Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1654/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 71b ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1943
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
article: par. 18 i par. 19
journal: Dz.U. 2008 nr 173 poz 1072
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające  działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz [...] kwotę 12 802 zł (słownie: dwanaście tysięcy osiemset dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Gminy S. K. jest decyzja Ministra Finansów z dnia (...) sierpnia 2018 r. nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) grudnia 2017 r. nr (...) zobowiązującą Gminę do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi w 2013 i 2014 r. ustalono, że Miasto i Gmina S. K. otrzymało część oświatową subwencji ogólnej na rok 2013 zawyżoną wskutek nieprawidłowości popełnionych przy wprowadzaniu danych do systemu informacji oświatowej, według stanu na dzień (...) września 2012 r., w zakresie liczby uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych przez: Szkołę Podstawową nr 4 w S. K., Gimnazjum nr 2 w S. K. i Gimnazjum wchodzącym w skład Zespołu Szkół w S. K.

Pismem z dnia (...) października 2017 r. Miasto i Gmina S. K. zostało powiadomione przez Ministra Rozwoju i Finansów o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013. Następnie zaś decyzją z dnia (...) grudnia 2017 r. zobowiązano Skarżącą do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013 w wysokości 200.146 zł.

Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Finansów decyzją z (...) sierpnia 2018 r. o numerze wskazanym wyżej utrzymał w mocy decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z (...) grudnia 2017 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ powołał w pierwszej kolejności zastosowane przepisy i wskazał, że Minister Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013 (Dz. U. z 2012 r. poz. 1541), dalej: "rozporządzenie w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla j.s.t.". Podstawę do naliczenia ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2013 r. dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Miasta i Gminy S. K., stanowiły m.in. dane statystyczne dotyczące liczby uczniów (dzieci i młodzieży, wychowanków) w roku szkolnym 2012/2013 wykazywane przez dyrektorów szkół/placówek oświatowych w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2012 r. i 10 października 2012 r., zweryfikowane przez organ prowadzący (dotujący) szkoły i placówki oświatowe.

Algorytm, na podstawie którego dokonano podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013, przewidywał m.in. wagi:

P2 = 1,40 dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niedostosowanych społecznie, z zaburzeniami zachowania, zagrożonych uzależnieniem, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, z chorobami przewlekłymi - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm., dalej: "ustawa o systemie oświaty") oraz dla uczniów szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, którzy nie posiadają orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty,

P4 = 3,60 dla uczniów niesłyszących, słabosłyszących, z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty),

P5 = 9,50 dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych przez szkoły podstawowe i gimnazja, dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty).

Minister wyjaśnił, że warunków do ujęcia w systemie informacji oświatowej, a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 przy wagach: P2, P4 i P5 nie spełniali uczniowie, którzy według stanu na dzień 30 września 2013 r. nie posiadali orzeczeń, o których mowa w art. 71 b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, tj. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wydanych z uwagi na rodzaj niepełnosprawności, o których mowa w opisie każdej z ww. wag.

Kwestię wydawania orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty, przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne - w okresie objętym przedmiotową sprawą - regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. z 2008 r. nr 173, poz. 1072).

Jak ustalono, przyczynami wystąpienia nieprawidłowości w danych wykazanych w systemie informacji oświatowej, według stanu nadzień 30 września 2012 r., było wykazanie trzech uczniów, którzy nie posiadali orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną oraz 1 ucznia, który nie dysponował ważnym na rok szkolny 2012/2013 orzeczeniem o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. W związku z tym:

dwoje uczniów zostało niesłusznie przeliczonych wagą P5 zamiast wagą P4,

jeden uczeń został niesłusznie przeliczony wagą P5 zamiast wagą P2 oraz

jeden uczeń został niesłusznie przeliczony wagą P5.

Organ odwoławczy podkreślił, że w dacie wydania orzeczeń obowiązywały już przepisy definiujące niepełnosprawności sprzężone, definicja ta została bowiem wprowadzona art. 3 pkt 18 ustawy o systemie oświaty w dniu 22 kwietnia 2009 r. ustawą z 19 marca 2009 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 56 poz. 458). Zgodnie z art. 3 pkt 18 ww. ustawy o systemie oświaty, przez niepełnosprawności sprzężone należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności. Organ zaznaczył przy tym, że wskazanie w różnych orzeczeniach po jednej niepełnosprawności nie "sumuje się" w niepełnosprawność sprzężoną.

Wobec tego nie można uznać zdaniem Ministra, że dla celów naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej w przypadku dwóch uczniów (numer w księdze ucznia (...) i (...)) mamy do czynienia z niepełnosprawnością sprzężoną. Zgodnie z orzeczeniami z 22 czerwca 2009 r. i z 28 lipca 2009 r. występuje u nich bowiem jedna z niepełnosprawności wymienionych w przepisie art. 3 pkt 18 ustawy o systemie oświaty. Natomiast zastosowanie wagi P5 jest uprawnione tylko wówczas, gdy z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wynika, że stwierdzono dwie lub więcej niepełnosprawności, wymienione w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Przy czym, jak podkreślił organ, nie kwestionuje on faktu i stopnia niepełnosprawności uczniów, dla których zostały wydane sporne orzeczenia. Zgodnie jednak z przepisami regulującymi zasady naliczania części oświatowej subwencji ogólnej dzieci, których potrzeba specjalnej organizacji nauki i metod pracy, uzasadniona jest w szczególności stopniem i zakresem niepełnosprawności, a nie została potwierdzona w sposób obiektywny w drodze stosownego orzeczenia najpóźniej w dniu sprawozdawczym, nie mogą zostać ujęte w odpowiednich, podwyższonych wagach.

W odniesieniu do uczniów nr (...) i (...) Minister wskazał, że każdy z nich dysponował dwoma orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego. Żadne z tych orzeczeń – wobec niewymienienia co najmniej dwóch niepełnosprawności – nie spełniało jednak warunku "orzeczenia wydanego z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną".

W przypadku ucznia nr (...) organ wskazał natomiast, że orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych zostało mu wydane w dniu (...) października 2012 r., tj. po terminie sprawozdawczym upływającym w dniu (...) września 2012 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Miasto i Gmina S. K. wniosło o uchylenie obu decyzji i zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, to jest art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w związku z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014 i art. 71b ustawy o systemie oświaty, w brzmieniu obowiązującym na dzień 30 września 2012 r. oraz prawa procesowego - art. 138 k.p.a.

Uzasadniając przedstawione zarzuty Skarżąca podniosła, że potrzeba kształcenia specjalnego uczniów nr (...) i (...) ustalona została w orzeczeniach zespołu orzekającego przy poradni psychologiczno-pedagogicznej, to jest organu wskazanego w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty. Orzeczenia te są ostateczne i prawomocne, a ich prawidłowość nie została zakwestionowana we właściwych trybach administracyjnych. Zgodnie z treścią orzeczeń właściwy organ w sposób jednoznaczny wskazał niepełnosprawność sprzężoną jako okoliczność uzasadniającą orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Nie sposób, zdaniem Skarżącej, wyobrazić sobie bardziej jednoznacznego określenia przyczyn orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, jak użycie zwrotu "z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną", która w swej istocie definicyjnej obejmuje więcej niż jedną niepełnosprawność, czym zobowiązuje placówkę oświatową do zrealizowania procesu edukacji zgodnie z wydanym orzeczeniem i jednocześnie tworzy po stronie gminy prawo do uzyskania subwencji oświatowej przy zastosowaniu wagi przeliczeniowej P5. Sposób określenia rodzajów niepełnosprawności (niepełnosprawność ruchowa, ograniczone możliwości motoryczne, obniżona sprawność motoryczna, trudności w poruszaniu się samodzielnym itp.), przy jednoznacznym wskazaniu na niepełnosprawność sprzężoną, nie może ograniczać prawa ucznia do prawidłowej organizacji procesu edukacyjnego, a jednocześnie prawa Gminy do subwencji.

W ocenie Skarżącej podważanie w tej sytuacji przez Ministra Finansów prawa ucznia do organizacji procesu edukacyjnego zgodnie z wydanym w przewidzianym trybie orzeczeniem, a tym samym podważenie prawa jednostki samorządu terytorialnego do otrzymania subwencji odpowiadającej zakresowi zrealizowanego zadania jest sprzeczne z obowiązującym prawem.

W odniesieniu do ucznia nr (...) Skarżąca podniosła, że ustalenia występowania niepełnosprawności sprzężonej, dokonano na podstawie dwóch odrębnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na upośledzenie umysłowe stopnia lekkiego oraz o potrzebie nauczania indywidulanego z uwagi na autyzm. Legitymowanie się przez dziecko wskazanymi orzeczeniami w pełni uzasadniało uznanie, iż spełnione zostały kryteria definicji niepełnosprawności sprzężonej.

Następnie Skarżąca wyjaśniła, że opóźnienie w uzyskaniu orzeczenia dla ucznia nr (...) była jego bardzo trudna sytuacja rodzinna oraz czasochłonność procedury wydania orzeczenia. Zdaniem Gminy okoliczności te nie mogą mieć wpływu na zakres udzielonej dziecku opieki edukacyjnej, w sytuacji gdy stan dziecka i jego potrzeby edukacyjne są szkole znane.

Skarżąca zwróciła uwagę także na to, że z stronie piątej uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazano, iż kwota zwrotu została ustalona w związku z nieprawidłowym przypisaniem wag w odniesieniu do czwórki uczniów. W dalszej części uzasadnienia analizowana jest natomiast sytuacja pięciu uczniów – nr (...),(...),(...),(...) i (...).

W odpowiedzi na skargę, Minister Finansów wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej zawarte należy uznać za trafne.

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2013 r. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Minister Finansów orzekł o zwrocie nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2013 r. stwierdzając, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie w skutek uwzględnienia przy jej obliczaniu uczniów, którzy nie posiadali aktualnych na dzień 30 września 2012 r. orzeczeń poradni psychologiczno – pedagogicznych lub którzy zostali zakwalifikowani do nieprawidłowej wagi, tj. niezgodnej z ich orzeczeniami.

Należy więc wyjaśnić, iż w świetle art. 71b ust. 1 u.s.o., kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5. Z art. 71b ust. 3 u.s.o. wynika zaś, że opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

W załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013, zawarto zapisy stanowiące, że podstawę do naliczania określonych wag stanowi orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane na podstawie 71b ust. 3 u.s.o. Z powyższego jednoznacznie wynika, że posiadanie orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego było warunkiem koniecznym do uwzględnienia uczniów przy określonej wadze. Zatem żaden inny dowód, poza orzeczeniem wydanym na podstawie art. 71b ust. 3 ww. ustawy, nie uprawnia jednostki samorządu terytorialnego do uzyskania zwiększonych dopłat subwencyjnych, z tytułu kształcenia uczniów niepełnosprawnych. Tylko więc uczniowie posiadający orzeczenie wskazanych wyżej poradni mogli być objęci odpowiednią wagą przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 dla danej jednostki samorządu terytorialnego. Stanowisko takie znajduje również potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie Sądów Administracyjnych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2013 r., II GSK 2092/11; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2014 r, II GSK 1767/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2016 r., V SA/Wa 2710/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wszczynając postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie oraz wydając decyzję w I instancji Minister oparł się w całości na wynikach kontroli przeprowadzonej w przez UKS w Bydgoszczy oraz na piśmie Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia (...) października 2017 r. informującym o zauważonych w trakcie kontroli nieprawidłowościach skutkujących otrzymaniem przez skarżącego zawyżonej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Na etapie postępowania odwoławczego materiał dowodowy został poszerzony o protokół powyższej kontroli, zastrzeżenia i wyjaśnienia Skarżącej, a także uwierzytelnione kopie 9 orzeczeń Powiatowych Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych.

Sporne są dwa orzeczenia dot. uczniów o numerach wpisów w księdze ucznia (...) i (...), co do których istniały aktualne orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną, jednak zdaniem organu zostały wydane nieprawidłowo tj. niezgodnie z treścią art. 3 pkt 18 ustawy o systemie oświaty. Ponadto sporne jest zakwalifikowanie ucznia o nr wpisu (...), który został zakwalifikowany do wagi P5 i posiadał dwa orzeczenia potrzebie kształcenia specjalnego: z dnia (...) września 2010 r. – na I etap edukacyjny z orzeczeniem: zaburzenia zachowania i emocji oraz z dnia (...) lipca 2013 r. – do ukończenia nauki w szkole podstawowej orzeczeniem: Zespół A. Nie posiadał natomiast orzeczenia o niepełnosprawności sprzężonej.

Kolejny zakwestionowany uczeń (o nr wpisu (...)) także posiadał dwa orzeczenia: orzeczenie z dnia (...) lipca 2011 r. nr (...) o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na upośledzenie umysłowe stopnia lekkiego oraz orzeczenie z dnia (...) lipca 2012 r. r (...) o potrzebie indywidualnego nauczania z uwagi na stan zdrowia znacznie utrudniający uczęszczanie do szkoły – a. a.. Strona uznała, iż wymienione w dwóch orzeczeniach dwa rodzaje niepełnosprawności (po jednej niepełnosprawności w każdym z orzeczeń) uprawniają do uznania, iż uczeń ten posiada niepełnosprawność sprzężoną, a więc nożna zastosować do niego wagę P5.

Natomiast uczeń o nr wpisu (...) na dzień (...).09.2012 r. nie miał ważnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Zostało ono wydane w dniu (...).10.2012 r., a więc po terminie sprawozdawczym.

Skarżąca zarzuca Ministrowi nadmierny formalizm w kwestii braku aktualnych orzeczeń na dzień 30 września 2009 r. podnosząc, że ten ostatni uczeń nie posiadał orzeczenia aktualnego na ten dzień, jednakże posiadał stosowne orzeczenie na wcześniejszych etapach edukacji, a brakujące orzeczenie zostały uzupełnione niezwłocznie. Opóźnienie zaś zostało spowodowane bardzo trudną sytuacją rodzinną. Jednak należy stwierdzić, że przepisy w tej kwestii są jednoznaczne. Jedyną podstawą do ujmowania uczniów przy dodatkowych wagach były orzeczenia, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.a., które uczniowie powinni byli posiadać na dzień 30 września 2012 r. Nie można więc uznać, że przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej przy dodatkowych wagach mogli zostać uwzględnieni uczniowie, którzy takie orzeczenia uzyskali po dniu 30 września 2012 r., nawet jeżeli były to orzeczenia tożsame do orzeczeń posiadanych przez nich poprzednio.

W tym miejscu warto wskazać, że zgodnie z art. 1 pkt 5 i 5a u.s.o. system oświaty zapewnia w szczególności:

• możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną oraz niedostosowaną społecznie, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami.

• opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych.

Opisane zadania stanowią realizację konstytucyjnego prawa do nauki dzieci niepełnosprawnych. Jednostka samorządu terytorialnego, w tym skarżący, realizują to zadanie poprzez prowadzenie odpowiednich placówek, gdzie dzieci pobierają naukę w sposób dostosowany do rodzaju i stopnia ich niepełnosprawności. Chodzi tu o takie elementy, jak zapewnienie odpowiednich budynków, ich wyposażenia, kadry pedagogicznej, itp. Jeżeli z tych powinności jednostka samorządu terytorialnego się wywiązuje, to znaczy, że wypełnia swoje ustawowe zadania.

Jak już wyżej wspomniano, zgodnie z art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm.), orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego. Minister Edukacji Narodowej, na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 71b ust. 6 ustawy o systemie oświaty wydał rozporządzenie z dnia 18 września 2008 r., w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz. 1072 ze zm.), w którym między innymi zostały określone wzory orzeczeń. Ustalony wzór orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wymagał, by zespół orzekający określił z uwagi na jaki rodzaj zaburzeń i odchyleń rozwojowych dziecka, wymagających stosowania specjalnej nauki i metod pracy zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego. Zespoły orzekające mogły więc wskazać jako przyczynę uzasadniającą kształcenie specjalne niepełnosprawność sprzężoną lub dwie niepełnosprawności

Minister prawidłowo więc, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2013 r. w tych przypadkach, w których albo nie było orzeczenia w dniu 30.09.2012 r. albo też te którymi szkoły dysponowały, nie wskazywały na niepełnosprawność sprzężoną, a mimo to tak zakwalifikowano przypadki 2 uczniów o nr wpisu (...) i (...). Dodać należy, że decyzja wydana na podstawie wskazanego przepisu nie ma charakteru uznaniowego. Do jej wydania Minister jest zobligowany, gdy zachodzą ustawowe przesłanki, np. w postaci otrzymania subwencji w kwocie wyższej od należnej.

Jednak formalizm przy ustalaniu potrzeby kształcenia specjalnego, w tym niepełnosprawności sprzężonej musi działać w dwie strony. Skoro jednostka samorządu terytorialnego nie ma możliwości sama ustalać potrzeby i zakresu kształcenia specjalnego i może się to odbyć tylko na podstawie orzeczeń zespołów orzekających przy poradniach psychologiczno-pedagogicznych , brak jest podstaw do oczekiwania od niej, że będzie kontrolować poprawność tych orzeczeń. Wszystkie przyczyny dla których zakwalifikowanie dziecka do odpowiednej wagi w celu kształcenia specjalnego przemawiają także za tym, aby szkoła nie mogła zakwestionować jego treści.

Należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że orzeczenie to jest aktem z zakresu administracji publicznej, a do postępowania stosuje się przepisy kpa – ze zmianami wynikającymi z przepisów szczególnych, w szczególności powołanego wyżej rozporządzenia (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 6.02.2013 r. II SA/Bd 1088/13 publ. LEX nr 1351383, wyrok WSA w Opolu z 14.01.2014 r. sygn. II SA/Op 437/09 publ. LEX nr 82167512). Jego treść, zakres orzekania i sposób zmiany jest określany przez przepisy prawa. Nie należy też zapominać, że orzeczenie to stanowi podstawę dla rodziców lub opiekunów do domagania się zapewnienia dziecku odpowiednich warunków nauczania (por. § 18 i 19 rozporządzenia).

W okolicznościach sprawy niniejszej, oznacza to, że Minister Finansów stawia Skarżącemu zarzut, że nie skontrolował prawidłowości władczego rozstrzygnięcia uprawnionego organu administracji publicznej, do czego jednostka samorządu terytorialnego nie miała żadnych uprawnień. Należy zauważyć, że oba orzeczenia używają sformułowania "niepełnosprawność sprzężona" (k. 68, 66 akt adm.). Skarżąca miała więc pełne podstawy do zakwalifikowania uczniów, których dotyczą wagą P5.. A z drugiej strony klasyfikacja dziecka do wagi wynikającej z orzeczenia to nie tylko uprawnienie jest do uzyskania subwencji w odpowiedniej wysokości, ale także obowiązek względem rodziców, wynikający z treści §§ 18 i 19 rozporządzenia.

W tym zakresie zaskarżoną decyzję należy uznać za naruszającą prawo, w szczególności – art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach samorządu terytorialnego, art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty oraz przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.