Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 733/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 pkt 2, art. 30ust. 1, ust. 2, art. 47
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
article: art. 7, art. 65 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 2, art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędzia NSA Anna Orłowska Protokolant asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 30 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2016 r. skierowanym do Burmistrza A. K. (zamieszkały pod adresem [...]; [...] K.) zwrócił się o umorzenie zaliczki alimentacyjnej. Do wniosku dołączone zostały: pisemna informacja sporządzona przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. z dnia 2 lipca 2015 r. w przedmiocie prowadzonego przeciwko wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego, orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 marca 2015 r. (stwierdzające częściową niezdolność wnioskodawcy do pracy do dnia 31 marca 2017 r.) oraz decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 marca 2016 r. w przedmiocie waloryzacji przysługującego wnioskodawcy świadczenia rentowego.

W uzasadnieniu złożonego wniosku wnioskodawca wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i nie stać go na wyżywienie oraz zakup lekarstw. Ponadto wnioskodawca podniósł, że Ośrodek Pomocy Społecznej w K. nie powiadomił komornika z W. żeby ten przekazywał pieniądze do urzędu. Bez tej informacji komornik na podstawie wyroku sądowego przekazywał zaległe alimenty dla wierzycielki Z. C.

Decyzją z dnia 17 kwietnia 2016 r. nr [...] Burmistrz działając na podstawie art. 28 ust. 1 punkt 2, ust. 2 punkt 3, art. 25 i art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 169) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ; dalej w skrócie "k.p.a.") odmówił umorzenia należności wraz z ustawowymi odsetkami, to jest wypłaconej zaliczki alimentacyjnej wierzycielowi Z. C. – przedstawicielowi ustawowemu S. K.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawca zwrócił się do organu z wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. W związku z tym organ rozważył zasadność umorzenia na podstawie art. 30 ust. 1 wskazanej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który stanowi, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 punkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, 3) 100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Organ wskazał, że z zaświadczenia o dokonanych wpłatach wystawionego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. w dniu 6 marca 2015 r. wynika, że wyegzekwowane kwoty nie spełniają warunków określonych w art. 30 ust. 1 punkt 1, 2 i 3 wyżej wskazanej ustawy, to znaczy nie było wpłat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów w okresie przynajmniej 3 lat. Wpłaty nie niższe niż wysokość zasądzonych alimentów, to jest kwota równa lub wyższa 300 zł wpływały do komornika dopiero od dnia 17 czerwca 2013 r.

W odwołaniu od wyżej wskazanej decyzji A. K. ponownie wskazał, że jest w trudnej sytuacji materialnej. Ponadto odwołujący się podniósł, że Ośrodek Pomocy Społecznej w K. nie powiadomił komornika z W. żeby ten przekazywał pieniądze do urzędu. Bez tej informacji komornik na podstawie wyroku sądowego przekazywał zaległe i bieżące alimenty dla wierzycielki Z. C.

W ocenie odwołującego wydana decyzja jest dla niego krzywdząca. Komornik wyegzekwował bowiem od niego określone środki pieniężne a tymczasem dłużnik ma nadal spłacać zaliczkę alimentacyjną.

Decyzją z dnia 30 maja 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 punkt 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego uchyliło w całości zaskarżoną decyzję z dnia 17 kwietnia 2016 r. i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przytaczając dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem prowadzonego postępowania jest ocena prawidłowości odmowy umorzenia należności wraz z ustawowymi odsetkami – zaliczki alimentacyjnej wypłaconej w okresie 1 września 2007 r. – 31 maja 2008 r. w kwocie 300 zł miesięcznie wierzycielowi Z. C. – przedstawicielowi ustawowemu S. K. Z akt sprawy wynika, że wniosek z kwietnia 2016 r. jest kolejnym wnioskiem o umorzenie zaległości alimentacyjnych powstałych wskutek wypłacenia zaliczki alimentacyjnej za okres świadczeniowy 1 września 2007 r. – 31 maja 2008 r. Poprzedni wniosek w przedmiocie umorzenia zaliczki alimentacyjnej został bowiem złożony w dniu 9 marca 2015 r. Wniosek ten został przez organ pierwszej instancji rozpatrzony w dniu 17 marca 2015 r., kiedy to wydano decyzję nr [...] odmawiającą umorzenia należności wraz z ustawowymi odsetkami. Z notatki służbowej organu pierwszej instancji wynika ponadto, że odmowa umorzenia stanowiła kwotę 2.835 zł, na którą składały się: należność główna w kwocie 2.700 zł oraz odsetki od należności głównej (5 %) w kwocie 135,50 zł. Od tej decyzji A. K. złożył odwołanie, przy czym decyzją z dnia 22 kwietnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Decyzja Kolegium stała się ostateczna, gdyż strona nie skorzystała ze środka zaskarżenia.

Kolegium wskazało, że w dniu 13 kwietnia 2016 r. strona złożyła ponowny wniosek w przedmiocie umorzenia świadczenia w tym samym okresie świadczeniowym. W wyniku rozpatrzenia kolejnego wniosku organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję odmawiając umorzenia. Na dzień wydania decyzji kwota zaległości wraz z odsetkami stanowiła kwotę 2.777,29 zł.

W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji wydając zakwestionowaną decyzję rozpatrzył ponownie wniosek tej samej strony zwracającej się o umorzenie tej samej należności za identyczny okres w oparciu o tą samą podstawę prawną. W związku z tym w ocenie organu odwoławczego zachodzi tożsamość sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia 17 marca 2015 r. i decyzją z dnia 17 kwietnia 2016 r. (te same podmioty, ten sam przedmiot, ten sam stan prawny w niezmienionym stanie faktycznym sprawy).

Wskazana okoliczność determinowała w ocenie organu odwoławczego uznanie, że w trakcie rozpoznawania wniosku odwołującego zachodziła bezprzedmiotowość postępowania. W tej sytuacji, z uwagi na załatwienie tej samej sprawy inną decyzją ostateczną dotyczącą tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym zaistniała okoliczność wymieniona w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., co w trybie instancyjnym uzasadnia uznanie wydanej decyzji z dnia 17 kwietnia 2016 r. za bezprzedmiotową.

W reasumpcji zasadnym było zatem uchylenie zakwestionowanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania prowadzonego przed tym organem.

W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. K. powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryterium, Sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta jest wadliwa, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie.

Należy w pierwszej kolejności wskazać, że na podstawie art. 47 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów utraciła moc ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Organem właściwym do umorzenia należności, o których mowa w art. 28 ust.1 punkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r., czyli należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych jest organ właściwy dłużnika (zgodnie z art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 punkt 2 omawianej ustawy). Z kolei w myśl art. 2 punkt 9 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów "ilekroć w ustawie mowa o organie dłużnika - oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego".

Należy ponadto wskazać, że ustawodawca w omawianej ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, odmiennie niż w poprzednio obowiązującej ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej określił właściwość miejscową organu pierwszej instancji, bowiem art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. przekazywał sprawy umorzenia zaliczek alimentacyjnych organom właściwym wierzycieli alimentacyjnych. Natomiast ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów określa wprost, co wskazano wyżej, że w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych orzeka organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika.

Wskazany powyżej przepis art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. stanowi, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 punkt 1, 2 i 4 tej ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, 3) 100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Nie ulega wątpliwości, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności powstałe z tytułu wypłacenia osobie uprawnionej zaliczki alimentacyjnej, jeśli są spełnione, określone w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r., warunki skuteczności egzekucji. Jak wynika z treści wskazanego przepisu, dotyczy on egzekucji należności, o których mowa w art. 28 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r., czyli należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej i należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (Dz. U. z 1991 r., Nr 45, poz. 200 z późn. zm.).

Należy ponadto wskazać, że zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Sąd w tym składzie podziela poglądy orzecznictwa (zob. min.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1095/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 559/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 233/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl), że norma art. 30 ust. 2 ustawy pod pojęciem "z funduszu alimentacyjnego" obejmuje również należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, powstałe pod rządami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W powołanym wyroku z dnia 16 listopada 2011 r. (o sygnaturze I OSK 1095/11) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że literalne odczytywanie przepisu art. 30 ust. 2 musiałoby prowadzić do wniosku, że możliwość umorzenia należności dotyczy świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego obecnego i dawnego, istniejącego pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (tekst jednolity: Dz. U. z 1991 r., Nr 45, poz. 200, ze zm.), z pominięciem zaliczek alimentacyjnych. Tego rodzaju interpretacja w sposób nieuzasadniony dyskryminowałaby natomiast jedną kategorię dłużników alimentacyjnych. Nie pozwalają na to uregulowania prawne obowiązujące dotychczas oraz art. 2 i 32 Konstytucji, zgodnie z którymi Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, a nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Brak takiej prokonstytucyjnej wykładni art. 30 ust. 2 ustawy dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów spowodowałby, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieuzasadnione pozbawienie dłużników alimentacyjnych, których należności powstały w związku z wypłatą zaliczek alimentacyjnych, możliwości ubiegania się o umorzenie powstałych należności z uwagi na sytuację życiową i dochodową dłużnika, w sytuacji, w której pozostali dłużnicy alimentacyjni (których należności powstały pod rządami ustawy 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym oraz ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) nadal taką możliwość posiadają. Za przyjęciem takiej szerokiej wykładni przemawia okoliczność, że w poprzednio obowiązującej ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej istniała regulacja tożsama z obecnie istniejącą w art. 30 ust. 2 ustawy, umożliwiająca organowi właściwemu wierzyciela umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek, z uwzględnieniem sytuacji dochodowej i rodzinnej.

Z uwagi na wyżej wskazane tryby umorzenia należności w postaci zaliczki alimentacyjnej podstawowego znaczenia dla oceny legalności podjętych w sprawie rozstrzygnięć nabiera prawidłowe ustalenie treści żądania podmiotu zwracającego się z prośbą o wszczęcie postępowania w przedmiocie umorzenia.

Odnosząc powyższe rozważania do realiów rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, że organ pierwszej instancji rozpoznał złożony przez skarżącego wniosek na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W oparciu o przedłożone zaświadczenie komornika z dnia 6 marca 2015 r. organ ustalił, że wyegzekwowane od skarżącego kwoty nie spełniają wymagań określonych w treści art. 30 ust. 1 wskazanej ustawy, co uzasadniało w ocenie organu wydanie decyzji odmownej.

Z kolei organ odwoławczy przywoławszy fakt wydania decyzji z dnia 17 marca 2015 r. oraz z dnia 22 kwietnia 2015 r. (odnoszących się do wniosku z dnia 9 marca 2015 r. o umorzenie zaliczki wypłaconej w okresie 1 września 2007 r. – 31 maja 2008 r.) uznał, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi tożsamość sprawy uzasadniająca uchylenie decyzji z dnia 17 kwietnia 2016 r. i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji jako bezprzedmiotowego. W ocenie organu odwoławczego decyzja z dnia 17 kwietnia 2016 r. wydana na podstawie art. 30 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy była bowiem decyzją dotyczącą tego samego przedmiotu (bezprzedmiotową) a w sprawie zaistniała okoliczność wymieniona w art. 156 § 1 punkt 3 k.p.a.

Mając na uwadze treść wydanych rozstrzygnięć należy wskazać, że skarżący składając w kwietniu 2016 r. do Burmistrza wniosek o umorzenie zaliczki alimentacyjnej nie powołał się bezpośrednio na skuteczność prowadzonej względem niego egzekucji (determinującą rozpatrzenie złożonego wniosku w oparciu o art. 30 ust. 1 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) lecz na swoją trudną sytuację materialną. Trudną sytuację skarżącego miała potwierdzać przedłożona wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania informacja o częściowej niezdolności do pracy oraz informacja o wysokości otrzymywanego świadczenia rentowego.

W związku z tym organ pierwszej instancji zobligowany do precyzyjnego ustalenia przedmiotu prowadzonego postępowania w świetle zasady określonej w art. 7 k.p.a. powinien był rozważyć czy złożony wniosek należy potraktować jako wniosek o umorzenie należności na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. determinujący przekazanie złożonego podania według właściwości do organu właściwego wierzyciela (w sytuacji, gdy Burmistrz nie był jednocześnie organem właściwym wierzyciela w rozumieniu ustawy), względnie rozpatrzenie złożonego wniosku o oparciu o sytuację dochodową i rodzinną wnioskodawcy (w sytuacji, gdy Burmistrz był jednocześnie organem właściwym wierzyciela w rozumieniu ustawy).

Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że organ pierwszej instancji nie dokonał w tej materii jakichkolwiek rozważań uznając w sposób arbitralny, że argumentacja podniesiona w uzasadnieniu wniosku nie ma znaczenia a wniosek należy rozstrzygnąć w oparciu o treść art. 30 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy.

Należy mieć zaś na uwadze, że w przypadku wątpliwości co do przedmiotu żądania, organ, do którego podanie wniesiono powinien ustalić wszczęcia jakiego postępowania żąda skarżący, nie zaś domniemywać, że wniosek - tak jak uczyniono w rozpatrywanym przypadku - dotyczy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaliczki alimentacyjnej w trybie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organy władzy publicznej nie są bowiem uprawnione do dokonywania swobodnej kwalifikacji przedmiotu żądania wszczęcia postępowania. Jak podkreślano wielokrotnie w orzecznictwie sądowym, w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko i wyłącznie ta strona określa przedmiot swego żądania, przy czym w razie wątpliwości, co do zakresu, czy przedmiotu żądania jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (zob. w tej materii m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2014r., sygn. akt II OW 157/13; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2034/14; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazanego powyżej uchybienia organu pierwszej instancji odnośnie ustalenia prawidłowego przedmiotu wniesionego żądania nie dostrzegł organ odwoławczy, chociaż skarżący - identycznie jak we wniosku z dnia 12 kwietnia 2016 r. - w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji ponownie powołał się na swoją trudną sytuację materialną.

W sytuacji ustalenia, że skarżący wnioskował o umorzenie należności na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów obowiązkiem organu odwoławczego było zaś rozważenie wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego, w którego następstwie organ pierwszej instancji miałby możliwość przekazania podania według właściwości zgodnie z treścią art. 65 § 1 k.p.a. (do organu właściwego wierzyciela) albo ponownego rozpatrzenia wniosku w oparciu o przesłanki określone w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (jako organ właściwy wierzyciela). Ustalenie, że skarżący występując w kwietniu 2016 r. z żądaniem wszczęcia postępowania wnioskował o umorzenie należności na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie dawałoby zaś organowi odwoławczemu podstaw do uznania, że zainicjowane postępowanie jest a limine bezprzedmiotowe. Oczywistym jest ponadto wskazanie, że organ odwoławczy nie mógł samodzielnie zmienić przedmiotu prowadzonego postępowania.

W realiach rozpatrywanej sprawy organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie prowadzone przed tym organem jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 138 § 1 punkt 2 k.p.a., co ze wskazanych powyżej powodów było w ocenie Sądu nieprawidłowe.

W związku z powyższymi naruszeniami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał za zasadne uchylenie decyzji organu odwoławczego, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i wiążą organ odwoławczy w świetle art. 153 p.p.s.a.

Po dokonaniu ustaleń co do prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji w świetle treści żądania skarżącego zawartego we wniosku inicjującym postępowanie organ odwoławczy zobligowany jest podjąć rozstrzygnięcie z uwzględnieniem stanowiska Sądu i uzasadnić je zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym.