Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 24/82
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1982-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Powołane przepisy: article: art. 39, art. 7 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz. 84
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe.
article: par. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 26 poz. 152
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego.
Teza: 1. Osoby bliskie pozostawione w lokalu mieszkalnym przez dotychczasowego najemcę, o których mowa w art. 39 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 14 poz. 84/, są w odmiennej sytuacji od wszystkich innych starających się o przydział mieszkania, ponieważ już zamieszkują w określonym lokalu i z tego faktu, oraz z uprawnień dotychczasowego najemcy, czerpią swoje prawa do otrzymania przydziału całości lub części zajmowanego lokalu.

2. Oceniając zasadność przydzielenia lokalu w trybie art. 39 zdanie drugie prawa lokalowego, organ administracji powinien brać pod uwagę interes ogólnospołeczny, interes osoby bliskiej pozostawionej w mieszkaniu, a także interes dotychczasowego najemcy, wnikliwie rozważając, któremu z nich przyznać pierwszeństwo.

3. Orzekając na podstawie art. 39 prawa lokalowego o przekwaterowaniu osób bliskich pozostawionych w lokalu przez dotychczasowego najemcę do zajmowanego przez niego nowego lokalu, organ administracji powinien mieć na uwadze normy zaludnienia mieszkań, przyjmując w stosunku do osób przekwaterowanych powierzchnię przewidzianą w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy, w odniesieniu zaś do najemcy i osób z nim zamieszkujących - normy przewidziane w par. 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego /Dz.U. nr 26 poz. 152 ze zm./.

TEZY

1. Osoby bliskie pozostawione w lokalu mieszkalnym przez dotychczasowego najemcę, o których mowa w art. 39 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 14 poz. 84/, są w odmiennej sytuacji od wszystkich innych starających się o przydział mieszkania, ponieważ już zamieszkują w określonym lokalu i z tego faktu, oraz z uprawnień dotychczasowego najemcy, czerpią swoje prawa do otrzymania przydziału całości lub części zajmowanego lokalu.

2. Oceniając zasadność przydzielenia lokalu w trybie art. 39 zdanie drugie prawa lokalowego, organ administracji powinien brać pod uwagę interes ogólnospołeczny, interes osoby bliskiej pozostawionej w mieszkaniu, a także interes dotychczasowego najemcy, wnikliwie rozważając, któremu z nich przyznać pierwszeństwo.

3. Orzekając na podstawie art. 39 prawa lokalowego o przekwaterowaniu osób bliskich pozostawionych w lokalu przez dotychczasowego najemcę do zajmowanego przez niego nowego lokalu, organ administracji powinien mieć na uwadze normy zaludnienia mieszkań, przyjmując w stosunku do osób przekwaterowanych powierzchnię przewidzianą w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy, w odniesieniu zaś do najemcy i osób z nim zamieszkujących - normy przewidziane w par. 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego /Dz.U. nr 26 poz. 152 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Teresy K. na decyzję Wojewody Wrocławskiego z dnia 20 listopada 1981 r. nr GKL.II.8172/511/81 w przedmiocie odmowy przydzielenia lokalu mieszkalnego i nakazania przeniesienia się w ślad za najemcą i na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Dzielnicy Wrocław-Krzyki z dnia 13 października 1981 r., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Wojewody Wrocławskiego kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.


UZASADNIENIE

W czerwcu 1981 r. Mieczysław R., najemca części lokalu mieszkalnego przy ul. G. nr 87/3 w W., składającej się z dwóch pokoi o łącznej powierzchni 41,46 m2 , wyprowadził się wraz z żoną i córką do przydzielonego mu mieszkania spółdzielczego typu M-3 /dwa pokoje o pow. 29,3 m2 i kuchnia/ przy ul. N. nr 87/7. W zajmowanym dotychczas lokalu pozostawił swoją siostrzenicę Teresę K. i jej męża, nie mających decyzji o przydziale tego mieszkania. Decyzją z dnia 13 października 1981 r. nr GKI-IV/8181-125/81, wydaną z upoważnienia Naczelnika Dzielnicy Wrocław-Krzyki, uchylono Mieczysławowi R. przydział części lokalu mieszkalnego przy ul. G. nr 87/3 oraz nakazano opróżnienie tego mieszkania wraz ze wszystkimi osobami reprezentującymi jego prawa i przeniesienie się do lokalu spółdzielczego przy ul. N. nr 87/7. równocześnie odmówiono Teresie K. przydzielenia jej części lokalu mieszkalnego przy ul. G. nr 87/3 i nakazano przeniesienie się do mieszkania spółdzielczego Mieczysława R.

Teresa K. i Mieczysław R. wnieśli odwołanie od tej decyzji, twierdząc, że nie jest możliwe przeniesienie się wszystkich osób do lokalu spółdzielczego, którego powierzchnia mieszkalna wynosi niecałe 30 m2. Teresa K. w lokalu przy ul. G. zamieszkuje od 1977 r., jest siostrzenicą żony dotychczasowego najemcy, założyła odrębną rodzinę i powinna otrzymać przydział na sporne mieszkanie.

Odwołań nie uwzględniono i decyzją z dnia 20 listopada 1981 r. nr GKL.II.8172/511/81, wydaną z upoważnienia Wojewody Wrocławskiego, utrzymano w mocy decyzję organu administracji I instancji. Organ odwoławczy uznał, że Teresa K. nie ma uprawnień do mieszkania opuszczonego przez Mieczysława R., gdyż faktycznie tam nie zamieszkiwała, co wynika z oświadczeń sąsiadów. We wniosku o przydziale lokalu spółdzielczego Mieczysław R. zamieścił tylko siebie, swoją żonę i córkę, a opuszczając lokal w używanie Teresie K., nie mającej decyzji o przydziale.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego sądu Administracyjnego Teresa K. zarzuciła organom administracji naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności rozpatrywanej sprawy, a także art. 39 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - prawo lokalowe /Dz.U. nr 14 poz. 84/. Twierdziła, że w spornym lokalu zamieszkuje od 1977 r., jest osobą bliską dotychczasowego najemcy i mieszkanie to powinno być jej przydzielone. Nakazanie zaś przeprowadzenia się wraz z mężem do lokalu spółdzielczego Mieczysława R. jest sprzeczne ze społecznym rozumieniem prawa.

Odpowiadając na skargę, organ administracji II instancji podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko. Pogląd skarżącej, że Naczelnik Dzielnicy Wrocław-Krzyki był obowiązany przydzielić jej sporne mieszkanie na podstawie art. 39 prawa lokalowego, uznał za błędny. Osoby wspólnie zamieszkujące z dotychczasowym najemcą mogą otrzymać decyzje o przydziale zwolnionego lokalu po umieszczeniu ich w planie przydziału mieszkań, jeżeli kwalifikują się do przydziału zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 marca 1981 r. w sprawie zasad i trybu przydziału lokali mieszkalnych /Dz.U. nr 9 poz. 37/. Teresa K. nie figuruje na liście przydziału mieszkań i brak było podstaw do uwzględnienia jej wniosku o przydział lokalu, kwestia zaś, czy skarżąca istotnie zamieszkiwała w wymienionym lokalu od 1977 r., nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stanowisko organów administracji wobec wniosku Teresy K. o przydzielenie jej mieszkania opuszczonego przez dotychczasowego najemcę Mieczysława R. było początkowo uzasadnione tym, że skarżąca faktycznie nie zamieszkiwała w lokalu przy ul. G. nr 87/3, wobec czego nie może uzyskać przydziału. W odpowiedzi na skargę przedstawia się natomiast nieco odmienną argumentację i odmowę przydzielenia spornego lokalu motywuje się tym, że gdyby nawet przyjąć, iż Teresa K. i jej mąż odpowiadają kryteriom określonym w art. 39 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 14 poz. 84/, to i tak nie mogliby oni uzyskać przydziału mieszkania, gdyż nie spełniają warunków określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 2 marca 1981 r. w sprawie zasad i trybu przydziału lokali mieszkalnych /Dz.U. nr 9 poz. 37/.

Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Naczelny Sąd Administracyjny w swym dotychczasowym orzecznictwie wyraził pogląd, który w pełni podziela komplet orzekający w niniejszej sprawie, że do stanów faktycznych, określonych w art. 39 prawa lokalowego, nie mają zastosowania zasady ustalone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 2 marca 1981 r., gdyż - pomijając nawet kwestię rangi obu przepisów - odmienne stanowisko prowadziłoby w konsekwencji do utraty racji bytu przepisu art. 39 prawa lokalowego. Podkreślić przy tym trzeba, że osoby pozostawione w lokalu przez dotychczasowego najemcę, o których mowa w art. 39 prawa lokalowego, są w odmiennej sytuacji od wszystkich innych starających się o uzyskanie przydziału mieszkania, ponieważ już zamieszkują w określonym lokalu i z tego faktu, oraz z uprawnień dotychczasowego najemcy, czerpią swoje prawa. Wniosek Teresy K. zatem powinien być rozpatrywany jedynie w sferze przepisów art. 39 prawa lokalowego. W myśl tego przepisu organ administracji powinien w miarę potrzeby przydzielić w całości lub w części lokal opuszczony przez dotychczasowego najemcę pozostawionym w tym lokalu osobom bliskim najemcy. Stosownie do art. 8 prawa lokalowego, do osób bliskich najemcy należą m.in. jego wstępni, zstępni, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, a także powinowaci w tej samej linii lub stopniu. Osoby bliskie najemcy inne niż dzieci, osoby przysposobione lub rodzice mogą uzyskać przydział mieszkania opuszczonego przez dotychczasowego najemcę w przypadkach społecznie uzasadnionych. Jedną z przesłanek przydzielenia takiego lokalu jest pozostawienie w nim wskazanych wyżej osób, które w tym lokalu uprzednio zamieszkiwały. Przydział mieszkania może jednak nastąpić tylko wówczas, gdy istnieje społeczne uzasadnienie takiego przydzielenia. Oceniając zasadność przydzielenia lokalu organ administracji powinien brać pod uwagę interes ogólnospołeczny, interes osoby pozostawionej w mieszkaniu, a także interes dotychczasowego najemcy oraz wnikliwie rozważyć, któremu z nich przyznać pierwszeństwo. Teresa K. jest w rozumieniu art. 8 prawa lokalowego osobą bliską dotychczasowego najemcy mieszkania przy ul. G. nr 87/3, gdyż jest córką siostry żony Mieczysława R. Pozostaje do rozważenia kwestia, czy organy administracji, przyjmujące, że skarżąca faktycznie nie zamieszkiwała w spornym lokalu, dokonały prawidłowych ustaleń i czy oceniły poprawnie istniejące w sprawie interesy Teresy K. i Mieczysława R. w zestawieniu z interesem społecznym. Zebrany dotychczas materiał dowodowy nie daje dostatecznych podstaw do ustalenia, że zameldowanie skarżącej w mieszkaniu przy ul. G. nr 87/3 na pobyt stały było fikcyjne, gdyż w istocie nie mieszkała ona w tym lokalu. Trzeba bowiem uwzględnić, że wersję taką podawały osoby zainteresowane w nieprzydzieleniu mieszkania Teresie K. Prawidłowa ocena przeprowadzonych dowodów i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego będą możliwe dopiero po dokładnym przesłuchaniu skarżącej i Mieczysława R. w toku rozprawy administracyjnej i po ewentualnym skonfrontowaniu ich wyjaśnień z zeznaniami Hanny P. i Kazimierza K. Najistotniejszym uchybieniem jest jednak to, że zaskarżona decyzja w części nakazującej Teresie K. przeprowadzenie się do mieszkania Mieczysława R. przy ul. N. nr 87/7 narusza przepisy art. 7 ust. 1 pkt 2 prawa lokalowego i par. 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego /Dz.U. nr 26 poz. 152/. Z przepisów tych wynika, że norma powierzchni mieszkalnej, przysługującej jednej osobie, wynosi co najmniej 7 m2, zaś w zastępczych pomieszczeniach mieszkalnych - co najmniej 5 m2. Przyjmując nawet, że dla Teresy K. i jej męża, który z nią razem zamieszkuje w lokalu przy ul. G. nr 87/3, lokal przy ul. N. nr 87/7 spełniałby funkcję pomieszczenia zastępczego, wobec czego minimalna powierzchnia mieszkaniowa przysługująca jednej osobie może wynosić tylko 5 m2, to w przypadku przekwaterowania skarżącej i jej męża do mieszkania Mieczysława R., w lokalu tym nastąpiłoby zbyt duże zagęszczenie. Lokal przy ul. N. nr 87/7 składa się z dwóch pokoi o powierzchni 29,3 m2, minimalna zaś powierzchnia mieszkalna przysługująca osobom, które miałyby tam zamieszkiwać wynosiłaby 31 m2 /3 osoby rodziny R. x 7 m2 + 2 osoby rodziny Teresy K. x 5 m2 = 31 m2/. W razie nieuwzględnienia wniosku skarżącej o przydzielenie jej mieszkania przy ul. G. nr 87/3, należy jej przydzielić pomieszczenie zastępcze, albowiem nie można jej przekwaterować do lokalu przy ul. N. nr 87/7, gdyż wówczas nie byłyby zachowane minimalne normy powierzchni mieszkalnej. W przypadku bowiem przekwaterowania w trybie art. 39 prawa lokalowego osób pozostawionych w lokalu przez dotychczasowego najemcę do zajmowanego przez niego nowego lokalu powinny być zachowane w stosunku do tych osób wielkości powierzchni mieszkalnej, przewidziane w art. 7 ust. 1 pkt 2 prawa lokalowego, zaś w odniesieniu do najemcy i osób już z nim mieszkających - normy powierzchni mieszkalnej przewidziane w par. 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1974 r. Ze stwierdzeń powyższych wynika także wniosek, że przeprowadzając postępowanie w niniejszej sprawie organy administracji nie uwzględniły w sposób dostateczny warunków z art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa, gdyż nie rozważyły one należycie interesów skarżącej i Mieczysława R. oraz niewyczerpująco zebrały i rozważyły materiał dowodowy. Z tych przyczyn, wobec podjęcia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu administracji I instancji z naruszeniem prawa, decyzje te należało uchylić stosownie do przepisów art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.