Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 467/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7 ust. 1, art. 22 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (dalej NUCS) decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] – działając na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej jako o.p.), art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 26 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 5, art. 27 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1, ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm.; dalej jako ustawa SENT) – nałożył na przewoźnika M.K., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą M., karę pieniężną w wysokości 20.000 zł w związku z wykonywaniem w dniu [...] października 2018 r. przewozu drogowego 21.600 kg towaru o nazwie IBC-BEHAELTE PUR E230, kodzie CN [...], z firmy G. GmbH, w Niemczech, do odbiorcy G., na Węgrzech, zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych [...], bez dokonania zgłoszenia przewozu do rejestru, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy SENT.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu [...] października 2018 r. o godz. 20:20 na 1 kilometrze drogi krajowej nr [...] funkcjonariusze Urzędu Celno-Skarbowego, zatrzymali do kontroli zespół pojazdów o poniżej wymienionych numerach rejestracyjnych. Kierowca okazał do kontroli między innymi: dowody rejestracyjne ciągnika samochodowego marki [...] o nr rejestracyjnym [...] oraz naczepy ciężarowej marki [...] o nr rejestracyjnym [...], wypis licencji nr [...] wydanej w dniu [...] listopada 2016 r., Międzynarodowy Samochodowy List Przewozowy CMR z dnia [...] października 2018 r., Lieferschein [...] z dnia [...] października 2018 r., Qualitatscertifikat z dnia [...] października 2018 r. W oparciu o przedstawione do kontroli dokumenty funkcjonariusze stwierdzili, że przedmiotem przewozu był towar o kodzie CN [...], w ilości 21.600 kg, który w myśl art. 3 ust. 2 pkt 1 lit c ustawy SENT, podlega systemowi monitorowania przewozu. Według dokumentacji towarzyszących przesyłce nadawcą towaru była firma G. GmbH, w Niemczech, a odbiorcą firma G.., na Węgrzech.

Funkcjonariusze, po sprawdzeniu w rejestrze zgłoszeń prowadzonym przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej ustalili, iż przewoźnik wykonując przewóz towaru o kodzie CN [...] z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego, przed rozpoczęciem przewozu na

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie przesłał do rejestru zgłoszenia i nie uzyskał numeru referencyjnego do tego zgłoszenia, przez co nie dopełnił obowiązku wynikającego z przepisu art. 7 ust. 1 ustawy SENT.

W dniu [...] października 2018 r. funkcjonariusze pobrali próbki przewożonego

w dniu [...] października 2018 r., towaru opisanego w dokumentach handlowych jako IBC-BEHAELTE PUR E230. Z czynności został sporządzony protokół. Z analizy pobranej próby wynika, iżv towar jest mieszaniną oleju napędowego z olejem bazowym i może być klasyfikowany do kodu CN [...] (raport z badań nr [...]). Ustalenia z kontroli zawarto w protokole kontroli, który kierowca zespołu pojazdów podpisał w dniu 8 listopada 2018 r., nie wnosząc uwag.

Mając na uwadze powyższe ustalenia NUCS postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] wszczął z urzędu postępowanie wobec przewoźnika w związku wykonywaniem w dniu [...] października 2018 r. przewozu drogowego 21.600 kg towaru o nazwie IBC-BEHAELTE PUR E230, kodzie CN [...], bez dokonania zgłoszenia przewozu do rejestru, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy SENT. W postanowieniu tym poinformowano stronę, że w sytuacji, gdy w jej ocenie zachodzą okoliczności określone w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, winna je wskazać i potwierdzić stosownymi dowodami.

W piśmie dnia [...] marca 2019 r. M.K. wyjaśnił iż nie wiedział

o konieczności zgłoszenia przewożonego towaru. Jednocześnie wskazał, że nałożenie kary pieniężnej będzie niewspółmierne do osiąganych dochodów. Kara pieniężna wpłynie bezpośrednio na sytuację jego i jego rodziny oraz na sytuację ekonomiczną wykonywanej działalności gospodarczej. W sytuacji, gdy nie będzie mógł uiścić nałożonej kwoty zostanie wszczęte wobec niego postępowanie w celu jej wyegzekwowania, co może prowadzić do zajęcia rzeczy i pojazdów potrzebnych do wykonywania pracy.

Z informacji uzyskanych w US wynika, iż M.K. w 2016 r. uzyskał przychód w wysokości 161.063,77 zł, a jego dochód wyniósł 25.114,79 zł, a w 2017 r. przychód wyniósł 359.049,47 zł, a osiągnięty przez niego dochód kształtował się na poziomie 41.941,74 zł, natomiast w 2018 r. przychód wyniósł 502.425,55 zł a dochód 86.808,49 zł. Na dzień [...] sierpnia 2019 r. wobec przewoźnika nie toczyło się postępowanie egzekucyjne, gdyż w dniu [...] sierpnia 2019 r. wyegzekwowana została cała zaległość w kwocie 5.893,48 zł za nieopłacony podatek od środków transportowych za okres od [...] stycznia 2019 r. do [...] czerwca 2019 r. Z informacji uzyskanych z ZUS wynika, iż M.K. nie posiada zaległości wobec tej instytucji.

Następnie pismem z dnia [...] września 2019 r. NUCS poinformował stronę, iż na podstawie art. 22 ust. 3 w zw. art. 26. ust. 3 ustawy SENT, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, Wskazał jednocześnie, że jeżeli w ocenie strony zachodzą okoliczności przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej powołane

w piśmie z dnia [...] marca 2019 r., to winna ona przedłożyć dowody uzasadniające takie odstąpienie. Mając na uwadze, iż w toku postępowania przewoźnik nie przedstawił żadnych dokumentów dot. sytuacji finansowej, stanu rodzinnego, sytuacji majątkowej oraz prowadzonej działalności, NUCS wezwał stronę postępowania do: złożenia pisemnych wyjaśnień, czy prowadzi sama gospodarstwo domowe czy też wspólnie

z innymi osobami; wskazania wszystkich źródeł dochodów i dochodów innych osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe; wskazania na piśmie wysokości miesięcznie ponoszonych wydatków związanych z regulowaniem comiesięcznych stałych opłat oraz związanych z utrzymaniem rodziny, a także innych zobowiązań; wskazania na piśmie posiadanego majątku; nieruchomości, ruchomości; wskazania na piśmie czy posiada oszczędności i w jakiej wysokości oraz formie; wskazania na piśmie wszelkich innych informacji, które strona uzna za zasadne, świadczące o ważnym interesie przewoźnika lub publicznym; złożenia oświadczenia o stanie zatrudnienia

w ramach prowadzonej działalności gospodarczej za okres ostatnich 3 lat; przedłożenia dokumentów dotyczących zaciągniętych zobowiązań finansowych w okresie ostatnich trzech lat; przedłożenia informacji o zawartych kontraktach lub umowach wraz dokumentami potwierdzającymi zawarcie takich umów dot. prowadzonej działalności gospodarczej; złożenia oświadczenia o korzystaniu, bądź nie korzystaniu z pomocy publicznej, w rozumieniu ustawy z dnia 30 stycznia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. W wyznaczonym przez organ terminie strona nie przekazała żądanych informacji ani dokumentów.

Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2019 r. NUCS ponownie wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego i poinformował, że w sytuacji, gdy w ocenie strony zachodzą okoliczności określone w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, winna ona je wskazać i potwierdzić stosownymi dowodami. Zawiadomienie to doręczono w dniu 18 listopada 2019 r.

W dniu 15 listopada 2019 r. do organu wpłynęło pismo datowane na [...] listopada 2019 r., stanowiące odpowiedź strony na wezwanie organu do którego załączono kopie umowy leasingu operacyjnego oraz dwóch umów pożyczek. Ponadto strona nie wniosła żadnych uwag i zastrzeżeń do prowadzonego postępowania, jak

również nie przedstawiła dodatkowych dowodów mogących mieć wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia.

Po analizie zebranego materiału dowodowego NUCS wyjaśnił, że zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów określa ustawa SENT, która została zmieniona m.in. ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o SENT oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., nr 1556). Ponieważ kontrola drogowa miała miejsce w dniu [...], w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy SENT w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonania kontroli, z uwzględnieniem przepisów przejściowych ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy SENT.

Następnie organ wskazał, że środkiem technicznym służącym do monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń prowadzony przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, który jest jednocześnie administratorem danych przetwarzanych w tym rejestrze. W rejestrze prowadzonym w systemie teleinformatycznym są gromadzone dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach. Organ powołał treść art. 2 ust. 8, art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c

i art. 4 ust. 1 ustawy SENT i wyjaśnił, że w przypadku przewozu towaru objętego pozycją CN [...] w ilości przekraczającej 500 litrów, z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego, przewoźnik jest obowiązany, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy SENT, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju przesłać do rejestru zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Tym samym w zakresie niedokonania zgłoszenia przez przewoźnika tego przewozu w rejestrze, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy SENT (przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) naruszono normę określoną w art. 7 ust. 1 ustawy, skutkującą zastosowaniem sankcji określonych w art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT. Z poddanych analizie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy bezsprzecznie wynika, że przewożony towar, o masie 21.600 kg, kwalifikowany do kodu CN [...], zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit c ustawy podlega systemowi monitorowania drogowego i kolejowego przewozu oraz obrotu paliwami opałowymi. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że M.K. wykonując usługę przewozu towaru nie dopełnił obowiązku wynikającego z ustawy, bowiem wykonując usługę przewozową towaru między państwami członkowskimi przez terytorium kraju, przewoźnik był obowiązany do przesłania do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia na podstawie przepisów art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy SENT.

Ponadto, mając na uwadze treść pisma strony z dnia [...] marca 2019 r., NUCS zbadał możliwość zastosowania w niniejszej sprawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT. W tym zakresie organ wyjaśnił, że odstąpienie od nałożenia kary jest możliwe jedynie

w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym. Wymienione przesłanki mają charakter równoważny, co oznacza, że w przypadku zaistnienia chociażby jednej z nich, organ ma prawo do odstąpienia od ukarania. Orzekając w tym zakresie organ wyposażony jest w prawo swobodnego uznania administracyjnego. Z tych względów organ przed wydaniem decyzji, bierze pod uwagę okoliczności sprawy oraz dokonuje w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oceny, czy w konkretnym stanie faktycznym ważny interes przewoźnika lub interes publiczny przemawiają za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.

O istnieniu ważnego interesu strony, uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie decyduje jej subiektywne przekonanie, lecz kryteria zobiektywizowane,

w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Natomiast pojęcie interesu publicznego powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Obie powołane przesłanki są pojęciami niedookreślonymi, których konkretyzacja dokonywana jest na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Ważny interes przewoźnika musi usprawiedliwiać odstępstwo od ogólnej zasady nakładania kar pieniężnych w sytuacji naruszenia przepisów ustawy SENT.

Zdaniem organu w sprawie bezspornie przewoźnik zobowiązany był przesłać zgłoszenie do rejestru, celem wypełnienia zobowiązania nałożonego przez ustawodawcę w przepisach powszechnie obowiązującego prawa, czego nie uczynił. Strona, jako profesjonalny przedsiębiorca, powinna dysponować niezbędną wiedzą na temat regulacji prawnych dotyczących dziedziny swojej działalności gospodarczej i mieć świadomość grożących jej sankcji. Organ podkreślił, że naruszenie przepisów nie powstało na skutek awarii systemu, działania siły wyższej, czy jakiejkolwiek okoliczności, na którą przewoźnik nie miał wpływu, a niedokonanie zgłoszenia jest wynikiem braku dołożenia należytej staranności.

Organ wskazał, iż zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od

sposobu jej postępowania. O istnieniu ważnego interesu uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie, lecz kryteria zobiektywizowane. Natomiast "ważny interes dłużnika" występuje wtedy, kiedy obniżą się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane przede wszystkim zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itp. Pojęcia "ważnego interesu dłużnika" nie można jednak – zdaniem organu - ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Trzeba też pamiętać, że względy społeczne wymagają, by zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Kryterium "ważnego interesu podatnika" co do zasady wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od woli oraz sposobu postępowania podatnika i jednocześnie uniemożliwiają mu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków względem Skarbu Państwa, które w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów skarbowych.

Badając przesłankę "ważnego interesu przewoźnika, organ z urzędu przeanalizował sytuację ekonomiczną strony. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że strona nie zalega z płatnościami z tytułu podatków, składek wobec ZUS, które regulowane są w sposób terminowy. Nie są wobec niej aktualnie prowadzone postępowania egzekucyjne. Strona w 2016 r. uzyskała przychód w wysokości 161.063,77 zł, który wzrósł w roku 2017 do 359.049,47 zł i w 2018 roku do kwoty 502.425,55 zł. Natomiast dochód wyniósł w 2016 r. 25.114,79 zł i wzrósł w 2017 r, do kwoty 41.941,74 zł, a w 2018 r. do kwoty 86.808,49 zł. Z wykazu informacji

o czynnościach majątkowych przekazanych przez US wynika, iż strona

w latach 2016-2018 była stroną czynności nabycia składników majątkowych i tak:

w roku 2016 dokonała zakupu dwóch ciągników samochodowych oraz jednej naczepy ciężarowej. Natomiast w 2017 r. zakupiła jedną naczepę ciężarową, następnie w roku 2018 nabyła kolejny ciągnik samochodowy oraz naczepę ciężarową. W trakcie bieżącego roku strona, już po przeprowadzeniu kontroli, dokonała zakupu jednego samochodu ciężarowego. Z pisma strony z dnia [...] listopada 2019 r., dotyczącego sytuacji finansowej, stanu rodzinnego, sytuacji majątkowej, wynika, iż podatnik z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, wychowując sześcioletniego syna. Źródłem dochodów rodziny jest prowadzona przez stronę działalność gospodarcza oraz praca żony na pełen etat. Małżonkowie wspólnie ponoszą koszty utrzymania rodziny i spłacają

zaciągnięte zobowiązania. Strona posiada lokatę bankową na kwotę ok. 1.400 zł oraz polisę na zabezpieczenie na kwotę 24.000 EUR. W skład majątku wchodzą trzy samochody ciężarowe oraz samochód osobowy, ponadto jeden samochód, który jest przedmiotem leasingu. Zatrudnienie w ramach prowadzonej przez stronę działalności wzrosło z dwóch osób w 2016 r., do pięciu osób aktualnie. Podatnik oświadczył, iż nigdy nie korzystał z pomocy publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 30 listopada 2004 r.

W związku z powyższym, w ocenie organu, przyznanie stronie wnioskowanego wsparcia stawiałoby ją w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów, które znalazły się w analogicznej lub gorszej sytuacji finansowej, a mimo to wywiązują się z nałożonych na nie obowiązków. Tym samym byłoby sprzeczne z "interesem publicznym". W okolicznościach niniejszej sprawy odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, będącej skutkiem działania strony niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym, nie może być uznane za działanie w interesie publicznym,

z korzyścią dla ogółu. Wprost przeciwnie - w interesie publicznym leży przestrzeganie przez podmioty wskazane w ustawie SENT nałożonych na nie obowiązków

i egzekwowanie przez właściwe organy państwowe ich przestrzegania. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony, prowadząc do zmniejszenia jej obciążeń finansowych bądź do spożytkowania środków z nałożonej kary na inne cele. Jednak interes ten nie jest równoznaczny z przesłanką "ważnego interesu podmiotu". Kara pieniężna stanowi represje za niewykonanie przez podmiot obowiązku wynikającego z ustawy SENT, co wiąże się z dotkliwością i uciążliwością, aby

w przyszłości zapobiec powstaniu tego rodzaju nieprawidłowości. Nawet jeśli konieczność zapłacenia kary czasowo pogorszy sytuację finansową strony, należy pamiętać, iż jest to skutek jej działań i nie stanowi zdarzenia losowego. Dolegliwość wynikająca z zapłaty kary jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie strony, uzasadniającym odstąpienie od nałożenia kary. Przedsiębiorca, podejmując decyzję o prowadzeniu działalności, bierze na siebie ryzyko odpowiedzialności za jej prowadzenie w każdym aspekcie jej funkcjonowania. To oznacza, iż nie tylko odpowiada za jakość świadczonych usług, ale także za profesjonalne jej zarządzanie aspektami ludzkimi, prawnymi i finansowymi, tak by nie naruszyć swojego interesu poprzez działanie, które podlega sankcjom. Zadaniem przedsiębiorcy jest takie prowadzenie działalności, by podejmowane decyzje skutecznie redukowały mogące powstać negatywne konsekwencje. Ustawodawca wprowadzając przepis prawa powszechnie obowiązującego, nałożył na przewoźników konkretne obowiązki szczegółowo wymienione w przepisach ustawy SENT. Profesjonalny

przedsiębiorca powinien zapoznać się z regulacjami prawnymi dotyczącymi dziedziny swojej działalności gospodarczej.

Tym samym NUCS uznał, iż w toku postępowania strona nie wykazała i nie udokumentowała aby jej interes w odstąpieniu od nałożenia kary był na tyle ważny, żeby równoważył odstąpienie od zasady nakładania kar pieniężnych z tytułu naruszenia przepisów ustawy SENT.

Z kolei analizując przesłankę interesu publicznego, organ wskazał, że ustawodawca używa nieostrego pojęcia tej definicji, stwarzając możliwość elastycznego stosowania prawa, w zależności od okoliczności danej sprawy. Tak pojmowane stosowanie prawa ma wyraźnie określone granice, bowiem w demokratycznym

i praworządnym państwie administracja publiczna opiera swoje działania przede wszystkim na zasadzie praworządności. Zadaniem organu celno-skarbowego jest m.in. wspieranie legalnego obrotu towarowego poprzez sprawowanie nadzoru oraz ochronę uczciwej konkurencji, a tym samym zapewnianie równego traktowania podmiotów

w takich samych sytuacjach prawnych. Kary za nieprzestrzeganie ustawy SENT mają oddziaływać prewencyjnie. W uzasadnieniu projektu ustawy stwierdzono, że ma ona chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwiać walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli

w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar, z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty. Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów "nieopłacalne". Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne.

NUCS przyjął, iż pojęcie "interes publiczny" należy rozpatrywać na dwóch płaszczyznach: ekonomicznej sytuacji zobowiązanego, niosącej doniosłe w skutkach pogorszenie sytuacji finansowej jego przedsiębiorstwa mogące doprowadzić do ograniczenia, bądź nawet upadku prowadzonej przez niego działalności, co

w konsekwencji spowoduje konieczność sięgania przez niego, bądź zatrudnione przez

niego osoby do środków państwa, oraz pozaekonomicznej sytuacji zobowiązanego, związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, co nie powinno jednakże nieść ze sobą negatywnych skutków dla sprawności działania aparatu państwowego; w przypadku towarów "wrażliwych", objętych ustawą SENT, sprawność państwa można osiągnąć poprzez bezwzględne

i skrupulatne przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów wynikających z tejże ustawy. Przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, równość traktowania osób w podobnej sytuacji, czy realizację zobowiązań podatkowych. Pojęcie interesu publicznego należy interpretować uwzględniając zasady konstytucyjne, gdyż interes publiczny nie może być przedkładany ponad nadrzędną zasadę praworządności, którą wyraża art. 7 Konstytucji RP oraz art. 120 o.p. Nadto zgodnie z art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Zatem, udzielenie ulgi w postaci odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w przypadku nieuzasadnionym szczególnymi okolicznościami, byłoby złamaniem konstytucyjnej zasady powszechności obciążeń daninami publicznymi. W ocenie organu decyzje o odstąpieniu od ukarania powinny być podejmowane rozważnie i w sytuacjach wyjątkowych. Ponoszenie ciężarów publicznych jest bowiem podstawowym obowiązkiem każdego obywatela, który sam ponosi odpowiedzialność za swoje decyzje oraz wynikające z nich konsekwencje. Zasadą powinno bowiem pozostać równe w danej grupie podatkowej płacenie podatków - należności publicznoprawnych.

W ocenie NUCS podmioty, które dokonały naruszeń są zobowiązane do poniesienia określonego wydatku, którego celem jest odczucie straty po stronie zobowiązanego. Z tego powodu odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, co do zasady obciążone jest negatywną oceną z punktu widzenia interesu publicznego. Odstąpienie to jest wyjątkiem wymagającym szczególnego uzasadnienia. Ponadto pojęcie przesłanki interesu publicznego nie może zostać zrównane z interesem budżetu państwa. Nie ma bowiem podstaw do przeciwstawiania interesu publicznego, jako sprzecznego z indywidualnym interesem obywatela. Jakkolwiek w interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa, to interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków, np. na zasiłki dla bezrobotnych, czy

inną pomoc społeczną. Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgnięcia przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z interesem tego obywatela, ale jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym. Zatem przy jej ocenie należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy.

Zdaniem organu okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują, aby nałożenie kary na przewoźnika doprowadziłoby go do upadłości i likwidacji, co ewentualnie zmusiłoby go do zwrócenia się o pomoc finansową do państwa. Nie wystąpiły także inne istotne przesłanki, które w tej sprawie dawałyby organowi uprawnienie do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na występujący interes publiczny. Wprawdzie w trakcie postępowania strona wskazała, że grożąca kara może pogorszyć jej sytuację finansową, to jednak przedstawione przez nią informacje oraz analiza dokumentów

i informacji przekazanych przez ZUS i US nie wskazują na zagrożenie wypłacalności przewoźnika. Strona nie posiada zaległości publicznoprawnych, nie jest wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne, a co za tym idzie brak jest przesłanek do stwierdzenia, iż nie będzie w stanie pokryć bieżących zobowiązań.

W ocenie organu w sprawie nie wystąpiła również przesłanka "interesu publicznego" na płaszczyźnie pozaekonomicznej, gdyż zaufanie obywateli do organów państwa powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, co w przypadku kontroli przestrzegania przepisów ustawy SENT jest możliwe do spełnienia przez prawidłowe dokonywanie zgłoszeń SENT przez wszystkich uczestników rynku, w tym przedsiębiorców, którzy nie należą do tzw. "szarej strefy". Odstąpienie od nałożenia kary w niniejszej sprawie byłoby nieuprawnionym uprzywilejowaniem strony, w stosunku do innych podmiotów zobowiązanych do przestrzegania przepisów ustawy. Oznaczałoby nieuzasadnione przysporzenie ze strony Skarbu Państwa na rzecz osoby prowadzącej działalność gospodarczą

i godziłoby w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Organ uznał, że w sprawie nie wystąpiły przypadki uzasadnione ważnym interesem publicznym, pozwalającym na odstąpienie od nałożenia kary, gdyż tylko przesłanie prawidłowego zgłoszenia przez przewoźnika w systemie przewozu towaru objętego pozycją CN [...] przez terytorium RP, dawało właściwym organom m.in. pełną możliwość dokonywania analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli, które nie ograniczają się wyłącznie do sprawdzania pojazdów na drodze.

Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. M.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów prawa:

I. materialnego, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.

- art. 22 ust. 3 ustawy SENT, przez nieprawidłowe ocenienie przesłanek z tego przepisu i stwierdzenie, że nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie ani z uwagi na ważny interes przewoźnika, ani interes publiczny, podczas gdy w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka uzasadnionego ważnego interesu przewoźnika, stanowiąca podstawę do odstąpienia od nałożonej kary pieniężnej przez organ, bowiem kara wpłynęłaby bezpośrednio na sytuację ekonomiczna skarżącego i jego rodziny oraz na sytuację ekonomiczną wykonywanej przez skarżącego działalności gospodarczej, przy czym nałożenie kary pieniężnej byłoby niewspółmierne do osiąganych przez skarżącego dochodów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 7b ust. 2 ustawy SENT, przez nieustalenie czy zachodziły okoliczności,

o których mowa w tym przepisie, tj. przypadki, w których przewóz towarów jest wyłączony z obowiązku przesłania do rejestru zgłoszenia lub innych obowiązków

w zakresie uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia lub w zakresie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, w sytuacji gdy organ winien tą kwestię zweryfikować, zwłaszcza, że ww. przypadki są wyłączone z niniejszego obowiązku, a zatem też z kary pieniężnej wynikającej z niewykonania tego obowiązku, który by de facto nie istniał;

II. procesowego, które miało wpływ na treść decyzji, tj.

- art. 122 w zw. z art. 180 o.p., przez nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i tym samym pominięcie dowodu w postaci protokołu z kontroli z dnia [...] października 2018 r., z którego wynika, że nie pouczono skarżącego o możliwości nałożenia na niego dodatkowej kary, oprócz nałożonego mandatu karnego na kwotę 5.000 zł z tytułu niezgłoszenia przewozu, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy,

- art. 122 o.p. w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2018 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego, przez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia czy przewożony towar był paliwem opałowym w rozumieniu ustawy SENT, bowiem skarżący nie wiedział, że przewożony towar jest objęty akcyzą, a zatem podlega zgłoszeniu z uwagi na wyżej wymienione rozporządzenie.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji, ewentualnie jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej DIAS) decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] – działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 187 § 1, art. 191 o.p., art. 7 ust. 1, art. 22 ust. 1 pkt. 1, art. 22 ust. 3, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy SENT – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, jak i odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, kierującego środkiem transportu oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami określa ustawa SENT w brzmieniu obowiązującym

w dniu kontroli. Następnie organ powołał treść art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. c, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 2-4, art. 13, art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 26 ust. 2 ustawy SENT i wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w trakcie przeprowadzonej

w dniu [...] przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej kontroli drogowej zespołu pojazdów o nr rej. [...], którym wykonywany był przewóz towaru o nazwie IBC-BEHAELTEOUR E230 w ilości 21.600 kg, przewożonego w 26 pojemnikach typu mauzer, klasyfikowanego do kodu CN [...] z Niemiec na Łotwę przez terytorium Polski, ustalono, że kierowca rozpoczął przewóz bez wymaganego numeru referencyjnego SENT. Wobec tego naruszono art. 7 ust. 1 ustawy SENT. Okoliczność ta wyczerpuje przesłankę wymienioną w art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT, która skutkuje nałożeniem na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł,

w drodze decyzji. W oparciu o powyższe naruszenie, kierującego ukarano mandatem karnym w wysokości 5.000 zł na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy SENT za brak posiadania numeru referencyjnego zgłoszenia. Tym samym każda z wyżej wymienionych osób ponosi odpowiedzialność za niedopełnienie innego rodzaju obowiązku, pomimo że obowiązki te pozostają ze sobą w związku, bowiem odnoszą się do zgłoszenia przewozu towaru. Niemniej przepisy ustawy SENT nie przewidują, że poniesienie kary przez kierowcę za rozpoczęcie przewozu towaru bez numeru referencyjnego wyłącza odpowiedzialność przewoźnika. W konsekwencji – w ocenie DIAS - bez znaczenia dla opisanej odpowiedzialności pozostaje podnoszona w odwołaniu okoliczność braku świadomości przewoźnika, że przewożony towar jest

objęty akcyzą i podlega zgłoszeniu oraz fakt, że kierowca zapłacił karę w wysokości 5.000 zł.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia art. 7b ust. 2 ustawy SENT organ odwoławczy wskazał, iż powołany przepis nie ma zastosowania

w niniejszej sprawie. Przewóz towaru klasyfikowanego do kodu CN [...] został objęty systemem monitorowania drogowego przewozu towarów na mocy art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c) ustawy SENT, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tą pozycją przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów. Obowiązkiem natomiast przewoźnika było przesłanie do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskanie numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia (art. 7 ust. 1 ustawy SENT).

Ponadto towar, który był przedmiotem przewozu, podlega szczególnemu nadzorowi i rygorom jakie stawia się przy dokonywaniu jego przewozu. W tym przypadku przewoźnik nie może uwolnić się od odpowiedzialności za przewóz tego towaru bez dopełnienia obowiązków nałożonych ustawą, powołując się na brak wiedzy co do rodzaju towaru. Przyjmując zlecenie przewozu jego obowiązkiem, także leżącym w jego interesie, było ustalenie, jakiego rodzaju towaru ono dotyczy.

DIAS wskazał, iż ustawa nie uzależnia wymierzenia kary czy jej wysokości od okoliczności towarzyszących naruszeniu obowiązków w zakresie zgłaszania danych do przewozu towarów, jak i skutków dla finansów publicznych. Konstrukcja art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT wskazuje w sposób jednoznaczny na odpowiedzialność obiektywną. Wystarczające do pociągnięcia do odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy SENT jest stwierdzenie niewątpliwego naruszenia obowiązków (w tym przypadku określonych w art. 7 ust. 1 tej ustawy) lub warunków związanych z drogowym przewozem towarów. Obowiązkiem organu w postępowaniu administracyjnym jest stosowanie przepisów wprost, bez możliwości swobodnej ich interpretacji przez osoby wykonujące kontrolę drogową, jak też przez organ prowadzący postępowanie administracyjne, ponieważ odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny, kwestia zawinienia nie ma wpływu na obciążenie podmiotu odpowiedzialnością za dane naruszenie przepisów.

W ocenie DIAS należało podzielić stanowisko NUCS, iż w sprawie ma zastosowanie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT, co skutkować musiało nałożeniem kary pieniężnej. Przepisy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu

monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty. Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien ma również działanie odstraszające i prewencyjne.

Zdaniem organu odwoławczego nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy. Strona nie wskazała przekonujących argumentów, które miałyby świadczyć o wystąpieniu przesłanek uzasadniających zastosowanie tego przepisu. Z pewnością przesłanką wystarczającą do odstąpienia od wymierzenia kary przewidzianej ustawą nie jest prowadzenie legalnej działalności gospodarczej przez przewoźnika, czy przewożenie towaru legalnie. Kara dotyczy bowiem niedopełnienia obowiązków związanych z monitorowaniem przewozu ściśle określonych towarów i tego rodzaju uchybienie zostało stwierdzone podczas kontroli. Ocena zasadności nałożenia kary pieniężnej składa się z dwóch elementów, czyli badania naruszenia obowiązków przewidzianych w ustawie, uzasadniających nałożenie kary pieniężnej oraz analizy ustawowych przesłanek odstąpienia od jej wymierzenia. W niniejszej sprawie stwierdzona nieprawidłowość wynikała z okoliczności, iż kierujący kontrolowanym zestawem pojazdów nie posiadał numeru referencyjnego SENT na przewożony przez terytorium kraju towar, do czego był zobowiązany. Instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym. W przywołanej regulacji ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi "ważnym interesem podmiotu odbierającego" lub "interesem publicznym", jako materialnoprawnymi przesłankami, będącymi podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu podmiotu odbierającego nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego,

w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych

i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu podmiotu. Pojęcie "ważny interes podmiotu odbierającego" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika",

o jakim stanowi art. 67a § 1 o.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (podmiotu odbierającego) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp.

Z kolei interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Zdaniem organów orzekających w sprawie "ważny interes podmiotu" występuje wtedy, kiedy obniżają się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane przede wszystkim zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itd. Przy czym pojęcia "ważnego interesu podmiotu" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej dłużnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i dla rodziny, to trzeba mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Według DIAS strona w toku postępowania ogólnikowo wskazywała na trudne warunki finansowe

i ekonomiczne nie przedstawiając indywidulanych okoliczności, które potwierdziłby, że uiszczenie nałożonej kary pieniężnej doprowadzi do zagrożenia egzystencji prowadzonej firmy, przedstawiła ponadto dokumenty świadczące o jej sytuacji finansowej. Na podstawie przedstawionych przez stronę oraz pozyskanych z urzędu dokumentów organ I instancji ustalił sytuację finansowa i majątkową strony, która uzasadnia aprobatę stanowiska NUCS, iż nałożona kara nie wiąże się z zagrożeniem dla strony jej istotnego interesu. Dolegliwość wynikająca z zapłaty kary jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie podmiotu, uzasadniającym odstąpienie od nałożenia kary. Poza tym jak już wyżej wspomniano, dolegliwość kary pieniężnej jest celowym zamierzeniem ustawodawcy. Kara jest wysoka, tak by

niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było nieopłacalne dla podmiotów uczestniczących w przewozie "wrażliwych" towarów.

W ocenie DIAS w sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne czy też zdarzenia losowe, które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Fakt niezgłoszenia przewozu towaru do rejestru zgłoszeń SENT nie był spowodowany okolicznościami, na które strona nie miała wpływ. Nie mogą stanowić podstawy odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków.

Organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji NUCS , iż "interes publiczny", to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Pojęcie to ma cechy charakterystyczne klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga odniesienia się do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzje.

DIAS wskazał, iż w odniesieniu do należności wynikających z kar pieniężnych, należy mieć na uwadze szczególny charakter tych należności: sposób powstania i tytuł określający ich istotę wyrażająca się w tym, że obok funkcji dochodowej Skarbu Państwa na pierwszy plan wysuwa się funkcja sankcyjna, bowiem kara jest konsekwencją dokonania przez konkretny podmiot naruszeń określonych obowiązków nałożonych na ten podmiot i wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. Zatem podmioty, które dokonały naruszeń są zobowiązane do poniesienia określonego wydatku, a celem tego wydatku jest odczucie straty po stronie zobowiązanego. Z tego powodu odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, co do zasady, obciążone jest negatywną oceną z punktu widzenia interesu publicznego. Odstąpienie to jest wyjątkiem wymagającym szczególnego uzasadnienia. Negatywna ocena może ulec zmianie, ale jedynie w następstwie stwierdzenia szczególnych okoliczności, którym należy przyznać większą wagę w określaniu, co jest interesem publicznym, niż obowiązkowi poniesienia kary za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy, czy zasadzie obowiązku zapłaty należności i ochronie dochodów Skarbu Państwa.

Pojęcie przesłanki interesu publicznego nie może zostać zrównane z interesem budżetu państwa. Nie ma bowiem podstaw do przeciwstawiania interesu publicznego, jako sprzecznego z indywidualnym interesem obywatela. Jakkolwiek w interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności

stanowiących dochód państwa, to interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków, np. na zasiłki dla bezrobotnych czy inną pomoc społeczną. Nie może bowiem powstać taka sytuacja,

w której zapłata zaległych należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z interesem tego obywatela, ale jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym. Zatem przy jej ocenie – zdaniem DIAS - należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy.

W ocenie organu odwoławczego okoliczności sprawy nie wskazują, aby nałożenie kary na odwołującego miało doprowadzić do upadłości i likwidacji firmy, a w konsekwencji pozbawiłoby stronę źródła zarobkowania, co ewentualnie zmusiłoby ją o zwrócenie się o pomoc finansową do państwa. Nie wystąpiły także inne istotne przesłanki, które dawałyby organom uprawnienie do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny. Podkreślił przy tym, że szeroko rozumiany "interes publiczny" w monitorowaniu przewozu towarów wynika przede wszystkim z zagrożenia występowania "szarej strefy" i oszustw podatkowych w handlu towarami uznanymi za "wrażliwe". Intencją organów kontrolujących prawidłowość stosowania przepisów ustawy SENT nie jest uderzenie w przedsiębiorców legalnie i rzetelnie prowadzących działalność gospodarczą, którzy odprowadzają należne daniny publicznoprawne, lecz skuteczne monitorowanie rynku "towarów wrażliwych". Z tego też względu ustawodawca nie uzależnił możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nawet jeśli naruszenia powstały wskutek nieumyślnego błędu ludzkiego. Ustalenie kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia relacji w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie należności w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na stosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Ponoszenie ciężarów publicznych jest podstawowym obowiązkiem każdego obywatela, który sam ponosi odpowiedzialność za swoje decyzje oraz wynikające z nich konsekwencje. Odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej mogłoby nastąpić, gdyby w toku postępowania dowodowego zostało stwierdzone, że w konkretnej sprawie, ze względu na "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny" nie jest możliwe uregulowanie zobowiązań.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że w sprawie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie leży w interesie publicznym, ponieważ sytuacja strony nie ma cech nadzwyczajności. Kondycja finansowa podmiotu nie wskazuje, aby musiał sięgać do środków pomocy państwa, w celu wywiązywania się z obowiązku uregulowania nałożonej kary. Ponadto odstąpienie od nałożenia kary na podmiot, którego sytuacja materialna pozwala na jej uiszczenie, nie leży również w interesie społecznym. Odstąpienie w takim przypadku od nałożenia kary pieniężnej, będącej skutkiem działania strony, niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym, nie może być uznane za działanie w interesie publicznym, z korzyścią dla ogółu. Wprost przeciwnie, w interesie publicznym leży przestrzeganie przez podmioty wskazane

w ustawie SENT nałożonych na nie obowiązków i egzekwowanie przez właściwe organy państwowe ich przestrzegania. W interesie państwa nie jest też doprowadzenia przedsiębiorców do upadłości, ale dyscyplinowanie ich w zakresie przestrzegania przepisów prawa, bowiem to m.in. w tym przejawia się interes publiczny. W interesie publicznym jest to, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty trudniące się przywozem towarów objętych systemem monitorowania dochowały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. Niestaranność nie może obciążać całego społeczeństwa w skutkach

z nich wynikających.

DIAS ponadto zauważył, iż w wyroku z dnia 18 maja 2020 r., wydanym w sprawie II GSK 220/20 NSA wskazał, że "organ oceniając, czy zaistniała przesłanka "interesu publicznego" powinien rozważyć, czy nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w okolicznościach sprawy realizuje cel ustawy SENT, czy wymierzona jej kara pieniężna narusza wywodzoną z art. 31 ust.3 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu, czy w interesie publicznym jest nakładanie na skarżąca dotkliwej kary pieniężnej tylko z tej przyczyny, że dopuściła się uchybienia, które usunęła w możliwie najszybszym czasie. Organ II instancji dokonując analizy "interesu publicznego" nie stwierdził naruszenia zasady proporcjonalności. Określona przepisami ustawy SENT odpowiedzialność administracyjna za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów wrażliwych ma charakter obiektywny,

a więc nie jest zależna od winy czy dobrej lub złej woli danego podmiotu. Przewidziany w ustawie system kar nie przewiduje wartościowania przez organ przyczyn naruszenia. Przepisy ustawy zostały ukształtowane tak, że przewidziana w ustawie wysokość kar uwzględnia stopień uchybienia, jako, że wysokość kar została zróżnicowana

w zależności od tego, czy naruszenie polega m.in. na braku zgłoszenia czy braku konkretnych danych. Dla odpowiedzialności strony, jak też wystąpienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie ma znaczenia okoliczność neutralności dla budżetu państwa popełnionego błędu, gdyż ustawodawca poddał sankcji nawet formalne błędy w zgłoszeniach, bez względu na wagę tych błędów i ich wpływ na nieuczciwy obrót towarami wrażliwymi. Przewoźnik miał obowiązek przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju przesłać do rejestru zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Sytuacja, która doprowadziła do naruszenia przepisów ustawy SENT, nie była omyłką związaną z wątpliwościami wykładni przepisów omawianej ustawy, a także nie wiązała się z wątpliwościami dotyczącymi stosowania przepisów tego aktu prawnego. Brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłoby zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, które z różnych przyczyn nie dokonują, bądź też dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. Nałożenia kary nie można traktować jako dyskryminacji strony, gdyż funkcją kary nie jest utrudnienie prowadzenia działalności, tylko wymuszenie należytego prowadzenia działalności gospodarczej. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą jest zobowiązany dołożyć minimum staranności by była ona prowadzona zgodnie

z przepisami prawa.

W świetle powyższego organ odwoławczy analizując ponownie akta sprawy nie znalazł przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, zarówno ze względu na ważny interes strony, jak i interes publiczny.

W ocenie DIAS postępowanie było prowadzone prawidłowo, a zgromadzony materiał dowodowy został zbadany w sposób wnikliwy. W świetle powyższego zarzuty stawiane w odwołaniu od decyzji nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. M.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję, zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 22 ust. 3 ustawy SENT, przez nieprawidłowe ocenienie przesłanek ujętych we wskazanym przepisie oraz stwierdzenie, iż nie istnieją podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, pomimo iż w niniejszej sprawie organ powinien wywieść, że została spełniona przesłanka ważnego interesu przewoźnika lub ważnego

interesu publicznego, ze względu na negatywne skutki jakie kara mogłaby wyrządzić w sferze ekonomicznej skarżącego, wpływające na zdolność konkurencyjną

i wywiązywanie się z różnego rodzaju zobowiązań skarżącego, co stanowiło podstawę do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej przez organ II Instancji,

- art. 7b ust. 2 ustawy SENT, przez uznanie przez organ, że "niniejszy przepis nie ma zastosowanie w sprawie i nie ustalenie czy zachodziły okoliczności, w których przewóz towarów jest wyłączony z obowiązku przesłania do rejestru zgłoszenia lub innych obowiązków w zakresie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu" ;

II. naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 122 o.p. i w zw. z art. 180 o.p., poprzez niewyjaśnienie przez organ odwoławczy wszelkich aspektów sprawy, w tym niezweryfikowanie okoliczności co do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego, a nadto poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że w niniejszej sprawie nie istnieje ważny interes przewoźnika lub ważny interes publiczny, o którym mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, a biorąc pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy w oparciu o obiektywne kryteria należało stwierdzić, iż zachodzą przesłanki do uznania powyższych przesłanek za spełnione. Naruszenie to skutkowało bezzasadnym utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie

w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, przeprowadzonej pod względem legalności w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; określanej dalej jako p.p.s.a.), była decyzja DIAS utrzymująca w mocy decyzję NUCS nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie 20.000 zł za niewykonanie obowiązku przesłania

do rejestru zgłoszenia przewozu towaru i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia.

Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowił art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT zgodnie z którym w przypadku niedokonania zgłoszenia przez przewoźnika - na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20 000 zł. W kontrolowanej sprawie mieliśmy do czynienia z niewykonaniem obowiązku określonego w art. 7 ust. 1 ustawy SENT. W myśl tego przepisu w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia.

W niniejszej sprawie skarżący dokonywał bowiem przewozu towaru z terytorium Niemiec na terytorium Łotwy. Nie ulega wątpliwości, że kontrolowany przewóz podlegał przepisom ustawy SENT, dotyczył bowiem towaru oznaczonego kodem CN CN [...] (oleje smarowe) w ilości 21600 kg, tj. towaru wymienionego w art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy SENT. Bezsporna jest również powyższa klasyfikacja towaru w świetle przeprowadzonych przez organ badań laboratoryjnych. Jako, iż powyższy towar był przewożony w 26 pojemnikach, nie miało zastosowanie wyłączenie z podlegania monitorowaniu określone w art. 3 ust. 4 pkt 2 lit. b ustawy SENT. Wbrew zarzutom skargi nie mógł mieć w sprawie również zastosowania art. 7b ust. 2 ustawy SENT, gdyż w brzmieniu obowiązującym w chwili wykonywania kontrolowanego przewozu, tj. [...] października 2018 r. minister właściwy do spraw finansów publicznych mógł określić, w drodze rozporządzenia, przypadki, w których przewóz towarów jest wyłączony

z obowiązku przesłania do rejestru zgłoszenia lub obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 4 i 5, art. 6 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1 lub art. 10a ust. 1 i 2, lub warunki takiego wyłączenia, uwzględniając stopień obciążenia administracyjnego, skuteczność monitorowania przewozu towarów oraz ryzyko powstania uszczupleń w zakresie podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego. Stąd też wydane na tej podstawie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 września 2018 r. w sprawie wyłączenia niektórych obowiązków w zakresie zgłoszeń przewozu towarów (Dz.U. z 2018 r., poz. 1839) nie przewidywało zwolnienia z obowiązku przesłania zgłoszenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy SENT. Ponadto wykonywany transport mieścił się w pojęciu przewozu towarów, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy SENT, zaś skarżący był przewoźnikiem towaru w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy SENT. Poza sporem jest

również, iż skarżący nie zgłosił przewozu powyższego towaru, a w konsekwencji nie uzyskał numeru referencyjnego.

W związku z tym - zdaniem Sądu - stan sprawy w odniesieniu do nieprawidłowości (typizacji deliktu administracyjnoprawnego) jest niewątpliwy i został on ustalony oraz udowodniony przez organ zgodnie z przepisami postępowania. Strona ponadto miała w tym postępowaniu zapewnione wszelkie gwarancje proceduralne. Wymierzenie sankcji jest następstwem stwierdzenia naruszenia obowiązku zgłoszenia, wymaganego wprost przez przepis prawa materialnego. Ponadto z treści art. 7 ust. 1 ustawy SENT jednoznacznie wynika, że zgłoszenia należy dokonać przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju.

Skonstruowaną w ustawie SENT odpowiedzialność przewidzianą w art. 22 ust. 1 pkt 1 tej ustawy sankcję określa się mianem administracyjnej, co oznacza, że do jej zastosowania wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz. Wobec inflacji tej odpowiedzialności

i coraz większej ilości regulacji posługujących się tą konstrukcją prawną i wręcz nadużywania przez prawodawcę instytucji sankcji administracyjnych (przede wszystkim zjawiska określanego jako "konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną") , w doktrynie i judykaturze zmieniło się postrzeganie tej instytucji. Zwraca się aktualnie uwagę, iż do zachowania współczesnych standardów sankcji administracyjnych konieczne jest odejście od ich absolutystycznego rozumienia i stworzenie prawnej możliwości uwzględniania sytuacji szczególnych i jednostkowych (por. D. Danecka, Konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną w prawie polskim, Warszawa 2018 i powołane tam poglądy doktryny i orzecznictwa). Na konieczność uwzględnienia okoliczności indywidualizujących kary administracyjne zwraca również uwagę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. wyrok TSUE z 2 czerwca 2016 r., C - 418/14; Lex nr 2051260). Reakcją na tę uzasadnioną krytykę są również regulacje prawa pozytywnego,

w ramach których przy wprowadzaniu sankcji administracyjnych ustawa przewiduje "klauzule generalne" umożliwiające uwzględnienie okoliczności indywidualnych

w ramach jednostkowej sprawy. Rodzajem takiej klauzuli jest przepis art. 22 ust. 3 ustawy SENT stanowiący, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego albo podmiotu odbierającego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego albo podmiotu odbierającego lub

z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1

albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. W kontekście systemowym odczytywać należy tą klauzulę jako prawną gwarancję uwzględnienia indywidualnej sytuacji jednostki

w ramach odpowiedzialności administracyjnoprawnej, regulowanej ustawą SENT.

Pojęcie ważny interes przewoźnika – jak słusznie zauważył organ odwoławczy - należy odczytywać zgodnie z ogólną dyrektywą interpretacyjną, z której wynika uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcia tego nie należy jednak ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania (por. wyrok NSA z 1 lipca 2020 r., II GSK 362/20).

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zasadnie organy obu instancji uznały, iż nie mamy do czynienia z ważnym interesem prywatnym, który uzasadniałby odstępnie od nałożenia kary, zwłaszcza jeśli się zważy na ustaloną w toku postępowania dobrą kondycję finansową skarżącego, którego dochód wyniósł w 2018 r. ponad 80.000 zł. Ponadto jak wynika z oświadczenia skarżącego nie jest to jedyne źródło utrzymania jego rodziny. Dochody bowiem uzyskuje również małżonka skarżącego z tytułu zatrudnienia. Ze wskazanych przez skarżącego zobowiązań na dzień wydania zaskarżonej decyzji pozostawała jedynie spłata kredytu z dnia [...] września 2018 r., którego rata wynosi 578,59 zł miesięcznie (płatność ostatniej raty 15 września 2023 r.). Trafnie również organy zwróciły uwagę na dokonywane przez skarżącego zakupy pojazdów, w tym również po kontroli której następstwem była niniejsza sprawa, a więc kiedy skarżący powinien był się już liczyć z koniecznością poniesienia odpowiedzialność za brak zgłoszeniu przewozu towaru. Okoliczności powyższe świadczą, iż nie jest zagrożona realizacji podstawowych potrzeb bytowych skarżącego oraz jego rodziny w sytuacji uiszczenia wymierzonej kary administracyjnego. Mając na uwadze wysokość wymierzonej kary, jej uiszczenie niewątpliwie również nie doprowadzi do upadłości firmy skarżącego.

Jeśli chodzi o przesłankę "interesu publicznego", w orzecznictwie charakteryzuje się ją jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Wprowadzenie przesłanki interesu publicznego do art. 22 ust. 3 ustawy SENT oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez orzekający w takiej sprawie organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności

w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze

z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi (por. wyroki NSA z 27 lutego 2013 r., II FSK 1351/11; z 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/19; z 22 stycznia 2020 r., II GSK 629/19; z 7 grudnia 2019 r., II GSK 1696/19).

Niezasadne jest odwoływanie w niniejszej sprawie do poglądów orzecznictwa wskazujących, iż w interesie publicznym nie leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT czy uchybień formalnych. Tego rodzaju przypadki trudno bowiem porównywać z sytuacją, gdy wymagane w dacie kontroli przepisami prawa zgłoszenie nie zostało dokonane w ogóle, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Zważyć bowiem należy, że brak takiego zgłoszenia jest jednym z najcięższych naruszeń, które w istocie uniemożliwiało realizację celów ustawy SENT. Z treści uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że jej celem jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez prawodawcę krajowego za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą", ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, takich jak podatek od towarów i usług czy podatek akcyzowy, jak również zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Wprowadzony na mocy omawianej ustawy obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki, które zostały ocenione jako uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów podlegających ochronie. Monitorowaniem przewozu zostały objęte towary określane jako "wrażliwe", zaliczone do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów

prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm.gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).

Zgłoszenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy SENT, daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Stąd też brak takiego zgłoszenia jeśli nie umożliwiał, to niewątpliwie znacząco utrudniał monitorowanie przewozu towaru wrażliwego i kontrolę łańcucha dostaw, a w efekcie prawidłową kontrolę obowiązków podatkowych związanych z tego rodzaju towarem. Takie zachowania nie mogą być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym.

W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Każdy zatem z podmiotów obowiązany jest w trakcie całej trasy umożliwić lokalizację pojazdu wraz z towarem, zaś w sytuacji nieprzestrzegania przepisów prawa winien mieć świadomość konsekwencji, a przede wszystkim sankcji, które są istotnym elementem ustawy SENT uruchamianym w przypadku naruszenia przyjętych zasad. Strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. W interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. W ocenie Sądu w przypadku naruszenia obowiązku wynikającego z art. 7 ust. 1 ustawy SENT sięganie po instytucję odstąpienia od kary powinno następować

w wyjątkowych sytuacjach, jako iż zachowania tego rodzaju godzą w istotę

i podstawowe cele ustawy SENT. Skoro bowiem celem tej ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wskazany wymóg należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania. Niewątpliwie instytucja odstąpienia od kary ma nadzwyczajny charakter

w przypadku kary wymierzanej na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT, należy zatem interpretować ją w sposób ścisły, nie zaś rozszerzający i bardziej restryktywny

niż w przypadku innych naruszeń. Dotyczy to niewątpliwie takich sytuacji, jak wskazywał to organ odwoławczy, kiedy to nałożenie kary doprowadziłoby do sytuacji, iż strona zmuszona byłaby w następstwie nałożenia kary do sięgnięcia po pomoc państwa. Z takim przypadkiem nie mieliśmy do czynienia w sprawie. Natomiast argumentacja przedstawiona przez skarżącego nie jest wystarczająca do odstąpienia od kary. Nie mogą bowiem być uwzględniane okoliczności świadczące o niedbalstwie przy dokonywaniu zgłoszeń do systemu SENT i niestaranności w prowadzeniu przedsiębiorstwa, nawet jeśli było to pierwsze naruszenie ustawy SENT. Nie można bowiem abstrahować od prewencyjnej i odstraszającej funkcji kary za naruszenie ustawy SENT. Kary te pełnią szczególnie istotną rolę w zagwarantowaniu przestrzegania rygorów wynikających z systemu monitorowania drogowego przewozu towarów wrażliwych. Trzeba również mieć na uwadze konstrukcję odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy, której elementem jest obligatoryjne nakładanie kary

w określonej jednoznacznie kwocie. Interes publiczny nie powinien być przedkładany ponad nadrzędną zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP, art. 120 o.p.). Pojęcia tego nie można zatem interpretować w sposób, który podważałby samą istotę obiektywnej odpowiedzialności i kary pieniężnej za tego rodzaju naruszenia. To, że nie doszło w niniejszej sprawie również do uszczuplenia należności podatkowych nie może stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia kary. Ratio legis ustawy SENT zasadniczo sprowadza się bowiem do zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem zapewnienia bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów uznanych za "wrażliwe" prawodawca uznał, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu tego typu towarów. Wprawdzie zgodzić się należy z poglądem, że celem nakładania tych kar nie powinno być zwiększenie w ten sposób dochodów budżetu państwa, to jednak nie można pominąć, że funkcją regulacji ustawy SENT jest wspomniana funkcja prewencyjna, która poprzez groźbę wysokiej kary za naruszenia norm monitorowana przewozu towarów wrażliwych ma odstraszać podmioty podlegające ustawie SENT od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu tych towarów. Ponadto trzeba pamiętać, iż w niniejszej sprawie do kontroli doszło bezpośrednio po przekroczeniu granicy kraju, a tym samym to działania Służb Celno-Skarbowych uniemożliwiły powstanie ewentualnych uszczupleń podatkowych.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie wymierzona kara pieniężna za stwierdzone naruszenie jest adekwatna do celów ustawy SENT i nie jest dla strony

dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałyby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki ważnego interesu przewoźnika oraz przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności. Nie można tracić z pola widzenia, że skala stwierdzonego naruszenia nie miała nieistotnego charakteru i w konsekwencji uniemożliwiała osiągnięcie zamierzonych przez ustawodawcę celów. Stąd w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia zarówno interesu społecznego, jak i indywidualnego, ani do sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Oceniając z kolei zasadność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego, należy wskazać, iż wbrew zarzutom skargi nie mogło dojść do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż ten akt nie miał zastosowania w sprawie. Postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych za naruszenia obowiązków określonych w ustawie SENT, jak i wszelkie inne kwestie proceduralne związane z tymi karami – w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie - prowadzone są na podstawie przepisów o.p. (art. 26 ust. 5 ustawy SENT) .

Podkreślić należy, iż organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa (art. 120 o.p.), a postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p.). Ponadto organy te podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 o.p.). Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem ( art. 180 § 1 o.p.). Przy czym organ podatkowy obowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 o.p.). Natomiast zgodnie z art. 210 § 4 o.p. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd stwierdził, że postępowanie przed organami obu instancji odpowiadało standardom postępowania w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, zarówno w zakresie zabezpieczenia podstawowych uprawnień uczestników procesu, jak i realizacji odpowiadających im obowiązków organu wyznaczonych powołanymi powyżej przepisami. Okoliczności faktyczne sprawy nie budzą wątpliwości, ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym oraz zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami

prowadzonego postępowania, o których mowa w powołanych wyżej przepisach o.p. oraz w zgodzie z art. 191 o.p. Ponadto organy obszernie wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się wymierzając skarżącemu karę pieniężną za stwierdzone naruszenie i nie korzystając z instytucji odstąpienia od kary. Uzasadnienia decyzji spełniają wymogi określone w art. 210 § 4 o.p., w stopniu umożliwiającym kontrolę przez sąd administracyjny. Podnoszona kwestia braku pouczenia skarżącego o możliwości wymierzenia kary administracyjnej w trakcie kontroli pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Również poniesienie odpowiedzialności za wykroczenie przez skarżącego jako kierowcy (art. 32 ust. 1 ustawy SENT) nie zwalniał z odpowiedzialności administracyjnej skarżącego jako przewoźnika. Powyższe sankcje przewidziane są bowiem z inne czyny.

Podsumowując należy stwierdzić, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania ich

z obrotu prawnego. Organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich właściwe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i omówiły ich treść. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy, nieobiektywny, czy też prowadziły postępowanie mając na celu wydanie orzeczenia o ustalonej z góry treści.

W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.