Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 673/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 107 par. 3,  art. 9,  art. 11,  art. 10
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki, Danuta Kania (spr.), Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2017 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wybitne osiągnięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz skarżącej A. M. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] października 2013 r. Rektor Uniwersytetu [...] w K. przedstawił wniosek zaopiniowany przez Radę Wydziału [...] o przyznanie A.M. stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2013/2014. Rektor uzasadnił wniosek studentki osiągnięciami naukowymi.

Decyzją z dnia [...]grudnia 2013 r. nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, na podstawie art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, ze zm.), dalej: "u.p.s.w." oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej "k.p.a.", odmówił przyznania A. M. stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2013/2014.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie rankingu wniosków uszeregowanego według największej liczby punktów - przedstawionego przez Zespół do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągniecia - wniosek o przyznanie wyżej wymienionej stypendium ministra uzyskał 26,00 pkt w kategorii "publikacje naukowe w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacje naukowe w formie książki" (za 2 publikacje). Przy ocenie wniosku Zespół nie uwzględnił 9 publikacji. Osiągnięcia te - zdaniem Zespołu - nie stanowiły osiągnięć określonych w § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania studentom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia (Dz. U. Nr 214, poz. 1270), dalej: "rozporządzenie", z uwagi na brak naukowego charakteru publikacji.

Organ wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia, liczba przyznanych stypendiów w danym roku kalendarzowym wynosi nie więcej niż 1000. Na podstawie przedstawionego przez Zespół rankingu wniosków uszeregowanego według największej liczby punktów Minister ustalił, iż stypendium będzie przyznane 934 studentom, których wniosek uzyskał co najmniej 35,75 pkt. Zgodnie z ww. rankingiem wniosek studentki został sklasyfikowany na 1261 pozycji, co skutkowało wydaniem decyzji odmownej.

A. M. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając:

1) rażące naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 15 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. polegające na sporządzeniu uzasadnienia decyzji w sposób uchybiający wzorcowi ustawowemu, poprzez pominięcie wskazania w jej treści:

- sposobu ustalania liczby punktów uzyskanych przez stronę w postępowaniu kwalifikacyjnym przeprowadzonym przez Zespół do spraw oceny wniosków,

- publikacji naukowych strony, które organ uznał za spełniające kryteria wybitnych osiągnięć naukowych,

- przyczyn, dla których pozostałym publikacjom naukowym organ odmówił waloru naukowości,

- liczby punktów przyznanych za średnią ocen lub przyczyn, dla których punktów takich nie przyznał, wskutek czego merytoryczna kontrola kwestionowanego rozstrzygnięcia jest niemożliwa;

2) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niezwrócenie się do właściwego organu uczelni o przekazanie informacji o średniej ocen strony, a także pozycji na liście 5% najlepszych studentów danego kierunku, wskutek czego do wyniku strony nie doliczono punktów za średnią ocen;

3) naruszenie art. 181 ust. 2 u.p.s.w. oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie i posłużenie się podczas oceny wniosków zasadami przyjętymi przez Zespół do spraw oceny wniosków - pozostającymi w sprzeczności z ww. przepisami;

4) naruszenie art. 181 ust. 2 u.p.s.w. oraz § 2 ust. 4 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie i posłużenie się podczas oceny wniosków zasadami przyjętymi przez Zespół do spraw oceny wniosków - podanymi do wiadomości zainteresowanych po upływie terminu do składania wniosków o przyznanie stypendiów, na trzy dni przed wydaniem zaskarżonej decyzji;

5) naruszenie art. 181 ust. 2 u.p.s.w. oraz § 2 ust. 4 rozporządzenia poprzez odmowę przyznania stronie stypendium ministra, pomimo że zgodnie z zasadami oceny wniosków przyjętymi przez Zespół do spraw oceny wniosków strona osiągnęła liczbę punktów znacznie przekraczającą próg 35,75 pkt.

W związku z powyższymi zarzutami strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej stypendium ministra za wybitne osiągnięcia.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ wskazał, iż z przedstawionego przez Zespół protokołu ponownej oceny, wniosek o przyznanie stronie stypendium ministra uzyskał 31,00 pkt, w tym: 5,00 pkt za 1 pozycję na liście wniosków z danego kierunku uszeregowanej według średniej ocen (za średnią 4,92) oraz 26,00 pkt w kategorii "publikacje naukowe w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacje naukowe w formie książki" (za 2 publikacje). Zespół uznał w części zgłoszone przez studentkę zarzuty i przyznał dodatkowe punkty za znalezienie się w gronie 5% najlepszych studentów kierunku "nauki o rodzinie". Zespół uznał, że osiągnięcia wskazane przez studentkę zostały ocenione prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi wytycznymi. Przy ocenie wniosku Zespół nie uwzględnił 9 publikacji naukowych z uwagi na brak naukowego charakteru. Organ wskazał, iż liczba uzyskanych punktów, w stosunku do pierwotnej oceny wniosku, uległa zwiększeniu o 5,00. W roku akademickim 2013/2014 stypendium ministra za wybitne osiągnięcia otrzymali studenci, których wniosek uzyskał co najmniej 35,75 punktów. Minister nie miał zatem podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Na skutek skargi A.M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1021/14 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2014 r.

Sąd podkreślił, że organ ma obowiązek jak najstaranniejszego wyjaśnienia faktycznych i prawnych podstaw decyzji uznaniowej. Wynika to także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 k.p.a. (zasada informowania) oraz art. 11 k.p.a. (zasada wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Sąd wskazał na mające w sprawie zastosowanie przepisy u.p.s.w. oraz rozporządzenia.

Sąd zaznaczył, że ww. rozporządzenie, zgodnie z § 1, określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania i wypłacania studentom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia, liczbę stypendiów i maksymalną wysokość stypendium oraz wzór wniosku o przyznanie stypendium. Natomiast oceny wniosków, stosownie do treści § 4 ust. 1 rozporządzenia, dokonuje zespół powołany przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego, którego skład tworzą eksperci z dziedziny nauki, sztuki i sportu w liczbie określonej przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego (ust. 2). Zespół ocenia wnioski metodą punktową, przy czym punkty przyznawane są za poszczególne osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe oraz za średnią ocen (ust. 4). Po zakończeniu oceny wniosków zespół przedstawia ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego ranking wniosków uszeregowany według największej liczby punktów (ust. 6).

Dalej Sąd wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż mając na względzie § 4 ust. 1 i 4 rozporządzenia, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego zarządzeniem z dnia [...] października 2012 r. powołał Zespół ds. oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia (Dz. Urz. MNiSW z 2012 r., poz. 67), któremu nadał uprawnienie do ustalenia szczegółowego trybu pracy w zakresie oceny wniosków oraz ustalenia wytycznych punktacji wniosku. W dniu [...] listopada 2013 r. Zespół, składający się ostatecznie z 36 ekspertów reprezentujących 8 obszarów nauki i sztukę, podjął uchwałę nr [...] w sprawie sposobu oceny wniosków o stypendium ministra za wybitne osiągnięcia dla studentów na rok akademicki 2013/2014. Jednolite zasady oceny wniosków, stanowiące załącznik nr 1 do ww. uchwały Zespołu, zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu, uchwała Zespołu ds. oceny wniosków o przyznanie stypendium, określająca sposób punktacji wniosków, nie pozostaje w sprzeczności z art. 181 ust. 2 u.p.s.w. w związku z § 2 rozporządzenia. Uchwała ta przypisuje jedynie przesłankom warunkującym przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia określone wagi, co jest niezbędne dla ujednolicenia wewnętrznego trybu postępowania Zespołu w celu zapewnienia możliwości ustalenia rankingu wniosków uszeregowanego według największej liczby punktów, który będzie oparty na jednolitej punktacji, a zatem będzie porównywalny. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lipca 2014 r. o sygn. akt I OSK 565/14 (publ. https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl), "nie można uznać przepisów tej uchwały (Zespołu ds. oceny wniosków - uwaga Sądu), jako współtworzących podstawę prawną decyzji administracyjnych w sprawach przyznania stypendium ministra za wybitne osiągnięcia". NSA stwierdził również, że "rola Zespołu oceniającego wnioski o przyznanie stypendium jest pomocnicza, ponieważ jest on tylko i wyłącznie organem doradczym Ministra. Oznacza to, że Minister jako organ właściwy do wydania decyzji w sprawie nie tylko może, ale i jest obowiązany ustalić, czy przedstawiony mu ranking został ustalony zgodnie z prawem". Analogiczny pogląd w przedmiotowej kwestii zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 grudnia 2014 r. o sygn. akt II SA/Wa 886/14 (publ. j.w.).

Sąd wskazał również, że w myśl § 4 ust. 4 ww. zarządzenia z dnia [...] października 2012 r., szczegółowy tryb pracy Zespołu określa regulamin ustalony przez Zespół. W aktach sprawy znajduje się uchwała nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Zespołu do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, która w § 1 stanowi, iż utrzymuje się w mocy regulamin pracy Zespołu do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, ustalony w załączniku nr [...] uchwały nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Zespołu. W pkt 7 powyższego załącznika wskazano, iż przy ocenie wniosku ekspert w protokole określa: (1) które z osiągnięć zostały uwzględnione, (2) ile punktów (w skali od 0-5) zostało przyznanych za poszczególne osiągnięcia, (3) których z osiągnięć nie wziął pod uwagę i podaje powód ich nieuwzględnienia. Po dokonaniu oceny ekspert oblicza sumę punktów uzyskaną w danej kategorii oraz sumę punktów uzyskanych we wszystkich kategoriach, po czym podpisuje protokół (pkt 8 załącznika).

W ocenie Sądu orzekającego, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera niezbędnych wyjaśnień dotyczących podjętego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji nie spełnia określonych prawem wymogów.

Na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie można stwierdzić, które z 11 publikacji wymienionych w pkt 10.1 wniosku skarżącej o przyznanie stypendium ministra, zostały uwzględnione w procedurze oceny wniosków, które zaś nie zostały uznane przez eksperta za "wybitne osiągnięcia naukowe" w rozumieniu art. 181 ust. 2 u.p.s.w. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano jedynie, że wniosek skarżącej uzyskał łącznie 31,00 pkt, w tym 5 pkt za 1 pozycję na liście wniosków z danego kierunku uszeregowanej według średniej ocen (za średnią 4,92) oraz 26,00 pkt w kategorii "publikacje naukowe w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacje naukowe w formie książki" (za 2 publikacje). Zaznaczono także, iż przy ocenie wniosku Zespół nie uwzględnił 9 publikacji z uwagi na brak naukowego charakteru publikacji.

Tak ograniczone w swej treści, lakoniczne wręcz stwierdzenie organu, w żaden sposób nie wyjaśnia podstawowej kwestii, którą skarżąca podnosiła we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a mianowicie, które publikacje i w jaki sposób (z podaniem punktacji odrębnie dla każdej publikacji z uwzględnieniem wagi oraz cechy osiągnięcia) zostały wzięte pod uwagę przy ocenie wniosku. Rację ma wobec tego skarżąca stojąc na stanowisku, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji ignoruje zarzuty podniesione w tymże wniosku, a w konsekwencji uniemożliwia merytoryczną kontrolę podjętego przez organ rozstrzygnięcia.

Ponadto Sąd zauważył, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ wziął pod uwagę protokół z "ponownej oceny wniosku studenta o stypendium ministra za osiągnięcia naukowe 2013/2014". Zaznaczył, iż w sytuacji, gdy wystąpiła widoczna rozbieżność między ocenami dokonanymi przez dwóch niezależnych ekspertów (pierwszy z nich ocenił publikacje wymienione w pkt a) - f) jako nieposiadające naukowego charakteru - PNN, drugi natomiast nie podzielił tego stanowiska i jako przyczynę odmowy wskazał symbol NRW - co, jak podano w odpowiedzi na skargę, oznacza niską rangę wydawnictwa), uzasadnienie decyzji powinno zawierać wyjaśnienie motywów, jakimi kierował się każdy z ekspertów oceniając poszczególne publikacje, a także wyczerpujące stanowisko organu podejmującego ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie. Wyjaśnienie powyższych różnic ma tym większe znaczenie, że w odniesieniu do publikacji wymienionych w pkt i) - k) obaj eksperci zgodnie uznali, że publikacje nie mają naukowego charakteru (posłużyli się symbolem PNN).

Sąd wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni powyższe uwagi. Wnikliwie przeanalizuje zgromadzony materiał dowodowy, a w razie potrzeby uzupełni go o wyjaśnienia ekspertów oceniających wniosek skarżącej. Podejmując ponowie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania stypendium należycie je umotywuje czyniąc zadość wymogom z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. Nadto ustosunkuje się rzetelnie do wszystkich zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Obowiązek ten, jak już wyżej wskazano, wynika z istoty zasady dwuinstancyjności postępowania polegającej na dwukrotnym merytorycznym rozpatrzeniu sprawy ze szczególnym uwzględnieniem argumentów podnoszonych przez stronę w odwołaniu (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy).

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego utrzymał z mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r.

W uzasadnieniu organ podał, że rozpatrując ponownie sprawę, kierował się zapewnieniem jednolitości i porównywalności oceny z ocenami innych studentów ubiegających się o stypendium w roku akademickim 2013/2014. W tym celu uwzględnił wytyczne dotyczące sposobu oceny wniosków o stypendium ministra za wybitne osiągnięcia dla studentów na rok akademicki 2013/2014 ustalone w uchwale Zespołu z dnia [...] listopada 2013 r. Po przeanalizowaniu protokołu ponownej oceny wniosku studentki o stypendium ministra za wybitne osiągnięcia naukowe na rok akademicki 2013/2014, organ stwierdził, że ocena sporządzona przez ekspertów jest zgodna z kryteriami ich wartościowania określonymi w ww. uchwale Zespołu. Wobec tego organ nie uwzględnił oceny osiągnięć (publikacji) dokonanej przez studentkę, ale wziął pod uwagę ocenę członków Zespołu posiadających wiedzę ekspercką.

Po przeprowadzeniu ponownej oceny organ stwierdził, iż wniosek uzyskał 31,00 pkt, w tym: 5,00 pkt - za 1 pozycję na liście wniosków z danego kierunku uszeregowanej według średniej ocen (za średnią 4,92), 26,00 pkt - w kategorii "publikacje naukowe w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacje naukowe w formie książki" (za 2 publikacje wymienione we wniosku pod literami g i h). Minister zgodził się zatem z oceną dokonaną przez Zespół w zakresie publikacji naukowych i przyznał 13 pkt za rozdział w monografii pt. "[...]" (g), w tym 8 pkt za rodzaj publikacji, 4 pkt za autorstwo i 1 pkt za rangę (z uwzględnieniem wagi 4 dla tej kategorii). Minister przyznał również 13 pkt za artykuł w recenzowanym e-czasopiśmie naukowym Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w K. "[...]" (h), w tym 8 pkt za rodzaj publikacji, 4 pkt za autorstwo i 1 pkt za rangę (z uwzględnieniem wagi 4 dla tej kategorii).

W przypadku 6 publikacji książkowych oznaczonych literami a), b), c), d) oraz i) Minister zgodził się z opinią Zespołu i nie przyznał za nie punktów z uwagi na niską rangę wydawnictw (m.in. [...], [...] w T., Poligrafia Inspektoratu Towarzystwa [...]). Z tych samych przyczyn Minister nie uznał redakcji merytorycznej publikacji oznaczonych literami f), k). Natomiast publikacje e) oraz j) (prezentacja koła naukowego, tekst wprowadzenia do książki) nie były publikacjami o charakterze naukowym.

Minister stwierdził, że z analizy dwóch protokołów oceny wniosku przez Zespół wynikała pozorna rozbieżność między przyczynami odmowy uznania 9 publikacji za wybitne osiągnięcia naukowe. W I instancji publikacje od a) do f) i od i) do k) uznane zostały za publikacje o charakterze nienaukowym (oznaczone w protokole kodem "PNN"), zaś przy ponownej ocenie - publikacje od a) do f) oznaczone zostały omyłkowo skrótem "NRW" (jako niska ranga wydawnictwa, zamiast kodem "PNR"). Zgodnie z zamieszczonym w protokole opisem przyczyn odmowy uznania danego osiągnięcia, kod "PNR" oznaczał "niską rangę wydawnictwa", lecz nie stanowił akronimu tych wyrazów, co wyjaśnia omyłkowe użycie przez eksperta kodu "NRW". Niezależnie od powyższego, ekspert oceniający wniosek w procedurze ponownego rozpatrzenia sprawy za ważniejszą przyczynę odmowy uznania ww. publikacji przyjął niską rangę wydawnictwa, aniżeli nienaukowy charakter publikacji. Oceny tych osiągnięć (publikacji) sporządzone przez ekspertów były ze sobą niesprzeczne, ponieważ wydawnictwa o niskiej randze wydają także publikacje o charakterze nienaukowym, aczkolwiek zdarza się, że w czasopismach naukowych publikowane są artykuły niemające sensu stricto charakteru naukowego (np. teksty okolicznościowe, rocznicowe).

Organ sprawdził każdą publikację pod kątem spełniania warunków określonych w przepisach i po przeprowadzeniu analizy obydwu protokołów oceny wniosku studentki, przychylił się do stanowiska drugiego z ekspertów. Należy wyjaśnić, iż organ uznaje wnioski rektorów uczelni zaopiniowane przez rady podstawowej jednostki organizacyjnej lub senat uczelni jako dowód w sprawie, na którym opiera wszystkie wydane decyzje. Przepisy nie przewidują dołączania do wniosków o stypendium załączników potwierdzających osiągnięcia. Ministerstwo spotyka się corocznie ze zjawiskiem nadsyłania przez niektóre uczelnie wniosków o stypendia zawierających osiągnięcia niezweryfikowane lub osiągnięcia spoza katalogu osiągnięć określonych w § 2 ww. rozporządzenia. W drugiej instancji w odróżnieniu od pierwszej instancji, w której rozstrzygnięcia mają bardziej masowy charakter, czas pozwala na dogłębną analizę i szczegółową weryfikację zgłoszonych we wnioskach osiągnięć, co podkreślają także sądy administracyjne (m.in. I OSK 565/14). Niska ranga czasopisma stanowiła dla Ministra pierwotną przyczynę nieprzyznania punktów. W przypadku osiągnięć studentki była ona zatem rozstrzygająca dla nieuznania za wybitne osiągnięcia 6 publikacji wymienionych we wniosku pod literami od a) do f). Organ za wybitne osiągnięcia uznaje publikację artykułu naukowego w wydawnictwach odpowiednio wysokiej rangi, które stawiają publikowanym w nim artykułom wymogi merytoryczne, warsztatowe i redakcyjne. Na tle wykazywanych przez studentów osiągnięć polegających na publikacjach naukowych ogłaszanych w takich czasopismach, nie zasługuje na szczególne uznanie publikacja w wydawnictwach niskiej rangi. W przypadku tych drugich cechy publikacji naukowych mają tendencję do zacierania się, m.in. ze względu na to, iż wydawnictwa te publikują teksty, dla których brak miejsca w wydawnictwach wyższej rangi.

Przy ponownej ocenie wniosku Zespół uznał w części zgłoszone przez studentkę zarzuty i przyznał dodatkowe punkty za znalezienie się w gronie 5% najlepszych studentów kierunku "nauki o rodzinie".

Organ podkreślił, iż stypendium jest przyznawane za wybitne osiągnięcia, zatem podstawą jego otrzymania nie mogą być osiągnięcia o niskiej randze lub zasięgu. Ocena wniosków przez Zespół była oceną porównawczą. To, że osiągnięcia studentki nie uzyskały maksymalnej liczby punktów, oznaczało, iż we wnioskach innych studentów znajdowały się publikacje wydane przez wydawnictwa o wyższej randze, które - w porównaniu z wnioskiem studentki - zasługiwały na większą liczbę punktów. Ocena danego osiągnięcia pod kątem rangi wydawnictwa lub zasięgu publikacji pozwala na dokładniejsze jego pozycjonowanie względem osiągnięć innych studentów i bardziej sprawiedliwą ocenę.

Odnosząc się do zarzutu posługiwania się przy ocenie wniosków zasadami przyjętymi przez Zespół do spraw oceny wniosków organ wyjaśnił, iż w dniu 7 lipca 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w tej kwestii (sygn. akt I OSK 565/14). Zdaniem Sądu, uchwała Zespołu nie wprowadza żadnych zmian w określonych przepisami prawa powszechnie obowiązującego przesłankach warunkujących przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, a jedynie przypisuje im jednakowe wagi, co jest niezbędne dla ujednolicenia wewnętrznego trybu postępowania Zespołu w celu zapewnienia możliwości ustalenia rankingu wniosków uszeregowanego według największej liczby punktów, który będzie oparty na jednolitej punktacji poszczególnych rodzajów osiągnięć naukowych, a zatem będzie porównywalny. Nie można zatem uznać przepisów tej uchwały jako współtworzących podstawę prawną decyzji administracyjnych w sprawach przyznania stypendium ministra za wybitne osiągnięcia. Oznacza to, że podstawy prawne ubiegania się o stypendium Ministra na rok akademicki 2013/2014 były znane kandydatom przed terminem składania wniosków o jego przyznanie.

Co do zbyt późnego udostępniania zasad oceny wniosku, tj. po terminie składania wniosków i na trzy dni przed wydaniem decyzji, organ wskazał, iż wytyczne dotyczące sposobu oceny wniosków o stypendium ministra za wybitne osiągnięcia dla studentów na rok akademicki 2013/2014 zostały ustalone w dniu [...] listopada 2013r., a więc już po terminie składania wniosków. Wcześniejsze ustalenie wytycznych dla ekspertów Zespołu nie było zasadne, bowiem w sytuacji, gdy liczba złożonych wniosków nie przekroczyłaby ustalonego w rozporządzeniu limitu 1000 przyznawanych stypendiów, ocena wniosków nie byłaby przeprowadzona - stypendium otrzymałby wówczas każdy student spełniający warunki formalne. Podkreślił, iż ocena wniosków przez Zespół odbyła się dopiero po ustaleniu tych wytycznych, tak aby wszystkie wnioski ocenione zostały według jednolitego klucza. Natomiast wytyczne te zostały udostępnione w dniu [...] grudnia 2013 r. w celu zapewnienia przejrzystości procedury i możliwości prześledzenia toku postępowania organu przez wszystkich studentów ubiegających się o przyznanie stypendium ministra na rok akademicki 2013/2014.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. M. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a., polegające na zaniechaniu podjęcia czynności procesowych zmierzających do wszechstronnego zebrania i ponownego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, całościowego wyjaśnienia sprawy i wydania decyzji przekonującej pod względem faktycznym i prawnym, poprzez:

a) brak wnikliwej oceny publikacji skarżącej, skutkiem czego organ:

- jednocześnie uwzględnił publikację skarżącej pt. "[...]" wydawnictwa Księgarnia [...] oraz odrzucił publikację pt. "[...]" również wydawnictwa Księgarnia [...] powołując się na "niską rangę wydawnictwa",

- podzielił II ocenę ekspertów stwierdzających nienaukowy charakter publikacji oznaczonych literami i) - k) bez zapoznania się z treścią tych publikacji,

- odmówił przyznania skarżącej stypendium ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2013/2014, pomimo że zgodnie z zasadami oceny wniosków skarżąca osiągnęła liczbę punktów znacząco przekraczającą próg 35,75 pkt,

b) niewystąpienie do ekspertów oceniających osiągnięcia naukowe skarżącej, w celu:

- wyjaśnienia rozbieżności występujących w treści protokołów z I i II oceny wniosku stypendialnego, skutkiem czego skarżąca do momentu doręczenia jej decyzji nie wiedziała czy sześć z dziewięciu jej publikacji nie zostało uwzględnionych przez Zespół ekspertów z powodu nienaukowego charakteru tych publikacji (PNN - jak wynika z protokołu I oceny) czy niskiej rangi wydawnictwa (PNR lub NRW - jak wynika z protokołu II oceny),

- wyjaśnienia przyczyn, dla których w protokole II oceny wniosku stypendialnego, pierwotna wysoka punktacja publikacji (67 punków) została zmieniona (przekreślona), a zamiast niej podano punktację znacznie niższą (26 punktów) odpowiadającą punktacji wynikającej z protokołu pierwszej oceny wniosku,

c) dowolne i sprzeczne z zasadami logicznego myślenia ustalenie, że pomiędzy I a II oceną ekspertów nie zachodzi sprzeczność, ponieważ wydawnictwa o niskiej randze wydają także publikacje o charakterze nienaukowym,

2) art. 10 § 1 k.p.a. polegające na udostępnieniu pełnomocnikowi skarżącej akt sprawy w dniu [...] sierpnia 2015 r., w których brak było dokumentów:

a) uchwały nr [...] Zespołu ekspertów z dnia [...] lutego 2014 r. dotyczącej składu Zespołu oceniającego wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy, o istnieniu której skarżąca powzięła wiedzę z odpowiedzi na skargę z dnia 4 czerwca 2014 r. - skutkiem czego, wobec nieczytelnych podpisów pod protokołem oceny wniosku skarżąca nie wie, który członek Zespołu oceniał jej wniosek, w szczególności nie wie, czy jej wniosek oceniał ekspert specjalista z zakresu nauk [...] lub pokrewnych;

b) upoważnienia dla Podsekretarza Stanu prof. W. D. do wydania zaskarżonej decyzji - skutkiem czego skarżąca nie wie, czy decyzja została wydana przez upoważnionego pracownika Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego,

3) art. 153 p.p.s.a. polegające na pominięciu przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wskazówek co do dalszego postępowania udzielonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1021/14, nakazujących organowi aby rozpoznając sprawę ponownie m.in. wnikliwie przeanalizował zgromadzony materiał dowodowy, w razie potrzeby uzupełnił materiał dowodowy o wyjaśnienia ekspertów oceniających wniosek skarżącej oraz należycie umotywował rozstrzygnięcie.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1689/15 oddalił skargę.

Sąd po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazał, iż w dniu [...] października 2012 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego powołał organ pomocniczy - Zespół do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, w skład którego weszli eksperci reprezentujący osiem obszarów nauki i sztukę. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] listopada 2014 r. Zespół podjął uchwałę w sprawie sposobu oceny wniosków o stypendium ministra za wybitne osiągnięcia dla studentów na rok akademicki 2014/2015. Uchwała ta zawiera wytyczne dla ekspertów dotyczące uznawania określonych osiągnięć za wybitne, mając na celu zapewnienie, aby oceny przygotowane przez poszczególnych członków Zespołu były dokonane według jednolitych zasad.

Sąd wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącej został rozpoznany właśnie według kryteriów zawartych w ww. uchwale. Wniosek skarżącej o przyznanie stypendium ministra uzyskał 31,00 pkt, w tym 5,00 pkt - za 1 pozycję na liście wniosków z danego kierunku uszeregowanej według średniej ocen (za średnią 4,92) oraz 26,00 pkt - w kategorii "publikacje naukowe w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacje naukowe w formie książki" (za 2 publikacje). Na podstawie przedstawionego przez Zespół rankingu wniosków Minister ustalił, iż stypendium będzie przyznane studentom, których wniosek po przeliczeniu uzyskał co najmniej 35,75 pkt. Dlatego też organ słusznie wskazał, że wniosek skarżącej, który uzyskał ostatecznie 31 pkt, nie mógł zostać uwzględniony.

W ocenie Sądu organ prawidłowo ocenił i zgodził się z wnioskami Zespołu co do złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie stypendium, a swoje rozstrzygnięcie uzasadnił. Nie zasługuje zatem na uznanie zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przepisu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ wyjaśnił bowiem stronie zasadność przesłanek, którymi się kierował. Natomiast subiektywna ocena strony co do wagi jej osiągnięć naukowych nie oznacza, że ocena organu w tym zakresie nie jest właściwa. Należy bowiem podkreślić, że to, ile punktów przyznano skarżącej za poszczególne osiągnięcia wynika wprost z powoływanych wcześniej wytycznych dla ekspertów, co zostało omówione w decyzji. Wytyczne te były udostępnione na stronie internetowej urzędu Ministra.

Za niezasadny Sąd uznał również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji posiada wszystkie wymagane prawem elementy i pozwala na dokonanie kontroli jej zgodności z prawem. Minister jednoznacznie wskazał, jakie osiągnięcia zostały uwzględnione, a które nie i z jakich powodów. Nie ma zatem wątpliwości, co organ wziął pod uwagę wydając rozstrzygnięcie.

Konkludując, Sąd stwierdził, iż organ prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy, a następnie wydał decyzje odpowiadające prawu. Z tych względów skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A.M. zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnienia podstaw prawnych oraz należytego merytorycznego stanowiska Sądu I instancji odnoszącego się do zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 15 oraz art. 10 § 1 k.p.a. podniesionych w skardze, przez co kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku w ww. zakresie jest niemożliwa,

- na wypadek nie uwzględnienia zarzutu z pkt 1, zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła:

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w postaci art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli zgodności z prawem decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...], oraz oddalenie skargi na tę decyzję, pomimo iż decyzja zapadła z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 81 i art. 15 k.p.a. w związku z art. 138 § 2 k.p.a.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1935/16 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a nadto zasądził od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz skarżącej koszty postępowania.

Sąd kasacyjny wskazał w uzasadnieniu, iż w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie dokonał własnej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyroku stwierdził jedynie, że "organ prawidłowo ocenił i zgodził się z wnioskami Zespołu co do złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie stypendium, a swoje rozstrzygnięcie uzasadnił. Nie zasługuje zatem na uznanie zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przepisu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.".

Wydając rozstrzygnięcie i uzasadniając wyrok Sąd nie może poprzestać na powtórzeniu argumentów organu, ale winien dokonać pełnej kontroli działalności administracji publicznej w niniejszej sprawie. Przy czym wskazać należy, że Sąd uznając jakieś stanowisko organu za prawidłowe winien dać temu wyraz w uzasadnieniu przytaczając argumenty za powyższym, a nie ograniczyć się wyłącznie do powtórzenia oceny zawartej w decyzji. W rozpoznawanej sprawie w uzasadnieniu wyroku nie zawarto takiej oceny, brak jest również wyjaśnienia stanowiska Sądu I instancji odnośnie przejętego przez organ stanu faktycznego.

Sąd II instancji wskazał również, że w toku prowadzonego postępowania zapadł prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1021/14. Ocena prawna wyrażona w tym wyroku, z uwagi na treść przepisu art. 153 p.p.s.a., była wiążąca zarówno dla organu orzekającego ponownie, jak też dla Sądu I instancji. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji nie ocenił, czy organ w ponownie prowadzonym postępowaniu uwzględnił wskazania zawarte w orzeczeniu kasatoryjnym i przeprowadził postępowanie zgodnie z zawartymi w ww. wyroku wytycznymi.

Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., którego dopuścił się Sąd I instancji uniemożliwiło dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżona uchwała została wydana w następstwie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1021/14. Sąd ten, badając legalność decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i jednocześnie orzekł, że decyzja ta nie podlega wykonaniu w całości.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013r., sygn. akt II GSK 2101/11, publ. CBOSA).

W wyniku wydania wyroku o charakterze kasacyjnym sprawa wraca do stadium postępowania przed organem administracyjnym. Oznacza to obowiązek powtórnego rozpoznania tej sprawy przez ten organ i wydania decyzji z uwzględnieniem oceny prawnej i wytycznych zawartych w wyroku. Zatem zarówno organ, jak i Sąd, kontrolując sprawę ponownie, związany jest oceną prawną i zaleceniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).

Artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Jak podkreśla się w orzecznictwie, działania naruszające zasadę związania oceną prawną muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyrok NSA z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97; wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).

Zaznaczyć należy, że ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały w rozpoznawanej sprawie.

W sprawie znajduje zastosowanie przepis przejściowy, zawarty w art. 53 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1198 ze zm.), zgodnie z którym do postępowań w sprawach dotyczących przyznania studentom i doktorantom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 178, art. 181 ust. 2 oraz art. 199c ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy dotychczasowe, z wyłączeniem przepisów dotyczących dokonywania oceny wniosków o przyznanie stypendiów przez zespoły powoływane przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 187 i art. 199c ust. 3 ustawy, o której mowa w art. 1.

W niniejszej sprawie wiosek skarżącej o przyznanie stypendium był już dwukrotnie oceniany przez ekspertów oraz przez Zespół ds. oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia (k. 21 - 24 oraz k. 72 - 75) w oparciu o obowiązującą wówczas uchwałę nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. (sposób oceny wniosków) oraz uchwałę nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. (regulamin pracy Zespołu), zaś rzeczą Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego była weryfikacja tychże ocen, stanowiących kluczowy w sprawie materiał dowodowy, i wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia.

Przypomnieć należy, że Sąd motywując rozstrzygnięcie z dnia 19 marca 2015r. sygn. akt II SA/Wa 1021/14 wskazał, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera niezbędnych wyjaśnień dotyczących podjętego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji nie spełnia określonych prawem wymogów, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 9 i art. 11 k.p.a. Na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można bowiem stwierdzić, które z 11 publikacji wymienionych w pkt 10.1 wniosku skarżącej o przyznanie stypendium ministra, zostały wzięte pod uwagę przy ocenie wniosku i w jaki sposób ocenione (z podaniem punktacji odrębnie dla każdej publikacji z uwzględnieniem wagi oraz cechy osiągnięcia), co uniemożliwia merytoryczną kontrolę podjętego przez organ rozstrzygnięcia.

Ponadto Sąd zauważył, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ wziął pod uwagę protokół z "ponownej oceny wniosku studenta o stypendium ministra za osiągnięcia naukowe 2013/2014". Zaznaczył, iż w sytuacji, gdy wystąpiła widoczna rozbieżność między ocenami dokonanymi przez dwóch niezależnych ekspertów (pierwszy z nich ocenił publikacje wymienione w pkt a) - f) jako nieposiadające naukowego charakteru - PNN, drugi natomiast nie podzielił tego stanowiska i jako przyczynę odmowy wskazał symbol NRW - co, jak podano w odpowiedzi na skargę, oznacza niską rangę wydawnictwa), uzasadnienie decyzji powinno zawierać wyjaśnienie motywów, jakimi kierował się każdy z ekspertów oceniając poszczególne publikacje, a także wyczerpujące stanowisko organu podejmującego ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie.

Sąd wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni powyższe uwagi. Wnikliwie przeanalizuje zgromadzony materiał dowodowy, a w razie potrzeby uzupełni go o wyjaśnienia ekspertów. Podejmując ponownie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania stypendium należycie je umotywuje czyniąc zadość wymogom z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. Nadto ustosunkuje się rzetelnie do wszystkich zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W ocenie Sądu organ nie zastosował się do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku, czym dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, iż wniosek skarżącej uzyskał 31,00 pkt, w tym: 5,00 pkt - za 1 pozycję na liście wniosków z danego kierunku uszeregowanej według średniej ocen (za średnią 4,92), 26,00 pkt - w kategorii "publikacje naukowe w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacje naukowe w formie książki" (za 2 publikacje wymienione we wniosku pod literami g) i h)). Minister - jak stwierdził - zgodził się z oceną dokonaną przez Zespół w zakresie publikacji naukowych i przyznał 13 pkt za rozdział w monografii pt. "[...]" (g), w tym 8 pkt za rodzaj publikacji, 4 pkt za autorstwo i 1 pkt za rangę (z uwzględnieniem wagi 4 dla tej kategorii). Minister przyznał również 13 pkt za artykuł w recenzowanym e-czasopiśmie naukowym Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w K. "[...]" (h), w tym 8 pkt za rodzaj publikacji, 4 pkt za autorstwo i 1 pkt za rangę (z uwzględnieniem wagi 4 dla tej kategorii).

Natomiast w przypadku 5 publikacji książkowych oznaczonych literami a), b), c), d) oraz i) Minister zgodził się z opinią Zespołu i nie przyznał za nie punktów z uwagi na niską rangę wydawnictw (m.in. [...], [...] w T., Poligrafia Inspektoratu Towarzystwa [...]). Z tych samych przyczyn Minister nie uznał redakcji merytorycznej publikacji oznaczonych literami f), k). Organ zaznaczył, iż w ww. przypadkach "niska ranga czasopisma stanowiła dla Ministra pierwotną przyczynę nieprzyznania punktów. W przypadku osiągnięć studentki była ona zatem rozstrzygająca dla nieuznania za wybitne osiągnięcia 6 publikacji wymienionych we wniosku pod literami od a) do f). Organ za wybitne osiągnięcia uznaje publikację artykułu naukowego w wydawnictwach odpowiednio niskiej rangi, które stawiają publikowanym w nich artykułom wymogi merytoryczne, warsztatowe i redakcyjne". Odnośnie publikacji e) - prezentacja studenckiego koła naukowego oraz j) - tekst wprowadzenia do książki, Minister stwierdził, iż nie były one publikacjami o charakterze naukowym.

Z powyższego wynika, że Minister uznał wszystkie publikacje, za wyjątkiem publikacji e) oraz j) za publikacje naukowe, lecz publikacjom wymienionym w pozycji: a), b), c), d) i i) odmówił przyznania punktów ze względu na niską rangę wydawnictwa.

Tymczasem skarżąca w skardze zarzuciła, że zachodzi sprzeczność w ocenie publikacji a) oraz g). Mianowicie, pierwsza z nich (a) "[...]" (artykuł w publikacji książkowej, rok 2011), została wydana w wydawnictwie Księgarnia [...]. Również publikacja w pozycji (g) "[...]", rok 2013), została wydana w wydawnictwie Księgarnia [...], przy czym skarżąca otrzymała za tę publikację łącznie 13 punktów, w tym za wydawnictwo, które oceniono jako wydawnictwo średniej rangi - 1 pkt za rangę z uwzględnieniem wagi 4 dla tej kategorii.

Z wyjaśnień skarżącej wynika, że organ wydając zaskarżoną decyzję w jednym przypadku ocenił wydawnictwo Księgarnia [...] jako wydawnictwo średniej rangi (publikacja g) i przyznał określoną punktację, zaś w drugim przypadku za wydawnictwo niskiej rangi (publikacja a) i odmówił przyznania punktów.

Zgodzić należy się ze skarżącą, że takiej oceny osiągnięć naukowych nie sposób zaakceptować z punktu widzenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 i 11 k.p.a. i w zw. z art. 153 p.p.s.a.

Należy podkreślić, że w wyroku z dnia 19 marca 2015 r. Sąd zobowiązał Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego do wnikliwej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, a w razie potrzeby do uzupełnienia go o wyjaśnienia ekspertów oceniających wniosek skarżącej. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ takiej wnikliwej analizy dokonał. Organ nie dostrzegł bowiem, że skarżąca we wniosku w odniesieniu do publikacji g), której przyznano 13 punktów, nie podała nazwy wydawnictwa, podczas gdy eksperci oceniający dwukrotnie tę publikację wskazali zgodnie, że została wydana w wydawnictwie średniej rangi i przyznali za tę cechę 1 punkt (z uwzględnieniem wagi 4 dla tej kategorii). Rzeczą organu było zatem wyjaśnienie w oparciu o jakie dane eksperci dokonali takiej oceny. Podobnie obowiązkiem organu było wyjaśnienie wszystkich ewentualnych nieścisłości istniejących we wniosku, które mogłyby rzutować na liczbę punktów otrzymanych przez skarżącą.

Wszak Sąd w uzasadnieniu wyroku zaznaczył, że organ jest obowiązany do dołożenia należytej staranności w dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz ocenie materiału dowodowego. Jeżeli zaś przedstawione przez skarżącą osiągnięcia w świetle przyjętych kryteriów okazały się niewystarczające dla pozytywnego załatwienia wniosku, niezbędne jest dokonanie w tym zakresie szczegółowych ustaleń oraz wyjaśnienie przesłanek rozstrzygnięcia. Sąd podkreślił również, powołując się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 2 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 565/14), że skoro ocena osiągnięć jest niezależną oceną ekspercką i opiera się na porównywaniu osiągnięć studentów danego kierunku i ich wartościowaniu zgodnie z przyjętymi kryteriami, to Minister w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji musi umieć wyjaśnić, dlaczego tak, a nie inaczej oceniono dokonania konkretnego studenta i czy ta ocena jest zgodna z przyjętymi kryteriami ich wartościowania.

Zaznaczyć przy tym należy, że w sytuacji gdyby wyjaśnienia skarżącej potwierdziły się i wydawnictwo Księgarnia [...] zostało konsekwentnie uznane za wydawnictwo o średniej randze (jak w przypadku publikacji g), nie można wykluczyć, że skarżąca za publikację a) otrzymałaby liczbę punktów, która po zsumowaniu z liczbą punktów dotychczas uzyskanych (31), pozwoliłaby jej na przekroczenie ustalonego progu punktów na rok 2013/2014 (35,75 pkt) i w konsekwencji miałaby możliwość otrzymania stypendium. Nie można również wykluczyć sytuacji odwrotnej, w której za publikację g) skarżąca otrzymałaby 0 punktów z powodu zakwalifikowania Księgarni [...] do wydawnictwa niskiej rangi i w konsekwencji liczba uzyskanych punktów byłaby niższa od obecnie jej przyznanej. Jednakże w tym zakresie wyjaśnienia wymaga, dlaczego eksperci w obu przypadkach ocenili tę kwestię inaczej przypisując wydawnictwu średnią rangę.

Na marginesie już tylko zwrócić uwagę należy na pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt I OSK 1223/15 (publ. CBOSA), gdzie Sąd wskazał, że organ prowadzący postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ma obowiązek ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy w takim samym zakresie, jak w sytuacji, kiedy prowadzi postępowanie pierwszoinstancyjne na podstawie stosowanego odpowiednio art. 136 k.p.a. Zatem, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, był uprawniony do weryfikacji stanu faktycznego sprawy przyjętego w decyzji I instancji. Ustalenie w tym trybie stanu faktycznego sprawy, który jest "mniej korzystny" dla strony, niż ustalony pierwotnie, nie jest naruszeniem art. 139 k.p.a., ponieważ nie stanowi ono rozstrzygnięcia sprawy. Pogorszenie sytuacji strony odwołującej się (naruszenie zakazu reformationis in peuis wynikającego z art. 139 k.p.a.) ma miejsce w sytuacji, gdy decyzja organu odwoławczego pogarsza sytuację prawną odwołującego się w zakresie tego samego stosunku prawnego (tej samej podstawy prawnej orzekania), który został orzeczony decyzją organu pierwszej instancji. Oznacza to, że do naruszenia art. 139 k.p.a. nie dochodzi w sytuacji, gdy rozpoznając sprawę po raz drugi Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, a więc wydaje decyzję taką samą jak zaskarżona.

Odnośnie pozostałych zarzutów podniesionych w skardze zauważyć należy, że przyczyny nieprzyznania przez ekspertów punków za publikacje a) - f) w I i II instancji były odmienne. Pierwszy ekspert ocenił te publikacje jako nie posiadające naukowego charakteru (PNN), drugi zaś odmówił przyznania punktów z powodu niskiej rangi wydawnictwa (NRW). Nie są zatem przekonujące wyjaśnienia organu wskazujące na brak sprzeczności pomiędzy tymi ocenami. Zdaniem Sądu, kryteria zastosowane przez obu ekspertów są całkowicie różne, przy czym drugi z ekspertów nie stwierdził jednocześnie, że ww. publikacje mają nienaukowy charakter, zaznaczył bowiem tylko symbol NRW odnosząc się do rangi wydawnictwa. Symbol PNN wpisał natomiast w odniesieniu do publikacji i) - k).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ ocenił jako publikacje o charakterze nienaukowym dwie spośród zamieszczonych we wniosku, tj. e) - prezentacja studenckiego koła naukowego oraz j) - tekst wprowadzenia do książki i ta ocena jest zdaniem Sądu uzasadniona. Niezrozumiały jest natomiast zarzut skarżącej, że organ uznał za publikacje nie mające charakteru naukowego pozycje oznaczone literami i) oraz k). Organ nie przyznał bowiem punktów za publikacje i) oraz k) ze względu na niską rangę wydawnictwa – [...] [...] w T.

Nie jest również trafny zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 10 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy z powodów podniesionych w skardze. W aktach sprawy znajduje się upoważnienie z dnia [...] maja 2014 r. dla W. D. - Podsekretarza Stanu w MNiSW do wydawania w imieniu Ministra decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących przyznania stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia. Ponadto, w sytuacji gdy w ocenie skarżącej, nazwisko eksperta na formularzu oceny wniosku przeprowadzonej w II instancji było nieczytelne, skarżąca mogła wystąpić do organu o uzyskanie informacji obejmujących imię i nazwisko eksperta. Pełnomocnik skarżącej, który zapoznał się z aktami sprawy, w dniu [...] sierpnia 2015 r. o taką informację nie wystąpił. Ponadto, zapisy uchwały nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. Zespołu ds. oceny wniosków (...) mają charakter ogólny, nie zawierają żadnych nazwisk, nie stanowią więc źródła informacji we wskazanym zakresie.

Konkludując stwierdzić należy, że na skutek wykazanych powyżej uchybień procesowych Sąd zobligowany był do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd podzielił bowiem zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. Jeśli bowiem, jak podnosi skarżąca, obie publikacje a) i g) zostały wydane w Księgarni [...], której jednocześnie przypisano cechę wydawnictwa średniej i niskiej rangi, doszło do istotnej niekonsekwencji przy ocenie wniosku i przyznaniu punktacji. Skarżąca ma prawo uzyskać od organu wyczerpującą i przekonującą informację, które spośród osiągnięć zamieszczonych we wniosku organ ocenił jako wybitne, a które nie i co było powodem takiej oceny. Podniesiona przez skarżącą niekonsekwencja organu odnośnie oceny wydawnictwa, w sytuacji, gdy organ uznał tylko dwie spośród publikacji (e, j) za publikacje nie mające naukowego charakteru, jest nie do zaakceptowania w świetle uchwały Zespołu ds. oceny wniosków o przyznanie stypendium, określającej sposób punktacji wniosków oraz zapisów Regulaminu pracy Zespołu. Stwierdzić również należy, że niezrozumiałe są wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę odnośnie publikacji g). Jeśli skarżąca nie podała we wniosku nazwy wydawnictwa, organ powinien tę kwestię wyjaśnić (wezwać do uzupełnienia), tym bardziej, że eksperci dwukrotnie ocenili rangę wydawnictwa tej publikacji jako "średnią". Natomiast odnośnie typu publikacji, z formularza ocen wynika, że eksperci przyznali jej 2 punkty, tj. ocenili ją jako "rozdział w publikacji książkowej", a nie jako "publikację książkową" (3 pkt). Ponadto, odpowiedź na skargę, jak wskazał już Sąd w wyroku z dnia 19 marca 2015 r., nie może być traktowana jako uzupełnienie ustaleń faktycznych i ocen, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni powyższe uwagi i zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Sądu z dnia 19 marca 2015 r., a więc wnikliwie przeanalizuje zgromadzony materiał dowodowy, a w razie potrzeby uzupełni go o wyjaśnienia ekspertów oceniających wniosek skarżącej. Zweryfikuje też twierdzenia skarżącej odnośnie publikacji a) wniosku. Podejmując ponownie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania stypendium należycie je umotywuje czyniąc zadość wymogom z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 153 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania - obejmujących wpis od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej odpowiadające stawce minimalnej (480 zł) wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) - Sąd postanowił w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800).