Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3051/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 28 maja 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk /spr./ sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1287/11 w sprawie ze skargi M. P. i A. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz M. P. kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1287/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. P. A. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 10 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Prezydent Miasta Nowy Sącz decyzją z 30 listopada 2010 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi [...] Sp. j. [...] z siedzibą w N.S. pozwolenia na budowę dwóch budynków wielorodzinnych mieszkalnych (47 mieszkań) z garażem podziemnym (51 miejsc parkingowych) - kategoria budynku XIII - wraz z zagospodarowaniem l infrastrukturą techniczną - instalacjami wewn. (elektryczne, wód.-kań., c.o., wentylacji), przyłączami zewnętrznymi (wod.-kan., ciepłowniczą, odprowadzeniem wód opadowych), śmietnikiem w odległości 7 m od granicy z sąsiednią działką i usytuowania budynku stacji trafo, z drogami i parkingami - na działkach 78/1, 87/3, 87/5, 86/1 w obr. [...] przy ulicy [...] w N. S. W uzasadnieniu organ wskazał, że proponowana inwestycja jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Odwołanie od ww. decyzji wnieśli A. i K. F. oraz M. i A. P. M. P. i A. P. zarzucili naruszenie § 13, § 60 i § 309 rozporządzenia w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Wojewoda Małopolski decyzją z 10 czerwca 2011 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że przeprowadził postępowanie uzupełniające, które wykazało, że Wojewoda Małopolski decyzją z 26 maja 2004 r. znak: [...] stwierdził nieważność: 1) decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z 27 grudnia 2001r. znak: [...] w sprawie częściowej zmiany decyzji Nr [...] z 15 października 2001 r. znak: [...] udzielającej M. i A. P. pozwolenia na budowę zespołu 5-ciu garaży murowanych, oraz budowę boksu garażowego z wiatą na działce nr [...] /4 obr. [...] przy ulicy [...] i udzielającej pozwolenia na zmianę funkcji obiektu na budynek mieszkalny, oraz 2) związanej z ww. decyzją - decyzji z 25 czerwca 2002 r. znak: [...] w sprawie częściowej zmiany decyzji Nr [...] z 15 października 2001 r., zmienionej decyzją z 27 grudnia 2001 r. Po stwierdzeniu przez Wojewodę Małopolskiego nieważności ww. decyzji o pozwoleniu na budowę, w PINB było prowadzone stosowne postępowanie, po zakończeniu którego M. i A.P. mogli kontynuować budowę na podstawie pozostającej w obrocie prawnym decyzji Prezydenta Miasta Nowego Sącza z 15 października 2001 r. znak: [...] udzielającej wyżej wymienionym pozwolenia na budowę zespołu 5-ciu garaży murowanych oraz budowę boksu garażowego z wiatą na działce nr [...] /4 w obr. [...] przy ul. [...] w N.S. W przypadku zamiaru kontynuowania budowy jako budynku mieszkalnego z garażami, M. i A.P. winni wcześniej uzyskać stosowne pozwolenie na budowę.

Na żądanie organu inwestor uzupełnił również przedłożony materiał dowodowy o brakujące wymiary na projekcie zagospodarowania terenu, w szczególności odnośnie odległości pomiędzy budynkiem projektowanym a budynkami na działkach sąsiednich, a także przedłożył kolejną analizę nasłonecznienia i przesłaniania. Organ odwoławczy stwierdził, że projekt budowlany po uzupełnieniu spełnia kryteria określone w obowiązujących przepisach, w szczególności w art. 35 ust. 1 pkt 1, a także art. 34 ust. 1, 2, 3 ustawy Prawo budowlane. Projekt budowlany jest zgodny z ustaleniami prawomocnego Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Nowego Sącza, dla obszaru "N. S. - [...]". Nieruchomość objęta inwestycją położona jest w terenie o symbolu - C.21.U/M, obejmującym "Teren zabudowy usługowej i mieszkaniowej" oraz częściowo w terenie o symbolu - 99.KDw, obejmującym "Teren komunikacji". Wysokość projektowanych budynków wynosząca 14,73 m jest zgodna z pkt 4 lit. b) który stanowi, że w C.21.U/M: wysokość budynków w drugiej linii zabudowy ulicy [...] winna wynosić do 15 m. Nadto projekt zagospodarowania działki będący częścią projektu budowlanego, został wykonany zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, na mapie do celów projektowych, jako kopii mapy zasadniczej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Na mapie tej uwidoczniony jest na działce nr [...] /4 obr. [...] -budynek garażowy, co do którego istnieje i pozostaje w obrocie prawnym decyzja o pozwoleniu na budowę. Organ powtórzył, że na działce nr [...] /4 obr. [...], będącej własnością M. i A. P., istnieje, w odległości ok. 7 m od granicy z działką nr 87/3 obr. [...] - budynek garażowy, co do którego pozostaje w obiegu prawnym decyzja z 15 października 2001 r. udzielająca M. i A. P. pozwolenia na budowę zespołu 5-ciu garaży murowanych oraz budowę boksu garażowego z wiatą na działce nr [...] /4.

Następnie Wojewoda Małopolski wyjaśnił, że budynek garażowy nie jest budynkiem z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi. Kwestia dostępu do światła naturalnego, czy nasłonecznienia ma znaczenie jedynie dla budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, nie zaś dla sąsiedniej działki czy też zlokalizowanych na niej budynków innego rodzaju np. budynków garażowych. W opisanych okolicznościach, nie ma więc do nich odniesienia przepis § 13 i § 60 ww. rozporządzenia. Z powyższego wynika, że M. i A. P., współwłaściciele działki sąsiedniej nr [...] /4 obr. [...], nie mogą skutecznie podnosić zarzutu przesłaniania czy braku dostępu światła dziennego do pomieszczeń, nie przeznaczonych na pobyt ludzi.

Organ odwoławczy podał, że dla przedmiotowego projektu budowlanego, inwestor oraz M. P. przedstawili w sumie dziewięć analiz linijki słońca i przesłaniania, opracowanych przez uprawnione osoby. Analizy przedłożone w trakcie postępowania prowadzonego przed l instancją nie mogły zdaniem organu odwoławczego stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie, gdyż były niekompletne, fragmentaryczne, niejednokrotnie nie określające skali w jakiej zostały wykonane, oraz bez przekrojów pionowych. W trakcie postępowania odwoławczego, przedstawiono kolejne cztery analizy. M.P. w nawiązaniu do swojego odwołania, złożyła w dniu 5 stycznia 2011 r. "Analizę wzajemnego oddziaływania budynków projektowanych oraz istniejących w sąsiedztwie w zakresie przesłaniania i nasłonecznienia", sporządzoną przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. A. F., która - jej zdaniem - potwierdziła nierzetelność projektu budowlanego. W ocenie organu odwoławczego analiza ta jest niewiarygodna, w szczególności w zakresie linijki słońca jest ogólnikowa, nie określa skali w jakiej została wykonana. To że według wykresu obrazującego linijkę słońca - na rzucie poziomym, projektowany budynek rzuca cień, na inny budynek nie oznacza jeszcze, że cała elewacja tego budynku pozbawiona jest nasłonecznienia. To może zobrazować stosowny przekrój pionowy, pokazujący, w którym miejscu, na jakiej wysokości pada cień na elewacji budynku w danej godzinie, a przekrojów pionowych omawiana analiza nie zawiera. Organ zakwestionował również wartość dowodową analizy nasłonecznienia i przesłaniania przedstawionej przez inwestorów przy piśmie z 10 marca 2011 r., w szczególności z uwagi na wykres linijki słońca na rzucie poziomym.

Wobec powyższego Wojewoda rozpoznając przedmiotową sprawę w zakresie spełnienia wymagań określonych w § 13 ust. 1, § 57 i § 60 ww. rozporządzenia, oparł się na analizie NR II z kwietnia 2011 r., przedstawionej przez inwestorów pn. "Analiza wzajemnego oddziaływania budynków mieszkalnych na działkach [...] /4, 87/1, 87/3, 87/5, 86/1 w obr. [...] przy ul. [...] w N. S.- linijka słońca i analiza przesłaniania", przedstawiającej cień rzucany przez projektowane budynki na otoczenie, w godzinach od 7.00 do 17.00 w dniach równonocy (21 marca i 21 września), na rzucie w skali 1:500 i zawierającej odpowiednie przekroje pionowe. Dodatkowo na tym wykresie pokazano cienia rzucany przez projektowany budynek oznaczony nr 3, na projektowany usytuowany równolegle budynek nr 4, w godzinach od 11.45 do 14.45, wraz z przekrojem pionowym. Z analizy tej wynika, że w godzinach od 11.45 do 14.45 lokale mieszkalne od strony zachodniej w projektowanym budynku oznaczonym nr 4 (w projekcie budowlanym jako budynek B) mają zapewniony czas nasłonecznienia w godzinach od 11.45 do 14.45, tzn. nie mniej niż trzy godziny dziennie - zgodnie z przepisem § 60 ww. rozporządzenia. Także pomieszczenia mieszkalne od strony wschodniej w budynku nr 3 (w projekcie budowlanym jako budynek A) posiadają normatywny czas nasłonecznienia. Projektowane balkony o szerokości 1,60 m, rzucają cień tylko na niektóre okna pomieszczeń mieszkalnych. Jak wynika z przepisu § 60 ust. 2, w mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania normatywnego nasłonecznienia - co najmniej do jednego pokoju. Wystarczy zatem, że jeden z pokoi w mieszkaniu posiada nasłonecznienie przez nie mniej niż 3 godziny dziennie, a spełnione są wymogi określone w przytoczonych wyżej przepisach. W ocenie organu odwoławczego, cień rzucany przez projektowane balkony jest cieniem własnym budynku i nie powinien być uwzględniony w analizie dotyczącej wymaganego czasu nasłonecznienia pomieszczeń mieszkalnych w tym budynku.

W konkluzji Wojewoda uznał, że ww. analiza wykazała, iż zatwierdzony decyzją organu l instancji projekt budowlany jest zgodny z przepisami § 12, § 13, § 60, § 271 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dalej organ wskazał, że projektowane budynki mieszkalne wielorodzinne, zgodnie z § 8 warunków technicznych, jako posiadające 4 kondygnacje nadziemne włącznie, należą do grupy wysokości N, czyli niskie. Od strony wschodniej zostały usytuowane w odległości 5,38 m - 6,16 m od granicy działki nr 77 (bazar), od strony zachodniej w odległości 4,06 m - 5,76 m od granicy działki nr [...] /4 i działki nr 89 (własność F.). Budynek K. i A.F., usytuowany w granicy, posiada na odcinku zaznaczonym kolorem czerwonym na projekcie zagospodarowania działki - ścianę oddzielenia przeciwpożarowego. Pozostałe odległości między budynkami projektowanymi a istniejącymi na działkach sąsiednich są większe niż 8,0 m. Pozwala to na stwierdzenie zgodności z § 271 ww. rozporządzenia, dotyczącego wymaganych odległości między budynkami ze względu na przepisy przeciwpożarowe. Z kolei od strony północnej budynki graniczą z terenem, który w miejscowym planie przeznaczony jest pod komunikację wewnętrzną. Od strony południowej projektowane obiekty znajdują się w odległości powyżej 4,0 m od granicy działek sąsiednich, z zabudową w pierwszej linii ulicy [...]. Takie usytuowanie projektowanych budynków nie narusza § 12 ww. warunków technicznych. Także odległość od granicy z sąsiednimi działkami do balkonu czy daszku na wejściem jest większa niż 1,50 m - zgodnie z § 12 ust. 5 ww. rozporządzenia.

Ponadto organ wskazał, że projekt budowlany jest kompletny i został wykonany i sprawdzony przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane, jest zgodny z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. Nr 120, póz. 1133 ze zm. ). Inwestor posiada stosowne uzgodnienia i opinie. Przedmiotowy projekt budowlany w tym projekt zagospodarowania działki został pozytywnie uzgodniony z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Ponadto, zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy Prawo budowlane projektant oraz sprawdzający do projektu budowlanego dołączyli oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji cytując orzecznictwo sądów administracyjnych podał, że § 13 rozporządzenia będzie miał zastosowanie zarówno do projektowanych obiektów przeznaczonych do realizacji, a nawet wówczas gdy właściciel nie ma sprecyzowanych planów inwestycyjnych, jak też do obiektów już istniejących. M. i A. P., w przypadku zamiaru kontynuowania budowy na działce nr [...] /4 w obr. [...] przy ulicy [...] w N. S., jako budynku mieszkalnego z garażami, winni wcześniej uzyskać stosowne pozwolenie na budowę. Wbrew twierdzeniu odwołujących, przepisy § 12, § 13, oraz § 60 cyt. rozporządzenia nie dają podstawy do stwierdzenia, że realizowana przez Spółkę [...] inwestycja oddziałuje na nieruchomość odwołujących, powodując ograniczenia w zagospodarowaniu ich nieruchomości. Inwestorzy podczas postępowania o wydanie pozwolenia na budowę powadzonego przed organem l instancji, przedłożyli w uzupełnieniu zmieniony projekt budowlany, dostosowując się do sytuacji, że na sąsiedniej działce mógłby powstać budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi w odległości 4,0 m od granicy. Z kolei analiza przyszłych zamiarów inwestycyjnych M. i A. P., pozwala na stwierdzenie, że w przypadku zaprojektowania pomieszczeń mieszkalnych na parterze zgodnie z § 57 warunków technicznych, problem normatywnego nasłonecznienia przynajmniej jednego pokoju w tym mieszkaniu zostanie rozwiązany. Elewacja południowa budynku (obecnie garażu) Państwa P. ma zapewnione nasłonecznienie ok. 7 godzin, dodatkowo wobec faktu, że część budynku na działce nr 89 obr. [...] o wysokości jedynie 3,0 m, usytuowana w granicy, nie zacienia budynku na działce nr [...] /4 obr. [...] .

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody Małopolskiego złożyli M. i A. P., podtrzymując zarzuty zgłoszone w toku postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie i potrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej jako p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm.) wskazał, że mając na uwadze treść art. 32 ust. 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane oraz art. 34 ust 1, 3 i 4 projekt budowlany podlega zatwierdzeniu w decyzji o pozwoleniu na budowę oraz art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, należało uznać, że organ I instancji przed wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę inwestorowi, wykonał prawidłowo wszystkie obowiązki nałożone na niego tymi przepisami. Przedłożony do zatwierdzenia projekt budowlany został wykonany przez osoby posiadające wymagane uprawnienia, jest zgodny jest zgodny z obowiązującym miejscowy planem zagospodarowania przestrzennego, projekt posiada wymagane opinie i uzgodnienia jak również nie narusza przepisów techniczno-budowlanych rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w tym §§ 12, 13, 60 i 271.

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że podstawową kwestią sporną w sprawie jest sytuowanie dwóch projektowanych budynków mieszkalnych wielorodzinnych w niezgodnej z przepisami odległości od obiektów znajdujących się na działce skarżących nr [...] /4 oraz na działce nr 89 stanowiącej własność K. i A. F. Zgodnie z zarzutami M. i A. P. ich lokalizacja nowej zabudowy narusza dyspozycję § 13 i § 60 rozporządzenia, ponieważ w ocenie skarżących, wysokość przesłaniania jest większa niż odległość pomiędzy projektowanym budynkiem, a budynkiem realizowanym na działce [...]/4, a zatem lokalizacja przewidziana w przedmiotowym projekcie nie zapewnia normatywnego naturalnego oświetlenie i nasłonecznienia budynku, który skarżący zamierzają zrealizować na sąsiedniej działce nr [...] /4. Nadto w ich ocenie nie zostanie zachowany także normatywny czas nasłonecznienia w budynku na działce nr 89, a także w budynkach inwestora, ze względu na zbyt bliską lokalizację obu budynków względem siebie. Skarżący kwestionują również zbyt bliską, nienormatywną lokalizację projektowanego budynku na działce inwestora nr 87/3 w stosunku do granicy z działką nr [...] /4 i nr 89 ze względu na dyspozycję z § 271 ust. 2 rozporządzenia, zgodnie z którą jeżeli jedna ze ścian zewnętrznych usytuowana od strony sąsiedniego budynku lub przekrycie dachu jednego z budynków jest rozprzestrzeniające ogień, wówczas odległość określoną w ustępie 1 należy zwiększyć o 50%, a jeżeli dotyczy to obu ścian zewnętrznych lub przekrycia dachu obu budynków - o 100 %. Przy czym zgodnie z ust. 1 odległość ta między ścianami zewnętrznymi budynków nie będących ścianami oddzielenia przeciwpożarowego, a mającymi na powierzchni większej niż 65% klasę odporności ogniowej E, określoną w § 216 ust. 1 kolumna 5 w tabeli, nie powinna być mniejsza, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 niż odległość co najmniej 8 metrów.

Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy Sąd Wojewódzki wskazał, że zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym projektowane dwa budynki wielorodzinne na dz. nr 78/1 i 87/ 3 mają po 5 kondygnacji (w tym w kondygnacja najniższa tj. parking jest kondygnacją podziemną ) i należą do budynków niskich (N). Jak wynika z projektu odległości od granicy przy usytuowaniu granicy zewnętrznej ściany z otworami okiennymi i równoległe do granicy w najwęższym punkcie wynoszą dla przedmiotowych budynków wynoszą: od strony południowej – 27.24 m, od strony północnej – 4.12 m, od strony wschodniej – 4.92 m i od strony zachodniej 4.06 m, co nie narusza dyspozycji § 12 rozporządzenia. Ustosunkowując się do zarzutu skarżących podnoszących, że projektowany budynek na działce nr 87/3 w sposób drastyczny pozbawi wymaganego przepisami nasłonecznienia jedno z mieszkań usytuowane na parterze budynku na dz. [...] /4 Sąd zauważył, że niewątpliwie dla stosunków sąsiedzkich usytuowanie obiektów budowlanych, ze względu na naturalne oświetlenie i nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi ma istotne znaczenie. Wskazuje na to uregulowanie ustawowe tj. przepisy art. 5 ust. 1 pkt 8 i 9 Prawa budowlanego nakazujące projektować i budować obiekty budowlane wraz ze związanymi z nimi urządzeniami biorąc pod uwagę odpowiednie usytuowanie na działce (pkt 8) oraz poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich (pkt 9 ab initio), jak również przepisy techniczne w tym § 13 i § 60 rozporządzenia. Zgodnie z przepisem § 13 ust. 1 rozporządzenia odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż: wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do - 35 m, 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m. Wysokość przesłaniania, o której mowa w ust. 1 pkt 1, mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części. Zgodnie z § 60 ust. 1 in fine pokoje powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 7.00 -17.00. Zgodnie z ust. 2 w mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania określonego w punkcie 1 co najmniej do jednego pokoju, przy czym w śródmiejskiej zabudowie uzupełniającej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godz., a w odniesieniu do mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się wymaganego czasu nasłonecznienia.

Sąd wskazał, że przepis § 13 rozporządzenia reguluje ustalenie odległości budynku od innych obiektów tylko wówczas, gdy jedna z nieruchomości jest już zabudowana. W dacie wydania zaskarżonej decyzji działka nr [...] /4 skarżących, granicząca z terenem inwestycji nie była zabudowana budynkiem mieszkalnym lub innym z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi. Na ww. działce są natomiast sytuowane garaże. Co więcej strona skarżąca nie dysponuje żadną decyzją zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą jej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na dz. nr [...] /4. Jak bowiem prawidłowo ustaliły organy obu instancji K. l A. P. dysponują jedynie decyzją z 15 października 2001 r. o pozwoleniu na budowę na działce nr [...] /4 pięciu garaży murowanych i jednego boksu garażowego z wiatą. Prawidłowe jest zatem przyjęcie przez organy, że w przypadku zamiaru kontynuowania budowy jako budynku mieszkalnego z garażami, M. i A. P. winni wcześniej uzyskać stosowne pozwolenie na budowę. Tym samym zarzut skarżących dotyczący zacieniania budynku mieszkalnego na działce nr [...] /4 jest niezasadny przede wszystkim ze względu na fakt, iż taki obiekt na działce inwestora dopiero może być zrealizowany po uzyskaniu przez niego decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającego pozwolenia na budowę.

Niezależnie jednak od powyższego, Sąd pierwszej instancji odnosząc się do przedłożonych przez skarżących w toku postępowania dowodowego analiz (tzw. linijki słońca) dotyczących wzajemnego oddziaływania planowanego budynku na działce nr 87/3 na działkę nr [...] /4 (z rozpoczętą budowa budynku mieszkalnego) w zakresie oświetlenia naturalnego i nasłonecznienia podzielił stanowisko organów kwestionujących ich przydatność. Przedłożone do akt sprawy analizy są bowiem niedokładne, niekompletne, a przede wszystkim i nie zawierają przekrojów poziomych niezbędnych do wykazania czy w stosunku do niższego (niewybudowanego) budynku zachodzi ewentualne przesłanianie ograniczające dostęp światła, o którym mowa w § 13 rozporządzenia. Także analiza wzajemnego oddziaływania budynków projektowanych oraz istniejących w sąsiedztwie w zakresie przesłaniania i nasłonecznienia wykonana przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego A. F. z 29 listopada 2010 r. nie pozwała na uzasadnienie zarzutów skarżących o braku normatywnego nasłonecznienia wschodniej strony rozpoczętej budowy na działce nr [...] /4, oraz części wschodniej projektowanego budynku na działce nr 87/3 i zachodniej ściany budynku na działce nr 78/1. Sąd wskazał, że w ramach postępowania uzupełniającego inwestor przedłożył w dniu 10 marca 2011 r. "analizę nasłonecznienia" opracowaną przez arch. J. P. przedstawiającą w załączniku nr 3 przekroje poziome analizowanych budynków na dz. nr [...] /4 , 87/3 i 78/1 z których wynika, że projektowany budynek na dz. nr 87/3 nie przesłania i nie ogranicza normatywnego dostępu słońca do budynków na działkach nr [...] /4, 89 a także oba projektowane budynki na działkach inwestora nie będą zacieniać się wzajemnie w sposób naruszający dyspozycję z § 60 rozporządzenia, co obrazuje załącznik nr 1.

Odnosząc się do natomiast do zarzutu nieprawidłowego usytuowania projektowanego budynku na działce nr 87/3 w stosunku do dz. nr [...] /4 i nr 89 ze względu na dyspozycją z § 271 w zw. z § 216 rozporządzenia Sąd Wojewódzki uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Kwestionowane w tym zakresie usytuowanie budynku inwestora nie narusza ustaleń obowiązującego planu miejscowego miasta Nowy Sącz dla obszaru "N. S. [...]" zatwierdzonego Uchwałą Rady Miasta Nowego Sącza Nr XLVłll/527/2009 z 15 czerwca 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego Nr 423 póz. 3074), nie narusza odległości przewidzianych w § 12 rozporządzenia, a nadto plan zagospodarowania działki inwestora z lokalizacją projektowanego budynku na dz. nr 87/3 - stanowiący część projektu budowlanego został zatwierdzony przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych mgr inż. K. M., który stwierdził w dniu 26 września 2010 r. "zgodność projektu z wymaganiami ochrony przeciwpożarowymi bez uwag." Na powyższym planie sporządzonym na mapie sytuacyjno-wysokościowej w skali 1:500, przyjętej do zasobu powiatowego w dniu 3 marca 2010 r. do nr [...], co potwierdził Starosta Nowosądecki - budynek lokowany na dz. nr 89 posiada ścianę oddzielenia p.poż na całej długości ściany od strony północnej oraz na części ściany wschodniej na odcinku stykającym się ze ścianą północną budynku. W ocenie Sądu nie ma żadnych powodów aby kwestionować powyższe ustalenia.

W skardze kasacyjnej M. P. zaskarżyła w całości powyższy wyrok i wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Sądowi I instancji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi opartej na usprawiedliwionych podstawach, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 7, 8, 77 § 1 i 80 w związku z art. 140 k.p.a., poprzez brak dostrzeżenia niewłaściwego zastosowania przez organ tych przepisów i brak rozpatrzenia sprawy w zakresie należytego, wyczerpującego i niewątpliwego ustalenia charakteru ścian i przekrycia dachowego obiektów budowlanych znajdujących się w odległości mniejszej niż 8 metrów od projektowanego budynku, co miało istotny wpływ na wynik sprawy

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 w związku z art. 140 k.p.a., poprzez brak dostrzeżenia niewłaściwego zastosowania przez organ tych przepisów i brak rozpatrzenia sprawy w zakresie należytego, wyczerpującego i niewątpliwego ustalenia kwestii zacieniania pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi znajdujących się w zaprojektowanych przez inwestora budynkach wielorodzinnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) § 271 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) dalej jako rozporządzenie, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na braku zastosowania w wyniku błędnego przyjęcia, że w sprawie zastosowanie powinny znaleźć minimalne odległości określone w § 12 ust. 1 tego rozporządzenia a nie minimalne odległości określone w jego § 271 ust. 1 i 2.

2) § 13 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 60 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na braku zastosowania pomimo, że kilka lokali przeznaczonych na pobyt ludzi w budynkach objętych pozwoleniem na budowę nie ma zapewnionego czasu nasłonecznienia wynikającego z przywołanych przepisów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Podstawowe kwestie związane z usytuowaniem planowanego obiektu budowlanego na działce zostały uregulowane w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis ten określa minimalne odległości od granicy z sąsiednią działka o ile z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli i budynków nie wynikają inne wymagania. Zatem odległości określone w § 12 rozporządzenia powinny zostać zachowane dopiero wówczas, gdy wykluczone zostanie zwiększenie tych odległości na podstawie przepisów odrębnych w tym również § 271 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia. Słusznie podnosi się w skardze kasacyjnej, że w świetle zgłaszanych w toku postępowania administracyjnego zarzutów przez skarżących obowiązkiem organów administracji architektoniczno-budowlanej było kolejno, należyte ustalenie stanu faktycznego w szczególności ustalenie jakie obiekty budowlane znajdują się w sąsiedztwie planowanej inwestycji, w jakiej są odległości od planowanych budynków, jaka jest ich wysokość i z jakich materiałów budowlanych zostały wykonane ich ściany i dachy, a następnie dokonanie właściwej subsumcji norm prawnych dotyczących przesłaniania, nasłonecznienia i ochrony przeciwpożarowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził właściwej kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem wywiązania się przez organy administracji z tych obowiązków, a wniosków które wyciągnął ten Sąd, w świetle zarzutów skargi kasacyjnej, nie sposób podzielić.

Sąd pierwszej instancji większą cześć motywów swojego wyroku poświęcił przede wszystkim kwestii zacienienia budynku mieszkalnego na działce skarżących nr [...] /4 przez projektowany budynek wielorodzinny. Sądowi umknęło jednak to, że sama skarżąca wskazała, iż okoliczność ta utraciła znaczenie z uwagi na to, że dysponuje tylko pozwoleniem na budowę zespołu garaży. Wydaje się, że to było przyczyną dla której Sąd nie dostrzegł, że organy administracji nie zastosowały się do uregulowań zawartych w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez to, że nie rozpatrzyły sprawy w zakresie należytego, wyczerpującego i niewątpliwego ustalenia okoliczności związanych z wzajemnym przesłanianiem się projektowanych budynków i związaną z tym kwestią pozbawienia odpowiedniego nasłonecznienia lokali w tych budynkach oraz ustalenia charakteru ścian i przekrycia dachowego obiektów budowlanych znajdujących się w odległości mniejszej niż 8 metrów od projektowanych budynków. Zarówno organy administracji jak i Sąd nie odniosły się do zlokalizowanego na działce nr [...] /4 należącej do skarżącej, w ostrej granicy z działką inwestora, budynku parterowego, mimo że ustalono równocześnie, iż odległość projektowanego budynku wielorodzinnego do granicy z działką [...] /4 wynosi niewiele ponad 5 m, czyli mniej niż 8m - przemilczając istnienie tego budynku. Tymczasem zarówno przedkładana przez skarżącą dokumentacja fotograficzna jak i mapy wskazują na istnienie tego budynku, na który wcześniej skarżąca uzyskała pozwolenie na budowę.

Skarżąca podnosiła również, że ten parterowy budynek znajdujący się w granicy działki [...] /4 jest budynkiem o konstrukcji murowano-drewnianej. Co może wskazywać, że nie ma on ścian o cechach oddzielenia przeciwpożarowego ( § 213 rozporządzenia). Podnosiła też, że istniejący budynek mieszkalny zlokalizowany na działce nr 89 ( p. F.) w granicy z działką inwestora, w odległości jak stwierdził Sąd Wojewódzki mniejszej niż 8 m od projektowanego budynku wielorodzinnego, nie ma ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Skarżąca wskazywała również, że budynek istniejący na działce 89 jak i jej budynek na działce [...] /4, mają drewniane więźby dachowe i częściowo drewniane ściany i pokryte są papodachówką i blachą. Co może mieć istotne znaczenie dla określenia czy elementy te mają cechę rozprzestrzeniania ognia wskazaną w § 218 rozporządzenia. Sąd pierwszej instancji lakonicznie odnosząc się do podstawowego zarzutu skargi zbyt bliskiego posadowienia budynku wielorodzinnego od tych budynków, oparł się głównie na oznaczeniu w projekcie ścian budynku p. F. jako ścian oddzielenia przeciwpożarowego i zatwierdzeniu tego projektu przez K.M.rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Jednak zarówno brak zaznaczenia na mapach załączonych do projektu, budynku skarżącej znajdującego się w granicy z działką [...] /4, jak i to, że z dokumentacji fotograficznej wynika iż ściana budynku p. F. posiada okna, może świadczyć o tym, że zarówno projektant jak i rzeczoznawca nie byli na działce przeznaczonej pod przedmiotową inwestycję, co podważałoby stanowisko organów i sądu co do zgodności projektu z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej. Nie ulega wątpliwości, że prawidłowe ustalenie powyższych okoliczności ma istotne znaczenie dla zachowania odległości pomiędzy tymi budynkami zgodnych z wymogami § 271 – 273 rozporządzenia.

Zasadny okazał się także zarzut naruszenia przez organ administracji art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia sprawy w zakresie należytego, wyczerpującego i niewątpliwego ustalenia kwestii zacienienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi znajdujących się w zaprojektowanych budynkach wielorodzinnych, czego nie zauważył Sąd pierwszej instancji oddalając skargę. Zarówno organ odwoławczy jak i Sąd odpierając tak sformułowany zarzut oparły się na dokumentacji projektowej sporządzonej przez uprawnionego architekta, której część stanowi załączona przez inwestora "analiza nasłonecznienia" sporządzona przez tegoż architekta – J.P. Przeważająca część tej analizy to zacytowane przepisy § 13 i 60 rozporządzenia oraz lakoniczne wnioski o spełnieniu wymagań przepisów budowlanych. Dokument ten nie zawiera szerszych wyjaśnień zajętego stanowiska, które z zasady powinny być w niej zawarte z uwagi na skomplikowaną problematykę będącą przedmiotem tej analizy. Odnośnie wzajemnego oddziaływania projektowanych budynków w analizie podano jedynie ich wysokość i odległość między nimi oraz, że z linijki słońca i przekroju pionowego wynika, iż budynki te będą spełniały obowiązujące przepisy § 60 rozporządzenia.

Zgodnie przepisem § 13 ust.1 i 2 oraz § 60 ust 1 w zw. z § 57ust 1 rozporządzenia, odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60º, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłonienia. Z powyższego wynika, że niezbędnym warunkiem prawidłowego ustalenia odległości budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów, umożliwiającej naturalne oświetlenie tych pomieszczeń, jest precyzyjne, jednoznaczne wyznaczenie w płaszczyźnie poziomej kąta 60º, z usytuowaniem jego wierzchołka w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, a następnie zbadanie, czy między ramionami tak wyznaczonego kąta, w odległości mniejszej niż wysokość przesłonienia, nie znajduje się obiekt przesłaniający. Nie można się przy tym zgodzić, ze stanowiskiem Wojewody, do którego nie odniósł się Sąd Wojewódzki, że cień rzucany przez projektowane balkony jest cieniem własnym budynku i nie powinien być uwzględniony w analizie dotyczącej wymaganego czasu nasłonecznienia pomieszczeń w tym budynku. Bowiem z przepisu § 60 ust. 1 rozporządzenia wynika, ze celem prawodawcy było zachowanie minimalnego rzeczywistego nasłonecznienia w pomieszczeniach mieszkalnych a brak jest regulacji z której wynikałoby uzasadnienie rozróżnienia na zacienienie własne i obce. Za takim poglądem przemawia także treść przepisu § 13 ust 1 pkt 1 rozporządzenia z którego wynika, że przy ustalaniu tzw. linijki słońca między ramionami kąta 60º nie może znajdować się przesłaniająca część tego samego budynku.

Organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę obowiązany jest ocenić, na podstawie części opisowej projektu i rysunków projektu, czy dojdzie do poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów dotyczących "przesłaniania i zacieniania" określonych w § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia. Projektowana zabudowa powinna spełniać wymogi oświetlenia i nasłonecznienia tzw. "linijki słońca" zawarte w § 13 i § 57 rozporządzenia, określone dla budynku projektowanego i istniejącej zabudowy w sąsiedztwie. Sporządzenie analizy nasłonecznienia przez osobę mającą odpowiednie przygotowanie nie zwalnia ani organów administracji, ani sądu administracyjnego od wszechstronnej i obiektywnej oceny takiego dowodu.

Ocena, że projektowana budowa nie ograniczy w sposób sprzeczny z prawem dostępu naturalnego światła do pomieszczeń w tych budynkach wymagała wobec tego wykazania, że tak rzeczywiście jest. Ten warunek nie został jednak spełniony. Ma rację skarżąca, że wykonana przez J. P. analiza zacienienia jest ogólnikowa i nie spełnia wymagań § 13 rozporządzenia, bowiem nie jest możliwa jej ocena w aspekcie podnoszonego przez skarżąca zarzutu. Biorąc pod uwagę fakt zarzucania przez skarżącą już na etapie postępowania administracyjnego niedopuszczalnego wzajemnego zacieniania się projektowanych budynków i złożenia przez strony aż dziewięciu analiz nasłonecznienia, z których tylko jedną sporządzoną przez projektanta planowanych budynków uznano za prawidłową, organy administracji powinny dokonać szczególnie wnikliwej oceny tego dowodu pod kątem jego prawidłowości i wiarygodności. Także analizy złożone przez skarżącą, choć słusznie zakwestionowano ich przydatność, podważają ustalenia analizy sporządzonej przez inwestora. W związku z tym, do tej ostatniej należało podchodzić wyjątkowo ostrożnie, a opierając się na niej, organ powinien, szczególnie zważywszy na jej lakoniczność, szczegółowo uzasadnić dlaczego uznał ją za prawidłową i wiarygodną, bądź zażądać jej uzupełnienia lub dopuścić dowód z opinii biegłego. Dopiero wówczas spełnione byłyby warunki do prawidłowej subsumcji przepisów §§ 13, 57 i 60 rozporządzenia. Wskazanych wad nie eliminuje argumentacja organu oparta na treści § 60 ust. 2 rozporządzenia, bowiem nie wskazano których konkretnie mieszkań ograniczenie wymagania określonego w ust 1 § 60 rozporządzenia dotyczy.

W tych okolicznościach za trafny należało uznać także zarzut naruszenia art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie, który uwzględni przedstawione wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. O kosztach postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącej kasacyjnie orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.