Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2142/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6462 Wzory użytkowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Protokolant ref. staż. Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego M. T. kwotę 2200 zł (dwa tysiące dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2017 roku nr [...], którą po rozpoznaniu wniosku P. sp. z o.o. z siedzibą w C. o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Z." nr [...] udzielonego na rzecz M. T., na podstawie art. 25 w zw. z art. 94 i w zw. z art. 100 oraz art. 89 ust. 1 w zw. z art. 100 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm.) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust 2 p.w.p. – unieważniono prawo ochronne na wzór użytkowy pt.: "Z." nr [...] oraz przyznano P. sp. z o.o. z siedzibą w C. od M. T. kwotę w wysokości 2600 zł (słownie: dwa tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Urząd Patentowy podał, że dnia 7 czerwca 2016 roku do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek P. sp. z o.o. z siedzibą w C. o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Z." nr [...] udzielonego na rzecz M. T. zamieszkałego w Z. Sporny wzór użytkowy został zgłoszony do ochrony dnia 21 marca 2012 roku.

Jako podstawę swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 25 w zw. z art. 94 i w zw. z art. 100 ustawy Prawo własności przemysłowej. Zdaniem wnioskodawcy sporny wzór nie był nowy w dacie zgłoszenia do ochrony w świetle publikacji katalogu serbskiej firmy P. Na stronie 9 tego katalogu ujawniono bowiem rozwiązanie tożsame z rozwiązaniem według spornego wzoru użytkowego.

Swój interes prawny wnioskodawca wywodził z okoliczności, że strony są konkurentami w zakresie wprowadzania do obrotu profili okiennych i drzwiowych z tworzywa sztucznego, przy czym wnioskodawca jest zainteresowany produkcją profili okiennych i drzwiowych z tworzywa sztucznego o cechach według spornego wzoru. Dla wykazania swojego interesu prawnego w sprawie wnioskodawca przedłożył następujące materiały:

- umowę licencyjną oraz umowę o współpracy z A. na okoliczność podjęcia działań zmierzających do produkcji profili według spornego wzoru,

- listę projektów realizowanych przez wnioskodawcę, w tym dotyczących profili okiennych i drzwiowych z tworzywa sztucznego, oraz

- opis linii produkcyjnej wnioskodawcy, obecnie wykorzystywanej do produkcji desek tarasowych z tworzywa sztucznego, która zgodnie z zapewnieniem wnioskodawcy umożliwia produkcję profili okiennych i drzwiowych z tworzywa sztucznego.

Dla wykazania braku nowości spornego rozwiązania wnioskodawca przedłożył następujące materiały:

- wydruk plansz z prezentacji M. przeprowadzonej w sierpniu 2011 r.,

- katalog serbskiej firmy P. wraz z tłumaczeniem, oraz

- niedatowane zdjęcie profilu wykonanego przez serbską firmę P.

Ponadto, Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego dopuściło dowód z zeznań świadków wnioskodawcy R. na okoliczność podania do publicznej wiadomości treści katalogu serbskiej firmy P.

W odpowiedzi na wniosek, w pismach procesowych oraz na rozprawach w dniach 25.10.2016 r., 21 marca 2017 r. i 6 lipca 2017 r. uprawniony ze spornego prawa kwestionował interes prawny wnioskodawcy w żądaniu unieważnienia spornego prawa i uznał wniosek za bezzasadny.

Podniósł, iż brak jest dowodu, aby przeciwstawiony katalog serbskiej firmy został podany do wiadomości publicznej przed datą pierwszeństwa spornego wzoru użytkowego. Gdyby nawet uznać, że katalog ten został podany do wiadomości publicznej przed datą pierwszeństwa spornego wzoru użytkowego to nie ujawnia on wszystkich zastrzeganych cech spornego wzoru, a w szczególności nie ujawnia we wskazanym w nim rozwiązaniu przystosowania do zastosowania komór próżniowych.

Rozpoznając sprawę Urząd Patentowy oddalił dowód z zeznań świadków uprawnionego J. S. i C. N. oraz samego uprawnionego na okoliczności wskazane w piśmie uprawnionego z dnia 9 sierpnia 2016 r., tj. okoliczności stworzenie spornego wzoru oraz relacji uprawnionego z austriacką spółką A., uznając, że wskazane okoliczności nie mają bezpośredniego związku z oceną zdolności ochronnej spornego wzoru użytkowego. Organ uznał, że wyjaśnienie okoliczności stworzenie spornego wzoru oraz wzajemnych relacji uprawnionego z austriacką spółką A. (potem firma austriacka działała z wnioskodawcą ) nie mogą przyczynić się do rozstrzygnięcia, czy sporny wzór został podany do wiadomości publicznej przed datą jego zgłoszenia do ochrony.

W uzasadnieniu organ patentowy wskazał, że stosownie do przepisów art. 89 ust. 1 w związku z art. 100 ustawy Prawo własności przemysłowej prawo ochronne na wzór użytkowy może być unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny.

Urząd Patentowy zaznaczył w uzasadnieniu, że wystąpienie z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy jest uzależnione od wykazanie interesu prawnego wnioskodawcy. Interesem prawnym można nazwać "związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegający na tym, że akt stosowania normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego" (wyrok NSA z dn. 17 lipca 2003 roku II SA 1165/02). Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie strony są konkurentami w zakresie wprowadzania do obrotu profili okiennych i drzwiowych z tworzywa sztucznego, przy czym wnioskodawca jest zainteresowany produkcją profili okiennych i drzwiowych z tworzywa sztucznego o cechach według spornego wzoru . W ocenie Kolegium Orzekającego okoliczności te uzasadniają interes prawny wnioskodawcy w żądaniu unieważnienia spornego prawa ochronnego na wzór użytkowy.

Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ podał, że - Realny konkurent to taki, którego zamiar wytwarzania przedmiotów lub stosowania technologii opisanej w dokumencie patentowym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności zarobkowej czy zawodowej, konkurent, którego zamiar stosowania rozwiązania objętego patentem jest wiarygodny, albowiem wynika z obiektywnej oceny okoliczności faktycznych danej sprawy.I

Zdaniem organu, interes prawny takiego podmiotu znajduje oparcie w prawie materialnym - w art. 63 ust. 1 p.w.p,, z którego wynika prawo uprawnionego z patentu do wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy i zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej (tzw. "monopol patentowy"). W przypadku opatentowania metody produkcji korzystanie to polega na stosowaniu sposobu będącego przedmiotem wynalazku, jak też używaniu, oferowaniu, wprowadzaniu do obrotu lub importowaniu dla tych celów produktów otrzymanych bezpośrednio tym sposobem (art. 66 ust. 1 p.w.p.). Prawo z patentu jest skuteczne erga omnes, a zatem ogranicza prawa konkurentów do korzystania z wynalazku w zakresie wyznaczonym zastrzeżeniami patentowymi i powoduje, że nabycie uprawnień do korzystania z rozwiązań technicznych objętych prawami ochronnymi danego patentu może nastąpić jedynie poprzez zawarcie umowy licencyjnej z właścicielem patentu. Reasumując, konkurent uprawnionego z patentu, zainteresowany przemysłowym stosowaniem wynalazku o którym sądzi, że nie powinien zostać opatentowany z uwagi na to, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do jego uzyskania (np. brak nowości), posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. uprawniający go do wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia patentu."

Organ uznał, że interes prawny wnioskodawcy wynikał z przepisów o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej [art. 20 Konstytucji RP i art, 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo o działalności gospodarczej - Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) czemu na przeszkodzie stał sporny patent." Analiza tez przywołanego orzecznictwa doprowadziła organ do wniosku, że w aspekcie istniejącego w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego istnieje interes prawny wnioskodawcy, zwłaszcza, że wnioskodawca zainteresowany jest wykorzystywaniem w obrocie spornego wzoru użytkowego, który, jego zdaniem, nie był nowy w dacie jego zgłoszenia do ochrony. Urząd Patentowy uznał, że pomiędzy stronami występuje faktyczny stosunek konkurencji. Ponadto spór między stronami jest realny, o czym świadczą załączone materiały obejmujące "umowę licencyjną oraz umowę o współpracy z A. na okoliczność podjęcia działań zmierzających do produkcji profili według spornego wzoru, listę projektów realizowanych przez wnioskodawcę, w tym dotyczących profili okiennych i drzwiowych z tworzywa sztucznego, oraz opis linii produkcyjnej wnioskodawcy, obecnie wykorzystywanej do produkcji desek tarasowych z tworzywa sztucznego, która zgodnie z zapewnieniem wnioskodawcy umożliwia produkcję profili okiennych i drzwiowych z tworzywa sztucznego". Organ patentowy stwierdził, że wnioskodawca może zatem domagać się unieważnienia prawa ochronnego na przedmiotowy wzór, skoro prawo to może ingerować w sferę uprawnień wnioskodawcy i utrudniać prowadzenie działalności gospodarczej z wykorzystaniem tego wzoru.

Organ niezgodził się z argumentami uprawnionego kwestionującego interes prawny wnioskodawcy w domaganiu się unieważnienia spornego prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy.

W szczególności, uprawniony podnosił, że z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów nie wynika by wnioskodawca planował rozpoczęcie produkcji okien próżniowych. Uprawniony podnosi przy tym, że umowa licencyjna z dnia [...] marca 2016 r. zawarta przez wnioskodawcę z A. została sporządzona wyłącznie na użytek niniejszego postępowania, gdyż wnioskodawca nie potrzebuje zgody licencjodawcy na korzystanie na terenie Polski z technologii objętej licencjonowanymi prawami, a ponadto nie powołuje tych praw jako mających niweczyć nowość spornego wzoru.

Zdaniem UP, ww. umowa licencyjna jest umową ważną i wypływa z niej zamiar współpracy wnioskodawcy i A. w zakresie produkcji i sprzedaży na terytorium Polski i Europy okien próżniowych o cechach spornego wzoru użytkowego, przy czym posiadanie linii produkcyjnej, która po odpowiednim przystosowaniu może zostać wykorzystana do wytwarzania okien próżniowych o cechach spornego wzoru użytkowego świadczy o realnym i aktualnym interesie prawnym wnioskodawcy w domaganiu się unieważnienia spornego prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy.

Wnioskodawca jako podstawę prawną żądania unieważnienia prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy wskazał art. 94 i art. 25 w związku z art. 100 ustawy Prawo własności przemysłowej.

Zgodnie z art. 94 ust.l p.w.p. wzorem użytkowym jest (konkretne) nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia (jednego) przedmiotu o trwałej postaci, wyróżnionego cechami znamiennymi, a więc dowód braku jego nowości wymaga przedstawienia wcześniejszego rozwiązania o wszystkich jego zastrzeganych cechach.

Natomiast zgodnie z art. 94 ust.2 p.w.p. wzór użytkowy uważa się za rozwiązanie użyteczne, jeżeli pozwala ono na osiągnięcie celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobów.

Rozwiązania nie uważa się za nowe, jeśli jest częścią stanu techniki, zgodnie z art. 25 ust. 1 powołanej ustawy Prawo własności przemysłowej mającym odpowiednie zastosowanie do wzorów użytkowych na mocy art. 100 tej ustawy.

Stan techniki został zdefiniowany w art. 25 ust. 2 i 3 ustawy Prawo własności przemysłowej w sposób następujący:

przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób; (ust.2)

za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie, (ust.3)

W dokumentacji zgłoszeniowej przedmiotowy wzór użytkowy został określony w zastrzeżeniu ochronnym jako "Zespół profili okiennych lub drzwiowych z tworzywa sztucznego, z komorami, z których część może być komorami próżniowymi, obejmujący dodatkową, demontowalną przegrodę uszczelniającą oraz uszczelkę współpracującą z przegrodą, znamienny tym, że przegroda (6) osadzona jest w profilu (2) ościeżnicy, zaś uszczelka (7) osadzona jest w profilu (3) skrzydła okiennego lub drzwiowego." Poniżej przedstawiono rysunek stanowiący ilustrację spornego wzoru.

Urząd Patentowy wskazał, że zgodnie z art. 33 ust. 4 p.w.p., który ma zastosowanie do wzorów użytkowych na mocy art. 97 ust. 1 p.w.p., zastrzeżenie niezależne powinno przedstawiać ogół cech zgłaszanego wynalazku (wzoru), a do przedstawienia wariantów wynalazku (wzoru) służą zastrzeżenia zależne. Tak więc, zgodnie z ustalonym orzecznictwem, brak zdolności patentowej wynalazku (ochronnej wzoru użytkowego) określonego w zastrzeżeniu niezależnym pociąga za sobą brak zdolności patentowej (ochronnej wzoru użytkowego) wariantów wynalazku (wzoru) określonych w zastrzeżeniach zależnych.

Z uwagi na powyższe, cechy odnoszące się tylko do niektórych, korzystnych odmian wzoru, które wzór przedmiotowy "może" posiadać (ale nie musi), tj. cechy określone jako: "z których część może być komorami próżniowymi", nie podlegają ocenie zdolności ochronnej spornego wzoru, gdyż nie należą one do ogółu cech spornego wzoru, co czyni bezprzedmiotowym zarzut uprawnionego.

W rozwiązaniu przeciwstawionym, co widać na rysunku zamieszczonym w prawym górnym rogu, przedstawiono zespół profili okiennych, obejmujący dodatkową, demontowalną przegrodę uszczelniającą oraz uszczelkę współpracującą z przegrodą, przy czym przegroda osadzona jest w profilu ościeżnicy, zaś uszczelka osadzona jest w profilu skrzydła okiennego. Zdaniem organu, zarówno sporny wzór użytkowy jak i rozwiązanie ujawnione na str.9 katalogu serbskiej firmy P. dotyczą zespołu profili okiennych posiadającego dodatkową, demontowalną (wyjmowaną) przegrodę uszczelniającą, która osadzona jest w profilu ościeżnicy oraz uszczelkę współpracującą z przegrodą, która to przeciwstawienie nie ujawnia, we wskazanym w nim rozwiązaniu, "przystosowania do zastosowania komór próżniowych".

Ponadto, zgodnie z ustalonym orzecznictwem, cechy ujawnione na rysunku (ilustracji) wzoru użytkowego są objęte zakresem ochrony tego wzoru.

Podkreślono wymaga, że w przypadku wzoru użytkowego rysunek stanowi obowiązkowy i nieodłączny element każdego zgłoszenia, jak stanowi art. 97 ust. 2 p.w.p. Wobec tego powinien on na równi z opisem wzoru użytkowego ujawniać jego istotę (wyrok NSA z dnia 18.04.2007 r., sygn. Akt II GSK 354/06).

Kolegium Orzekające uznało, że sporny wzór nie jest nowy w świetle publikacji katalogu serbskiej firmy P., na którego stronie 9 ujawniono rozwiązanie tożsame z rozwiązaniem według spornego wzoru użytkowego. Jak bowiem jest to widoczne na zamieszczonym poniżej rysunku przedstawiającym str.9 tego katalogu, przeciwstawione rozwiązanie jest w zakresie zastrzeganych cech znamiennych tożsame względem spornego wzoru użytkowego, uszczelka osadzona jest w profilu skrzydła okiennego.

Niezależnie od powyższego rozwiązanie ujawnione na str.9 katalogu serbskiej firmy zawiera także komory, z których część może być komorami próżniowymi (chociaż tego na rysunku nie pokazano podobnie jak nie pokazano tego na rysunku stanowiącym ilustrację spornego wzoru).

Kolegium Orzekające uznało, że w świetle zeznania świadka M. bezsporna jest okoliczność podania do publicznej wiadomości w roku 2009 treści katalogu serbskiej firmy P. Świadek ten zeznał bowiem, że sam pobrał w 2009 roku ogólnodostępny plik tego katalogu ż oficjalnej strony internetowej firmy P. (k.262 akt Sp.193.2016), przy czym świadek zidentyfikował okazany mu egzemplarz tego katalogu (k.248-259 akt [...]) jako tożsamy z tym pobranym plikiem. Natomiast argument uprawnionego, że gdyby nawet uznać, że katalog ten został podany do wiadomości publicznej przed datą pierwszeństwa spornego wzoru użytkowego to nie ujawnia on wszystkich zastrzeganych cech spornego wzoru, a w szczególności nie ujawnia we wskazanym w nim rozwiązaniu przystosowania do zastosowania komór próżniowych. Argument jest bezprzedmiotowy wobec nieuwzględnienia tej cechy jako jedynie opcjonalnej dla spornego wzoru (patrz str. 7 niniejszego uzasadnienia).

Na marginesie organ wskazał, że rozwiązania przedstawione na str. 9 katalogu serbskiej firmy P., w tym omówione rozwiązanie zamieszczone w prawym górnym rogu tego rysunku, ujawniają również cechy spornego wzoru zastrzegane w zastrzeżeniach zależnych spornego prawa ochronnego. Pokazują one profile posiadające uszczelkę osadzoną w kształtowym rowku profilu skrzydła okiennego (zastrz.2), a także posiadające wzmocnienie w co najmniej jednej komorze (zastrz.3), zasadniczo o kształcie ceownika (zastrz.4) i wykonane z metalu (zastrz.5),

Wobec powyższego Urząd Patentowy stwierdził, że konieczne było unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Z..

Wskazana decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] lipca 2017 roku o unieważnieniu prawa ochronnego na wzór użytkowy została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. T.

Skarżący zarzucił decyzji, naruszenie:

1. art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. dalej k.p.a.) poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, w zakresie w jakim Urząd Patentowy RP:

a) dowolnie ustalił, że Skarżący i Uczestnik postępowania są konkurentami w zakresie wprowadzania do obrotu profili okiennych i drzwiowych z tworzywa sztucznego podczas, gdy z faktu posiadania przez Uczestnika postępowania linii produkcyjnej, którą można ewentualnie przystosować do wytwarzania profili (a którą aktualnie Uczestnik wykorzystuje w innym celu) wniosek przedmiotowy, wbrew przeciwnej ocenie Organu, nie wynika, a ponadto z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zgodnie z zasadnymi logiki i doświadczenia życiowego wynika, iż twierdzenia Uczestnika dotyczące planowanej produkcji profili czynione są tylko i wyłącznie na użytek niniejszego postępowania, podobnie jak tylko z tego powodu Uczestnika zawarł umowę licencyjną na korzystanie na terytorium Polski z technologii produkowania profili, która na tym terytorium nie podlega żadnej ochronie

b) dowolnie ustalił, że Uczestnik postępowania jest zainteresowany produkcją profili okiennych i drzwiowych z tworzywa sztucznego o cechach według spornego wzoru podczas, gdy twierdzenia Uczestnika postępowania w tym zakresie nie znajdują wsparcia w materiale dowodowym, nawet bowiem przy założeniu (błędnym), że Uczestnik zamierza produkować profile brak jest dowodów potwierdzających, iż profile te miałby posiadać cechy spornego wzoru użytkowego

c) przyjął, że cecha spornego wzoru w postaci próżniowego charakteru części z komór nie podlega uwzględnieniu przy ocenie zdolności ochronnej wzoru (jego nowości), gdyż nie należy do ogółu cech spornego wzoru określonych w zastrzeżeniu ochronnym, podczas gdy przedmiotowa cecha, co jednoznacznie wynika z treści zastrzeżeń ochronnych, nie została wskazana w zastrzeżeniu zależnym, ale w niezależnym zastrzeżeniu nr 1. Tak więc cecha ta nie definiuje korzystnej postaci wzoru Skarżącego, ale jest jedną z cech określających ogólną postać tego wzoru i nie ma fakultatywnego charakteru

d) uwzględnił przy ocenie czy cecha w postaci próżniowego charakteru części komór jest istotną cechą spornego wzoru okoliczność, iż nie została ona szczególnie zaznaczona na rysunku wzoru, a jednocześnie pominął fakt, iż z treści opisu ochronnego wynika taki charakter przedmiotowej cechy

e) dowolnie i sprzecznie ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym ustalił, że profil przedstawiony na str. 9 katalogu serbskiej firmy P. zawierał komory, z których część może być próżniowa, podczas gdy przedmiotowe komory są przedstawione jako przewiercone, co wyklucza ich próżniowy charakter, a ponadto z zeznań świadka Pana M., powołanego na wniosek Uczestnika postępowania, wynika jednoznacznie, że profile firmy P., a konkretnie profil, który przeciwstawiono spornemu wzorowi, nie miały charakteru próżniowego, co miało wpływ na wynik sprawy skutkowało, bowiem nieprawidłowym przyjęciem, iż uczestnik postępowania posiadał legitymację do domagania się unieważnienia spornego wzoru użytkowego oraz błędnym ustaleniem cech przedmiotowego wzoru podlegających uwzględnieniu przy ocenie jego zdolności ochronnej, a także nieprawidłowym określeniem cech rozwiązania przeciwstawionego wzorowi użytkowemu Skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że sporny wzór pozbawiony jest cechy nowości.

2. art. 89 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 100 ust. 1 p.w.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że w świetle okoliczności sprawy Uczestnik postępowania posiada interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy,

3. art. 94 ust. 1 p.w.p, w zw. z art. 25 ust, 1 p.w.p. w zw. z art. 100 ust. 1 p.w.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, iż z przeprowadzonych w spawie dowodów wynika, że wdacie pierwszeństwa spornego wzoru użytkowego istniało wstanie techniki rozwiązanie o takich samych cechach.

W uzasadnieniu skargi strona podtrzymywała swoje stanowisko zaprezentowane wcześniej w toku postępowania spornego przed Urzędem Patentowym.

W odpowiedzi na skargę, Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W sytuacji, kiedy skarga zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji bądź postanowieniu został ustalony z uwzględnieniem wymaganych przepisów postępowania, przez co ustalenie to nie było wadliwe albo nie zostało skutecznie podważone. Analiza stanu faktycznego zaistniałego w sprawie w aspekcie interesu prawnego wnioskodawcy kazała organowi uznać, że wnioskodawca posiada interes prawny (w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p.) w domaganiu się unieważnienia spornego prawa.

Z zarzutów skargi wynika, że istota sporu sprowadza się miedzy innymi do kwestionowania stanowiska Urzędu Patentowego RP w zakresie posiadania interesu prawnego przez uczestnika postępowania w żądaniu unieważnienia spornego prawa ochronnego na wzór użytkowy. Z uwagi na to, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego ściśle wiążą się z zarzutami naruszenia przepisów prawa procesowego, zasadne i celowe jest łączne odniesienie się do tych zarzutów.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 p.w.p. patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.

Przepisy ustawy - Prawo własności przemysłowej nie definiują pojęcia interesu prawnego. Zatem w zw. z art. 256 ust.1 p.w.p. w postępowaniu spornym dotyczącym unieważnienia patentu ma zastosowanie przepis art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu swój interes prawny lub obowiązek. Kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do szeroko rozumianego prawa materialnego. Wykazanie się interesem prawnym polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Interes prawny musi być osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (B Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224). Interes prawny ma jednak nie zawsze tylko taka osoba, której praw i obowiązków bezpośrednio będzie dotyczyła decyzja administracyjna.

O interesie prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. można mówić także wtedy, gdy istnieje związek pomiędzy sferą indywidualnych praw lub obowiązków danej osoby, a sprawą administracyjną, w której może nastąpić konkretyzacja tych praw i obowiązków. Zdaniem Sądu norma prawna nie musi przyznawać podmiotowi wywodzącemu z niej swój interes prawny konkretnych uprawnień lub obowiązków, bo wtedy interes prawny przekształciłby się w roszczenie prawne lub publiczne prawo podmiotowe. Wystarczy, że daje możliwość ochrony w sformalizowanym postępowaniu i powoduje, że podmiot, którego sfery prawnej bezpośrednio dotyczy, może skutecznie domagać się wydania orzeczenia administracyjnego (zob.: J. Zimmermann /w:/ glosie do wyroku NSA w Warszawie z 2 lutego 1996 r" sygn. akt IV SA 846/95, OSP z 1997 r., nr 4, poz. 83). Interes prawny może zatem mieć m.in. podmiot żądający unieważnienia prawa ochronnego, gdy jego prawa osobiste lub majątkowe są lub mogą być naruszone wykonywaniem prawa z rejestracji. Ocena, czy ukształtowanie sytuacji prawnej jednego podmiotu (uprawnionego) wpłynie na sytuację prawną innego podmiotu (wnioskodawcy) w taki sposób, aby można było mówić o istnieniu po jego stronie interesu prawnego do wniesienia żądania unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy, wymaga każdorazowo dokonania szczegółowej analizy okoliczności faktycznych danej sprawy.

W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się, że źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawa kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, w tym art. 20 i art. 22 Konstytucji RP (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r" III RN 218/2001 OSNP 2004/2 poz. 23; zob. m.in. wyroki NSA: z dnia 1 grudnia 2015 r., II GSK 2004/14, z dnia 30 stycznia 2003 r., II SA 81/2002, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oceniając istnienie interesu prawnego wnioskodawcy w sprawach o unieważnienie patentu stwierdzić należy, że zgodnie z art. 20 i 22 Konstytucji RP społeczna gospodarka rynkowa oparta jest m.in. na wolności działalności gospodarczej, a ograniczenie tej wolności dopuszczalne jest tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Powyższą zasadę konkretyzuje art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, stanowiąc, że podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Zatem, zasadą jest swoboda działalności gospodarczej, jednak z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Te przepisy prawa to m.in. przepisy ustawy p.w.p. ustanawiające wyłączność praw z rejestracji. Respektowanie cudzych praw wyłącznych stanowi określony ustawą warunek ograniczający swobodę działalności gospodarczej. Podmiot, który uprawdopodobni, że respektowanie cudzego prawa wyłącznego uniemożliwia mu wykonywanie działalności gospodarczej na równych prawach z podmiotem uprawnionym, przy jednoczesnym wskazaniu, że nie zostały spełnione warunki wymagane do uzyskania ochrony, ma interes prawny do wszczęcia postępowania o unieważnienie prawa wyłącznego.

Interes prawny musi być bezpośredni, konkretny i realny. Gdy źródłem interesu prawnego jest tak ogólna norma prawna, jak norma kreująca swobodę działalności gospodarczej, wnioskodawca musi wykazać szczególne, konkretne okoliczności faktyczne, które sprawiają, że to właśnie jemu cudze prawo wyłączne "przeszkadza" w realizowaniu tej swobody w sposób, który uzasadnia przyznanie mu prawa do żądania ochrony prawnej.

Zatem nie wszyscy uczestnicy obrotu gospodarczego, którzy muszą respektować cudze prawo wyłączne mają interes prawny i legitymację do żądania jego eliminacji. Interes prawny do wystąpienia z żądaniem eliminacji cudzego prawa ochronnego ma jedynie ten podmiot, którego sfera prawna doznaje ograniczenia większego niż to, które wynika z przewidzianej prawem konieczności respektowania cudzego prawa wyłącznego. Zatem, dla wykazania interesu prawnego opartego na bardzo ogólnej normie prawnej, należy wskazać okoliczności, z których wynika, że sfery prawne uprawnionego (jego prawo wyłączne) i wnioskodawcy (jego prawo do swobody działalności gospodarczej) zazębiają się w szczególny sposób, który uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o ochronę prawną polegającą na eliminacji danego prawa wyłącznego (zob. np. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2010 r. II GSK 335/0, www.orzeczenia.nsa.qov.pl).

W glosie do postanowienia NSA z dnia 21 kwietnia 2015 r., II GSK 322/14 i do wyroku WSA z dnia 17 czerwca 2013 r., VI SA/Wa 2013/12 autorzy wskazują, że; "na gruncie prawa własności przemysłowej ocenić należy [...] jedynie, czy między przedmiotem ochrony na podstawie kwestionowanego prawa a działalnością wnioskodawcy istnieje obiektywny związek. Interes prawny w unieważnieniu prawa własności przemysłowej może mieć więc aktualny konkurent, jak również potencjalny, który zamierza podjąć działalność obiektywnie związaną z danym prawem wyłącznym. Wystarczające do stwierdzenia interesu prawnego w rozumieniu prawa własności przemysłowej powinno być wykazanie interesu rynkowego w unicestwieniu monopolu prawnego ograniczającego wykonywanie swobody działalności gospodarczej, stosownie do art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 u.s.d.g. Zasada ta powinna zostać zindywidualizowana w danym postępowaniu. Interes prawny w rozumieniu prawa własności przemysłowej stwarza już uwidoczniony zamiar podejmowania działalności obiektywnie związanej z danym prawem wyłącznym, a więc np. wprowadzenia na rynek określonego produktu lub nawet rzeczywista aktywność gospodarcza wnioskodawcy w danej branży przemysłowej, w której uprawniony korzysta z przedmiotu kwestionowanego prawa. Tego wymogu nie należy rozumieć w taki sposób, że wnioskodawca w momencie składania wniosku o unieważnienie musi podjąć wszystkie lub znaczące działania zmierzające do wprowadzenia na rynek określonego produktu. W takim razie istnieje związek między sytuacją prawną konkretnego podmiotu (wykonywania swobody działalności gospodarczej) a obowiązującą normą prawa materialnego, odnoszącą się do wolności wykonywania działalności gospodarczej. Inne stanowisko prowadziłoby do wniosku, że wyłącznie wkroczenie lub zagrożenie wkroczenia w cudzą wyłączność prawną stwarza związek między swobodą działalności gospodarczej a sytuacją wnioskodawcy" (zob. Gajewski S., Sztoidman A. ,Glosa.2016/3/93-103,Teza nr 5 i nr 6).

W świetle przedstawionych wyżej poglądów doktryny należy stwierdzić, że interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy może mieć również realny konkurent uprawnionego z prawa ochronnego. Realny konkurent to taki, którego zamiar wytwarzania, wprowadzenia na rynek lub stosowania technologii opisanej w dokumencie patentowym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności zarobkowej czy zawodowej, konkurent, którego zamiar stosowania rozwiązania chronionego jest wiarygodny, albowiem wynika z obiektywnej oceny okoliczności faktycznych danej konkretnej sprawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej trzeba podkreślić, że organ w ocenie Sądu nie wykazał, że uczestnik postępowania legitymował się interesem prawnym w dążeniu do unieważnienia przedmiotowego prawa ochronnego na wzór użytkowy. Swój interes prawny wnioskodawca wywodził z okoliczności, że strony są konkurentami w zakresie wprowadzania do obrotu profili okiennych i drzwiowych z tworzywa sztucznego, przy czym wnioskodawca jest zainteresowany produkcją profili okiennych i drzwiowych z tworzywa sztucznego o cechach według spornego wzoru. Dla wykazania swojego interesu prawnego w sprawie wnioskodawca przedłożył następujące materiały:

- umowę licencyjną oraz umowę o współpracy z A. na okoliczność podjęcia działań zmierzających do produkcji profili według spornego wzoru,

- listę projektów realizowanych przez wnioskodawcę, w tym dotyczących profili okiennych i drzwiowych z tworzywa sztucznego, oraz

- opisu linii produkcyjnej wnioskodawcy, obecnie wykorzystywanej do produkcji desek tarasowych z tworzywa sztucznego, która zgodnie z zapewnieniem wnioskodawcy umożliwia produkcję profili okiennych i drzwiowych z tworzywa sztucznego.

Organ patentowy uznał, że powyższe okoliczności uzasadniają uznanie, że wnioskodawca miał w sprawie interes prawny do złożenia żądania o unieważnienie spornego prawa ochronnego.

W badanej przez Sąd sprawie organ uznał, że strony są konkurentami w zakresie wprowadzania do obrotu profili okiennych i drzwiowych z tworzywa sztucznego, przy czym wnioskodawca jest zainteresowany produkcją profili okiennych i drzwiowych z tworzywa sztucznego o cechach według spornego wzoru. Urząd Patentowy nie wyjaśnił jednak jak wnioskodawca zamierza realizować swoje zamiary produkcyjne skoro znajduje się w upadłości. W tej sytuacji nie można mówić o realnym konkurowaniu w obrocie gospodarczym. Realny konkurent to taki, którego zamiar wytwarzania, wprowadzenia na rynek lub stosowania technologii opisanej w dokumencie patentowym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności zarobkowej czy zawodowej, konkurent, którego zamiar stosowania rozwiązania chronionego jest wiarygodny, albowiem wynika z obiektywnej oceny okoliczności faktycznych danej konkretnej sprawy.

Nie wzięcie pod uwagę kwestii upadłości wnioskodawcy w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji utwierdza Sąd w przekonaniu, że organ nie wyjaśnił sprawy w stopniu umożliwiającym wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia.

Realny konkurent to taki, którego zamiar wytwarzania przedmiotów lub stosowania technologii opisanej w dokumencie patentowym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności zarobkowej czy zawodowej, konkurent, którego zamiar stosowania rozwiązania objętego prawem ochronnym jest wiarygodny, albowiem wynika z obiektywnej oceny okoliczności faktycznych danej sprawy. Zdaniem Sądu w toku postępowania Urząd Patentowy nie dokonał właśnie obiektywnej oceny okoliczności faktycznych niniejszej sprawy.

Organ nie wyjaśnił też w sposób jednoznaczny i przekonujący, że istotnie z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika by faktycznie planował on rozpoczęcie produkcji okien próżniowych. Organ nie ustosunkował się także do podnoszonej przez uprawnionego okoliczności, że umowa licencyjna z dnia [...] marca 2016 r. (zaś 7 czerwca 2016 wniosek o unieważnienie prawa) zawarta przez wnioskodawcę z A. została sporządzona wyłącznie na użytek niniejszego postępowania, gdyż wnioskodawca nie potrzebuje zgody licencjodawcy na korzystanie na terenie Polski z technologii objętej licencjonowanymi prawami, a ponadto nie powołuje tych praw jako mających niweczyć nowość spornego wzoru.

Fakt niewyjaśnienia powyższych okoliczności w toku postępowania przed Urzędem Patentowym stawia pod znakiem zapytania istnienie interesu prawnego po stronie wnioskodawcy.

Uprawniony w toku postępowania podnosił te kwestie i stanowisko to znalazło swoje odbicie również w skardze.

Przy wskazanych brakach w dokonanych przez organ ustaleniach, trudno więc w ocenie Sądu uznać, że uczestnik jest w stosunku do uprawnionego realnym konkurentem, skoro jego działania zamykają się w sferze planów trudnych do realizacji dla podmiotu będącego w upadłości.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że realny konkurent zaś, to taki, którego zamiar wytwarzania przedmiotów lub stosowania technologii opisanej w dokumencie patentowym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności zarobkowej czy zawodowej, konkurent, którego zamiar stosowania rozwiązania objętego patentem jest wiarygodny, albowiem wynika z obiektywnej oceny okoliczności faktycznych danej sprawy (wyr. NSA w Warszawie z 5 lipca 2007 r., il GSK 92/07 Legalis).

W ocenie Sądu na chwilę wydania zaskarżonego orzeczenia interes wnioskodawcy był jedynie hipotetyczny, a nie rzeczywisty, realny oraz aktualny.

Sąd podkreśla ponadto, że wnioskodawca nie udowodnił, że produkował kiedykolwiek profile okienne lub drzwiowe - stwierdził jedynie, że przygotowuje się do rozpoczęcia takiej produkcji, jednak na poparcie ww. twierdzeń nie przedstawił żadnych dowodów.

Ponieważ organ patentowy nie wyjaśnił jednoznacznie tej podstawowej dla postępowania kwestii, dlatego Sąd uznał, że decyzja wydana w takich okolicznościach jest wadliwa.

Biorąc powyższe pod rozwagę działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. c p.p.s.a. Sad uchyli zaskarżoną decyzje. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.