Wyrok NSA, sygn. akt V SA 44/92
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1992-10-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 1, art. 25 ust. 1
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz. 445
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.
Teza: 1. Zastosowanie stawki celnej uzależnione jest wyłącznie od daty zgłoszenia do odprawy celnej.

2. Fakt opóźnienia decyzji przez bank udzielający gwarancji kredytowych i przez to opóźnienie realizacji transakcji nie ma i nie może mieć wpływu na wysokość stawki celnej.

3. Wartością celną towaru jest - zgodnie z brzmieniem art. 25 ust. 1 Prawa celnego - cena zapłacona lub należna za towar celny /wartość transakcyjna/ wraz z kosztami w niej nie ujętymi, a faktycznie poniesionymi przez kupującego.

Przepis ten wymienia taksatywnie przypadki, w jakich koszty faktycznie poniesione należy ująć w wartości transakcyjnej, brak jest więc podstawy prawnej do stosowania wykładni rozszerzającej.

TEZY

1. Zastosowanie stawki celnej uzależnione jest wyłącznie od daty zgłoszenia do odprawy celnej.

2. Fakt opóźnienia decyzji przez bank udzielający gwarancji kredytowych i przez to opóźnienie realizacji transakcji nie ma i nie może mieć wpływu na wysokość stawki celnej.

3. Wartością celną towaru jest - zgodnie z brzmieniem art. 25 ust. 1 Prawa celnego - cena zapłacona lub należna za towar celny /wartość transakcyjna/ wraz z kosztami w niej nie ujętymi, a faktycznie poniesionymi przez kupującego.

Przepis ten wymienia taksatywnie przypadki, w jakich koszty faktycznie poniesione należy ująć w wartości transakcyjnej, brak jest więc podstawy prawnej do stosowania wykładni rozszerzającej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uchyla decyzję Prezesa GUC oraz dyrektora urzędu celnego w przedmiocie ustalenia wartości celnej i wymiaru cła od wiertarko-frezarki.


UZASADNIENIE

W maju 1991 r. Andrzej A. - właściciel firmy "D.-M." podpisał z włoską firmą Biesse kontrakt na dostawę obrabiarek do obróbki elementów meblowych /wiercenie i frezowanie/. Zgodnie z umową maszyny włoskie miały być dostarczone do 31 lipca 1991 r. Firma Biesse udzieliła kredytu na zakup maszyn, pod warunkiem udzielenia gwarancji kredytowych przez bank. Decyzję w tym przedmiocie bank podjął dopiero 27 lipca 1991 r. i 30 sierpnia 1991 r. W efekcie dostawa maszyn nastąpiła z dużym opóźnieniem, a więc pod rządami już nowych przepisów celnych - znacznie mniej korzystnych. W trakcie podpisywania kontraktu z firmą Biesse w maju 1991 r. obowiązywała stawka celna 7 proc., natomiast w momencie sprowadzenia maszyny, tj. w październiku 1991 r. - 15 proc.

Decyzją z 5 października 1991 r. zawartą w zgłoszeniu celnym dyrektor urzędu celnego wymierzył od wiertarko-frezarki cło naliczone według stawki celnej obowiązującej w dniu dokonania zgłoszenia celnego, tj. 5 października 1991 r. W tym dniu obowiązywała /wprowadzona od 1 sierpnia 1991 r./ taryfa celna /rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 1991 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy - Dz.U. nr 67 poz. 288/, ustanawiająca dla sprowadzonej maszyny cło w wysokości 15 proc. wartości celnej towaru.

Do wartości celnej wliczono odsetki od udzielonego przez firmę Biesse kredytu w wysokości 26.668 DM. Odsetki zostały uwidocznione w fakturze dostawcy - dołączonej do zgłoszenia celnego. Dyrektor urzędu celnego przyjął, że są to koszty faktycznie poniesione przez kupującego, w związku z zakupem maszyny, ich wliczenie do wartości celnej towaru jest zatem zasadne i zgodne z obowiązującymi przepisami.

Prezes głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Andrzej A. zaskarżył decyzję Prezesa GUC do NSA. W skardze domagał się:

1) Zastosowania stawek celnych sprzed 1 sierpnia 1991 r. Skarżący podnosił, że kontrakt na dostawę maszyn z włoską firmą Biesse podpisał 15.05.1991 r. Maszyny - zgodnie z umową - miały być dostarczone do 31 lipca 1991 r. Aby dostawa maszyn mogła dojść do skutku, konieczne było udzielenie przez bank gwarancji. Mimo wielokrotnych interwencji, bank podjął decyzję dopiero 25 lipca i 30 sierpnia 1991 r. W efekcie dostawa maszyn nastąpiła z dużym opóźnieniem i pod rządami nowych przepisów celnych, znacznie mniej korzystnych.

Decyzje organów obu instancji do wymiaru należności celnych są - zdaniem skarżącego - krzywdzące. Decyzję o zakupie maszyny podjął on, gdy obowiązywała na nie 7 proc. stawka celna. Jego firma podjęła bardzo nowoczesną produkcję mebli, zatrudnia 70 pracowników i jest rozwijającym się zakładem; jej meble znajdują wielu nabywców.

2) Odliczenia od wartości celnej wysokości odsetek. Sprowadzona maszyna została zakupiona z kredytu firmy Biesse za kwotę 205.000 DM i na taką kwotę została załączona do zgłoszenia celnego faktura dostarczona przez ww. firmę. Urząd celny wprowadził poprawki na zgłoszeniu celnym, powiększając wartość celną maszyn o kwotę odsetek w wysokości 26.668 DM. Zdaniem skarżącego brak jest podstaw do zmiany ceny, gdyż kontrakt z 12 maja 1991 r., jak również nadesłana faktura potwierdza cenę w kwocie 205.000 DM. Maszyna została zakupiona na kredyt, który może być spłacony w różnym czasie, maksymalnie w okresie 2 lat - wtedy odsetki wyniosą 26.668 DM. A więc wartością celną maszyny jest wyłącznie jej cena w kwocie 205.000 DM, bez wliczenia wartości odsetek.

Analizę obowiązującego stanu prawnego należy przeprowadzić w dwóch zakresach:

1) zastosowania stawki celnej z dnia dokonania zgłoszenia celnego,

2) wliczenia do wartości celnej odsetek od udzielonego kredytu.

Zgodnie z art. 23 prawa celnego: "cło wymierza się według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących". Zastosowanie stawki celnej uzależnione jest wyłącznie od daty zgłoszenia do odprawy celnej. Data zawarcia kontraktu na dostawę określonych towarów oraz przyczyny opóźnienia w ich dostawie nie mają wpływu na zastosowanie stawek celnych.

Wartością celną towaru, zgodnie z postanowieniami art. 21 ust. 1 prawa celnego, jest cena zapłacona lub należna za towar celny /wartość transakcyjna/ wraz z kosztami w niej ujętymi, a faktycznie poniesionymi przez kupującego:

1) transportu i ubezpieczenia, poniesionymi do granicy państwa lub portu polskiego,

2) prowizji zapłaconej w związku ze sprzedażą,

3) opakowań towaru, jeżeli występują łącznie z towarem,

4) należności i opłat licencyjnych, które kupujący musiał zapłacić jako warunek sprzedaży towaru,

5) przychodów lub innych korzyści z odsprzedaży, wykorzystania lub innej dyspozycji w stosunku do towaru, które bezpośrednio lub pośrednio przypadły sprzedawcy,

6) związanymi z dostarczeniem przez kupującego bezpłatnie lub po cenie niższej od rynkowej, rzeczy lub usług wykorzystanych w związku z wytworzeniem lub sprzedażą towaru.

Jak wynika z powyższego, koszty podlegające doliczeniu do wartości transakcyjnej ustawa wymienia w sposób taksatywny. Przepis art. 25 ust. 1 prawa celnego szczegółowo precyzuje przypadki, w których koszty faktycznie poniesione przez kupującego powinny ulec doliczeniu do wartości transakcyjnej. Ustawa nie precyzuje natomiast co należy rozumieć pod pojęciem "wartość transakcyjna" i jakie koszty faktycznie poniesione przez kupującego należy do niej wliczać.

NSA uznał, że zarzuty skargi w części dotyczącej zastosowania niewłaściwej stawki celnej są niezasadne. Zgodnie z treścią art. 23 ust. 1 prawa celnego, cło wymierza się według stanu towaru w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących.

Sąd podkreślił, że ustawa nie uzależnia stosowania obowiązujących stawek od okoliczności zawinionych przez podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą. Dlatego fakt opóźnienia decyzji przez bank udzielający gwarancji kredytowych i przez to opóźnienie realizacji transakcji nie ma i nie może mieć wpływu na wysokość stawki celnej. Cło bowiem niezależnie od jakichkolwiek okoliczności, pozostających po stronie podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą, wymierza się według stawek obowiązujących w dniu dokonania zgłoszenia celnego. Od 1 sierpnia 1991 r. rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 1991 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 67 poz. 288/ wprowadzono na omawiane towary stawkę celna w wysokości 15 proc. wartości celnej. Towar został zgłoszony do odprawy celnej 2 sierpnia 1991 r. a więc organy celne prawidłowo zastosowały 15 proc. stawkę celną.

Sąd uznał natomiast za zasadne zarzuty skargi kwestionujące zawyżenie wartości transakcyjnej o odsetki od udzielonego kredytu. Sąd w uzasadnieniu zważył, że "wartością celną towaru jest - zgodnie z brzmieniem art. 25 ust. 1 prawa celnego - cena zapłacona lub należna za towar celny /wartość transakcyjna/ wraz z kosztami w niej nie ujętymi, a faktycznie poniesionymi przez kupującego i tu ustawy wymienia taksatywnie przypadki, w jakich koszty faktycznie poniesione należy ująć w wartości transakcyjnej. Przepis szczegółowo precyzuje te przypadki i brak jest podstawy prawnej do jego rozszerzającej wykładni".

W ocenie NSA, skoro przepis ten nie wymienia odsetek od udzielonego kredytu, to brak jest podstaw do ich wliczenia do wartości transakcyjnej.

Komentarz

Stanowisko NSA budzi wątpliwości. Z treści art. 25 ust. 1 prawa celnego wynika, że na Wartość celną składają się dwa elementy:

- wartość transakcyjna - czyli cena zapłacona lub należna za towar przy sprzedaży eksportowej,

- inne koszty faktycznie poniesione przez kupującego, a nie włączone do ceny faktycznie płaconej lub należnej za towary importowane; ustawa wymienia, które z tych kosztów należy bezwzględnie doliczyć do wartości transakcyjnej, jeśli nie są w niej ujęte, tzn. jeśli nie są wymienione na fakturze. Tak więc - zgodnie z przepisami ustawy - wszystkie koszty poniesione przez kupującego, związane z towarem celnym, stanowią element ceny zapłaconej lub należnej, tym samym są elementem wartości transakcyjnej i jako takie winny być ujmowane w wartości celnej.

Niejednokrotnie do odprawy celnej są przedkładane bądź ujawniane w trakcie kontroli faktury, zawierające najrozmaitsze koszty poniesione przez kupującego, nie wymienione w art. 25 ust. 1 prawa celnego. Rozbijanie wartości transakcyjnej na różne pozycje ma na celu zaniżenie tej wartości, która stanowi element wartości celnej. Koszty te są i będą nadal traktowane przez organy celne jako element wartości transakcyjnej wliczane do wartości celnej. Jest to zgodne z treścią art. 25 ust. 1 prawa celnego /cena zapłacona lub należna za towar celny/.

Natomiast w przypadku odsetek przyjęto, że nie będą doliczane do wartości celnej, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące warunki:

- odsetki są wyraźnie wymienione na fakturze,

- pomiędzy kupującym a sprzedającym jest sporządzona pisemna umowa o warunkach udzielonego kredytu,

- poziom odsetek nie przekracza poziomu dla innych tego typu transakcji w porównywalnym okresie.

Jeżeli którykolwiek z wymienionych warunków nie będzie spełniony, organ celny może zakwestionować wiarygodność dokumentów służących do określenia wartości celnej i ustalić tę wartość w sposób zgodny z przepisami prawa.