Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 613/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 234 ust. 3 , art. 234 ust. 5
journal: Dz.U. 2021 poz 2233
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Pochopin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi Gminy U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 17 marca 2021 r. nr SKO.V/428/5460/247/2020 w przedmiocie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 25 lipca 2018 r. B. i C. B. (dalej: uczestnicy postępowania) wnieśli do Burmistrza Miasta [...] o wszczęcie postępowania w przedmiocie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego w związku z pracami przeprowadzonymi na działce należącej do Gminy [...] – ciąg ulicy [...] i [...].

Postanowieniem z dnia 24 września 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku – Białej wyznaczyło do rozpoznania sprawy Burmistrza Miasta [...] (dalej: organ pierwszej instancji) .

Decyzją z dnia 9 lipca 2019 r. organ pierwszej instancji rozpoznając wniosek uczestników postępowania odmówił wydania właścicielowi gruntu obejmującego działki nr[...], nr[...], nr [...] zlokalizowane w U. przy ulicy [...] i[...], decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu po opisaniu przebiegu postępowania ostatecznie organ stwierdził, iż nie stwierdzono szkodliwego wpływu prac przeprowadzonych przez Urząd Miasta [...] - właściciela wymienionych działek na działki sąsiednie, stąd brak jest podstaw do wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W wyniku rozpatrzenia odwołania uczestników postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia 27 listopada 2019 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż dokonując oceny zebranego w sprawie materiału organ pierwszej instancji pominął pewne ustalenia, w szczególności dotyczące istoty i roli rowu istniejącego przed przebudową drogi. Kolegium stwierdziło, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji winien zasięgnąć opinii biegłego hydrologa (czy z zakresu stosunków wodnych), a sporządzona opinia winna być niezbędnym dowodem dla rozstrzygnięcia sprawy.

Po przeprowadzeniu ponownego postępowania i uzupełnieniu materiału dowodowego we wskazanym kierunku, organ pierwszej instancji decyzją z dnia 26 listopada 2020 r., przywołując w podstawie prawnej art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego związku z art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.) nakazał Gminie [...]., reprezentowanej przez Burmistrza Miasta [...]– właścicielowi działek nr[...], nr[...], nr [...] wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom wynikłym na działkach sąsiednich nr [...]nr [...]i [...]w postaci wykonania:

1.- w rejonie skrzyżowania ulic[...],[...]i [...],działki nr[...], nr[...], nr [...] odwodnienia liniowego z odprowadzeniem wody do istniejącej sieci kanalizacji deszczowej przy czym nowe urządzenie muszą zapewnić odpływ wód z wymienionych działek;

2.- w odniesieniu do wód gruntowych wykonania:

a. ciągu drenarskiego ułożonego w spągu wykonanych warstw podsypki ciągów kanalizacji z odprowadzeniem do cieku lub do kanalizacji deszczowej,

b. wykonanie bariery zapobiegającej nawodnieniu gruntów działki nr [...] z uszczelnieniem wszystkich przejść technicznych i wlotów do wpustów ulicznych

3.- wykonanie rektyfikacji nawierzchni, studzienek i wlotów do wpustów ulicznych

Na wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom wyznaczono termin do dnia 30 września 2021 r.

W uzasadnieniu organ opisał dokładnie przebieg postępowania, przeprowadzone dowody – kolejne pisma jego uczestników, przygotowaną opinię biegłego oraz przeprowadzone rozprawy administracyjne, w wyniku czego stwierdzono, iż działki administrowane przez Urząd Miasta stanowią użytek drogowy, na których w latach 1999 – 2011 prowadzono roboty w zakresie przebudowy ulic w rejonie osiedla P. wraz z wykonaniem odwodnienia ciągów komunikacyjnych (kanalizacji deszczowej). Wykonano też (po lewej stronie ulicy [...]- ok 30m) drenaż dn 100mm wraz wpustem ulicznym, osadnikiem i przykanalikiem. Powyższy drenaż w ocenie właścicieli działki nr [...] (uczestników postępowania) – stanowi główny element skutkujący negatywnym wpływem na tę nieruchomość. W wyniku deformacji nawierzchni dróg obniżona została skuteczność powierzchniowego odwodnienia ciągów komunikacyjnych. Na działce nr [...] potwierdzono – pofałdowany utwardzony dojazd, a w odległości ok. 5,0m od zachodniej ściany budynku potwierdzono wykonanie studni z pompą o średnicy 0,8m – w celu obniżenia zwierciadła wody poprzez pompowanie, dla zapobiegania nadmiernemu uwilgotnieniu gruntu i ochrony przed zalaniem.

Potwierdzono, że intensyfikacja napływu wód na działkę nr [...] nastąpiła po wykonaniu prac związanych z budową sieci kanalizacji deszczowej i przebudowy ciągów komunikacyjnych. Na podstawie wyliczeń biegłego potwierdzono zwiększony spływ wód z trenerów utwardzonych ciągów komunikacyjnych z istniejącego przed przebudową w wysokości 285,83 l/s do 428,75 l/s, czyli zwiększenie o 142,92 l/s. W ocenie organu na podstawie materiału dowodowego wynika, że pod pojęciem szkody można rozumieć pojawienie się wód gruntowych w pomieszczeniach piwnic budynku uczestnika postępowania.

Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego organ stwierdził, iż na działkach stanowiących użytek drogowy nr[...] , nr[...], nr [...] wykonano prace związane z wykonaniem ciągów kanalizacyjnych (sanitarnego i deszczowego) oraz przebudowano ciągi kanalizacyjne, co w konsekwencji zaskutkowało zwiększeniem ilości spływającej wody powierzchniowej ciągami komunikacyjnymi oraz utworzeniem uprzywilejowanej drogi filtracji wód podziemnych, działającej infiltracyjnie na ośrodek gruntowy w obrębie posesji działki nr[...], zwiększając jej nawodnienie. Zmiany powyższe skutkują zwilgoceniem budynku mieszkalnego na tej działce oraz deformacją utwardzenia terenu na wjeździe.

Organ przywołał treść art. 234 ustawy Prawo wodne, a następnie stwierdził, że w rozpatrywanym przypadku prace związane ze zmianą warunków wodnych w odniesieniu do wody powierzchniowej (zmiana natężenia odpływu poprzez uszczelnienie kostką na zaprawie cementowej) oraz podziemnej (wytworzenie drenażu wód gruntowych) niekorzystnie oddziaływując na działkę nr [...] spełnia przesłanki wynikające z przepisów prawa.

Z uwagi na powyższe organ stwierdził konieczność nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Jednocześnie uznał, że w obecnym stanie zagospodarowania nie istnieje możliwość przywrócenia stanu poprzedniego. Stąd organ postanowił jak w sentencji, wyznaczając datę realizacji na dzień 30 września 2021 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina [...] nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Zarzuciła naruszenie przepisu art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne oraz przepisów postępowania, tj. art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Gmina podniosła, że prace na wskazanych działkach stanowiących użytek drogowy w zakresie przebudowy wraz z wykonaniem ciągów komunikacyjnych (kanalizacji deszczowej) wykonane zostały w latach 1999- 2000 czyli ponad 5 lat od daty zgłoszenia roszczenia przez właściciela działki nr[...]. W konsekwencji z uwagi na przepis art. 234 ust. 5 Prawa wodnego postępowanie w przedmiocie tego roszczenia nie powinno zostać wszczęte, a tym samym zaskarżona decyzja została wydana bezpodstawnie.

Podniosła także Gmina, że opinia dopuszczona w toku postępowania zawiera szereg błędnych założeń i nieścisłości. Nie przeanalizowano wszystkich czynników wpływających na obserwowany stan wody na gruncie, nie odniesiono się do naturalnego kierunku przepływu wód gruntowych, a także nie uwzględniono w obliczeniach wielkości spływu powierzchniowego istniejącej kanalizacji deszczowej do której ten spływ jest kierowany. Zawarta w opinii hipoteza, że wykonanie kanalizacji deszczowej i sanitarnej spowodowało zwiększone zawodnienie działki nr [...] nie zostało poparte żadnymi obliczeniami modelowymi, nie uwzględniono faktu oporów hydraulicznych w obsypce piaskowej i istniejącym gruncie, co potwierdzono dołączoną kontropinią.

Rozpoznając to odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy zacytował przepis art. 234 ustawy Prawo wodne oraz odniósł jego treść do poczynionych ustaleń faktycznych, a mianowicie potwierdzono, że remont ulicy [...] przeprowadzony był w 1999 r., a pierwotnie istniał tam rów, w miejsce którego w 2004 r. położono kanalizację odwadniającą. Zlikwidowany rów pełnił rolę melioracyjną i przydrożną. Po remoncie drogi, przy intensywnych opadach, nastąpił zwiększony napływ wód. Przygotowana w sprawie opinia A. B., uwzględniła oględziny przedmiotowego miejsca, a z dokonanych obliczeń spływu wód z ciągów komunikacyjnych po przebudowie ustalono, że spływ wód z obszarów utwardzonych zwiększył się o 142,92 l/s. Biegły przedstawił w opinii tzw. drenażowe oddziaływanie ciągów kanalizacyjnych oraz zjawisko filtracji, stwierdzając, iż po zakończeniu prac budowlanych stworzony kanał jest swoistym drenem i w zależności od pierwotnych warunków gruntowo- wodnych może on odwadniać grunty (zwierciadło wody gruntowej znajduje się powyżej wykonanej kanalizacji) lub nawadniać grunt (zwierciadło wody gruntownej znajduje się poniżej wykonanej kanalizacji). Biegły ocenił charakter gruntów oraz wpływ wykonanych ciągów kanalizacyjnych na filtrację wód podziemnych, w tym także na działkę nr[...], podkreślając zwiększone okresowo nawodnienie tej działki, w konsekwencji prowadzące do zawilgoceniem budynku mieszkalnego na tej działce oraz do deformacji utwardzenia na wjeździe.

Stwierdzając przy tym, że w obecnym stanie zagospodarowania nie istnieje możliwość przywrócenia stanu poprzedniego, biegły wskazał propozycje zastosowania urządzeń zapobiegającym szkodom, na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego - jak w sentencji.

W ocenie organu odwoławczego z przeprowadzonego postępowania bezspornie wynikało, że nastąpiła zmiana stosunków wodnych, potwierdzono bezpośredni związek przyczyno- skutkowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie sprawcy naruszenia, a szkodą występującą na gruncie sąsiednim. Postępowanie wykazało, że zmiana stosunków wodnych jest związana z wykonaniem ciągów kanalizacyjnych (sanitarnego i deszczowego) oraz przebudową ciągów komunikacyjnych w rejonie ulic[...],[...] i[...] . Z uwagi na specyficzną budowę geologiczną w tym rejonie (zaleganie rumoszu gliniastego i rumoszu z piaskowca) wykonanie ciągów kanalizacyjnych doprowadziło do utworzenia uprzywilejowanej drogi filtracji wód podziemnych działającej infiltracyjnie na ośrodek gruntowy działki nr [...] zwiększając okresowo jej nawodnienie.

Również utwardzenie kostką brukową na cemencie ciągów komunikacyjnych spowodowało zwiększony napływ wody powierzchniowej. W konsekwencji skutkiem powyższych prac jest zwilgocenie budynku mieszkalnego na działce nr [...] oraz deformacja kostki brukowej na wjeździe.

Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie przesłanka wynikająca z art. 234 ust. 5 Prawa wodnego została spełniona. Z ustaleń faktycznych sprawy wynika, że w 2004 r. dokonano remontu drogi. W miejscu rowu położono kanalizację odwadniającą. Negatywny wpływ inwestycji na działkę uczestnika postępowania i negatywne oddziaływanie inwestycji na działki sąsiednie sygnalizowany był już w 2008 r., kiedy uczestnik postępowania domagał się rozstrzygnięcia w zakresie zgłaszanych nieprawidłowości prowadzonych robót w rejonie skrzyżowania ulic[...],[...] i[...]. Zatem w sytuacji, kiedy strona od 2008 r. domagała się rozstrzygnięcia zgłaszanych nieprawidłowości a organ administracji publicznej przez 9 lat unikał nadania właściwego biegu sprawie (przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji) to czynienie zarzutu o braku możliwości wszczęcia postępowania i wydania decyzji z uwagi na fakt upływu 5 lat, jest nie do zaakceptowania, tym bardziej, że z treści art. 234 tej ustawy nie wynika, iż może się ono toczyć tylko i wyłącznie na wniosek Strony.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca Gmina zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym:

- pominięcie pisemnych oświadczeń uczestników postępowania oraz zlekceważenie ich znaczenia, w sytuacji, gdy z oświadczeń tych wprost wynika szkodliwe oddziaływanie na grunt wód pochodzących z nieruchomości strony skarżącej, a uczestnicy dowiedzieli się o tym fakcie już w 2008 r., a więc 10 lat przed złożeniem wniosku inicjującego przedmiotowe postępowanie.

- pominięcie dowodu z dziennika budowy i ustalenie wyłącznie na podstawie twierdzeń stron, iż remont drogi na wskazanych działkach przeprowadzony został w 2004 r., w sytuacji gdy zgodnie z zapisami dziennika budowy prace te realizowane były w latach 1999- 2000.

- art. 8 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji i zaniechanie wskazania dowodów, na których oparto rozstrzygnięcie oraz przedstawienie ich oceny, także niewyjaśnienie przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej, co utrudnia weryfikację zasadności zaskarżonej decyzji, w szczególności pod kątem ustalenia czy i jakiej oceny dowodów organ dokonał, czym naruszono zasadę zaufania strony do organu prowadzącego postępowanie,

Zarzucono także

- naruszenie art. 234 ust. 5 Prawa wonnego w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i utrzymanie w mocy decyzji nakazującej wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, w sytuacji gdy przedmiotowe postępowanie winno zostać umorzone z uwagi na fakt, że wniosek wszczynający to postępowanie został złożony po upływie 5 lat od dnia, w którym władający działką nr [...] dowiedzieli się o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunt. Uwzględniając powyższe strona skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania w całości a także zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W ocenie strony skarżącej organ drugiej instancji nie dokonał wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego, a tym samym nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Gmina podniosła, że tylko uczestnicy postępowania zgłaszali roszczenia związane z naruszeniem stosunków wodnych. Strona skarżąca podkreśliła, że kluczową rolę w tym zakresie odgrywa data dowiedzenia się przez uczestników postępowania o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunt wód pochodzących z nieruchomości należących do Gminy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że uczestnicy postępowania już w 2008 r. kilkukrotnie składali pisemne oświadczenia o zaistnieniu na ich działce nr [...] napływu wód z działek gminnych, powodujących niszczenie ich posesji – poprzez deformację utwardzenia na wjeździe oraz powodując zalanie piwnicy budynku mieszkalnego. Uwzględniając oświadczenia uczestników postępowania, w ocenie strony skarżącej o szkodliwym oddziaływaniu wód napływających z nieruchomości gminnych wiedzieli oni najpóźniej w 2008 r., a zatem data ta determinuje możliwość wszczęcia postępowania w trybie art. 234 ustawy Prawo wodne. W myśl art. 234 ust. 5 tej ustawy postępowania o nakazanie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom (lub przywrócenie stanu poprzedniego) nie wszczyna się jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Organ prowadzący postępowanie winien zatem był poczynić dokładne ustalenia w tym zakresie, czego jednak w ocenie strony skarżącej nie uczynił.

Dodatkowo podniesiono, iż uzasadnienie kwestionowanej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzje organu pierwszej instancji nakazującą stronie skarżącej wykonanie urządzeń zapobiegjących (dokładnie opisanych w sentencji decyzji) szkodom na wskazanych działkach.

Podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 2233). Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji istotne znaczenie ma art. 234 wymienionej ustawy mówiący o zakazie zmiany stanu wody i odprowadzenia wody, w szczególności ust. 3 zgodnie z którym jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

Postępowanie w tej sprawie wszczęte zostało w wyniku wniosku uczestników postępowania z dnia 25 lipca 2018 r. skierowanego do Burmistrza Miasta [...] o wszczęcie postępowania w przedmiocie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego w związku z pracami przeprowadzonymi na działkach należących do Gminy [...] – ciąg ulicy [...] i [...] .

Organy, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustaliły, że o zmianie stosunków wodnych, ze szkodą dla należących doń gruntów uczestnicy dowiedzieli się w 2008 r., kiedy pierwszy raz sygnalizowali o tym fakcie Burmistrzowi (pismo z dnia 25 lipca 2008 r. oraz z dnia 30 grudnia 2008 r.), Przewodniczącemu Rady Miasta (z dnia 4 grudnia 2008 r.). Kolejne pisma do tych organów uczestnik postępowania kierował w dniu 10 października 2011 r. (Burmistrz Miasta i Przewodniczący Rady Miasta) oraz 12 września 2011 r. do informacji m.in. Wojewody Śląskiego, posła na Sejm Rzeczypospolitej i Senatora Rzeczypospolitej Polskiej a w dniu 26 czerwca 2014 r. pismo dotyczące źle wykonanej inwestycji drogowej w U. skierował do Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Pomimo tych wszystkich pism i licznych interwencji ustnych właściwy organ nie przeprowadził postępowania w kierunku ustalenia naruszenia stosunków wodnych na gruncie, co nastąpiło dopiero w wyniku wymiennego powyżej wniosku z lipca 2018 r. Po przeprowadzeniu wymaganego postępowania, po przygotowaniu opinii dotyczącej zmiany stanu wody na gruncie autorstwa mgr inż. A. B. z dnia 28 października 2020 r. organ pierwszej instancji uznał, że potwierdzono warunki dla wydania decyzji zobowiązującej do wykonania urządzeń zapobiegjących szkodom, a organ odwoławczy, pomimo odwołania skarżącej, uznał, że decyzję tę należy utrzymać w mocy

Strona skarżąca tak w odwołaniu, jaki i w skardze podniosła zarzut przedawnienia. Przepis art. 234 ust. 5 Prawa wodnego stanowi bowiem, że postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. W ocenie skarżącej skoro roboty budowlane miały miejsce w latach 1999 - 2004, a strona dowiedziała się o szkodliwym wpływie na jej działkę w 2008 r., a wniosek wszczynający niniejsze postępowanie został złożony w lipcu 2018 r., to nastąpiło to z uchybieniem wymienionego powyżej 5-letniego terminu.

W świetle powyższego powstaje zasadnicze pytanie, jak traktować pięcioletni termin, o którym mowa w art. 234 ust. 5 Prawa wodnego w sytuacji, gdy właściciel gruntu, na który szkodliwie oddziałują wody, dowiedział się o tym oddziaływaniu przed wejściem w życie tej ustawy, a postępowanie administracyjne w tym przedmiocie zostało wszczęte już pod jej rządami?

Przywołany przepis, w istocie będąc regulacją procesową, zawiera w sobie termin o charakterze prekluzyjnym, którego przekroczenie wywołuje skutek w postaci braku możliwości wszczęcia postępowania. Obecnie obowiązująca ustawa, w omawianym zakresie, weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym, w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1121), uchylonej mocą art. 573 Prawo wodnego, analogiczny instrument ochrony praw podmiotowych znajdował się w art. 29, przy czym, co wymaga podkreślenia, przepis ów nie zawierał żadnego ograniczenia czasowego dotyczącego możliwości wystąpienia ze stosownym wnioskiem do organu o wszczęcie i prowadzenie postępowania w przedmiocie zmiany stosunków wodnych na gruncie.

W ocenie składu orzekającego zarzut naruszenia art. 234 ust. 5 Prawa wodnego jest nieuzasadniony.

Jak wskazano powyżej przepis tej treści wprowadzony został ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, która zaczęła obowiązywać od dnia 1 stycznia 2018 r. Do tego czasu obowiązywała ustawa z dnia 17 lipca 2001 r. Prawo wodne, w której w treści art. 29 regulującego kwestie naruszenia stosunków wodnych brak takiego przepisu.

Ustawa to bowiem nie przewidywała ograniczenia czasowego dla zgłaszania roszczeń z tytułu naruszenia stanu wody na gruncie i związanej z tym faktem szkody.

Przyjęcie w tych okolicznościach stanowiska strony skarżącej prowadziłoby w konsekwencji do stwierdzenia, że przepisy ustawy, która weszła w życie w styczniu 2018 r. działają z mocą wsteczną.

Wśród regulacji aktualnie obowiązującej ustawy Prawo wodne próżno jest szukać takich, które dawałyby podstawę do wstecznego stosowania jej przepisów, a w każdym razie, do uznania, że stany faktyczne zaistniałe przed jej wejściem w życie będą miały wpływ na ocenę biegu terminu, o którym mowa w art. 234 ust. 5 tej ustawy. Argumentacja skarżącej, oparta na stricte leksykalnej wykładni omawianego przepisu przeczy fundamentalnym regułom prawa, w tym jednej z najważniejszych – lex retro non agit. Jakkolwiek zasada ta nie została wprost wyrażona w Konstytucji, to jednak orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego jest w tej materii ugruntowane i wywodzi ją z zasady praworządności materialnej oraz zasady zaufania obywateli do Państwa (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 30 listopada 1988 r., sygn. K 1/88, OTK 1988, nr 1, poz. 6; z dnia 29 stycznia 1992 r., sygn. K 15/91, OTK 1992, nr 1, poz. 8). Sam ustawodawca co prawda dopuścił możliwość nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, nie mniej jednak jest to możliwe tylko wtedy, gdy zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie (art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów - t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1461). Trybunał Konstytucyjny dopuścił również, w pewnych szczególnych przypadkach, możliwość działania prawa wstecz, pod tym wszakże warunkiem, że sytuacja prawna adresatów takich norm nie ulegnie pogorszeniu (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 września 2000 r., sygn. K 26/99, OTK 2000, nr 6, poz. 186).

Sam fakt odwołania się do reguł wykładni językowej nie stanowi naruszenia prawa, jako że jest rzeczą naturalną, iż proces dekodowania przepisu, sporządzonego w konkretnym języku, rozpoczyna się od ustalenia jego leksykalnego znaczenia. Nie mniej jednak błędem byłoby oparcie się wyłącznie na tej metodzie wykładni.

Przyjęcie proponowanego przez stronę skarżącą rozumienie art. 234 ust. 5 Prawa wodnego jest skrajnie niekorzystne dla uczestników tego postępowania, nie uwzględnia bowiem potrzeby ochrony praw obywatela (strony) zarówno z perspektywy powołanych wcześniej, jej konstytucyjnych podstaw lecz również norm procesowych. Ograniczenia się wyłącznie do najbardziej podstawowej metody wykładni jaką preferuje storna skarżącą spowodowałoby zamknięcie stronie drogi do dochodzenia ochrony przysługującego jej prawa podmiotowego (własności nieruchomości), podczas gdy wykazywała ona aktywność wielokrotnie zgłaszając problem i prawidłowo działające organy winny go właściwe potraktować i rozpatrzyć już pod zgłoszeniu pierwszych pism w 2008 r. Tym bardziej, że sięgnięcie do innych metod wykładni (np. celowościowej lub logicznej) pozwala stwierdzić, że samo leksykalne odczytanie wspomnianego przepisu, w tych konkretnych okolicznościach faktycznych i przy braku przepisów przejściowych, godzi bezpośrednio tak w art. 31 ust. 3 jak i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec braku jednoznacznej, normatywnej wskazówki, określającej moment, od którego należy liczyć bieg terminu przedawnienia roszczenia, należało przyjąć, że najwcześniej rozpoczął się on w momencie wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 stycznia 2018 r. Logika, a także powołana wyżej reguła lex retro non agit podpowiadają bowiem, że wobec braku wyraźnej, odmiennej regulacji, niedopuszczalnym było uznanie, że fakty zaistniałe przed wejściem w życie przepisu będą mogły stanowić podstawę jego zastosowania. Co za tym idzie, złożenie wniosku w lipcu 2018 r., było skuteczne i otwierało uczestnikowi postępowania drogę do ubiegania się o ochronę swoich praw.

Odmienne stwierdzenie w tych okolicznościach, a mianowicie proponowane przez stronę, że uczestnikowi postępowania nie przysługuje możliwość ubiegania się o skuteczną ochronę przed niekorzystnym oddziaływaniem z gruntów sąsiednich, w sposób rażący narusza zasadę zaufania obywatela do władzy publicznej - art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W świetle powyższych rozważań uznać należy, że orzekające w sprawie organy nie naruszyły przepisu art. 234 ust. 5 Prawa wodnego.

Nie można także podzielić twierdzenia, iż naruszone zostały przepisy procedury administracyjnej w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego – tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie ze wiązaniami organu odwoławczego, który uchylił poprzednią decyzję, organ pierwszej instancji uzupełnił postępowanie, dołączył do kat przygotowana przez specjalistę z zakresu gospodarki wodnej i melioracji wodnych opinię dotyczącą zmiany stanu wody co w konwekcji wykazało intensyfikację napływu wód na działkę nr [...] należącą do uczestnika postępowania. Wykazany w ten sposób został związek przyczynowo- skutkowy pomiędzy wykonanymi przez stronę skarżącą robotami budowlanymi a szkoda powstała na wskazanej działce, co doprowadziło zasadnie do wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.