Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1088/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Transport
Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 107 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 64/15 w sprawie ze skargi L. Spółki z o.o. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 sierpnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 64/15, po rozpoznaniu skargi L. Sp. z o.o. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, 1/ uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r.; 2/ stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu oraz 3/ zasądził na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania.

I

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] października 2013 r. w miejscowości N., droga krajowa nr 10 o dopuszczalnym naciskana jedną oś napędową do 10 t, zatrzymano do kontroli dwuosiowy samochód ciężarowy marki Renault o nr rej. [...], kierowany przez M. O. Pojazdem, załadowanym na terenie L. Sp. z o.o. w S. przy ul. P. [...], wykonywano w dniu kontroli transport drogowy rzeczy. Przewożony ładunek – mrożone artykuły spożywcze na paletach, transportowany był ze S. do miejscowości: T., W., L., R., L., C., A.. W miejscowości T., na stanowisku legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia terenu, przeprowadzono ważenie pojazdu przy użyciu wag przenośnych do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr. seryjnych: [...] i [...], posiadających w dniu kontroli ważne świadectwa dopuszczające je do użytkowania. Kierowca został pouczony o procedurze przeprowadzenia pomiaru oraz przedstawiono mu świadectwa legalizacji przyrządów pomiarowych i protokół pomiaru pochylenia terenu w miejscu ważenia.

W wyniku kontroli ustalono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 2,7 t w stosunku do obowiązującej normy 10 t, a także przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 0,8 t. W zakresie nacisku pozostałych osi oraz wymiarów zewnętrznych stwierdzono ich normatywność. Na podstawie ustalonych gabarytów zespołu pojazdów uznano, że odpowiadał on parametrom wymiarowo – wagowym przewidzianym dla zezwolenia kat. VII. Kierowca osobiście dokonywał odczytów z urządzeń pomiarowych, a nadto poinformowano go o możliwości powtórzenia ważenia. Po powtórnym ważeniu pojazdu przyjęto korzystniejszy dla strony wynik z drugiego ważenia. Przesłuchany w charakterze świadka, kierowca oświadczył, że nie posiada zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz stwierdził, że po załadunku nie był ważony pod względem nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu. Z kontroli sporządzono dokumentację fotograficzną oraz protokół, którego podpisania kierujący odmówił.

W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2013 r. spółka podniosła, że z uwagi na ważenie pojazdu dwoma wagami, kontrolerzy powinni podwoić dwuprocentową granicę odchylenia pomiarów oraz wziąć pod uwagę wartość pomierzonego spadku. W związku z tym realna wartość, jaką kontrolerzy powinni uwzględnić wynosi 2,68%. Przyjęcie takiego odchylenia skutkowałoby zaś zmniejszeniem kary z 15.000 zł do 2.000 zł.

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Kujawsko–Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na L. Spółkę z o.o. karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. W uzasadnieniu organ podkreślił, że przewóz dotyczył ładunku podzielnego (mrożone artykuły spożywcze na paletach). Odnośnie wątpliwości strony co do zgodności przebiegu kontroli z protokołem, organ podniósł, że protokół kontroli jest dokumentem urzędowym i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone oraz korzysta ze szczególnej mocy dowodowej. Kierowca pomimo udziału w kontroli nie wniósł do protokołu żadnych zastrzeżeń. Wojewódzki Inspektor wskazał również, że ważenie przeprowadzono prawidłowo, zgodnie z zarządzeniem GITD nr 29/2011. Również prawidłowo użyto do pomiarów wag typu SAW 10C/II, przeznaczonych do określania nacisku poszczególnych osi oraz rzeczywistej masy całkowitej. Organ wyjaśnił, że pomniejszenie wyników o wartość 2% także było prawidłowe, a po odjęciu sugerowanych przez stronę wartości błędów nałożona kara i tak wynosiłaby 15.000 zł.

Organ wskazał, że w toku postępowania strona nie przedstawiła żadnych faktów, okoliczności i dowodów, a także nie wystąpiły okoliczności wyłączające odpowiedzialności spółki za powstałe naruszenie. Strona nie dochowała należytej staranności aby uniknąć naruszenia przepisów ustawy, zaś z uwagi na fakt, że była jednocześnie załadowcą i przewoźnikiem, miała decydujący wpływ na ilość oraz rozmieszczenie przewożonego ładunku, którego dokonała w sposób nieprawidłowy przez skoncentrowanie go w tylnej części powierzchni ładunkowej. Spółka jako profesjonalny, licencjonowany przewoźnik drogowy powinna dokonać wszystkich czynności związanych z przewozem oraz załadunkiem w taki sposób aby nie przekraczać dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i pozostałych parametrów. Przed rozpoczęciem przejazdu powinna zbadać czy pojazd odpowiada określonym normom.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła L. Sp. z o.o.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy w pełni odzwierciedlił stan faktyczny i wynikało z niego, że został naruszony obowiązek posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Zdaniem GITD, organ I instancji prawidłowo zakwalifikował stwierdzone naruszenie jako wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, ponieważ kontrola wykazała: przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej o 2,7 tony, w stosunku do normy wynoszącej 10 ton; przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 0,8 t w stosunku do normy wynoszącej 18 ton oraz normatywność pojazdu w pozostałym zakresie. Z okazanych do kontroli drogowej dokumentów wydania zewnętrznego wynikało, że przewożony był ładunek podzielny w postaci mrożonych artykułów spożywczych umieszczonych na paletach. Organ wskazał przy tym, że ważenia pojazdu dokonano dwukrotnie i przeprowadzono je zgodnie z instrukcją producenta, która wskazuje, gdzie nie powinno się przeprowadzać pomiaru, a także, że waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach, a proces ważenia może być prowadzony na dwa sposoby. Zarówno użyte wagi jak i stanowisko ważenia legitymowały się stosowanymi dokumentami. Z kolei brak regulacji prawnej odnośnie procedury ważenia sprawia, że kontrolerzy dokonując ważenia stosują zapisy instrukcji wag dołączonych przez producentów. Następnie organ wyjaśnił sposób, w jaki zgodnie z instrukcją obsługi wag typu SAW 10C/II dokonywany jest pomiar.

Odnośnie zarzutów w zakresie nieprawidłowego przyjęcia wartości odchyleń organ odwoławczy stwierdził, że w instrukcji obsługi wag SAW 10C/II wskazano, iż w odniesieniu do pojazdów dwuosiowych błąd pomiaru powinien wynosić przy nachyleniu wzdłużnym + 3,27% dla przedniego koła, a dla tylnego + 3,28 %. Z uwagi na fakt, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika z której strony pojazd najeżdżał na wagi, organ odwoławczy uznał, iż należało odjąć 3,28% możliwego błędu pomiaru. Nacisk na pojedynczej osi napędowej, po odjęciu 3,28%, wynosił 12,57 t co powodowało przekroczenie dopuszczalnej wartości o 25,7 %. Organ odwoławczy stwierdził, że pomimo to przyjęta wartość nie miała wpływu na kwalifikację prawną naruszenia i wysokość kary pieniężnej.

W odniesieniu do zarzutu niewzięcia przez organ I instancji pod uwagę, że kierowca był przez spółkę poddany odpowiednim szkoleniom i w sposób osobisty dokonywał załadunku, organ odwoławczy stwierdził, że kierowca wykonuje jedynie czynności w zakresie kierowania pojazdem, nie wykonuje zaś przejazdu dla siebie lecz dla innej osoby. Podkreślił przy tym zasadę odpowiedzialności przedsiębiorstwa transportowego za swoich kierowców, a także zasadę ryzyka pracodawcy, zgodnie z którą pracodawca obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich niezaradności i braku należytego przygotowania do pracy. Organ uznał również, że brak jest podstaw do uznania, że spółka nie miała wpływu na powstanie naruszenia, skoro było ono w istocie wynikiem decyzji podmiotu wykonującego przejazd. W związku z powyższym organ uznał, że strona postępowania administracyjnego ustalona została prawidłowo i jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd, tj. L. Sp. z o.o.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek uzasadniających uwolnienie spółki od odpowiedzialności (dochowanie należytej staranności i brak wpływu na powstanie naruszenia), wynikających z art. 140aa ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.r.d.), bowiem nie zaistniały okoliczności będące podstawą do umorzenia postępowania administracyjnego. Wyjaśnił, że wobec podmiotu wykonującego przewozy powinien być stosowany zaostrzony wzorzec staranności. Pomiędzy zachowaniem spółki, a stwierdzonym naruszeniem istnieje zaś normalny i bezpośredni związek przyczynowy. Podmiot ten, jako profesjonalny, licencjonowany przewoźnik drogowy, powinien mieć świadomość obowiązków jakie nakładają na nią przepisy prawa oraz wiedzę na temat przewożonego ładunku i trasy jaką będzie pokonywał, a w razie konieczności winien wystąpić o stosowne zezwolenie. Przewóz powinien być tak zorganizowany, aby pojazd po załadunku był normatywny na całej trasie, tym bardziej, że przesłuchany podczas kontroli kierowca zeznał, iż po załadunku pojazd nie był ważony pod względem nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej.

W ocenie GITD, przewożonego ładunku w postaci mrożonych artykułów spożywczych umieszczonych na paletach, ze względu na sposób przewozu, nie można uznać za ładunek sypki.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję L. Sp. z o.o. wniosła o uchylenie decyzji administracyjnych obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając zaskarżonej decyzji: - wadliwe zastosowanie przepisów p.r.d.; - rażące naruszenie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.): - naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 8 i art. 75 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2015 r. L. Sp. z o.o. podniosła, że organ - mając w tym samym stanie faktycznym odmienne stanowisko Głównego Urzędu Miar - winien dążyć do jednolitej interpretacji przepisów. Ponadto ponownie skarżąca odniosła się do zastosowanych podczas kontroli odchyłek pomiarowych, wskazując na nieprawidłowości organu w tym zakresie.

Wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje administracyjne obu instancji.

Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie niespornym jest użycie do pomiaru parametrów dwóch wag typu SAW 10C/II, posiadających aktualne świadectwo legalizacji i ustawionych w miejscu specjalnie przystosowanym do ustawienia jednej pary wag, którego spadki zostały zmierzone przez uprawnionego geodetę. Przedmiotem sporu jest zatem kwestia wyników z dokonanych przez organ pomiarów przy użyciu ww. wag oraz przyjęty przez organ sposób ważenia. WSA przypomniał, że w ocenie skarżącej, organ nie wykazał w aktach sprawy, by w toku kontroli doszło do połączenia używanej pary wag w celu stworzenia pomostu wagowego, a także, że wagi te zostały użyte w sposób sprzeczny z homologacją oraz instrukcją obsługi. Problemem istotnym w sprawie była zatem ocena legalności działania organów nie z uwagi na posługiwanie się nielegalnymi urządzeniami, ale wykorzystanie legalnych urządzeń niezgodnie z przepisami prawa, poprzez zważenie nimi pojazdu w sposób nieprzewidziany dla danej czynności oraz ustalenie w ten sposób wartości DMC pojazdu.

Sąd podzielił argumentację skarżącej odnośnie nieprawidłowego przeprowadzenia ważenia przy użyciu dwóch niepołączonych ze sobą wag w zakresie w jakim spółka wskazała, że pomiar nacisków osi wagami niepołączonymi nie spełnia warunków homologacji, a zatem jego wynik nie może stanowić dowodu zgodnego z art. 75 § 1 k.p.a. Z materiału dowodowego, w tym w szczególności protokołu kontroli i arkusza pomiarowego, nie wynika w sposób niewątpliwy, by organ - dokonując ważenia - połączył wagi kablem, celem stworzenia pomostu wagowego. WSA zgodził się ze skarżącą, iż możliwe jest dokonanie pomiaru nacisków osi napędowej jedynie przy użyciu dwóch wag w przypadku ich połączenia kablem, w celu stworzenia pomostu wagowego. Tak połączone wagi pracują razem i tylko wynik uzyskany z tak dokonanego pomiaru może zostać wpisany do arkusza pomiarowego i protokołu kontroli, stanowiąc podstawę stwierdzenia naruszenia dopuszczalnych norm oraz wydania decyzji.

Sąd podkreślił, że gromadząc materiał dowodowy organy nie wykazały, aby użyte wagi zostały połączone przed przystąpieniem do kontroli. Za taką argumentacją przemawia też wskazana przez skarżącą okoliczność, iż uzyskane z dokładnością do 50 kg wyniki były niemożliwe do uzyskania przy pomiarze nacisków osi zgodnie z warunkami homologacji oraz instrukcją producenta. W związku z powyższym, WSA uznał, że ustalenia organu w tym zakresie nie mogą stanowić podstawy do nałożenia na skarżącą kary administracyjnej.

WSA wskazał również, że organy w sposób jednoznaczny nie wyjaśniły dopuszczalności użycia wag typu SAW 10C/II do pomiaru DMC, a w konsekwencji nie uzasadniły poprawności uzyskanych wyników, stanowiących podstawę nałożenia kary pieniężnej. Sąd I instancji w tym zakresie podzielił argumentację zaprezentowaną w wymienionych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stanął na stanowisku, iż "ani świadectwo homologacji ani Instrukcja obsługi wag SAW 10 nie określają w sposób jednoznaczny, że przy pomocy stanowiska z jedną parą wag można ważyć pojazdy o liczbie osi większej niż trzy ani też, że przy użyciu wskazanych wag można ustalać masę całkowitą ważonego pojazdu". WSA stwierdził, że ustalenie masy całkowitej pojazdu zostało dokonane przez organ w sposób niepewny, a zatem należało uznać, że ustalenia organu również w tym zakresie nie mogą stanowić podstawy nałożenia na skarżącą kary.

Reasumując Sąd I instancji podniósł, że decyzje obu instancji wydane zostały z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego (m.in. art. 6, art. 7 i art. 11 k.p.a.), których realizacja wymaga, by organy podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz działając na podstawie i w granicach prawa. W rozpoznawanej sprawie organy w sposób niewystarczający wyjaśniły stan faktyczny sprawy, a w szczególności nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości prawidłowości ważenia i wiarygodności uzyskanych wyników. W ocenie Sądu, aby rozstrzygnięcie organu ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów, które należy sprawdzić, analizując, czy okoliczności sprawy dawały organom przesłanki do wymierzenia kary administracyjnej na podstawie materiału dowodowego.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego, zaskarżając to orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że w zakresie ustaleń faktycznych sprawy organy nie wyjaśniły wątpliwości, czy wagi typu SAW 10C/II używane w zespołach dwóch wag mogą dawać precyzyjne pomiary w zakresie ustalenia masy całkowitej pojazdów, podczas gdy okoliczność ta nie mogła budzić żadnych wątpliwości, skoro kontroli drogowej i ważeniu poddany został pojazd dwuosiowy, którego sposób pomiaru nacisków osi oraz możliwość określenia za pomocą jednej pary wag typu SAW 10C/II także masy całkowitej takiego pojazdu wynikał wprost z Instrukcji Obsługi tych wag (pkt 2.4 i 2.5), a ponadto okoliczność ta nie mogła mieć żadnego znaczenia dla wyniku sprawy, albowiem dla powstania oraz charakteru naruszenia, rodzaju wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, jak również wysokości kary pieniężnej, decydujące było stwierdzenie i rozmiar samego już tylko przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu, które z uwagi na jego wymiar, uzasadniało nałożenie kary pieniężnej wyłącznie w orzeczonej przez organ wysokości, natomiast skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że wyniki pomiaru ww. parametrów uzyskane za pomocą wag SAW 10C/II w trakcie kontroli były błędne, a jeśli tak, to w jakim stopniu, natomiast organy dowiodły w toku postępowania, iż w oparciu o obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne oraz dokumenty dopuszczające wagi do użytkowania, za ich pomocą prawnie dopuszczalne i w pełni uprawnione było dokonanie ustaleń w zakresie nacisku pojedynczej osi napędowej oraz masy całkowitej kontrolowanego pojazdu ciężarowego;

2. przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że zarówno Świadectwo Zgodności jak i Instrukcja Obsługi wag typu SAW 10C/II nie określają w sposób jednoznaczny, że za pomocą jednej pary tych wag możliwe jest ustalanie masy całkowitej pojazdów, podczas gdy z dokumentów tych wynika, iż taki sposób pomiaru wskazanych parametrów pojazdu jest prawnie i technicznie dopuszczamy oraz w pełni wiarygodny;

3. przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy nie wykazały, iż para wag użytych do ważenia została połączona kablem celem stworzenia pomostu wagowego, który umożliwiałby dokonanie pomiaru nacisku osi, wobec czego ważenie zostało przeprowadzone w sposób sprzeczny ze Świadectwem Homologacji oraz Instrukcją Obsługi tych wag, podczas gdy organy wyjaśniły w postępowaniu, że pomiar nacisku osi jest dopuszczalny przy użyciu dwóch wag bez konieczności ich połączenia przewodem, natomiast zarówno. Świadectwo Homologacji, jaki i Instrukcja Obsługi wag typu SAW 10C/II, przewidują tylko możliwość połączenia wag w pomost wagowy celem ułatwienia pracy ich użytkownikom przy pomiarze nacisku osi pojazdu, albowiem przy połączeniu wag przewodem nie jest już konieczne odczytywanie wyników ważenia z każdej z wag z osobna i ich sumowanie, a wystarczy tylko odczyt wyniku na wyświetlaczu dowolnej wagi, który to wynik jest już automatycznie zsumowany, jednak ich połączenie nie jest obligatoryjne do uzyskania wyników nacisku ważonej osi, co wymaga tylko od kontrolujących dokonania odczytu wskazań obydwu wag użytych do pomiaru;

Ponadto, z ostrożności procesowej zarzucono także:

4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 lit. a) pkt (ii) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych (Dz. U. WE L 122 z dnia 16 maja 2009 r., s. 6) /poprzedzone przez obowiązujące w dacie dopuszczenie wag SAW 10C do użytkowania - art. 1 ust. 2 lit. a) pkt 2 i art. 3 dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych - Dz. U. WE L 189 z 20 lipca 1990 r., str. 1-16/, § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23) oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152), polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji mylnym przyjęciu, że za pomocą wag typu SAW 10C/II nie jest możliwe wyznaczenie masy całkowitej pojazdów, podczas gdy wskazane przepisy oraz zapisy Instrukcji Obsługi wag (pkt 2.4 i pkt 2.5) wprost dopuszczają przy użyciu nawet jednej tylko pary tych wag pomiar masy całkowitej pojazdów, w tym w szczególności pojazdów dwuosiowych, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2016 r. skarżąca L. Sp. z o.o. wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W odniesieniu do podstawy kasacyjnej opisanej w treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. podkreślić należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa.

Stawiając zaś zarzut oparty na przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej powinien nie tylko wskazać, jaki przepis postępowania został naruszony, lecz również uzasadnić, jaki wpływ na wynik sprawy miało to naruszenie. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem sądu I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (zob. wyrok NSA z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Dodać należy, że gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), jak i przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120; zob. szerzej J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 419).

Przechodząc do oceny zarzutów wskazanych w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, że ich istota sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy waga SAW 10C/II mogła być zastosowana przez funkcjonariuszy organu do określenia wagi całkowitej kontrolowanego pojazdu.

Skarżąca kwestionowała oparcie ustaleń dotyczących określenia dopuszczalnej masy całkowitej i pomiaru nacisków osi kontrolowanego pojazdu za pomocą jednej pary wag nieautomatycznych SAW 10C/II, co znalazło akceptację Sądu I instancji. WSA przyjął w tym zakresie, że wyjaśnienia zawarte w zaskarżonej decyzji, dotyczące użycia ww. wag do ważenia masy całkowitej i nacisku osi wielokrotnych, nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy.

Jest niesporne, że do wykonania pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdu użyto dwóch wag SAW 10C/II, posiadających aktualną legalizację i ustawionych w miejscu specjalnie przystosowanym do ustawienia jednej pary wag, którego spadki zostały zmierzone przez uprawnionego geodetę.

W aktach znajduje się Świadectwo Homologacji UE, z którego wynika, że waga nieautomatyczna SAW 10C/II służy jedynie do pomiaru nacisków kół i osi (w układzie dwóch połączonych wag). Urządzenie to nie posiada homologacji na dokonywanie pomiarów masy całkowitej pojazdów wieloosiowych poprzez sumowanie wyników pomiarów.

Ze znajdującej się w aktach sprawy, pochodzącej od producenta, Instrukcji obsługi wag SAW 10C/II wynika, że wagi te służą do pomiaru obciążenia kół, a po połączeniu dwóch wag, do pomiaru obciążenia osi. Producent przewiduje ważenie pojazdów dwu lub trzyosiowych przy pomocy 4 lub 6 wag w jednej procedurze ważenia. Na str. 7 Instrukcji (pkt 2.5) zawierającej rysunki wyjaśniające sposób ustawienia wag, producent przewiduje ważenie pojazdów dwuosiowych oraz trzyosiowych przy pomocy dwóch wag, przy ważeniu odpowiednio dwukrotnym lub trzykrotnym.

Nie ma wątpliwości, że z protokołu przeprowadzonej kontroli wynika, iż ważenia pojazdu dokonano przy użyciu dwóch przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II, posiadających Świadectwo Zgodności oraz aktualne świadectwo legalizacji ponownej. Waga SAW 10C przeznaczona jest do pomiaru obciążenia koła i osi w ramach nadzoru ruchu drogowego. Dopuszczalna jest jednak możliwość połączenia dwóch wag przeznaczonych do pomiaru obciążenia koła, a wówczas waga wyświetli wartość obciążenia osi. Maksymalne obciążenie użytych wag wynosi 10 ton dla każdej z wag z osobna, a ponieważ, jak wynika z protokołu, każda oś pojazdu ważona była oddzielnie przy użyciu 2 wag, co spowodowało, że maksymalny nacisk każdej z osi pojazdu mógł wynieść do 20 t, co nie przekroczyłoby dopuszczalnego obciążenia dla połączonych wag. Z pkt 2.6 instrukcji obsługi wag oraz świadectwa ich homologacji wynika jednak jednoznacznie, że wagi podczas pomiaru wartości obciążenia osi muszą być połączone w konfiguracji dwóch wag. Mimo to w aktach sprawy brak jest informacji na temat kwestii połączenia wag podczas dokonywanego w niniejszej sprawie pomiaru, z czego można wnosić, że wagi te prawdopodobnie nie były połączone. Informacji na temat połączenia wag podczas pomiaru nie zawierają także decyzje organów administracji obu instancji, ani protokół kontroli.

W ocenie NSA, stanowisko Sądu I instancji dotyczące niewyjaśnienia przez organy w sposób jednoznaczny, że użyta do pomiarów w trakcie kontroli para wag typu SAW 10C mogła być zastosowana zarówno do określenia masy całkowitej, jak również nacisku osi poddanego kontroli pojazdu, jest prawidłowe.

Sąd I instancji trafnie również uznał, że organy obu instancji naruszyły art. 7 i art. 77 oraz art. 107 § 1 k.p.a., co w konsekwencji skutkowało uchyleniem decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie organy nie dochowały precyzji przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, bowiem nie wskazały, że funkcjonariusze dokonując w dniu [...] października 2013 r. w miejscowości N. kontroli należącego do skarżącej dwuosiowego pojazdu marki RENAULT, działali zgodnie z prawem w zakresie ustalenia nacisków na poszczególnych osiach i masy całkowitej pojazdu, skoro posłużyli się do pomiaru tych wielkości parą wag typu SAW 10C/II.

Wątpliwość w tym zakresie jest oczywista, bo ze świadectwa homologacji nie wynika, aby do określenia masy całkowitej pojazdów można było stosować wagi SAW 10C. Prawidłowo zatem uznał Sąd I instancji, iż problemem dla sprawy istotnym, a więc podlegającym ocenie pod kątem legalności działania organów nie jest to, że posługiwały się one nielegalnymi urządzeniami, ale to, że legalne urządzenia zostały wykorzystane w sposób niezgodny z prawem, bo dokonano nimi ważenia pojazdu w sposób, który nie został przewidziany w instrukcji obsługi wag.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania za nieuzasadnione.

W świetle powyższego NSA w niniejszym składzie nie podziela zatem poglądów zawartych w innych orzeczeniach, w których przyjęto, że wskazane wyżej pary wag typu SAW 10C/II mogą być wykorzystywane do ważenia DMC pojazdów.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest również trafny zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. wskazanych w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej przepisów, gdyż wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji w ogóle ich nie stosował. Stąd też zarzut ich niewłaściwego zastosowania nie może przynieść zamierzonego skutku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji