Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 700/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6173 Biegli sądowi i tłumacze przysięgli
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Asesor WSA Danuta Szydłowska Protokolant Anna Mruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2007 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] października 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 700/07

Uzasadnienie

M. R. wniósł skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w C. z dnia [...]października 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego.

Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, iż M. R. pełnił funkcję biegłego sądowego przy Sądzie Wojewódzkim w C. (następnie Sądzie Okręgowym w C.) od 1992 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2006 r. Prezes Sądu Okręgowego w C. zawiadomił M. R. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia go z funkcji biegłego sądowego z zakresu ekspertyz i wycen maszyn i pojazdów, urządzeń oraz sprzętu gospodarstwa domowego z powodu reklamowania przez niego usług jako biegłego sądowego na stronach internetowych.

W dniu [...]września 2006 r. doszło do wysłuchania skarżącego przez Wiceprezesa Sądu Okręgowego w C.

W czasie tego wysłuchania M. R. oświadczył, że prowadzi działalność gospodarczą na własny rachunek pod firmą B. w C. i jest też biegłym sądowym. Według niego zamieszczenie na stronie internetowej prowadzonego przez niego Biura danych o tym, że jest biegłym sądowym było tylko informacją, a nie reklamą i określało jego wiarygodność. Ponadto informacja ta była pomocna dla Policji do wyszukiwania specjalistów z uprawnieniami biegłych. M. R. oświadczył jednocześnie, że nie używa tytułu biegłego sadowego w przypadku sporządzania wycen i ekspertyz dla innych instytucji niż sąd, prokuratura, policja lub komornicy, a zapis ze strony internetowej został przez niego usunięty po uzyskaniu informacji o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego.

Decyzją z dnia [...] października 2006 r. Prezes Sądu Okręgowego w C. działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133) zwolnił M. R. z funkcji biegłego sądowego z zakresu ekspertyz i wycen maszyn i pojazdów, urządzeń oraz sprzętu gospodarstwa domowego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy zachodzą przesłanki do stwierdzenia, że biegły M. R. reklamuje usługi, które prowadzi w ramach działalności gospodarczej używając tytułu biegłego sądowego aby pozyskać nowych klientów i usługobiorców w prowadzonej działalności gospodarczej, co należy uznać za działanie wysoce naganne.

M. R. wniósł odwołanie od tej decyzji do Ministra Sprawiedliwości.

W odwołaniu zarzucił, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych, poprzez błędną wykładnię tego przepisu i w efekcie niewłaściwe zastosowanie, a ponadto z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie zawiera uzasadnienia prawnego - wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, co stanowi naruszenie tego przepisu. Ponadto, oparta została na błędnych ustaleniach faktycznych, które stanowiły podstawę jej wydania.

Wniósł w związku z tym o zmianę, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu odwołania M. R. podniósł, iż zgodnie z przepisem § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie biegłych sądowych, Prezes może zwolnić z funkcji biegłego z ważnych powodów, w szczególności jeżeli nienależycie wykonuje on swoje czynności. Skoro więc, Prezes nie jest zobligowany w świetle tego przepisu do zwolnienia z funkcji biegłego, lecz może to zrobić, to nawet gdyby on swoim zachowaniem dostarczył "ważnych powodów" w rozumieniu tego przepisu, a w szczególności gdyby "nienależycie wykonywał swoje czynności", to Prezes powinien wziąć pod uwagę jego dotychczasowy dorobek w pracy biegłego sądowego oraz ustalić, czy wcześniej w jakikolwiek sposób zdarzyło się, aby nienależycie wykonywał swoje czynności, jako biegły sądowy. Z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie biegłych, jak i z innych przepisów dotyczących biegłych nie wynika natomiast, że zamieszczenie na stronie internetowej B. w C. informacji o posiadanych przez niego uprawnieniach biegłego sądowego stanowi "ważne powody" zwolnienia z tej funkcji. Zamieszczenie na stronie internetowej informacji, że wykonuje funkcję biegłego, nie stanowiło jego zdaniem "wykonywania czynności" biegłego w rozumieniu w/w rozporządzenia, nie są to bowiem czynności zawodowe, jakich dotyczy to rozporządzenie. Według skarżącego Prezes Sądu Okręgowego dokonał więc błędnej wykładni przepisu § 6 ust. 3 rozporządzenia. Ponadto decyzja oparta została na błędnych ustaleniach faktycznych, gdyż nigdy nie reklamował swoich usług, jako biegły na stronach internetowych, a w dobie dominacji Internetu tego typu dane są zamieszczane przez niemal wszystkie szanujące się instytucje, także niektóre sądy w Polsce zamieszczają na swoich stronach internetowych listy biegłych sądowych. Skarżący podkreślił też, że listy biegłych sądowych są jawne. Zarzucił ponadto, że nie jest w stanie odnieść się do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, albowiem nie udostępniono mu akt sprawy do wglądu. Podniósł też, że po uzyskaniu informacji o wszczęciu postępowania administracyjnego usunął informację o tym, że pełni funkcję biegłego sądowego ze strony internetowej swojej firmy. Według niego fakt umieszczenia na stronie internetowej B. w C., jawnej informacji, obok jego imienia i nazwiska, że m.in. pełni funkcję biegłego sądowego nie może być uznany za wystarczający powód do "utraty zaufania" potrzebnego do wykonywania funkcji biegłego sądowego.

Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [...]lutego 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w C.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zaś wydana w następstwie tego decyzja nie jest dowolna i wbrew stanowisku odwołującego spełnia kryteria określone w art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślił przy tym, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach biegłych sadowych, że biegły sądowy jest organem pomocniczym sądu, a sporządzona przez niego opinia stanowi dowód w postępowaniu przed sądami oraz organami prowadzącymi postępowanie przygotowawcze. Od biegłego sądowego wymagane jest więc posiadanie nie tylko niekwestionowanej wiedzy i najwyższych kwalifikacji zawodowych, ale także zaufania publicznego, sumienności i bezstronności, a ponadto zaufania sądu do osoby biegłego. Osoba biegłego nie może w związku z tym być dotknięta żadną skazą, która podważałaby zaufanie do niej. Faktem bezspornym w tej sprawie jest natomiast, że M. R. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą - B. w C. oraz, że zamieszczał na stronie internetowej Biura dane wskazujące, iż jest biegłym sadowym. Reklamował wiec usługi, które prowadzi w ramach działalności gospodarczej, wykorzystując do tego fakt, iż jest biegłym sadowym. Zważywszy zaś na funkcję reklamy, która ma zazwyczaj na celu skłonienie do nabycia lub korzystania z określonych towarów czy usług, bez wątpienia zamieszczanie przez M. R. informacji, iż jest biegłym sądowym należy uznać za reklamę. Takim działaniem pozyskuje nowych klientów i usługobiorców w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, stając się przez to konkurencyjnym na rynku. Organ I instancji zasadnie więc uznał, że M. R. utracił rękojmię konieczną dla należytego wykonywania obowiązków biegłego.

W skardze na tę decyzje skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. R. zarzucił organowi naruszeniem przepisu § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych, poprzez błędną wykładnię tego przepisu i w efekcie niewłaściwe zastosowanie, a ponadto błędną wykładnię przepisu § 12 ust. 1 pkt 4 w/w rozporządzenia poprzez przyjęcie, że zamieszczenie na stronie internetowej B., w zakresie dotyczącym jego osiągnięć i posiadanych uprawnień informacji, iż jest biegłym sadowym - powoduje utratę rękojmi koniecznej dla należytego wykonywania obowiązków biegłego i może stanowić podstawę do negatywnej oceny jego postawy. Wniósł w związku z tym o zmianę lub uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w C.

W uzasadnieniu skargi podniósł, iż u podstaw powołanych i zacytowanych w zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, legły zupełnie odmienne stany faktyczne.

Również w innych sprawach rozpoznawanych przez Naczelny Sąd Administracyjny podstawy faktyczne zwolnień biegłych z funkcji, a w szczególności ranga czynów stanowiących podstawę uznania, iż biegły nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązku biegłego, była w każdym przypadku znacząca, a przewinienia tych biegłych cechowały się miedzy innymi wielokrotnością, czy wręcz uporczywością, jak choćby wielokrotne sporządzanie opinii pozasądowych na prywatne zlecenia z posługiwaniem się tytułu biegłego sądowego. Stan faktyczny rozpoznawany w niniejszej sprawie, w istotny sposób odbiega natomiast swoją rangą od tych spraw. W ocenie skarżącego zarówno Prezes Sądu Okręgowego, jak i Minister Sprawiedliwości dokonali błędnej wykładni przepisu § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie biegłych sądowych, w efekcie czego został on niewłaściwie zastosowany. "Zarzucany mu czyn" nie stanowi bowiem ważnego powodu w rozumieniu tego przepisu, a "kara" w postaci zwolnienia z funkcji biegłego jest niewspółmierna do tego "czynu". Ponadto, zaskarżona decyzja oparta została na błędnej wykładni przepisu § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, który to przepis de facto stanowił podstawę prawną zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej w mocy decyzji Prezesa Sądu Okręgowego, choć nie został w tych decyzjach powołany. Skarżący podkreślił, że pojęcie "rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego" było wielokrotnie definiowane i określane w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jako całość cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących osoby biegłego sądowego, składających się na jego wizerunek, jako osoby zaufania publicznego. Omawiana w jego sprawie sytuacja nie może więc zostać uznana za uzasadnione podejrzenie co do stronniczości, nierzetelności, braku obiektywizmu, czy też aby budziła inne zastrzeżenia również w sferze jego cech osobowościowych, a więc aby świadczyła o braku rękojmi należytego wykonywania przeze niego obowiązków biegłego.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz podkreślając, że wykorzystywanie przy prowadzeniu prywatnych spraw tytułu biegłego sądowego powoduje utratę zaufania niezbędnego do pełnienia tej funkcji. W świetle zaś § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie biegłych sądowych, biegły ma prawo posługiwać się tytułem biegłego sądowego wyłącznie w sytuacji gdy wydaje opinię na zlecenie sądu lub organu uprawnionego do prowadzenia postępowania przygotowawczego. Zatem wbrew stanowisku skarżącego - użycie tytułu biegłego sądowego na stronie internetowej firmy - B. w C. - stanowiło ważny powód przemawiający za zwolnieniem go z funkcji biegłego sądowego w trybie § 6 ust. 2 rozporządzenia.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...]czerwca 2007 r. podtrzymał zarzuty skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga w niniejszej sprawie zasługuje, w ocenie Sądu, na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...]lutego 2007 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] października 2006 r. wydane zostały z naruszeniem prawa mającym wpływ na prawidłowość dokonanego przez te organy rozstrzygnięcia.

Organ wskazał jako podstawę materialnoprawną swojego rozstrzygnięcia przepisy § 6 ust. 2 oraz § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 roku w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133).

Zgodnie z brzmieniem § 6 ust. 2 rozporządzenia - Prezes może zwolnić z funkcji biegłego z ważnych powodów, w szczególności jeżeli nienależycie wykonuje on swoje czynności.

W myśl natomiast § 12 ust. 1 pkt 4 cyt. wyżej rozporządzenia biegłym może być ustanowiona osoba, która m. in. daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego. Przymiot rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego jest więc jednym z zasadniczych warunków, których spełnienie jest wymagane do ustanowienia biegłym.

Przepis § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia stanowi z kolei, że Prezes zwalnia z funkcji biegłego, jeżeli utracił on warunki do pełnienia tej funkcji albo gdy zostanie stwierdzone, że w chwili ustanowienia warunkom tym nie odpowiadał i nadal im nie odpowiada.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że M. R. na stronie internetowej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod nazwą B. w C. zamieścił informację, że jest biegłym sądowym z zakresu wycen i ekspertyz maszyn, urządzeń o pojazdów. Zamieścił ponadto informację, że jest biegłym skarbowym z listy izby skarbowej w K. oraz rzeczoznawcą SIMP.

Organy administracji obu instancji uznały, iż M. R. reklamował w ten sposób swoje usługi, które prowadzi w ramach działalności gospodarczej, wykorzystując do tego fakt, że jest biegłym sadowym, aby pozyskać nowych klientów i usługobiorców, stając się przez to konkurencyjnym na rynku. Swoim postępowaniem utracił więc zaufanie konieczne dla wykonywania funkcji biegłego. Skarżący utracił w związku z tym rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego.

Pojęcie "rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego" było wielokrotnie definiowane i określane w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jako całości cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących osoby biegłego sądowego, składających się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego. Na wizerunek osoby zaufania publicznego składają się takie cechy charakteru jak: szlachetność, prawość, sumienność i bezstronność (vide: wyrok NSA z dnia 11 stycznia 1993 r. sygn. akt II SA 390/92).

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał też w swoim orzecznictwie, że używanie tytułu biegłego sądowego w innych działaniach (poza opiniami na zlecenie podmiotów uprawnionych) jest bezprawne i dyskredytuje daną osobę w stopniu pozwalający uznać, iż nie daje ona rękojmi należytego wykonywania obowiązków biegłego (vide: wyroki NSA: z dnia 4.06.2001 r. sygn. akt II SA 1434/00, z dnia 9.11.1999 r. sygn. akt II SA 1062/99, z dnia 12.04.1999 r. sygn. akt II SA 336/99, z dnia 27.01.1999 r. sygn. akt II SA 1643/98).

Biegły nie może więc używać tytułu biegłego sądowego w jego działalności eksperckiej na zlecenie podmiotów spoza organów wymiaru sprawiedliwości i organów ścigania. Zgodnie bowiem z treścią § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie biegłych sądowych ustanowienie biegłym uprawnia po złożeniu przyrzeczenia do wydawania opinii na zlecenie sądu lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie nie wykazało, aby M. R. posługiwał się tytułem biegłego sądowego w jego działalności gospodarczej przy sporządzaniu opinii na zlecenie podmiotów innych niż sąd lub organy ścigania.

Informacja, że dana osoba pełni funkcję biegłego sądowego nie jest natomiast objęta tajemnicą. Listy biegłych sądowych są jawne, a niektóre sądy zamieszczają listy biegłych sądowych na swoich stronach internetowych. Zamieszczenie tej informacji na stronie internetowej nie może więc być uznane za bezprawne posługiwanie się przez skarżącego tytułem biegłego sądowego. Informacja ta miała niewątpliwie na celu uwiarygodnienie osoby skarżącego jako eksperta z zakresu wycen i ekspertyz maszyn, urządzeń i pojazdów. Zbyt daleko idące jest jednak w ocenie Sądu stwierdzenie organu, że M. R. reklamował w ten sposób swoje usługi wykorzystując do tego fakt, iż jest biegłym sądowym. Należy również wziąć pod uwagę okoliczność, że po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia z funkcji biegłego M. R. usunął informację o tym, że jest biegłym sądowym ze strony internetowej, o czym poinformował Wiceprezesa Sądu Okręgowego w C. w czasie wysłuchania w dniu [...]września 2006 r.

Sam fakt zamieszczenia przez M. R. informacji na stronie internetowej jego firmy, że jest biegłym sądowym nie uzasadniał więc, w ocenie Sądu, zwolnienia go z funkcji biegłego sądowego.

Dotychczas zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia bowiem stwierdzenia, że M. R. utracił rękojmię konieczną do należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego, a więc, że zaistniała konieczność odwołania go z funkcji biegłego w oparciu o przepis § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie biegłych sądowych. Nie zostało też wykazane by zaistniały "ważne powody" w rozumieniu przepisu § 6 ust. 2 w/w rozporządzenia uzasadniające zwolnienie M. R. z funkcji biegłego w ramach uznania administracyjnego organu.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę na fakt, iż organ I instancji nie pouczył skarżącego o przysługujących mu w toku postępowania administracyjnego uprawnieniach oraz nie zawiadomił go o zakończeniu postępowania w sprawie, a tym samym uniemożliwił mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Notatka służbowa sporządzona w dniu wysłuchania biegłego, z której wynika, że M. R. nie żądał przedstawienia mu akt celem ich przejrzenia i zapoznania się nie czyni zadość temu obowiązkowi.

Rozpoznając ponownie sprawę organ musi więc rozważyć jeszcze raz, po ewentualnym uprzednim uzupełnieniu materiału dowodowego, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy zachodzą przesłanki do zwolnienia M. R. z funkcji biegłego sądowego w oparciu o przepisy § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie biegłych sądowych.

Organ w toku ponownego rozpoznania sprawy winien jednocześnie pamiętać o obowiązku zapewnienia stronie czynny udział w postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, i lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.