Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1760/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 176, art. 183
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 18, art. 64e par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Krystyna Nowak (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. sp. z o. o. z siedzibą w S. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 września 2006 r. sygn. akt I SA/Rz 44/06 w sprawie ze skargi T. sp. z o. o. z siedzibą w S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 14 listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T. sp. z o. o. z siedzibą w S. W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w R. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 12 września 2006 r. sygn. akt I SA/Rz 44/06, wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę "T." Spółki z o.o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z 14 listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Z uzasadnienia wyroku wynikało, że wnioskiem z 10 września 2004 r. Spółka zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o umorzenie kosztów egzekucyjnych objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do [...] w sumie 51.310,92 zł. W uzasadnieniu wskazała, że na skutek splotu wyjątkowo niekorzystnych zdarzeń uzyskiwała ujemne wyniki w działalności gospodarczej, co spowodowało brak środków na bieżące finansowanie Spółki i przyrost zadłużenia zarówno publicznoprawnego, jak i cywilnoprawnego, w tym wobec pracowników. Zobowiązania wobec pracowników z tytułu Karty Hutnika wyniosły 400.000 zł, a wobec kontrahentów 2.340.000 zł. Spółka zrealizowała program naprawczy, którego założeniem było obniżenie poziomu zatrudnionych pracowników, co umożliwiało spłatę podatków i zobowiązań wobec ZUS. Zdaniem wnioskodawcy za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawiał ważny interes publiczny, czyli utrzymanie 100 miejsc pracy w S., jak również spłata zobowiązań wobec kontrahentów. W piśmie z 30 marca 2005 r. Spółka sprecyzowała, że wnioskuje o pomoc de minimis i oświadczyła, że korzystała już z tego rodzaju pomocy w wysokości 110 706,92 zł. Dodała też, że otrzymaną pomoc przeznaczy na tworzenie nowych miejsc pracy i rekrutację pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji.

Postanowieniem z 31 maja 2005 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odmówił Spółce umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że argumenty przedstawione przez Spółkę nie mogły stanowić podstawy do pozytywnego załatwienia wniosku, ponieważ wskazywane trudności finansowe nie znajdowały potwierdzenia w stanie faktycznym. Z akt sprawy wynikało bowiem, że w oparciu o § 5 "Umowy kupna-sprzedaży udziałów "T." Sp. z o.o., zawartej w 2 kwietnia 2004 r. pomiędzy O. w likwidacji z siedzibą w S. a I. w W., zwanej dalej I., Spółka miała otrzymać od I. - nabywcy udziałów, środki finansowe w kwocie co najmniej 1.600.000 zł z przeznaczeniem na restrukturyzację zadłużenia Spółki w ZUS oraz zapewnienie jej płynności finansowej. 21 kwietnia 2004 r. Spółka otrzymała od I. kwotę 900 000 zł na podwyższenie kapitału zakładowego, a 31 sierpnia 2004 r. kwotę 600.000 zł na kapitał zapasowy. Ponadto I. udzielił Spółce dwóch długoterminowych pożyczek na łączną kwotę 760.000 zł. Organ I instancji zauważył, że w okresie od czerwca 2004 r. do marca 2005 r. Spółka wykazywała co miesiąc zwroty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym (VAT) w kwotach od 15.000 zł do 20.000 zł. W tej sytuacji poniesienie wydatku tytułem kosztów egzekucyjnych nie spowoduje - zdaniem organu - znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej wnioskodawcy. Nie zachodzi również przesłanka ważnego interesu publicznego, bo o takim interesie można mówić wtedy, gdy chodzi o wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, a na tle stosowania art. 64e § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.e.a., także konieczność ubiegania się przez podatnika o przyznanie świadczeń pomocowych ze środków państwa.

W ocenie organu I instancji sytuacja finansowa Spółki nie jest aż tak zła, zważywszy na dochód Spółki za 2004 r. w kwocie 524.271,32 zł oraz uzyskane dofinansowanie od I. w wysokości 1.500.000 zł, i pozwala na uiszczenie kosztów egzekucyjnych bez konieczności zwolnień pracowników. Zdaniem organu nie zachodzi w niniejszej sprawie także przesłanka nieściągalności, ani powstania niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych przy ewentualnym ściągnięciu powyższych kosztów. Naczelnik US w S. zaznaczył, że zobowiązany mógłby ubiegać się o ulgę w postaci rozłożenia na raty zaległości z tytułu należnych kosztów egzekucyjnych.

W zażaleniu na postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i 8 k.p.a. oraz naruszenie art. 77 i 80 k.p.a. W jej ocenie oparcie się na danych dotyczących wartości obrotu i dochodu liczonego narastająco nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji Spółki, gdyż nie dokumentują one faktycznych wpływów i wydatków. Natomiast środki uzyskane z podwyższenia kapitału i z pożyczki zostały przeznaczone na spłatę zadłużenia wobec ZUS, nie można ich zatem uwzględniać w ocenie aktualnej sytuacji finansowej Spółki. "T." Sp. z o.o. dodała też, że zobowiązania Spółki wobec ZUS zostały uregulowane poza postępowaniem egzekucyjnym, a utrzymywanie i tworzenie miejsc pracy oraz perspektywa ich zwiększenia powinny być oceniane jako mieszczące się w kategorii ważnych interesów publicznych.

Postanowieniem z 14 listopada 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w R. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, podkreślając, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego, a udzielenie tej ulgi nie stanowi dla organu egzekucyjnego formy obligatoryjnej. Organ I instancji przeprowadził wnikliwe postępowanie wyjaśniające, prawidłowo ustalił stan faktyczny i rozważył istnienie przesłanek, o których mowa w art. 64e § 2 ustawy p.e.a. Odnosząc się do pojęcia ważnego interesu publicznego uznał, że pojęcie to nie może być interpretowane w sposób subiektywny, lecz jako dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Podnoszone przez Spółkę argumenty nie mieszczą się w tak rozumianym pojęciu ważnego interesu publicznego. Analiza dokumentów finansowych Spółki wykazała bowiem, że opisane we wniosku trudności finansowe i brak możliwości zapłaty kosztów egzekucyjnych nie znajdują potwierdzenia w stanie faktycznym.

Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. "T." Sp. z o.o. w S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jego uchylenie z powodu naruszenia prawa. Skarżąca zarzuciła, że organ II instancji nie uwzględnił ani wskazówek dotyczących oceny ważnego interesu publicznego, zawartego w swoim uprzednim postanowieniu, uchylającego pierwotne postanowienie organu I instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpatrzenia, ani okoliczności podnoszonych w zażaleniu. Organ nie zbadał faktycznych możliwości finansowych Spółki, ograniczając się jedynie ogólnikowo do danych wynikających z dokumentów rozliczeniowych oraz kwot uzyskanych przez Spółkę z tytułu podwyższenia kapitału zakładowego i długoterminowych pożyczek, pomijając faktyczne możliwości finansowe. Otrzymanych kwot nie można uwzględniać w ocenie sytuacji, gdyż środki te zostały przeznaczone w przeważającej części na spłatę zobowiązań publicznoprawnych. W ocenie skarżącej organ powinien dokonać oceny istnienia okoliczności uzasadniających umorzenie według stanu z chwili rozstrzygnięcia, a zdarzenia wcześniejsze mają znaczenie drugorzędne. Dodała, że stan finansowy i majątkowy dłużnika może stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości podatkowej, zgodnie z wyrokiem NSA z 25 czerwca 2003 r. sygn. akt III SA 3118/01, zaś Spółka pomimo zwrotów VAT z tytułu eksportu znajduje się w dalszym ciągu w trudnej sytuacji finansowej, czego dowodem są straty bilansowe i podatkowe (strata w wysokości 911.397,76 zł na koniec października 2005 r.). Skarżąca nie zgodziła się z dokonaną przez organ II instancji oceną istnienia w sprawie interesu publicznego, przejawiającego się - jej zdaniem - w utrzymaniu 100 miejsc pracy, zapobieganiu bezrobociu i ograniczeniu wydatków z tytułu opieki społecznej. Zdaniem skarżącej, skoro spełnia ona ustawowe przesłanki w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych i interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, to w takiej sytuacji - biorąc pod uwagę przytoczone orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego - organ miał obowiązek załatwić sprawę pozytywnie dla strony. Skarżąca dołączyła do skargi bilans oraz rachunek zysków i strat na dzień 31 października 2005 r., a także deklarację CIT-2 za okres od 1 stycznia 2005 r. do 31 maja 2005 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w R. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie procesowym z 31 sierpnia 2006 r. skarżąca zarzuciła, że organy nie dopełniły obowiązku zdefiniowania pojęć "ważnego interesu strony" i "ważnego interesu publicznego", a Dyrektor Izby Skarbowej pominął okoliczność pogorszenia się sytuacji finansowej Spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, że skarga nie była uzasadniona.

Zgodnie z art. 64e § 1 i 2 ustawy p.e.a. - który ma zastosowanie w niniejszej sprawie - organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne, jeżeli:

stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,

za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,

ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Decyzja organu egzekucyjnego w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych podejmowana jest w sferze tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ ma swobodę wyboru konsekwencji prawnych sytuacji, do których odnosi się hipoteza omawianej normy prawnej. Jeżeli zatem organ stwierdzi istnienie choćby jednej z wymienionych wyżej przesłanek, to dokonując swobodnego wyboru może albo umorzyć koszty egzekucyjne w całości lub w części, albo też odmówić ich umorzenia. Wybór kierunku rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny, jakkolwiek jest swobodny, to jednak nie może nosić cech dowolności, w związku z czym organ nie jest zwolniony z uzasadnienia swego stanowiska. Podkreślić należy, że uznanie administracyjne pozwalające na swobodę wyboru ogranicza się wyłącznie do etapu wyboru konsekwencji wystąpienia przesłanek umorzenia, natomiast nie odnosi się do oceny istnienia przesłanek umorzenia. Postępowanie prowadzone przez organ egzekucyjny w tym zakresie podlega ogólnym zasadom i szczególnym przepisom postępowania, a sądowa kontrola legalności sprowadza się do oceny jego prawidłowości, zupełności oraz przestrzegania wszystkich przepisów proceduralnych.

Orzekające w niniejszej sprawie organy egzekucyjne przeprowadziły wyczerpujące postępowanie wyjaśniające i uznały, iż nie wystąpiła żadna z wyżej wymienionych przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W ocenie Sądu ocena dokonana przez organy obu instancji była prawidłowa.

Wbrew zarzutom skargi organ I instancji ustalił rzeczywistą sytuację finansową Spółki.

Nie było sporu pomiędzy stronami co do tego, że nie stwierdzono nieściągalności dochodzonego obowiązku, ani też aby ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowało niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy zasadnie uznały, że "T." Sp. z o.o. w S. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, ani też, że za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny. Organy dokonały oceny istnienia powyższych przesłanek mając na uwadze dochody Spółki wykazywane w dokumentach rozliczeniowych oraz "doinwestowanie" Spółki przez wpłaty udziałowca na poczet kapitału zakładowego i zapasowego. Spółka dysponowała również środkami finansowymi z długoterminowych pożyczek w kwocie 760.000 zł. Powyższe środki miały na celu poprawę kondycji finansowej, przez spłatę zobowiązań publicznoprawnych i zapewnienie Spółce płynności finansowej. Pomimo tak solidnego wsparcia w 2004 r. Spółka w tym samym roku ubiegała się o pomoc, argumentując to trudną sytuacją finansową. W ocenie Sądu nie można - jak uważa skarżąca - nie uwzględnić otrzymanych środków przy ocenie sytuacji Spółki, bo jest to jedna z okoliczności stanu faktycznego, które organy mają obowiązek uwzględnić. Sytuacja ekonomiczna - jakkolwiek trudna - pozwalała Spółce wywiązać się z obowiązku zapłaty kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, zwłaszcza, że organ I instancji zaproponował rozłożenie płatności na raty.

W oparciu o ustalone okoliczności sprawy, orzekające w sprawie organy zasadnie uznały, że nie została spełniona przesłanka ważnego interesu publicznego uzasadniająca umorzenie kosztów egzekucyjnych. Pojęcie "ważnego interesu publicznego" nie zostało wprawdzie zdefiniowane przez ustawodawcę, ale bogate orzecznictwo w tym zakresie pozwala przyjąć, że o jego istnieniu nie decyduje subiektywne przekonanie wnioskodawcy, ale kryteria zobiektywizowane, które są zgodne z powszechnie przyjętym systemem wartości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2001 r. sygn. akt III SA 1590/2000, publ. "Gazeta Prawna" 2004, nr 237 s. 4a). Z uwagi na to, że umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym, istotne jest, czy trudna sytuacja podmiotu spowodowana była okolicznościami niezależnymi od jego woli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2001 r. sygn. akt III SA 1037/2000 publ. "Przegląd Orzecznictwa Podatkowego" 2001, nr 6, poz. 167; "Glosa" 2002, nr 5, s. 47).

W ocenie Sądu zapewnienie miejsc pracy dla 100 osób w S. może stanowić ważny interes publiczny, zwłaszcza wobec szczególnie trudnej sytuacji na rynku pracy w tym mieście, lecz dla uznania istnienia takiego interesu nie jest wystarczające subiektywne przekonanie Spółki. Groźba zwiększenia bezrobocia musi być realna, a nie używana jak straszak wobec organów egzekucyjnych. Sytuację podmiotu ubiegającego się o udzielenie ulgi należy rozważać indywidualnie, a dla oceny istnienia ważnego interesu publicznego istotne są przyczyny trudności ekonomicznych, a także skala zobowiązania wobec osiąganych przez podmiot przychodów. Sąd zwrócił uwagę, że umorzenie kosztów egzekucyjnych nie jest obowiązkiem organów w każdej sytuacji, gdy podmiot gospodarczy znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i grozi mu upadłość, a w następstwie zwolnienia pracowników. "T." Sp. z o.o. w M. od początku swego istnienia ma trudności finansowe, lecz - jak wyżej wskazano - trudna sytuacja finansowa nie uniemożliwia Spółce zapłaty należnych kosztów egzekucyjnych, zwłaszcza że organy zaproponowały rozłożenie płatności na raty. Dlatego organy egzekucyjnie słusznie uznały, że wywiązanie się Spółki z zapłaty kosztów nie musi wiązać się ze zwolnieniami pracowników. Trzeba też mieć na uwadze, że koszty egzekucyjne powstały na skutek zaniechania regulowania zobowiązań publicznoprawnych, a nie w wyniku zdarzeń losowych, niezależnych od Spółki. Skarżąca jest podmiotem gospodarczym, który sam podejmuje decyzje gospodarcze i ponosi ryzyko prowadzonej działalności. W interesie publicznym nie leży obciążanie tym ryzykiem budżetu państwa.

Nietrafny jest również zarzut braku zdefiniowania przez organy pojęcia "ważnego interesu strony", gdyż organy takiego obowiązku nie miały, jako że nie jest to przesłanka uzasadniająca umorzenie kosztów egzekucyjnych w świetle ustawy p.e.a.

W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku "T." Spółka z o.o. w S. wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o jego zmianę poprzez uchylenie i rozpoznanie skargi.

Wyrokowi zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie:

art. 64 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej w skrócie p.e.a.);

art. 189 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (dalej w skrócie k.s.h.),

2) naruszenie przepisów proceduralnych, polegające na nieuwzględnieniu przez Sąd dokumentów potwierdzających trudną sytuację finansową Spółki, zgłoszonych przy piśmie procesowym, znak [...] z dnia 31 sierpnia 2006 r.,

3) naruszenie prawa procesowego, polegające na obrazie art. 7 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autorka wskazała, że:

1. Niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 64e § 1 i 2 ustawy p.e.a., polega na podtrzymaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie błędnych ustaleń organów egzekucyjnych jako prawidłowe, które uznały, iż nie wystąpiła żadna z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, o których mowa w powołanym artykule. Sąd bezpodstawnie przyjął, że Spółka była w stanie pokryć koszty egzekucyjne w kwocie 51.310,92 zł, bowiem otrzymała od wspólnika I. w W., który jest właścicielem całości udziałów kwotę 900.000 zł w ramach kapitału zakładowego oraz kwotę 600.000 zł na powiększenie kapitału zapasowego. Wyjaśnienia wymaga fakt, iż zarówno kapitał zakładowy jak i zapasowy Spółki jest wartością stałą i nie może zostać naruszony, zgodnie z art. 189 k.s.h. A zatem Spółka nie mogła z funduszu udziałowego ani zapasowego uregulować kosztów egzekucyjnych, bowiem stanowi to naruszenie prawa. Również na udzielenie pożyczek na zakup materiałów do produkcji, zgodę w formie uchwały wyrazić musiało Zgromadzenie Wspólników stosownie do postanowień umowy Spółki. A zatem nietrafna jest ocena Sądu w tym zakresie. Sąd uznał również, iż zapewnienie przez Spółkę "T." miejsc pracy dla 100 osób w S., nie jest ważnym, interesem publicznym, z czym nie możemy się zgodzić, tym bardziej że w ocenie tego samego Sądu orzekającego w podobnej sprawie, również ze skargi "T." Sąd orzekł odmiennie, uchylając postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Sąd ustalił również, iż organy nie ustaliły rzeczywistej sytuacji finansowej Spółki. Chodzi o wyrok WSA w Rzeszowie z 17 sierpnia 2006 r. sygn. akt I SA/Rz 54/06. Biorąc pod uwagę fakt, iż stan faktyczny w sytuacji Spółki nie zmienił się w datach orzekania, oraz mając na względzie jednolitość orzecznictwa sądowego, przyjąć należy, iż zaskarżony wyrok, wydany został z naruszeniem prawa.

2. Sąd naruszył też przepisy proceduralne, bowiem rozpatrując skargę pominął dowody przedłożone przez Spółkę "T." przy piśmie procesowym znak [...] i nie uwzględnił rzeczywistej sytuacji finansowej Spółki, która była zagrożona upadłością, bowiem bilans za 2005 r. zamknął się stratą w wysokości netto 2.830.923,05 zł. W związku z trudną sytuacją Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników 16 maja 2006 r. podjęło dwie uchwały w sprawie pokrycia straty i w sprawie dalszego istnienia Spółki. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, ocena istnienia okoliczności umorzenia zaległości podatkowych, w tym kosztów egzekucyjnych powinna być dokonana wg stanu z chwili rozstrzygnięcia, a zdarzenia wcześniejsze mają znaczenie drugorzędne. Stan finansowy i majątkowy dłużnika może stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości podatkowej (wyrok NSA z 25 czerwca 2003 r. sygn. akt III SA 3118/01).

3. W trosce o praworządność, szczególne znaczenie ma postępowanie dowodowe. Wszelka dowolność w tym względzie zarówno organu, jak i Sądu narusza art. 7 Konstytucji RP i będąc rażącym naruszeniem prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji uznaniowej (wyrok NSA w Warszawie z 26 września 2000 r. sygn. akt II SA 55/00). Wpływ tego naruszenia na wynik postępowania polega na tym, że Sąd wydał wyrok sprzeczny z prawem.

Odpowiadając na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w R. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W piśmie procesowym z 21 lutego 2008 r., złożonym na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Spółka przedstawiła swoją aktualną, trudną sytuację finansową, mającą przesądzić - o zasadności skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna "T." Spółki z o.o. z siedzibą w S. pozbawiona była uzasadnionych podstaw.

Skarga kasacyjna była (i jest) środkiem prawnym dalece sformalizowanym.

Zgodnie z art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi można ją było oprzeć wyłącznie na dwu podstawach:

naruszeniu (przez wsa) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1),

naruszeniu (przez wsa) przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2).

Artykuł 176 ustawy wymagał, aby skarga kasacyjna czyniła zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierała oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Rozpoznawana skarga kasacyjna, jeśli chodziło o sformułowanie i uzasadnienie zarzutów kasacyjnych dalece tym wymaganiom nie odpowiadała.

Zarzucając naruszenie prawa procesowego autor skargi miał obowiązek wskazania przepisu prawa regulującego postępowanie sądowoadministracyjne, jego zdaniem naruszonego przez Sąd pierwszej instancji przy dokonywaniu oceny zgodności z prawem przedmiotu zaskarżenia i wyjaśnienia na czym polegał możliwy istotny wpływ tego wyroku na wynik sprawy; wywiedzenia, że gdyby naruszeń prawa nie było wyroku - co do swej istoty - mógłby być odmienny od skarżonego.

Tymczasem Spółka (jej pełnomocnik) formułując zarzuty oznaczone jako pkt 2 i 3 w osnowie skargi w ogóle nie wskazała przepisów proceduralnych naruszonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przy wyrokowaniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy te zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem sądy administracyjne nie orzekają bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego; nie oceniają sytuacji finansowej skarżącego i nie udzielają ulg w spłacie należności publicznoprawnych, badają "jedynie" zgodność z prawem takiej oceny dokonanej przez organ (egzekucyjny) dla potrzeb merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku strony postępowania.

Jeśli zaś chodziło o Naczelny Sąd Administracyjny to, na podstawie art. 3 § 2 Prawa o ustroju... powołany został do nadzoru nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie orzekania w trybie określonym ustawami, a w szczególności do rozpoznawania środków odwoławczych od orzeczeń tych sądów...

Dlatego wskazane wyżej pismo procesowe Spółki nie mogło być przedmiotem merytorycznej oceny przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej.

Artykuł 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że "Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa".

Skarżąca nie wskazała, jakie prawo procesowe zostało "rażące" naruszone przez WSA przy dokonywaniu oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w R. z 14 listopada 2005 r. w związku z usankcjonowaniem "rażącego" naruszenia nieokreślonego prawa tego rodzaju przez organ egzekucyjny. Stwierdzenie (pkt 3 uzasadnienia skargi kasacyjnej), że "Wpływ tego naruszenia na wynik postępowania polega na tym, że Sąd wydał wyrok sprzeczny z prawem" nie wyczerpywało przesłanki zarzutu z art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu...

Jeśli chodziło o zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 64e § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), przez jego niewłaściwe zastosowanie to nie mógł on odnieść zamierzonego skutku dokąd Spółka nie wzruszyła skutecznie ustaleń faktycznych poczynionych przez organy egzekucyjne; ustaleń takich organy egzekucyjne dokonują w ramach zakreślonych przez Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r., a sąd administracyjny ocenia ich zgodność z prawem w ramach zakreślonych przez Prawo o postępowaniu...

Niezależnie od tego art. 64c § 2 ustawy "egzekucyjnej" zawierał kilka jednostek redakcyjnych wymieniających różne okoliczności uzasadniające możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Na podstawie art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu... Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, z urzędu rozważał jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żądna z przyczyn nieważności wskazanych w art. 183 § 2 ustawy nie wystąpiła.

Granice skargi kasacyjnej zakreślił jej autor. Sąd nie był uprawniony do wyręczania strony skarżącej, jeśli chodziło o formułowanie zarzutów i ich uzasadnienia, nie mógł orzekać o zgodności z prawem zaskarżonego wyroku kierując się jedynie intencjami strony skarżącej, które nie zostały wyartykułowane w formie prawem przewidzianej.

Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.