Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 358/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 3, 3a
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Grzegorz Gocki Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. R. (dalej: skarżąca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie (dalej: organ, Zakład) z dnia 28.05.2019 r. nr [...] o odmowie umorzenia odsetek za zwłokę przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu 16.05.2016r. do ZUS Oddział w Opolu wpłynął wniosek z prośbą o umorzenie zadłużenia z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżąca od 08.12.2004 r. do 22.11.2011 r. prowadziła jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą A . Dalej wskazano we wniosku, że z powodu braku środków finansowych, Komornik Sądowy zajął i doprowadził do sprzedaży lokal handlowy, w którym prowadziła skarżąca działalność gospodarczą. Środki finansowe, uzyskane ze sprzedaży lokalu Komornik przeznaczył na swoje koszty oraz podzielił wśród wierzycieli, w tym dla ZUS w wysokości 39 478,48 zł. Komornik Sądowy dokonał także zajęcia wszystkich aktywów i wyegzekwował ostatnie środki jakie skarżąca posiadała, w tym ze sprzedaży rodzinnych pamiątek.

Skarżąca podniosła również, że skutkiem braku środków finansowych zaprzestała płacenia opłat za mieszkanie, stąd została wydana uchwała Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", na podstawie której z powodu zaległości czynszowych została wykluczona ze Spółdzielni.

Skarżąca zaprzestała również spłaty rat kredytu zaciągniętego na zakup mieszkania w Banku B. Tym samym Bank B wystąpił o przeprowadzenie egzekucji z w/w nieruchomości mieszkalnej. Uzyskaną kwotę z licytacji - 115 053,33 zł Komornik podzielił na koszty komornicze 29 375,48 zł pozostałą kwotę 66 311,25 zł przyznał dla Banku B, w tym dla ZUS kwotę 19 366,60 zł.

Dalej skarżąca wywodziła, iż w dniu 03.10.2014 r. Sąd Rejonowy w [...], Wydział [...] Cywilny nakazał jej opuścić lokal mieszkalny. W przedmiotowym wyroku Sąd ustalił prawo do otrzymania lokalu socjalnego. Obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży na Gminie Miejskiej [...].

Poinformowała skarżąca również o tragedii jaka spotkała rodzinę w [...] 2014 roku. Wówczas [...] letnia córka skarżącej – P. R., podczas powrotu z pracy uczestniczyła w wypadku komunikacyjnym, w wyniku którego doznała ciężkich uszkodzeń ciała ([...]) i jest [...], a jej kolega [...].

Wskazała skarżąca, że córka jest całkowicie [...] oraz została zaliczona do [...] i uznana za osobę wymagającą stałej całodobowej opieki i rehabilitacji, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Podkreśliła również skarżąca, że od wielu lat jest osobą samotnie wychowującą trójkę dzieci, jednak mimo to nie oddała córki do zamkniętego ośrodka tylko poświęciła się jej bezgranicznie. Z powodu stresu oraz obciążeń organizmu związanego z wypadkiem córki potrzebna jest skarżącej niejednokrotnie pomoc Zespołu Ratownictwa Medycznego jak i pomoc lekarza i psychologa.

Oświadczyła ponadto skarżąca, że od dłuższego czasu rodzina utrzymuje się z pomocy MOPS w [...] otrzymując zasiłek pielęgnacyjny - 153 zł, zasiłek opiekuńczy - 520 zł, zasiłek stały - 169,25 zł, zasiłek rodzinny 118 zł oraz świadczenia alimentacyjne - 600 zł.

Podsumowując wskazała skarżąca, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności. Dodała, że sprawuje całodobową opiekę nad sparaliżowaną [...] letnią córką, do tego sama jest schorowana i nie jest w stanie podjąć pracy, która umożliwiłaby jej zatrudnienie opiekunki i możliwość uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności względem ZUS. Dodatkowo nadmieniła, że nie posiada żadnych oszczędności, akcji, obligacji i udziałów w innych spółkach oraz rachunków bankowych samochodu.

Decyzją z dnia 15.07.2016 r. nr [...] Zakład odmówił umorzenia należności. Następnie decyzją z dnia 07.10.2016 r. Zakład uchylił w całości decyzję [...] z dnia 15.07.2016 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W dniu 02.12.2016 r. Zakład wydał decyzję nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek figurujących na koncie płatnika.

W dniu 20.12.2016 r. wniosła skarżąca wniosek o ponowne rozpatrzenie wniosku w zakresie umorzenia należności z tytułu składek za ubezpieczonych w części finansowanej przez płatnika. W dniu 08.03.2017 r. Zakład wydał decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Skargą z dnia 05.05.2017 r. zaskarżyła skarżąca ww. decyzję ZUS.

Wyrokiem z dnia 18.10.2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu - Sygn. akt I SA/Op 211/17 uchylił zaskarżoną decyzję w części, w jakiej rozstrzyga o odmowie umorzenia odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. W pozostałym zakresie skargę oddalił.

WSA podkreślił, że rozpatrując ponownie sprawę Zakład powinien przeanalizować, z powołaniem się na stosowne dokumenty, wszystkie zdarzenia mające wpływ na bieg terminów przedawnienia, z uwzględnieniem zmian stanu prawnego w tym zakresie, poczynając od dnia wymagalności poszczególnych składek oraz przedstawić dokładną argumentację, czy doszło do przedawnienia należności składkowych czy też nie oraz wskazać na jakiej podstawie i od jakich kwot zostały naliczone odsetki.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem wyrażonym w powyższym wyroku skarżąca złożyła skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 18.07.2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny - Sygn. akt I GSK 1778/18 - oddalił skargę kasacyjną skarżącej. NSA zwrócił uwagę na prawidłowość ustalenia organu odnośnie odmowy umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika. NSA podkreślił, że "trafnie wywiódł Sąd I instancji, iż wymiar interesu publicznego przejawia się również w uprawnieniach pracowników zatrudnionych przez stronę. Osoby te w przypadku umorzenia składek w części finansowanej przez płatnika zostaną ograniczone w swoich prawach emerytalno- rentowych. Inaczej mówiąc umorzenie tej części składek ograniczy im indywidualne okresy składkowe zaliczane do stażu pracowniczego, od którego ustalone jest prawo i wysokość renty lub emerytury". NSA nie kwestionując trudnej sytuacji materialnej zobowiązanej stwierdził, iż brak jest podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji co do odmowy umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, kwestionowaną decyzją z dnia 28.05.2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie odmówił umorzenia odsetek za zwłokę przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 31.117,90 zł, w tym:

- odsetek od składek na ubezpieczenia społeczne- za okres 04/2005-03/2006, 12/2006, 04/2007, 09/2007-03/2010 (liczonych na dzień 16.05.2016r.) w kwocie 20 929,90 zł,

- odsetek od składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 05/2005-03/2006, 04/2007, 09/2007-02/2009,04/3009-03/2010( liczonych na dzień 16.05.2016r.) w kwocie 10 188,00 zł.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wywiódł, iż zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast całkowita nieściągalność zachodzi w przypadkach określonych w powołanej ustawie. Wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek/ odsetek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Organ podkreślił, że Dyrektor Oddziału ZUS ponownie wdrożył postępowanie egzekucyjne skierowane do rachunku bankowego w C S.A., które nie zostało zakończone. Wobec skarżącej nie został zatem ustalony brak możliwości dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym należności składkowych.

Wobec powyższego organ wskazał, iż nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności. Niezależnie od tego organ wskazał, że nawet w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności, koniecznym jest ustalenie, że ma ona charakter trwały i nieodwracalny.

W świetle powyższego organ odmówił umorzenia odsetek od nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Podkreślił przy tym, że pobór odsetek za zwłokę - oprócz funkcji sankcyjnej stanowi rekompensatę wyrównującą straty wynikające z braku prawidłowego, zgodnego z prawem opłacania składek.

Organ uznał, iż argumenty podniesione przez skarżącą dotyczące jej sytuacji materialnej i zdrowotnej nie mogą stanowić podstawy umorzenia. Ulga w postaci umorzenia w całości lub części jest przywilejem, który może być skarżącej przyznany decyzją. Zgodnie z art.28 ust.3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich nieściągalności. Oznacza to, że ze względu na rodzaj zaległości przedstawiona dokumentacja medyczna oraz podniesione okoliczności nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Z powyższym nie zgodziła się skarżąca, składając skargę do tut. Sądu. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu na złożenie skargi administracyjnej oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, podnosząc,

- naruszenie art. 28 ust. 3a w zw. z art.4 ust. 2 pkt d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez niewłaściwe zastosowanie w wyniku błędnej wykładni polegającej na stwierdzeniu, że ze względu na rodzaj zaległości przepis nie ma zastosowania, podczas gdy skarżąca była płatnikiem własnym składek jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, składki powstały w okresie prowadzenia działalności gospodarcze a umorzeniu w tym trybie z uwagi na zasadę a minori ad minus mogą podlegać odsetki od składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczeniu zdrowotne (art.32 ustawy) albowiem skoro umorzeniu mogą podlegać składki wraz z odsetkami, to tym bardziej umorzeniu mogą podlegać same odsetki od tych składek,

- naruszenie art.107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 i 11 k.p.a. poprzez nierozważenie wszechstronnie materiału dowodowego, pominięcie dokumentacji medycznej przy ocenie możliwości umorzenia, nie ustalenie czy skarżąca posiada jakikolwiek majątek z którego można prowadzić egzekucję, nie ustalenie jakich skarżąca podsiada następców prawnych, jaki jest koszt wydatków egzekucyjnych , jakiej wysokości w chwili wydania decyzji były ściągane należności, jak wysokie są koszty upomnienia co nie pozwala na wszechstronne zbadanie prawidłowości decyzji pod kontem ustaleń faktycznych i zgodności z prawem i narusza zasadę przekonywania o prawidłowości wydanej decyzji jak również obowiązek prowadzenia postępowania i wydania decyzji przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zażył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: P.p.s.a.) podlegała decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie z dnia 28.05.2019 r. nr [...] o odmowie umorzenia odsetek za zwłokę przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Na mocy tej regulacji Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów.

Przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie podjęte w warunkach art. 28 ust. 2, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2019 r., poz.300 ze zm.; dalej: u.s.u.s.). Zgodnie z powołaną regulacją należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Wobec ustalenia braku przesłanki nieściągalności, ZUS – wyłącznie w odniesieniu do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia - przeprowadza postępowanie w oparciu o przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzenia należności z tytułu składek.

W świetle tych przepisów ZUS może umorzyć należności z tytułu składek m.in. wówczas, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Z powyższego wynika, że organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Wymaga jednak podkreślenia, że rozstrzygnięcie organu nie może mieć charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

Istotnym elementem stanu faktycznego sprawy są ustalenia w zakresie istnienia i wysokości zaległości, o których umorzenie wnioskuje zobowiązany. Ustalenia takie powinny być dokonane w pierwszej kolejności, jeszcze przed analizą wystąpienia przesłanek warunkujących dopuszczalność umorzenia zaległych należności. Instytucja umorzenia ma bowiem zastosowanie jedynie wtedy, gdy istnieje należność i znana jest jej wysokość. Wysokość należności z tytułu składek może mieć bowiem znaczenie dla oceny przesłanek umorzenia i może rzutować na ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie zastosowania ulgi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że na ocenę okoliczności faktycznych konkretnej sprawy w aspekcie przesłanek ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych, tj. ocenę możliwości płatniczych strony i w konsekwencji ewentualnej zapłaty należności, istotny wpływ ma m.in. wysokość ustalonych i dochodzonych od niej należności. W postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności organ jest zobligowany z urzędu wykazać prawidłowo kwotę należności z tytułu składek, której dotyczy wniosek, bowiem umorzenie tej właśnie konkretnej kwoty stanowi przedmiot postępowania, a przedmiot taki musi być jednoznacznie i prawidłowo określony. Nie jest bowiem możliwe umorzenie należności, które nie istnieją. W świetle powyższego uznać trzeba, że tylko wobec faktycznie istniejących należności można wydać rozstrzygnięcie merytoryczne, załatwiające sprawę co do istoty, a więc poprzez umorzenie należności lub odmowę jej umorzenia. Od tych bowiem ustaleń uzależniona jest późniejsza treść rozstrzygnięcia. Stwierdzenie przedawnienia należności uniemożliwia bowiem prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku o ich umorzenie i powoduje konieczność jego umorzenia z uwagi na bezprzedmiotowość.

Na te kwestie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 18.10.2017 r., sygn. 211/17, uchylając decyzje organu w części i formułując zalecenia co do ponownego przeprowadzenia postępowania. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W niniejszej spawie przepisy prawa, które mogłyby mieć zastosowanie w sprawie nie uległy zmianie. Na tle art. 153 p.p.s.a., w orzecznictwie przyjmuje się, że ocena prawna traci moc wiążąca tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenianych faktów i dowodów oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (przykładowo wyrok WSA w Łodzi z 19 marca 2019 r. sygn. II SA/Łd 1148/18, dostępny w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych). Również w piśmiennictwie przyjmuje się, że związanie organów administracji publicznej oraz sądów oceną prawną oznacza, że w tym zakresie nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądowym, i zobowiązane są do podporządkowania się jej w pełnym zakresie. Ocena prawna dotyczyć może w szczególności stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, kwestii zastosowania określonego przepisu do wydania danego rozstrzygnięcia (por. Komentarz do art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi W-ctwo C.H.BECK Warszawa 2017 r. pod redakcją prof. Romana Hausera i prof. Marka Wierzbowskiego). Ustanie mocy wiążącej oceny może spowodować tylko zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. Komentarz do p.p.s.a. Bogusław Dauter, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek, W-ctwo Wolter Kluwer warszawa 2016).

W ocenie Sądu nie zaszły w sprawie okoliczności wyłączające zastosowanie powyższego przepisu a pomimo to, organ nie wykonał zaleceń zawartych w wyroku z dnia 18.10.2017 r., czym naruszył przytoczony powyżej przepis art. 153 p.p.s.a.

Przypomnieć w tym miejscu należy pkt VII uzasadnienia powyższego wyroku:

"Reasumując w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ rentowy będzie obowiązany uwzględnić wszystkie przedstawione powyżej uwagi, w szczególności przeanalizować, z powołaniem się na stosowne dokumenty, wszystkie zdarzenia mające wpływ na bieg terminów przedawnienia, z uwzględnieniem zmian stanu prawnego w tym zakresie, poczynając od dnia wymagalności poszczególnych składek oraz przedstawić dokładną argumentację, czy doszło do przedawnienia należności składkowych, czy też nie. Nie wystarczy bowiem przedłożenie samych akt administracyjnych, gdy w uzasadnieniu decyzji nie jest przywołana żadna argumentacja, na podstawie której Sąd mógłby prześledzić i skontrolować tok rozumowania organu. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu w ocenie stanu faktycznego oraz interpretacji przepisów prawa.

Tego rodzaju brak uniemożliwia dokonanie pełnej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie tego, czy przynajmniej część spornych należności w dacie wydawania aktu administracyjnego nie uległa przedawnieniu. Brak takich ustaleń, popartych właściwymi dokumentami w aktach sprawy oznacza, że nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny. Stanowi to naruszenie wynikającej z art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej, której realizacji służy art. 77 § 1 kpa, nakładający na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Opisane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy."

Wskazać należy, że najstarsze ze składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy dotyczą roku 2005 i odnosi się to też do odsetek. Zauważyć w związku z tym należy, że art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym przez art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 marca 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. 2011 r., Nr 232, poz. 1378) stanowi, iż należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Przepis art. 27 ust. 1 ustawy o redukcji (...) będący przepisem przejściowym stanowi z kolei, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa (...) w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11 (ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – przypis Sądu), którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (art. 27 ust. 2 ustawy o redukcji (...).

Należy podnieść, że do należności składkowych w tym odsetek nieprzedawnionych do dnia 1 stycznia 2012 r., (przy zastosowaniu poprzedniej regulacji i 10 letniego okresu przedawnienia) , ma zastosowanie 5 letni okres przedawnienia z tym że, liczony on jest nie od daty wymagalności składek zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., lecz od dnia 1 stycznia 2012 r. Wszystko to zaś z zastrzeżeniem art.24 ust.5-5e u.s.u.s., gdyż każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny.

Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w powyższym wyroku nakazał, by organ przedstawił dokładną argumentację czy nie doszło do przedawnienia należności odsetkowych, z uwzględnieniem zmian stanu prawnego w tym zakresie i przepisów intertemporalnych. Bowiem bezspornie kluczowe znaczenie dla przedmiotowego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy.

W zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż "Przedmiotowym wnioskiem o umorzenie objęte są odsetki od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych - należności te nie uległy przedawnieniu i są wymagalne". Dalej organ przytoczył przepisy dotyczące okresów przedawnienia oraz wskazał, jakie okoliczności miały wpływ na zawieszenie biegu terminów przedawnienia. Wskazał mianowicie, iż:

1. dla należności za okres: 04/2005-03/2006 - na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 27/07/2006, obejmujących zadłużenie za ww. okres dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę u płatnika D. Z uwagi na nieskuteczność postępowania egzekucyjnego tytuły z dniem 05/01/2007 zostały wycofane.

Kolejno na podstawie tytułów wykonawczych oznaczonych jako [...] z dnia 03/07/2009, obejmujących zadłużenie za ww. okres Dyrektor O/ZUS dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku B SA. W wyniku zbiegu egzekucji postępowanie zostało przekazane do Komornika Sądowego w [...] K. G., który wskutek stwierdzenia bezskuteczności postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia 27/10/2010 oraz 09/ll/2010 umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne.

2. dla należności za okres : 12/2006 - Dyrektor O/ZUS dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku B SA. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 12/03/2007, obejmującego zadłużenie za ww. okres. W wyniku zbiegu egzekucji postępowanie zostało przekazane do Komornika Sądowego w [...].

3. dla należności za okres : 04/2007 - Dyrektor O/ZUS dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku C SA. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 08/02/2008 obejmującego zadłużenie za ww. okres 04/2007. W wyniku zbiegu egzekucji postępowanie zostało przekazane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] - który wskutek stwierdzenia bezskuteczności postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia 19/10/2012 umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Dyrektor Oddziału ZUS w Opolu dokonał zajęcia rachunku bankowego w C S.A. na podstawie zawiadomienia [...] z dnia 17.08.2015 r. obejmującego tytuł o nr [...] z dnia 17.12.2013 r. FUZ za okres 04/2007.

Na rachunku w C powstał zbieg egzekucji. Do Sądu Rejonowego w [...] skierowano wniosek o rozstrzygnięcie zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej w dniu 02.05.2016r. Postanowieniem z dnia 20.06.2016r. sygn.[...] sąd oddalił wniosek (brak zbiegu), w związku z powyższym wysłano pismo do banku z prośbą o realizację w/w zajęcia. Postanowieniem nr [...] z dnia 27.02.2017 r. umorzono postępowanie egzekucyjne na podstawie w/w tytułu z uwagi na bezskuteczność.

4. dla należności za okres : 09/2007- 03/2010 - Dyrektor Oddziału ZUS w Opolu dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku B S.A. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 04.01.2010r. obejmujące należności na FUS za okres 09/2007 - 12/2007, 03/2009, na FUZ za okres 09/2007 - 12/2007, na FPiFGŚP za okres 09/2007 - 12/2007, 03/2009. Na rachunku powstał zbieg, w dniu 16.03.2010r. egzekucję przekazano Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w [...] K. G. Postanowieniem z dnia 15.10.2010 r. Komornik umorzył postępowanie z uwagi na bezskuteczność.

Następnie wskazano, iż po wydaniu ww. postanowień o umorzeniu postępowań egzekucyjnych Dyrektor Oddziału ZUS w Opolu dokonał zajęcia rachunku bankowego w C S.A. na podstawie zawiadomień o nr [...] – [...] z dnia 27.09.2018 r. obejmujących tytuły wykonawcze nr [...] z dnia 25.09.2018 r. obejmujące należności za okres FUS 04/2005 - 03/2006, 12/2006, 04/2007, 09/2007 - 10/2007, 11/2007 - 12/2007, 03/2009, 09/2009 - 03/2010, FUZ 05/2005 - 03/2006, 04/2007, 09/2007 - 12/2007, 08/2008, 09/2009 - 03/2010, FPiFGŚP za okres 11/2007 - 12/2007, 03/2009, 09/2009 - 03/2010. Egzekucja nadal jest czynna.

I do tego ograniczają się rozważania organu odnośnie zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Nie wyjaśniono na jakiej podstawie organ przyjął, iż prawidłowe było wystawianie kolejnych tytułów wykonawczych i inicjowanie postępowań egzekucyjnych wobec należności, co do których powstępowania egzekucyjne były umarzane już w 2010 r. W aktach sprawy również takich informacji brak. W tym miejscu przytoczyć należy kolejny fragment uzasadnienia wyroku WSA z dnia 18.10.2019 r.: "W każdym razie nie wystarczy przedłożenie. samych akt administracyjnych, gdy w uzasadnieniu decyzji nie jest ponadto przywołana żadna argumentacja co do odsetek od składek, na podstawie której Sąd mógłby prześledzić i skontrolować tok rozumowania organu. Sąd administracyjny nie może zastępować organu w ocenie stanu faktycznego oraz stosowaniu przepisów prawa do poczynionych przezeń ustaleń".

W dalszym ciągu Sąd nie może skontrolować toku rozumowania organu odnośnie skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia odnośnie części składek. Znamienne jest przy tym, iż wystawiono owe nowe tytuły już po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tego rodzaju brak uniemożliwia dokonanie pełnej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie tego, czy przynajmniej część spornych odsetek w dacie wydawania aktu administracyjnego nie uległa przedawnieniu. Brak takich ustaleń, popartych właściwymi dokumentami w aktach sprawy oznacza, że nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny. Stanowi to naruszenie wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, której realizacji służy art. 77 § 1 k.p.a., nakładający na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Opisane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle powyższego wymagane jest, aby organ przedstawił w tej mierze w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stosowną analizę oraz załączył do akt administracyjnych niezbędną dokumentację. Jak wskazano wyżej tylko prawidłowe określenie kwoty należności pozwala na obiektywną ocenę możliwości ich wyegzekwowania lub dobrowolnej spłaty przez dłużnika.

W ocenie Sądu zatem zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 153 p.p.s.a. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd uchylił ją na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.