Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1237/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 1986 nr 36 poz 180
law: Ustawa z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2011 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Wojewoda [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu małżeństwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego W. z dnia [...] marca 2011 roku nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej H. G. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 1237/11

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2010r. Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania H. G., reprezentowanej przez adw. L. P., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego W. z dnia [...] marca 2011r. odmawiającą sprostowania aktu małżeństwa nr [...] sporządzonego w księdze znajdującej się w USC W. na nazwisko G. B. /D. S. w zakresie nazwiska kobiety zawierającej małżeństwo z D. i na E. oraz nazwiska matki kobiety zawierającej małżeństwo z S. na S.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ drugiej instancji ustalił, że w dniu 10 sierpnia 2011 r. wpłynął wniosek pełnomocnika H. G. adw. L. P. o sprostowanie aktu małżeństwa jej rodziców w zakresie nazwiska kobiety zawierającej małżeństwo E. na D., imienia S. na S. oraz imienia ojca mężczyzny. Jako podstawę sprostowania pełnomocnik wskazał nowe tłumaczenie dokonane przez tłumacza przysięgłego z j. hebrajskiego p. D. D., z adnotacją o pomyłce popełnionej przez poprzedniego tłumacza.

Po zapoznaniu się z dokumentacją dołączoną do wniosku Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego W. decyzją z dnia [...] marca 2011r., orzekł o odmowie sprostowania aktu małżeństwa sporządzonego w USC W. pod nr [...] na imiona i nazwiska B. G. i S. D., poprzez wpisanie nazwiska kobiety zawierającej małżeństwo z S. zamiast S. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że dane figurujące w sporządzonym przez Kierownika USC w wyżej wymienionym akcie małżeństwa są zgodne z dokumentami stanowiącymi podstawę sporządzenia tego aktu, zatem nie jest możliwe dokonanie sprostowania zgodnie z art. 28 ustawy z 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego.

Od powyższej decyzji H. G., reprezentowana przez adw. L. P., złożyła odwołanie.

Wojewoda [...] rozpoznając przedmiotową sprawę na skutek wniesionego odwołania stwierdził, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie. Podniósł, iż zgodnie z art. 28 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego w akcie stanu cywilnego nie można dokonywać żadnych zmian, chyba że ustawa stanowi inaczej. Można sprostować jedynie oczywisty błąd pisarski.

Wyjaśnił, że ze zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wynika, że akt małżeństwa nr [...] został sporządzony w trybie art. 73 ust. 1 powołanej ustawy i zawiera dane zgodne z brzmieniem aktu zagranicznego, tj. izraelskiego aktu małżeństwa nr [...] zapisanego w urzędzie rabinackim w R.

Przyjęcie danych zawartych w wyżej wymienionym akcie małżeństwa było odzwierciedleniem danych pochodzących z tłumaczenia przysięgłego aktu zagranicznego i dokonany wpis nie może zostać zakwalifikowany jako omyłka pisarska podlegająca sprostowaniu. Podkreślił, iż w sytuacji transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego istnieje bezwzględny zakaz wprowadzania jakichkolwiek zmian w jego treści i w postępowaniu administracyjnym nie może on być sprostowany na podstawie innego tłumaczenia. Organ pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że właściwym do dokonania sprostowania przedmiotowego aktu małżeństwa jest sąd, który orzeka w postępowaniu nieprocesowym.

W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik H. G. L. P. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając naruszenie:

1) art. 28 ustawy z dnia 29 września 1986r. ustawy p.a.s.c. poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, iż dokonane wpisy w akcie małżeństwa nazwiska kobiety D. i imienia matki mężczyzny S. nie mogą zostać zakwalifikowane jako omyłka pisarska podlegająca sprostowaniu;

2) art. 7, 77 k.p.a. poprzez nie w pełni zebranie i rozważenie materiału dowodowego i przyjęcie, że błąd w akcie małżeństwa nie ma charakteru oczywistej omyłki pisarskiej w rozumieniu art. 28 p.a.s.c.;

3) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie B. G. i S. G. pomimo, iż zgłosili swój udział w postępowaniu.

W ocenie skarżącej skoro błąd w akcie małżeństwa w nazwisku kobiety oraz imieniu matki mężczyzny wynikał z błędu tłumacza, który dokonał przekładu zagranicznego dokumentu stanowiącego podstawę do sporządzenia przez kierownika urzędu polskiego aktu małżeństwa, to oczywistym jest, że nie można mówić, iż omyłka w imieniu była wynikiem błędnego lub nieścisłego zredagowania aktu małżeństwa w rozumieniu art. 31 p.a.s.c., lecz, iż mamy do czynienia z oczywistą omyłką pisarską w rozumieniu art. 28 p.a.s.c. wynikającą z błędu zaistniałego w trakcie procedury związanej z umiejscowieniem dokumentu w polskich księgach stanu cywilnego.

Pełnomocnik skarżącej z powołaniem się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazał, iż oczywista omyłka polega na tym, że okoliczność popełnienia błędu nie budzi wątpliwości przy porównaniu z innymi dokumentami, zwłaszcza z wcześniej sporządzonymi aktami stanu cywilnego, których dane są reprodukowane w akcie. Za oczywisty błąd pisarski należy uznać taką niedokładność, która nie znalazłaby się w akcie, gdyby uczestnicy czynności, to znaczy osoba zgłaszająca dane i kierownik urzędu stanu cywilnego wykazali należytą staranność.

Rozbieżność pomiędzy danymi rodziców skarżącej pomiędzy umiejscowionym aktem małżeństwa, a ich rzeczywistymi danymi osobowymi wynikała z błędu tłumacza przysięgłego dokonującego przekładu izraelskiego aktu małżeństwa.

W trakcie postępowania skarżąca wskazywała, iż w USC W. umiejscowione zostały również akty urodzenia rodzeństwa skarżącej tj. L. G. (nr [...]) i R. G. (nr [...]) z nazwiskiem panieńskim matki w brzmieniu E., co znalazło potwierdzenie również w dokumentach załączonych w trakcie postępowania odwoławczego. Z kolei podstawą do sprostowania aktu małżeństwa w imieniu matki mężczyzny stanowił również wcześniej umiejscowiony jego akt urodzenia. Z porównania tych dokumentów wynikało, iż rozbieżność dotyczyła wyłącznie jednej litery imienia matki- S. i S. Porównując treść zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, w tym aktów stanu cywilnego, nie budziło wątpliwości, iż dotyczą one tej samej osoby, a imię noszone przez matkę ojca skarżącej brzmi S. Z porównania zaś art. 28 i 31 p.a.s.c. wynika, iż wyłącznie w sytuacji wystąpienia istotnych rozbieżności pomiędzy aktami stanu cywilnego tej samej osoby, nie dających się wyjaśnić w trakcie postępowania administracyjnego, właściwa jest droga sądowa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie znajdując podstaw do zmiany zajętego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.

Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd skargę uwzględnił, jednakże z innych przyczyn, niż w niej wskazanych.

W ocenie Sądu decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem z art. 28 kpa, gdyż nie rozważyły, czy wnioskodawczyni H. G. była legitymowana do skutecznego domagania się sprostowania trasnkrybowanego zagranicznego aktu małżeństwa swoich żyjących rodziców S. G. i B. G.

Przypomnienia wymaga, że przedmiotem postępowania administracyjnego jest sprawa indywidualna rozstrzygana decyzją, czyli sprawa dotycząca imiennie określonego podmiotu i jego konkretnych prawa lub obowiązków. W związku z powyższym, zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną jest ten podmiot, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Użyte w cytowanym przepisie pojęcie "interes prawny" oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Interes prawny może wypływać z przepisów ustrojowych, prawa materialnego lub przepisów prawa procesowego, jednakże nie każdy przepis może dawać danej jednostce ochronę jej interesów prawnych. Dopiero zindywidualizowana analiza przepisów mających zastosowanie w konkretnym postępowaniu administracyjnym decyduje o uznaniu podmiotu za stronę w tej sprawie. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu, jeżeli w wyniku takiego postępowania wydana zostanie decyzja rozstrzygająca o prawach lub obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu. W pierwszym przypadku postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu w sposób bezpośredni w tym znaczeniu, że decyzja administracyjna rozstrzyga o jego prawach i obowiązkach, w drugim - postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku innego podmiotu w sposób pośredni, bowiem decyzja nie rozstrzyga wprost o jego prawach i obowiązkach, lecz jedynie oddziaływa na jego prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z tym podmiotem (por. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, str. 259 i nast.).

Z przyjętego w art. 104 k.p.a. rozwiązania wynika, że konkretyzacja normy prawa materialnego dotyczącej interesu prawnego lub obowiązku prawnego strony, następuje w toku postępowania. Jednakże, jeżeli w wyniku wykładni przepisów prawa organ administracji ustalił istnienie w sprawie interesu (obowiązku) prawnego strony, rozstrzyga sprawę merytorycznie. W sytuacji zaś gdy organ nie stwierdził w sprawie interesu (obowiązku) prawnego strony żądającej wszczęcia postępowania albo wobec której wszczął postępowanie z urzędu, nie przechodzi do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a postępowanie kończy wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie - art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. (por. B. Adamiak, Państwo prawa a koncepcja legitymacji procesowej strony w postępowaniu administracyjnym (w:) Administracja publiczna w państwie prawa. Księga jubileuszowa dla prof. J. Jendrośki, AUW No 2154, Prawo CC LXVI, Wrocław 1999, s. 18-19).

W orzecznictwie NSA dominuje pogląd, zgodnie, z którym interes prawny można wyprowadzić tylko z przepisów prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 1999 r., IV SA 39/99 LEX nr 47872).

A zatem podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., nie jest więc legitymowany do żądania wszczęcia postępowania czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. W konsekwencji, przyjęcie takiej koncepcji legitymacji procesowej strony w postępowaniu administracyjnym powoduje, że organ administracyjny zobowiązany jest zbadać treść żądania podmiotu wnoszącego podanie przed wszczęciem danego postępowania, gdyż postępowanie może być wszczęte tylko wtedy, gdy wniosek taki złożył legitymowany do tego podmiot. Interes prawny nie wywodzi się z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje, lecz z wynikającego z przepisów prawa, rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku między sferą jej indywidualnych praw a prowadzonym postępowaniem.

Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, skarżąca, w ocenie Sądu, nie wykazała, że ma interes prawny do domagania się sprostowania aktu małżeństwa swoich rodziców, warunkach kiedy oboje rodzice żyją. Jak wynika z akt administracyjnych w dniu 10 sierpnia 2010 r. skarżąca za pośrednictwem pełnomocnika adw. L. P. złożyła wniosek o sprostowanie transkrybowanego aktu małżeństwa swoich rodziców. W aktach znajduje się również kserokopia potwierdzonego pełnomocnictwa z dnia 3 maca 2011 r. udzielonego adw. L. P. przez S. G. i B. G. - rodziców skarżącej do podejmowania w ich imieniu wszelkich czynności we wszystkich instancjach administracyjnych i sądowych zmierzających do sprostowania ich aktu małżeństwa. W zaistniałej sytuacji obowiązkiem organu było wyjaśnienie, z ich ustanowionym pełnomocnikiem w jakim celu to pełnomocnictwo zostało przez niego złożone, skoro wcześniej skierował wniosek o sprostowanie ich aktu małżeństwa w imieniu skarżącej - ich córki. Treść decyzji organu pierwszej instancji jak i drugiej wskazuje, że organy przyjęty, że wnioskodawczynią była córka osób, których dotyczy przedmiotowy akt stanu cywilnego. Brak ustaleń w tym zakresie prowadzi do wniosku, iż organy orzekające obu instancji wydały orzeczenia merytoryczne bez uprzedniego wyjaśnienia legitymacji skarżącej do złożenia przedmiotowego wniosku, jak również jaki status w tym postępowaniu mieli mieć jej rodzice S. G. i B. G. w związku ze złożonym pełnomocnictwem.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.