Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 641/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2018 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta D. decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "ustawa"), odmówił P.P. (dalej: strona, skarżący) umorzenia kwoty w wysokości 4 800 zł stanowiącej należność do zwrotu z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych w okresie od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r. wraz z ustawowymi odsetkami.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w okresie od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r. wypłacono uprawnionej A.P., z funduszu alimentacyjnego świadczenie alimentacyjne. W związku z wystąpieniem dłużnika alimentacyjnego w dniu 7 grudnia 2017 r. o umorzenie obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń wszczęto postępowanie, w ramach którego organ wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego u wnioskodawcy. Organ ustalił, że strona jest osobą samotnie gospodarującą, przebywającą na leczeniu w Szpitalu [...] w K. na Oddziale [...], a po zakończonym leczeniu zamierza wrócić do Przytuliska dla Bezdomnych Mężczyzn w K. Ponadto stwierdził, że strona jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym oraz całkowicie niezdolną do pracy do dnia 31 października 2018 r. zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...]r. Organ zauważył, że całkowita niezdolność do pracy nie dyskwalifikuje strony do podjęcia zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej jak również na stanowisku specjalnie dopasowanym do stopnia niepełnosprawności utworzonym przez pracodawcę. Jednocześnie nadmienił, że stronie przyznano rentę socjalną z ZUS do dnia 31 października 2018 r., a dodatkowo, że jest osoba młodą w wieku produkcyjnym mającą możliwość zmiany swojej sytuacji zawodowej i finansowej.

W związku z tym organ stwierdził, że strona nie znajduje się w szczególnie nadzwyczajnej sytuacji rodzinnej lub osobistej uzasadniającej umorzenie należności. Przytoczył także wyrok Sądu Najwyższego, w którym wskazano, że zasadą jest egzekwowanie należności, natomiast ich umorzenie może nastąpić wyjątkowo tylko w sytuacjach szczególnych. Wobec tego brak stałych dochodów i związana z tym trudna sytuacja materialna rodziny nie stanowi w ocenie Sądu szczególnej okoliczności. Niedomaganie się zwrotu należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń ź funduszu alimentacyjnego naruszyłoby w sposób rażący nie tylko interes fiskalny Państwa, ale i wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość społeczna i zaufanie obywateli do organów władzy. W związku z powyższym organ I instancji przyjął, że wnioskodawca nie znajduje się w nadzwyczajnej sytuacji rodzinnej lub osobistej i odmówił umorzenia wnioskodawcy należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Podkreślił przy tym, że obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców. Wynika to z faktu, że alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowanie czy też edukację. Dobro dziecka jest zatem wartością najwyższą, podlegającą ochronie ze strony państwa.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie zarzucając naruszenie:

– art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w zakresie stanu zdrowia, długotrwałej i przewlekłej choroby, niemożności podjęcia pracy zarobkowej, długotrwałą konieczność leczenia, w tym psychiatrycznego, a także sytuacji finansowej i rodzinnej, co skutkowało bezpodstawną odmową umorzenia zobowiązania, a nadto art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegającej na błędnym uznaniu że odwołujący nie znajduje się w szczególnie nadzwyczajnej sytuacji wbrew zgromadzonym dowodom;

– art. 30 ust. 2 ustawy poprzez odmowę umorzenia należności w sytuacji, gdy z okoliczności faktycznych i zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że sytuacja dochodowa i rodzinna przemawia za taką koniecznością.

Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie w całości zadłużenia, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że w 2004 r. zdiagnozowano u niego schorzenia wymagające terapii farmakologicznej oraz stałego leczenia [...]. Schorzenia te miały i w dalszym ciągu mają wpływ na pogorszenie się jego sytuacji życiowej i finansowej. Zaznaczył, że w ostatnim czasie był leczony w Oddziale Klinicznym [...] Szpitala [...] w K. Przebył również zabieg operacyjny polegający na [...] i obecnie jest w trakcie leczenia ambulatoryjnego, ponadto ma wyznaczony termin przyjęcia na Oddział Kliniki [...] i kolejnego zabiegu operacyjnego, jest także w trakcie leczenia w Klinice [...]. W tym zakresie przedłożył stosowne zaświadczenia. Dalej podniósł, że [...]r. orzeczono wobec niego umiarkowany stopień niepełnosprawności, natomiast w punkcie dot. wskazań do zatrudnienia orzeczono całkowitą niezdolność do pracy, a w punkcie zatrudnienie w zakładzie aktywności zawodowej orzeczono niezdolny do pracy. Orzeczenie wydano do 30 kwietnia 2009 r. Ponadto orzeczeniem z dnia [...]r. lekarz orzecznik ZUS na podstawie badań lekarskich i dokumentacji medycznej stwierdził stopień naruszenia sprawności organizmu uniemożliwiający wykonywanie jakiejkolwiek pracy i orzekł całkowitą niezdolność do pracy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...]r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Wskazało, że powyższa regulacja oznacza, że organ podejmuje rozstrzygnięcie w warunkach uznania administracyjnego. Przepis ten nie pozostawia jednak organom pełnej dowolności. Umorzenie wskazanych wyżej świadczeń, jest wyjątkiem od reguły i nakłada na organ właściwy obowiązek zbadania, czy przedmiotowy wniosek rzeczywiście dotyczy sytuacji wyjątkowej. Organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że sytuacja skarżącego jest naprawdę trudna i złożona. Jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy do dnia 31.10.2018 r., zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 30.04.2019 r., niezdolną do pracy, u której zdiagnozowano liczne schorzenia i która podlega leczeniu. Źródłem dochodu skarżącego jest renta socjalna. Ponadto sytuacja skarżącego jest monitorowana przez MOPS w K. Dział Pomocy Bezdomnym.

Następnie Kolegium, odwołując się do poglądów wyrażonych w orzecznictwie wskazało, że za wyjątkową nie może być uznana sytuacja będąca efektem zawinionych działań podmiotu zobowiązanego do alimentacji. Umorzenie winno mieć zatem miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa osoby zobowiązanej do zwrotu należności nie pozwala jej na wywiązanie się z ciążącego obowiązku, a stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które osoba zobowiązana nie ma wpływu. Dla oceny przesłanek umorzenia istotna jest nie tylko okoliczność, czy wnioskodawca aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, ale i to czy w przyszłości będzie mógł realnie spłacać dług z tego tytułu.

Ponadto Kolegium wskazało, że w przypadku decyzji uznaniowych organ administracyjny zobowiązany jest wyważyć słuszny interes obywatela i interes społeczny. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jej subiektywne przekonanie, lecz obiektywne kryteria, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Natomiast przez interes społeczny (publiczny) rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itd. (wyrok NSA z dnia 21 maja 2003 r., LEX 145004).

Kolegium stwierdziło, że organ I instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, zastosował właściwe przepisy prawa i odpowiednio uzasadnił swoje stanowisko. Dokonał wnikliwej analizy sytuacji rodzinnej i dochodowej, potencjalnych możliwości strony w zakresie poprawienia swojej sytuacji. Kolegium podzieliło słuszność tych ustaleń. Wskazało, że z renty socjalnej i świadczenia jakie strona otrzymuje mogą być dokonane potracenia, które pozwolą na spłatę zobowiązań. Natomiast w przypadku zmiany sytuacji dochodowej (renta socjalna czasowa) może on ubiegać się ponownie o ulgi jakie są przewidziane w ustawie.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze P.P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych polegające na naruszeniu przepisów prawa materialnego, w postaci błędnej wykładni art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i przyjęcie, że długotrwała choroba nie jest okolicznością umożliwiającą umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W uzasadnieniu skargi powtórzył zasadniczo argumentacje zawarta w odwołaniu oraz dodał, że od 2004 roku cierpi na chorobę [...], która ma ujemny wpływ na jego sytuację życiową. W jej wyniku pojawiły się trudności w samodzielnym funkcjonowaniu i pełnieniu ról społecznych oraz życiowych, a także z jej powodu był zmuszony przerwać studia. Stwierdził także, że nie był i nadal nie jest w stanie podjąć żadnej pracy. Wymaga bowiem stałego leczenia farmakologicznego i specjalistycznej opieki lekarskiej. Następnie wskazał, że jego całkowita niezdolność do pracy dyskwalifikuje go do podejmowania jakiejkolwiek pracy, w tym w zakładach pracy chronionej czy na stanowiska specjalnie dostosowanych przez pracodawcę Dodał, że jego źródłem utrzymania jest renta socjalna w kwocie 514,90 zł (po odliczeniu potrąceń alimentacyjnych), która jest poniżej granicy ubóstwa. Z powyższej kwoty 300 zł przeznacza na pobyt w Przytulisku, a resztę na zakup leków i żywności. Podkreślił, że nie był w stanie łożyć na utrzymanie córki jedynie z powodu trudnej sytuacji zdrowotnej i życiowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej w skrócie: "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie stanowi art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 489 ze zm., dalej, jak dotychczas "ustawa"). Na jego podstawie organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Przywołana norma prawna nie pozostawia wątpliwości, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym zakresie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W szczególności zaś decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie powinno realizować wyrażoną w art. 11 K.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Tym samym obowiązek poczynienia ustaleń dotyczących sytuacji dochodowej i rodzinnej osoby domagającej się umorzenia zaległości na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy obarcza organy obu instancji, co wynika z zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.). Zasadę tę rozumie się jako obowiązek dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Jest przy tym oczywiste, że organ odwoławczy przy rozpoznaniu sprawy w pełnych granicach może, a wręcz musi oprzeć się na dowodach zgromadzonych przez organ I instancji, tym niemniej musi ten materiał ocenić i sformułować własne ustalenia faktyczne. W ocenie składu orzekającego, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego.

Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji przyjął słuszność ustaleń organu I instancji dokonanych w oparciu o zebrany materiał dowodowy, a więc także, że całkowita niezdolność do pracy skarżącego nie dyskwalifikuje go do podjęcia zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej jak również na stanowisku specjalnie dopasowanym do stopnia niepełnosprawności utworzonym przez pracodawcę, że skarżący jest osoba młodą, a więc w przyszłości ma możliwość zmiany swojej sytuacji zawodowej i finansowej. Tymczasem stanowisko to jest nie tylko pozbawione jakiejkolwiek analizy sytuacji skarżącego ale również oczywiście sprzeczne zarówno z orzeczeniem wydanym przez orzecznika ZUS, w którym uznano skarżącego za całkowicie niezdolnego do pracy, a także z orzeczeniem Zespołu Orzekania ds. Niepełnosprawności w K. z [...]r, gdzie we wskazaniach dot. odpowiednie zatrudnienie (pkt 1) oraz zatrudnienie w zakładzie aktywności zawodowej (pkt 3), jednoznacznie określono "niezdolny do pracy".

Ponadto organ odwoławczy nie rozważył, czy odmowa umorzenia należności nie doprowadzi do nieodwracalnych dla skarżącego skutków w jego konkretnej i trudnej sytuacji życiowej oraz nie spowoduje zagrożenia dla dalszej jego egzystencji, tym samym, czy nie będzie miała wpływu na zaspokojenie jego niezbędnych potrzeb życiowych, zważywszy na kwalifikację do poddania się długotrwałemu leczeniu specjalistycznemu, a także niezdolność do pracy i brak stałego źródła utrzymania. Zauważyć należy, że jedynym dochodem skarżącego jest renta socjalna przyznana czsowo. Trudno też uznać, że skarżący ma możliwość uzyskania w przyszłości pracy. Z akt administracyjnych wynika jednoznacznie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji, zgodnie z treścią wydanych orzeczeń skarżący był całkowicie niezdolny do pracy. Organ odwoławczy w ogóle nie poddał analizie przedłożonych przez skarżącego zaświadczeń lekarskich w kontekście podnoszonej przez niego okoliczności co do konieczności stałego leczenia, w tym psychiatrycznego oraz hospitalizacji szpitalnej. Ponadto w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z renty socjalnej i świadczenia jakie skarżący otrzymuje (choć nie określił o jakie świadczenie chodzi) mogą być dokonane potrącenia, które pozwolą na spłatę zobowiązań. Tymczasem z akt administracyjnych wynika, że z renty socjalnej były dokonywane potrącenia z tytułu zwrotu zasiłku stałego, natomiast w skardze skarżący wskazał, że obecnie z renty potrącane są alimenty, a pozostała kwota (514 zł) zostaje przeznaczona na pobyt w Przytulisku dla bezdomnych, lekarstwa i żywność. Z akt wynika również, że skarżący otrzymuje pomoc społeczną w formie zasiłku okresowego.

W konsekwencji powyższego uznać należało, że stanowisko organu odwoławczego o możliwości dokonania spłaty zadłużenia przez skarżącego jest ogólnikowe i nieadekwatne do materiału dowodowego będącego w jego dyspozycji.

Organy obu instancji podkreślały, że sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego jest trudna, jednakże nie do tego stopnia, aby mogła zakwalifikować go do skorzystania z możliwości umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy. W tym miejscu należy wskazać, że uwzględnienie sytuacji dochodowej i rodzinnej, o której mowa we wskazanym przepisie, musi polegać na ustaleniu, czy i jakie dochody posiada dłużnik alimentacyjny, jakie ma możliwości uzyskiwania dochodów, jakie wydatki ma konieczne do poniesienia, jaka jest jego sytuacja rodzinna, czy prowadzi gospodarstwo domowe sam, czy z innymi członkami rodziny, czy i jaki ma to wpływ na budżet dłużnika. Ustalenie tych okoliczności i poddanie ich analizie będzie pozwalało na załatwienie przedmiotowej sprawy co do jej istoty, tj. umorzenie zaległości wypłaconych z funduszy alimentacyjnych, bądź jej odmowę (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 176/17, publ. Lex nr 2314130).

Jednocześnie należy podkreślić, że dając organowi możliwość umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego w ramach uznania administracyjnego, ustawodawca związał go w sposób szczególny zasadami wyrażonymi w k.p.a., zwłaszcza określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i w art. 80 tej ustawy, nakładającymi na organy administracji obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, w tym do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz obowiązek dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Przyznana organowi swoboda przy podejmowaniu decyzji nie zwalnia go od obowiązku sporządzenia wnikliwego i przekonującego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, co stanowi realizację wynikającej z art. 8 k.p.a. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwa.

Zdaniem Sądu, w motywach decyzji zabrakło szczegółowej oceny aktualnej sytuacji dochodowej i zdrowotnej skarżącego. Rozstrzygnięcie sprawy opiera się na twierdzeniach pozostających w sferze zdarzeń przyszłych, ewentualnych, z pominięciem wysokości dochodu uzyskiwanego przez skarżącego, oraz zdiagnozowanego u niego schorzenia. Sąd zauważa, że przepis art. 30 ust. 2 ustawy, przy rozstrzyganiu wniosku o umorzenie należności, obliguje organ do uwzględnienia sytuacji dochodowej i rodzinnej. Ustalenia w tym zakresie powinny być dokonywane na podstawie bieżących danych odzwierciedlających aktualną dla rozpatrywania sprawy sytuację dłużnika. Ogólne, oparte wyłącznie o hipotetyczne założenia, przewidywania organu zarówno co do stanu zdrowia strony, jak i jego możliwości zarobkowania, nie mogą bowiem stanowić podstawy do orzekania w zakresie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2011 r., I OSK 371/11, publ.: www.nsa.gov.pl). W konsekwencji, na gruncie powołanego przepisu nie jest dopuszczalne dokonywanie oceny we wskazanym zakresie w oparciu o przypuszczalne zmiany sytuacji materialnej i zdrowotnej dłużnika.

Poza tym działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 k.p.a., załatwienie sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. A zatem wybór sposobu załatwienia wniosku strony o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego zależy wyłącznie od woli organu nawet wtedy, gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające jego uwzględnienie, z tym jednak zastrzeżeniem, iż nie może to oznaczać dowolności podjętego rozstrzygnięcia.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które odpowiednio mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny, ocenić zgromadzony materiał oraz stanowisko strony, a następnie przedstawić tok rozumowania w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć. Wydanie decyzji o umorzeniu należności alimentacyjnych musi być więc poprzedzone wyjaśnieniem rzeczywistej sytuacji strony w aspektach sytuacji dochodowej i rodzinnej, a uzasadnienie decyzji zawierać ocenę tej sytuacji.

W ocenie Sądu materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, że organy sprostały tym powinnościom w toku postępowania administracyjnego. W okolicznościach sprawy Sąd uznał, że organy przekroczyły granice uznania administracyjnego orzekając o odmowie umorzenia skarżącemu należności alimentacyjnych. Miało zatem miejsce naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia kontrolowanej decyzji.

Wobec powyższego ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o umorzenie należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego organ przeanalizuje jego aktualną sytuację zdrowotną, dochodową i rodzinną, względnie przedstawi prognozę tej sytuacji popartą faktami w celu ustalenia, czy realnie pozwala ona skarżącemu na uregulowanie zadłużenia względnie czy w bieżącym, ustalonym przez organ stanie faktycznym, zachodzi możliwość odstępstwa od zasady obowiązkowej spłaty długów wobec Państwa. W zależności od poczynionych ustaleń, stosując się do oceny wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, organ wyda decyzję w przedmiocie umorzenia należności.

W świetle powyższego należało uwzględnić skargę, o czym Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.