Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 724/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 2 i 3, par. 16 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Protokolant Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Rolnictwa we W. – powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie "k.p.a."), art. 3 ust. 2 pkt 1 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm., zwanego dalej w skrócie "rozp. 2004"), po rozpatrzeniu odwołania D. M. - K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. (Nr [...]) o przyznaniu D. M. - K. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno środowiskowych w pomniejszonej wysokości za rok 2009 – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...]r. do Biura Powiatowego ARiMR we W. wpłynął wniosek kontynuacyjny D. M. - K. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2009. Wniosek producenta obejmował 9 działek rolnych, na których realizowany jest pakiet "Rolnictwo ekologiczne" w ramach wariantów:

"Uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności" (S02a02) na obszarze 42,33 ha,

"Trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności" (S02b02) na obszarze 6,16 ha, oraz

"Uprawy sadownicze w tym jagodowe z certyfikatem zgodności" (S02d02) na obszarze 50,40 ha.

Wnioskowana łączna kwota pomocy wynosiła [...] zł. W zakresie upraw sadowniczych strona zgłosiła 3 działki rolne – A, C i F, na których zadeklarowano uprawę porzeczki czarnej.

W dniu [...] r. wystosowano do strony wezwanie na podstawie art. 50 § 1 k.p.a., ponieważ powierzchnia pakietu S02 w stosunku do roku poprzedniego została powiększona.

W dniu [...] r. J. K. , działający w imieniu strony, złożył w BP ARiMR we W. protokół z lustracji plantacji porzeczki podpisany przez stronę oraz doradcę rolnośrodowiskowego J. S. . Z protokołu wynikało, że w dniu [...] r. osoby te dokonały oględzin plantacji porzeczki znajdującej się na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...]. Na gruntach tych stwierdzono liczne uschnięcia spowodowane chorobami grzybowymi. W związku z dostrzeżonymi chorobami oraz brakiem możliwości zwalczania chorób w sposób chemiczny, doradca rolnośrodowiskowy zalecił, by rozważyć zmianę rośliny uprawnej.

W protokole zapisano również, że wszelkie zmiany należy zgłaszać do ARiMR oraz dokonać poprawek w planie działalności rolnośrodowiskowej. W przypadku likwidacji plantacji jesienią, należy rozważyć siew ozimin ze względu na lepsze plonowanie w stosunku do roślin jarych na glebach słabych.

W dniu [...] r. do BP ARiMR we W. wpłynęła korekta wniosku, w której deklaracja powierzchni pakietów wyglądała następująco:

"Uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności" (S02a02) na obszarze 40,26 ha,

"Trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności" (S02b02) na obszarze 6,16 ha, oraz

"Uprawy sadownicze w tym jagodowe z certyfikatem zgodności" (S02d02)

na obszarze 50,07 ha.

Wnioskowana łączna kwota pomocy wynosiła [...] zł.

W tym samym dniu strona postępowania złożyła oświadczenie, że stosownie do zaleceń doradcy przystępuje ona do likwidacji plantacji w celu przygotowania pola pod nowe uprawy.

Pismem z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wezwał stronę do złożenia oświadczenia o utrzymaniu minimalnej obsady drzew i krzewów w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, o czym stanowi § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lutego 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 33, poz. 255 ze zm., zwanego dalej w skrócie "rozp. 2009").

W dniu [...] r. strona złożyła w BP ARiMR we W. oświadczenie, w którym strona zadeklarowała, że na działkach: A o pow. 8,80 ha, C o pow. 23,37 ha i F o pow. 17,90 ha obsada krzewów porzeczki czarnej była utrzymana w sezonie wegetacyjnym w ilości ok. 2000 szt./ha.

Według jednak informacji przekazanej Agencji w dniu [...] r. dokonano całkowitej likwidacji plantacji.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. pismem z dnia [...] r. poinformował stronę o przysługujących jej uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 k.p.a., jednakże strona nie skorzystała z tych uprawnień.

W związku z wątpliwościami jakie pojawiły się przed wydaniem decyzji, organ pierwszej instancji postanowił wezwać stronę w trybie art. 50 § 1 k.p.a. do złożenia następujących dokumentów:

Planu rolnośrodowiskowego, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 oraz § 4 rozp. 2004);

Rejestru działalności rolnośrodowiskowej, w którym producent prowadzi rejestr działań realizowanych w ramach programu rolnośrodowiskowego, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 rozp. 2004 r.;

Dowodów zakupu sadzonek;

Innych dokumentów (dowodów) będących w posiadaniu producenta, potwierdzających prowadzenie uprawy porzeczki czarnej na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...], położonych w miejscowości K., gmina O., powiat o., województwo d.

W dniu [...] r. w BP ARiMR we W. złożone zostały:

- plan rolnośrodowiskowy na lata 2007-2012 wraz ze zmianami z roku 2008 i 2009,

- protokół z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi za rok 2009, sporządzonego przez Jednostkę Certyfikującą "A", kontrolującą gospodarstwo w dnia [...] r.,

- rejestry działalności rolnośrodowiskowej z lat 2005-2009,

- faktury zakupu sztobrów porzeczki czarnej wraz ze świadectwami oceny materiału szkółkarskiego,

- protokół z lustracji plantacji porzeczki z dnia [...]r. oraz protokół przesadzania porzeczki z dnia [...] r. podpisane przez doradcę rolnośrodowiskowego.

W dniu [...] r. strona dostarczyła:

- zmianę do planu rolnośrodowiskowego z dnia [...] r. oraz

- korekty rejestrów działalności rolnośrodowiskowej.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wydał producentowi decyzję Nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej kwocie.

Płatność rolnośrodowiskową pomniejszono o łączną kwotę [...] zł, ze względu na nieutrzymanie minimalnej wymaganej obsady dla porzeczki.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że według oświadczenia strony z dnia [...] r. dokonała ona likwidacji plantacji porzeczki, dlatego też strona nie spełniła wymogu utrzymania krzewów porzeczki w minimalnej liczbie na hektar gruntów. W takiej sytuacji ma zastosowanie ma § 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 31, poz. 158, zwanego dalej w skrócie "rozp. 2010"), który w takim przypadku obligował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do zmniejszenia pomocy – według załącznika Nr 5 – o 100%.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji strona zakwestionowała redukcję powierzchni przez ten organ, wnosząc o uchylenie decyzji i wydanie decyzji przyznającej pełną płatność za uprawy sadownicze, zarzucając pierwszoinstancyjnemu rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

1. § 2 ust. 1 rozp. 2010 – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że odwołująca się nie spełniła wymagań określonych tym przepisem, gdyż powinna uzupełnić obsadę porzeczki oraz złożyć oświadczenie o jej utrzymaniu, podczas gdy przepis ten nie ma zastosowania do odwołującej się, bowiem na dzień złożenia wniosku oraz przez cały sezon wegetacyjny 2009 r. posiadała obsadę przekraczająca nawet wymaganą (1600 szt./ha);

2. § 2 ust. 4 rozp. 2010 – poprzez jego błędną interpretację w wyniku przyjęcia, że przyznanie płatności prawodawca uzależnił łącznie od spełnienia przesłanki uzupełnienia obsady do dnia [...] r. i złożenia oświadczenia o jej utrzymaniu oraz że zlikwidowanie plantacji przez odwołującą się jest jednoznaczne z nieutrzymaniem przez nią w 2009 r. minimalnej obsady i w konsekwencji zmniejszeniem pomocy.

Strona wskazała, że w sezonie wegetacyjnym 2009 r. utrzymywała minimalną obsadę porzeczki czarnej w liczbie 2000 szt./ha, co – według rozp. 2010 r. – jest wystarczającą liczbą do spełnienia wymagań, bowiem wynosiła 1600 szt./ha.

Zdaniem strony, § 2 ust. 1 nowelizacji rozp. 2010 nie ma w jej sytuacji zastosowania, albowiem strona nie mogła dokonać uzupełnienia czegoś, co i tak było w wyższej niż wymagana liczbie, a stosowne oświadczenie zostało przez nią złożone.

Strona zauważyła, że zmniejszenie pomocy mogłoby nastąpić w sytuacji gdyby producent rolny nie utrzymał plantacji w 2009 r. w liczbie 1600 szt./ha i nie uzupełnił jej do wymaganej liczby w terminie do [...] r. W sytuacji zaistniałej w sprawie zawieszenie płatności mogłoby dotyczyć jedynie roku 2010, nie zaś 2009. Odwołująca się podniosła, że utrzymywała wymaganą obsadę do końca sezonu wegetacyjnego w roku 2009, wobec czego za ten rok powinna otrzymać pełną pomoc do upraw sadowniczych.

Strona zauważyła, że interpretacja przepisów przez organy stawia ją w nierównej sytuacji wobec innych rolników, którzy nie posiadali w roku 2009 minimalnej obsady, bowiem poniosła ona znacznie większe nakłady na jej utrzymanie powyżej wymaganej normy.

Dodatkowo odwołująca się wniosła o wezwanie organu pierwszej instancji do przedłożenia dokumentów dotyczących spraw rolnośrodowiskowych za rok 2007 i 2008, w których także doszło do częściowej likwidacji uprawy po okresie wegetacyjnym, a mimo to dopłaty były stronie przyznawane, co wskazuje, że za wiążące uznawano okresy wegetacji roślin, a nie rok kalendarzowy.

Organ odwoławczy podkreślił, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych jest rozp. 2004. Według ust. 2 pkt 4 załącznika nr 1 część II rozp. 2004, wprowadzonego rozp. 2009, minimalna obsada dla porzeczki została określona na 5000 szt./ha. Stosownie zaś do dyspozycji § 2 rozp. 2009, producenci rolni w przypadku realizacji wariantu S02d01 lub S02d02, byli zobowiązani:

1) uzupełnić materiałem ekologicznym spełniającym wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych i krzewów owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, obsadę drzew i krzewów do wysokości minimalnej obsady drzew i krzewów określonej w załączniku nr 1 do rozporządzenia w części II w ust 2 pkt 4, a w przypadku wydania pozwolenia, o którym mowa w art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 116, poz. 975) – materiałem określonym w tym pozwoleniu,

2) złożyć do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwego ze względu na miejsce złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, na formularzu udostępnionym przez tę Agencję, oświadczenie o utrzymywaniu minimalnej obsady drzew i krzewów, określonej w załączniku nr 1 do rozporządzenia w części II w ust 2 pkt 4

- w terminie do dnia [...] r.

Kolejna nowelizacja rozp. 2004, dokonana rozp. 2010 (weszła w życie z dniem 3 marca 2010 r.), wprowadziła zmiany ust. 2 pkt 4 załącznika nr 1 część II rozp. 2004, stanowiąc, że minimalna obsada dla drzew i krzewów uprawianych w zakresie wariantów S02d01 lub S02d02 dla porzeczki została ustalona na 1600 szt./ha. W nowelizacji tej dokonano także zmiany zasad uzupełnienia minimalnej obsady i składania kierownikowi biura powiatowego ARiMR informacji na ten temat.

Według § 2 rozp. 2010, pomoc finansowa na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objęta planem rozwoju obszarów wiejskich nie podlega zmniejszeniu z tytułu nieutrzymywania w 2009 r. minimalnej obsady drzew i krzewów pomimo nieuzupełnienia obsady drzew i krzewów zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozp. 2009 r. lub niezłożenia w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia, jeżeli producent rolny, w terminie do dnia [...] r.:

uzupełni materiałem ekologicznym spełniającym wymagania dotyczące wysokości i

grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek

owocowych i krzewów owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań

dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, obsadę drzew i krzewów do

wysokości minimalnej obsady drzew i krzewów określonej w części II w ust. 2 pkt 4 załącznika nr 1 do rozporządzenia wymienionego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem, a w przypadku wydania pozwolenia, o którym mowa w art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 116, poz. 975), materiałem określonym w tym pozwoleniu;

złoży do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwego ze względu na miejsce złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, na formularzu udostępnionym przez tę Agencie, oświadczenie o utrzymywaniu minimalnej obsady drzew i krzewów określonej w części II w ust. 2 pkt 4 załącznika nr 1 do rozporządzenia wymienionego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem (ust. 1).

W przypadku niezłożenia w terminie oświadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, kierownik biura powiatowego ARiMR wzywa producenta rolnego do złożenia tego oświadczenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania (§ 2 ust. 3).

Paragraf 2 ust. 1 pkt 4 stanowi z kolei, że w przypadku nieuzupełnienia obsady drzew i krzewów zgodnie z ust. 1 pkt 1 lub w przypadku niezłożenia w terminie określonym w ust. 3 oświadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, kierownik biura powiatowego ARiMR dokonuje zmniejszenia pomocy, o której mowa w ust. 1, z tytułu nieutrzymywania w 2009 r. minimalnej obsady drzew i krzewów i zawiesza ją z tytułu nieutrzymywania w 2010 r. minimalnej obsady drzew i krzewów.

Według załącznika nr 5 do rozp. 2004, zawierającego wykaz wysokości zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów, sankcja za nie dotrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów ustalona jest w wysokości 100 % kwoty płatności.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. podkreślił, że producent rolny realizuje od roku 2005 program rolnośrodowiskowy, pakiet "Rolnictwo ekologiczne" – wariant "uprawy rolnicze" oraz "trwale użytki zielone", a od 2006 r. także wariant "uprawy sadownicze w tym jagodowe", w zakresie którego deklarował uprawę porzeczki czarnej.

Dnia [...] r. weszła w życie nowelizacja rozp. 2004., według której rolnik realizujący wariant S02d01 i S02d02 musi uzupełnić obsadę do minimalnej obsady określonej w tej zmianie do rozporządzenia i złożyć właściwemu kierownikowi biura powiatowego Agencji stosowne oświadczenie do dnia [...] r. W [...] r. producent rolny dostarczył Kierownikowi BP ARiMR we W. protokół z lustracji plantacji porzeczki wykonany przez doradcę rolnośrodowiskowego oraz oświadczenie rolnika, z których wynika, że ze względu na stan plantacji (uschnięcia i choroby grzybowe) przystąpiono do likwidacji plantacji porzeczki.

Kierownik BP ARiMR, na podstawie § 2 ust. 3 rozp. 2009, wezwał rolnika do złożenia stosownego oświadczenia o utrzymaniu minimalnej obsady drzew i krzewów.

W odpowiedzi na wezwanie producent rolny złożył oświadczenie, zgodnie z którym w rubryce "istniejąca obsada lub obsada po uzupełnieniu [szt./ha]" zadeklarowana została liczba krzaków porzeczki ok. 2000 szt. W uwagach rolnika wpisał jednak, że obsada ta była utrzymana w sezonie wegetacyjnym 2009 r., bowiem zgodnie z przekazaną do BP informacją z dnia [...] r., dokonał jej całkowitej likwidacji.

Z tego względu organ pierwszej instancji odmówił rolnikowi płatności za wariant S02d02 na mocy decyzji z dnia [...] r. (według załącznik nr 5 do rozporządzenia, nie utrzymanie minimalnej obsady powoduje zmniejszenie płatności o 100%).

Organ odwoławczy zauważył, że wymienione oświadczenie rolnika odnosi się do faktycznego utrzymania minimalnej obsady, natomiast rolnik uprawę porzeczki, jak sam oświadczył, zlikwidował w całości w roku 2009.

W świetle dostarczonych przez stronę dokumentów istotne dla sprawy są zapisy protokołu JC dotyczące stanu uprawy, bowiem fakty wskazane przez doradcę rolnośrodowiskowego w notatce z lustracji wskazuje doradca rolnośrodowiskowy, tj. wyschnięcie i porażenie chorobami grzybowymi uprawy, oznaczają uchybienia w zakresie prawidłowej z punktu widzenia rolnictwa ekologicznego produkcji roślinnej.

Z dokumentacji dostarczonej przez rolnika wynika, że kontrola JC wykonana [...] r. nie wykazała żadnych nieprawidłowości, ani też nie stwierdziła, aby uprawa porzeczki była w złym stanie z powodu wyschnięcia, chorób czy też z innych powodów, natomiast zgodnie z zapisami w rejestrze uprawę porzeczki zlikwidowano [...] r.

W niniejszej sprawie najistotniejsze znaczenie ma – zdaniem organu odwoławczego – § 2 ust. 1 rozp. 2010, według którego płatność rolnośrodowiskowa nie podlega zmniejszeniu z tytułu nieutrzymania w 2009 r. minimalnej obsady drzew i krzewów lub niezłożenia w terminie do [...] r. oświadczenia o utrzymaniu minimalnej obsady drzew i krzewów, gdy zaistnieją łącznie dwie przesłanki:

- rolnik uzupełni materiałem ekologicznym spełniającym wymagania dotyczące wysokości grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych i krzewów owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, obsadę drzew i krzewów do wysokości minimalnej obsady drzew i krzewów (pkt 1) oraz

- złoży do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwego ze względu na miejsce złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, na formularzu udostępnionym przez tę Agencję, oświadczenie o utrzymywaniu minimalnej obsady drzew i krzewów określonej w części II w ust. 2 pkt 4 załącznika nr 1 do rozporządzenia wymienionego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że strona nie była w stanie wypełnić obowiązków określonych w § 2 ust. 1 nowelizacji rozp. 2010, bowiem według informacji podanej przez stronę, zlikwidowała w całości plantację porzeczki [...] r. W takiej sytuacji zastosowanie w niniejszej sprawie znajduje § 2 ust. 4 rozp. 2010, stanowiący o zmniejszeniu pomocy z tytułu nieutrzymania w 2009 r. minimalnej obsady drzew i krzewów.

W kontekście tych regulacji bez znaczenia – w ocenie organu odwoławczego – jest fakt, że producent rolny utrzymywał obsadę w wymaganej wysokości w sezonie wegetacyjnym 2009, bowiem możliwość uzyskania płatności za rok 2009 prawodawca uzależnił od faktu złożenia oświadczenia i uzupełnienia obsady do dnia [...] r.

Zasadniczym problemem w tej sprawie jest ustalenie, do jakiego okresu odnoszą się płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, a także oświadczenie o utrzymaniu minimalnej obsady drzew i krzewów.

Przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie wskazują w żadnym miejscu, że płatność rolnośrodowiskowa dotyczy okresu wegetacyjnego roślin. Konsekwencją tego jest także treść oświadczenia o utrzymaniu minimalnej obsady drzew i krzewów, które ma na celu potwierdzenie i poinformowanie organów Agencji jaki jest faktyczny, istniejący stan uprawy na dzień złożenia takiego oświadczenia. Z tej przyczyny treść oświadczenia w pierwszym zdaniu brzmi: "oświadczam, iż utrzymuje obsadę drzew i krzewów na działkach rolnych w swoim gospodarstwie zgodnie z danymi zawartymi w tabeli....", a w ostatniej kolumnie tabeli należy wpisać wartość dotyczącą istniejącej obsady lub obsady po uzupełnieniu.

W żadnym miejscu rozporządzenia, ani też w treści oświadczenia, na formularzu udostępnionym przez ARiMR, nie ma mowy o tym, że potwierdzenie takie ma dotyczyć stanu przeszłego, a mianowicie jakiegoś konkretnego okresu wegetacyjnego.

Ponadto zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych, organ administracji wydając rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie jest zobowiązany brać pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie wydania rozstrzygnięcia.

W wyroku z dnia 14 listopada 2007 r. (IV SA/WA 1429/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził: "Organy administracji odmawiając przyznania skarżącemu dopłaty błędnie jednak zdaniem Sądu uznały, iż o tym, czy skarżący spełnia kryteria uznania go za beneficjenta decyduje data złożenia przez niego wniosku o dopłatę. Ogólną regułą postępowania administracyjnego jest, że organy administracji wydają rozstrzygnięcia biorąc pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie wydania rozstrzygnięcia (...) Przyjęcie dla oceny spełnienia przez skarżącego wymogów bycia beneficjentem z daty złożenia wniosku wymagałoby istnienia przepisu, który wskazywałby na taki termin (...)".

Nie można zatem – zdaniem organu odwoławczego – zgodzić się ze stanowiskiem strony, że sam fakt posiadania odpowiedniej liczby drzew i krzewów w dniu złożenia wniosku, jak i w okresie wegetacyjnym, pomimo jej likwidacji [...] r., jest dostateczną podstawą do przyznania jej płatności za uprawy sadownicze w pełnej wysokości. Argumentów strony nie potwierdza także § 2 rozp. 2010.

Odnosząc się do kwestii sezonu wegetacyjnego dla upraw sadowniczych, organ odwoławczy zauważył, że należy ją rozpatrzyć w kontekście upraw wieloletnich jakimi są plantacje porzeczki czarnej. Uprawy tego typu nie podlegają płodozmianowi, a jedynie w zależności od gatunku przestają w danym czasie owocować i tracą okrywę liściową. Krzewy i drzewa owocowe nie zanikają w okresie zimowym, więc nie można w odniesieniu do nich mówić o sezonie wegetacyjnym w takim rozumieniu jak dla upraw jednorocznych.

Ponadto rolnicy, podejmując się zobowiązań rolnośrodowiskowych i deklarując uprawy wieloletnie tj. np. w ramach wariantu S02d01/02, zobowiązani są do ich utrzymania i pielęgnacji zgodnie z minimalnymi normami, jak i zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej oraz wymogami określonymi dla rolnictwa ekologicznego.

Każde zdarzenie, które wpłynęło na fakt, że rolnik nie posiada już takiego areału poszczególnych upraw, jak to wynika z jego wniosku, nakłada na niego obowiązek niezwłocznego poinformowania o tym organów Agencji zgodnie z pouczeniem zawartym na ostatniej stronie wniosku oraz wiąże się z tym, że pomoc do takiego obszaru, która dotyczy konkretnego rodzaju upraw, nie będzie mogła być przyznana.

Nie jest możliwe uzyskanie pomocy do ekologicznej uprawy sadowniczej, której na dzień wydania rozstrzygnięcia w sprawie nie można stwierdzić na gruncie.

Taki pogląd został wyrażony m.in. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (III SA/Wr 249/09 z dnia 19 listopada 2009 r., publ. ONSA, nieprawomocny; III SA/Wr 613/08 z dnia 17 listopada 2009 r,, niepublikowany, nieprawomocny; III SA/Wr 607/08 z dnia 18 lutego 2009 r. publ. ONSA, prawomocny).

Uwzględniając zawarte w odwołaniu strony żądanie o uzupełnienie akt sprawy o dokumenty dotyczące przyznawania płatności za lata 2007 i 2008, organ odwoławczy poddał analizie pisma i oświadczenia składane przez stronę w toku tych postępowań. W odniesieniu do pomocy przyznawanej za rok 2007 nie stwierdzonoz w aktach sprawy żadnych pisemnych informacji czy oświadczeń strony o dokonaniu likwidacji jakiejkolwiek części plantacji porzeczki czarnej. Co do roku 2008, to strona w dniu [...] r złożyła oświadczenie, że dokonała zmniejszenia powierzchni na działkach nr [...], [...] i [...] w związku z zatwierdzeniem projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę Koncernowi Naftowemu "B" S.A., natomiast dnia [...] r. złożyła oświadczenie, w którym wskazała, że w związku z silnym zachwaszczeniem działki nr [...] zmuszona była zmniejszyć powierzchnię uprawną.

Natomiast w dniu [...] r. wpłynęła do BP ARiMR we W. informacja o konieczności zmiany struktury zasadzeń na działce nr [...] i [...] wraz "protokołem przesadzania porzeczki", zgodnie z którym dnia [...] r. rozpoczęto przesadzanie porzeczki czarnej na tych działkach. Istotnym jednak jest fakt, że producent rolny, zgłaszając deklaracje powierzchni i upraw, dokonał zmniejszenia powierzchni plantacji porzeczki czarnej w stosunku do roku 2007 na działce nr [...] z 9,13 ha na 8,80 ha i na działce nr [....] z 32,35 ha na 31,18 ha.

Treść oświadczeń, przy jednoczesnym zmniejszeniu powierzchni zobowiązania w stosunku do roku poprzedniego, pozwoliła organowi pierwszej instancji przyznać pomoc zgodnie z wnioskiem strony.

Wątpliwości w rozpoznawanej sprawie budzi również fakt, że w protokole JC z inspekcji wykonanej w gospodarstwie strony w [...] r. nie ma jakiejkolwiek wzmianki o złym stanie plantacji ekologicznej porzeczki czarnej. Wobec braku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości przez inspektora jednostki certyfikującej "A" w dacie [...] r., jest wielce nieprawdopodobne, aby przez tak krótki okres, czyli do dnia lustracji wykonanej przy udziale doradcy rolnośrodowiskowego w dniu [...] r., nastąpiły tak duże i znaczne zmiany kondycji plantacji.

Stan plantacji porzeczki czarnej, na który powołuje się strona oraz doradca rolnośrodowiskowy w sporządzonych przy jego udziale protokołach z lustracji działki, wskazuje, że producent nie stosował skutecznych zabiegów w celu utrzymania lub podwyższania żyzności i biologicznej aktywności gleby, co jest niezgodne z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowaniu produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 1S9 z 20.07.2007, str. 1, ze zm.).

Natomiast zapobieganie szkodom wyrządzanym przez szkodniki, choroby i chwasty polega przede wszystkim na ochronie przez naturalnych wrogów, doborze gatunków i odmian, stosowaniu płodozmianu (przy uprawach podlegającym zmianowaniu), odpowiednich technik uprawy i procesów termicznych o czym stanowi art. 12 ust. 1 lit. g) rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r.

Skoro zatem kontrola JC polega przede wszystkim na zbadaniu, czy gospodarstwo ekologiczne prowadzone jest zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (Dz. Urz. UE L 250 z 18.09.2008, str. 1, ze zm.), to wszelkie nieprawidłowości występujące w gospodarstwie w odniesieniu do wymogów zawartych w przywołanych rozporządzeniach wspólnotowych powinny w takim protokole znaleźć miejsce.

W rolnictwie ekologicznym nie istnieje także całkowity zakaz stosowania nawozów i środków ochrony roślin. Możliwe jest stosowanie nawozów mineralnych lub środków poprawiających jakość gleby, dopuszczonych do stosowania w rolnictwie ekologicznym. W rolnictwie ekologicznym ochrona roślin polega na podejmowaniu różnych działań zapobiegających chorobom oraz ograniczających występowanie chwastów i szkodników, tj. właściwy płodozmian, zabiegi pielęgnacyjne, działania profilaktyczne, biologiczne środki ochrony roślin. Dopuszczone jest stosowanie preparatów biologicznych, pułapek feromonowych, wyciągów roślinnych i innych substancji naturalnych.

Konkludując rozważania, należy – zdaniem organu odwoławczego – z całą stanowczością wskazać, że producent rolny nie kwalifikował się do uzyskania płatności do wariantu S02d02, bowiem zlikwidował plantację, która z punktu widzenia wymogów dla rolnictwa ekologicznego była prawidłowa (na podstawie protokołu JC nr 0584/09 z dnia [...] r., niezawierajęgo wykrytych w gospodarstwie nieprawidłowości).

Niezastosowanie się do wymagań zawartych w § 2 ust. 1 rozp. 2010, przede wszystkim zaś niewykonanie dosadzeń do dnia [...] r. obligowało organy Agencji do zmniejszenia tej pomocy w wysokości określonej w załączniku nr 5 do rozp. 2004 r., czyli w wysokości 100 % kwoty płatności.

Argumenty podniesione przez stronę w odwołaniu nie mogą zostać uwzględnione, bowiem przywołane przepisy regulujące te kwestie mają charakter imperatywny i nie przewidują żadnych odstępstw w tym zakresie. Sam bowiem fakt nie utrzymania obsady i nie uzupełnienia jej do [...] r. jest wystarczającą przesłanką do zastosowania wskazanej sankcji.

Według organu odwoławczego, ponieważ płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, przeto mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską.

Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść, jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiegokolwiek uznania przy ustalaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Działanie organu administracji zostanie zatem zakwalifikowane jako niezgodne z prawem zarówno wtedy, gdy zostało podjęte niezgodnie z obowiązującym prawem, jak i wówczas, gdy nie było podstawy prawnej do danego działania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu D. O. (zmiana nazwiska w związku z zawarciem małżeństwa) zarzuciła decyzji Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W.:

I. Naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

- § 2 ust. 1 rozp. 2010 – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że skarżąca nie spełniła wymagań określonych tym przepisem, gdyż powinna uzupełnić obsadę porzeczki oraz złożyć oświadczenie o jej utrzymywaniu, podczas gdy przepis ten nie ma zastosowania do odwołującej się, bowiem tak na dzień złożenia wniosku w 2009 r., jak i przez cały sezon wegetacyjny w 2009 r. posiadała obsadę w wysokości 2000 szt./ha, co potwierdziła złożonym oświadczeniem (co też przyznał sam organ pierwszej instancji na str. 9 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), w związku z czym nie miała obowiązku uzupełnienia obsady plantacji do dnia [...] r. gdyż zgodnie z powołaną normą wymagana obsada to 1600 szt./ha;

- § 2 ust. 4 rozp. 2010 – poprzez jego błędną interpretację w wyniku przyjęcia, że przyznanie płatności ustawodawca uzależnił łącznie od spełnienia przesłanki uzupełnienia obsady do dnia [...] r. i złożenia oświadczenia o jej utrzymywaniu oraz że zlikwidowanie plantacji przez odwołującą się (mimo że nastąpiło po sezonie wegetacyjnym) jest równoznaczne z nieutrzymywaniem przez nią w 2009 r. minimalnej obsady drzew i krzewów, a w konsekwencji zmniejszeniem dla niej płatności finansowej za 2009 r., podczas gdy prawidłowa interpretacja prowadzi do wniosku, że zmniejszenie pomocy następuje w sytuacji gdy producent rolny nieutrzymywał plantacji w 2009 r. w liczbie 1600 szt./ha i nie uzupełnił jej do wymaganej liczby w terminie do [...] r. (co nie wystąpiło w niniejszej sprawie, gdyż odwołująca się utrzymywała plantację w 2009 r. w liczbie ok. 2000 szt./ha aż do zakończenia okresu wegetacyjnego), wobec zaś nieutrzymywania plantacji w 2010 r. powinno nastąpić zawieszenie płatności za 2010 r. a nie pomniejszenie płatności za 2009 r., w związku z czym brak było podstaw do zmniejszenia pomocy finansowej dla odwołującej się za 2009 r.; ponadto łącznemu spełnieniu przesłanek uzupełnienia plantacji i złożenia oświadczenia przeczy natomiast literalna wykładnia wymienionej normy;

- § 3 w zw. z § 2 ust. 3 rozp. 2010 – poprzez jego pominięcie, skutkujące utrzymaniem w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] r., podczas gdy prawidłowe zastosowanie wspomnianej normy prowadzi do wniosku, że skoro decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie nieobowiązujących już (na dzień wydania zaskarżonej decyzji) przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r., organ pierwszej instancji powinien ją bezwzględnie uchylić i rozpocząć wobec skarżącego procedurę przyznania pomocy finansowej według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] r., w tym powinien wezwać skarżącego do złożenia oświadczenia o utrzymywaniu w 2009 r. obsady plantacji porzeczki czarnej;

II. Niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym głównie nie wezwanie organu pierwszej instancji do przedłożenia dokumentów dotyczących przyznawania płatności za lata 2007 i 2008, w których to okresach doszło do likwidacji – po sezonie wegetacyjnym – części uprawy i zstąpienie jej innymi rodzajami roślin, a mimo to dopłaty zostawały przyznane. Organ drugiej instancji zaniechał zatem istotnych ustaleń w zakresie stosowanej w tych latach wykładni przepisów dotyczących przyznawanych dopłat mimo częściowej likwidacji plantacji, a tym samym wypracowanej u skarżącej praktyki zarządzania uprawą porzeczki.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji jako nieważnej, jak też poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] r. jako wydanej bez podstawy prawnej;

- wydanie decyzji przyznającej pełną płatność za uprawy sadownicze w tym jagodowe za rok 2009;

- zwrot kosztów postępowania w sprawie na rzecz strony skarżącej.

Według skarżącej, Dyrektor D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. – utrzymując w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. – niewłaściwe zastosował wobec strony § 2 ust. 1 rozp. 2010, wskutek czego przyjął, że strona spełniła wymagań określonych tym przepisem, bowiem powinna była uzupełnić obsadę porzeczki oraz złożyć oświadczenie o jej utrzymywaniu.

Tymczasem przepis ten nie ma zastosowania do strony, gdyż zarówno na dzień złożenia wniosku, jak i przez cały sezon wegetacyjny w 2009 r. strona utrzymywała obsadę w wysokości 2000 szt./ha, co potwierdziła złożonym oświadczeniem. Fakt ten zresztą przyznał sam organ drugiej instancji. Dlatego też strona nie miała obowiązku uzupełnienia obsady plantacji do dnia [...] r., gdyż zgodnie z powołaną normą wymagana obsada to 1600 szt./ha, strona zaś miała obsadę w liczbie 2000 szt./ha. Nie można więc było uzupełniać czegoś, co i tak było w wyższej, niż wymaganej obowiązującymi przepisami normie.

Normę tę można byłoby zastosować jedynie wówczas, gdy producent rolny w 2009 r. nie miał wymaganej obsady w liczbie 1600 szt./ha, co nie wystąpiło w tej sprawie, ponieważ przez cały okres wegetacyjny (cały 2009 r.) strona miała obsadę w liczbie 2000 szt./ha.

Ponadto organ drugiej instancji błędnie zinterpretował § 2 ust. 4 rozp. 2010, przyjmując, że przyznanie płatności prawodawca uzależnił od łącznego spełnienia przesłanki uzupełnienia obsady do dnia [...] r. i złożenia oświadczenia o jej utrzymywaniu, oraz że zlikwidowanie plantacji przeze stronę (mimo, że nastąpiło po sezonie wegetacyjnym) jest równoznaczne z nieutrzymywaniem w 2009 r. minimalnej obsady drzew i krzewów. W efekcie błędnego rozumowania organ zmniejszył płatności za rok 2009.

Tymczasem, kierując się prawidłową interpretacją należało – zdaniem skarżącej – przyjąć, że zmniejszenie pomocy następuje w sytuacji, gdy producent rolny nieutrzymywał plantacji w 2009 r. w liczbie 1600 szt./ha i nie uzupełnił jej do wymaganej liczby w terminie do [...] r. Okoliczność ta nie odnosi się do strony skarżącej.

Strona utrzymywała bowiem plantację w 2009 r. w liczbie ok. 2000 szt./ha aż do zakończenia okresu wegetacyjnego. Tym samym za utrzymanie plantacji powinna dostać pomoc finansową w pełnej wysokości. W związku zaś z likwidacją plantacji, a tym samym nieutrzymywaniem jej na dzień [...] r., organ powinien zawiesić płatność, przy czym chodzi tu o płatność za 2010 r., nie zaś za 2009 r.

Odmienne przyjęcie stawia stronę skarżącą w dużo gorszej sytuacji, niż innych producentów rolnych, którzy w 2009 r. nie mieli obsady plantacji w liczbie 1600 szt./ha.

Strona skarżąca poniosła znacznie większe nakłady na obsadę i utrzymanie plantacji, niż ci producenci, którzy mieli np. znacznie poniżej wymaganej normy. Przyznanie więc im dopłat w sytuacji, gdy jedynie uzupełnią plantację lub złożą oświadczenie o jej utrzymywaniu, kłóci się z gwarantowaną konstytucyjnie zasadą równości obywateli.

Skarżąca wniosła o wezwanie organu pierwszej instancji do przedłożenia dokumentów dotyczących przyznawania płatności za lata 2007 i 2008, w których to okresach doszło do likwidacji – po sezonie wegetacyjnym – likwidacji części uprawy i zstąpienie jej innymi rodzajami roślin, a mimo to dopłaty zostawały przyznane. Uznawano zatem za wiążące okresy wegetacji roślin, a nie okres roku kalendarzowego.

Odnosząc się w do rzekomego obowiązku spełnienia łącznie przesłanki uzupełnienia plantacji i złożenia oświadczenia, jako warunku uzyskania pełnej płatności, skarżąca zauważa, że takiemu rozumowaniu przeczy temu literalna wykładnia czy to normy ujętej § 2 ust. 1 pkt 1 i 2, czy też w § 2 ust. 4 nowelizacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] r. Dla łącznego spełnienia przesłanek w treści danej normy powinien występować spójnik "i" lub "oraz".

Byłoby tak wówczas, gdyby norma § 2 ust. 1 wskazywała, że producent rolny musi uzupełnić obsadę i złożyć oświadczenie. Potwierdza to zresztą wykładnia językowa normy § 2 ust. 4, z treści której wyraźnie wynika, że zmniejszenie pomocy finansowej dla producenta rolnego następuje, gdy ten nie uzupełnił obsady lub nie złożył w terminie oświadczenia o utrzymywaniu minimalnej obsady. Skoro więc skarżąca miała obsadę plantacji porzeczki w liczbie 2000 szt./ha, to zobligowana była jedynie do złożenia oświadczenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Rolnictwa we Wrocławiu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując twierdzenia i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając decyzję administracyjną według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.p.s.a."), sąd administracyjny bada, czy przy wydaniu indywidualnego aktu z zakresu administracji publicznej organy zachowały reguły proceduralne i czy niewadliwie zastosowały normy prawa materialnego odnoszące się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji według kryterium zgodności z prawem, Sąd stwierdził, że organy rozpoznające sprawę nie dopuściły się naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, jak też nie uchybiły regułom proceduralnym w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Badając prawidłowość zastosowanych przez organy przepisów do stanu faktycznego ustalonego w sprawie, należy przede wszystkim zauważyć, że zadeklarowany przez stronę pakiet "rolnictwo ekologiczne" (S02) z wariantem "uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności)" (S2d02) jest realizowany w dłuższych okresach, o czym świadczy chociażby wieloletni plan rolnośrodowiskowy. Wśród zadań wykonywanych w zakresie pakietu "rolnictwo ekologiczne", dla wariantu S02d01 i S02d02 przewidziano "utrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów", co odnosi się do producenta rolnego realizującego zadania w zadeklarowanym okresie.

Jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w zakresie pakietów wymienionych w § 1 ust. 2 rozp. 2004 (w tym także rolnictwo ekologiczne), płatność rolnośrodowiskowa podlega w danym roku zmniejszeniu do wysokości określonej w załączniku nr 5 do rozp. 2004, w części przyznanej producentowi rolnemu do działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie (§ 16 ust. 1 pkt 1 rozp. 2004). Niewykonanie obowiązku "utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów" w zadeklarowanym okresie obwarowano sankcją w postaci zmniejszenia płatności o 100 % (załącznik Nr 5 do rozp. 2004).

Odnosząc przywołane regulacje do rozpoznawanej sprawy trzeba podkreślić, że do płatności rolnośrodowiskowej za 2009 r. organy niewadliwie zastosowały postanowienia § 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Zakresem § 2 ust. 1 rozp. 2010 objęto bowiem rok 2009, odnosząc do tego właśnie okresu skutki prawne związane z nieutrzymaniem w tymże roku minimalnej obsady drzew i krzewów (§ 2 ust. 4 rozp. 2010).

Z ustaleń organów wynika, że w plantacja czarnej porzeczki na gruntach zadeklarowanych przez stronę skarżącą została zlikwidowana [...] r. Fakt ten dał stronie skarżącej podstawę do twierdzenia, że spełniła warunek utrzymania minimalnej obsady drzew i krzewów w 2009 r., miała bowiem 2000 szt./ha krzewów czarnej porzeczki (wobec wymaganych 1600 szt./ha), a ich likwidacji dokonała po okresie wegetacyjnym tej uprawy, co czyni stronę skarżącą uprawnioną do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej za 2009 r.

Nie sposób zgodzić się z taką interpretacją § 2 ust. 1 rozp. 2010. Ten szczególny przepis, stanowiący wyjątek od zasady wyrażonej w § 16 ust. 1 pkt 1 rozp. 2004, uzależnia przyznanie płatności za 2009 r. – mimo niezachowania w tymże roku minimalnej obsady drzew i krzewów – od uzupełnienia materiałem ekologicznym obsady drzew i krzewów "do wysokości minimalnej obsady drzew i krzewów określonej w części II w ust. 2 pkt 4 załącznika nr 1 do rozporządzenia wymienionego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem" (czyli rozp. 2010) w terminie do dnia [...] r. W przypadku nieuzupełnienia obsady drzew i krzewów stosownie do dyspozycji § 2 ust. 1 pkt 1 rozp. 2010 r., kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dokonuje zmniejszenia pomocy finansowej z tytułu nieutrzymywania w 2009 r. minimalnej obsady drzew i krzewów i zawiesza ją z tytułu nieutrzymywania w 2010 r. minimalnej obsady drzew i krzewów (§ 2 ust. 4 rozp. 2010).

Skoro strona skarżąca zlikwidowała deklarowane uprawy w 2009 r. (a więc w roku, za który miałaby być wypłacona pomoc finansowa), a po likwidacji nie dopełniła obowiązku nasadzenia minimalnej obsady krzewów w terminie do dnia [...] r., przeto taki stan faktyczny mieści się w zakresie hipotezy w § 2 ust. 4 rozp. 2010. Jeżeli bowiem sankcja przewidziana w tym przepisie obejmuje producentów, którzy nie uzupełnili we wspomnianym terminie istniejącej w 2009 r. obsady krzewów do normy minimalnej, to tym bardziej odnosi się ona do producentów, którzy całkowicie zlikwidowali w 2009 r. uprawę i w terminie do [...] r. nie dokonali nasadzeń stosownie do obowiązujących norm.

Trzeba przy tym podkreślić, że argument strony skarżącej o likwidacji uprawy w 2009 r. po upływie terminu wegetacji czarnej porzeczki, nie może podważyć zaskarżonego rozstrzygnięcia, ponieważ "termin wegetacji", "okres wegetacji" nie jest przesłanką ustanowioną przez prawodawcę. W § 1 ust. 3 rozp. 2004 postanowiono bowiem, że zadania wyodrębnione w pakietach lub wariantach "są realizowane w cyklu rocznym", co oznacza, że zarówno prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, jak i "utrzymywanie" minimalnej obsady drzew i krzewów musi występować właśnie "w cyklu rocznym", nie zaś – jak sugeruje strona skarżąca – w okresie wegetacji uprawy zadeklarowanej przez producenta. Jeżeli więc strona zlikwidowała deklarowaną uprawę w cyklu obejmującym rok 2009 (bez znaczenia prawnego, że po okresie wegetacyjnym), to – chcąc zachować uprawnienia do płatności za rok 2009 – powinna była dokonać stosownych nasadzeń w terminie do [...] r., czego nie uczyniła.

Strona skarżąca bezpodstawnie utożsamiła "okres wegetacyjny" z "cyklem rocznym", podnosząc w skardze, że "przez cały okres wegetacyjny (cały 2009 r.) posiadałam obsadę w ilości 2000 szt./ha" (s. 6 akapit drugi skargi).

Nietrafnym jest także zarzut strony skarżącej o rzekomym – jak wskazano w skardze (s. 7 skapit 3) – "obowiązku spełnienia łącznie uzupełnienia plantacji i złożenia oświadczenia, jako warunku uzyskania płatności w pełnej wysokości". Zdaniem skarżącej, "dla łącznego spełnienia przesłanek w treści danej normy winien być spójnik "i" lub "oraz". Byłoby tak, "gdyby norma § 2 ust. 1 [rozp. 2010 – uwaga Sądu] wskazywała, iż producent rolny musi uzupełnić obsadę i złożyć oświadczenie".

Regulacja zawarta w § 2 ust. 1 rozp. 2010 wskazuje, że między przesłankami ujętymi w punktach 1 i 2 zachodzi koniunkcja (nie zaś alternatywa), co oznacza, że skorzystanie z przewidzianych w § 2 ust. 1 rozp. 2010 r. uprawnień wymaga łącznego spełnienia tych przesłanek, albowiem w przypadku nieuzupełnienia obsady drzew i krzewów zgodnie z ust. 1 pkt 1 lub w przypadku niezłożenia w terminie określonym w ust. 3 oświadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dokonuje zmniejszenia pomocy, o której mowa w ust. 1, z tytułu nieutrzymywania w 2009 r. minimalnej obsady drzew i krzewów i zawiesza ją z tytułu nieutrzymywania w 2010 r. minimalnej obsady drzew i krzewów (§ 2 ust. 4 rozp. 2010). Potwierdzeniem takiego rozumowania jest alternatywa przyjęta w § 2 ust. 4 rozp. 2010, co oznacza, że niewypełnienie choćby jednego z warunków prawnych (a więc spełnienia obu, by nie narazić się sankcję o której mowa w § 2 ust. 4 rozp. 2010) uniemożliwia skorzystanie z uprawnień przewidzianych w § 2 ust. 1 rozp. 2010.

Skoro wszczęte skargą D. O. postępowanie sądowe nie dało podstaw do postawienia organom administracji publicznej zarzutu naruszenia prawa według art. 145 § 1 u.p.p.s.a., przeto – stosownie do dyspozycji art. 151 u.p.p.s.a. – należało orzec, jak w sentencji wyroku.