Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2835/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 29 par. 1, art. 19 par. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Michał Sowiński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Ministra Finansów (obecnie: Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia ... sierpnia 2016 r. nr ... w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. M. (dalej jako: strona lub skarżący), było postanowienie Ministra Finansów (dalej jako: Minister lub "organ II instancji") z ... sierpnia 2016 r. nr ... utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. (dalej jako: Dyrektor Izby lub organ I instancji) z ... czerwca 2015 r. nr ... oddalające skargę na czynność egzekucyjną.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec strony na podstawie tytułu wykonawczego nr ... z ... marca 2015 r. wystawionego przez ... Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego obejmującego należność z tytułu kary pieniężnej nałożonej decyzja administracyjną nr ... z ... października 2013 r.

Zawiadomieniem z ... kwietnia 2015 r. nr ... organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w postaci nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Przedmiotowe zawiadomienie oraz odpis ww. tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu w dniu ... maja 2015 r.

Pismem z ... maja 2015 r. skarżący wniósł do Dyrektora Izby skargę na czynność egzekucyjną. W skardze wskazał, że zwrócił się do wierzyciela o wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z ... stycznia 2014 r., nr ... o nałożeniu kary pieniężnej. Podał, że wniosek ten nie został rozpatrzony. Podkreślił także, że przedmiotowa czynność narusza przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia skargi.

Postanowieniem z ... czerwca 2015 r. Dyrektor Izby oddalił skargę jako nieuzasadnioną. Organ I instancji poddał ocenie prawidłowość podjętych czynności egzekucyjnych i stwierdził, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. dopełnił obowiązków wynikających z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym regulujących tryb postępowania przy stosowaniu środka egzekucyjnego.

Rozpoznając zażalenie strony Minister Finansów postanowieniem z ... sierpnia 2016r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby z ... czerwca 2015r.

Dokonując ponownej oceny prawidłowości dokonanych czynności egzekucyjnych, polegających na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej Minister nie stwierdził żadnych nieprawidłowości. W jego ocenie czynności podjęte przez organ egzekucyjny nie naruszyły przepisów obowiązującego prawa.

Minister zauważył, że sam skarżący nie kwestionuje podstaw do zastosowania środków egzekucyjnych, czy też wszczęcia postępowania, gdyż zauważa, że nie skorzystał ze środka zaskarżenia w postaci zarzutów z uwagi na "zgodność z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa". Jednakże powyższe, zdaniem strony, nie wyłącza jego uprawnienia do domagania się zbadania okoliczności podniesionych w skardze, istotnych z jego punktu widzenia.

Minister w pierwszej kolejności zważył, że przedmiotowe zajęcie zostało przeprowadzone zgodnie z art. 89 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016, poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.), jak również zawiadomienie z 30 kwietnia 2015 r. zawierało wszystkie niezbędne elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.

Odnosząc się do powołanych przez skarżącego okoliczności dotyczących złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Głównego Inspektora Transportu w L. o numerze ..., oraz zasadności jej egzekwowania, zauważył że skarżący została poinformowany przez organ nadzoru, iż wniosek ten będzie miał wpływ na przedmiotowe postępowanie dopiero w przypadku pozytywnego jego rozstrzygnięcia.

W zakresie wstrzymania postępowania egzekucyjnego zważył, że tą kwestię rozstrzygną Dyrektor Izby Skarbowej w L. odrębnym postanowieniem z ... czerwca 2015 r., nr ..., na które to postanowienie zażalenie nie przysługuje.

Pismem z ... września 2016r. strona złożyła skargę wnosząc m.in. o uchylenie postanowień organów obydwu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W skardze strona ponownie podnosi, że zwróciła się w dniu ... stycznia 2015 r. do wierzyciela o wznowienie postępowania i wniosek ten do dnia sporządzenia skargi nie został rozpoznany.

Skarżący podkreśla, że bez jego winy okres oczekiwania na rozstrzygnięcie powyższego wniosku jest bezzasadnie długi. Tym samym w jego ocenie istnieje możliwość wstrzymania postępowania egzekucyjnego, gdyż w sprawie występuje "uzasadniony przypadek" w postaci narażenia go na niepowetowane szkody. W jego ocenie organy w sposób niedostateczny rozważyły okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, naruszając tym samych słuszny interes strony.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności sąd zauważa, że przedmiotem kontroli jest tylko postanowienie Ministra Finansów z ... sierpnia 2016 r. nr ... utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z ... czerwca 2015 r. nr ... oddalające skargę na czynność egzekucyjną. A więc sąd dokona kontroli tylko tego postępowania. Zatem wszelkie kwestie wykraczające poza to postępowanie nie są i nie mogą być przedmiotem kontroli. Tym samym podnoszone przez skarżącego zarzuty związane z odmową wstrzymania postępowania egzekucyjnego wymykają się z pod kontroli sądu w tym postępowaniu. Sąd na marginesie jedynie zauważa, że u.p.e.a. nie normuje instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika, czego domaga się skarżący. Wniosek taki, skierowany do organu nadzoru, może jedynie stanowić podstawę podjęcia przez ten organ czynności nadzorczych z urzędu. Wskazany przepis nie daje zatem żadnych bezpośrednich uprawnień zobowiązanemu poddanemu egzekucji (por. wyrok NSA z 8 października 1999 r. o sygn. akt III SA 7798/98 - LEX nr 46233). Tym samym tryb przewidziany art. 23 § 6 u.p.e.a. nie przysługuje dłużnikowi. Dłużnikowi kwestionującemu działania organu egzekucyjnego przysługują środki określone w u.p.e.a., tj. skarga na czynności egzekucyjne lub skarga na przewlekłość postępowania (art. 54 § 1 u.p.e.a.), przy czym w przypadku wniesienia takiej skargi organ nadzoru może, w uzasadnionych przypadkach, wstrzymać prowadzenie postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 6 u.p.e.a.). Jest to wyłączna prerogatywa organu.

Przechodząc natomiast na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.

Zgodnie z treścią art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela, na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1 u.p.e.a.).

W myśl art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków stosuje najmniej uciążliwe dla zobowiązanego

Pod pojęciem czynności egzekucyjnej należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Natomiast wszelkie działania, o których stanowi ten przepis, obejmują działania faktyczne oraz oświadczenia woli lub wiedzy organu egzekucyjnego, od których nie przysługuje żaden środek zaskarżenia.

Z kolei środek egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym to konkretne narzędzie, przy użyciu którego dokonuje się egzekucji. Stosownie do art. 1a pkt 12 u.p.e.a. środki egzekucyjne dzieli się na te, które znajdują zastosowanie przy egzekucji należności pieniężnych i na te dla obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jednym ze środków egzekucyjnych z grupy pierwszej dotyczącej należności pieniężnych jest m.in. egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych.

Na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W trybie powołanego przepisu prawa ocenie podlega prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym pod względem ich zgodności z przepisami regulującymi sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Należy podkreślić, że przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być kwestie materialnoprawne dotyczące m.in. wymagalności dochodzonych należności (strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania w którym nałożono na nią egzekwowaną karę pieniężną. W ocenie sądu kwestie te stanowią inny przedmiot sprawy i podlegają rozpatrzeniu w odrębnych postępowaniach.

W tym miejscu sąd wyjaśnia, że w kwestii opieszałości organu w rozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania stronie przysługują określone środki prawne przewidziane w k.p.a., które mają na celu dyscyplinowanie organu, tj. np. skarga na bezczynność organy, czy też skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania. Jednakże kwestie powyższe nie mają zasadniczego znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż dotyczą odrębnych postępowań. Słusznie zatem organy orzekające informowały stronę, że fakt złożenia pismem z ... stycznia 2015r. wniosku o wznowienie postępowania, w którym została wydana ostateczna decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z ... stycznia 2014r. o nałożeniu kary pieniężnej pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości dokonania czynności zajęcia nadpłaty podatku dochodowego. Wniosek ten będzie miał ewentualnie wpływ na przedmiotowe postępowanie dopiero w przypadku pozytywnego jego rozstrzygnięcia.

Według sądu, poprzez wniesienie skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. można kwestionować (skutecznie) jedynie działania organów administracji podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. Bezskuteczne natomiast pozostaną próby wzruszania rozstrzygnięć będących podstawą postępowania egzekucyjnego, do czego zostały przewidziane inne tryby postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (m.in. wyrok z 11 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1435/15, wyrok z 9 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2936/12, wyrok z 13 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Sz 727/12, wyrok z 17 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA/Wa 827/99).

W rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia prawa. Organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej, stosując środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., tj. egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. Środek ten został zastosowany zgodnie z art. 89 u.p.e.a. zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.

Wskazać należy, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w L. na podstawie zawiadomienia z ... kwietnia 2015 r., nr ... Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono stronie ... maja 2015 r. Przedmiotowe zawiadomienie wydane zostało zgodnie z ówcześnie obowiązującym wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia ... maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych oraz zawierały wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 80 § 1 u.p.e.a.

Należy również wyjaśnić, że zgodnie z art. 54 § 5 u.p.e.a., rozstrzygnięcie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną organ nadzoru wydaje w formie postanowienia. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. Na podstawie art. 144 k.p.a. do rozpatrywania zażaleń wniesionych na postanowienia mają odpowiednio zastosowanie przepisy art. 138 k.p.a., co oznacza, że organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia wydaje postanowienie, w którym utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie wydane przez organ pierwszej instancji, albo uchyla to postanowienie w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty kwestii będącej przedmiotem postanowienia, albo uchyla postanowienie w całości lub w części bez orzekania co do istoty.

W związku z powyższym sąd uznał, że zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami u.p.e.a., w tym zgodnie z treścią art. 7 i art. 1a pkt 12a (zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w ustawie) oraz zgodnie z art. 89 wymienionej ustawy (sposób i chwila dokonania zajęcia innej wierzytelności). Organ egzekucyjny dokonujący tej czynności był do niej upoważniony w świetle treści art. 19 § 4 u.p.e.a.

Przypomnieć również należy, że w skardze na czynności egzekucyjne nie zawarto żadnych zarzutów co do czynności wykonawczych związanych z zastosowanym środkiem egzekucyjnym. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji, jak również w treści skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi od postanowienia organu II instancji, skarżący nie wskazał żadnych zarzutów, które podważałyby prawidłowość podjętych przez organy rozstrzygnięć w niniejszej sprawie. Sąd wskazuje, że Minister rozpoznając przedmiotową sprawę na skutek złożonego zażalenia w sposób prawidłowy dokonał ponownej oceny zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Mając powyższe na uwadze sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art.151 p.p.s.a.