Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1073/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 15 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 167 poz 1191
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Asesor WSA Danuta Szydłowska Protokolant Anna Fabiańczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach komornika sądowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Syugn. akt VI SA/Wa 1073/08

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2008 r., wydaną na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191, z późn. zm.) art. 104 , art. 107 § 1 - 3 K.p.a. zawieszono w czynnościach p. M. C. - komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] - [...] (dalej: stronę, skarżącą), do czasu zakończenia postępowania karnego toczącego się przed Sądem Rejonowym w [...], sygn. akt [...].

W uzasadnieniu stwierdzono, że zgodnie z art. 15 ust 1 pkt 1 powołanej ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769), która weszła w życie dnia 28 grudnia 2007 r., Minister Sprawiedliwości z urzędu zawiesza komornika sądowego w czynnościach, jeżeli przeciwko komornikowi jest prowadzone postępowanie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.

Przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się obecnie postępowanie karne przeciwko komornikowi sądowemu przy Sądzie Rejonowym [...] (stronie), sygn. akt [...], oskarżonej o czyny z art. 231 § 2 k.k., art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Powyższe czyny stanowią przestępstwa umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.

Wobec powyższego Minister Sprawiedliwości mocą ustawy zobligowany był do zawieszenia zainteresowanej w czynnościach komornika sądowego do czasu zakończenia postępowania karnego.

Jednocześnie stwierdzono, iż dla istoty przedmiotowego postępowania bezzasadnym jest przeprowadzenie dodatkowych dowodów wnioskowanych przez stronę, w postaci dołączenia do akt postępowania protokołów z wizytacji, informacji o postępowaniach dyscyplinarnych oraz opinii prawnej sporządzonej dla Krajowej Izby Komorniczej w [...], a dotyczącej bezzasadności stawiania przez prokuraturę zarzutów z art. 233 k.k. i art. 286 k.k. w przedmiocie naliczania opłat komorniczych i opłat za czynności pełnomocników - albowiem powyższe dokumenty nie wniosą żadnych nowych okoliczności do prowadzonego postępowania, a w istocie nie mają znaczenia dla rozpatrywanej sprawy.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła strona podnosząc, iż przy wydawaniu decyzji dotyczącej zawieszenia jej w czynnościach komorniczych doszło do naruszenia następujących przepisów prawa:

- art. 2 Konstytucji RP poprzez jego wadliwą wykładnię i związany z nią brak zastosowania powyższego przepisu do toczącego się postępowania, w sytuacji gdy z przepisu powyższego jednoznacznie wynika, iż organ władzy publicznej nie jest uprawniony do ingerowania w sferę jednostki w sposób sprzeczny z zasadą demokratycznego porządku prawnego, a mianowicie nie może stosować prawa wstecz w sytuacji, gdy nie wynika to wprost z obowiązujących przepisów,

- art. 15 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji z dnia 29 sierpnia 1997 r. w treści obowiązującej przed dniem 28 grudnia 2007 r. poprzez jego wadliwą wykładnię polegającą na braku zastosowania powyższego przepisu, w sytuacji gdy brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż powyższy przepis nie znajdzie zastosowania.

- art. 15 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji z dnia 29 sierpnia 1997 r. w treści obowiązującej po dniu 28 grudnia 2007 r. poprzez jego wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż powyższy przepis znajdzie zastosowanie w powyższej sprawie w sytuacji, gdy z przepisów przejściowych ustawy nie wynika, aby możliwe było stosowanie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji do stanów faktycznych zaistniałych przed dniem wejścia w życie powyższego przepisu.

- art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez odmowę dopuszczenia zawnioskowanych w sprawie dowodów w sytuacji gdy przeprowadzenie wspomnianych dowodów mogłoby w sposób wyczerpujący wyjaśnić sprawę.

Wobec powyższego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie toczącego się postępowania administracyjnego.

Ponadto na mocy art. 136 k.p.a. strona wniosła o przeprowadzenie wnioskowanych dowodów, obejmujących protokoły z wizytacji w Kancelarii Komorniczej w [...] i opinii prawnej sporządzonej dla Krajowej Izby Komorniczej w [...].

W uzasadnieniu strona stwierdziła, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, w tym w szczególności przepisu art. 2 Konstytucji RP, jak również z naruszeniem art. 15 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji z dnia 29 sierpnia 1997 r. Powołany przez organ wydający decyzję art. 15 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu jaki jedynie możliwy jest do zastosowania w niniejszym postępowaniu, tj. przed dniem 28 grudnia 2007 r., nie przewiduje możliwości zawieszenia komornika w czynnościach przez Ministra Sprawiedliwości. Przepis ten stanowi bowiem, że: "Minister Sprawiedliwości odwołuje komornika, jeżeli komornik:

1) zrezygnował z pełnienia swoich obowiązków;

2) z powodu choroby lub stanu zdrowia został uznany orzeczeniem komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków komornika lub bez uzasadnionej przyczyny odmówił poddania się takiemu badaniu, mimo zalecenia właściwej izby komorniczej;

3) ukończył 65 rok życia;

4) został pozbawiony prawomocnym wyrokiem sądu praw publicznych lub prawa wykonywania zawodu;

5) rażąco i uporczywie naruszył przepisy prawa, co zostało stwierdzone orzeczeniami sądu wydanymi w wyniku rozpoznania środków zaskarżenia, skarg na czynności komornika lub innych środków prawnych - na wniosek prezesa właściwego sądu apelacyjnego;

6) został ukarany prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym karą wydalenia ze służby komorniczej;

7) nie zawarł umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 24 ust. 2 lub utracił to ubezpieczenie z zawinionych przez siebie przyczyn;

8) nie może pełnić czynności wskutek zniesienia rewiru."

Postępowanie przeciwko komornikowi, i to zarówno postępowanie przygotowawcze, jak i postępowanie przed Sądem pierwszej instancji, wszczęte zostało przed dniem 28 grudnia 2007 r. Zasada lex retro non agit jest jedną z podstawowych zasad porządku prawnego zagwarantowaną w art. 2 Konstytucji. Zasada ta wyznacza granice ingerencji władzy publicznej. Naruszenie wspomnianej zasady uzasadniać będzie zarzut niedopuszczalnego wkroczenia przez władzę w sferę konstytucyjnie chronionych praw lub wolności jednostki, co w konsekwencji prowadzi do stwierdzenia sprzecznego z porządkiem konstytucyjnym naruszenia tych praw lub wolności (tak orz. TK z 10 lipca 2000 r., SK 21/99).

Trybunał Konstytucyjny w jednym ze swoich orzeczeń stwierdził, że jeżeli przyjęcie że nowe przepisy znajdą zastosowanie, narusza zaufanie obywateli do prawa, a w szczególności do postawienia ich w sytuacji zaskoczenia zmienionymi konsekwencjami prawnymi podjętych działań, to przyjęcie nowych przepisów jest w takiej sytuacji niedopuszczalne (tak orz. TK z 5 listopada 1986 r., U 5/86, OTK 1986, Nr 1 poz. 1).

Jedynym warunkiem dopuszczalności retroakcji jest wynikanie jej wprost z ustawy, co w powyższym stanie faktycznym nie ma miejsca. Retroakcja może być bowiem stosowana jedynie w przypadkach zupełnie wyjątkowych i wymaga zachowania szczególnej ostrożności i wykazania nieodpartych racji skłaniających w danym przypadku do przyjęcia, że dla realizacji celów ustawy retroaktywne działanie przepisów jest nieodzowne. Retroakcja w innym przypadku godzi bowiem w taką podstawową wartość jak pewność prawa.

Ponadto, w ocenie strony, w rozpatrywanej sprawie istnieje potrzeba przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego celem wyjaśnienia w sposób wyczerpujący całości stanu faktycznego i prawnego. Nie przeprowadzenie powyższego postępowania nie tylko naruszyło obowiązujące w tym zakresie przepisy k.p.a., w szczególności art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1, ale również spowodować może znaczną szkodę w sytuacji, gdy dojdzie do zawieszania komornika w wykonywanych czynnościach. Strona zwróciła uwagę na fakt, iż stawianie komornikom zarzutów w związku z rzekomo wadliwym naliczaniem opłat jest powszechnie krytykowane i wydawane są w tej materii opinie osób biegłych, które jednoznacznie wskazują, iż sposób naliczania opłat stosowany przez komorników był w pełni prawidłowy, natomiast nieprawidłowe jest stawianie komornikom z tego tytułu jakichkolwiek zarzutów, a już w szczególności niezasadne jest stawianie zarzutów dotyczących popełnienia umyślnego przestępstwa. Ponadto zawieszenie komornika w czynnościach w sytuacji, gdy nie można przyjąć, iż popełnił on umyślnie czyn zabroniony, a dodatkowo w czasie, w którym rzekomo miało dojść do popełnienia powyższych przestępstw, nie był w ogóle komornikiem, a jedynie asesorem komorniczym, a zatem nie znajdą w stosunku do niego zastosowania przepisy odnoszące się do funkcjonariusza publicznego, naraża komornika na utratę dobrego imienia, a ponadto może wyrządzić rewirowi, w którym wykonywane są czynności, znaczną szkodę. Powyższej szkody nie należy utożsamiać ze szkodą majątkową po stronie komornika, albowiem, chociaż niewątpliwa, nie ma praktycznie większego znaczenia w sprawie. Zdecydowanie większą szkodą będzie szkoda jaką poniosą wierzyciele, których wierzytelności nie zostaną w odpowiednim czasie wyegzekwowane i czy w przypadku późniejszego wykazania bezskuteczności egzekucji nie będą podnosili uzasadnionych roszczeń w stosunku do Skarbu Państwa za opóźnienia w ściąganiu należności.

Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2008 r., wydaną na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, po rozpoznaniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2008 r.

W uzasadnieniu Minister Sprawiedliwości uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Czyny zarzucane zainteresowanej stanowią przestępstwa umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego.

Wbrew twierdzeniom strony, brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw nie ma zastosowania w stanie faktycznym odnoszącym się do jej osoby.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości powyższy przepis jest przepisem materialno-prawnym, który ma zastosowanie do wszystkich komorników podejrzanych lub oskarżonych o umyślne przestępstwa publiczno - skargowe, ścigane z oskarżenia publicznego od dnia 28 grudnia 2007 r.

Ustawa nie przewiduje bowiem w tym zakresie regulacji międzyczasowych, co jest oczywiste w przypadku przepisów o charakterze materialno-prawnym a nie procesowym.

W tym stanie rzeczy bez znaczenia jest dokonana przez wizytatorów Sądu Apelacyjnego czy też Sądu Rejonowego ocena pracy strony, jak również opinia prawna wykonana na zlecenie Krajowej Rady Komorniczej a dotycząca zasadności stawianych komornikom zarzutów.

Art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji ma zastosowanie do wszystkich komorników sądowych bez względu na datę wszczęcia postępowania karnego, czy też datę popełnienia zarzucanego komornikowi przestępstwa. Zamiarem ustawodawcy było bowiem pozbawienie komorników podejrzanych lub oskarżonych o umyślne przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego możliwości wykonywania w imieniu Państwa czynności egzekucyjnych.

Organem uprawnionym do dokonania oceny zarzutów zawartych w akcie oskarżenia jest niezawisły sąd. Minister Sprawiedliwości zgodnie z obowiązującym stanem prawnym nie może zastępować sądu ani ingerować w jego orzeczenia.

Jednocześnie postanowieniem Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2008 r., wydanym na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) odmówiono wstrzymania wykonania decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2008 r. w przedmiocie zawieszenia komornika sądowego w czynnościach, do czasu zakończenia postępowania karnego toczącego się przeciwko stronie przed Sądem Rejonowym w [...], sygn. akt [...].

W uzasadnieniu podkreślono, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie.

Wbrew twierdzeniom strony w sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody czy też niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami ustawy o komornikach sądowych i egzekucji - art. 27 ustawy - w kancelarii strony zostanie wyznaczony zastępca komornika, który do czasu rozstrzygnięcia sprawy będzie wykonywał wszystkie czynności egzekucyjne oraz czynności związane z zarządzaniem kancelarią.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2008 r. złożyła zainteresowana zaskarżając powyższą decyzję w całości i zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego, a to art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2007 r. o komornikach sądowych i egzekucji w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez niezgodną z zasadami demokratycznego państwa prawa oraz sprawiedliwości społecznej wykładnię tego przepisu, polegającą na przyjęciu, że instytucja obligatoryjnego zawieszenia komornika w czynnościach z uwagi na prowadzone przeciwko komornikowi postępowanie o umyślne przestępstwo, obowiązująca w obrocie prawnym od dnia 28 grudnia 2007 roku odnosi się do:

- postępowania wszczętego przed dniem jej wejścia w życie;

- postępowania o przestępstwo, które miało być rzekomo popełnione przez komornika przed powołaniem go na zajmowane stanowisko;

2. naruszenie przepisów postępowania, a to:

- art. 6 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na przepisie prawa, który nie powinien znaleźć zastosowania w odniesieniu do skarżącej;

- art. 8 k.p.a. poprzez wydanie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji o zawieszeniu skarżącej w czynnościach z uwagi na toczące się wobec niej postępowanie karne w sytuacji, gdy Minister ten w listopadzie 2006 r., a zatem już w trakcie toczącego się postępowania karnego, wydał decyzję o powołaniu skarżącej na stanowisko komornika.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2008 r.

Równocześnie skarżąca wniosła o wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonej decyzji.

W skardze strona rozszerzyła argumentację podniesioną w odwołaniu od przedmiotowej decyzji, opartą przede wszystkim na zarzucie naruszenia zasady nieretroakcji, podkreślając jednocześnie - w odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa materialnego - że:

- ustawa z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji i niektórych innych ustaw wprowadziła instytucję obligatoryjnego zawieszenia komornika przez Ministra Sprawiedliwości, m.in. w sytuacji, w której przeciwko komornikowi jest prowadzone postępowanie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe;

- z uzasadnienia rządowego projektu powołanej ustawy wynika, iż ratio legis nowego brzmienia art. 15 ustawy o komornikach stanowiło "wzmocnienie nadzoru nad komornikami";

- powołana ustawa zmieniająca nie wprowadziła żadnych przepisów przejściowych, regulujących kwestie intertemporalne;

- postępowanie karne toczące się przed Sądem Rejonowym w [...], będące przyczyną zawieszenia skarżącej w czynnościach komornika, zostało wszczęte przed wejściem w życie powołanej ustawy zmieniającej, a nawet przed powołaniem skarżącej na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] - [...] w [...];

- czyny zarzucane skarżącej przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] dotyczą okresu pełnienia przez nią funkcji asesora komorniczego, a fakt prowadzenia przeciwko niej postępowania przygotowawczego nie stanowił przeszkody do powołania jej przez Ministra Sprawiedliwości na stanowisko komornika w listopadzie 2006 r.;

- z uwagi na linię orzecznictwa Trybunału w kwestii nieretroakcji, zastosowana przez Ministra Sprawiedliwości wykładnia przepisu art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach musi być uznana za niekonstytucyjną.

Strona podkreśliła, iż zasada ochrony zaufania (the principle of the protection of legitimate expectations), która powinna mieć zastosowanie w jej sprawie, stanowi także element porządku prawnego Wspólnoty Europejskiej, co wprost wynika z obszernego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (por. wyrok ETS z dnia 20 września 1990 r., Commission of the European Communities v. Federal Republic of Germany, C5/89, European Court reports 1990 Page I03437; wyrok ETS z dnia 20 marca 1997 r., Land RheinlandPfalz v. Alcan Deutschland GmbH, C24/95, European Court reports 1997 Page 101591).

Rozszerzając natomiast argumentację odnoszącą się do zarzutów naruszenia prawa procesowego strona podniosła, opierając się na orzecznictwie sądów administracyjnych i piśmiennictwie, że zasada zaufania wyrażona w przepisie art. 8 ma kontekst konstytucyjny i wspólnotowy. Organy administracji publicznej są obowiązane, w ramach wykładni zgodnej z Konstytucją, uwzględniać, że zasada zaufania, również w aspekcie procesowym, jest zasadniczym elementem zasady demokratycznego państwa prawa i jako taka ma swoje umocowanie i źródło w art. 2 Konstytucji RP. Ponadto, w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazano wiele szczegółowych elementów zasady zaufania, które mogą mieć znaczenie w odniesieniu do tej zasady w sensie proceduralnym, w tym między innymi ochrona praw słusznie nabytych i niedziałanie prawa wstecz (orzeczenia: z dnia 25 czerwca 1996 r., K 15/95 i z dnia 17 grudnia 1997 r., K 22/96; wyrok z dnia 15 września 1998 r., K 10/98)".

Skoro zatem w listopadzie 2006 r. Minister nie znalazł podstaw do odmowy powołania skarżącej na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] - [...] w [...], pomimo prowadzonego w stosunku do niej postępowania karnego o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, to zawieszanie jej w czynnościach zawodowych z uwagi na to samo postępowanie karne w styczniu 2008 r., musi być uznane za rażące naruszenie podstawowej zasady procedury administracyjnej, o której mowa w art. 8 k.p.a.

Rozwijając argumentację dotyczącą naruszenia zasady praworządności lub legalności (art. 6 k.p.a.) strona uznała, iż o jej naruszeniu świadczy głównie zastosowanie w rozpatrywanej sprawie powołanego przepisu art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach, statuującego instytucję obligatoryjnego zawieszenia komornika w czynnościach.

Ponadto, w ocenie skarżącej, w jej uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spełnione są obie przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. utrata jedynego źródła działalności zarobkowej skarżącej oraz utrata zaufania ze strony klientów, a także narażenie na szwank interesów obsługiwanych przez kancelarię komorniczą skarżącej wierzycieli.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi oraz o nieuwzględnienie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu Minister uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie są zasadne, a okoliczności, których dotyczą wyżej wymienione zarzuty, zostały wyjaśnione wcześniej - zarówno w uzasadnieniu decyzji zawieszającej skarżącą w czynnościach komornika, jak i w decyzji utrzymującej w mocy tę decyzję. Poza tym są one w znacznej mierze powtórzeniem argumentów podnoszonych w pismach składanych przez stronę w toku postępowania administracyjnego oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Również odpowiedź Ministra Sprawiedliwości stanowi w znacznej części powtórzenie argumentacji podniesionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Podtrzymując ocenę, iż czyny zarzucane skarżącej stanowią przestępstwa umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że na mocy art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych w jej obecnym brzmieniu zobligowany był do zawieszenia skarżącej w czynnościach komornika do czasu zakończenia postępowania karnego.

Wbrew twierdzeniom skarżącej, brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 24 maja 2007 r., o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw nie ma zastosowania w stanie faktycznym odnoszącym się do jej osoby.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości powyższy przepis ma zastosowanie do wszystkich komorników podejrzanych lub oskarżonych o umyślne przestępstwa publiczno - skargowe, ścigane z oskarżenia publicznego bez względu na datę wszczęcia postępowania karnego, czy też datę popełnienia zarzucanego komornikowi przestępstwa.

Ustawa nie przewiduje bowiem w tym zakresie regulacji międzyczasowych. Zamiarem ustawodawcy było bowiem pozbawienie komorników podejrzanych lub oskarżonych o umyślne przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego, możliwości wykonywania w imieniu Państwa czynności egzekucyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia [...] marca 2008 r., utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję tegoż organu z dnia [...] lutego 2008 r., zawieszającą w czynnościach komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] - [...] do czasu zakończenia postępowania karnego toczącego się przed Sądem Rejonowym w [...].

Podstawowy zarzut w sprawie sprowadza się do naruszenia zaskarżoną decyzją konstytucyjnej zasady nieretroakcji (art. 2), z czym skarżąca łączyła naruszenia prawa procesowego, w tym również odnoszących się do postępowania dowodowego oraz art. 15 zmienionej ustawy o komornikach.

Materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Stosownie do jego treści Minister Sprawiedliwości zawiesza komornika w czynnościach, jeżeli przeciwko komornikowi prowadzone jest postępowanie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. Minister jest więc związany tym przepisem: wszczęcie postępowania o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe obliguje Ministra Sprawiedliwości do wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia w czynnościach komornika sądowego do czasu zakończenia postępowania karnego.

Bezsporna w sprawie jest okoliczność, że skarżącą zaliczono do grona wymienionych komorników. Przeciwko niej bowiem prowadzone jest postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w [...], sygn. akt [...], o czyny z art. 231 § 1 k.k. oraz art. 286 § 1 kk. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Trafne jest stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji ma zastosowanie do wszystkich komorników sądowych, bez względu na datę wszczęcia postępowania karnego, czy też datę popełnienia zarzucanego komornikowi przestępstwa. Omawiany przepis art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 769), wszedł w życie w dniu 28 grudnia 2007 r. W ustawie o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw brak jest przepisów przejściowych, a zatem słuszny jest wniosek organu, że cyt. przepis ma zastosowanie do wszystkich komorników sądowych, bez względu na datę wszczęcia postępowania karnego, czy też datę popełnienia zarzucanego komornikowi przestępstwa.

Nie można natomiast zgodzić się z argumentem skarżącej, iż interpretacja cyt. przepisu art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji dokonana przez organ pomija zasadę lex retro non agit. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego zasada lex retro non agit, wywodzona obecnie z art. 2 Konstytucji, stanowi istotny składnik zasady zaufania obywateli do państwa. Zasada niedziałania prawa wstecz polega na tym, aby nie stanowić prawa, które nakazywałoby stosowanie nowo ustanowionych norm do sytuacji zaistniałych przed wejściem ich w życie. Odstępstwo od tej zasady dopuszczalne jest wtedy, gdy jest to konieczne w celu realizacji wartości konstytucyjnej, ocenionej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji, a także jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a realizacja tej zasady nie jest możliwa bez wstecznego działania prawa. W wyjątkowych okolicznościach dopuszcza się pewne odstępstwa od zasady lex retro non agit, jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a jednocześnie realizacja jej nie jest możliwa bez dopuszczenia wstecznego działania prawa (orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 maja 1986 r. sygn. akt U 1/86, OTK 1986, poz. 2; z dnia 22 sierpnia 1990 r. sygn. akt K 7/90, OTK 1990, poz. 5; z dnia 18 października 1994 r. sygn. akt K 2/94, OTK 1994, nr II, poz. 36; z dnia 31 marca 1998 r. sygn. akt K 24/97, OTK ZU 1998, nr 2, poz. 13; z dnia 3 października 2001 r. sygn. akt K 27/01, OTK ZU 2001, nr 7, poz. 209; z dnia 10 października 2001 r. sygn. akt K 28/01, OTK ZU 2001, nr 7, poz. 212).

W piśmiennictwie prawniczym wskazuje się, że kategoryczność zakazu retroakcji zależy o dziedziny prawa: ma on bezwzględny charakter w prawie karnym (...), traktowany jest z dużą kategorycznością w prawie finansowym, nieco łagodniejsze kryteria odnoszą się do prawa ubezpieczeń społecznych. Zakaz retroakcji nie ma więc charakteru absolutnego ale (...) moc wsteczna może być nadana przepisowi prawnemu tylko w zupełnie wyjątkowych sytuacjach (L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, wyd. 5, Liber, Warszawa 2001, str. 62). W ostatnio wydanym podręczniku prawa administracyjnego J. Zimmermann stwierdził też, że w razie wątpliwości należy przyjąć, że każdy przepis normuje przyszłość, a nie przeszłość. Przyjmuje się, że zasada ta może mieć swoje wyjątki, gdy wymagają tego względy sprawiedliwości społecznej, albo gdy chodzi o modyfikacje prawa podmiotowego na korzyść obywateli (Zakamycze 2005, str. 103).

W świetle przedstawionych poglądów retroatywność kwestionowanych przepisów trzeba widzieć w szerszej perspektywie społecznej oraz w perspektywie specyfiki zawodu komornika, będącego zawodem zaufania publicznego. Komornik sądowy jest organem państwa powołanym do wykonywania orzeczeń sądowych w drodze przymusowej egzekucji świadczeń pieniężnych i niepieniężnych, a także wykonywania innych czynności określonych w ustawach, posiadającym - w ramach wykonywania swoich zadań - władcze kompetencje wobec innych podmiotów stosunków prawnych. Osoba pełniąca funkcję komornika jest funkcjonariuszem publicznym, co oznacza szczególną ochronę karno-prawną (art. 222 i n. k.k.), ale jednocześnie szczególną odpowiedzialność (art. 231 k.k.) (por. Anna Barańska artykuł PPE.2008.1-2.15 Status prawny komornika sądowego i mienia kancelarii komorniczej). Okoliczności te znajdują swoje potwierdzenie w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji. Stosownie do treści art. 1 tej ustawy komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym.

Ponadto uwzględnienie stanowiska skarżącej stworzyłoby sytuację, w której obowiązkowemu zawieszeniu w czynnościach podlegaliby tylko ci komornicy, w stosunku do których postępowanie karne zostało wszczęte po wejściu w życie noweli. Pozostała grupa komorników jako nie objęta koniecznym zawieszeniem w czynnościach, mimo wcześniejszego wszczęcia postępowania karnego, znalazłby się w obiektywnie lepszej sytuacji zawodowej.

Tak więc - w ocenie Sądu - Minister Sprawiedliwości nie naruszył przepisów prawa zarzucanych mu w rozpoznawanej skardze.

W rozpatrywanej sprawie organ zasadnie uznał, że wobec toczącego się postępowania karnego zachodziła przesłanka do zawieszenia komornika w czynnościach. W tym świetle podniesione przez stronę zarzuty naruszenia art. 2 Konstytucji, art. 15 zmienionej ustawy o komornikach oraz przepisów postępowania (w szczególności art. 6 i art. 8 k.p.a.) są chybione,. a zaistniały stan rzeczy - ustalony przez organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego - wskazywał jednoznacznie na istnienie przesłanki obligującej go do zawieszenia. .

Ponownego podkreślenia wymaga również, że zaskarżona decyzja nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego, ale decyzją o charakterze związanym, co oznacza, iż organ administracji publicznej przy zaistnieniu sytuacji przewidzianej przepisami prawa zobligowany jest wydać decyzję określonej treści, nie kierując się przy tym innymi względami. Dlatego też argumenty skarżącej, wnioskującej o rozszerzenie i przeprowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego, są w rozpatrywanej sprawie bez znaczenia, gdyż nie mogą wpłynąć na końcowe rozstrzygnięcie sprawy.

Sąd podzielił również stanowisko (i argumentację) Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.