Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3219/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 105 § 1; art. 156 § 1 pkt 1; art. 268a
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem części dotacji celowej: 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 2015 r.; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz [...] kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie było postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "MSWiA") z dnia (...)października 2016 r. nr (...), którą:

- uchylono decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia (...)maja 2015 r. nr (...)zobowiązującą WOPR Województwa L. z siedzibą w Z. G. (dalej: "Strona", "Skarżąca") do zwrotu wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem części dotacji celowej w kwocie 6 900, 03 zł przyznanej na realizację zadania publicznego pod tytułem "Organizacja i prowadzenie szkoleń ratowników wodnych w zakresie ratownictwa wodnego w 2014 roku" na podstawie umowy nr (...) z dnia (...)października 2014 r. wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczanymi od dnia przekazania z budżetu państwa dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, tj. od dnia 21 października 2014 r. do dnia zwrotu na rachunek bankowy Ministra Spraw Wewnętrznych, ze względu na jej wydanie z naruszeniem przepisów o właściwości,

- umorzono postępowanie w sprawie zwrotu przez WOPR Województwa L. z siedzibą w Z. G. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem części dotacji celowej w kwocie 6 900, 03 zł przyznanej na realizację zadania publicznego pod tytułem "Organizacja i prowadzenie szkoleń ratowników wodnych w zakresie ratownictwa wodnego w 2014 roku", na podstawie umowy nr (...) z dnia (...)października 2014 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 8 października 2014 r. Skarżąca zawarła z MSWiA umowę o wsparcie realizacji zadania publicznego pod tytułem "Organizacja i prowadzenie szkoleń ratowników wodnych w zakresie ratownictwa wodnego w 2014 roku". Po złożeniu przez Stronę sprawozdania końcowego z wykonania zadania, Minister stwierdził nieprawidłowości, polegające na kwalifikowaniu do szkoleń osób niepełnoletnich, które nie mogły wykonywać zadań ratownika wodnego.

Decyzją z dnia (...)maja 2015 r. o numerze (...)Minister zobowiązał Skarżącą do zwrotu wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem części dotacji celowej w kwocie 6.900,03 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Organ I instancji stwierdził, że Strona na prowadzone przez siebie szkolenia kwalifikowała m.in. osoby niepełnoletnie, które nie mogą wykonywać zadań ratownika wodnego. Uczestnictwo takich osób w szkoleniach ratowników wodnych jest niezgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie szkoleń w ratownictwie wodnym i ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych.

Decyzja została podpisana przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Budżetu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych M. T. i przesłana Stronie za pośrednictwem telefaksu w dniu 21 maja 2015 r. W tym samym dniu, skan decyzji przekazano drogą elektroniczną, nie doręczono oryginału decyzji za pośrednictwem poczty.

W dniu 5 czerwca 2015 r. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W dniu 18 lutego 2016 r. Strona zwróciła na rachunek bankowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 7 682,85 zł wskazując, iż jest to zwrot części dotacji zgodnie z umową nr (...) wraz z odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty.

Organ wskazał, że wydanie niniejszej decyzji jest spowodowane wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 3882/15, którym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia (...)lipca 2015 r. (...), stwierdził nieważność decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia (...)czerwca 2015 r. o numerze (...), stwierdził nieważność postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia (...)czerwca 2015 r. o numerze (...).

W konsekwencji w obrocie prawnym pozostała decyzja nr (...) z dnia (...)maja 2015 r., w stosunku do której Strona wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 5 czerwca 2015 r., który obecnie należało rozpatrzyć.

Organ II instancji stwierdził, że wydanie decyzji przez pracownika organu pomimo braku upoważnienia udzielonego na podstawie art. 268a K.p.a. skutkuje naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego o właściwości, a zatem wypełnia przesłankę z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. Z tych powodów, zdaniem organu, należało uchylić zaskarżoną decyzję.

Podstawą umorzenia postępowania stanowił natomiast art. 105 § 1 K.p.a., tj. bezprzedmiotowość postępowania spowodowana w rozpatrywanej sprawie wpłatą przez Stronę wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem części dotacji celowej wraz z odsetkami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2016 r. Strona wniosła o uchylenie decyzji MSWiA z dnia (...)października 2016 r. w części dotyczącej uzasadnienia, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) błędną wykładnię art. 22 ust. 1 w zw. z art. 13 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych i przyjęcie, że osoba wykonująca działania na rzecz podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa wodnego musi być ratownikiem wodnym w rozumieniu ww. ustawy,

2) błędną wykładnię całego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie szkoleń w ratownictwie wodnym (Dz. U. z 2012 r., poz. 747) i przyjęcie, że osoba niepełnoletnia nie może być uczestnikiem szkolenia ratowników wodnych.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ ponownie wskazał, że decyzja nr (...)z dnia (...)maja 2015 r. została wydana przez pracownika, który nie był legitymowany do jej wydania, nie posiadał bowiem upoważnienia udzielonego na podstawie art. 268a K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz.1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: "p. p. s. a.", sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że jest ona zasadna.

Zaskarżoną decyzją organ II instancji uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia (...)maja 2015 r. nr (...)i umorzył postępowanie w sprawie zwrotu przez WOPR Województwa L. z siedzibą w Z. G. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem części dotacji celowej w kwocie 6 900,03 zł przyznanej na realizację zadania publicznego pod tytułem "Organizacja i prowadzenie szkoleń ratowników wodnych w zakresie ratownictwa wodnego w 2014 roku", na podstawie umowy nr (...) z dnia 8 października 2014 r.

W uzasadnieniu wskazał, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia (...)maja 2015 r. została wydana przez osobę, która nie mogła się wylegitymować upoważnieniem do podpisania tej decyzji, a ponadto w sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania spowodowana wpłatą przez Stronę wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem części dotacji celowej wraz z odsetkami.

Zgodnie z art. 268a K.p.a. organ administracji publicznej może upoważniać, w formie pisemnej, pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zaświadczeń, a także do poświadczania za zgodność odpisów dokumentów przedstawionych przez stronę na potrzeby prowadzonych postępowań z oryginałem.

Jeżeli zatem, jak to wskazuje organ w uzasadnieniu decyzji oraz w odpowiedzi na skargę, decyzja organu I instancji została podpisana przez pracownika organu pomimo braku upoważnienia udzielonego na podstawie art. 268a K.p.a., zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności określona w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. Stanowisko organu w tym zakresie nie poddaje się jednak ocenie Sądu w kontekście stwierdzenia nieważności tej decyzji, akta sprawy nie zawierają bowiem dokumentów, które pozwoliłyby Sądowi zweryfikować zakres udzielonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych upoważnień. Zgodnie z art. 133 § 1, sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, co oznacza, że przy ocenie legalności decyzji sąd bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Z tych powodów Sąd uchylił decyzję organu I instancji, nie stwierdzając jej nieważności.

Odnosząc się do stwierdzenia o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 K.p.a. Sąd stwierdza, że bezprzedmiotowość oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co powoduje, że nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Należy podkreślić, że umorzenie postępowania, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mogą powstać w trakcie zawisłości sprawy. Umorzenie postępowania powoduje powrót do stanu prawnego istniejącego przed wszczęciem postępowania.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania była zasadność zobowiązania Skarżącej do zwrotu części dotacji celowej w kwocie 6.900,03 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych z tytułu realizacji zawartej z MSWiA umowy o wsparcie realizacji zadania publicznego pod tytułem "Organizacja i prowadzenie szkoleń ratowników wodnych w zakresie ratownictwa wodnego w 2014 roku". Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela stanowiska organu, iż zwrot ww. kwoty stanowiącej część dotacji celowej, w toku postępowania administracyjnego powoduje bezprzedmiotowość postępowania. Z akt sprawy wynika, że Skarżący nadal kwestionuje zasadność tego zwrotu czego dowodzi m.in. zaskarżenie rozstrzygnięcia organu II instancji do sądu. Należy podkreślić, że w sprawie, rozpoznawanej na gruncie postępowania podatkowego w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej, w wyroku z dnia 9 października 2006 r. o sygn. akt I FSK 1/06, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "...zapłata podatku dokonana po wszczęciu postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej nie czyni tegoż postępowania bezprzedmiotowym, w związku z czym nie daje ona podstaw do jego umorzenia na podstawie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa".

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela to stanowisko orzecznicze. Zatem uregulowanie należności przez Skarżącą w dniu 18 lutego 2016 r., tj. w toku postępowania administracyjnego nie zakończyło sprawy, co do zasadności zwrotu. Nadal istnieje przedmiot postępowania.

Wskazane wyżej uchybienia dotyczące decyzji organu I instancji i orzeczenie o bezprzedmiotowości postępowania przez organ II instancji powoduje, że zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli w aspekcie zarzutów podniesionych w skardze.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organy naruszyły prawo w stopniu mającym wpływ na prawidłowość rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę organ zastosuje się do przedstawionego stanowiska Sądu.

Z tych względów, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.