Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 96/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1 pkt 3 lit. b, art. 130
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1, par. 8 ust. 6
journal: Dz.U. 2002 nr 236 poz 1998
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi  przepisy ruchu drogowego.
article: art. 43
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 53 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz – spr. Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lipca 2011 r. sprawy ze skargi P. E. na czynność Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu w przedmiocie odmowy zmiany wpisu w ewidencji punktów karnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez P. E., zastąpionego przez pełnomocnika – r.pr. N. K., jest czynność Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu w przedmiocie odmowy zmiany wpisu w ewidencji punktów karnych. Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu: W dniu 7 kwietnia 2010 r. skarżący na drodze krajowej nr [...] w W. popełnił wykroczenia drogowe w postaci: przekroczenia dopuszczalnej prędkości o 75 km/h, korzystania z telefonu komórkowego oraz niestosowania się do sygnałów dawanych przez osoby uprawnione. Za te czyny został przez policjanta z Komendy Powiatowej Policji w B. nałożony na skarżącego mandat karny w kwocie 1000 zł. Na blankiecie tego mandatu (seria CJ nr [...]), poza opisem popełnionych wykroczeń, wpisana została liczba 10 punktów karnych. Mandat ten został przez skarżącego przyjęty, co potwierdził własnoręcznym podpisem. Opolski Komendant Wojewódzki Policji w Opolu, działając w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), wnioskiem z dnia 20 września 2010 r. wystąpił do Starosty Opolskiego o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, podając, że P. E. otrzymał łącznie 26 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego.

Powyższy wniosek został przesłany do wiadomości skarżącego, który pismem z dnia 22 września 2010 r. zwrócił się Komendy Wojewódzkiej Policji w Opolu o wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy przyznanym mandatem z dnia 27 kwietnia 2010 r., a wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji, w którym za to samo wykroczenie naliczono 16 punktów. W odpowiedzi na to pismo, Opolski Wojewódzki Komendant Policji w Opolu pismem z dnia [...] poinformował, że w wyniku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż liczba punktów za popełnione w dniu 27 kwietnia 2010 r. wykroczenia drogowe o kodach E01, Z01 oraz C03 wynosi łącznie 16 (odpowiednio: 10, 0 oraz 6), natomiast wpis dokonany na mandacie jest błędem pisarskim, gdyż dane wprowadzone na podstawie sporządzonej przez policjanta karty rejestracyjnej są prawidłowe. Nawiązując do powyższego pisma organu, P. E. w piśmie z dnia 12 listopada 2010 r., kierowanym do Komendy Wojewódzkiej Policji w Opolu, wniósł o wycofanie wniosku o sprawdzenie kwalifikacji, dokonanie odpowiedniej korekty we wpisie do ewidencji kierowców oraz zmniejszenie liczby punktów karnych z uwagi na wzięcie w dniu 20 września 2010 r. udziału w szkoleniu dla kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Zarzucił, że mandat karny stał się prawomocny z chwilą jego podpisania i nie może być zmieniony. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wywiódł, że omyłkowe wpisanie przez funkcjonariusza liczby punktów karnych nie może mieć wpływu na treść mandatu oraz skutków, jakie wywołuje on po uzyskaniu prawomocności. Do pisma dołączył zaświadczenie Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w O. z dnia 20 września 2010 r. o odbyciu szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W odpowiedzi na powyższe pismo, Opolski Wojewódzki Komendant Policji w Opolu w piśmie z dnia [...] odmówił uwzględnienia wniosków sformułowanych przez P. E. w piśmie z dnia 12 listopada 2010 r. Przedstawiając ponownie stan faktyczny sprawy wskazał, że wszystkie wykroczenia drogowe popełnione w dniu 27 kwietnia 2010 r. zostały wpisane w blankiecie mandatu karnego seria CJ nr [...], natomiast przyjmując ten mandat ukarany przyznał się do popełnienia tych wykroczeń. Wyjaśnił, że brak jest przepisów prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wpisania do ewidencji kierowców innej liczby punktów karnych niż wynikająca z tych tytułów, określonych w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.). Ponownie wyjaśnił, że popełnionym w dniu 27 kwietnia 2010 r. wykroczeniom odpowiadają określone kody czynów oraz liczby punktów, tj. które wynoszą: za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o 75 km/h (kod E01) 10 punktów, za korzystanie podczas jazdy z telefonu komórkowego (kod Z01) – 0 punktów oraz za niedostosowanie się do sygnałów i poleceń dawanych przez osoby uprawnione do kontroli ruchu drogowego (kod C03) – 6 punktów. Łączna liczba punktów wynosi zatem 16 i taka powinna być wpisana w blankiecie, natomiast wpisana liczba 10 punktów jest oczywistym błędem pisarskim i błąd ten został sprostowany w drodze "sprostowania do mandatu nr [...]" z dnia 22 października 2010 r., którego kopię dołączono do pisma. Dalej organ wyjaśnił, że ta pomyłka nie stanowi podstawy innego sposobu liczenia punktów za popełnione wykroczenia i brak jest podstaw do zmniejszenia liczby punktów w związku ze szkleniem w dniu 20 września 2010 r., gdyż zostało ono odbyte gdy łączna suma punktów ostatecznych wpisanych do ewidencji przekroczyła 24, wobec czego brak jest też podstaw do anulowania wniosku z dnia 20 września 2010 r. o sprawdzenie kwalifikacji. Pismo to zostało przesłane na adres P. E. i - jak wynika z relacji Poczty (k. 40 a. sąd.) - zostało doręczone w dniu 19 listopada 2010 r. siostrze adresata – M. B. Wnioskiem z dnia 8 grudnia 2010 r. P. E., reprezentowany przez pełnomocnika – r.pr. N. K., wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu o zmianę wpisu w ewidencji punktów karnych. Powołując się na przepis art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., pełnomocnik wywodził, że w świetle § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami (...), Wojewódzki Komendant Policji prowadzi ewidencję punktów karnych i jest właściwy do dokonywania w niej wpisów, jednak brak jest regulacji wprowadzających tryb weryfikacji wpisów. Ponadto wskazał pełnomocnik, że podstawę wpisania punktów do ewidencji stanowił mandat karny z dnia 27 kwietnia 2010 r., stąd zgodnie z jego treścią, punkty karne zostały kierowcy przypisane w ilości 10, natomiast organ dokonał wpisu 16 punktów, zatem wpis jest nieprawidłowy i powinien podlegać zmianie (sprostowaniu zgodnie z przypisanymi na mandacie). W odpowiedzi na powyższe pismo, organ w piśmie z dnia [...] wyjaśnił, że stanowisko w sprawie dokonania korekty wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego przedstawił już w piśmie z dnia [...], przesłanym P. E. i stanowisko to podtrzymuje. W załączeniu przesłał pełnomocnikowi kopię pisma z dnia [...]. We wniesionej w dniu 19 stycznia 2011 r. (data stempla pocztowego na kopercie przesyłki – k-9 a.sąd.) skardze na odmowę zaprzestania naruszania prawa, tj. zmiany wpisu w ewidencji punktów karnych przez Wojewódzkiego Komendanta Policji w Opolu z dnia [...], pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj. art. 6, 7, 8 i 9 K.p.a. w zakresie, w jakim skarżący został wprowadzony w błąd co do istotnych okoliczności faktycznych będących podstawą podjęcia decyzji o przyjęciu mandatu karnego oraz w zakresie braku pouczenia o prawie wniesienia skargi na odmowę dokonania czynności zmiany wpisu do ewidencji, a także przepisu § 9 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami (...) w zakresie, w jakim organy Policji, udzielając informacji o liczbie punktów karnych, wprowadziły skarżącego w błąd co do istotnej okoliczności będącej kryterium podjęcia przez niego decyzji o przyjęciu mandatu karnego. Poza tym zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 130 ust. 3 i 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 8 pkt 6 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002 r. w zakresie, w jakim organ prowadzący ewidencję nie dokonał zmiany wpisu przypisanych skarżącemu punktów po odbyciu przez niego szkolenia i zastosował przepis prawa (§ 8 pkt 6 rozporządzenia) wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej. Pełnomocnik domagał się nakazania zaprzestania naruszania prawa przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu i zmianę wpisu do ewidencji punktów karnych zgodnie z pouczeniem zawartym w mandacie oraz zmianę wpisu w ewidencji punktów karnych z uwzględnieniem odbytego szkolenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według dołączonego wpisu. W uzasadnieniu, przedstawiając stan faktyczny sprawy, pełnomocnik zakwestionował stanowisko organu odnośnie możliwości sprostowania mandatu, wskazując, że wobec braku środków odwoławczych, takie sprostowanie pozbawia skarżącego możliwości obrony swych praw. Podtrzymał i rozwinął argumentację podnoszoną wcześniej w wezwaniu z dnia 8 grudnia 2010 r., wywodząc, że późniejsze sprostowanie mandatu stanowi istotną zmianę okoliczności, przy której skarżący nie złożyłby oświadczenia woli o przyjęciu mandatu karnego, zaś organy nie wypełniły ciążących na nich obowiązków z art. 9 K.p.a., gdyż strona nie może ponieść niekorzystnych skutków wadliwego pouczenia. Odnośnie możliwości zmniejszenia punktów pełnomocnik wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 885/10. Podniósł, że przepis § 8 pkt 6 rozporządzenia przekracza delegację ustawową z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który to przepis ustawowy nie ustanawia żadnych ograniczeń odnośnie chwili odbycia przez kierowcę szkolenia zmniejszającego punkty karne. Zdaniem pełnomocnika, organy administracji publicznej winny odmówić stosowania powyższego przepisu rozporządzenia i wobec tego, w wyniku szkolenia skutek zmniejszenia ilości punktów nastąpił z mocy prawa w dniu 20 września 2010 r., zatem brak jest podstaw by przyjmować, że skarżący ma przypisane 24 punkty karne lub więcej. W odpowiedzi na skargę Opolski Wojewódzki Komendant Policji w Opolu wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że skarżący otrzymał kierowany do Starosty wniosek co najmniej w dniu 22 września 2010 r., gdyż pismem z tego dnia zwrócił się o wyjaśnienie sprawy. Zatem już w tym dniu posiadał wiedzę o liczbie naliczonych 16 punktów. Pomimo to, dopiero w dniu 12 listopada 2010r. zwrócił się o dokonanie korekty na piśmie, co stanowiło naruszenie art. 52 § 3 P.p.s.a. Miał też możliwość uzyskania informacji niezwłocznie po otrzymaniu skierowania o sprawdzenie kwalifikacji, w tym również w drodze zaświadczenia. Poza tym pismo organu z dnia [...] zostało przesłane bez potwierdzenia odbioru, jednak z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że skarga wniesiona w dniu 19 stycznia 2011 r. została wniesiona po upływie 30-dniowego terminu określonego w art. 53 § 3 P.p.s.a, liczonego od otrzymania pisma z dnia [...]. Wniosek o oddalenie skargi organ uzasadnił brakiem prawnej możliwości usunięcia wpisu, dodając, że punkty są naliczane automatycznie po wpisie kodu popełnionego wykroczenia, a ich usunięcie byłoby jednoznaczne z usunięciem wpisu o popełnionym wykroczeniu, które miało miejsce i za które skarżący został ukarany grzywną. W tym zakresie przytoczył przepis § 6 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002 r. określający przypadki, w których organ jest uprawniony do usunięcia wpisu. Odnośnie zmiany wpisu w związku z udziałem w szkoleniu organ powołał treść § 8 ust. 6 rozporządzenia wprowadzający zakaz zmniejszania liczby punktów w przypadku gdy przekroczyła ona 24. Poza tym wskazał na obowiązek organów stosowania przepisów prawa i brak możliwości dokonywania samodzielnej oceny ich zgodności z delegacją. Poza tym organ podniósł, że przepisy K.p.a. nie mają zastosowania w kwestii wprowadzenia skarżącego w błąd co do liczby punktów, wywodząc, że mandat jest wydawany w oparciu o przepisy karne. Poza tym organ podkreślił, że skarżący, po otrzymaniu informacji o sprostowaniu liczby punktów na mandacie miał możliwość wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu na wniosek o uchylenie mandatu karnego, czego nie uczynił. Końcowo wskazał, że nie posiada możliwości naprawienia błędu policjanta z innej jednostki. W piśmie procesowym z dnia 10 marca 2011 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że wbrew twierdzeniom organu, skarżący nie otrzymał odpowiedzi na wątpliwości zgłoszone w piśmie z dnia 22 września 2010 r., dlatego ponownie zwrócił się z wnioskiem podając sprecyzowaną podstawę prawną i dopiero w odpowiedzi otrzymał kopię pisma z dnia [...]. Uzupełniając argumentację skargi pełnomocnik wskazał na brak pouczenia w trybie art. 9 K.p.a.

W toku postępowania sądowadministracyjnego uzupełniono dokumentację poprzez przedłożenie dowodów doręczenia przez Pocztę pisma organu z dnia [...] zarówno skarżącemu, jak i następnie jego pełnomocnikowi wraz z pismem z dnia 16 grudnia 2010 r. Z relacji Poczty wynikało, że pismo organu przesłane na adres skarżącego, doręczono pod tym adresem w dniu 19 listopada 2010r. siostrze adresata – M. B. (k. 40 a. sąd.), natomiast pełnomocnikowi doręczone zostało w dniu 22 grudnia 2010 r. (k. 38 a. sąd.).

W piśmie procesowym z dnia 18 maja 2011 r., pełnomocnik skarżącego wskazał, że siostra skarżącego – M. B. jest osobą pełnoletnią, jednak nie jest domownikiem skarżącego w rozumieniu art. 43 K.p.a. lub art. 72 P.p.s.a., gdyż zamieszkuje i jest zameldowana w D. Na dowód tego przedłożył zaświadczenie Wójta Gminy [...] z dnia 16 maja 2011 r. o zameldowaniu jej na pobyt stały.

W pismach procesowych z dnia 23 maja 2011 r. oraz z dnia 30 maja 2011 r., organ - na podstawie informacji Komendanta Powiatowego Policji w O. - wyjaśnił, że M. B. zamieszkuje w C. Nadto wskazał, że na pracowniku Poczty ciąży obowiązek wydania przesyłki osobie uprawnionej do jej odbioru i jeśli osoba taka podjęła się doręczenia pisma adresatowi, to zaniechanie tej czynności nie ma wpływu na skuteczność doręczenia. Poza tym wywiódł, że w sprawie nie mogą mieć zastosowania przepisy K.p.a. dotyczące doręczeń i domownika, gdyż sprawa nie była załatwiana decyzją administracyjną. Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącego podtrzymał wnioski skargi oraz dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało oddalić. Zakres kognicji sądu administracyjnego, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej i opiera się na kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola, o której mowa obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Z kolei, po myśli art. 146 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności (§ 1). W sprawach, o których mowa wyżej, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (§ 2). W razie niestwierdzenia takich okoliczności, skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy czynności Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu, polegającej na odmowie zmiany wpisu w ewidencji punktów karnych. Poza sporem jest, że wpis do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest czynnością materialno-techniczną, podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej. Na zasadzie § 3 ust. 1, § 4 ust. 1, § 5 ust. 1 i 2 oraz § 6 ust. 1 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2002 r. Nr 236, poz. 1998 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, a także dokonuje wpisu ostatecznego i usuwa wpis tymczasowy, jak również usuwa z ewidencji punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, strona zainteresowania wykreśleniem punktów z ewidencji może zatem zwrócić się do organu prowadzącego tę ewidencję o podjęcie określonego aktu lub czynności, a następnie, w zależności od tego, czy i jakie organ ten zajmie stanowisko, skorzystać ze skargi do sądu administracyjnego w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 lub pkt 8 P.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1087/05, opubl. LEX nr 275433). Badanie merytorycznej zasadności skargi należy jednak poprzedzić sprawdzeniem wymagań formalnych skargi, w tym dopuszczalności jej wniesienia w świetle art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Do warunków dopuszczalności skargi należy wyczerpanie środków zaskarżenia. Zgodnie z art. 52 § 3 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi (tak, jak w rozpoznawanym przypadku), skargę na akty lub czynności można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Na gruncie tego przepisu należy mieć na względzie pogląd, wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07 (opubl. ONSAiWSA 2007 nr 3, poz. 600), zgodnie z którym omawiany przepis wprowadza dwa terminy do wniesienia skargi: pierwszy z nich dotyczy sytuacji, gdy właściwy organ udzielił odpowiedzi na wezwanie i termin ten wynosi 30 dni liczonych od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie, natomiast drugi dotyczy sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, wynosi on 60 dni i liczy się od dnia wniesienia do organu wezwania do usunięcia naruszenia. Po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia rozpoczyna bieg drugi z tych terminów, jeżeli jednak przed jego upływem organ doręczy odpowiedź na wezwanie, wówczas termin ten staje się bezprzedmiotowy, a rozpoczyna bieg termin trzydziestodniowy liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu, za czynność materialno-techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., polegającą na odmowie dokonania zmiany wpisu w ewidencji punktów karnych, należało przyjąć stanowisko wyrażone w piśmie Opolskiego Wojewódzkiego Komendanta Policji w Opolu z dnia [...]. Pismo to, będące odpowiedzią na wniosek skarżącego z dnia 22 września 2010 r., w którym wskazywał na rozbieżności pomiędzy liczbą punktów w mandacie karnym a liczbą podaną w kierowanym przez organ do Starosty Opolskiego zawiadomieniu z dnia 20 września 2010 r. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami. Z treści tego pisma organu jednoznacznie wynika, stanowisko organu odnośnie błędnej liczby punktów w mandacie i prawidłowej liczbie wynoszącej 16. Brak jest podstaw żeby uznać, że tak sformułowanej treści pisma nie można odczytywać jako odmowy korekty wpisu do wpisu punktów karnych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Dla tej czynności nie jest przewidziana forma decyzji administracyjnej, stąd należy traktować ją jako akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Na tę właśnie odmowę skarżący był obowiązany wnieść na piśmie wezwanie do organu w trybie art. 53 § 3 P.p.s.a. o usunięcie naruszenia prawa, co uczynił pismem z dnia 12 listopada 2010 r., w którym nawiązując do pisma z dnia [...], domagał się dokonania korekty we wpisie do ewidencji i zmniejszenia punktów karnych, w tym również z uwagi na udział w szkoleniu, podając w tym zakresie argumentację prawną, wspartą orzecznictwem sądowadministracyjnym. Zauważyć należy, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa inicjuje czynności organu, zmierzające do weryfikacji poprawności zajętego przez ten organ stanowiska przez skonfrontowanie go z argumentacją podniesioną w wezwaniu. W tych okolicznościach rozpoczął bieg 60-dniowy termin do wniesienia skargi. Organ udzielił odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia [...], które wprawdzie zostało przesłane przez organ na adres skarżącego, jednak nie można podzielić argumentacji organu, odnośnie skuteczności jego doręczenia. W szczególności nie sposób przyjąć, że w sprawie doręczenia tego pisma nie mają zastosowania przepisy procedury administracyjnej. Zważyć należy, że we wszystkich przepisach dotyczących doręczeń, zawartych Dziale I, Rozdział 8 K.p.a., obejmującym art. 39-49, mowa jest o pismach, do jakich z całą pewnością należy odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...]. W tych okolicznościach argumentacja organu odnośnie braku podstaw do zastosowania procedury administracyjnej jest niezrozumiała i sprzeczna z prawem. Na gruncie art. 43 K.p.a., regulującego instytucję doręczenia zastępczego, należy opowiedzieć się za wąskim rozumieniem pojęcia "domownik" i w związku z tym stwierdzić, że w kręgu tych osób mieszczą się wyłącznie te, które należą do gospodarstwa domowego adresata, pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a także osoby, dla których mieszkanie adresata jest ich aktualnym centrum życiowym, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Szerokiemu rozumieniu pojęcia domownika sprzeciwia się gwarancyjny charakter przepisów K.p.a. o doręczeniach, a także negatywne skutki, jakie niesie za sobą zaniechanie doręczenia pisma adresatowi, skutkujące możliwością utraty przez niego ochrony w postaci uruchomienia środków zaskarżenia. Nie można zatem zgodzić się z organem, że pismo z dnia [...], przesłane na adres skarżącego i doręczone w dniu 19 listopada 2010 r. jego siostrze – M. B., skutkowało domniemaniem doręczenia, skoro osoba ta nie była domownikiem skarżącego i przebywała w jego mieszkaniu jedynie okazjonalnie. Oceniając nadal skuteczność doręczenia przez organ pisma z dnia [...], podkreślić przyjdzie, że to właśnie organ, a nie inne podmioty obciąża wadliwość w dokonaniu doręczenia lub w ogóle brak wykonania takiej czynności. Posłużenie się bowiem przez organ określonym podmiotem doręczającym jest dla adresata kwestią wtórną i samoistnie nie decyduje o wadliwości doręczenia, gdyby okazało się prawidłowe. Idąc nadal przyjętym tokiem rozumowania, należy w konsekwencji uznać, że w otwartym 60-dniowym terminie do wniesienia skargi organ - w wyniku pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 8 grudnia 2010 r. - przesłał pełnomocnikowi odpowiedź na wezwanie skarżącego do usunięcia naruszenia prawa z dnia 12 listopada 2010 r., zawartą w piśmie z dnia [...] i odpowiedź ta została skutecznie doręczona w dniu 22 grudnia 2010 r. Ten fakt skutkował uruchomieniem biegu 30-dniowego terminu do wniesienia skargi, który upływał z dniem 21 stycznia 2011 r. Skoro zatem skarga została wniesiona, poprzez nadanie jej pocztą, w dniu 19 stycznia 2011 r., to na podstawie art. 83 § 3 P.p.s.a. należało uznać, że skarżący dochował zakreślonego prawem terminu, przez co spełniony został warunek dopuszczalności skargi, określony w art. 53 § 2 P.p.s.a. Przechodząc do oceny zasadności żądania skarżącego, dotyczącego zmiany wpisu w ewidencji punktów karnych, przytoczyć należy w pierwszym rzędzie treść art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Przepis ten stanowi, że "policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji". Odczytanie powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że w zdaniu pierwszym ustawodawca określił podmiot, któremu powierzył zadanie prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy drogowe, natomiast w zdaniu drugim wyraźnie określił sekwencję działań tego podmiotu. W pierwszej kolejności podmiot prowadzący ewidencję ma obowiązek dokonania oceny, czy zaistniał fakt naruszenia przepisów ruchu drogowego. Następnie winien temu naruszeniu przyporządkować właściwą liczbę punktów zawierającą się w przedziale 1-10. Kolejnym krokiem jest wprowadzenie tej liczby punktów do ewidencji. Redakcja analizowanego przepisu pozwala przyjąć, że użyte w zdaniu drugim zwroty "przypisuje się" "wpisuje się" odnoszą się wprost do zdania pierwszego i dotyczą podmiotu prowadzącego ewidencję. Przesądza to również o tym, że czynności wymienionych w zdaniu drugim podmiot ten dokonuje samodzielnie. Istotne zatem jest ustalenie faktu, że nastąpiło naruszenie przepisów ruchu drogowego, gdyż dopiero ta okoliczność daje podstawę do uruchomienia dalszych czynności podmiotu prowadzącego ewidencję, polegających na przypisaniu punktów i ich wpisaniu. W tym miejscu należy zauważyć, że z mocy delegacji zawartej w art. 130 ust. 4 pkt. 1 ustawy, upoważniającej do określenia sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, wydane zostało powołane już wyżej rozporządzenie z dnia 20 grudnia 2002 r. Wykaz naruszeń przepisów ruchu drogowego i liczba punktów odpowiadająca tym naruszeniom zostały zawarte w załączniku nr 1 do rozporządzenia, w formie tabeli, określającej rodzaj czynu z podziałem na przestępstwa i wykroczenia, jego kwalifikację prawną wynikającą z ustawy Kodeks karny, Kodeks wykroczeń, Prawo o ruchu drogowym oraz z rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych, jak również liczbę punktów odpowiadającą poszczególnym rodzajom czynu Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia, wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania albo nakazami lub mandatami karnymi albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym (ust. 1). Przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, do ewidencji wprowadza się, niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, wpis tymczasowy, zawierający informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem (ust. 2). Wskazać też trzeba, że na zasadzie art. 98 § 3 ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, mandat karny staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Z kolei stosownie do przepisu § 4 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2002 r. w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz. U. Nr 20, poz. 201 ze zm.), obowiązkiem funkcjonariusza nakładającego mandat karny kredytowany, na sprawcę wykroczenia jest wpisanie rodzaju i charakteru wykroczenia oraz kwalifikacji prawnej na odcinku "C" formularza (pkt 2 lit. c) oraz - w przypadku naruszenia przepisów o ruchu drogowym – wpisanie liczby punktów przewidzianych za to naruszenie na podstawie odrębnych przepisów (pkt 2 lit. d).

Odczytując nadal przepis art. 130 ust. 1 ustawy w kontekście przywołanych przepisów wykonawczych, koncentrując się na wpisie ostatecznym, należy skonstatować, że fakt popełnienia naruszenia przepisów ruchu drogowego podmiot prowadzący ewidencję ustala na podstawie wyroku sądowego, postanowienia o warunkowym umorzeniu postępowania, nakazu lub mandatu karnego, bądź orzeczenia dyscyplinarnego, stwierdzających to naruszenie i posiadających walor prawomocności. Wszystkie te orzeczenia, w tym również mandat karny, zawierają określenie rodzaju i kwalifikacji prawnej czynu wynikających z przepisów prawa, co umożliwia podmiotowi prowadzącemu ewidencję dokonanie porównania ich z zapisami tabeli w celu przyporządkowania odpowiedniego jej zapisu do konkretnego naruszenia. W oparciu o te ustalenia podmiot prowadzący ewidencję stwierdza, jaka jest przewidziana liczba punktów odpowiadających danemu naruszeniu, którą następnie wprowadza do ewidencji. Zważywszy na wskazaną już wyżej, wynikającą z treści art. 130 ust. 1 zd. drugie, samodzielność podmiotu prowadzącego ewidencję w zakresie ustalania liczby punktów karnych przed dokonaniem wpisu do ewidencji, należy uznać, że to na podmiocie prowadzącym ewidencję ciąży odpowiedzialność za prawidłowość ustalania liczby punktów karnych za konkretne naruszenia stwierdzone prawomocnymi rozstrzygnięciami i dbałość o to, by była ona ustalana w sposób zgodny z zapisami tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do rozporządzenia. Na gruncie przedstawionych rozważań należy stwierdzić, że w świetle art. 130 ust. 1 i 2 ustawy prawomocny mandat karny jest kategorią normatywną o tyle, o ile stwierdza popełnione naruszenie, określając jego rodzaj i kwalifikacje prawną. Mandat karny nie posiada natomiast takiego waloru, jeśli chodzi o liczbę uwidocznionych w nim punktów, podlegającą wpisowi do ewidencji przez prowadzący ją podmiot. Wpisana w mandacie liczba punktów nie jest przesądzająca dla podmiotu dokonującego wpisu. Na podstawie treści mandatu ustala on wyłącznie rodzaj popełnionego naruszenia i jego kwalifikację prawną, a dalszych czynności dokonuje już samodzielnie, do czego został upoważniony z mocy ustawy. W ramach tak ustalonych kompetencji mieści się zatem również dokonywanie weryfikacji wpisów dotyczących liczby punktów wynikających z mandatu karnego przed dokonaniem wpisu do ewidencji w ten sposób, by liczba wpisanych w ewidencji punktów była zgodna z prawem. Zakładając racjonalność ustawodawcy, podkreślić przyjdzie, że gdyby liczba punktów uwidoczniona w mandacie karnym miała odnosić wskazywany przez skarżącego skutek, polegający w istocie na tym, że to nie rodzaj naruszenia ale liczba wpisanych w nim punktów byłaby wiążąca dla podmiotu prowadzącego ewidencję i dokonującego wpisu do ewidencji, wówczas z całą pewnością ustawodawca dałby temu wyraz, zamieszczając odpowiedni zapis w ustawie. Poza tym, akceptacja stanowiska skarżącego w istocie prowadziłaby do naruszenia wynikającej z art. art. 32 ust. 1 Konstytucji Rp zasady równości wobec prawa. Za popełnione naruszenie przepisów ruchu drogowego skarżący byłby bowiem premiowany w porównaniu z innymi kierowcami, którzy popełnili to samo naruszenie. Skoro, jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, skarżący w dniu 27 kwietnia 2010 r. naruszył przepisy ruchu drogowego i naruszenia te zostały stwierdzone prawomocnym mandatem karnym, to obowiązkiem podmiotu prowadzącego ewidencję, jakim w niniejszej sprawie był Opolski Komendant Wojewódzki Policji w Opolu, było przyporządkowanie wskazanym w tym mandacie naruszeniom prawidłowej liczby punktów karnych według tabeli. W świetle zapisów załącznika Nr 1 do rozporządzenia liczba punktów za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o 75 km/h (kod E01) wynosi 10, natomiast za niedostosowanie się do sygnałów i poleceń dawanych przez osoby uprawnione do kontroli ruchu drogowego (kod C03) wynosi 6, co stanowi łącznie 16 punktów. Taką też liczbę Opolski Komendant Wojewódzki Policji w Opolu był zobligowany ustalić na podstawie mandatu karnego i wpisać do prowadzonej przez siebie ewidencji.

Odnosząc się do tej części zarzutów skargi, które dotyczyły odmowy usunięcia punktów karnych w wyniku szkolenia, odbytego przez skarżącego w dniu 20 września 2010 r., na zasadzie art. 130 ust. 3 ustawy, stanowiącego, że kierowca wpisany do ewidencji może uczestniczyć na własny koszt w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. należy wskazać, że skarżący uczestniczył w tym szkoleniu po osiągnięciu zastrzeżonej przez ustawodawcę liczby 24 punktów karnych. Zważyć trzeba, że zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy, punkty wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Z powyższego wynika, że poprzez wskazanie rocznego okresu, ustawodawca wyraźnie zakreślił cezurę czasową, w ramach której nie może dojść do przekroczenia liczby 24 punktów karnych. Wystąpienie takiego przekroczenia obwarowane bowiem jest - z mocy z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy oraz z art. 124 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy - dwojakiego rodzaju rygorami, tj. w postaci skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz skierowania na badanie psychologiczne. Wobec kategorycznej redakcji ostatnio wskazanych przepisów, są one bezwzględnie wiążące dla organów, zobligowanych do skierowania na badania psychologiczne oraz na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Przepisy te implikują również działanie organu prowadzącego ewidencję. O ile można byłoby zatem prowadzić rozważania, czy szkolenie odbyte dobrowolnie w trybie art. 130 ust. 3 ustawy jest tożsame w skutkach z kontrolnym sprawdzeniem kwalifikacji, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy i czy wobec tego mogłoby powodować zmniejszenie liczby punktów przekraczającej 24, to z całą pewnością w ramach dobrowolnego poddania się szkoleniu nie może zostać przeprowadzone badanie psychologiczne, o jakim mowa w art. 124 ust. 1 pkt 3 lit b ustawy. Ustawodawca nie przewidział możliwości dobrowolnego poddania się takiemu badaniu w celu zniwelowania liczby punktów karnych. Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do niemożliwych do zaakceptowania skutków, gdyż jeśli przez udział w dobrowolnym szkoleniu następowałoby zmniejszenie liczby punktów karnych już na etapie organu prowadzącego ewidencję, to wówczas przepis art. 124 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy okazałby się przepisem martwym. Nie można wszak zakładać, że ustawodawca wprowadzałby do aktu rangi ustawy normę prawną, która nie miałaby zastosowania. W świetle powyższego, nie można dopatrzyć się naruszenia prawa w działaniu organu, polegającym na odmowie zmniejszenia liczby punktów karnych w związku z uczestnictwem skarżącego w szkoleniu, które miało miejsce po przekroczeniu 24 punktów karnych, zwłaszcza w kontekście przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia, z którego wynika, iż odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Nawiązując do zarzutu wydania ostatnio powołanego przepisu z naruszeniem delegacji ustawowej, tj. art. 130 ust. 4 ustawy, dostrzec trzeba, że w powołanym w skardze orzeczeniu sądowoadministracyjnym z dnia 15 lipca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny zasygnalizował jedynie wątpliwość na tle zgodności powyższego przepisu z normą kompetencyjną, określoną w art. 130 ust. 4 ustawy. Kontrowersje w tym zakresie zostały aktualnie przez ten Sąd rozwiane. Na gruncie wykładni systemowej i funkcjonalnej, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiedziono, że przepisy rozporządzenia, nie są sprzeczne zarówno z delegacją z art. 130 ust. 4 ustawy, jak i z regulacjami ustawowymi zamieszczonymi w art. 130 ust. 1 ustawy, natomiast przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia w pełni służy realizacji celu unormowań ustawowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 275/10, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Identyfikując się w pełni ze stanowiskiem zaprezentowanym w uzasadnieniu powyższego wyroku, należy zauważyć, że poddano w nim analizie normę kompetencyjną zawartą w art. 130 ust. 4 ustawy, zwracając uwagę na zakresy upoważnienia określone w pkt 1-5 tego przepisu. Na tej podstawie stwierdzono, że celem tych unormowań było dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Uznając, że rozporządzenie wydane na podstawie powyższej delegacji służy wykonaniu m.in. art. 130 ust. 1 i 2 ustawy, wskazano, że ustalenie prawidłowej relacji pomiędzy art. 130 ust. 3 i normą kompetencyjną z art. 130 ust. 4, wymaga odczytania ich w kontekście art. 124 ust. 1 pkt 3 lit. b tej ustawy, co prowadzi do wniosku, że zmniejszenie liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić jedynie wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła 24, gdyż jej przekroczenie skutkuje poddaniem kierowcy obowiązkowemu badaniu psychologicznemu, co wyklucza możliwość skorzystania z dobrowolnego szkolenia. W konkluzji stwierdzono, że wykonując delegację ustawową, w istocie zgodnie z ustawą rozporządzenie wyłączyło możliwość zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec kierowcy, który przed rozpoczęciem szkolenia dopuścił się naruszeń na łączną sumę punktów przekraczających 24. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności, brak było podstaw do zastosowania art. 146 P.p.s.a. Czynność Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu, polegająca na odmowie zmiany wpisu w ewidencji punktów karnych nie narusza prawa materialnego. Na tę ocenę nie mogły mieć wpływu zarzuty skargi, dotyczące naruszenia zasad procedury administracyjnej, w tym art. 9 K.p.a. Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a orzeczono, jak w sentencji.