Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 102/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Umorzono postępowanie z art. 161 ustawy p.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art 193 w zw.z art 161 § 1 pkt 3 i § 2 w zw. z art 15 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer, Sędziowie Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza D. z dnia [...] czerwca 2021 r., znak: [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem D. a Prezydentem W. przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku D. H. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: umorzyć postępowanie z wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] czerwca 2021 r., znak: [...], Burmistrz D. (Ośrodek Pomocy Społecznej w D.) wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem W. (Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W.) w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej D. H. przez wskazanie Prezydenta W. jako organu właściwego do załatwienia przedmiotowej sprawy.

W uzasadnieniu wniosku Burmistrz D. stwierdził, że pismem z [...] kwietnia 2021 r. przekazał wniosek wraz z kompletem dokumentów dotyczący skierowania D. H. do domu pomocy społecznej, zameldowanej przy ul. [...] we W., do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., uznając się tym samym organem niewłaściwym w sprawie.

Następnie [...] maja 2021 r. do organu wpłynęło pismo z MOPS we W. wraz z dokumentacją dotyczącą wnioskodawczyni, odesłaną celem ponownej weryfikacji. W piśmie wskazano, że miejscem zamieszkania ww. jest D., ul. [...].

Z dokumentacji posiadanej przez Burmistrza wynika, że wnioskodawczyni ma 90 lat i jest wdową. Po śmierci męża została zaproszona przez swoją siostrę, J. H., do D. (ul. [...]), w celu podreperowania zdrowia. Natomiast stałe miejsce zameldowania posiada we W. ul. [...]. Jest to mieszkanie komunalne, które wnioskodawczyni regularnie opłaca.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje przy tym pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach kodeksu cywilnego. W tym celu konieczne jest zatem zlokalizowanie centrum życiowego osoby wymagającej uzyskania pomocy, przy czym ustalenie tych okoliczności w toku postępowania administracyjnego powinno nastąpić w drodze postępowania dowodowego.

Z dokumentów przekazanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. wynika, że jedynym powodem uznania się za organ niewłaściwy w sprawie skierowania wnioskodawczyni do domu pomocy społecznej jest fakt jej obecnego przebywania w D. Jednak z dokumentacji posiadanej przez Burmistrza wynika, że ww. została zaproszona przez swoją siostrę do D. na pobyt czasowy, tj. do czasu powrotu do zdrowia.

Z uwagi na fakt, że wnioskodawczyni posiada lokal komunalny we W. (ul. [...]), który jest regularnie przez nią opłacany, organ uznał, że to we W. jest skoncentrowane centrum życiowe ww. Skoro wnioskodawczyni opłaca mieszkanie komunalne, to liczy na powrót pod wyżej wskazany adres.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, pismem z [...] lipca 2021 r., Prezydent W. wniósł o uznanie, że organem właściwym do rozpoznania wniosku D. H. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Burmistrz D.

Prezydent przypomniał, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w tej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.). Zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową organu ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. I tak, miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z brzmieniem art. 25 k.c., jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle wskazanego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania - corpus) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu - animus). Łączne występowanie tych składników pozwala wskazać daną miejscowość jako centrum życiowej aktywności osoby, w którym koncentrują się jej interesy osobiste i majątkowe. W doktrynie wskazuje się, że o miejscu zamieszkania rozstrzyga całokształt okoliczności.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie Prezydent wskazał, że wnioskodawczyni od ponad roku przebywa w D., u swojej siostry. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że wnioskodawczyni zamieszkała tam po śmierci swojego męża, [...] czerwca 2020 r. Ponadto od [...] lipca 2020 r. wnioskodawczyni jest zameldowana czasowo u siostry przy ul. [...] w D.

Zdaniem organu, nie sposób więc uznać tak długiego pobytu wnioskodawczyni w D. jako tymczasowego, mającego na celu, jak twierdzi Burmistrz D., jedynie podreperowanie zdrowia. Nie bez znaczenia jest również fakt, że w D. koncentrują się ważne dla wnioskodawczyni sprawy życiowe – tu objęta jest opieką zdrowotną, tutaj mieszka jej najbliższa rodzina, siostra J. H. Z tych też powodów wnioskodawczyni zawnioskowała o skierowanie jej do domu pomocy społecznej zlokalizowanego jak najbliżej jej centrum życiowego, tj. do DPS w B., a nie we W.

Odnosząc się do zameldowania wnioskodawczyni w lokalu komunalnym we W., przy ul. [...], Prezydent podkreślił, że ugruntowane w orzecznictwie jest stanowisko, że samo zameldowanie nie dowodzi zamieszkiwania w danej miejscowości, czyli adres zameldowania, nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej. Na gruncie niniejszej sprawy ma to o tyle znaczenie, że jedynymi okolicznościami, z których Burmistrz wywodzi fakt zamieszkiwania wnioskodawczyni we W., jest właśnie jej zameldowanie w lokalu przy ul. [...] we W. oraz opłacanie czynszu za ten lokal.

Prezydent podkreślił, że wbrew twierdzeniom Burmistrza, fakt zameldowania D. H. we W. oraz opłacanie przez nią czynszu za ten lokal nie czyni W. jej centrum życiowym i nie świadczy również o tym, że wnioskodawczyni zamierza powrócić do tego lokalu. Należy raczej przyjąć, że opłaca ona przedmiotowy lokal, ponieważ nie chce dopuścić do zadłużenia. Wnioskodawczyni ma 90 lat i jest osobą mocno schorowaną, wymagającą całodobowej opieki, zatem powrót do lokalu we W. byłby niecelowy.

W piśmie z [...] sierpnia 2021 r. Burmistrz D. poinformował, że [...] sierpnia 2021 r. wnioskodawczyni, D. H., zmarła, wobec czego sprawa stała się bezprzedmiotowa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 poz. 256, ze zm., dalej jako "k.p.a."), spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (a także o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Zgodnie z art. 161 § 1 Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Na podstawie art. 193 p.p.s.a. jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Jak wynika z pisma Burmistrza D. (Ośrodek Pomocy Społecznej w D.) z [...] sierpnia 2021 r., wnioskodawczyni, D. H., zmarła [...] sierpnia 2021 r.

W sprawie nie ulega wątpliwości, że przedmiot postępowania administracyjnego, tj. skierowanie do domu pomocy społecznej, dotyczył wyłącznie praw ściśle związanych z D. H.

Wobec powyższego, postępowanie sądowe wszczęte na wniosek Burmistrza D. należy uznać za bezprzedmiotowe. Istniejący w chwili wszczęcia postępowania spór o to, kto jest właściwy do załatwienia sprawy administracyjnej, przestał istnieć również z tej przyczyny, że wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy nie jest już konieczne z uwagi na fakt, że zainteresowana zmarła (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 8/21, LEX nr 3198581 i przywołane tam orzeczenia).

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 193 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O zwrocie wpisu nie orzeczono, ponieważ Burmistrz D. nie cofnął wniosku (art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).