ustalania wartości celnej na podstawie zasad określonych w przepisach art. 24 - 29 kodeksu celnego. W przedmiotowej sprawie organy celne nie ustaliły wartości transakcyjnej, wobec czego zastosowały do obliczenia wartości celnej pojazdu art.29 kodeksu celnego dopuszczający ustalenie tej wartości w oparciu o dane dostępne na polskim obszarze celnym. W swoich orzeczeniach organy obu instancji wskazały przesłanki do zastosowania w sprawie metody "ostatniej szansy" uzasadniając takie stanowisko.

Niezrozumiały jest zarzut skarżącej, iż do obliczenia zweryfikowanej wartości celnej przyjęto do porównania wartość pojazdu młodszego - przedmiotowe auto zostało wyprodukowane w 1997, natomiast dane porównawcze z katalogu Informatora Rynkowego Eurotax 10/2000 dotyczyły także pojazdu z 1997r, co wynika wprost ze zgromadzonego materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy. Organy w sposób prawidłowy uwzględniły przy dokonywanych wyliczeniach stopień zużycia pojazdu, w tym m.in. jego ponadnormatywny przebieg.

Należy stwierdzić, że raport niemieckiej administracji celnej z dnia 05 maja 2003 r., w świetle polskiego prawa, jest zagranicznym dokumentem urzędowym, bowiem został sporządzony przez organ obcego państwa - skoro zaś jest dokumentem urzędowym, wobec tego stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone dopóty, dopóki nie zostanie udowodnione, że dokument nie jest prawdziwy (autentyczny) albo, że oświadczenia organu są niezgodne z prawdą (art. 194 ordynacji podatkowej ). Wartość dowodowa tego raportu jako dokumentu urzędowego zależy od prawa polskiego. Można obalić domniemanie prawdziwości przysługujące dokumentom urzędowym, przeprowadząjąc zarówno dowód przeciwko temu, iż dokument nie pochodzi od organu, który go wystawił, jak i przeciwko treści dokumentu. Póki jednak dowód taki nie zostanie przeprowadzony, dokumentowi urzędowemu przysługuje moc dowodu zupełnego. Zasada dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 122 ordynacji podatkowej) nie jest regulatorem ciężaru dowodu. Skarżący nie zdołał przeprowadzić dowodu obalającego moc dowodową przedstawionego przez niemiecką administrację celną raportu. Argumenty sugerujące, iż sprzedawca spornego samochodu mógł mieć bliżej nieokreślony interes w nieujawnianiu transakcji nie mogą być uwzględnione jako przeciwdowód z uwagi na brak wykazania takiej okoliczności przez skarżącą - stawianie takich hipotez nie jest tożsame z przeprowadzeniem dowodu na tę okoliczność.

Ustalenie, że sporny dokument umowy został fałszowany o tyle, że nie pochodzi od wskazanego w nim wystawcy, w sposób oczywisty stwarzał podstawy dla odmowy uznania przez organy, że skuteczna jest deklaracja eksportera o pochodzeniu towaru.

Oceniając kwestię przedłożenia przez skarżącą retrospektywnego świadectwa pochodzenia towaru w dniu 28 lipca 2003r i nie uznania tego dokumentu przez organy, należy wskazać, iż przeciwko przyjęciu tego dokumentu przemawiały dwie przesłanki. Po pierwsze przedmiotowe retrospektywne świadectwo pochodzenia towaru zostało wystawione w okolicznościach, w których przepisy nie przewidują jego wystawienia oraz nie odpowiadało w treści wzorowi zawartym w załączniku III do Protokołu IV do Układu Europejskiego. Zgodnie z art.18 Protokołu IV do Układu Europejskiego, który reguluje procedurę wystawiania świadectwa EUR-l w trybie retrospektywnym, dokument taki może być wystawiony w przypadku zaistnienia wyjątkowych okoliczności - jeżeli świadectwo nie zostało wystawione w momencie dokonywania eksportu z powodu błędów, nieumyślnych pominięć lub specjalnych okoliczności albo zostało wystawione, ale nie zostało przyjęte z przyczyn technicznych. Bez wątpienia stan faktyczny w sprawie nie odpowiada żadnej z wymienionych przesłanek.

Dodatkowo przedmiotowe świadectwo zostało wypełnione niezgodnie z obowiązującym sformalizowanym wzorcem takiego dokumentu w zakresie pola 1 i 12 tj. w miejscu, gdzie powinny znaleźć się dane eksportera zamieszczono dane importera, A. W., natomiast w polu zarezerwowanym dla oświadczenia eksportera o spełnieniu przez produkt warunków potrzebnych do wystawienia tego świadectwa, znajduje się podpis D. Ch., który miał status przewoźnika imprtowanego towaru. Z niemieckiego dokumentu wywozowego wynikało natomiast, że skarżąca jest importerem, eksporterem jest firma M. A. GmbH, natomiast D. Ch. był przewoźnikiem. Taka rozbieżność między ustalonym przez organy stanem faktycznym w sprawie a stanem, który w spornym dokumencie kreuje skarżąca, zmieniając tym samym swoje pierwotne twierdzenia, zasadnie zostały ocenione przez organy jako okoliczności, które nie stanowiły o uzasadnionej wątpliwości będącej podstawą do skorzystania z możliwości powtórnej weryfikacji dowodu pochodzenia, o której traktuje art.32 Protokołu IV do Układu Europejskiego.

Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie naruszenia przez organy przepisów postępowania tj. art. 191, 200, 217 ordynacji podatkowej, to Sąd uznał je za niezasadne. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji skarżącej udzielono 7 -dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego podobnie uczynił organ pierwszej instancji przed wydaniem swojego orzeczenia. Naczelnik Urzędu Celnego w T. na okoliczność wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie kontroli zgłoszenia celnego wydał postanowienie [...], którego odpis doręczono skarżącej. Materiały związane z czynnościami przeprowadzonymi w oparciu o pomoc prawną organów niemieckich zostały włączone tytułem dowodów w sprawie i były dla strony jak najbardziej dostępne. W tym kontekście nie można mówić o naruszeniu praw strony postępowania.

Nie jest trafny zarzut skargi, że organ prowadzący postępowanie nie wypowiedział się w przedmiocie wniosku strony o zastosowanie obniżonej stawki celnej albowiem odniesienie do tej kwestii jest częścią rozstrzygnięcia wydanego w sprawie przez organy w formie decyzji. Nie ma podstaw, by w tej kwestii organy orzekające wypowiadały się odrębnie w innej formie.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) oddalił skargę.