Wyrok NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 79/97
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 1998-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Powołane przepisy: article: art. 47
journal: Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
article: art. 206
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy przedmiocie unieważnienia czynności materialno-technicznej w zameldowania na pobyt stały.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Utrzymuje ona w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, która rozstrzyga w dwu kwestiach stwierdzenia nieważności czynności materialno-technicznej związanej z zarejestrowaniem faktu zameldowania skarżących na pobyt stały i jednocześnie orzeka o ich wymeldowaniu z pobytu stałego.

Wymeldowanie na podstawie decyzji administracyjnej stanowiące wyjątek od zasady realizacji własnego obowiązku meldunkowego jest możliwe wyłącznie w przypadkach określonych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./. Przewiduje on, że decyzję taką wydaje się na wniosek strony lub z urzędu w stosunku do osoby która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 lub w stosunku do osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu i nie przebywa w nim co najmniej przez okres sześciu miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

Z brzmienia tego przepisu wynika, że przesłanką konieczną wymeldowania w obu ujętych w nim stanach faktycznych jest opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu. W sprawie jest niesporne, że skarżące nie opuściły miejsca pobytu, którego dotyczy wymeldowanie, przeciwnie, co podkreślają w swych decyzjach organy obu instancji, zamieszkują w nim nieprzerwanie od momentu zameldowania.

Zauważyć przy tym wypadnie, że decyzja organu II instancji określając przedmiot utrzymanej w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej podaje, iż dotyczy ona orzeczenia w unieważnieniu czynności materialno-technicznej zameldowania. Ze względu jednak na brak rozstrzygnięcia w przedmiocie uchylenia tej części decyzji organu pierwszej instancji, w której orzeka ona o wymeldowaniu skarżących i odwołanie się do art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa Sąd musiał przyjąć, iż utrzymuje ona w mocy całość zawartego w tej decyzji rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie to, co wykazano wyżej narusza przepis prawa materialnego /art. 15 ust. 2/. Tą samą wadą obciążona jest zatem utrzymująca w mocy decyzję I instancji - decyzja organu odwoławczego.

Naruszeniami prawa dotknięta jest także decyzja zaskarżona w tej części, w której orzeka o unieważnieniu czynności zameldowania.

Dopuszczając co do zasady możliwość podważenia w postępowaniu administracyjnym prawidłowości czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały i rozstrzygnięcie w tej kwestii w drodze decyzji administracyjnej /co znajduje oparcie w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 października 1991 r. III AZP 6/91 - OSP 1992 z. 9 poz. 194 i w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia ?4 stycznia 1990 r. SA/Gd 1346/89 - OSP 1991 z. 9 poz. 216/, Sąd stoi na stanowisku, że uchylenie /unieważnienie/ skutków takiej czynności może nastąpić tylko wówczas, gdy w sposób nie budzący wątpliwości organ administracyjny wykazał, że w dacie zameldowania nie zostały spełnione ustawowe przesłanki warunkujące tę czynność, wynikające z art. 9 ust. 2 i 10 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy.

Po myśli art. 9 ust. 2 przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad ? miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu /pomieszczeniu/, w którym ma nastąpić zameldowanie.

Pojęcie uprawnienia do przebywania w lokalu jest pojęciem swoistym dla ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ustawa nie podaje przy tym jego definicji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykształcił się pogląd, iż pojęcie to wymaga uwzględnienia różnych typów praw podmiotowych do lokalu. W zależności od tychże praw uprawnienie do przebywania w lokalu może mieć charakter samoistny /właściciel, najemca osoba, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu/ lub pochodny /podnajemca, korzystający z lokalu na zasadzie użyczenia z woli właściciela lub najemcy/.

Kolejną przesłanką warunkującą zameldowanie jest pobyt osoby która ma być zameldowana w miejscu, którego zameldowanie dotyczy /art. 10 ust. 1 ustawy/.

Potwierdzenie faktu pobytu obciąża wynajmującego, najemcę, osobę, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu lub jego właściciela zaś obowiązek potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu obciąża właściciela /zarządcę/ budynku, w którym ma nastąpić zameldowanie /art. 29 ust. 1 ustawy/.

W typowym postępowaniu ewidencyjnym organ administracji nie sprawdza prawdziwości danych przedstawionych przez osobę zainteresowaną zameldowaniem, a w szczególności nie bada faktu przebywania i zamiaru przebywania pod określonym adresem. Z reguły uznaje też /o ile zgłoszone dane nie budzą wątpliwości/ za prawdziwe potwierdzenie uprawnień do przebywania w lokalu /art. 47 ustawy/.

Ujawnienie w terminie późniejszym, iż dana osoba nie zamieszkiwała w lokalu w którym została zameldowana lub że nie przysługiwało jej uprawnienie do przebywania w nim daje podstawę do przeprowadzenia postępowania administracyjnego, które w razie potwierdzenia owych braków przesądza o uchyleniu skutków czynności zameldowania.

Nie jest natomiast wystarczające dla uchylenia tychże skutków wykazanie, że zameldowania dokonano z naruszeniem wymogów formalnych, tj. gdy potwierdzenia faktu pobytu lub uprawnień dokonała inna osoba, niż wymieniona w art. 29 ust. 1, lub zameldowania dokonano bez stosownych potwierdzeń, o ile postępowanie administracyjne wykaże, że osoba zameldowana przebywała pod wskazanym adresem i posiadała uprawnienie do przebywania w lokalu.

W sprawie będącej przedmiotem kontroli Sądu przyjęto, iż budynek, w którym skarżące zostały zameldowane stanowił współwłasność spadkobierców (...).

Materiał zebrany w toku postępowania administracyjnego nie pozwala na ocenę tego ustalenia, jako prawidłowo dowiedzionego. Z dołączonych postanowień Sądu Rejonowego w L. i w S. wynika jedynie, że zarówno skarżąca jak i wnioskodawczyni nabyły prawo do spadku po wymienionych w nich osobach w częściach z postanowień tych wynikających.

Z postanowień tych jednak nie wynika, co wchodzi w skład spadku po poszczególnych spadkodawcach, a w szczególności, czy do spadku należy budynek, w którym zameldowane są skarżące. Nie dają podstawy do ustaleń w tym przedmiocie także informacja z Sądu Rejonowego w O., z której wynika, że nie można stwierdzić, czy dla działki 902 jest założona księga wieczysta lub zbiór dokumentów, czy informacja Urzędu Rejonowego w O., iż nie prowadzono postępowania uwłaszczeniowego odnośnie tej działki na rzecz spadkodawczyni, jak również informacji Urzędu Miasta i Gminy z dnia 31 października 1996 r., że podatek od tej nieruchomości uiszczany jest na jej nazwisko.

Ustalenie co wchodzi w skład spadku następuje zawsze w postępowaniu o dział spadku, jako że art. 680 par. 1 Kpc nakazuje wnioskodawcy powołać postanowienie o stwierdzeniu nabyciu spadku oraz spis inwentarza.

Z pisma Sądu Rejonowego w L. wynika jedynie, że postępowanie takie toczy się przed tymże Sądem. Organ prowadzący postępowanie nie uzyskał natomiast informacji, czy sporny budynek wchodzi w skład spadku.

Gdyby tak było przy rozstrzyganiu kwestii, czy skarżące posiadały uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym zostały zameldowane należy wziąć pod uwagę, że jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom do wspólności majątku spadkowego stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów wynikający z tytułu VIII kodeksu cywilnego /art. 103 par. 5 Kc/.

Zastosowanie mieć zatem będzie także: art. 206 Kc uprawniający współwłaścicieli do współposiadania rzeczy wspólnej oraz korzystanie z niej w takim zakresie, w jakim daje się to pogodzić, ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Korzystanie z rzeczy wspólnej polega na jej używaniu oraz pobieraniu pożytków lub innych przychodów z rzeczy wspólnej. Uprawnienie do korzystania z budynku będącego przedmiotem współwłasności obejmuje przebywanie w nim i dotyczy całego budynku.

W ocenie Sądu wymóg zgody wszystkich współwłaścicieli lokalu na zameldowanie, jako warunek skuteczności tej czynności dotyczy osób trzecich, a nie współwłaścicieli lokalu /patrz cytowany wyrok NSA z dnia 24 stycznia 1990 r. SA/Gd 1346/89/.

W postępowaniu ponownym niezbędne będzie ustalenie, czy dom, w którym zameldowane są skarżące wchodził w skład spadku, w którym nabyły one udziały na mocy postanowień Sądu o stwierdzeniu jego nabycia i ocena legalności czynności ich zameldowania w świetle poczynionych ustaleń i wskazań Sądu zawartych w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił decyzje obu instancji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 55 ust. 1 tej ustawy.