Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 357/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Dopuszczono do udziału w postępowaniu sądowym
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 i 9
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 127 § 1, art. 132 i art. 133
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 438/17 o odrzuceniu skargi D.K. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w przedmiocie odwołania z dnia 31 maja 2017 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną. Sygn. akt I OSK 357/18 P O S T A N O W I E N I E Dnia 2 sierpnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Związku Zawodowego Celnicy PL z siedzibą w Opolu o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej D.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 438/17 o odrzuceniu skargi D.K. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w przedmiocie odwołania z dnia 31 maja 2017 r. postanawia dopuścić Związek Zawodowy Celnicy PL z siedzibą w Opolu do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.


UZASADNIENIE

D.K. pismem z dnia 17 sierpnia 2017 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] polegającą na braku podjęcia czynności procesowych w sprawie odwołania od decyzji administracyjnej o zwolnieniu ze służby zawartej w propozycji pracy w KAS z dnia 19 maja 2017 r. nr [...]. Skarżąca zarzucając istnienie bezprawnej i niezasadnej bezczynności Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], wniosła o uznanie przez Sąd, że złożona jej propozycja pracy w istocie jest decyzją administracyjną o zwolnieniu ze służby, a także o stwierdzenie bezczynności organu w sprawie oraz nakazanie Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w [...] podjęcia stosownych działań prawnych tj. przekazanie odwołania do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej lub ewentualnie o zobowiązanie organu do rozpoznania odwołania.

Dyrektor Krajowej Izby Administracji Skarbowej w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Wskazał, że pismem z dnia 19 maja 2017 r. nr [...] przedstawił D.K. propozycję określającą nowe warunki zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej w [...]. W dniu 31 maja 2017 r. złożyła ona oświadczenie o przyjęciu tej propozycji i od dnia 1 czerwca 2017 r. stała się członkiem korpusu służby cywilnej. Dotychczasowy stosunek służbowy skarżącej przekształcił się w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony.

D.K. po złożeniu w/w oświadczenia o przyjęciu propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia w dniu 31 maja 2017 r. wniosła również odwołanie od otrzymanej propozycji stwierdzając, że zawiera ona decyzję o zwolnieniu ze służby. W przedmiotowym odwołaniu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i pozostawienie jej jako funkcjonariusza celnego w Służbie Celno-Skarbowej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] w odpowiedzi w piśmie z dnia 21 czerwca 2017 r. nr [...] wyjaśnił, że obowiązujące przepisy ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej ( Dz.U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm.) nie przewidują trybu odwoławczego od przedkładanej funkcjonariuszowi celnemu propozycji zatrudnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna.

W uzasadnieniu postanowienia podał m.in. treść art. 3 § 2 pkt 1- 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j:. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a.") określającego zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych.

Wskazał, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w sprawie odwołania z dnia 31 maja 2017 r. skierowanego do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, skoro D.K. wniosła odwołanie do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, to nie jest dopuszczalne kwestionowanie bezczynności Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w jego rozpatrzeniu. Okoliczność skierowania odwołania do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej za pośrednictwem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] nie powoduje, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej może przyjąć to odwołanie do rozpoznania jako organ właściwy w sprawie.

Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w tym zakresie jest niedopuszczalna. Stosownie do treści art. 133 K.p.a. obowiązkiem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] było natomiast przekazanie odwołania Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej w terminie 7 dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie. To Szef Krajowej Administracji Skarbowej władny jest bowiem – wobec skierowania do niego odwołania – podjąć w jego przedmiocie działania na gruncie K.p.a. Czynność przesłania odwołania, o której mowa w art. 133 K.p.a., nie stanowi jednak żadnej z czynności, której niedokonanie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego.

Sąd pierwszej instancji przyjął, że z uwagi na niedopuszczalność skargi na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w przedmiocie rozpatrzenia odwołania, brak było podstaw do dokonywania w sprawie rozważań co do charakteru pisma z dnia 19 maja 2017 r. nr 1401-IZK.111.122.2017.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi kasacyjnej D.K. reprezentowanej przez adwokata do Naczelnego Sądu Administracyjnego i zostało zaskarżone w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. skarżąca zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 58 § 1 pkt 1 oraz art. 58 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. w zw. z art. 165 ust. 3 i 7 oraz art. 170 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 170 ust. 2 i 3 P.p.s.a. oraz art. 171 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. 2016 poz. 1948, ze zm.), poprzez błędną wykładnię ww. przepisów prowadzącą do niezasadnego odrzucenia skargi przez Sąd wskutek uznania, że skarga na brak przekazania odwołania do organu wyższej instancji przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] jest niedopuszczalna, oraz (względnie) że niedopuszczalna jest też skarga na brak rozpoznania odwołania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (w razie gdyby w drodze interpretacji prawnej ustalono, iż to Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] jest organem właściwym do rozpoznania);

Ponadto skarżąca kasacyjnie z ostrożności procesowej, na postawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. podniosła uchybienia procesowe mające istotny wpływ na treść końcowego orzeczenia w postaci:

1. obrazy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 58 § 1 pkt 1 oraz art. 58 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. oraz w związku z art. 132 i 133 K.p.a. w zw. z art. 165 ust. 3 i 7 oraz art. 170 ust 1 pkt 1 i 2 oraz art. 170 ust. 2 i 3 P.p.s.a. oraz art. 171 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej poprzez niezasadne odrzucenie skargi i tym samym brak przeprowadzenia analizy merytorycznej czy w przedmiotowej sprawie zachodzi bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania ze strony Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w rozumieniu art. 3 § 2 pkt. 8 i 9 P.p.s.a., w sytuacji gdy stan faktyczny i prawny sprawy obligował Sąd do poczynienia stosownych rozważeń (merytorycznego rozpoznania skargi);

2. obrazy przepisu art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w związku z art. 1 § 1, 2 i 3 § 1 P.p.s.a., poprzez fakt, iż Sąd nie rozpoznał właściwie zakreślonego przez skargę przedmiotu sprawy i przyjął stan faktyczny taki, że skarga dotyczy wyłącznie tego, iż Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] nie przekazał odwołania skarżącej do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, podczas gdy w istocie skarga w swym kontekście (zakresie) była znacznie szersza, bo zarzut dotyczył też tego, iż ewentualnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] był organem właściwym do rozpoznania w/w odwołania skarżącej i pozostaje w bezczynności poprzez brak rozpoznania tegoż odwołania. Wskazane uchybienie spowodowało brak rozważenia przez Sąd ww. kwestii i tym samym odrzucenie skargi, pomimo iż zbadanie wskazanego wątku powinno było mieć merytorycznie miejsce, na podstawie przepisów art 3 § 2 pkt. 8 i 9 P.p.s.a.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podanych w niej zarzutów.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Odnosząc się do wniosku strony o rozpoznanie sprawy na rozprawie wskazać należy, iż zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Zaskarżone rozstrzygnięcie stanowi tego rodzaju postanowienie. Sąd drugiej instancji nie jest jednak związany wnioskiem strony. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając zawartą w art. 7 P.p.s.a. zasadę szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania i występujący w przedmiotowej sprawnie jedynie problem prawny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 powołanego przepisu w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Na wstępie zauważyć należy, iż w skardze kasacyjnej nieprawidłowo wskazano jako naruszone art. 170 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 170 ust. 2 i 3 P.p.s.a. Przepis art. 170 P.p.s.a. nie zawiera w/w jednostek redakcyjnych i dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo uznał brak kognicji sądu administracyjnego w tej sprawie, chociaż nie wszystkie z podanych argumentów rozstrzygnięcia były trafne.

Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych jest określony w art. 3 § 2 pkt 1-9 P.p.s.a. Dodatkowo wskazać należy, iż z art. 3 § 3 P.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.

Przepisy ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej w sprawie złożonej funkcjonariuszowi Służby Celno – Skarbowej pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia (art. 165 ust. 7), która została przez niego przyjęta ( art. 170 ust.2) ze skutkami określonymi w art. 171 ust. 1 pkt 2 nie przewidują sądowej kontroli.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 P.p.s.a. zakres kognicji sądu administracyjnego w sprawach, w których przedmiotem skargi pozostaje bezczynność obejmuje:

- bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 § 2 art. 3 P.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; tj. w sprawach gdy organ właściwy ma wydać decyzje, postanowienie o jakim mowa w pkt 2 i 3 jak też wydać akt czy dokonać czynności o jakich mowa w pkt 4;

- bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Wyjaśnić należy, iż ocena przez sąd administracyjny skargi na bezczynność organu i zawartego w niej żądania w pierwszej kolejności wymaga ustalenia czy skarga jest dopuszczalna, a następnie rozważenia zasadności skargi w kontekście istnienia prawnego obowiązku działania organu administracji zobowiązanego do załatwienia konkretnej sprawy w sposób, w formie i w terminie przewidzianych w przepisach obowiązującego prawa.

W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] pismem z dnia 19 maja 2017 r. nr [...] na podstawie art. 165 ust. 7 omawianej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej złożył D.K. propozycję określającą nowe warunki zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej w [...], którą przyjęła w dniu 31 maja 2017 r., a więc w terminie określonym w art. 170 ust. 2 tej ustawy. W związku z tym od dnia 1 czerwca 2017 r. stała się członkiem korpusu służby cywilnej o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3a, art. 3 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej ( Dz. U. z 2016 r., poz.1345, ze zm.). Z art. 9 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy wynika, że w sprawach dotyczących stosunku pracy w służbie cywilnej, nieuregulowanych w ustawie, stosuje się przepisy Kodeksu pracy i inne przepisy prawa pracy. Spory o roszczenia dotyczące stosunku pracy w służbie cywilnej rozpatrywane są przez sądy pracy. Oznacza to, że D.K. od dnia 1 czerwca 2017 r. wszelkie roszczenia dotyczące stosunku pracy w służbie cywilnej może kierować do sądu pracy. Wskutek powyższego zachowania (przyjęcia tej propozycji) jej dotychczasowy stosunek służbowy przekształcił się w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony.

Jednocześnie wyżej wymieniona w tym samym dniu tj. 31 maja 2017 r. od otrzymanej propozycji wniosła odwołanie do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej za pośrednictwem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], w którym stwierdziła, że jej zdaniem złożona propozycja określającą nowe warunki zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej w [...], którą przyjęła jest w istocie decyzją o zwolnieniu ze służby.

W związku z powyższym w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należało ustalić, czy w podanych okolicznościach faktycznych skarga na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w przedmiocie "dokonania czynności procesowych w sprawie odwołania od decyzji administracyjnej o zwolnieniu ze służby zawartej w propozycji pracy w KAS z dnia 19 maja 2017 r. nr [...]" jest dopuszczalna.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniu D.K., przestawiona jej pisemna propozycja określająca nowe warunki zatrudnienia nie stanowi decyzji administracyjnej, postanowienia, innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 P.p.s.a. Jak wyżej wskazano do przekształcenia jej stosunku służbowego w stosunek pracy doszło zatem za zgodną wolą obu stron. W tym przypadku nie nastąpiło wygaśnięcie stosunku służbowego w oparciu o art. 170 ust. 1 tej ustawy i nie znajduje zastosowania art. 170 ust. 3 powołanej ustawy nakazujący traktowanie wygaśnięcia stosunku służbowego jak zwolnienia ze służby, którego należałoby dokonać w formie decyzji ( art. 276 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej ( Dz. U . z 2016 r. poz. 1947 ), uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2019 r. , sygn. akt I OPS 1/19).

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że do złożonej D.K. w piśmie z dnia 19 maja 2017 r. nr 1401- IZK.111.122.2017 propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia nie znajduje zastosowania art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a., a w konsekwencji także art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.

Z kolei z art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. wynika dopuszczalność złożenia skargi na bezczynność także w sprawach dotyczących innych aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Jak wyżej podano, przedstawiona D.K. propozycja określająca nowe warunki zatrudnienia od której złożyła ona pismo zatytułowane "odwołanie" nie jest decyzją administracyjną. Przyjęcie tej propozycji skutkowało przekształceniem stosunku służby w stosunek pracy, a spory o roszczenia wynikające z tego stosunku rozstrzyga sąd pracy.

W związku z powyższym stwierdzić należy, iż wniesione przez nią do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej za pośrednictwem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] pismo nazwane "odwołaniem" nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego do którego mają zastosowanie także przepisy art. 132 i 133 tego Kodeksu. Nie jest to bowiem postępowanie, do którego stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że na nierozpoznanie tego pisma skarga na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. nie przysługuje.

Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie nie podziela oceny prawnej wyrażonej w postanowieniach tego Sądu z dnia 23 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 2524/18 oraz z dnia 19 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 107/18 i I OSK 114/18.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.

U Z A S A D N I E N I E

Związek Zawodowy Celnicy PL z siedzibą w Opolu, jako organizacja społeczna, wnioskiem z dnia 23 lutego 2018 r. skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a.") zwrócił się o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej D.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 438/17 o odrzuceniu skargi D.K. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie odwołania z dnia 31 maja 2017 r.

W uzasadnieniu wniosku podał, że sprawa dotyczy zarówno samej działalności statutowej Związku, tj. ochrony praw i interesów funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, ochrony prawnej byłych funkcjonariuszy (Służby Celnej), jak i ustawowych zadań Związku określonych w art. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1881 ze zm.), tj. obrony praw i interesów zawodowych członków Związku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 33 § 2 P.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Przepis art. 25 § 4 P.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały one osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.

Ustawodawca, dopuszczając organizacje społeczne do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, postawił je w szczególnej pozycji ustrojowej. W sprawach sądowoadministracyjnych mogą one występować w interesie własnym jako skarżący (art. 50 § 1 P.p.s.a.), mogą jednak również występować w obronie interesu publicznego. W świetle art. 33 § 2 P.p.s.a., każdy cel działania określony w statucie nadanym, czy przyjętym zgodnie z obowiązującym prawem może uzasadniać wystąpienie z żądaniem dopuszczenia do postępowania sądowego, jeżeli przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Celem wymienionym w statucie (regulaminie) organizacji, uzasadniającym dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowym może być nie tylko obrona indywidualnych interesów i praw swoich członków, ale także na przykład propagowanie określonej działalności, czy pewnych idei, ochrona wartości materialnych i niematerialnych, zapobieganie niekorzystnym zjawiskom społecznym lub ekonomicznym. Organizacja społeczna może działać na rzecz jednej ze stron, wzmacniając jej pozycję w postępowaniu, a może też nie wiązać swoich czynności procesowych z interesami żadnej ze stron, mając na uwadze tylko zachowanie wymagań interesu społecznego.

Powyższy przepis nie ogranicza możliwości udziału organizacji społecznych w postępowaniach sądowoadministracyjnych tylko do tych, w których przedmiotem skargi są akty wydane w postępowaniu administracyjnym (na podobieństwo art. 33 § 1 P.p.s.a.). Za wykładnią pozwalającą przyznać możliwość dopuszczenia udziału organizacji społecznych w charakterze uczestnika w każdym postępowaniu sądowoadministracyjnym, niezależnie od jego przedmiotu, przemawia nie tylko wykładnia literalna, ale także wykładnia funkcjonalna i prokonstytucyjna. Zasadniczo udział organizacji społecznej zapewnia społeczną kontrolę działalności judykatury.

Sąd, rozpoznając wniosek o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w sprawie sądowoadministracyjnej, powinien zbadać, czy sprawa, do której zgłosiła udział, dotyczy zakresu jej statutowej działalności oraz czy realizuje w ten sposób interes społeczny. Te przesłanki winny stanowić podstawę rozstrzygnięcia sądu w przedmiocie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w sprawie (por. postanowienie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2009 r. sygn. akt II GZ 55/09).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż za udziałem Związku Zawodowego Celnicy PL z siedzibą w Opolu w postępowaniu przemawia fakt, że przedmiot niniejszej sprawy dotyczy statutowej działalności Związku oraz że za jego dopuszczeniem przemawia również interes społeczny.

Z tego względu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.