Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 23/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 10 par. 1, art. 50 par. 1, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1, at. 84 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.145 par. 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 10 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska, Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza Mariola Kaźmierczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2019 roku sprawy ze skargi M. J. i E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...], znak [...]. M.K.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [ ...] r., nr [ ...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania M. i E. J. od decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [ ...] r., znak: [ ...] w przedmiocie ustalenia wobec M. i E.J. opłaty adiacenckiej w wysokości 32.100,00 zł. z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w B., oznaczonej w rejestrze gruntów jako działka nr 138 i nr 139 o łącznej pow. 12.839 m2 w następstwie ich podziału na działki od nr 138/1 do 138/4 i 139/1 do 139/4, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej jako k.p.a.), art. 98a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm., dalej jako u.g.n.) oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz.570 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [ ...] r., znak: [ ...]. Burmistrz Miasta B., po przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu, ustalił wobec M. i E. J. opłatę adiacencką w wysokości 32.100,00 zł. z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w B., oznaczonej w rejestrze gruntów jako działki nr 138 i nr 139 o łącznej pow. 12.839 m2 w następstwie ich podziału na działki od nr 138/1 do nr 138/4 i od nr 139/1 do nr 139/4.

Kwestionując tę decyzję, pismem z dnia 7 września 2018 r., w terminie prawem przewidzianym, M. i E. J. złożyli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [ ...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [ ...] r., znak: [ ...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji, przytaczając treść art. 98a ust. 1 ust. 1a i ust. 1b u.g.n. stwierdził, że przesłankami, których łączne spełnienie umożliwia podjęcie działań zmierzających do ustalenia opłaty adiacenckiej są:

1) dokonanie podziału nieruchomości,

2) podjęcie przez radę danej gminy uchwały w zakresie stawki procentowej opłaty adiacenckiej.

3) wykazanie wzrostu wartości nieruchomości w wyniku dokonanego podziału.

W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie, na co wskazuje zebrany materiał dowodowy, spełnione zostały wszystkie określone w art. 98a ust. 1 u.g.n. przesłanki do ustalenia opłaty adiacenckiej, co uprawniało organ I instancji do wydania stosownej decyzji w tym zakresie.

Analizując każdą z nich, Kolegium stwierdziło, iż decyzją Burmistrza Miasta B. [ ...] z [ ...] lutego 2017 r. zatwierdzony został projekt podziału nieruchomości stanowiących własność M. J. i E. J., położonych w obrębie [ ...] miasta B., oznaczonych jako działki nr 138 i 139 o łącznej po w. 1,2839 ha na nowe działki nr 138/1, 138/2, 138/3, 138/4, 139/1, 139/2, 139/3, 139/4. Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna 10 marca 2017r.

W Uchwale Rady Miasta B. nr [ ...] z dnia 31 stycznia 2008 r. ustalono stawkę procentową opłaty adiacenckiej na poziomie 30% wartości różnicy nieruchomości przed i po podziale.

Organ I instancji ustalił opłatę adiacencką na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego w dniu 27 kwietnia 2018 r. przez M. S., który ustalił, iż różnica wartości rynkowej nieruchomości po podziale i przed podziałem wynosi 107.000,00 zł, z czego 30% stanowi kwotę 32.100,00 zł. (opłata adiacencka).

W dalszej kolejności Kolegium podniosło, iż istotę sporu w sprawie stanowi wielkość wzrostu wartości nieruchomości w następstwie podziału nieruchomości, bowiem zarzuty odwołujących koncentrują się wokół sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego.

Po analizie tego dowodu Kolegium stwierdziło, iż nie ma zastrzeżenia co do jego prawidłowości, zwłaszcza w świetle wyjaśnień rzeczoznawcy majątkowego zawartych w piśmie z dnia 23 października 2018 r., stanowiących odpowiedź na zarzuty strony zawartych w odwołaniu.

Odnosząc się do argumentów odwołania, biegły stwierdził, że cyt.,, nieruchomości przyjęte do porównań wpisują się w definicję nieruchomości podobnych zawartą w art. 4 pkt. 16 u.g.n. Zgodnie z przywołanym przepisem jako nieruchomość podobną należy rozumieć nieruchomość, która jest porównywalna z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość. Nieruchomości znajdują się na obszarze rynku lokalnego, ich położenie uznać można za podobne. Przyjęte nieruchomości przeznaczone są pod budownictwo mieszkalne jednorodzinne. Prawa przysługujące do nieruchomości są tożsame - przysługuje do nich prawo własności. Naturalne jest występowanie różnic pomiędzy nieruchomościami przyjętymi do porównań. Jedną z podstawowych cech nieruchomości opisywanych w literaturze specjalistycznej jest różnorodność, na rynku nie ma możliwości znalezienia identycznych nieruchomości. Cechy wskazane w piśmie strony tj. lokalizacja, kształt, dostęp do mediów czy drogi zostały uwzględnione przy zastosowaniu cech różnicujących. Przy określeniu wartości działek przed podziałem przyjęte zostały cechy: lokalizacja i otoczenie, walory działki, rodzaj drogi oraz wielkość powierzchni. Natomiast przy wycenie działek po podziale wskazano cechy różnicujące: lokalizacja i otoczenie, walory działki, uzbrojenie, rodzaj drogi, wielkość powierzchni.

Wskazany zarzut odnośnie wyceny działek przed podziałem, oznaczony przez stronę jako mankament 1 jest w ocenie rzeczoznawcy niezasadny. Strona podniosła, iż działki przy u. A oraz ul. B są mniej warte niż położone przy ul. A. Tymczasem w operacie zostało to wykazane. Nieruchomość przy ul. B osiągnęła cenę transakcyjną 48,96 zł/m2, natomiast cena transakcyjna nieruchomości przy ul. C wyniosła 47,28 zł/m2. W wyniku wyceny wartość metra kwadratowego nieruchomości przy ul. A określona została na poziomie 57,46 zł/m2. Ponoszona kwestia dotycząca nawierzchni drogi przy ul. D, również została uwzględniona w operacie. Cecha rodzaj drogi dla nieruchomości przy ul. D została oceniona jako słaba.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących wyceny działek powstałych w wyniku podziału rzeczoznawca poinformował, iż wskazane czynniki zostały uwzględnione.

Zgodnie z art. 98a ust. 1 b u.g.n. wartość nieruchomości po podziale przyjmuje się jako sumę wartości działek możliwych do samodzielnego zagospodarowania. Czynniki podnoszone przez stronę odnoszące się do dostępu do drogi dojazdowej czy sieci uzbrojenia dla działek 138/3 i 139/3, zostały uwzględnione poprzez założenie wspólnego zagospodarowania działek 138/4 i 138/3 oraz 139/4 i 139/3. Założenie zostało opisane w operacie. W ocenie rzeczoznawcy przyjęcie powyższego założenia jest uzasadnione, gdyż w obecnym stanie faktycznym nie ma możliwości samodzielnego zagospodarowania działek 138/3 i 139/3 bez ustanowienia odpowiednich służebności na działkach 138/4 i 139/4, co mogłoby negatywnie wpłynąć na ich wartość. W ocenie rzeczoznawcy właściciel nieruchomości nie jest zainteresowany obniżeniem wartości nieruchomości, może więc sprzedać obie działki łącznie unikając konieczności ustanawiania służebności. Ponadto w obecnym stanie służebności nie są ustanowione. W ocenie rzeczoznawcy nie ma możliwości określenia wartości ograniczonego prawa rzeczowego, które nie istnieje. Do określenia wartości ograniczonego prawa rzeczowego niezbędna jest znajomość wpływu tego prawa na nieruchomość obciążoną w szczególności zajętej powierzchni, przebiegu pasa służebności, zakresu przysługujących uprawnień.

Brak dostępu działek 138/3; 138/4; 139/3; 139/4 do sieci wodociągowej, został uwzględniony w operacie szacunkowym. Cecha " uzbrojenie" dla tych działek oceniona został jako słaba.

Fakt, iż działki 138/4 i 139/4 mają dostęp do drogi dojazdowej słabej jakości został opisany w operacie. Cecha "rodzaj drogi" dla powyższych działek została oceniona jako słaba.

Wartość nieruchomości po podziale w przypadku działek 138/4 i 138/3 oraz 139/4 i 139/3 określono na poziomie 59,81 zł/m2. Natomiast wartość jednostkowa przed podziałem określona została na poziomie 57,46 zł/m2. W przypadku działek 138/1 oraz 139/1 określona wartość jest wyższa, uzasadnione jest to jednakże lepszymi ocenami cech rynkowych tj. uzbrojenie oraz dostęp do drogi. W ocenie rzeczoznawcy wzrost wartości jest uzasadniony, gdyż nieruchomości o mniejszej powierzchni osiągają wyższe ceny jednostkowe. Nieruchomości o mniejszej powierzchni cechują się większą płynnością oraz krótszym okresem ekspozycji na rynku.

W warstwie merytorycznej Kolegium uznało za wiarygodne i prawidłowe ustalenia rzeczoznawcy majątkowego zawarte w operacie szacunkowym, a wyjaśnienia zawarte w w/w piśmie za wyczerpujące.

W ocenie Kolegium przedmiotowy operat szacunkowy jest rzetelny, logiczny, nie zawiera błędów, oparły na obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa. Biegły w operacie uwzględnił cechy wycenianej - nieruchomości z wyeksponowaniem jej cech rynkowych. Następnie na podstawie ustalonych cech rynkowych dostosował wycenianą nieruchomość do określonego stopnia i wagi każdej cechy rynkowej. Dokonał analizy i charakterystyki rynku nieruchomości gruntowych uwzględnionych w procesie wyceny oraz przedstawił sposób wyceny, podejście, zastosowane metody oraz uzasadnienie wyboru. W operacie przedstawiono szczegółowy opis nieruchomości, które były przedmiotem obrotu rynkowego, a uzyskały cenę najniższą i najwyższą w badanym zbiorze transakcji. Wyceny w niniejszej sprawie dokonano przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metodą porównywania parami, która polega na porównaniu nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, której cechy są znane, kolejno z nieruchomościami podobnymi, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości.

Zdaniem Kolegium, przyjęte do porównań nieruchomości to nieruchomości podobne do wycenianej, tj. nieruchomości gruntowe niezabudowane, będące przedmiotem prawa własności, położone w B., na gruntach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Okres badania rynku dotyczył okresu od marca 2015r. do marca 2017r.

W ocenie organu odwoławczego trudno uznać, by dobór nieruchomości do porównań był niewłaściwy i nieodpowiadający ustawowej definicji nieruchomości podobnej zawartej w art. 4 pkt 16 u.g.n.

Oceniając natomiast operat pod względem formalnym, Kolegium stwierdziło, iż zawiera on wszystkie wynikające z cyt. już § 56 rozporządzenia elementy wymagane dla operatu szacunkowego, przedstawiona opinia biegłego jest spójna i logiczna. Sam operat szacunkowy sporządzony jest w sposób jasny, czytelny, odpowiadający regułom prawidłowego zastosowania danej metody szacowania wartości nieruchomości, przy uwzględnieniu podejścia i metody dopuszczonej obowiązującymi przepisami, zaś określonej w nim wartości gruntu nie można uznać ani za zaniżoną przed podziałem, ani za zawyżona po podziale. Operat przedstawia przejrzyście i jednoznacznie wnioski z wyceny w sposób, który umożliwia korzystającemu zrozumienie wyrażanych przez rzeczoznawcę majątkowego opinii. Operat ten niewątpliwie wskazuje na to, iż podział nieruchomości spowodował oczywisty wzrost jego wartości. Operat szacunkowy złożony w przedmiotowej sprawie, odpowiada ustawowym wymogom formalnym, a biegły spełnia warunki określone w art. 174 i nast. u.g.n.

W przedmiotowej sprawie nie budziło wątpliwości Kolegium, iż wynikające z ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki warunkujące ustalenie opłaty adiacenckiej zostały spełnione, brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, by organ I instancji, nieprawidłowo ocenił stan faktyczny i wydał decyzję z naruszeniem obowiązujących w tym zakresie norm prawnych. Również co do sporządzonego operatu szacunkowego w sprawie, Kolegium nie miało zastrzeżeń.

Kolegium, nie znalazło podstaw do kwestionowania prawdziwości twierdzeń rzeczoznawcy majątkowego zawartych w przedłożonej przez niego opinii. Operat został sporządzony i podpisany przez uprawnioną do tego osobę, nie zawiera pomyłek ani istotnych braków, czy niejasności, proces wyceny został wyjaśniony w operacie szacunkowym, jak i w kolejnych pismach rzeczoznawcy majątkowego w sposób wyczerpujący i rzetelny, zaś obliczenia matematyczne prowadzące do określenia wartości nieruchomości nie są obarczone błędami.

Nadto Kolegium w pełni podzieliło tezy zawarte w wyroku WSA w Warszawie z dnia 09 kwietnia 2014 r, sygn. akt I SA/Wal393/13, w którym stwierdzono min. cyt. "operat szacunkowy, jako opinia biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kp.a., stanowi sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych. Ocena operatu szacunkowego przez organ administracji nie jest więc możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. O wyborze podejścia i metody szacowania nieruchomości decyduje tylko i wyłącznie rzeczoznawca. To również w zakresie wiedzy specjalnej pozostaje dobór nieruchomości podobnych do porównań. Zdefiniowanie rynku, jego obszaru i przeprowadzona analiza, w tym także dotycząca określania cech i ich wpływu na cenę nieruchomości, to również wiedza specjalna o charakterze ekonomicznym, a nie prawnym. W tym zakresie nie można absolutnie zarzucić organom obu instancji oparcia się na opinii naruszającej ten przepis.

W tej sytuacji, kiedy wartość nieruchomości jest określana przez biegłego, zastrzeżenia co do wyceny i wkraczanie w wiadomości specjalne przez osobę, która nie dysponuje odpowiednimi kwalifikacjami w tej materii, w ocenie organu II instancji, nie może zasługiwać na uwzględnienie. Nadto Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 157 ust. 1 u.g.n. oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. Ten sam przepis stanowi, iż sporządzenie przez innego rzeczoznawcę majątkowego wyceny tej samej nieruchomości w formie operatu szacunkowego nie może stanowić podstawy oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, o którym mowa w ust. 1.

Organ odwoławczy podniósł, iż z powyższego art. wynika m.in., że strona - kwestionując ustalenia operatu - powinna przedstawić dowody znajdujące się w jej posiadaniu na tę okoliczność. Jeden z takich środków dowodowych może stanowić operat szacunkowy wykonany przez innego rzeczoznawcę majątkowego, szacujący wartość tej samej nieruchomości. Przedłożony organowi przez stronę operat, wykonany na jej zlecenie, będzie podlegał takiej samej ocenie organu administracji, jak każdy inny dowód zgromadzony w sprawie.

Samo twierdzenie o wadliwości operatu, nie daje podstaw do jego zdyskwalifikowania jako skutecznego dowodu w sprawie dającego podstawę do ustalenia opłaty adiacenckiej, tylko i wyłącznie z tego powodu, że strona kwestionuje jego ustalenia i nie godzi się z oszacowaną wartością gruntu.

Nadto Kolegium wskazało, że dla ustalenia opłaty adiacenckiej zasadnicze znaczenia ma sam fakt wydania decyzji o podziale i termin jej uostatecznienia. Wraz z nadaniem decyzji o podziale nieruchomości klauzuli ostateczności, mogą zostać realizowane wszystkie wynikające z decyzji ustalenia. Z tym dniem, zostaje spełniona przesłanka do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej i bez znaczenia dla jej wymierzenia pozostaje cel, dla którego podział został dokonany. Tak długo, jak długo decyzja zatwierdzająca podział będzie funkcjonowała w obrocie prawnym i nie zostanie z niego skutecznie wyeliminowana w sposób przewidziany prawem, to będzie wywoływała określone skutki prawne, a tym samym także potencjalną możliwość ustalenia opłaty adiacenckiej z tego tytułu.

W ocenie Kolegium bowiem, organ prowadzący postępowanie w I instancji wypełnił swoje obowiązki wynikające z zasady prawdy obiektywnej, w tym dotyczące ciężaru dowodu. Zasada spoczywania ciężaru dowodu na organie nie może być jednak rozumiana w ten sposób, że organ ten ma przekonać stronę o zasadności nałożonego na nią obowiązku. Jest oczywiste, iż przekonanie strony o racjach administracji publicznej jest często niemożliwe. Z tego powodu jest warunkiem koniecznym i wystarczającym, by organ prowadzący postępowanie zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a w uzasadnieniu swej decyzji wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.), co w ocenie Kolegium miało miejsce.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyli M. i E. J., zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

obrazy art. 7, art. 8, art. 9. art. 10, art. 77 § 1, art. 81 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 4 pkt. 1, pkt. 3, oraz pkt. 3 a oraz pkt. 16, art. 146 ust. 1a w zw. z art. 98a ust. 1 u.g.n oraz § 4 ust. 3, § 55 ust. 2, § 56 ust. 1 pkt. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego w sprawie, co miało istotny wpływ na rozstrzygniecie.

Mając powyższe na uwadze M. i E. J. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zwolnienie skarżących z kosztów postępowania oraz o dopuszczenie dowodu z operatu szacunkowego wykonanego przez rzeczoznawcę majątkowego B. F. z dnia 11 grudnia 2018 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Odnosząc się do przedłożonego przez skarżących dowodu w postaci nowego operatu wykonanego na ich zlecenie w dniu 11 grudnia 2018 r. przez rzeczoznawcę majątkowego B. F. Kolegium podniosło, iż w ocenie organu przedłożony dowód nie ma wpływu na prawidłowość wydanych rozstrzygnięć. Zdaniem organu Sąd administracyjny bada bowiem, czy zaskarżony akt jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. WSA dokonuje zatem kontroli prawidłowości wydanych decyzji w dacie ich podjęcia i w oparciu o dowody zgormadzone w tej dacie, co oznacza, iż dokumenty zgromadzone już po ich wydaniu, pozostają bez wpływu na wynik sprawy.

W ocenie Kolegium zarówno organu I, jaki i II instancji prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie, wypełnił swoje obowiązki wynikające z zasady prawdy obiektywnej, w tym dotyczące ciężaru dowodowego. Zasada spoczywania ciężaru dowodowego na organie, nie może być jednak rozumiana w ten sposób, że organ tern ma przekonać stronę o zasadności nałożonego na nią obowiązku. Z tego powodu jest warunkiem koniecznym i wystarczającym, by organ prowadzący postępowanie zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy ( art. 77 § 1 k.p.a.), a w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.), co w ocenie Kolegium miało miejsce.

Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2019 r. sygn. akt II SPP/Łd 5/19 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał E. J. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, natomiast postanowieniem z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt II SPP/Łd 5/19 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał M. J. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, powoływanej jako: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od zarzutów, żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania sądu administracyjnego stanowią akta sprawy administracyjnej przekazane przez organ wraz ze skargą i odpowiedzią organu na skargę.

W wyniku przeprowadzonej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji sąd administracyjny może ją wyeliminować z obrotu prawnego w przypadku stwierdzenia, iż narusza ona prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania (treść decyzji), prawo procesowe w stopniu, który mógł mieć wpływ na ten wynik (art. 145 § 1 pkt 1it. a i c p.p.s.a.). Uchylenie decyzji może też nastąpić w przypadku w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W przypadku zaś stwierdzenia przyczyn o jakich mowa w art. 156 k.p.a. sąd administracyjny stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przypadek kwalifikujący się do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zachodzi wówczas gdy zostanie ustalone, że może zachodzić związek przyczynowy między zaistniałym naruszeniem przepisów proceduralnych a treścią rozstrzygnięcia, tj. stwierdzenie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wynik rozstrzygnięcia mógłby być inny, i że uchybienia były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Kontrola sądowa przeprowadzona według przytoczonych zasad wykazała, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zapadły z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść wydanej decyzji.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [ ...] r., znak: [ ...] o ustaleniu opłaty adiacenckiej podlega uchyleniu, gdyż organ naruszył przepis art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych), co ocenić należało z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej – przedstawienia dowodów na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia (co strona uczyniła na etapie skargi, dołączając kontroperat), oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy.

Niewątpliwie uchybienie to nie zawsze ma wpływ na wynik sprawy i Sądowi znane jest orzecznictwo w tej materii, zwłaszcza gdy organ odwoławczy nie uzupełnia materiału dowodowego, a strona nie wykazuje skutecznie wpływu tego uchybienia na wynik sprawy, jednakże brak zawiadomienia może w niektórych sytuacjach prowadzić do uniemożliwienia stronie przedstawienia dodatkowych dowodów. Taka sytuacja niewątpliwie wystąpiła w sprawie niniejszej.

Wskazać trzeba bowiem, że z akt sprawy wynika, że w dniu 7 września 2018 r. M. i E. J. złożyli odwołanie od decyzji organu I instancji w sprawie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w B., oznaczonej w rejestrze gruntów jako działka nr 138 i nr 139 o łącznej pow. 12.839 m2 w następstwie ich podziału na działki od nr 138/1 do 138/4 i 139/1 do 139/4.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. pismem z dnia 1 października 2018 r. zwróciło się do rzeczoznawcy majątkowego sporządzającego opinię w sprawie, na podstawie art. 84 § 1 i 50 § 1 k.p.a., o ustosunkowanie się do zarzutów odwołania, w zakresie w jakim odnoszą się do sporządzonego w dniu 27 kwietnia 2018 r. operatu szacunkowego przedmiotowej nieruchomości w kontekście ewentualnego wpływu tych argumentów na jej wartość. Z akt sprawy wynika, że skarżący o powyższym fakcie nie zostali powiadomieni. Pismem z dnia 23 października 2018 r. (data wpływu do organu 26 października 2018 r.) organ odwoławczy uzyskał wymaganą informację od biegłego, natomiast w dniu [ ...] r. wydał zaskarżoną decyzję. Zauważyć należy zatem, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ II instancji nie zastosował art. 10 § 1 k.p.a. wydając decyzję bez zrealizowania obowiązku zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do niego, co czyni zasadnymi zarzuty skarżących naruszenia wskazanego przepisu, a przy tym także przepisów art. 7 i 77§ 1 k.p.a. Kierując się tym Sąd uznał, że naruszenie wskazanych przepisów, a w szczególności art. 10 § 1 k.p.a. miało w niniejszej sprawie charakter istotny, albowiem do skargi skarżący załączyli dowód - kontroperat szacunkowy z dnia 11 grudnia 2018 r., którego to (wobec braku pouczenia ich przez organ odwoławczy o uprawnieniach określonych w ww. art. 10 § 1 k.p.a. i poinformowania o zakończeniu postępowania), nie złożyli przed organem. Tym samym brak umożliwienia skarżącym wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w sytuacji, w której na etapie postępowania odwoławczego organ zażądał wyjaśnień od rzeczoznawcy majątkowego dotyczących zasadniczego dowodu w sprawie, nie powiadomił o tym fakcie skarżących, a następnie dokonał oceny tego dowodu, nie dając możliwości skarżącym wypowiedzenia się, zdaniem Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, gdy skarżący przedstawili przy skardze kontroperat zasadniczo odbiegający od sporządzonego w toku postępowania, mógł mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Dostrzec należało również uchybienia w zakresie zgodnego z prawem procedowania przed organem pierwszej instancji w zakresie gromadzenia materiału dowodowego i należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy istotnych dla rozstrzygnięcia (art. 6, 7, 77 § 1, 84 § 1 k.p.a.), w tym rozważenia wniosków składanych przez stronę postępowania (art. 78 § 1 k.p.a.). Należy bowiem zauważyć, że główny dowód w sprawie tj. opinia rzeczoznawcy majątkowego, będąca podstawą dla merytorycznego rozstrzygnięcia, została w toku postępowania zakwestionowana przez skarżących. W następstwie złożenia w dniu 15 czerwca 2018 r. przez skarżących uwag do sporządzonego operatu szacunkowego, organ I instancji uzyskał w dniu 27 czerwca 2018 r. wyjaśnienia udzielone przez przedstawiciela wykonawcy, a nie rzeczoznawcę majątkowego – autora operatu, co więcej takież wyjaśnienia nie pochodzące od biegłego zaakceptował, co rodzi zasadnicze wątpliwości co do prawidłowości i przydatności takiegoż dowodu.

Biorąc pod uwagę powyższe w sytuacji, gdy organy obu instancji wystąpiły o złożenie wyjaśnień przez biegłego i na tej podstawie dokonały w opisany sposób oceny wykonanego operatu szacunkowego, określającego wartość w/w nieruchomości przed i po podziale, nie dając stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie własnych interesów powoduje, że w ocenie Sądu, postawione przez skarżących zarzuty naruszenia przepisów procesowych należy uznać za uzasadnione.

W tych warunkach, Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić, podzielając zarzuty naruszenia przepisów procesowych w niej podniesione.

Stwierdzone wyżej naruszenia przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na prawidłowość rozstrzygnięcia, czynią zdaniem Sądu, przedwczesną ocenę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego, w tym i zarzutów w tej mierze podniesionych w skardze.

Z powołanych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ zobowiązany będzie zgromadzić i rozpatrzyć należycie materiał dowodowy mając na uwadze wynikającą z niniejszego uzasadnienia ocenę prawną, przestrzegając podstawowych zasad postępowania administracyjnego i wydać rozstrzygnięcie stosownie do ustalonego stanu faktycznego w oparciu o właściwe przepisy prawa materialnego.

dc

.