Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3226/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
article: art. 151, art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski Sędziowie NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca) Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 435/19 w sprawie ze skarg L.P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 2 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za lata 2015 – 2017. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 17 września 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, I SA/Rz 435/19, oddalił skargi L.P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 2 lutego 2018 r., w przedmiocie podatku od środków transportowych za lata 2015 – 2017.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił na podstawie art. 174 § 1 i 2 p.p.s.a. :

1) naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170, dalej: u.p.o.l.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżący jest właścicielem środków transportowych objętych zaskarżonymi decyzjami, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie poprzez obciążenie skarżącego podatkiem od środków transportowych za lata 2015 - 2017, w sytuacji gdy dla możliwości nałożenia na osobę fizyczną przedmiotowego podatku koniecznym jest posiadanie przymiotu własności przedmiotów opodatkowania, co nie zostało spełnione w niniejszej spawie i przesądza o wadliwości subsumcji do ww. norm prawa materialnego,

- art. 9 ust. 3 u.p.o.l. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że niewyrejestrowanie pojazdów ze stosownych ewidencji stanowi podstawę do dalszego naliczania podatku od środków transportowych, podczas gdy przepis ten w przypadku zmiany właściciela pojazdu zmianę w zakresie prawa własności przedkłada nad czynności rejestracyjne,

- art. 9 ust. 1 u.p.o.l. w zw. z art. 9 ust. 5. u.p.o.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie kluczowej kwestii tj. czy skarżący pozostaje właścicielem rzeczonych środków transportowych.

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nieuchylenie postanowień organów administracji obu instancji w sytuacji gdy w toku prowadzonego do ich wydania postępowania administracyjnego zaniechano wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy oraz nie dokonano pełnej jego oceny co skutkowało pominięciem kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych wskazujących na to, że skarżący w latach 2015-2017 nie był właścicielem środków transportu podlegających opodatkowaniu,

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku bez należytego wyjaśnienia podstawy prawnej oraz ustosunkowania się do zarzutów podniesionych przez stronę w skardze, co skutkuje brakiem możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy i procesu rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, a w konsekwencji merytoryczne odniesienie się do zapadłego orzeczenia,

- art. 250 § 2 p.p.s.a. w zw. z §21 ust. 1 pkt 1a § 8 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18) poprzez obniżenie wynagrodzenia adwokata z urzędu w każdej ze spraw dotyczących skarżącego,

- połączonych do wspólnego rozpoznania dopiero 17 września 2019 r. o ½ części, podczas gdy pełnomocnik dokonywał czynności w każdej z trzech prowadzonych spraw pod sygn. akt I SA/Rz 379/18 (I SA/Rz 435/19), I SA/Rz 380/18 (I SA/Rz 436/19), I SA/Rz 381/18 (I SA/Rz 437/19),

- art. 250 § 1 p.p.s.a w zw. z § 21 ust.2 pkt d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18) poprzez nieprzyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za postępowania zażaleniowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (prowadzone pod sygn. akt od II FZ 849/18 do II FZ 851/18) w wyniku wniesionych zażaleń na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawach pod sygn. akt I SA/Rz 379/18, I SA/Rz 380/18, l SA/Rz 381/18.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego oraz przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej ani w całości ani w części pomocy prawnej udzielonej skarżącemu według norm przepisanych w postępowaniu kasacyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Odnośnie do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 9 ust. 1, 3 i 5 u.p.o.l. Zgodnie z jego brzmieniem obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Jak właścicieli traktuje się również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany, oraz posiadaczy środków transportowych zarejestrowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako powierzone przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną podmiotowi polskiemu (ust. 1). W przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności (ust. 3). Obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, lub z końcem miesiąca, w którym upłynął czas, na który pojazd powierzono (ust. 5).

W przepisie tym należy odróżnić wygaśnięcie obowiązku podatkowego, o którym mowa w ust. 5, powiązane przez ustawodawcę z wyrejestrowaniem pojazdu, od przejścia obowiązku podatkowego na inny podmiot, uregulowanego w ust. 3, i powiązanego ze zmianą właściciela zarejestrowanego środka transportowego.

W zakresie podstaw do wyrejestrowania pojazdu kluczowe znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990, dalej: p.r.d.), zgodnie z którymi (art. 79 ust. 1) pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadkach ściśle wskazanych w ustawie. Jak powszechnie się przyjmuje katalog ten nie może być interpretowany w sposób rozszerzający, jak również żaden inny przepis nie może stanowić podstawy wyrejestrowania pojazdu (zob. Ł. Malinowski, Prawo o ruchu drogowym, Komentarz do art. 79, LexisNexis 2012). Skarżący bezpodstawnie twierdził w toku postępowania, że jego pojazdy zostały zezłomowane, na co nie przedstawił wiarygodnych dowodów, które mogłyby skutkować wyrejestrowaniem pojazdu i w konsekwencji zwolnić go z obowiązku podatkowego.

Złomowanie pojazdów powinno nastąpić poprzez przekazania pojazdów do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o demontażu pojazdu, o którym mowa w ust. 2 bądź w art. 24 ust. 1 pkt 2 lub art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2018 r., poz. 578, dalej: u.r.p.), albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie.

W celu wyrejestrowania pojazdu właściciel pojazdu składa wniosek o wyrejestrowanie pojazdu w organie rejestrującym właściwym ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu. Do wniosku dołącza zaświadczenie o demontażu pojazdu, o którym mowa w ustawie o recyklingu pojazdów, lub równoważny dokument wydany w innym państwie, dowód rejestracyjny, kartę pojazdu, jeżeli była wydana, oraz tablice (tablicę) rejestracyjne. W myśl art. 24 ust. 1-5 u.r.p. przedsiębiorca prowadzący stację demontażu, przyjmując pojazd wycofany z eksploatacji, który jest kompletny, jest obowiązany do:1) unieważnienia dowodu rejestracyjnego, karty pojazdu, jeżeli była wydana, oraz tablic rejestracyjnych, 2) wydania zaświadczenia o demontażu pojazdu. Zaświadczenie o demontażu pojazdu powinno zawierać oświadczenie przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu o unieważnieniu dowodu rejestracyjnego, karty pojazdu, jeżeli była wydana, oraz tablic rejestracyjnych. Zaświadczenie o demontażu pojazdu jest sporządzane w trzech egzemplarzach, z których pierwszy otrzymuje właściciel pojazdu, drugi jest przekazywany przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu w terminie 7 dni organowi rejestrującemu właściwemu ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, a trzeci pozostaje u przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu. W przypadku pojazdu niezarejestrowanego na terytorium kraju egzemplarz zaświadczenia o demontażu pojazdu, przeznaczony dla organu rejestrującego właściwego ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, jest przekazywany w terminie 7 dni Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska. Przedsiębiorca prowadzący stację demontażu, który otrzymuje zaświadczenia o demontażu pojazdu od przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, przekazuje jeden egzemplarz zaświadczenia organowi rejestrującemu właściwemu ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, a drugi pozostawia u siebie.

Zgodnie zaś z art. 33 ust. 1 i 3 u.r.p. przedsiębiorca prowadzący punkt zbierania pojazdów jest obowiązany do przyjęcia każdego pojazdu wycofanego z eksploatacji, który posiada cechy identyfikacyjne pojazdu, o których mowa w art. 66 ust. 3a pkt 1 p.r.d. Przedsiębiorca prowadzący punkt zbierania pojazdów sporządza zaświadczenie o demontażu pojazdu lub zaświadczenie o przyjęciu niekompletnego pojazdu, w czterech egzemplarzach, z których pierwszy otrzymuje właściciel pojazdu, drugi i trzeci są przekazywane w terminie 7 dni do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu, w którego imieniu zaświadczenie zostało wydane, a czwarty pozostaje u przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów.

Przedsiębiorca prowadzący punkt zbierania pojazdów może wydawać zaświadczenia o demontażu pojazdu oraz zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu, wyłącznie w imieniu przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: zawarł umowę z przedsiębiorcą prowadzącym stację demontażu, jeżeli nie jest to ten sam przedsiębiorca, oraz przekazuje przyjęte pojazdy wycofane z eksploatacji do stacji demontażu (art. 34 u.r.p.).

Przekazanie pojazdu do zakładu zajmującego się skupem złomu, który nie ma uprawnień do prowadzenia stacji demontażu lub prowadzenia punktu zbierania pojazdów, nie mogło wywołać skutków prawnych w postaci wyrejestrowania pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 1 p.r.d., jak również nie zaistniały przesłanki do wyrejestrowania pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 5 w związku z ust. 5 p.r.d. (wyrok WSA w Warszawie z 14 listopada 2007 r., VIII SA/Wa 506/07, LexPolonica nr 2315614). Ponadto co zasadnie podkreślił sąd pierwszej instancji z załączonych do akt zaświadczeń o sprzedaży złomu w żaden sposób nie wynika, że chodzi w nich o przedmiotowe środki transportowe.

Chybione są wywody strony skarżącej odnośnie do art. 9 ust. 3 u.p.o.l. W sprawach nie ulega wątpliwości, że obowiązek podatkowy w odniesieniu do środków transportowych, w postaci sześciu samochodów ciężarowych, jednego ciągnika samobieżnego, jednej naczepy i dwóch przyczep spoczywał na skarżącym, który nabył te rzeczy od swojego syna w latach 2003-2006. Okoliczność ta nie może być zasadnie kwestionowana przez skarżącego, albowiem w aktach sprawy są kopie umów nabycia przedmiotowych pojazdów, na mocy których skarżący stał się ich właścicielem. Tak więc kwestionowanie samego faktu powstania obowiązku podatkowego przez skarżącego, bez skutecznego zaprzeczenia faktowi nabycia pojazdów, nie pozwala na podważenie legalności zaskarżonego wyroku. Wbrew oczywistej treści tych umów nie jest zasadne twierdzenie, że przedmiotem sprzedaży nie były pojazdy, ale złom. Ponadto w momencie zawierania umów sprzedaży przedmiotowych środków transportowych, pojazdy te były zarejestrowane i niezależnie od swojego stanu technicznego, były one odnotowane w ewidencji pojazdów, który stanowi urzędowy zbiór informacji o pojazdach i ich właścicielach. Brak jest więc podstaw do przyjęcia, że winny były one być traktowane nie jako środki transportu, ale jako złom. Podobnie argumentem na rzecz strony nie jest niska wartość, wynosząca nie więcej niż do 1 000 zł, w związku z którą to wartością zastosowanie znalazło zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych. Sama bowiem niska wartość sprzedawanego pojazdu jak słusznie podkreślił sąd pierwszej instancji nie jest okolicznością przesądzającą o tym, że winien być on traktowany nie w kategorii środka transportowego lecz złomu. Poza tym wartość pojazdu stanowi jedynie kategorię ekonomiczną, która nie jest elementem legalnej definicji żadnego z środków transportowych, wskazanych w art. 8 ust. 1 u.p.l. Wartość pojazdu nie jest także przesłanką zwolnienia tego pojazdu z opodatkowania. Bez znaczenia dla obowiązku podatkowego pozostaje nieprzerejestrowanie pojazdów na nowego właściciela, bowiem ustawodawca wiąże sam fakt powstania obowiązku podatkowego z przeniesieniem własności (art. 9 ust. 1 i ust. 3 u.p.l.) określonej kategorii środków transportowych, a nie dopełnieniem będących konsekwencją zdarzeń cywilnoprawnych skutkujących przeniesieniem własności, obowiązków wynikających z regulacji prawa administracyjnego. Okoliczność ta nie budzi też wątpliwości, zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie. W jednym ze swoich orzeczeń NSA stwierdził, że okoliczność faktycznego niekorzystania z pojazdu, ze względu na jego zezłomowanie przez właściciela, nie oznacza, że doszło do wygaśnięcia obowiązku podatkowego. Do tego niezbędne jest bowiem wyrejestrowanie pojazdu lub wydanie decyzji organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu(zob. wyrok NSA z 22 lutego 2017 r., II FSK 3301/14).

Przywołany przez stronę skarżącą wyrok WSA we Wrocławiu z 26 stycznia 2017 r., I SA/Wr 1269/16 pozostaje bez związku z okolicznościami faktycznymi sprawy niniejszej.

Całkowicie chybione są zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Raz dlatego, że w postępowaniu podatkowym nie były stosowane przepisy kpa, a dwa strona skarżąca nie wykazała, że ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd pierwszej instancji sporządził uzasadnienie zgodnie z wymogami art. 141 § 4 p.p.s.a. i o naruszeniu tego przepisu nie może być mowy. Przypomnieć tylko należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09), jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. np.: wyrok NSA z 12 października 2010 r., II OSK 1620/10; wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r., I FSK 1002/11). Żadnych z tych wad kwestionowane uzasadnienie nie zawiera.

Nie znajduje aprobaty ostatni ze stawianych zarzutów albowiem sąd pierwszej instancji miał prawo miarkować koszty zastępstwa procesowego z uwagi na jednorodny charakter wszystkich spraw. Odnośnie do kosztów postępowania zażaleniowego brak jest wzmianki, by były one przedmiotem orzekania przez sąd pierwszej instancji.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. NSA orzekł jak w sentencji.

-----------------------

7