Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3775/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Protokolant starszy referent Magdalena Frąckiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723), zwanej dalej również ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), odmówił wyłączenia stosowania wobec M. J. art. 15c, art. 22a i art. 24a powołanej ustawy.

Organ podał, że M. J., beneficjentka renty rodzinnej po zmarłym mężu C. J., wnioskiem z dnia [...] lipca 2017 r. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie art. 8a ustawy. Podniósł, że w uzasadnieniu wniosku powołała się m.in. na ciężką sytuację rodzinną i finansową męża, która zmusiła go do podjęcia pracy w Milicji Obywatelskiej, jednocześnie podkreślając, że jej mąż nikogo nie prześladował, a swoją służbę wykonywał w sposób zgodny z prawem i etyką zawodową oraz służył wyłącznie własnej ojczyźnie.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15 , art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).

Wyrokiem z dnia 10 września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 2376/19) uchylił decyzję MSWiA nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r.

Organ wskazał, że M. J. ma ustalone prawo do renty rodzinnej po zmarłym mężu, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 24a ustawy. Podał, że C. J. został zwolniony ze służby w Zawodowej Straży Pożarnej [...] z dniem [...] grudnia 1989 r. (informacja przekazana przez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA w piśmie z dnia [...] października 2017 r.).

Minister podał, że z pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2017 r., tj. Informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że mąż wnioskodawczyni pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy, w okresie służby od dnia [...] grudnia 1952 r. do dnia [...] maja 1954 r., czyli 1 rok i 6 miesięcy. Całkowity okres służby męża wnioskodawczyni wynosi natomiast 29 lat i 3 miesiące.

Organ podał też m.in., że z kopii akt osobowych o sygn. IPN [...], przekazanych za pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby C. J. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu [...] września 1989 r. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej w piśmie z dnia [...] września 2018 r. i w piśmie z dnia 20 września 2018 r. przekazał informacje dotyczące przebiegu służby ww. funkcjonariusza. podając, że ze względu na zwolnienie C. J. ze służby w dniu [...] grudnia 1989 r., nie wszystkie żądane informacje za około trzyipółmiesięczny okres znajdują potwierdzenie w aktach osobowych. Organ wskazał, że z powyższych informacji wynika, że mężowi wnioskodawczyni z dniem [...] grudnia 1989 r. przyznano dodatek służbowy do uposażenia. W aktach osobowych brak jest opinii służbowych za okres po dniu 12 września 1989 r. oraz informacji o otrzymanych podziękowaniach, orderach i odznaczeniach po wskazanej dacie. Ponadto, w zgromadzonych materiałach dotyczących służby C. J. stwierdzono brak dokumentów dotyczących wszczynania i prowadzenia w stosunku do tego funkcjonariusza postępowań dyscyplinarnych, czy też postępowań karnych lub karno-skarbowych. Brak jest również zaświadczeń wskazujących na podejmowanie czynności służbowych w warunkach szczególnego zagrożenia życia i zdrowia, uzasadniających podwyższenie emerytury funkcjonariusza.

W przekazanych materiałach stwierdzono także, że z uwagi na fakt, że mąż skarżącej pełnił służbę do dnia [...] grudnia 1989 r. nie podlegał przepisom rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu. Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86 poz. 734, z późn. zm.). Natomiast, jak podkreślono, dekret z dnia [...] grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa (Dz. U. Nr 50, poz. 321 z późn. zm.), na podstawie którego C. J. został zwolniony ze służby, nie przewidywał możliwości zwiększenia emerytury o 0,5 % podstawy jej wymiaru, z tytułu służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej stwierdził ponadto, że z akt osobowych nie wynika, aby C. J. od dnia [...] września 1989 r. do dnia zwolnienia ze służby, tj. do [...] grudnia 1989 r. wykonywał nierzetelnie powierzone mu zadania i obowiązki służbowe. Z akt tych wynika natomiast, że mąż wnioskodawczyni, pracując w Zawodowej Straży Pożarnej [...], brał bezpośredni udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych, co jednak nie wpłynęło na podwyższenie emerytury o 0,5 %.

Organ przytoczył art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).

Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.

Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył jednak, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Odnosząc się do konieczności ustalenia w sprawie, że stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający wyłączenie względem wnioskującej stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) organ przytoczył fragment wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn.. akt I OSK 1895/19 i wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 147/19. Wskazał następnie, że przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem ≫służby na rzecz totalitarnego państwa≪ jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego." (por. cyt. wyżej wyrok NSA).

Organ wskazał, że całkowity okres służby C. J. wynosi 29 lat i 3 miesiące, zaś służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa trwała 1 rok i 6 miesięcy, co stanowi około 5% ogółu służby. Minister stwierdził, że spełniona została przesłanka krótkotrwałej służby, o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Organ wskazał też, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez C. J. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. do dnia zwolnienia ze służby, tj. do dnia [...] grudnia 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, tym samym przyjmuje spełnienie w niniejszej sprawie przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy.

Jednocześnie Minister wskazał, że wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...]), pozwala na domniemanie, iż były funkcjonariusz świadomie podjął służbę na rzecz totalitarnego państwa, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa z wniosku M. J. stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niej ww. przepisu. Wskazał, że we wniosku personalnym z dnia [...] listopada 1952 r. "Po rozpatrzeniu akt osobowych i rozmowie osobistej" z Panem C. J. zaproponowano przyjąć stronę z dniem [...] grudnia 1952 r. (czyli w dacie rozpoczęcia służby w Służbie Bezpieczeństwa) na trzymiesięczny okres próbny (zob. wniosek personalny z dnia [...] listopada 1952 r. z akt [...]), cyt.: "Politycznie i ogólnie uświadomiony dostatecznie, do obecnej rzeczywistości ustosunkowany przychylnie, do kleru obojętnie". Ponadto w dokumentacji przesłanej przez Instytut Pamięci Narodowej znajduje się podpisane przez wnioskodawcę zobowiązanie do zachowania ścisłej tajemnicy w związku z podjętymi czynnościami służbowymi w Milicji Obywatelskiej (patrz: zobowiązanie z dnia [...] listopada 1952 r., z akt [...]). Minister wskazał, że tym samym można stwierdzić, że były funkcjonariusz z pełną świadomością, nie wbrew jego woli, został zaszeregowany do przedmiotowych struktur. Minister podał też, że w dokumentacji IPN znajduje się informacja, że strona była członkiem Związku Młodzieży Polskiej (zob. ankieta personalna z akt [...]).

Organ zaznaczył, że zawarte w uzasadnieniu strony argumenty dotyczące realizowania przez Pana C. J. zadań w służbie w sposób zgodny z prawem i etyką zawodową oraz pełnym zaangażowaniem, nie szczędząc sił i zdrowia, nie mają kluczowego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w kontekście świadomości C. J. co do pełnionej służby na rzecz totalitarnego państwa.

W kwestii podniesionej przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 10 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2376/19, dotyczącej rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez C. J. w okresie pełnienia służby w Państwowej Straży Pożarnej, udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych oraz posiadania pełnej wysługi emerytalnej, organ wskazał, że te okoliczności zostały uwzględnione przez organ poprzez przyjęcie spełnienia w sprawie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy. Reasumując, mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Minister stwierdził, że biorąc pod uwagę całokształt służby ww., a w szczególności jej charakter przed 31 lipca 1990 r. , a także zważywszy na świadomość byłego funkcjonariusza co do charakteru struktur SB oraz przynależność do ZMP, przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku.

Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2021 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi M. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zobowiązanie organu do wydania decyzji wyłączającej stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a ustawy i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 8a ust. l ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez:

a) brak uwzględnienia oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 września 2020r. o sygn. akt II SA/Wa 2376/19 i uznanie jakoby nie zachodziły przesłanki wyłączenia stosowania wobec skarżącej reguł ogólnych art. 15c,art. 22a oraz art. 24a ustawy, w wyniku nazbyt wąskiego wyłożenia przez organ treści normatywnej art. 8a ustawy;

b) jego niezastosowanie w sytuacji gdy w niniejszej sprawie warunki określone w art. 8a ust. 1 ustawy zostały spełnione, gdyż służba mojego męża na rzecz państwa totalitarnego pełniona była krótkotrwale nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, a po dniu 12 września 1989r. powierzone mu zadania i obowiązki wykonywał rzetelnie.

2. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a., oraz art 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że służba C. J., cechowała "świadomości co do charakteru struktur służby na rzecz państwa totalitarnego" podczas gdy zaledwie półtoraroczna służba męża w milicji obywatelskiej nie stanowiła zindywidualizowanych działań, które w sposób bezpośredni ukierunkowane były na realizowanie zadań i funkcji charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego, co spowodowało, iż Minister błędnie uznał, iż nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek dla zastosowania wyłączenia stosowania wobec skarżącego reguł ogólnych art. 15c, art. 22a oraz art. 24a ustawy;

b) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie i wydanie decyzji w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej i nie wyłączenie wobec skarżącej stosowania reguł ogólnych art. 15c, art. 22a oraz art. 24a ustawy, poprzez przypisanie mężowi odpowiedzialności zbiorowej za działanie na rzecz państwa totalitarnego w sytuacji, gdy C. J. prawie całe życie zawodowe przepracował w Państwowej Straży Pożarnej pomagając społeczeństwu, biorąc udział w akcjach ratowniczo - gaśniczych, a jego służba w milicji obywatelskiej stanowiła jedynie epizod w jego życiu zawodowym.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała m.in., że w aktach nie znajduje się żadna informacja, która potwierdzałaby, że C. J. wykonywał jakiekolwiek czynności służbowe w SB. Podniosła, że C. J. w czasie swojej służby podejmował kilkukrotnie działania mające na celu usunięcie go z etatu, zaś zakończenie tejże służby (pełnionej na rzecz totalitarnego państwa) było jego inicjatywą. Powyższe potwierdza oświadczenie zainteresowanego z dnia [...] kwietnia 1954r. (k. 48 akt IPN). Według skarżącej, wnikliwa analiza materiału dowodowego nie pozwala na przyjęcie zindywidualizowanego zaangażowania mojego męża w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Strona wskazała, że z akt administracyjnych wynika, iż działalność wymienionego w ramach państwa totalitarnego polegała na wykonywaniu zwykłych, standardowych czynności charakterystycznych dla każdej służby publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego. Skarżąca wskazała, że w przedmiotowej sprawie należy uznać, iż została spełniona przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku - stanowi go krótka służba C. J. na rzecz totalitarnego państwa (1 rok i 6 miesięcy) w powiązaniu z późniejszym, wieloletnim, rzetelnym pełnieniem obowiązków w Państwowej Straży Pożarnej, podczas których realnie narażał swoje życie niosąc pomoc poszkodowanym. Nie sposób przy tym uznać, aby wolą prawodawcy było obniżenie świadczeń wypracowanych przez funkcjonariuszy, którzy jedynie krótki czas służyli państwu totalitarnemu, a większość ich aktywności zawodowej stanowiła oddana praca w instytucjach niosących pomoc społeczeństwu. Na marginesie skarżąca wskazała, że Minister wydając zaskarżoną decyzję nie poinformował strony o zebraniu materiału dowodowego i wydał decyzję bez umożliwienia stronie zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego. Strona nie mogła zapoznać się z aktami dotyczącymi jej męża przesłanymi przez IPN w dniu [...] stycznia 2021r., nie mogła również uzupełnić materiału dowodowego o swoje wyjaśnienia i ewentualnie zakwestionować przesłaną dokumentacje. Podniosła też, iż nie można przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł

o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem w sprawie tej naruszony został

art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a. oraz art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie pierwszym z powołanych przepisów, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (v. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak

i procesowego. Zarówno organ administracji, jak i Sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W sprawie niniejszej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2376/19. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W zaskarżonej decyzji Minister stwierdził, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), tj. warunek krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. W tym zakresie Minister, przedstawiając swoje stanowisko, zastosował się do oceny prawnej i wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażonych w powołanym wyżej wyroku. Dokonaną przez organ w zaskarżonej decyzji ocenę Sąd uznał za trafną. Biorąc pod uwagę długość okresu służby na rzecz państwa totalitarnego zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym, tj. w porównaniu do całego okresu służby wynoszącego 29 lat i 3 miesiące, zasadnie Minister przyjął, że służba przez okres 1 roku i 6 miesięcy była służbą krótkotrwałą w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Okres służby, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) wyniósł około 5% całego okresu służby. Trafnie też organ przyjął, że C. J. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po 12 września 1989 r.

Minister nie uwzględnił jednakże w pełni oceny i wskazań Sądu w zakresie konieczności ustalenia, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Sąd w wyroku z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2376/19 wskazał, że nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest "kwestia charakteru służby męża skarżącej pełnionej na rzecz totalitarnego Państwa" Sąd wskazał w powołanym wyroku, że "Organ odstąpił od oceny tego, czy w okresie od [...] grudnia 1952 r. do [...] maja 1954 r. wymieniony realizował zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa jako takiego w ramach służby publicznej". Sąd wskazał też, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt I OSK 1895/19 wyjaśnił, że "unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego".

Organ w zaskarżonej decyzji wskazał tymczasem m.in., że funkcjonariusz świadomie podjął służbę na rzecz państwa totalitarnego i był członkiem ZMP. Biorąc to pod uwagę stwierdził, że sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ nie dokonał w przedmiotowej sprawie pełnej i rzetelnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Organ nie przywołał żadnych działań, czy zadań skarżącego, godzących w prawa i wolności obywatelskie. Organ nie wykazał na tym etapie sprawy, aby C. J. angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie zadań i funkcji charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego i nie stwierdził nadto, aby wymieniony tego rodzaju zadania wykonywał.

Kwestia przynależności do ZMP, jak i brak odznaczeń i wyróżnień, nie daje podstawy do wydania odmownej decyzji na gruncie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Sąd w powołanym już wyżej wyroku z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2376/19 wskazał nadto, że "nie sposób przyjąć, że wolą ustawodawcy było zastosowanie tego przepisu jedynie wobec funkcjonariuszy wybitnie zasłużonych w służbie, bowiem wprost takiego kryterium ustawodawca nie wyartykułował".

W zaskarżonej decyzji organ nie przypisał C. J. żadnych konkretnych działań, nie wskazał na żadne konkretne czynności podejmowane w okresie 1 roku i 6 miesięcy służby, które wskazywałyby na zindywidualizowane zaangażowanie skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, naruszenie praw i wolności obywatelskich. W związku z powyższym zaskarżoną decyzję uznać należało za dowolną, a zatem wydaną z naruszeniem art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Za zasadny Sąd uznał również podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., albowiem organ przed wydaniem decyzji nie zawiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, co również mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni wskazania WSA w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2376/19 dotyczące dokonania wyczerpującej oceny tego, czy sprawa niniejsza stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Przed wydaniem decyzji organ umożliwi stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), orzekł jak w wyroku. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, albowiem skarżąca ich nie wykazała. Nadto, w sprawie niniejszej skarżąca nie miała obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. d powołanej ustawy).