Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1940/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 131 ust. 1 pkt 1 i 2, 246, 315 ust. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi D. Sp. j. z siedzibą w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej UP RP) decyzją z dnia [...] maja 2012 r., działając na podstawie art. 246 i art. 247 ust. 2 oraz art. 131 ust. 1 pkt 1 i art. 131 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm., cytowanej dalej jako "p.w.p."), po rozpoznaniu sprzeciwu W. Z. wobec decyzji UP RP o udzieleniu na rzecz D. P., R. Sp.j. z siedzibą w P. (dalej Spółka, skarżąca) prawa ochronnego na znak towarowy słowny DOLFOS o nr [...], unieważnił prawo ochronne na ww. znak towarowy.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] października 2010 r. wpłynął do Urzędu Patentowego RP sprzeciw W. Z. (dalej jako uczestnik) wnoszący sprzeciw, wobec decyzji UP RP z dnia [...] grudnia 2009 r. o udzieleniu na rzecz Spółki prawa ochronnego na znak towarowy słowny DOLFOS o nr [...], przeznaczony do oznaczenia towarów w klasie 31, tj. dodatki mineralno-witaminowe do pasz i karmy dla zwierząt domowych oraz hodowlanych, pasze i karmy dla zwierząt, prefiksy dla zwierząt domowych i hodowlanych.

Uczestnik jako podstawę prawną sprzeciwu wskazał art. 246 p.w.p. w związku z art. 131 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. Podał, że w 1990 r. zawarł wraz z K. K. i A. P. umowę spółki cywilnej pod nazwą "[...]", w ramach której świadczyli usługi sanitarno-weterynaryjne, zabiegi zoohigieniczne oraz profilaktyczno-lecznicze przez rozprowadzanie specyfików weterynaryjnych do leczenia i celów hodowlanych. Od 1995 r. ww. spółka działała w niezmienionym składzie, używając w firmie spółki nazwy "D.". W dniu [...] lipca 1996 r. spółka złożyła do Urzędu Patentowego RP wniosek o udzielenie ochrony na znak towarowy "DOLFOS", który został zarejestrowany pod numerem [...] i przeznaczony do oznaczania towarów w klasie 31: pasz dla zwierząt, mieszanek mineralno-witaminizowanych pasz, dodatków do pasz. W 2002 r. spółka uległa przekształceniu w spółkę jawną i została wpisana do rejestru przedsiębiorców pod nazwą "D." Spółka jawna K. K., A. P., W. Z.. Jak wyjaśnił uczestnik, w tekście jednolitym umowy spółki sporządzonym w dniu [...] kwietnia 2006 r. strony postanowiły, że "wspólnik nie może bez wyraźnej lub domniemanej zgody zajmować się interesami konkurencyjnymi, w szczególności uczestniczyć w spółce konkurencyjnej jako wspólnik spółki cywilnej, jawnej, jako partner komandytariusz lub członek organu spółki", jednocześnie przedmiot działania spółki rozszerzono m.in. o sprzedaż hurtową pasz dla zwierząt.

Nadto uczestnik wyjaśnił, że w dniu [...] lipca 2006 r. wygasło prawo na znak towarowy "DOLFOS" o nr [...], z uwagi na upływ czasu ochrony znaku, co zdaniem wnoszącego sprzeciw, nastąpiło w wyniku niedopełnienia przez A. P., pełniącego zgodnie z umową funkcję kierownika odpowiedzialnego za sprawy spółki, formalności związanych z przedłużeniem ochrony. Tymczasem, jak podał uczestnik, A. P., będąc w dalszym ciągu wspólnikiem powyższej spółki, zawarł w dniu [...] grudnia 2004 r. umowę nowej spółki cywilnej, która po przekształceniu w spółkę jawną została zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców, a jej wspólnikami w chwili wpisu do KRS byli wszyscy wspólnicy (z wyjątkiem wnoszącego sprzeciw) spółki "D." Spółka jawna, K. K., A. P., W. Z.. W dniu [...] lipca 2008 r., tj. dzień po upływie dwóch lat od wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy "DOLFOS" o nr [...], nowopowstała spółka pod ówczesną nazwą D. Spółka jawna z siedzibą w P. złożyła do Urzędu Patentowego RP wniosek o udzielenie na jej rzecz prawa ochronnego na znak towarowy DOLFOS. Następnie spółka ta zmieniła nazwę na D. P., K. Spółka jawna i powiadomiła o zmianie Urząd Patentowy RP, który udzielił na jej rzecz ochrony na znak towarowy na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r.

Uczestnik w dalszej części sprzeciwu podniósł, że używanie znaku towarowego DOLFOS [...] przez uprawnioną do spornego znaku narusza przysługujące mu, jako byłemu wspólnikowi istniejącej wcześniej spółki "D." Spółka jawna K. K., A. P., W. Z. prawa do firmy D.. Podniósł, że wraz ze wspólnikami tej spółki budował siłę marki D. od 1995 r., zaś A. P. działając w tajemnicy przed nim rozpoczął w 2004 r. działalność konkurencyjną, co miało na celu przejęcie doświadczeń, receptur i klienteli wcześniejszego podmiotu "D." Spółka Jawna, K. K., A. P., W. Z.. Zdaniem uczestnika, podstawą tych działań była próba zawłaszczenia znaku towarowego DOLFOS i zgłoszenie go (dzień później po upływie karencji znaku DOLFOS o nr [...]), celem uzyskania ochrony na swoją rzecz bez porozumienia i zgody wnoszącego sprzeciw, jako posiadającego wcześniejsze prawa do firmy D. i znaku towarowego DOLFOS.

Nadto uczestnik podał, że przyznanie Spółce prawa ochronnego na oznaczenie DOLFOS o nr [...] do oznaczenia oferowanych przez nią towarów narusza art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Zdaniem uczestnika, Spółka zgłosiła do rejestracji sporny znak towarowy DOLFOS wiedząc, że prawo do firmy D. oraz prawo do zarejestrowanego z wcześniejszym pierwszeństwem znaku towarowego DOLFOS o nr [...] przysługuje również wnoszącemu sprzeciw, tj. działając w złej wierze w dacie zgłoszenia spornego znaku naruszyła art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. Nadto, w ocenie wnoszącego sprzeciw, używanie przez Spółkę znaku towarowego DOLFOS o nr [...] nie tylko narusza prawo do jego firmy, ale również jego interesy chronione na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Uczestnik uznał, że używanie przez uprawnioną spornego znaku towarowego DOLFOS wypełnia zarówno znamiona klauzuli generalnej zawartej w art. 3 ww. ustawy, zgodnie z którą czynem nieuczciwej konkurencji jest każde działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta, jak również znamiona czynów nieuczciwej konkurencji zdefiniowanych w art. 10 i art. 15 tej ustawy, tj. takiego oznaczenia towarów, które może wprowadzać w błąd co do ich pochodzenia oraz utrudnia innym przedsiębiorcom dostęp do rynku.

W odpowiedzi na sprzeciw Spółka wniosła o jego oddalenie i podała, że uzasadnienie faktyczne i prawne sprzeciwu odwołuje się wyłącznie do statusu prawnego i praw podmiotowych wnoszącego sprzeciw jako wspólnika spółki "D." Spółka jawna K. K., A. P., W. Z.. W ocenie Spółki, dalsze postępowanie w przedmiotowej sprawie jest całkowicie nieuzasadnione, ponieważ wnoszący sprzeciw świadomie pominął fakt, że ww. spółka od dnia [...] stycznia 2009 r. została postawiona w stan likwidacji z powodu wypowiedzenia umowy spółki przez wszystkich jej wspólników za wyjątkiem wnoszącego sprzeciw. W konsekwencji powyższego, Sąd Rejonowy w L. [...] Wydział KRS w dniu [...] października 2010 r. wydał postanowienie o wykreśleniu z Krajowego Rejestru Sądowego: "D." Spółka jawna K. K., A. P., W. Z. w likwidacji. Sąd w uzasadnieniu wskazał, że likwidator ustanowiony przez sąd zlikwidował cały majątek spółki, zaspokoił wszystkie zobowiązania wobec wierzycieli spółki, spłacił udziały wniesione przez wspólników, a uzyskaną nadwyżkę środków pieniężnych przekazał uprawnionym wspólnikom w takim stopniu, w jakim uczestniczą oni w zysku. Spółka podniosła, że powoływanie się wnoszącego na sprzeciw na jakiekolwiek uprawnienia (naruszenie jego praw osobistych lub majątkowych, złą wiarę czy sprzeczność z prawem), wynikające wyłącznie z bycia wspólnikiem nieistniejącej, w wyniku uprawomocnienia się wyżej wskazanego postanowienia w dniu [...] listopada 2010 r., spółki osobowej prawa handlowego, jest bezprzedmiotowe i pozbawione jakiegokolwiek uzasadnienia.

Na rozprawie w dniu [...] września 2011 r. uczestnik, ustosunkowując się do twierdzeń Spółki, podniósł, że zgodnie z art. 315 ust. 3 p.w.p. ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia przedmiotu ochrony w Urzędzie Patentowym. Podkreślił, że dla oceny zgodności rejestracji znaku towarowego z ustawowymi warunkami wymaganymi dla rejestracji miarodajny jest moment złożenia wniosku o rejestrację znaku towarowego w Urzędzie Patentowym, nie zaś moment rejestracji. Zdaniem uczestnika bezspornym pozostaje fakt, że zarówno w momencie zgłoszenia spornego znaku towarowego przez Spółkę, tj. w dniu [...] lipca 2008 r., jak i udzielenia prawa ochronnego w dniu [...] grudnia 2009 r. spółka "D." Spółka jawna K. K., A. P., W. Z. prowadziła swoją działalność gospodarczą, a jej likwidacja zakończyła się dopiero z dniem [...] sierpnia 2010 r., przy czym w postępowaniu likwidacyjnym nie dokonano jakichkolwiek ustaleń dotyczących prawa do firmy (nazwy handlowej) D. oraz znaku towarowego DOLFOS. Wnoszący sprzeciw podniósł również, że w dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego A. P. w dalszym ciągu pełnił funkcję kierownika w spółce "D." Spółka jawna K. K., A. P., W. Z., a wygaszenie z dniem [...] lipca 2006 r. ochrony wcześniejszego znaku towarowego DOLFOS nr [...] było wynikiem niedopełnienia przez tego wspólnika obowiązków kierowniczych, powierzonych mu przez pozostałych wspólników. Wnoszący sprzeciw podsumował, że przedstawiony przez niego scenariusz działań zrealizowany przez Spółkę był dokładnie i świadomie zaplanowany.

Spółka w dniu [...] listopada 2011 r. przedstawiła swoją odpowiedź na stanowisko wnoszącego sprzeciw zawarte w załączniku do protokołu rozprawy z dnia [...] września 2011 r., opisując powiązania wspólników spółki "D." Spółka jawna K. K., A. P., W. Z., pełnione przez nich funkcje, jak i przedmiot prowadzonej działalności.

W uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu decyzji UP RP podał, że w świetle art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, których używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Powyższy przepis wyłącza od rejestracji znaki towarowe, których używanie narusza "prawa osobiste lub majątkowe". Użycie spójnika "lub" wyraża myśl, że współcześnie (w dobie komercjalizacji dóbr osobistych) nie można już każdorazowo precyzyjnie rozgraniczyć interesów osobistych od majątkowych. Dlatego w świetle powołanego przepisu nie ma potrzeby określenia, jakie interesy osoby trzeciej (osobiste czy majątkowe) mają charakter przeważający (R. Skubisz, Prawa osobiste i majątkowe, [w:] R. Skubisz (red.), System Prawa Prywatnego. Prawo własności przemysłowej Tom 14B, Warszawa 2012). UP RP, odnosząc się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, podał, że nazwa firmy identyfikująca podmiot gospodarczy na rynku jest odpowiednikiem nazwiska osoby fizycznej. Stanowi ona dobro osobiste w rozumieniu art. 23 kc., firma zaś została uregulowana w przepisach art. 431 i n. kc. Firmą w rozumieniu ww. przepisów jest nazwa przedsiębiorcy, pod którą prowadzi on swoją działalność. Przysługuje więc ona, tylko i wyłącznie tym podmiotom, które legitymują się statusem przedsiębiorcy w rozumieniu art. 431 kc. Nadto UP RP zauważył, że zgodnie z ustalonym w doktrynie i orzecznictwem poglądem, udzielenie prawa na znak towarowy, odpowiadający oznaczeniu innego przedsiębiorstwa, używanemu przez nie przed zarejestrowaniem znaku, narusza dobra osobiste tego przedsiębiorstwa.

Jak wskazał UP RP, dla zasadności przesłanki zawartej w art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. nie ma znaczenia, że spółka, w której wspólnikiem był sprzeciwiający, w momencie zgłoszenia spornego znaku towarowego postawiona była w stan likwidacji w wyniku wypowiedzenia umowy spółki przez wszystkich wspólników poza wnoszącym sprzeciw. UP RP podał, że zgodnie z ugruntowanym w piśmiennictwie stanowiskiem, przysługujące przedsiębiorcy prawo do firmy wykonywane jest m.in. przez umieszczanie jej na dokumentach handlowych, poprzez nałożenie firmy na towar i opakowanie, przez używanie w środkach masowego przekazu, w celu reklamy itd. UP RP zwrócił uwagę, że w toku niniejszego postępowania żadna ze stron nie podniosła, że spółka w okresie od dnia [...] stycznia 2009 r. do dnia [...] sierpnia 2010 r., tj. w trakcie postępowania likwidacyjnego nie wykonywała swojego prawa do firmy chociażby poprzez umieszczanie jej na dokumentach. W tym miejscu UP RP podkreślił, że w trakcie postępowania likwidacyjnego spółki "D." Spółka jawna K. K., A. P., W. Z. nie dokonano żadnych ustaleń w sprawie prawa do nazwy przedsiębiorstwa D., co jednoznacznie wskazuje na istnienie, po stronie wnoszącego sprzeciw, praw majątkowych do nazwy spółki D., jako jednemu z jej wspólników. W przypadku zaś kolizji prawa do firmy z prawem do znaku towarowego, priorytet przyznaje się ochronie, co zaakcentował UP RP, istniejącego już w dacie zgłoszenia znaku towarowego prawa podmiotowego do nazwy przedsiębiorstwa.

Nadto UP RP podał, że zgodnie z art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, jeżeli zostało zgłoszone w złej wierze w celu uzyskania ochrony. Organ, odnosząc się do rozumienia pojęcia złej wiary wyrażanego przez piśmiennictwo i judykaturę, wyjaśnił na czym polega zgłoszenie w złej wierze i zwrócił uwagę na okoliczności temu towarzyszące. W ocenie UP RP, w niniejszej sprawie za okoliczności takie należy uznać czynności, a także określone zaniechania niektórych wspólników spółki jawnej D., które po ułożeniu w konkretną sekwencję zdarzeń ujawniły intencje tych osób uzyskania wyłączności praw do oznaczenia DOLFOS, z pominięciem wnoszącego sprzeciw.

Jednocześnie UP RP uznał za chybiony zarzut naruszenia art. 131 ust. 1 pkt 2 p.w.p. z tego względu, że zarzut wnoszącego sprzeciw odnosi się do okoliczności zgłoszenia spornego znaku towarowego, a nie do jego formy czy treści. W ocenie UP RP, bezsprzecznie treść i forma spornego znaku, na który składa się słowne oznaczenie DOLFOS, jak również używanie oznaczenia o takiej postaci, nie pozostaje w jakiejkolwiek sprzeczności z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami.

W skardze na powyższą decyzję UP RP z dnia [...] maja 2012 r. zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa., polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów skarżącej.

Nadto skarżąca Spółka postawiła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie i interpretowanie art. 131 ust. 2 pkt 1 oraz art. 135 p.w.p., skutkujące naruszeniem normy przepisu art. 107 § 3 Kpa.

Mając na względzie zarzucane naruszenia, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca podniosła, że w dacie wniesienia sprzeciwu spółką jawną D. K. K., A. P., W. Z. zarządzał likwidator powołany przez sąd. Fakt ten oznaczał, w ocenie skarżącej, że w dacie wniesienia sprzeciwu w imieniu likwidowanej spółki jedyną osobą która mogła występować w jej imieniu był likwidator, a nie jeden ze wspólników, tj. wnoszący sprzeciw. Skarżąca podkreśliła, że proces likwidacji spółki został zakończony, a w wyniku jej przeprowadzenia nikomu nie przyznano jakichkolwiek praw do firmy "D.", wobec czego wnoszący sprzeciw nie może powoływać się na prawa do tej firmy.

Skarżąca nadto wyjaśniła, że wolą wspólników ww. spółki było nieprzedłużanie prawa ochronnego na znak towarowy o nr [...] w związku z czym prawo to ostatecznie wygasło. Podjęcie działań w celu rejestracji znaku towarowego po upływie okresu ustawowej dwuletniej karencji od wygaśnięcia ww. prawa ochronnego nie stanowi, w ocenie skarżącej, naruszenia jakiejkolwiek normy p.w.p. Nie istniały bowiem, jak podała, w momencie złożenia wniosku jakiekolwiek prawa wnioskodawcy, które w świetle norm p.w.p. mogłyby dotyczyć wiary skarżącej Spółki. Ponadto skarżąca stwierdziła, że elementem konstytutywnym ustawowej instytucji "złej wiary" jest zgłoszenie "swojego" znaku towarowego w celu wyeliminowania konkurenta z zamiarem przejęcia jego klienteli. Skarżąca podała, że z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie wynika, by miała zamiar przejąć klientelę konkurencyjnej spółki jawnej.

Skarżąca nie zgodziła się z unieważnieniem prawa ochronnego na znak towarowy DOLFOS o nr [...] w kontekście treści art. 135 p.w.p., wskazując, że co prawda UP RP nie odmówił jej rejestracji tego znaku z uwagi na kolizję z prawami osobistymi wnoszącego sprzeciw, ale na skutek wniesionego sprzeciwu uznał, że skarżąca Spółka dokonując zgłoszenia naruszyła uprawnienia uczestnika do firmy spółki jawnej D. K. K., A. P., W. Z..

W odpowiedz na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2012 r., którą po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy DOLFOS nr [...] udzielonego na rzecz D. P., R. Sp.j. z siedzibą w P., rozpoczętej na skutek sprzeciwu W. Z. unieważnił prawo ochronne na ww. znak towarowy.

Jako podstawę prawną swego żądania wnoszący sprzeciw powołał art. 131 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 131 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity z dnia 13 czerwca 2003 r. - Dz. U. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm., dalej jako: p.w.p.).

Na podstawie art. 246 p.w.p. każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzielenie prawa ochronnego w ciągu sześciu miesięcy od opublikowania w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzieleniu prawa. W świetle wyżej cytowanego przepisu sprzeciw jest powszechnym środkiem prawnym służącym każdej osobie, która nie musi wykazywać interesu prawnego we wszczęciu tego postępowania.

Zgodnie z art. 315 ust. 3 pwp ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia tego znaku do ochrony. W przedmiotowej sprawie słowny znak towarowy DOLFOS nr [...] został zgłoszony w dniu [...] lipca 2008 r. tj. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity z dnia 13 czerwca 2003 r. Dz. U. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.), a zatem przepisy tej ustawy będą stanowić podstawę oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania ochrony na ten znak.

W świetle art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, których używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich, wskazany przepis ustawy stanowi bezwzględną przeszkodę rejestracyjną. Art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. zakazuje udzielania prawa ochronnego na oznaczenia, których używanie narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Zatem jest to prewencyjna ochrona, dokonywana przez UP RP, istniejących praw osobistych lub majątkowych osób trzecich. "Nie chodzi tu o potencjalną możliwość naruszenia prawa osobistego lub majątkowego osób trzecich, lecz o takie powiązanie oznaczenia z prawem osobistym lub majątkowym tych osób, które narusza ich prawa. Jest to szczególny przypadek ochrony praw osób trzecich, bowiem ochrona zasadniczo mieszcząca się w ramach prawa prywatnego dokonywana jest przez UP RP w ramach jego działalności publicznoprawnej, nawet przy braku inicjatywy ze strony podmiotu, którego prawa osobiste lub majątkowe zostały naruszone" (por. M. Andrzejewski, P. Kostański (w): Prawo własności przemysłowej. Red. P. Kostański. Warszawa 2010, s. 674 i nast.). Prawa osobiste to w szczególności dobra osobiste wskazane przykładowo w art. 23 k.c., a nadto prawa autorskie i prawo do firmy.

Zgodnie z powołanym przepisem, niedopuszczalna jest rejestracja znaku towarowego, który narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Bezspornym jest, iż wśród praw o charakterze osobistym, o których stanowi powyższy przepis, należy wyróżnić dobra osobiste w rozumieniu art. 23 k.c. Wśród tych dóbr mieści się firma, jako oznaczenie przedsiębiorcy, pod którym wykonuje on działalność gospodarczą. W doktrynie i orzecznictwie ustalony jest pogląd, zgodnie z którym rejestracja słownego znaku towarowego, odpowiadającego oznaczeniu innego przedsiębiorstwa, używanemu przez nie przed zarejestrowaniem znaku, narusza dobra osobiste tego przedsiębiorstwa, (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2002 r., II SA 3390/2001. Prawo Gospodarcze 2002/7-8, str. 78). Przyjmuje się jednocześnie, iż ingerencja w sferę dóbr osobistych, a konkretnie prawa do nazwy przedsiębiorcy (firmy) może nastąpić także w przypadku wykorzystania części tej nazwy, jeżeli jest to część spełniająca w sposób wystarczający funkcję indywidualizującą danego przedsiębiorcę, umożliwiająca jego jednoznaczną identyfikację i odróżnianie od innych osób (por. wyrok SN z dnia 28 października 1998 r. II CKN 25/98 opubl. OSNC 1999/4 poz. 80).

W orzecznictwie sądowym przyjęto, iż w przypadku kolizji między firmą (nazwą) przedsiębiorstwa a zarejestrowanym z "gorszym pierwszeństwem" znakiem towarowym priorytet przyznaje się prawu powstałemu wcześniej (por. cytowany wyrok NSA z dnia z dnia 10 stycznia 2002 r., II SA 3390/2001). W postanowieniu z dnia 30 września 1994 r., (sygn. akt III CZP 109/94, OSNC 1995/1 poz. 18) Sąd Najwyższy stwierdził, iż "w przypadku kolizji prawa do firmy z prawem do znaku towarowego, priorytet trzeba przyznać ochronie istniejącego już w chwili rejestracji znaku towarowego prawa podmiotowego powoda do nazwy przedsiębiorstwa, oczywiście, jeżeli na nią zasługuje". W świetle utrwalonego stanowiska judykatury, w przypadku kolizji pomiędzy prawem do firmy a prawem ochronnym na znak towarowy, granice wyłączności prawa do firmy wyznacza zakres działalności (terytorialny, przedmiotowy) podmiotu, któremu prawo to posługuje (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2006 r. II GSK 31/06, opubl: ONSA i WSA rok 2006, Nr 5, poz. 138, str. 153).

Jak wynika z akt sprawy prawo do firmy D. powstało wcześniej niż został zgłoszony przedmiotowy znak towarowy "DOLFOS".

Początkowo nazwa firmy D. była używana przez spółkę cywilną, której uczestnikiem był wnoszący sprzeciw – uczestnik, a następnie od dnia [...] lutego 2002 r. spółka cywilna przekształciła się w spółkę jawną – "D." Spółka jawna, K. K., A. P., W. Z.. Powyższa spółka uległa likwidacji. Postępowanie likwidacyjne było prowadzone od dnia [...] stycznia 2009 r. do [...] sierpnia 2010 r. Przedmiotowy znak towarowy został natomiast zgłoszony do ochrony w dniu [...] lipca 2008 r.

Jak słusznie zauważył Urząd Patentowy RP dla zaistnienia przesłanki z art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. nie ma znaczenia, że spółka, w której wspólnikiem był uczestnik w momencie zgłoszenia znaku towarowego, została postawiona w stan likwidacji w wyniku wypowiedzenia umowy spółki przez pozostałych wspólników. Przy czym w ocenie Sądu należy tu wyraźnie podkreślić, że w chwili zgłoszenia przedmiotowego znaku spółka działała.

Z akt sprawy wynika, że pomimo likwidacji spółki jawnej wspólnicy nie ustalili komu z nich ma przysługiwać prawo do firmy, wobec powyższego należy uznać, że prawo do firmy przysługiwało każdemu wspólnikowi i tylko za zgodą wszystkich wspólników spółki jawnej mogło być zgłoszone jako znak towarowy.

Słusznie więc przyjął Urząd Patentowy, że w przypadku zbiegu prawa do firmy z prawem do znaku towarowego pierwszeństwo przyznaje się prawu uczestnika tj. prawa do firmy, które to prawo istniało w dacie zgłoszenia znaku.

Wobec powyższego należy wskazać, że rejestracja przedmiotowego znaku towarowego naruszyła art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p.

Prawidłowo Urząd Patentowy uznał za chybiony zarzut naruszenia art. 131 ust. 1 pkt 2 p.w.p. z tego względu, że zarzut wnoszącego sprzeciw odnosi się do okoliczności zgłoszenia spornego znaku towarowego, a nie do jego formy czy treści. Bezsprzecznie treść i forma spornego znaku, na który składa się słowne oznaczenie DOLFOS, jak również używanie oznaczenia o takiej postaci nie pozostaje w jakiejkolwiek sprzeczności z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami.

Sąd podziela także stanowisko organu, że przy rejestracji przedmiotowego znaku towarowego doszło do naruszenia art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p., zgodnie z którym nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie jeżeli zostało zgłoszone w złej wierze do Urzędu Patentowego w celu uzyskania ochrony.

Zgłoszenie znaku w złej wierze stanowi bezwzględną przesłankę wyłączającą udzielenie prawa wyłącznego.

W doktrynie prawa występują dwa konkurencyjne sposoby rozumienia tego pojęcia.

Jak wskazuje R. Skubisz na gruncie ustawy o znakach towarowych "po pierwsze zła wiara występuje, gdy uprawniony z rejestracji wiedział lub powinien wiedzieć, że nie są spełnione ustawowe warunki wymagane do zarejestrowania znaku towarowego. W takim przypadku uprawniony z rejestracji zawsze jest w złej wierze, gdyż uzyskał rejestrację znaku sprzecznie z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa lub jednoznacznie uznaną zasadą współżycia społecznego (art. 8 pkt 1).

Po drugie, gdy uprawniony uzyskał rejestrację w innym celu niż używanie znaku towarowego (np. w celu wymuszenia ustępstw finansowych od innego przedsiębiorcy, uzyskania kontroli nad importerem, zmuszenia do zawarcia umowy licencyjnej). W takim przypadku zła wiara jest rozumiana jako kwalifikowana postać naruszenia zasad współżycia społecznego (art. 8 pkt 1). Autor opowiedział się za drugim sposobem rozumieniem pojęcia złej wiary na tle art. 31 u.z.t., podkreślając, że szerokie rozumienie złej wiary i jej odniesienie do wszystkich podstaw unieważnienia doprowadziłoby w praktyce do zupełnego pozbawienia znaczenia tej instytucji. Prawo z rejestracji uzyskałoby bowiem przymiot niewzruszalności jedynie w przypadku znaków towarowych z późniejszym pierwszeństwem oraz praw podmiotowych określonych w art. 8 pkt 2.

Z kolei U. Promińska przyjęła również na gruncie ustawy o znakach towarowych, iż pomimo braku zakazu zgłaszania oznaczeń w złej wierze, możliwa jest ocena także w tym kontekście zachowania się zgłaszającego, gdyż Urząd Patentowy ma obowiązek sprawdzać: "w jakim stosunku pozostaje zachowanie zgłaszającego do porządku prawnego".

Z kolei analizując aktualne rozwiązanie ustawowe Autorka dochodzi do następujących wniosków: treść przepisu daje podstawę do przyjęcia, że przesłanką udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy jest zgłoszenie w dobrej wierze. Ocena zachowania się podmiotu z punktu widzenia dobrej lub złej wiary nie jest prosta, odwołanie się do rozumienia tych terminów na gruncie prawa cywilnego jest uzasadnione, ale może stanowić tylko punkt wyjścia dla potrzeb analizowanego przepisu, przede wszystkim z tego względu, iż w tym zakresie zajmowane są w doktrynie różne stanowiska. Na użytek omawianego przepisu Autorka przyjmuje, iż w złej wierze działa ten, kto wie lub ze względów na okoliczności powinien wiedzieć, że prawo mu nie służy. To ogólne stwierdzenie uzupełnia następująco:

Po pierwsze, zgłoszenie znaku powinno zmierzać do uzyskania prawa ochronnego w celu wyłącznego używania znaku dla odróżniania własnych towarów, zgłoszeniu znaku towarowego do rejestracji nie mogą towarzyszyć inne zamiary.

Po drugie, jeżeli zgłoszenie znaku w dobrej wierze zakłada również przekonanie, że działanie to nie stanowi zagrożenia dla osób trzecich, zła wiara zgłaszającego wyraża się w tym, że działający wie lub powinien wiedzieć o tym zagrożeniu. Uogólniając, można więc przyjąć, że zgłoszenie w złej wierze ma miejsce wówczas, gdy następuje pomimo wiedzy lub w wyniku niewiedzy, będącej następstwem niedołożenia należytej staranności, o istnieniu cudzego prawa, które może być przez to naruszane, i jest dokonane w innym celu niż nabycie prawa w celu odróżniania własnych towarów. Zła wiara powinna być ujęta obiektywnie, a więc z odwołaniem się do okoliczności, w jakich działał zgłaszający.

Za przypadki, które mieszczą się w pojęciu zgłoszenia w złej wierze, można więc uznać przykładowo następujące: zgłoszenie znaku towarowego w celu zablokowania konkurentowi uzyskania rejestracji, a więc w innym celu niż odróżnianie towarów przez znak, zgłoszenie znaku identycznego jak nazwa zlikwidowanego konkurencyjnego przedsiębiorcy w celu wprowadzenia kupujących w błąd co do pochodzenia towarów.

Jak widać, konkretyzacja przesłanki złej wiary dokonana przez U. Promińską zbliża jej stanowisko do zaprezentowanego wyżej poglądu R. Skubisza" (Pojęcie złej wiary w prawie znaków towarowych – Elżbieta Nowińska i Michał Janusz du Vall Księga Pamiątkowa z okazji 85-lecia prawa własności przemysłowej w Polsce).

Z powyżej przedstawionego przeglądu stanowisk wynika, że dla przyjęcia złej wiary konieczne jest, aby do zgłoszenia znaku doszło z innych powodów niż chęć posiadania wyłączności jego używania dla własnych towarów, wskutek czego dochodzi do naruszenia cudzych praw podmiotowych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w ocenie Sądu w niniejszej sprawie zachodzi przypadek, w którym zła wiara istniała w dacie zgłoszenia, co wyklucza rejestrację znaku (art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p.).

Jak wynika z akt sprawy przedmiotowy znak "DOLFOS" jest identyczny z firmą "D." spółka jawna, która to spółka uległa następnie likwidacji. Podkreślenia jednak wymaga, że spółka jawna "D." w dniu zgłoszenia przedmiotowego znaku działała. Jest to więc jeden z klasycznych przypadków zgłoszenia znaku w złej wierze w celu wprowadzenia w błąd klientów co do pochodzenia towarów lub usług.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że K. K., A. P., W. Z. (uczestnik) zawiązali w 1990 r. spółkę cywilną, która działała na rynku weterynaryjnym. Od 1995 r. spółka działając w niezmienionym składzie, zaczęła używać nazwy "D.".

W dniu [...] lipca 1996 r. spółka złożyła do Urzędu Patentowego RP wniosek o udzielenie ochrony na znak towarowy "DOLFOS", który został zarejestrowany pod numerem [...] i przeznaczony do oznaczania towarów w klasie 31: pasz dla zwierząt, mieszanek mineralno-witaminizowanych pasz, dodatków do pasz.

W roku 2002 r. spółka uległa przekształceniu w spółkę jawną i została wpisana do rejestru przedsiębiorców pod nr KRS [...] pod nazwą "D." Spółka jawna K. K., A. P., W. Z..

Na mocy umowy oraz kontraktu zawartego przez wspólników w roku 2001 r., prowadzenie spraw spółki zostało powierzone jednemu ze wspólników – A. P., który objął w spółce funkcję "kierownika".

Następnie w roku 2006 na miejsce zmarłego wspólnika (K. K.) do spółki wstąpili jego spadkobiercy: A. K., K. G. i J. W. (później występująca pod nazwiskiem K.), przy czym firma spółki nie uległa zmianie.

W dniu [...] lipca 2006 r. na skutek upływu okresu ochrony wygasło prawo ochronne na znak towarowy "DOLFOS" z powodu nieopłacenia.

W 2004 r. dotychczasowi wspólnicy uczestnika podjęli działalność w ramach spółki cywilnej a następnie spółki jawnej D., po zgłoszeniu przedmiotowego znaku spółka jawna D. zmieniła nazwę na "D.".

W nowej spółce uczestnik nie występował, a w miejsce Pana A. P. występowała jego żona (na co Urząd Patentowy nie zwrócił uwagi).

W dniu [...] maja 2008 r. wspólnicy spółki jawnej "D." poza uczestnikiem wypowiedzieli umowę spółki na koniec roku 2008. Spółka uległa likwidacji z końcem 2010 r.

Ciąg powyższych zdarzeń jednoznacznie wskazuje na to, co zresztą zauważył Urząd Patentowy, że pozostali wspólnicy spółki jawnej D. poza uczestnikiem, podjęli działania mając na celu przejęcie znaku towarowego "DOLFOS". Zgłaszając ponownie znak "DOLFOS".

Wspólnicy spółki D. później D. mieli świadomość, że na rynku istnieje wciąż spółka, której elementem wyróżniającym jest słowo "DOLFOS", gdyż jako wspólnicy bądź rodzina pierwszej spółki D., której uczestnik był wspólnikiem, orientowali się w tej kwestii. Reasumując należy wskazać, że w ocenie Sądu postępowanie uprawnionej z przedmiotowego znaku miało na celu skorzystanie z pozytywnych skojarzeń z wcześniejszym znakiem "DOLFOS", który wygasł w 2006 r. i pośrednio z wprowadzeniem w błąd klientów co do pochodzenia towarów.

Reasumując w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia ani przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani też wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego, gdyż organ w sposób prawidłowy zebrał i rozważył cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz prawidłowo zastosować wskazane powyżej przepisy prawa materialnego.

Biorąc powyższe pod rozwagę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.