Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 742/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Zarząd Powiatu
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 265 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
article: art. 147 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk -Meder, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 października 2011r. sprawy ze skargi M. S. na uchwałę Zarządu Powiatu w Sławnie z dnia 12 kwietnia 2011 r. nr XX/67/11 w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły I stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, II zasądza od Zarządu Powiatu w Sławnie na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Uchwałą Nr XX/67/11 z dnia 12 kwietnia 2011 r. Zarząd Powiatu w Sławnie na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 c pkt c ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t.: Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.) odwołał M. S. ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół A. w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

W uzasadnieniu uchwały Zarząd Powiatu podał, że w trakcie działań kontrolnych [...] r. oraz [...] r. w Zespole Szkół A. kierowanym przez M. S. stwierdzono wydatkowanie środków publicznych bez upoważnienia oraz z przekroczeniem upoważnienia. Działania Dyrektora Szkoły stanowią naruszenie art. 11 ust 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Ponadto kontrole potwierdziły nieprzestrzeganie prawa lokalnego w zakresie następujących uchwał Rady Powiatu oraz Zarządu Powiatu:

- Uchwała Nr [...] Zarządu Powiatu z dnia [...] r. w sprawie określenia standardów zatrudnienia pracowników administracyjno - biurowych i obsługi szkół i placówek prowadzonych i nadzorowanych przez Zarząd Powiatu w [...],

* Uchwała Nr [...] Zarządu Powiatu z dnia [...] r. w sprawie określenia zasad przygotowania i organizacji roku szkolnego dla szkół i placówek oświatowych powiatu [...],

* Uchwała Nr [...] Rady Powiatu z dnia [...] r. w sprawie ustalenia regulaminu wynagradzania nauczycieli.

Zarząd Powiatu stwierdził, że dalsze pełnienie funkcji dyrektora przez M. S. zagraża prawidłowości dysponowania środkami budżetowymi przyznanymi szkole.

Pismem z dnia [...] r. M. S. działając na podstawie art. 52 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, 1270 ze zm. ) skierował do Zarządu Powiatu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wywołanego uchwałą Zarządu Powiatu w Sławnie Nr XX/67/11 z dnia 12.04.2011 r. w sprawie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły, w którym ustosunkował się do postawionych mu zarzutów i wniósł o uchylenie uchwały jako podjętej z naruszeniem prawa oraz merytorycznie nieuzasadnionej.

W odpowiedzi na ww. wezwanie Zarząd Powiatu podjął w dniu [...] r. uchwałę Nr [...], w której uznał wezwanie do usunięcia naruszenia prawa za nieuzasadnione.

M. S. wniósł w dniu [...] r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na uchwałę Zarządu Powiatu w Sławnie Nr XX/67/11 z dnia 12.04.2011 r., w której zgłosił zarzuty :

- naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. przepisów art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, nieadekwatnym do zaistniałej sytuacji, poprzez przyjęcie przez organ, iż zachodzą przypadki szczególnie uzasadnione, gdzie faktycznie przypadki szczególnie uzasadnione nie wystąpiły,

- naruszenia przepisu art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na braku szczegółowego uzasadnienia faktycznego do wydanej uchwały,

- przekroczenie granicy swobodnego uznania administracyjnego w zakresie w którym organ powziął uchwałę w sytuacji nie zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty,

- powzięcie uchwały z przekroczeniem granicy własnej kompetencji, albowiem naruszenie dyscypliny finansów publicznych może być stwierdzone tylko i wyłącznie przez właściwe organy nadzoru finansowego.

Skarżący wniósł w skardze o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Zarządu Powiatu oraz o dopuszczenie dowodów z negatywnej opinii Kuratora Oświaty z dnia [...] r., pisma z [...] r. stanowiącego ustosunkowanie się do protokołu kontroli, pisma z [...] r. przyznającego nagrodę pieniężną, na okoliczności związane z brakiem podstaw do odwołania w trybie niezwłocznym bez wypowiedzenia.

W ocenie skarżącego przy powzięciu zaskarżonej uchwały w sposób rażący naruszono przepisy art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Zarząd Powiatu dokonał błędnej wykładni powyższego przepisu i niewłaściwego jego zastosowania, nieadekwatnego do sytuacji, która zaistniała w sprawie. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty organ może odwołać nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia "w przypadkach szczególnie uzasadnionych", a niniejszej sprawie nie zaistniały żadne uzasadnione merytorycznie okoliczności, które stanowiłyby "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu ww. przepisu.

W okresie sprawowania funkcji dyrektora szkoły nie został nigdy ukarany jakąkolwiek karą porządkową, tj. upomnienia, nagany lub też inną, nadto otrzymywał coroczne nagrody m.in. Starosty ([...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]) i Nagrodę Kuratora ([...]) Zarzuty zawarte w uzasadnieniu do zaskarżonej uchwały posiadają charakter ogólnikowy, bez podania konkretnych faktów, zdarzeń i nie wynika z nich na czym miałoby polegać naruszenie prawa, co powoduje iż nie zostały spełnione przesłanki z przepisu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Ujawnione drobne niedociągnięcia, czy też nieprawidłowości w żaden sposób nie mogły stanowić podstawy do odwołania go ze stanowiska w trybie niezwłocznym, bez wypowiedzenia. W świetle ukształtowanego orzecznictwa sądów administracyjnych pojęcie "uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty winno być rozumiane wąsko i obejmować sytuacje, w których nie jest możliwe pełnienie funkcji kierowniczej, w związku np. z zagrożeniem interesu publicznego (wyrok WSA z [...] –[...]). Wszelkie czynności i działania podejmowane przez niego w żaden sposób nie stanowiły zagrożenia dla interesu publicznego, wręcz przeciwnie jako dyrektor szkoły działał na rzecz interesu publicznego.

Skarżący podkreślił, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż uchybienia

w zakresie rachunkowości nie mogą stanowić "przypadku szczególnie uzasadnionego", podobnie w zakresie uchybień w organizacji pracy szkoły (np. teza [...] wyroku WSA [...] i inne). Tak więc przy powzięciu zaskarżonej uchwały przekroczono granicę swobodnego uznania administracyjnego. Ponadto Zarząd Powiatu przekroczył granicę własnej kompetencji, albowiem nie czekając na wyniki postępowania prowadzonego przez Regionalną Izbę Obrachunkową stwierdził o naruszeniu przepisów ustawy o finansach publicznych nie będąc do tego upoważniony i zajął stanowisko w tym zakresie orzekając o winie skarżącego.

Dodatkowo skarżący podniósł, że przed powzięciem zaskarżonej uchwały Zarząd Powiatu uzyskał negatywną opinię Kuratora Oświaty w sprawie odwołania go ze stanowiska dyrektora szkoły. Organ nadzoru pedagogicznego nie dopatrzył się w jego działaniu "szczególnie uzasadnionego przypadku", który mógłby stanowić podstawę do odwołania w trybie natychmiastowym.

Skarżący dołączył do skargi opinię Kuratora Oświaty z [...] r., pismo z dnia [...] r., decyzję o przyznaniu Nagrody Starosty z [...] r., pismo z [...] r. wraz z uchwałą Nr [...] z [...] r.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Powiatu wyjaśnił na wstępie, że podjęcie zaskarżonej uchwały zostało poprzedzone procedurą przewidzianą w ustawie. Organ prowadzący szkołę zwrócił się pismem z dnia [...] r. do Kuratora Oświaty z wnioskiem o wyrażenie opinii w zakresie odwołania M. S. ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół A. We wniosku zostały w szczegółach opisane okoliczności, które skłoniły organ prowadzący do podjęcia przedmiotowej uchwały. W piśmie z dnia [...] r. Kurator Oświaty wyraził negatywną opinię w sprawie odwołania M. S. w funkcji dyrektora bez wypowiedzenia w czasie roku szkolnego. Uchwała została podjęta zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, a więc zgodnie z procedurą tam przewidzianą po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego nadzór pedagogiczny szkołę. Ustawodawca nie wymaga aby opinia taka była pozytywna.

W ocenie organu, skarżący dopuścił się szeregu działań, a także zaniechań, które mogą i powinny być kwalifikowane jako przypadki szczególnie uzasadnione

w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy.

Mianowicie, dnia [...] r., w wyniku kontroli stwierdzono, iż realizowana przez Zespół Szkół A. inwestycja polegająca na remoncie dachu budynku dydaktycznego nie została do dnia przeprowadzenia tej kontroli ukończona. Zgodnie z treścią zawartej umowy zakończenie jej miało nastąpić najpóźniej w terminie do [...] r. Pomimo takiego stanu rzeczy Dyrektor M. S. wraz z Głównym Księgowym szkoły podpisali [...] r. końcowy protokół odbioru robót budowlanych, w którym oświadczyli, że prace zostały zakończone zgodnie z umową. Działanie takie stanowiło oczywiste poświadczenie w dokumencie przez funkcjonariusza publicznego nieprawdy co do okoliczności posiadających znaczenie prawne, co wypełnia wszelkie znamiona przestępstwa przewidzianego wart. 271 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks Karny. Aktualnie jest przygotowywane doniesienie do prokuratury w sprawie popełnienia przez M. S. i Główną Księgową Szkoły opisanego powyżej przestępstwa.

Przedstawione działanie pociągnęło za sobą następne konsekwencje

o charakterze finansowym. Mimo faktu, że remont nie został przeprowadzony prawidłowo i nie został zakończony do dnia przewidzianego w umowie, Dyrektor szkoły zlecił w dniu [...] r. dokonanie przelewu na rzecz wykonawcy w kwocie [...] zł, czym naruszył art. 11 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. W myśl art. 11 naruszeniem dyscypliny jest dokonanie wydatku ze środków publicznych bez upoważnienia albo z przekroczeniem zakresu upoważnienia.

Opisane działanie skarżącego wyczerpuje znamiona znaczącego przestępstwa i dotyczy sfery wydatkowania poważnej kwoty środków publicznych. Poza tym, sprawowanie funkcji dyrektora wymaga pełnego zaufania ze strony Zarządu Powiatu, a zaistniałe okoliczności uzasadniają całkowitą i definitywną utratę takiego zaufania.

Remont dachu przeprowadzono także z naruszeniem art. 29 ust. 2 pkt 1 oraz art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nie zgłaszając prac remontowych w Starostwie Powiatowym w [...]. W wyniku przeprowadzonej kontroli potwierdzającej naruszenie ww. przepisów Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał dnia [...] r. postanowienie [...] nakładające na Dyrektora obowiązek przedłożenia opinii technicznej o prawidłowości wykonanych robót w związku samowolnym wykonaniem remontu.

Organ podał również, że w okresie pełnienia funkcji Dyrektor M. S. dopuszczał się także wcześniej naruszenia obowiązujących przepisów prawa stanowiących naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Dnia [...] r. Rzecznik Dyscypliny Finansów Publicznych uznał winę, lecz umorzył postępowanie w związku ze znikomym stopniem szkodliwości dla finansów publicznych.

W trakcie działań kontrolnych w dniu [...] r. stwierdzono kolejne nieprawidłowości w dysponowaniu środkami budżetowymi. Dyrektor szkoły dokonał dnia [...] r. zapłaty za zakupione ławki i krzesła w kwocie [...] zł. Dostawa nastąpiła jednak w kolejnym roku budżetowym [...]. Na dzień składania zamówienia Dyrektor nie miał zabezpieczonych środków w budżecie na powyższy zakup. Po analizie dokumentacji finansowej stwierdzono, że w momencie zamówienia i zapłaty faktury nie zabezpieczono środków na paragrafie [...] - zakup materiałów i wyposażenia. Dnia [...] r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął wniosek o przesunięcie między paragrafami środków finansowych na pokrycie zakupu. Dnia [...] r. wprowadzone zostały zmiany do budżetu jednostki, w których zwiększono plan na paragrafie [...] do kwoty [...] zł. Dokonane zmiany w planie finansowym jednostki zostały dokonane w nieprzepisowym terminie. Stanowi to – zdaniem organu - naruszenie przepisów art. 11 ust. 2 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Uchybienia w procedurze zakupu, mianowicie zapłata przed dostarczeniem towaru, łamie ogólną zasadę przejrzystości i efektywności dokonywania zakupów. W tym zakresie Starosta wystąpił do Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych z wnioskiem o wszczęcie postępowania za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Ponadto Dyrektor w okresie [...] i [...] r. wprowadził dodatkowe godziny [...] w liczbie [...] godzin tygodniowo bez zgody organu prowadzącego. Godziny nie były przewidziane w siatce godzin, organ prowadzący nie został o tym powiadomiony i nie wyraził na to zgody. Zmiany w arkuszu organizacyjnym zgodnie z uchwałą Nr [...] Zarządu Powiatu z dnia [...] r. w sprawie określenia zasad przygotowania i organizacji roku szkolnego dla szkół i placówek oświatowych powiatu [...] wymagają złożenia do organu prowadzącego planowanych zmian z 7 dniowym wyprzedzeniem. Godziny zostały zdjęte z planu lekcji po interwencji Wydziału Edukacji i Spraw Społecznych. W ocenie strony działania te przekroczyły zakres upoważnienia otrzymanego od Zarządu Powiatu.

Następnie Dyrektor, w piśmie z dnia [...] r. podał nieprawdziwe oświadczenie o stanie zatrudnienia w zakresie administracji i obsługi. Kontrola wykazała, że w [...] r. nastąpiło zwiększenie zatrudnienia o [...] etatu na stanowisku pomoc administracyjna. Do zatrudnienia doszło bez zgody Zarządu Powiatu oraz wbrew uchwale Nr [...] Zarządu Powiatu z dnia [...] r. w sprawie określenia standardów zatrudnienia pracowników administracyjno-biurowych i obsługi szkół i placówek prowadzonych i nadzorowanych przez Zarząd Powiatu.

Skarżący nie przestrzegał także zapisów uchwały Nr [...] Rady Powiatu z dnia [...] w sprawie ustalenia regulaminu wynagradzania nauczycieli. Dnia [...] r. złożył wniosek o nagrodę Starosty podając nieprawdę, że nauczyciel posiada ocenę wyróżniającą pracy. Taki wymóg jest określony w uchwale w § [...]. Fakt braku oceny został potwierdzony przez zainteresowanego nauczyciela. Jest to kolejny przykład na nieprzestrzeganie przepisów prawa lokalnego stanowionego przez organ prowadzący szkołę.

W opinii Zarządu Powiatu, przedstawione powyżej okoliczności wskazują,

iż w okresie pełnienia funkcji dyrektora szkoły skarżący co najmniej kilkakrotnie podejmował działania zagrażające prawidłowości dysponowania środkami budżetowymi przyznanymi szkole.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów tj. postanowienia o umorzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie naruszenia dyscypliny finansów publicznych z dnia [...] r. oraz decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę organu wskazując miedzy innymi, że sprawa remontu dachu została rozstrzygnięta przez Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych przy Rejonowej Izbie Obrachunkowej, który postanowieniem z dnia [...]r. (sygn. akt. [...]) umorzył postępowanie wobec braku znamion czynu zabronionego. Ponadto Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji z dnia [...] r. stwierdził prawidłowość wykonania remontu dachu. Z kolei w sprawie zakupu ławek skarżący wyjaśnił, że w tej kwestii podtrzymuje dotychczasowe stanowisko i popiera wyjaśnienia księgowej zawarte w piśmie do Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] r. Dodatkowo skarżący podkreślił, że pod koniec roku budżetowego istnieje powszechna praktyka dokonywania przesunięć pomiędzy paragrafami wydatków w jednostkach sfery budżetowej w ramach posiadanych środków finansowych. Starosta jako organ prowadzący zaakceptował przesunięcie pomiędzy paragrafami wydatków. Tym samym nie można mówić w tym konkretnym przypadku o naruszeniu zasad ustawy o finansach publicznych, które dopuszczają możliwość przesunięć pomiędzy wydatkami w ramach posiadanych środków finansowych. W sprawie dodatkowych godzin z [...] była przeprowadzona w jednostce kontrola doraźna z Kuratorium. Kontrolujący w protokole z dnia [...] r. nr [...] uznał za prawidłowe takie postępowanie mające na uwadze dobro kształcącej się młodzieży. Dopatrzono się jedynie braku aneksu do arkusza organizacyjnego. W kwestii podania stanu zatrudnienia omyłkowo podano stan zatrudnienia w piśmie z [...] r., jednakże sprawa ta została wyjaśniona w Starostwie, również w piśmie do Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] r. Tym samym w świetle powyższego nie doszło do naruszenia uchwały Nr [...] Zarządu Powiatu, co sugeruje się w odpowiedzi na skargę.

Kolejny zarzut dotyczący nieprzestrzegania zapisów uchwały Nr [...] Rady Powiatu z dnia [...] r. w sprawie ustalenia regulaminu wynagradzania nauczycieli jest nieprawdziwy. Nauczyciel zgłoszony do nagrody posiadał ocenę wyróżniającą pracy dokonaną w na początku [...]. Zarzutu tego nie potwierdziła kontrola doraźna Kuratorium Oświaty.

Na rozprawie w dniu [...] r. skarżący poparł skargę oraz złożył wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z postanowienia z dnia [...]r. Regionalnej Komisji Orzekającej przy regionalnej Izbie Obrachunkowej o umorzeniu postępowania w sprawie naruszenia dyscypliny finansów publicznych na okoliczność, iż podstawa faktyczna stanowiąca przesłankę do odwołania go ze stanowiska dyrektora uchwałą Zarządu powiatu w Sławnie Nr XX/67/11 z 12.04.2011 r. jest nieprawdziwa i niezgodna z prawem. Skarżący oświadczył, że na wszystkie zarzuty zawarte w odpowiedzi na skargę odpowiedział w piśmie procesowym z dnia [...] r. oraz że [...] r. przesłał do Sądu postanowienie rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych przy RIO z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania. Na pytanie sędziego sprawozdawcy M. S. odpowiedział, że nic mu nie wiadomo o postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę na skutek zawiadomienia Zarządu Powiatu.

Odpis pisma skarżącego z dnia [...] r., [...] r. i [...] r. doręczono wraz z załącznikami pełnomocnikowi organu. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, a odnośnie wniosku dowodowego skarżącego oświadczył, że przed rozprawa nie był mu znany wynik postępowania sprawy o naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Uwzględnienie wniosku pozostawił uznaniu Sądu.

Sąd na rozprawie postanowił na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. przeprowadzić dowód z postanowienia Regionalnej Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny o finansach publicznych przy RIO z dnia [...] r., sygn. akt [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej uchwały z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego obowiązującymi w dniu jej podjęcia.

Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest uchwała Zarządu Powiatu Nr XX/67/11 z dnia

12 kwietnia 2011 r. w sprawie odwołania m. S. ze stanowiska dyrektora szkoły.

Materialnoprawną podstawę ww. uchwały stanowi art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy

z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.), w myśl którego organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Z powyższego przepisu wynika, że warunkiem koniecznym dla odwołania nauczyciela z funkcji dyrektora placówki oświatowej w tym trybie jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku.

Pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek" nie obejmuje swym zakresem każdego naruszenie prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2001 r. sygn. akt II SA 3293/00 - Prawo Pracy nr 9 z 2001 r., poz. 41). Z orzecznictwa i piśmiennictwa sądowego wynika, że pojęcie to powinno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, albowiem zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego. Naruszenie prawa przez dyrektora musi być na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie przez niego obowiązków w ramach funkcji kierowniczych, a także kierowanie przez niego sprawami szkoły. Jedynie wystąpienie takich wyjątkowych okoliczności daje organowi prowadzącemu prawo do rozważenia konieczności odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego.

Należy podkreślić, że art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty nie ustanawia obowiązku odwołania z funkcji dyrektora w przypadku wystąpienia przesłanek z dyspozycji tego przepisu, lecz decyzję o odwołaniu nauczyciela z funkcji kierowniczej w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia pozostawia uznaniu organu prowadzącego. Zastosowanie więc ww. podstawy prawnej odwołania winno być przez organ dokładnie i szczegółowo rozważone i uzasadnione w akcie odwołania. Z uzasadnienia uchwały, czy też zarządzenia o odwołaniu powinno wynikać, na czym polega w danej sprawie szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy.

Sąd stwierdził, że w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ jedynie w sposób ogólny sformułował zarzuty względem odwołanego dyrektora wskazując na naruszenie dyscypliny finansów publicznych i nieprzestrzeganie prawa lokalnego w zakresie uchwał wymienionych w tym uzasadnieniu. Stanowisko Zarządu Powiatu w zasadzie zamyka się w jednym zdaniu, że dalsze pełnienie funkcji dyrektora przez M. S. zagraża prawidłowości dysponowania środkami budżetowymi przyznanymi szkole. Organ w żaden sposób nie podjął się w zaskarżonej uchwale rozważenia okoliczności sprawy w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku", które – w jego ocenie – spowodowały konieczność natychmiastowego odwołania skarżącego z pełnionej przez niego funkcji.

Z pisma organu z dnia [...] r. skierowanego do Kuratora Oświaty o wydanie opinii, a także z odpowiedzi na skargę wynika, że podstawą zarzutów względem M. S. były nieprawidłowości z zakresu gospodarki finansowej szkoły oraz sposobu zarządzania szkołą w zakresie organizacji klas, wynagradzania nauczycieli, polityki kadrowej.

Działania Dyrektora Szkoły, w których organ dopatrzył szczególnie uzasadnionych okoliczności jego odwołania, polegały na nieprawidłowościach w procedurze zakupu dla szkoły ławek i krzeseł za kwotę [...] zł i wydatkowaniu funduszy pomimo braku zabezpieczonych środków w budżecie, a następnie dokonanie zmian pomiędzy paragrafami wydatków w planie finansowym jednostki w nieprzepisowym terminie, przekroczeniu ilości godzin ujętych i zatwierdzonych arkuszem organizacyjnym jednostki na rok szkolny [...] poprzez realizację dodatkowych [...] godzin [...] tygodniowo dla [...] klas [...], dokonaniu wydatku ze środków publicznych w dniu [...] r. w kwocie [...] zł przed zakończeniem prac budowlanych objętych umową Nr [...] na wykonanie robót budowlanych w Zespole Szkół A. Opisane zdarzenia organ zakwalifikował jako naruszenie art. 11 ustawy z 17 grudnia 2004r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych uzasadniające konieczność natychmiastowego przerwania czynności dyrektora szkoły.

Ponadto Zarząd Powiatu zarzucił Dyrektorowi zwiększenie zatrudnienia w szkole o pomoc administracyjną na [...] etatu bez zgody właściwego organu, zwiększanie liczby uczniów w klasach ponad ustalony limit oraz naruszenie regulaminu wynagradzania nauczycieli wskutek przyznania nagrody nauczycielowi przed dokonaniem oceny jego pracy, co - zdaniem organu - negatywnie wpłynęło na status i funkcjonowanie szkoły oraz stanowiło zagrożenie dla interesu publicznego.

W ocenie Sądu, przedstawione uchybienia nie były na tyle istotne, aby ocenić je w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Z materiału sprawy wynika, że kwestia nieprawidłowości wydatkowania kwoty [...] zł na remont dachu szkoły została rozstrzygnięta postanowieniem z dnia

[...] r. o umorzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie naruszenia dyscypliny finansów publicznych którym umorzono postępowanie wyjaśniające z uwagi na to, że zarzucanych czynów nie popełniono. Z kolei prawidłowość wykonanych prac remontowych została stwierdzona w postanowieniu Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r.

Zwrócić należy uwagę, że ostateczny cel jakim był remont dachu szkoły został osiągnięty bez żadnych strat finansowych dla szkoły.

Zdaniem Sądu, ze względu na powyższe, nie można stwierdzić w tym przypadku jakiegokolwiek działania o znamionach bezprawności i szkodliwości dla funkcjonowania szkoły.

Sprawa naruszenia dyscypliny finansów publicznych poprzez wydatkowanie

z przekroczeniem upoważnienia kwoty ponad [...] zł na zakup krzeseł i stolików

w [...] r. została oceniona w postanowieniu Regionalnej Komisji Orzekającej

w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania jako czyn o znikomej szkodliwości dla finansów publicznych. Skład Orzekający Komisji uznał, że Dyrektor dokonując ww. wydatków powyżej planu nie przekroczył zakresu upoważnienia, lecz nie dokonał zmiany planu wydatków w odpowiednim czasie, co było utrudnione okresem świątecznym.

W tej sytuacji nie ma podstaw, aby uznać postępowanie skarżącego w ww. sprawie jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym jego odwołanie z funkcji dyrektora szkoły. Poza tym wskazać należy, że dokonane zakupy w zasadzie wzbogaciły wyposażenie szkoły, a organ nie wykazał, aby dokonane zakupy spowodowały ujemne skutki dla budżetu szkoły, uniemożliwiające na przykład realizację innych niezbędnych, celowych dla szkoły inwestycji.

Sąd nie podzielił również zarzutu niewłaściwego realizowania polityki nagradzania nauczycieli, tym bardziej, że kwestia przyznania nagrody nauczycielowi z uchybieniem procedury została skontrolowana przez Kuratorium Oświaty i w protokole z dnia [...] r. stwierdzono, że wytypowany do nagrody dyrektora nauczyciel posiadał wyróżniającą ocenę pracy.

W ocenie Sądu, pozostałe działania skarżącego jako dyrektora, takie jak zwiększenie liczby godzin [...], czy też zatrudnienie [...] na [...] etatu, pomimo że zostały podjęte z naruszeniem określonych procedur to jednak co do zasady służyły usprawnieniu procesu edukacji uczniów i organizacji pracy w szkole. Zarząd Powiatu nie wykazał nadto, czy z faktem wprowadzenia godzin ponadwymiarowych wiązały się jakiekolwiek skutki finansowe dla budżetu szkoły.

Podnoszone przez Zarząd Powiatu zarzuty względem skarżącego w znacznej części okazały się nietrafne, a cześć zarzucanych uchybień w obowiązkach dyrektora nie miała negatywnego wpływu na funkcjonowanie i pracę szkoły.

Zarząd Powiatu nie uzasadnił merytorycznie i nie udowodnił w jaki sposób działania dyrektora naruszające –w jego ocenie – prawo, spowodowały dezorganizację pracy szkoły, czy też naruszyły dobro publiczne w stopniu uzasadniającym natychmiastowe przerwanie czynności dyrektora.

Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy winna mieć również negatywna opinia Kuratora Oświaty w przedmiocie odwołania M. S. ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół A. Jak wynika z zaskarżonej uchwały, organ nie rozważył stanowiska Kuratora w tej sprawie.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniając badaną uchwałę pod kątem jej zgodności z prawem uznał, że podejmując zaskarżoną uchwałę Zarząd Powiatu nie wykazał i nie uzasadnił, aby zaistniały okoliczności odwołania M. S. ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół A. w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, a tym samym przekroczył granicę uznania zakreślone ww. przepisem.

W związku z powyższym, Sąd działając na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt I wyroku. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi oraz koszty przyjazdów skarżącego na rozprawę orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 ww. ustawy.