Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3125/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 38
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska, Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia del. WSA Iwona Kosińska (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak, po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 418/15 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 23 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 418/15, po rozpatrzeniu skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] odmówił skarżącemu przyznania zasiłku okresowego w miesiącu marcu 2015 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ I instancji powołał się na ustalenia przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i przepisy art. 7 i art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. z 2015 r. Dz. U. poz. 163). Organ wyjaśnił, że T. K. jest osobą samotnie gospodarującą, nie ma własnych dochodów, zamieszkuje w mieszkaniu rodziców, nie ponosząc kosztów utrzymania mieszkania. Wnioskodawca jest osobą młodą, nie posiada statusu osoby bezrobotnej zarejestrowanej w Powiatowym Urzędzie Pracy, nie udokumentował ponadto innych przesłanek wynikających z przepisu art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej, które uzasadniałyby udzielenie wnioskowanej pomocy. Organ podkreślił, że spełnienie kryterium dochodowego nie stanowi podstawy do przyznania świadczeń pieniężnych.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, T. K. wniósł odwołanie. W uzasadnieniu zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 100 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 4, art. 8 ust. 1 oraz art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i art. 7, art. 30, art. 32, art. 67, art. 83 Konstytucji i wyjaśnił, że w roku 2014 osiągnął dochód w wysokości 4.604,98 zł, co stanowi 383,71 zł miesięcznie. W miesiącach styczeń-marzec 2015 r. nie uzyskał żadnego dochodu, nie otrzymał też jakichkolwiek świadczeń pomocowych. Wyjaśnił, że mieszka w mieszkaniu rodziców, korzystając z mieszkania oraz żywności nieodpłatnie. Od ponad trzech lat, z dwiema miesięcznymi przerwami, jest osobą bezrobotną, nieustannie poszukuje pracy, choć nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, gdyż uważa to za stratę czasu. Korzysta nieodpłatnie z pracowni multimedialnej Powiatowego Urzędy Pracy w celu poszukiwania zatrudnienia. Kupuje żywność tylko wówczas, gdy pozwalają mu na to środki finansowe. Świadczenie pomocowe jest mu niezbędne chociażby do opłacenia połączeń telefonicznych z potencjalnymi pracodawcami, czy też na zakup biletu.

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu przytoczyło treść decyzji organu I instancji, odwołania oraz wniosku o przyznanie świadczenia. Następnie wyjaśniło, że z przeprowadzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że odwołujący się był zatrudniony przez krótki okres czasu w Tesco, ale podczas wywiadu nie podał przyczyny rozwiązania umowy o pracę, a po ustaniu zatrudnienia nie zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy. Według wnioskodawcy zarejestrowanie się nic nie da. Z oświadczenia matki wnioskodawcy wynika, że z synem prowadzone jest osobne gospodarstwo domowe, synowi udostępniony jest pokój i czasami udzielana pomoc żywnościowa. Organ II instancji, wskazując na brzmienie art. 2, art. 7, art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 36 pkt 1 ppkt "b" ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wyjaśnił, że pomoc społeczna ma zastosowanie przy łącznym spełnieniu przesłanek, a mianowicie wystąpieniu trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia. Z ustaleń w sprawie wynika natomiast, że odwołujący nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, bowiem - jak tłumaczy - jest to zwykła strata czasu. Według organu II instancji odwołujący się może rozważyć zarejestrowanie się w Powiatowym Urzędzie Pracy i uzyskanie tym samym statusu osoby bezrobotnej i podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu, bowiem to nie wyklucza podejmowania samodzielnego starania się o zatrudnienie.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył T. K.. Strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 7 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w związku z art. 67 ust. 2, art. 70, art. 30 i art. 32 Konstytucji. W motywach skargi T. K. powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodał, że był zarejestrowany jako osoba bezrobotna od grudnia 2011 r. do lipca 2013 r. oraz od września 2013 r. do października 2014 r. W tym okresie ukończył cykl szkoleń pozwalających mu podjąć zatrudnienie w zawodzie kierowcy. Ze względu na to, że Powiatowy Urząd Pracy przez cały ten okres nie zaproponował mu odpowiedniej pracy, kolejną rejestrację w tym Urzędzie uznał za marnowanie pieniędzy publicznych. W dniu 10 kwietnia 2015 r. skarżący popisał kontrakt socjalny z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej, którego głównym celem jest podjęcie prac społecznie użytecznych. Dotychczas otrzymywane niewielkie środki pomocowe ułatwiały mu poszukiwanie zatrudnienia. Wydana decyzja o odmowie przyznania zasiłku okresowego przyczyniła się do rezygnacji z nauki w Publicznej Szkole Policealnej na kierunku technik administracji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 r. skarżący poparł skargę. Wyjaśnił ponadto, że od 2011 r. jest formalnie osobą bezrobotną. Od października 2014 r. miał zawartą na okres jednego roku umowę o pracę na pół etatu na stanowisku asystenta sprzedaży internetowej w sklepie Tesco z wynagrodzeniem około 1000 zł netto. Po miesiącu skarżący złożył jednak wypowiedzenie, gdyż nie mógł nawiązać współpracy z bezpośrednimi przełożonymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 418/15 uznał skargę za niezasadną. Sąd I instancji wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. z 2015 r. Dz. U. poz. 163, ze zm.). Sąd przywołał treść art. 2 ust. 1, art. 7, art. 36 i art. 38 ust. 1 pkt 1 tej ustawy i wyjaśnił, że redakcja powołanego art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wskazuje na to, że zasiłek okresowy ma charakter obligatoryjny. Obligatoryjność tego świadczenia ma jednak miejsce jedynie przy spełnieniu przesłanek ustawowych. Natomiast odmowa przyznania zasiłku okresowego jest uzasadniona wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy organ ustali brak wystąpienia przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Pomoc państwa ma bowiem charakter subsydiarny i pozwala na interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina rzeczywiście nie mają możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych. Na poparcie tego stanowiska Sąd I instancji przywołał odpowiednie orzecznictwo sądów administracyjnych.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd I instancji przypomniał, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia w postaci zasiłku okresowego wystąpił T. K., który ma niespełna 34 lata i - co nie jest okolicznością sporną - jest osobą zdrową i samotną. Mieszka w blokach razem z rodzicami, zajmując jeden pokój, za który świadczenia opłacają rodzice. Z rodzicami prowadzi odrębne gospodarstwo, ale rodzice czasami pomagają skarżącemu w zakupie żywności. W okresie minionym skarżący był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, za pośrednictwem którego ukończył cykl szkoleń pozwalających podjąć mu zatrudnienie w zawodzie kierowcy pojazdów o DMC powyżej 3,5 tony. Od października 2014 r. nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, gdyż - jak twierdzi - aktywnie sam poszukuje zatrudnienia. Rejestrację w Powiatowym Urzędzie Pracy uważa za stratę czasu, ponieważ i tak nie uzyskał stamtąd propozycji zatrudnienia. Nie ma żadnych dochodów. Jak wynika z oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku, w październiku 2014 r. miał podpisaną na okres jednego roku umowę o pracę na pół etatu w sklepie Tesco na stanowisku asystenta sprzedaży internetowej, uzyskując wynagrodzenie w wysokości ok. 1000 zł netto. Po upływie miesiąca skarżący złożył wypowiedzenie, ponieważ - jak stwierdził - nie mógł nawiązać współpracy z bezpośrednimi przełożonymi. W dniu [...] kwietnia 2015 r., a więc dzień po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze kwestionowanej decyzji, skarżący podpisał kontrakt socjalny z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w celu podjęcia prac społecznie użytecznych.

Mając na uwadze poczynione ustalenia, Sąd I instancji uznał, że należy w pełni podzielić stanowisko organu, iż brak jest podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku o przyznanie zasiłku okresowego. Nie kwestionując trudnej sytuacji finansowej skarżącego, Sąd miał jednak przede wszystkim na uwadze okoliczność, że zasadniczym celem ustawy o pomocy społecznej jest niesienie pomocy osobom, o których mowa w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, a które jednocześnie nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji życiowych, wykorzystując własne uprawnienia i możliwości. Skarżący jest młodym, zdrowym mężczyzną, uzyskał uprawnienia w zawodzie kierowcy, zrezygnował z rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy, pozbawiając się tym samym uprawnień zdrowotnych. Wypowiedział ponadto zaledwie po upływie miesiąca umowę o pracę, która - zwłaszcza w dobie istniejącego bezrobocia - gwarantowała mu przez okres jednego roku, przy zatrudnieniu na pół etatu, wynagrodzenie netto w wysokości około 1000 zł. W tej sytuacji brak jest, zdaniem Sądu, podstaw prawnych do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego i przerzucania ciężaru jego utrzymania na Państwo. Tym samym Sąd uznał, że wbrew zarzutom podniesionym w odwołaniu i w skardze, w rozpatrywanej sprawie organy nie dopuściły się naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów prawa, w tym przepisów Konstytucji.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 418/15 wniósł T. K.. W złożonej skardze skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:

I - przepisów prawa materialnego, czyli art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą odmówieniem skarżącemu przyznania zasiłku okresowego w marcu 2015 r., w sytuacji gdy skarżący we wskazanym wcześniej okresie był osobą faktycznie bezrobotną, która nie uzyskiwała we wskazanym okresie jakichkolwiek dochodów,

II - przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

- art. 133 § 1 w związku z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przesłanek przeprowadzania postępowania dowodowego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, poprzez odebranie od skarżącego ustnego oświadczenia na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 r., będącego de facto dowodem z przesłuchania skarżącego w charakterze strony przeprowadzonym w celu uzupełnienia postępowania dowodowego organu administracji,

- art. 141 § 4, art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez sporządzenie pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób wskazujący na:

a - brak skontrolowania prawidłowości ustaleń faktycznych organów administracji i nie wykonanie obowiązku rzetelnej i rzeczywistej kontroli decyzji,

b - brak wskazania w uzasadnieniu wyroku, czy Sąd przyjął stan faktyczny ustalony przez organ administracji i w jakim zakresie - co pozbawiło Sąd możliwości jego subsumpcji do wzorca ustawowego,

c - przyjęcie bezkrytycznie oceny stanu sprawy, które organ administracji dokonał bez wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, 77 § 1, art. 107 § 3 kpa polegające na wydaniu rozstrzygnięcia oddalającego skargę, pomimo że decyzje organów I i II instancji wydane zostały w następstwie dowolnej oceny zabranego materiału dowodowego.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów.

W niniejszej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z tym w pierwszej kolejności wymagają oceny zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, gdyż zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego może podlegać ocenie dopiero wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.

W skardze kasacyjnej postawiony został Sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 133 § 1 w związku z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez odebranie na rozprawie od skarżącego ustnego oświadczenia, będącego zdaniem skarżącego dowodem z przesłuchania skarżącego w charakterze strony, przeprowadzonym w celu uzupełnienia postępowania dowodowego organu administracji. Zarzut ten uznać należy za całkowicie nieuzasadniony. Jak wynika z treści znajdującego się w aktach sprawy protokołu rozprawy, skarżący poparł swoją skargę i udzielił krótkich ustnych wyjaśnień, które zostały zaprotokołowane. Działanie takie skarżącego i Sądu I instancji znajduje pełne oparcie w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.). Zgodnie bowiem z treścią art. 101 § 1 pkt 2, art. 106 § 2 oraz art. 108 powołanej ustawy z przebiegu rozprawy sporządzany jest protokół, który powinien m.in. zawierać przebieg posiedzenia, w szczególności wnioski i twierdzenia stron, wymienienie zarządzeń i orzeczeń wydanych na posiedzeniu oraz stwierdzenie, czy zostały ogłoszone; jeżeli sporządzenie odrębnej sentencji orzeczenia nie jest wymagane, wystarcza zamieszczenie w protokole treści samego rozstrzygnięcia; zamiast podania wniosków i twierdzeń można w protokole powołać się na pisma przygotowawcze oraz czynności stron mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Po złożeniu sprawozdania przez sędziego sprawozdawcę, strony – najpierw skarżący, a potem organ – zgłaszają ustnie swoje żądania i wnioski oraz składają wyjaśnienia. Strony mogą ponadto wskazywać podstawy prawne i faktyczne swych żądań i wniosków. Przewodniczący udziela głosu pozostałym stronom według ustalonej przez siebie kolejności. W razie zaś nieobecności strony lub jej pełnomocnika na rozprawie, przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy. Wbrew zatem zarzutowi zawartemu w skardze, Sąd I instancji nie przeprowadzał dowodu z przesłuchania skarżącego w charakterze strony, przeprowadzonego w celu uzupełnienia postępowania dowodowego organu administracji. Każda ze stron postępowania ma bowiem ustawowe prawo do wypowiedzi w sprawie, która jest rozpatrywana przed Sądem i argumentowania zasadności złożonej skargi (lub dowodzenia jej braku). Fakt, że skarżący miał możliwość wypowiedzenia się w trakcie rozprawy i udzielił dodatkowych wyjaśnień, nie oznacza, że był on przez Sąd przesłuchiwany, a jedynie, że był on przez Sąd, przed wydaniem orzeczenia, wysłuchany. W tej sytuacji za chybiony uznać należy zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Jak wynika z analizy uzasadnienia wydanego orzeczenia oraz akt sądowych, w rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok po zamknięciu rozprawy, a podstawą tego orzeczenia były materiały zawarte w aktach administracyjnych sprawy. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia zasadności tego zarzutu.

Także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4, art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych jest nieuzasadniony. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych jest przepisem prawa ustrojowego. Jego treść wyjaśnia funkcje pełnione przez sądy administracyjne. Nie jest to przepis, który regulowałby postępowanie przed sądem administracyjnym. Z tej przyczyny przepis ten, co do zasady, nie mieści się w zakresie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny mógłby ewentualnie naruszyć powołany przepis, odmawiając rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, bądź rozpoznając ją, ale stosując przy kontroli inne kryterium niż kryterium zgodności z prawem. Przepis ten nie może zaś być naruszony poprzez niewłaściwe, jak twierdzi skarżący kasacyjnie, dokonanie przez Sąd kontroli. Nie jest zaś uchybieniem powołanemu przepisowi dokonanie kontroli legalności czynności organu w wyniku skargi strony i zastosowanie środka wskazanego art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nawet wówczas, jeżeli kontrola ta nie odniosła zamierzonego przez skarżącego kasacyjnie rezultatu (pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 1025/06, czy z dnia 1 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 1047/06). Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny działał w rozpatrywanej sprawie w zakresie swojej kognicji i stosował przy kontroli zaskarżonej czynności kryterium legalności. Zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych jest zatem niezasadny.

Przechodząc do oceny wywiedzionego na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 tej ustawy, który reguluje ogólną właściwość sądów administracyjnych poprzez wskazanie, iż sprawują one kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, należało zarzut ten uznać za bezzasadny. Naruszenie omawianego przepisu można byłoby zarzucić, jeśli Sąd nie dokonałby kontroli zaskarżonej decyzji. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, szczegółowo i przekonująco przedstawiając motywy zajętego stanowiska, odwołując się przy tym do wskazanego w ustawie kryterium zgodności działań administracji z prawem. Reasumując stwierdzić należało, że zakres właściwości sądów administracyjnych nie został naruszony kwestionowanym wyrokiem, bowiem Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonego aktu i zastosował środek przewidziany w art. 151 tej ustawy.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który określa warunki, jakie winno spełniać uzasadnienie wyroku. Powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Treść wydanego orzeczenia i jego uzasadnienie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie i pozwala na pełną kontrolę kasacyjną tego orzeczenia. Sąd I instancji zbadał legalność decyzji, mając na uwadze wszystkie przepisy mające zastosowanie w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie wyroku w sprawie objętej skargą kasacyjną spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec tego postawiony w tym zakresie w skardze kasacyjnej zarzut uznać należy za niezasadny. Nie stanowi natomiast naruszenia prawa w rozumieniu art. 141 § 4 zawarcie innej oceny legalności decyzji i przyjęcie innej podstawy orzeczenia niż domaga się skarżący. Błąd w zakresie konstrukcji uzasadnienia byłby uzasadniony, gdyby treść orzeczenia nie odpowiadała przyjętej w uzasadnieniu podstawie prawnej, bądź też Sąd I instancji dopuściłby się błędu w zakresie logicznego rozumowania, wyjaśniając przyjętą podstawę prawną, a ponadto mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takie wady uzasadnienia jednak w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły.

W skardze kasacyjnej postawiony został Sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w powiązaniu z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Zarzut ten także uznać należy za niezasadny.

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Można zatem zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a pomimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonego orzeczenia. Natomiast w rozpatrywanej sprawie przedstawione przez Sąd I instancji przesłanki oddalenia skargi nie pozwalały na zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż Sąd I instancji nie stwierdził takich naruszeń prawa, które mogły mieć wpływ na sposób jej rozpatrzenia przez organ. Sąd dokonał wnikliwej, merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji i zasadnie uznał, że powołane w uzasadnieniu przepisy prawa nie zostały przez organ naruszone. Jeśli zatem z wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to uznać należy, że rozstrzygnięcie wydane w oparciu o treść art. 151 powołanej ustawy jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej. Ponownie podkreślić przy tym należy, że samo wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego kasacyjnie nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Analiza skargi kasacyjnej w zakresie uzasadnienia rozpatrywanego zarzutu wskazuje zaś, że w istocie sprowadza się ono jedynie do polemiki z ustaleniami stanu faktycznego i jego oceną dokonaną przez organ orzekający w sprawie, którą Sąd I instancji zaaprobował. Wojewódzki Sąd Administracyjny w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo uznał, że nie istnieją podstawy do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ rozpatrujący sprawę, w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, zgromadził materiał dowodowy pozwalający na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i jego ocenę. Sąd natomiast dokonał wnikliwej oceny zaskarżonej decyzji zarówno w kontekście zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania i zasadnie uznał, że nie zostały one naruszone.

Skoro zatem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów postępowania okazały się nieusprawiedliwione, należy przejść do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego. W skardze kasacyjnej zawarto zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą odmówieniem skarżącemu przyznania zasiłku okresowego w marcu 2015 r., w sytuacji gdy skarżący we wskazanym wcześniej okresie był osobą faktycznie bezrobotną, która nie uzyskiwała we wskazanym okresie jakichkolwiek dochodów.

W tej sytuacji wyjaśnić należy, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 930, ze zm.). Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 przywołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Artykuł 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej oraz rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Jednakże samo spełnienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie pomocy ustawowo określonych przesłanek nie obliguje organu do wydania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Przyznanie stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku, organ pomocy społecznej musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 powołanej ustawy, to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Rozstrzygając sprawę przyznania zasiłku, organ powinien brać również pod uwagę przepis art. 4 powołanej ustawy o pomocy społecznej, który nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, co z kolei oznacza podjęcie aktywności w określonym kierunku, przez którą należy rozumieć działanie np. w celu znalezienia sobie stałego lub dorywczego zarobkowego źródła utrzymania. Brak takiego współdziałania, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Jeżeli zatem osoba pobierająca świadczenia z opieki społecznej nie wykonuje tego obowiązku, nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Konstrukcja tej zasady wskazuje, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych (Ł. Borkowski, R. Krajewski, S. Szymański: Komentarz do ustawy o pomocy społecznej wraz ze zbiorem przepisów wykonawczych, Kutno 2006, s. 10). Organy pomocy społecznej są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia takiej pomocy. Podkreślić należy, że pomoc przyznawana na gruncie ustawy o pomocy społecznej - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich podstaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących, niezależnie od ich sytuacji życiowej. W ocenie Sądu udzielana przez Państwo pomoc nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa w przepisach art. 11 i art. 106 ustawy o pomocy społecznej. Pomoc społeczna nie ma więc z założenia służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych. Celem pomocy społecznej nie jest zapewnianie świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania, na poziomie i w wysokości przez niego oczekiwanej oraz zwrot wszelkich poniesionych wydatków.

Oznacza to, że nie każda trudna sytuacja życiowa wymieniona w art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (np. bezrobocie) uprawniała będzie do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Trudna sytuacja musi bowiem być połączona z niemożliwością jej samodzielnego przezwyciężenia przez osobę wnioskującą o tę pomoc. Taka zaś sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Jak zasadnie podkreślił to Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, skarżący kasacyjnie jest człowiekiem młodym, samotnym, zdrowym, który korzysta z pomocy mieszkaniowej i żywnościowej swoich rodziców. Był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, za pośrednictwem którego ukończył cykl szkoleń pozwalających mu podjąć zatrudnienie w zawodzie kierowcy pojazdów o DMC powyżej 3,5 tony. Obecnie nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, gdyż rejestrację uważa za stratę czasu. Miał podpisaną na okres jednego roku umowę o pracę na pół etatu w sklepie na stanowisku asystenta sprzedaży internetowej, uzyskując wynagrodzenie w wysokości ok. 1000 zł netto, z której sam zrezygnował. Oznacza to, że skarżący kasacyjnie posiada możliwości do samodzielnego przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, w której się znalazł, że względu na fakt, że nie pracuje. Niepodejmowanie przez skarżącego odpowiednich działań nie oznacza, że organy pomocy społecznej mają mu przyznać świadczenia, które takie działania zastąpią. Jak już to było podniesione, zgodnie z intencją ustawodawcy celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Taką funkcję spełnia także zasiłek okresowy, o którym mowa odpowiednio w art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Należy więc podkreślić, że art. 3 powołanej ustawy nie dopuszcza możliwości uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów, ani nie pozwala na udzielenie tej pomocy osobom, które dysponują możliwościami samodzielnego przezwyciężenia trudności, jakie napotkały.

Skoro ustawa o pomocy społecznej formułuje podstawową zasadę, wedle której każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych, to uznać należało, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia prawa materialnego była prawidłowa. Świadczenie w postaci zasiłku okresowego może być uzyskane dopiero wówczas, gdy organ ustali istnienie potrzeby, której osoba lub rodzina nie jest w stanie przezwyciężyć wykorzystując posiadane uprawnienia, zasoby i możliwości, przy jednoczesnym spełnieniu się przesłanek wymaganych do jego przyznania, o czym mowa w zasadzie subsydiarności, wynikającej z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Przedstawiona argumentacja prowadzi do wniosku, że sprawa co do istoty została prawidłowo rozpatrzona, a dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ocena prawidłowości zaskarżonych decyzji odpowiada prawu.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.

Dodać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wnoszącego skargę kasacyjną wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 powołanej ustawy.