Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 466/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Asesor WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi R S na decyzję W D z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania M W oraz D K wraz z małoletnimi dziećmi z miejsca pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia {...} r. znak {...}, wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 Ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) oraz art. 104 § 1 k.p.a. Prezydent Miasta Ś. orzekł wymeldować M. W. oraz D K. wraz z małoletnimi dziećmi: A. K. i A. K. z pobytu stałego w Ś. przy u. [...]. Organ uznał bowiem, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 Ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Jak podał organ w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu 1 października 2007 r., na żądanie R. S. , który w wystąpieniu skierowanym do Urzędu Miejskiego w Ś. stwierdził, że wymienione osoby nie zamieszkują we wskazanym wyżej lokalu od około 4 miesięcy i przebywają w Ś. przy ul. [...]. We wniosku R. S.poinformował Urząd, że mieszkanie jest puste i nie ma w nim żadnych rzeczy należących do uprzednio zamieszkujących w nim osób, a z rozmów z sąsiadami dowiedział się, że osoby te sporny lokal opuściły dobrowolnie. Podniósł także, że od dnia [...] jest właścicielem mieszkania przy ul. [...].

Jako dowód w sprawie R. S. przedłożył kserokopię aktu notarialnego z dnia [...].. – umowę sprzedaży tego lokalu na jego rzecz przez P. O., który wcześniej nabył to mieszkanie na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...].

R. S. w zeznaniach złożonych do protokołu w charakterze strony postępowania w dniu [...]. dodatkowo poinformował, że mieszkanie przy ul. [...]. które kupił od P. O. przejął całkowicie opróżnione i niezamieszkałe. Od mieszkańców tej nieruchomości wie, że M. W. i D. K. z dziećmi nie mieszkają w przedmiotowym lokalu od maja lub czerwca 2007 r. i że ww. wyprowadzili się z tego mieszkania dobrowolnie.

Relacjonując przebieg postępowania organ I instancji wskazał, że w charakterze świadków zeznania w sprawie złożyli: Z. B., B. F., S. B.i M. O..

Z. B. w dniu [...]. zeznała, że M. W. oraz D. K. z dziećmi: A. i A. nie mieszkają przy ul. [...]. w Ś. od czerwca 2007 r., ale nie wie, czy opuścili ten lokal dobrowolnie, czy na stałe. Stwierdziła, że od tego czasu powyższe mieszkanie jest niezamieszkałe. Dodała, że widziała tylko jak z tego mieszkania we wrześniu 2006 r. wyprowadzała się H. S. – babka M. W., która meble z tego lokalu zabrała dopiero w lipcu lub w sierpniu 2007 r., a obecnie jest już nowy właściciel powyższego mieszkania, ale nie zna jego nazwiska.

B. F. w dniu [...].. zeznał, że M. W. i D. K. nie mieszkają w miejscu pobytu stałego od końca maja lub początku czerwca 2007 r., ale nie zna przyczyny opuszczenia przez nich spornego lokalu. Podał, że według niego od tego czasu mieszkanie to było niezamieszkałe. Oświadczył, że widział jak w obecności babki M. W. wywożone były z tego lokalu meble, ale nie jest obecnie w stanie powiedzieć, kiedy to było. Stwierdził, że od czasu jak osoby te opuściły przedmiotowe mieszkanie jest to już drugi jego właściciel.

S. B. w dniu [...]. . zeznała, że wymienieni nie mieszkają w spornym lokalu od maja lub czerwca 2007 r. a opuścili go dobrowolnie i na stałe, ponieważ od tego czasu ich więcej nie widziała i lokal ten był niezamieszkały, a obecnie jest już jego nowy właściciel.

M. O. w dniu [...].. zeznał, że był właścicielem wskazanego mieszkania od dnia [...]. do dnia [...]. a kupił je od H. S.– babki M. W.. Przedłożył jako dowód w sprawie kserokopię aktu notarialnego z dnia [...]. Stosownie do jego zeznań H. S. w dniu sprzedaży lokalu zabrała z niego wszystkie rzeczy znajdujące się w nim, przekazując mu mieszkanie całkowicie opróżnione. W dniu [...]. sprzedał to mieszkanie R.S., także przekazując mu pusty i całkowicie opróżniony lokal. H. S. sprzedając mu mieszkanie zapewniła, że M. W., a także D. K. i jej dwójka dzieci są w nim zameldowane, ale nie powinno być problemów z ich wymeldowaniem. Od H. S. oraz sąsiadów dowiedział się, że wymienione osoby uciekły z lokalu prawdopodobnie w obawie przed komornikiem i Policją, z powodu długów zaciągniętych przez M. W..

D. K. przesłuchana do protokołu w charakterze strony w dniu [...]. podała, że nie mieszka z dziećmi oraz konkubentem M. W. przy ul. [...]. w Ś. od dnia [...]. i od tego czasu przebywa wraz z bliskimi u jej matki w Ś. przy ul. [...].. Mieszkania przy ul. [...]. nie opuściła jednak dobrowolnie, ale pod przymusem. Wyjaśniła, że przyszła do nich siostra M. W. – S J ze swoim konkubentem i jeszcze jednym mężczyzną i pobili ją oraz jej dziecko, każąc im opuścić to mieszkanie w ciągu 3 dni. Pobili również M. W. strasząc go, że potną jemu nożem ręce i każąc mu w ciągu 7 dni opuścić sporny lokal. O powyższym fakcie zawiadomiła Policję. Po dwóch lub trzech dniach od powyższego zajścia S. J. wraz ze swoim konkubentem ponownie pojawili się w przedmiotowym lokalu grożąc im, o czym również powiadomiono Policję. Jednocześnie w tym samym dniu opuściła przedmiotowy lokal wraz z dziećmi i M. W. ponieważ bali się w nim nadal przebywać. Od tego czasu mieszkali u jej matki w Ś. przy ul. [...].. W miejscu pobytu zostawili wszystkie swoje rzeczy osobiste, meble i sprzęt, zabierając jedynie część odzieży dla dzieci. Po kilku dniach udała się do spornego lokalu, chcąc zabrać swoje rzeczy, ale nie mogła do niego wejść ponieważ były już wymienione zamki w drzwiach – o czym także zawiadomiła Policję i Prokuraturę. Mieli również w Ś. najście na nich nowego właściciela tego mieszkania, który kupił je od H. S.. Nowy właściciel kazał im się wymeldować, grożąc im. O powyższym powiadomiła Policję w Ś. , która kazała im powiadomić Policję w Ś., co też uczyniła, powiadamiając jednocześnie o tym Prokuraturę. Poinformowała, że obecnie prowadzone jest w tej sprawie dochodzenie o sygnaturze [...].

W trakcie postępowania w dniu [...].. strona dostarczyła jako dowód w sprawie kserokopię skierowanego do niej pisma przez Komisariat Policji w Ś. (L.dz. [...].), że w sprawie gróźb karalnych wszczęte zostało dochodzenie, a postępowanie prowadzone jest przez Komisariat Policji w Ś. pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w Ś.. Przesłuchany w charakterze strony w dniu [...]. M. W. oświadczył, że w mieszkaniu przy ul. [...]. nie mieszka z konkubiną D.K. i jej dziećmi A. i A. od [...]. Wyjaśnił, że w tym czasie właścicielem tego mieszkania była jego babka H. S., która od września 2006 r. przebywa u jego siostry S. J. przy ul [...]. Powyższego mieszkania nie opuścili dobrowolnie, lecz pod przymusem, ponieważ [...]. zostali pobici przez jego siostrę S. J., jej konkubenta i jeszcze jednego mężczyznę, którzy grożąc im, chcieli ich zmusić do wyprowadzenia się i wymeldowania z lokalu. Polecili, aby D. K. wyprowadziła się w ciągu 3 dni a on w ciągu 7 dni. O powyższym zajściu D. K. powiadomiła Policję, która w tej sprawie podjęła interwencję. Gdy po kilku dniach znów pojawiły się te osoby grożąc im, wówczas opuścili sporny lokal i zamieszkali w Ś. przy ul. [...]. u matki D.K.. Również o tych groźbach poinformowali Policję oraz Prokuraturę, a obecnie jest prowadzone w tej sprawie dochodzenie. W dniu [...] chcieli zabrać z przedmiotowego lokalu część swojej i dzieci odzieży, ale nie mogli tam wejść, gdyż zostały w drzwiach wymienione zamki. Mieszkanie było już sprzedane nowemu właścicielowi, który zaczął ich nachodzić w Ś.. Mieszkania przy ul. [...] nie opuścili na stałe. Oświadczył, że chciałby do niego wrócić, bo mieszkał w nim od urodzenia. Podał również, że ich sprawę dotyczącą dalszego ich zamieszkiwania ma rozstrzygnąć Sąd po rozpatrzeniu sprawy przez Prokuraturę. W Ś. mieszkają czasowo i mogą tam przebywać tylko do grudnia 2007 r.

Komenda Powiatowa Policji w Ś. pismem z dnia [...] oraz z [...] powiadomiła Urząd, że zgłoszona na komendę interwencja dotyczyła "naruszenia miru domowego przy ul. [...] przez S. J. i dwóch sprawców". Poinformowała również, że w sprawie [...]. prowadzone jest postępowanie przygotowawcze pod nr [...]. i obecnie akta tej sprawy znajdują się w Prokuraturze Rejonowej w Ś. z wnioskiem o objęcie aktem oskarżenia.

Prokuratura Rejonowa w Ś. pismem z dnia [...]. (sygn. akt [...].) zawiadomiła Urząd, że postępowanie o sygnaturze [...]. nadzorowane przez Prokuraturę Rejonową w Ś. prowadzone było w sprawie przeciwko:

- ustalonym osobom, o to, że w Ś. w dniu [...]. wtargnęli do mieszkania zamieszkiwanego przez M. W. i D. K. i wbrew żądaniu wymienionych mieszkania tego nie chcieli opuścić, grożąc im pobiciem i pozbawieniem życia w celu zmuszania ich do określonego działania polegającego na opuszczeniu zamieszkiwanego przez nich mieszkania,

- ustalonej osobie, o to, że w tym samym miejscu i czasie jak wyżej, żądał zapłaty od M. W. pieniędzy, grożąc jemu pozbawieniem życia w przypadku braku płatności żądanej kwoty, czym działał w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności,

- ustalonym osobom, o to że w Ś. w dniu [...] grozili M. W. i D. K. pobiciem i pozbawieniem życia w celu zmuszenia ich do określonego zachowania, polegającego na opuszczeniu zamieszkiwanego przez nich mieszkania.

Jednocześnie Prokuratura poinformowała Urząd, że przedmiotowe postępowanie zostało zakończone sporządzeniem w dniu [...] aktu oskarżenia, który w dniu [...] skierowano do Sądu Rejonowego w Ś..

Pismem z dnia [...] (sygn. akt [...]), Prokuratura zawiadomiła Urząd, że w sprawie utrudniania D. K. oraz jej małoletnim dzieciom, a także M. W. zamieszkiwania w mieszkaniu przy ul. [...] w Ś., Komisariat Policji w Ś. w sierpniu 2007 r. prowadził postępowanie z wniosku D. K. o kierowanie gróźb karalnych pod jej adresem. Postępowanie to zostało zakończone wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania wobec stwierdzenia, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.

Pismem z dnia [...] Urząd wezwał M. W. oraz D. K. do udzielenia informacji, jakie do dnia dzisiejszego podjęli działania na drodze prawnej w celu ponownego zamieszkania wraz z dziećmi w spornym lokalu. W przypadku podjęcia tych działań wezwał on wyżej wymienionych do udokumentowania tego faktu przez dostarczenie odpowiednich dowodów. Jednocześnie zawiadomiono strony, że zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa NSA za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu i nie skorzystała we właściwym czasie z możliwości prawnych w celu powrotu do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne a także sytuację, w której strona dochodziła swych uprawnień na drodze prawnej, ale bezskutecznie.

W odpowiedzi na powyższe pismo, pismem z dnia [...] D. K. poinformowała Urząd, że z uwagi na toczące się postępowania karne, do czasu ich zakończenia boi się zamieszkiwać w spornym lokalu. Ponadto złożyła ona zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa gróźb karalnych i pobiciu, i w chwili obecnej nie ma innych środków prawnych, które mogłyby spowodować, aby mogła znów zamieszkiwać z dziećmi w tym mieszkaniu. W sprawie ponownego zamieszkiwania zwracała się ona do Policji w Ś..

Strona wskazała jako dowód w sprawie kserokopię zawiadomienia jej przez Prokuraturę Rejonową w Ś. z dnia [...] (sygn. akt [...]) o przesłaniu przez Prokuraturę do Sądu Rejonowego w Ś. II Wydziału Karnego aktu oskarżenia przeciwko R. K. i innym, oskarżonym o popełnienie przestępstwa z art. 193 i in. kodeksu karnego.

M. W. nie udzielił żadnych wyjaśnień, ani nie dostarczył żadnych dokumentów w tej sprawie.

W świetle poczynionych ustaleń faktycznych organ I instancji uznał, że zostały spełnione przesłanki do wymeldowania na tle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, w szczególności jeśli zważyć, iż strony, których wymeldowania domaga się wnioskodawca, nie podjęły środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu.

Od decyzji organu I instancji odwołanie wniosła D. K. oświadczając, iż opuszczenie przedmiotowego lokalu nie było dobrowolne bowiem nastąpiło na skutek pobicia i gróźb przez osoby, w stosunku do których prokuratura skierowała akt oskarżenia do Sądu. Oświadczyła również, że o fakcie przymusowego opuszczenia lokalu świadczy to, że pozostały w nim ubrania jej, jej konkubenta i dzieci, ponadto po opuszczeniu przez nich mieszkania zostały zmienione w nim zamki. Oświadczyła również, iż nadal boi się wracać do tego lokalu, gdyż postępowania karne przeciwko osobom grożącym jej i jej bliskim nie zostały zakończone.

Do odwołania D. K. ustosunkował się R. S. - który oświadczył, że złożone odwołanie wydaje się bezzasadne, gdyż D. K. od prawie roku nie mieszka w lokalu i nie korzystała z przysługujących środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu.

Organ odwoławczy rozpatrzył złożone odwołanie w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa. Organ II instancji wskazał, że art. 15 ust. 2 Ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wyczerpująco wyznacza sytuacje, w których dopuszczalne jest wymeldowanie osoby z pobytu stałego bez jej oświadczenia woli. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ww. Ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Zdaniem organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy pozwolił na wydanie decyzji merytorycznej w przedmiotowej sprawie. Organ powołał się bowiem na orzecznictwo sądów administracyjnych zgodnie z którym opuszczenie lokalu musi być dobrowolne tj. wynikać z własnej woli osoby. Nie spełnia zaś tego kryterium opuszczenie lokalu z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób poprzez np. wyjątkowo naganne traktowanie (obelgi, rękoczyny, wyzwiska, bicie, drwiny i groźby) - wyrok NSA z 3 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1784/99. Organ wskazał również, że z Pisma Prokuratury Rejonowej w Ś. z dnia [...] , sygn. akt [...] wynika, że w związku z groźbami kierowanymi w dniu [...]wobec D. K. i M. W. w celu zmuszenia wspomnianych osób do określonego działania, polegającego na opuszczeniu zamieszkiwanego przez nich mieszkania, został sporządzony i skierowany do Sądu Rejonowego w Ś. akt oskarżenia przeciwko ustalonym osobom. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność ta wskazuje jednoznacznie, iż opuszczenie lokalu przez D. K. i M. W. oraz zamieszkujące wraz z nimi dzieci nie było dobrowolne. Ponieważ fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest bezsprzecznie stwierdzony, wskazany przez organ pierwszej instancji wymóg podjęcia środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu w ocenie organu II instancji był nieracjonalny.

Mając powyższe na uwadze decyzją z dnia [...] znak [...] Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie wymeldowania M. W. oraz D. K. wraz z małoletnimi dziećmi A. K. i A. K. z pobytu stałego w Ś. przy ul. [...].

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję organu odwoławczego wniósł R. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że w jego ocenie Wojewoda niezasadnie uznał wiarygodność zeznań D. K. odmawiając wiarygodności zeznaniom świadków oraz pominął orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Na poparcie powyższych zarzutów skarżący wskazał, że Wojewoda uznał za wiarygodne twierdzenia D.K. odnośnie opuszczenia lokalu przy ul. [...]. pod przymusem, podczas gdy świadkowie w sprawie zeznali, że opuściła je dobrowolnie ze względu na fakt jej zadłużenia i nachodzenia przez komorników i Policję. Ponadto wcześniejszy właściciel mieszkania – M. O. zeznał, że sprzedająca mu mieszkanie H. S., jak również pozostali sąsiedzi informowali go o dobrowolnym opuszczeniu lokalu przez D. K. i jej bliskich w obawie przed wierzycielami i Policją. W opinii skarżącego Wojewoda znaczenie tych dowodów pominął nie podając powodów tego pomięcia.

Ponadto skarżący podniósł, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że brak korzystania przez uprawnionego z przysługujących mu środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu jest równoznaczny z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Tymczasem z zebranego materiału dowodowego wynika, że D. K. nie podejmowała żadnych przewidzianych prawem działań.

Ustosunkowując się do skargi złożonej przez R. S. organ II instancji zauważył, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym pismo Prokuratury Rejonowej w Ś. z dnia [...]. sygn. akt [...]. jednoznacznie potwierdza, że opuszczenie miejsca zameldowania przez M. W. oraz D K. wraz z małoletnimi dziećmi A. K. i A. K. nie było dobrowolne. Z powyższego dokumentu wynika bowiem, że w związku z groźbami kierowanymi w dniu [...]. wobec D.K. i M. W. w celu zmuszenia wspomnianych osób do określonego działania polegającego na opuszczeniu zamieszkiwanego przez nich mieszkania, został sporządzony i skierowany do Sądu Rejonowego w Ś. akt oskarżenia przeciwko ustalonym osobom.

Organ podkreślił, że rozstrzygając sprawę nie oparł się na twierdzeniach D. K.. Podstawą rozstrzygnięcia było bowiem pismo Prokuratury wraz z informacją o skierowaniu aktu oskarżenia.

W tej sytuacji organ II instancji uznał, iż stwierdzony stan faktyczny wskazujący jednoznacznie na niedobrowolne opuszczenie miejsca zameldowania na pobyt stały nie wymaga ze strony osób, wobec których stwierdzono stosowanie przymusu, konieczności dodatkowych działań polegających na podjęciu środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu.

Ponadto organ odwoławczy podniósł, iż wbrew twierdzeniom strony skarżącej przesłuchani w sprawie sąsiedzi stron oświadczyli do protokołu, iż nie wiedzą czy opuszczenie lokalu przez M. W. oraz D K. i jej dzieci było dobrowolne, dlatego też zeznania te nie zostały wzięte pod uwagę.

Z powyższych względów organ II instancji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta polega na badaniu zgodności zaskarżonego aktu, w tym decyzji administracyjnych, z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 p.p.s.a.).

Po przeprowadzeniu kontroli zaskarżonej decyzji w podanym wyżej zakresie, należało uznać, że zaskarżona decyzja uchybia prawu.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.). Należy przy tym zaznaczyć, iż unormowana w tym akcie prawnym ewidencja ludności (a zatem także zagadnienia związane z zameldowaniem się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, lub wymeldowaniem z tego miejsca) – jak wynika w szczególności z treści art. 1 ust. 2 ustawy - ma na celu jedynie odnotowywanie w rejestrach danych między innymi o miejscu pobytu osób, służąc tym samym wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie ma wobec tego żadnego związku z ustaleniem uprawnień do lokalu (vide wyrok NSA z 3.06.2003 r., sygn. akt SA/Bd 1242/03, Wspólnota 2004/10/54).

W myśl art. 15 ust. 2 powołanej ustawy organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Dokonując wykładni treści przytoczonego przepisu wypada zaznaczyć, iż pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych).

Orzekając w przedmiocie wymeldowania M. W. oraz D K. i jej małoletnich dzieci z miejsca pobytu stałego organy I i II instancji miały obowiązek zbadać, czy wspomniane wyżej osoby opuściły dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 jest spełniona, jeżeli opuszczenie lokalu ma charakter trwały oraz jest dobrowolne (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r. V SA 3169/2000). W sprawie niniejszej należało zbadać zatem, czy M. W. oraz D. K. wraz z małoletnimi A. i A. K. opuścili mieszkanie przy ul. [...]. w Ś. bez zamiaru powrotu do niego, oraz czy uczynili to dobrowolnie. W ocenie Sądu okoliczności te nie zostały należycie zbadane, a dokonana przez organ II instancji ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie pozwalała na wyprowadzenie wniosków przedstawionych w zaskarżonej decyzji.

Zaskarżone ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie zostało wydane wobec treści pisma Prokuratury Rejonowej w Ś. z dnia [...]. sygn. akt [...]., z którego wynikało, że w związku z groźbami kierowanymi w dniu [...]. w stosunku do D. K. i M. W. w celu zmuszenia wspomnianych osób do określonego działania, polegającego na opuszczeniu zamieszkiwanego przez nich mieszkania, został sporządzony i skierowany do Sądu Rejonowego w Ś. akt oskarżenia przeciwko ustalonym osobom. Zdaniem organu odwoławczego ta okoliczność wskazywała jednoznacznie, iż opuszczenie lokalu przez D. K. i M. W. oraz zamieszkujące wraz z nimi dziećmi nie było dobrowolne, fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu został zaś bezsprzecznie stwierdzony. W ocenie Sądu wniosek powyższy jest jednak zbyt daleko idący.

Należy zważyć, iż w związku z zasadą domniemania niewinności, która jest naczelną zasadą obowiązującą w postępowaniu karnym, skierowanie aktu oskarżenia przeciwko ustalonym osobom nie może być podstawą przyjęcia, że oskarżeni w rzeczywistości dopuścili się czynu zabronionego opisanego w tym akcie. Wysunięte przez organ II instancji wnioski są tym bardziej przedwczesne, że w sprawie nie zostali przesłuchani jako świadkowie S. J. ani mężczyźni, którzy zgodnie z zeznaniami M. W. i D. K. wtargnęli do mieszkania przy ul. [...] w dniu [...] oraz [...] Wskazanego przez M. W. i D . K. przebiegu zdarzeń nie potwierdzili też inni świadkowie. Tym samym przyjęta wersja wydarzeń, a zwłaszcza fakt przymusowego opuszczenia lokalu przez M. W. i D. K., na skutek gróźb osób trzecich, mógł zostać ustalony przez organ II instancji jedynie na podstawie wersji wydarzeń przedstawianych przez M. W. i D. K.. Samo zaś pismo z Prokuratury Rejonowej, w oparciu o które oparł swoje rozstrzygnięcie organ II instancji może stanowić dowód jedynie na okoliczność, iż przeciwko ustalonym osobom skierowano akt oskarżenia. Organ II instancji pominął także dokonanie oceny pozostałych zebranych dowodów w sprawie, nie dokonał ich analizy i nie wyjaśnił dlaczego innym dowodom ( w tym zeznaniom skarżącego, świadków M. O. i H. S. w kontekście ustalenia rzeczywistych okoliczności opuszczenia lokalu, między innymi na tle twierdzeń o zadłużeniu M. W.) - odmówił wiarygodności. Jeżeli w sprawie występują sprzeczne interesy stron reprezentujących przeciwstawne racje i argumenty, zadaniem organów administracyjnych jest ich wszechstronne przeanalizowanie i podanie w rozstrzygnięciu jakie względy przemawiały za uznaniem jednych, a odrzuceniu drugich, dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne, niektóre dowody zostały uwzględnione, a innym odmówiono wiarygodności. Organ administracyjny dysponując sprzecznymi zeznaniami stron nie może uchylić się od oceny ich wiarygodności, a tym samym dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Organ nie dokonał także zebrania dowodów co do uwiarygodnienia twierdzeń D. K. i M. W. o pozostawieniu przez nich w spornym lokalu rzeczy. Pominął odniesienie się do okoliczności faktycznych oraz zachowania się D. K. i M. W., zaistniałych między datą opuszczenia lokalu (...) a nabyciem lokalu przez nowego właściciela (...). Nie ocenił oświadczenia D. K. złożonego w dniu [...](już po skierowaniu aktu oskarżenia do Sądu), że do czasu zakończenia postępowania karnego boi się mieszkać w spornym lokalu i nie podejmie innych środków prawnych. Nie rozważył, czy manifestowany werbalnie przez te strony postępowania zamiar ponownego zamieszkania w spornym mieszkaniu jest realny do spełnienia skoro doszło do zmiany właścicieli tego lokalu. Dla oceny charakteru opuszczenia lokalu, mniejsze znaczenie mają twierdzenia osoby zainteresowanej, istotniejsze są zaś dające się obiektywnie stwierdzić okoliczności, np. faktyczna możliwość realizacji woli przebywania w danym lokalu. (wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 stycznia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1890/06, LEX nr 306513).

Tym samym w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ odwoławczy poprzestał w istocie jedynie na stwierdzeniu, że cyt: "Ponieważ fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest bezsprzecznie stwierdzony, wskazany przez organ pierwszej instancji wymóg podjęcia środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu w ocenie organu II instancji był nieracjonalny." Z takim zapatrywaniem trudno się zgodzić. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się bowiem pogląd, iż brak skorzystania przez uprawnionego z przysługujących mu środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub też skorzystanie z nich, lecz bezskutecznie - jest równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu (por. np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1069/05 LEX nr 360269).

Ocenę charakteru opuszczenia lokalu można wyprowadzić wyłącznie na podstawie wszechstronnej analizy całokształtu okoliczności faktycznych w sprawie, ustalonych na podstawie kompletnego materiału dowodowego. Przy tym trzeba zaś podkreślić, że oceny co do charakteru opuszczenia lokalu należy dokonać według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, a nie wyłącznie według daty zdarzenia, tj. dnia fizycznego opuszczenia lokalu. W postępowaniu administracyjnym, rozpoznawanie sprawy w trybie odwoławczym nie ma charakteru kasacyjnego, jego istotą jest ponowne rozpoznanie sprawy.

Powyższe prowadzi do wniosku, że w postępowaniu uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne zebranie i rozważenie materiału dowodowego. W konsekwencji błędnie poczynionych (z uchybieniem procedury) ustaleń stanu faktycznego nie było dostatecznych podstaw do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia o odmowie wymeldowania. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, organ administracyjny zobowiązany będzie uzupełnić postępowanie wyjaśniające w powyżej określonym zakresie i na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, ocenionego w graniach prawem przewidzianej swobody, podjąć stosowne rozstrzygnięcie, którego uzasadnienie odpowiadać będzie wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, działając na mocy art. 145 § 1 lit. "c" oraz art. 152 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.