Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 2155/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

Dnia 7 maja 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.), Sędziowie : NSA Ewa Markiewicz, NSA Grzegorz Szkudlarek, Protokolant asystentka sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. T. i W. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza S. z dnia [...], Nr [...]; 2) zasądza solidarnie od Wojewody [...] na J. T. i W. T. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, 3) stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnie- nia się wyroku.


UZASADNIENIE

II S.A./Łd 2155/01

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta S. na podstawie art. 28 ust. 1 i art. 34 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) udzielił G. i A. małż. K. zamieszkałym we W. przy ul. A 21 pozwolenia na budowę budynku gospodarczego wraz ze zmianą jego przeznaczenia na budynek mieszkalny o powierzchni całkowitej po nadbudowie 169,89 m2 i kubaturze 618,86 m3.

W uzasadnieniu decyzji Burmistrz wskazał, iż przedmiotowa inwestycja nie koliduje z planem zagospodarowania przestrzennego - tereny podstrefy SFM mieszkaniowej. Inwestycja jest związana z przebudową istniejącego budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Z uwagi na fakt, że nadbudowany budynek zlokalizowany jest w granicy działek wydane zostało postanowienie z dnia [...] dopuszczające z urzędu do nadbudowy budynku wraz ze zmianą sposobu jego użytkowania na budynek mieszkalny. W trybie odwoławczym postanowienie niniejsze zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji decyzją z dnia [...] co pozwoliło organowi I instancji na wydanie przedmiotowej decyzji - pozwolenia na budowę.

Inwestor udokumentował prawo do dysponowania działką na cele budowlane. Inwestycja jest zgodna z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania i wniosek złożony został w okresie ważności.

Od powyższej decyzji złożył odwołanie J. T. wnosząc o jej uchylenie z uwagi na to, iż inwestor nie zachował żadnych warunków pozwolenia na budowę, a nadto podwyższył budynek z 3,5 m do 5,5 m wysokości i nie uzyskał zgody małżonki skarżącego, która jest współwłaścicielką nieruchomości. Powyższe narusza w sposób istotny interesy osób trzecich, warunki przeciwpożarowe oraz nie pozwala na właściwe zagospodarowanie działki skarżących.

Decyzją z dnia [...]. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, argumentując tym, iż sprawy podniesione w złożonym odwołanie zostały zbadane i wyjaśnione w prowadzonym postępowaniu związanym z wydaniem decyzji o nadbudowie budynku wraz ze zmianą sposobu jego użytkowania.

Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w P. na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) nakazał wstrzymanie robót budowlanych prowadzonych przez inwestora A. K. przy nadbudowie budynku mieszkalnego na działce we W. przy ul. A 21 oraz nakazał zabezpieczyć budynek przed dewastacją i dostępem osób postronnych.

Postanowienie uzasadnił tym, iż w trakcie kontroli w dniu 27 maja 1997 r. stwierdzono, iż inwestor A. K. prowadzi budowę budynku mieszkalnego niezgodnie z zatwierdzonym projektem i pozwoleniem na budowę z dnia [...], która to niezgodność polega na wykonaniu stropu żelbetowego nad piętrem zamiast stropodachu i dachu dwuspadowego ze ślepym strychem.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w P. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy Prawo budowlane nakazał A. K. w terminie do 30 lipca 1997 r. rozebranie samowolnie wykonanych elementów budynku niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym celem doprowadzenia do zgodności z pozwoleniem na budowę i uzyskać decyzję Burmistrza Miasta i Gminy w S. na wznowienie i kontynuowanie wstrzymanych robót.

Od powyższej decyzji złożył odwołanie A. K. wnosząc o jej uchylenie z uwagi na to, iż odstępstwo od warunków pozwolenia na budowę nie można uznać za istotne. Nadto podniósł, że rozwiązanie zastosowane przy budowie poprawiło sposób odprowadzenia wód opadowych z połaci dachowych i jest zgodne z warunkami technicznymi.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy Prawo budowlane uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wykonania rozbiórki samowolnie wykonanych elementów budynku i nakazał inwestorowi w terminie do dnia 15 lipca 1997 r. przedłożenie projektu zamiennego z orzeczeniem technicznym o zgodności prowadzonych prac budowlanych z warunkami technicznymi obowiązującymi w budownictwie i ze sztuką budowlaną. Nadto nakazał uzyskać od Burmistrza Miasta S. pozwolenie na wznowienie i kontynuowanie wstrzymanych robót budowlanych i powiadomienie o powyższym Urząd Rejonowy w P. do dnia 31 lipca 1997 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 listopada 2000 roku sygn. akt II S.A./Łd 1403/97 – po rozpoznaniu skargi W. i J. T. - uchylił powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, iż zgodnie z art. 51 ust. l pkt l Prawa budowlanego decyzja wydana przed upływem terminu dwóch miesięcy, określonym w art. 50 ust. 4, może jedynie nakazać zaniechanie dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu lub jego części. W przypadku nie doprowadzenia do stanu zgodnego z projektem budowlanym organ nakazuje rozbiórkę.

Zaskarżona decyzja nie zawiera elementów, określonych w art. 107 § l kpa. Organ odwoławczy naruszył także przepisy postępowania, a w szczególności art. 7, 77 § l kpa. Organ odwoławczy, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, ustalenia stanu faktycznego, stwierdził że "wykonane zmiany nie wprowadziły ograniczeń ochrony interesów osób trzecich, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Nadbudowa ta nie utrudni również w sposób istotny zagospodarowania działki sąsiedniej oraz nie ograniczy światła do okien sąsiednich lokali". Organ II instancji nie odniósł się przy tym do przyczyny wydania decyzji o nakazie rozbiórki tj. wykonania nad piętrem żelbetowego stropu i ślepego strychu zamiast drewnianego stropodachu, które to zmiany spowodują, wg organu I instancji, zagrożenie dla ludzi i mienia.

Sąd wskazał, że przy ponownym załatwieniu sprawy należy mieć na uwadze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 9 listopada 2000 r. wydany w sprawie II S.A./Łd 1039/97.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 listopada 2000 roku sygn. akt II S.A./Łd 1039/97 – po rozpoznaniu skargi W. i J. T. - uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] i poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta S. z dnia [...] o dopuszczeniu z urzędu do nadbudowy istniejącego w granicy budynku gospodarczego wraz ze zmianą sposobu użytkowania na budynek mieszalny.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, iż Naczelnik Miasta i Gminy S. decyzją z dnia [...] udzielił K. F. pozwolenia na budowę obejmującą budynek gospodarczo-hodowlany na działce położonej w miejscowości W. przy ul. A.

Skarżący J. T. w odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] zarzucił, że inwestor samowolnie odstąpił od warunków pozwolenia na budowę i wybudował budynek mieszkalny. Z opisu technicznego do projektu nadbudowy budynku mieszkalnego podpiwniczonego parterowego zlokalizowanego we W. przy ul. A nr 21, której właściciel jest K. F. wynika, że budynek wybudowany w 1989 r. spełnia funkcje budynku mieszkalnego składającego się z dwóch pokoi i kuchni oraz pomieszczeń sanitarnych. W świetle powyższych okoliczności organy administracji miały obowiązek ustalenia, czy rzeczywiście zamiast budynku gospodarczo-hodowlanego wybudowano budynek mieszkalny. W przypadku potwierdzenia tego faktu organy musiały stosownie do art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, póz. 414 ze zm.), zlikwidować tego rodzaju samowolę przy użyciu środków prawnych określonych w przepisach ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, póz. 229 ze zm.), gdyż budynek jak wynika z akt sprawy wybudowano przed l stycznia 1995 r.

W myśl przepisu prawa budowlanego z 1974 r. do likwidacji skutków samowoli służyły środki prawne przewidziane w art. 37 ust. l. Jeżeli zaś nie zachodziły okoliczności wymienione w art. 37 tejże ustawy, to właściwy organ był obowiązany do zastosowania art. 40 tego prawa.

Sąd wskazał, że bez zakończenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej bezcelowym jest prowadzenie postępowania w sprawie pozwolenia na nadbudowę i zmianę przeznaczenia, bo nie wiadomo jakie obowiązki nałożone zostaną na adresata decyzji. Nie ma tutaj znaczenia, że decyzję o pozwoleniu na budowę otrzymał K. F., a obecnie inwestorami są G. i A. małż. K., gdyż istotnym jest fakt zaistnienia samowoli budowlanej, a obowiązkiem organu administracji publicznej jest przeprowadzenie postępowania w celu ustalenia kto jest właścicielem budynku i na kim powinny ciążyć obowiązki, wynikające z art. 37 lub. 40 prawa z 1974 r. (por. nadal aktualny wyrok NSA z dnia 22 września 1989 r. IV S.A. 327/89; ONSA z 1990 r. Nr l, poz. 7).

Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. - po ponownym rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] nakazującej skarżącemu w terminie do dnia 30 lipca1997 r. rozbiórkę samowolnie wykonanych elementów budynku, niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym będącym załącznikiem do decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] Nr [...], w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem oraz uzyskania od właściwego organu pozwolenia na wznowienie i kontynuowanie wstrzymanych prac budowlanych - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art.56 ustawy z dnia 24 października 1974r -Prawo budowlane /Dz. U. Nr 38 poz.229 ze zm./, w związku z art.103 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r -Prawo budowlane/ Dz. U. Nr 89 poz. 414 ze zm./ Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nałożył na D. i K. F. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 15 czerwca 2001 roku inwentaryzacji budowlanej wraz z ekspertyzą techniczną dotyczącą budynku mieszkalnego usytuowanego bezpośrednio przy granicy na działce w miejscu zamieszkania, sporządzoną przez osobę o odpowiednich uprawnieniach budowlanych.

W uzasadnieniu postanowienia podano, iż decyzją Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia [...], Nr [...] udzielono K. F. pozwolenia na budowę budynku gospodarczo-handlowego na działce we W. przy ul. A 21 gm. S. przy granicy z działką W. i J. T..

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 listopada 2000r., sygnatura akt: SA/Łd 1039/97 wskazał, że organy administracji nie ustaliły, czy rzeczywiście – jak podniósł skarżący J. T. w odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] – inwestor K. F. samowolnie odstąpił od warunków pozwolenia na budowę i wybudował budynek mieszkalny zamiast budynku gospodarczo-hodowlanego, a w przypadku potwierdzenia tego faktu musiałyby zlikwidować samowolę budowlaną przy użyciu środków prawnych określonych w przepisach ustawy z dnia 24 października 1974 roku – Prawo budowlane. W związku z tym przeprowadzono kontrolę działki K. F. i stwierdzono istnienie przy granicy działki J. T. budynku użytkowanego jako mieszkalny. Inwestor nie okazał dokumentu świadczącego o legalnej zmianie sposobu użytkowania. Jako, że nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 roku nałożono stosowne obowiązki.

Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 59 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane ( Dz. U. Nr 89, poz.414 ze zm.) Burmistrz Miasta S. zezwolił D. i K. F. na użytkowanie budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy 88,90 m2 , pow. użytkowej 120,90 m2 i kubaturze 523,40 m3 wybudowanego na działce w W., ul.A nr 21.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż w dniu 27 lipca 2001 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P.. przekazał, zgodnie z kompetencjami określonymi w przepisach Prawa budowlanego, wykonaną inwentaryzację powykonawczą budynku mieszkalnego D. i K. F., wybudowanego na działce w W., ul. A nr 21 do organu architektoniczno-budowlanego w celu wydania pozwolenia na użytkowanie. Obowiązek ten został nałożony przez organ nadzoru budowlanego postanowieniem z dnia [...] Nr [...] w przeprowadzonym - w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2000r sygn. akt II SA/Łd 1039/97- postępowaniu administracyjnym. Nałożony powyższym postanowieniem na D. i K. F. obowiązek przedłożenia opracowanej inwentaryzacji powykonawczej z orzeczeniem technicznym budynku mieszkalnego został wypełniony. Przedmiotowy budynek mieszkalny zgodnie z miejscowym ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego gminy S. zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w S. z dnia [...] nr [...] zlokalizowany został w terenach przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe - podstrefa SFM. W sprawie występuje zgodność z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego gminy S., a wykonanie nałożonego obowiązku przez organ nadzoru budowlanego pozwala na wydanie decyzji pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. i J. T. podnieśli, iż zgodnie z decyzją Urzędu Miasta i Gminy w S. z dnia [...] Nr [...] K. F. udzielono pozwolenia na budowę budynku gospodarczo-hodowlanego przy granicy z działką skarżących. J. T. wyraził zgodę na budowę budynku gospodarczo-hodowlanego w granicy działki, gdyż według oświadczenia K. F. budynek gospodarczo-hodowlany miał być nieduży o wysokości 3,5 m. W. T. - współwłaścicielka działki, zgody takiej nie podpisała.

K. F. zamiast budynku gospodarczo-hodowlanego jedwabników, wybudował dom mieszkalny - o dużo większych wymiarach. Z decyzji Urzędu Miasta i Gminy w S. z dnia [...] Nr [...] wynika, że K. F. nie mógł otrzymać decyzji na budowę drugiego domu na działce o niedużej powierzchni i zbyt wąskim wjeździe na działkę o szerokości mniejszej niż 3 m, stąd decyzja o uzupełnieniu zabudowy działki, budynkiem gospodarczo-hodowlanym. Z powodu niewypełnienia warunku uwidocznionego w pkt 1 tej decyzji tj. zlecenia służbie geodezyjnej wytyczenie budynku i inwentaryzację powykonawczą z budową domu inwestor wsunął się na działkę skarżących na głębokość około 35 cm. W. i J. T. przedstawili przebieg postępowania w sprawie przedmiotowej budowy oraz w sprawie rozgraniczenia gruntów i stwierdzili, iż sprawa rozgraniczenia działki nadal jest aktualna. Podali, że po zapoznaniu się z inwentaryzacją powykonawczą budynku mieszkalnego stwierdzili, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie ustalił, czy lokalizacja szamb wykonanych w odległości 40 cm od działki skarżących jest zgodna z przepisami budowlanymi. Nadto elewacja budynku od strony północnej na rysunku nie jest zgodna ze stanem faktycznym - otwór okienny w odległości około 2,5 m od granicy działki nie jest całkowicie zabudowany luksferami; w górnej części elewacji znajdują się dwa okna zamurowane luksferami oraz mały otwór zastawiony pustakiem, który nie jest naniesiony na rysunku. Skarżący zarzucili, że decyzja Burmistrza Urzędu Miasta i Gminy w S. z dnia [...] znak [...] narusza ich prawo własności i interesy osób trzecich, stwarzając utrudnienia w zagospodarowaniu działki i powoduje przywłaszczenie części jej powierzchni przez inwestora. Z tych powodów skarżący wnieśli o jej uchylenie.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 42 Prawa budowlanego z 1974r., w związku z art. 103 ust. 2 ustawy- Prawo budowlane z 1994 r. (Dz. U. z 2000r , Nr 106. poz. 1126 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podano, że obecnie istniejący obiekt, położony we W., przy ul. A 21 wybudowano na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z odstępstwami od posiadanego pozwolenia. Sprawa popełnionej samowoli budowlanej była przedmiotem postępowania w organach powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, który po stwierdzeniu w postanowieniu Nr [...] z [...], że w sprawie nie zachodzą okoliczności, określone w art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane, nałożył na inwestora obowiązek wykonania inwentaryzacji budowlanej wraz z ekspertyzą techniczną dotyczącą budynku mieszkalnego. Po wykonaniu w/w obowiązków i ocenie stanu faktycznego z przepisami, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., wystąpił pismem z dnia 26 lipca 2001r. do organu administracji architektoniczno-budowląnej I instancji , celem wydania pozwolenia na użytkowanie.

Organ administracji architektoniczno-budowlanej I instancji, wydał zaskarżoną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie w sytuacji, gdy nie było potrzeby wydawania decyzji z art. 40 Prawa budowlanego, gdyż przedłożona dokumentacja powykonawcza w ocenie PINB spełnia warunki techniczne i obiekt nie wymagał przeróbek.

Podkreślono, że ocena prawna, wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, wiąże w sprawie ten organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Organ II instancji wskazał, iż sprostował podstawę prawną udzielonego pozwolenia na użytkowanie podaną przez organ I instancji, co nie ma wpływu na merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Nadto uznał za nieskuteczny zarzut skarżących dot. braku po stronie inwestora tytułu do dysponowania nieruchomością ( naruszenie przez inwestycję prawa własności nieruchomości skarżących ) . Zgodnie bowiem z orzecznictwem, jeżeli dochodzi do legalizacji samowoli budowlanej na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974r., zbędne jest wykazywanie tego prawa, albowiem przepis art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974r nie przewiduje takiego obowiązku ( wyrok NSA z 21.04.97r. sygn. akt IVSA 1446/95 ).

Tak więc po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i ocenie samowoli budowlanej w organach nadzoru budowlanego, organ administracji architektoniczno-budowlanej, stosownie do swojej właściwości, w oparciu o art. 42 Prawa budowlanego z 1974r nie mógł odmówić wydania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego na podstawie art. 42 Prawa budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku istniejącego obiektu. Z orzeczenia technicznego i inwentaryzacji powykonawczej, wynika, że obiekt wykonano zgodnie z warunkami technicznymi, obowiązującymi w budownictwie i nadaje się do użytkowania.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. i J. T. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy w S..

Skarżący zarzucili, że do czasu uregulowania spornych spraw, związanych z bezprawnym wejściem w posiadanie części ich działki przez inwestora K. F., nie powinna być wydane decyzja o użytkowaniu budynku. Natomiast część nadbudowana na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] oraz część nadbudowana z powodu samowoli budowlanej zgodnie decyzją Wojewody [...] z dnia [...] winny być rozebrane. Zdaniem skarżących nie można nagradzać inwestora, który wybudował dom a następnie go nadbudował z naruszeniem prawa, a więc inwestora, który nie mogąc czegoś uzyskać zgodnie z prawem, uzyskał to łamiąc to prawo. W uzasadnieniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] podano, iż w sprawie zmienił się stan faktyczny i prawny i pojawiły się nowe okoliczności podczas, gdy w rzeczywistości nic się nie zmieniło.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ administracji publicznej I instancji powołał art. 59 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), zaś organ odwoławczy powołał art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane ( t. j. Dz. U. z 2000 roku, Nr 106, poz. 1126 ze zm.).

Z dniem 1 stycznia 1995 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414). Z tym dniem straciła moc ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.).

Stosownie do art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2000 roku, Nr 106, poz. 1126 ze zm.), zamieszczonym w Rozdziale 11 "Przepisy przejściowe i końcowe" art. 48 tejże ustawy, dotyczącego orzekania o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

W tym miejscu podkreślić należy, iż sprawa spornego obiektu budowlanego usytuowanego na działce we W., ul. A 21, była przedmiotem postępowania sądowo-administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia wyrokiem z dnia 9 listopada 2000 roku sygn. akt II S.A./Łd 1403/97 – po rozpoznaniu skargi W. i J. T. - uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...], którą to decyzją organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej wykonania rozbiórki samowolnie wykonanych elementów budynku i nakazał inwestorowi w terminie do dnia 15 lipca 1997 r. przedłożenie projektu zamiennego z orzeczeniem technicznym o zgodności prowadzonych prac budowlanych z warunkami technicznymi obowiązującymi w budownictwie i ze sztuką budowlaną.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że przy ponownym załatwieniu sprawy należy mieć na uwadze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 9 listopada 2000 r. wydany w sprawie II S.A./Łd 1039/97.

Wyrokiem z dnia 9 listopada 2000 roku sygn. akt II S.A./Łd 1039/97 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ( m. in. )decyzję Wojewody [...] z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] udzielającą G. i A. małż. K. zamieszkałym we W. przy ul. A 21 pozwolenia na budowę budynku gospodarczego wraz ze zmianą jego przeznaczenia na budynek mieszkalny.

W uzasadnieniu tegoż wyroku Sąd wyraźnie wskazał, że bez zakończenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej bezcelowym jest prowadzenie postępowania w sprawie pozwolenia na nadbudowę i zmianę przeznaczenia spornego budynku.

Jednocześnie Sąd stwierdził, iż w myśl przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. do likwidacji skutków samowoli służyły środki prawne przewidziane w art. 37 ust. l. Jeżeli zaś nie zachodziły okoliczności wymienione w art. 37 tejże ustawy, to właściwy organ był obowiązany do zastosowania art. 40 tego prawa.

Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia (art. 30 ustawy o NSA), przy czym ocena ta wiąże Sąd i organy administracji tak długo, dopóki nie nastąpią istotne zmiany stanu prawnego lub faktycznego, przy których Sąd wyraził tę ocenę prawną.

(por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 października 1987 roku, SA 484/87 - GAP 1988, nr 8 z komentarzem H. Starczewskiego, z dnia 9 maja 1990 roku, I SA 235/90 i z dnia 27 czerwca 1990 roku, SA/Wr 137/90 - E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, Kodeks postępowania administracyjnego - teza 7 i 8, str.302 - 304, z dnia 29 maja 1998 roku II SA 1295/96, LEX nr 43263, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 1998 roku, OSNAPiUS 1999, nr 15, poz. 476).

Powyższe nie oznacza jednak - jak to rozumieją organy obu instancji i co zdaje się wynikać z zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji - iż organ winien prowadzić jedno postępowanie obejmujące jednocześnie sprawę wybudowania przez inwestora budynku mieszkalnego zamiast gospodarczo – hodowlanego a zatem samowolnego odstąpienia od warunków pozwolenia na budowę z 1989 roku jak i sprawę nadbudowy budynku.

Budowa budynku na działce we W. przy ul. A 21 miała miejsce, jak wynika z ustaleń organów, przed 1 stycznia 1995 roku, a nadbudowa tego budynku po 1 stycznia 1995 roku.

Do samowoli budowlanych zrealizowanych przed dniem 1 stycznia 1995 roku / także w zakresie odstępstw od pozwolenia na budowę / mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 roku. Przepisy Prawa budowlanego z 1974 roku nie znajdują natomiast zastosowania do obiektów budowlanych lub ich części wzniesionych po dniu 1stycznia 1995 roku. A zatem art. 42 Prawa budowlanego z 1974 roku nie może mieć zastosowania w sprawie nadbudowy przedmiotowego budynku, tak jak art. 59 Prawa budowlanego z 1994 roku nie może mieć zastosowania w sprawie ewentualnych odstępstw od pozwolenia na budowę z 1989 roku przy budynku wybudowanym przed wejściem w życie nowego Prawa budowlanego. W zakresie nadbudowy budynku, zrealizowanej pod rządami Prawa budowlanego z 1994 roku, należy stosować przepisy tejże ustawy.

Organy obu instancji wydały decyzję odnośnie całego budynku tj. łącznie z nadbudową. Potwierdza to złożona przez inwestora inwentaryzacja budynku mieszkalnego z 2001 roku, w której jest mowa o powierzchni zabudowy – 88,9 m 2 i kubaturze - 523,4 m3 / parter, I piętro i piwnica /, treść decyzji z dnia 28 marca 1989 roku udzielającej pozwolenia na budowę jak i decyzji z dnia 25 marca 1997 roku udzielającej pozwolenia na nadbudowę oraz treść podjętego przez organy rozstrzygnięcia – pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy – 88,9 m 2 i kubaturze - 523,4 m3.

To zaś oznacza, że decyzje w niniejszej sprawie wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji wydanych decyzji organów administracji publicznej nie można uznać za zgodne z prawem.

Nadto uzasadnienie prawne decyzji organu odwoławczego, podobnie jak i organu I instancji, nie odpowiadają wymogom art.107 § 3 kpa.

Uzasadnienie decyzji administracyjnej winno czynić zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Uzasadnienie faktyczne decyzji winno wskazywać fakty uznane za udowodnione, dowody, na których oparł się organ oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Chodzi tu zatem o wytłumaczenie, dlaczego organ zastosował konkretny przepis prawa materialnego w danej sytuacji faktycznej i wskazanie związku między oceną stanu faktycznego a treścią rozstrzygnięcia.

Nie może być uznana za zgodną z prawem decyzja wydana bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów prawa materialnego, znajdujących zastosowanie w danej sprawie i bez rozważenia tych przepisów w świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

W uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie – sygn. akt II S.A./Łd 1039/97 Sąd wskazywał na możliwość legalizacji samowoli budowlanej na gruncie Prawa budowlanego z 1974 roku, jeżeli nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 37 ust. 1 tejże ustawy. W niniejszej sprawie brak jest ustaleń i rozważań w tymże zakresie.

Samo wskazanie w uzasadnieniu decyzji, iż podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego na podstawie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 roku jest stwierdzenie zdatności do użytku istniejącego obiektu a z orzeczenia technicznego i inwentaryzacji powykonawczej, wynika, że przedmiotowy obiekt wykonano zgodnie z warunkami technicznymi, obowiązującymi w budownictwie i nadaje się do użytkowania, nie stanowi uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Organ winien wyjaśnić przyczyny, które zadecydowały o przyjęciu takiego twierdzenia.

Postępowanie administracyjne przeprowadzone przed wydaniem przez organ administracji publicznej decyzji powinno zapewnić dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten wynika w szczególności z art. 7 kpa. Przepis ten nakłada na organ administracji obowiązek zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy jak i stosowania norm prawa materialnego. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego i często uniemożliwia prawidłowe zastosowanie prawa materialnego.

Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 kpa stanowiący, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W uzasadnieniu decyzji organów obu instancji pominięto uzasadnienie faktyczne, a uzasadnienie prawne jest zbyt lakoniczne i nie nawiązuje do hipotezy przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie jak i nie wyjaśnia przyczyn zastosowania powołanych w decyzjach przepisów prawa. Ma to znamiona naruszenia przepisów procesowych, które mogło w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a) i litera c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – dalej w skrócie p. s. a. -w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) – dalej w skrócie p. w. u. p. orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p. s. a. w związku z art. 97 § 1 p. w. u. p.

W punkcie trzecim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p. s. a. w związku z art. 97 § 1 p. w. u.