Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1952/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia NSA Ewa Jóźków, Asesor WSA Piotr Kraczowski [spr.], Protokolant Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2006 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] lipca 2003 r. r. A. K., urodzony [...] stycznia 1932 r., wystąpił do Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnień kombatanckich. We wniosku wskazał, iż w okresie od maja 1943 r. do 15 sierpnia 1944 r. był łącznikiem Armii Krajowej o pseudonimie "J.". Przysięgę złożył w czerwcu 1943 r. u dowódcy drużyny W. D. ps. "W.", jako łącznik pokonywał trasę G. – D.. 15 lipca 1944 r. został złapany przez żołnierzy niemieckich na granicy Generalnej Guberni i przewieziony do L. do komisarza niemieckiego, który po przesłuchaniu okaleczył go na całe życie poprzez uderzenie pistoletem w głowę i wybicie lewego oka. Ponadto Wnioskodawca podał, iż w 1948 r. był prześladowany przez UB w O. M. za udział w AK przez co musiał wyjechać do D. M. w województwie [...], gdzie przebywał do 1964 r. Do wniosku załączone zostały: życiorys, rekomendacja Światowego Związku Żołnierzy AK obwód "R. P." ośrodek V w W. z [...] lipca 2003 r. oraz oświadczenia świadków – J.R. oraz A. S. – stwierdzające, że Wnioskodawca miał kontakt organizacyjny z dowódcami AK w charakterze łącznika.

Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z [...] sierpnia 2003 r., nr [...] – na podstawie art. 1 ust. 2 pkt. 3 i art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.] – odmówił A. K. przyznania uprawnień kombatanckich wskazując, iż nie spełnia warunków o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 cyt. wyżej ustawy.

Na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, powyższa decyzja została utrzymany w mocy decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] grudnia 2003 r., nr [...]. W motywach uzasadnienia wskazano, iż A. K. nie mógł pełnić służby w Armii Krajowej, ponieważ świadkowie podali, iż jedynie utrzymywał kontakty z dowódcami, nie podają kiedy i w jakich okolicznościach nastąpiło wstąpienie do służby. Ponadto nie było możliwe wstąpienie przez Wnioskodawcę do Armii Krajowej, ponieważ w chwili deklarowanego wstąpienia do organizacji miał 11 lat, co wykluczała instrukcja gen. K. S. z [...] grudnia 1939 r. dotyczącą powołania do życia Związku Walki Zbrojnej (później AK), która pozwalała odbierać przysięgi wstąpienia w szeregi AK od osób powyżej 17 lat (później 16). Kierownik Urzędu zauważył, że nawet w sytuacji dania wiary, iż Wnioskodawca pomagał osobom zaangażowanym w ruch oporu utrzymując kontakty z dowódcami, to doraźne wykonywanie takich czynności nie może być uznane za równoznaczne z przyjęciem do organizacji w charakterze członka konspiracyjnych sił zbrojnych.

Powyższa decyzja stała się prawomocna, ponieważ A. K. nie złożył skargi.

A. K. wnioskiem z [...] marca 2005 r. ponownie wystąpił do Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnień kombatanckich. Wniosek został zakwalifikowany przez organ administracji – na podstawie art. 235 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej przyznania uprawnień kombatanckich w trybie art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wniosek z [...] marca 2005 r. został umotywowany tak samo jak wniosek z [...] marca 2003 r., dodatkowo załączono oświadczenie świadka – D. R.

Decyzją z [...] kwietnia 2005 r., nr [...], Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 22 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] grudnia 2003 r. i poprzedzającej ją decyzji z [...] sierpnia 2003 r.

Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] czerwca 2005 r., nr [...], działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 ust. 2 pkt. 3, art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy w/w decyzję własną z [...] kwietnia 2005 r.

W motywach uzasadnienia organ administracji zaznaczył, iż A. K., wnioskując o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie wskazał na jakiekolwiek okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Również w ocenie Kierownika Urzędu brak jest przesłanek warunkujących uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony.

Odnosząc się do podnoszonych przez Stronę okoliczności, że w okresie od maja/czerwca 1943 r. do sierpnia 1944 r. był łącznikiem oddziału Armii Krajowej, co potwierdzają oświadczenia świadków J. R., A. S. oraz D. R., Kierownik Urzędu stwierdził, iż nie kwestionuje tych relacji w aspekcie czynności pomocniczych wykonywanych przez stronę. Jednocześnie zauważył, iż w latach 1943 – 1944 Wnioskodawca miał 11 – 12 lat, i z tego względu z uwagi na instrukcję gen. K. S. z 4 grudnia 1939 r. dotyczącą minimalnego wieku przy przejmowaniu członków Armii Krajowej należy wykluczyć, że A. K. pełnił służbę w wymienionej organizacji i w tym zakresie jego twierdzenia zawarte w życiorysie o złożeniu przysięgi uznać za niewiarygodne. Zgromadzone dowody pozwalają jedynie na przyjęcie, że zainteresowany współpracował z partyzantami, ale nie pełnił służby w Armii Krajowej w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach.

Ponadto Kierownik Urzędu zauważył, iż podstawą przyznania stronie uprawnień nie mogło być również odniesienie obrażeń ciała w 1944 r. oraz represje ze strony Urzędu Bezpieczeństwa po zakończeniu wojny, bowiem jak wynika z życiorysu Strony represje te nie były połączone z pozbawieniem wolności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] czerwca 2005 r. A. K. zarzucił, iż decyzja Kierownika Urzędu jest dla niego krzywdząca, ponieważ w czasie kiedy służył w Armii Krajowej nikt nie pytał się o wiek, a jedynie patrzył, jak się wywiązuje ze swoich obowiązków. Przy wydawaniu decyzji nie wzięto pod uwagę trwałego kalectwa, jakiego wówczas doznał. Ponadto powołał się na fakt posiadania legitymacji AK wydanej przez Prezesa Zarządu Okręgu Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Warszawa – Wschód E. M.. Skarżący wniósł także o wezwanie na rozprawę świadków, których oświadczenia znajdują się w aktach sprawy.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. Nr 153, poz. 1269]. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, że jest ona nieuzasadniona.

W sprawie niniejszej bezsporną jest okoliczność, iż decyzja Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] grudnia 2003 r., utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] sierpnia 2003 r. o odmowie przyznania A. K. uprawnień kombatanckich, stała się prawomocna z uwagi na to, iż Skarżący nie skorzystał z prawa jej zaskarżenia do sądu administracyjnego.

A. K. ponownie wnioskiem z [...] marca 2005 r. wystąpił o przyznanie uprawnień kombatanckich, zakwalifikowanym przez Kierownika Urzędu jako wniosek o zbadanie zasadności wzruszenia decyzji własnej w trybie art. 154 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.] dalej: Kpa, Skarżący w ten sposób uruchomił postępowanie administracyjne w trybie nadzwyczajnym – postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej, na mocy której nie wynikają prawa dla strony. Stosownie bowiem do treści art. 154 § l Kpa – decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych dokonał zatem prawidłowej kwalifikacji w/w wniosku Skarżącego zważywszy, że decyzja z [...] grudnia 2003 r. jest decyzją ostateczną, utrzymującą w mocy decyzję własną organu z [...] sierpnia 2003 r. wydaną w pierwszej instancji, odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich, a więc decyzję nie tworzącą praw nabytych, którą można wzruszyć na podstawie art. 154 Kpa, gdy będą spełnione przesłanki przewidziane w tym przepisie.

Wobec powyższego, zadaniem Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych było przeprowadzenie kontroli wydanej decyzji ostatecznej tj. zbadanie czy za zmianą lub uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny – a więc kwalifikowany – interes strony.

Zarówno we wniosku z [...] marca 2005 r., wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z [...] maja 2005 r., jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, A. K. sformułował generalny zarzut, iż decyzje Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych są dla niego niesprawiedliwe, biorąc pod uwagę działalność jaką prowadził w latach 1943 – 1944 służąc w Armii Krajowej i odniesione w wyniku tej działalności kalectwo.

Mając powyższe na względzie Sąd zważył, iż kwestia zasadności przyznania A. K. uprawnień kombatanckich została przeanalizowana w toku postępowania administracyjnego przez Kierownika Urzędu ds. Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w oparciu o zebrane w sprawie dowody. Jak słusznie zauważył organ administracji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ze względu na młody wiek (11-12 lat) A. K. nie mógł należeć do Armii Krajowej, zaś deklarowana przez Niego działalność nie wiązała się z pełnieniem służby w organizacji konspiracyjnej (do której konieczne jest złożenie przysięgi, otrzymanie stopnia wojskowego, pseudonimu, stałego przydziału organizacyjnego), a polegała jedynie na ewentualnej współpracy, co w świetle art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.] dalej: ustawy o kombatantach, nie stanowi podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich. Jedyną przesłanką przyznania uprawnień kombatanckich nie może być wyłącznie posiadanie legitymacji członka Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej – która to okoliczność została powołana dopiero na etapie skargi – bowiem samo wstąpienie do organizacji nie stanowi o nabyciu statusu kombatanta i przyznaniu uprawnień kombatanckich, co należy do wyłącznej kompetencji organów państwa tj. Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Abstrahując od w/w kwestii merytorycznych Sąd zauważył, iż samo subiektywne poczucie krzywdy żywione przez Skarżącego oraz rozczarowanie i żal wobec stanowiska organu administracji, nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu przepisu art. 154 § 1 Kpa, a tym samym nie stanowi przesłanki wzruszenia decyzji z [...] grudnia 2003 r. Nie można też uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 Kpa, jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją. Skarżący nie wskazał przy tym na żadne inne okoliczności faktyczne i prawne, które stwarzałyby podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji w myśl słusznego interesu strony w trybie cyt. wyżej przepisu.

W ocenie Sądu brak jest również podstaw do twierdzenia, że za uchyleniem decyzji ostatecznej z [...] grudnia 2003 r. przemawia interes społeczny. Sąd podziela stanowisko organu administracji, że interes społeczny w rozumieniu art. 154 Kpa, nie może sprowadzać się do naruszania przepisów prawa – w sprawie niniejszej art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach – skoro warunkiem dopuszczalności wzruszenia decyzji w trybie art. 154 Kpa jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych zobowiązany jest do działania na podstawie obowiązujących przepisów prawa i w przypadku stwierdzenia braku podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich, zobowiązany jest do podjęcia decyzji o odmowie ich przyznania. Niedopuszczalne byłoby przy tym różnicowanie obywateli względem przyznania (bądź odmowy przyznania) uprawnień kombatanckich w kontekście warunków sprecyzowanych w ustawie.

Stojąc na ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisku, iż tryb postępowania przewidziany w art. 154 Kpa służy organom administracji do usuwania takich decyzji ostatecznych, które organy te uważają za niecelowe bądź sprzeczne z zakreśloną linią postępowania w sprawach danego rodzaju stwierdzić należy, iż Kierownik Urzędu zasadnie uznał, iż jego decyzja z [...] grudnia 2003 r. nie jest dotknięta wskazanymi wadami. Jako celowa i wydana na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o kombatantach, w/w decyzja nie stoi w sprzeczności z praktyką postępowania w sprawach o przyznanie uprawnień kombatanckich.

Oceny tej nie podważa subiektywne poczucie krzywdy Skarżącego, które jakkolwiek zrozumiałe z punktu widzenia trudnych i z całą pewnością bolesnych doświadczeń z okresu okupacji hitlerowskiej, nie ma jednak wpływu na trafność przedmiotowego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła okoliczności umożliwiających wzruszenie decyzji ostatecznej ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. Wydając zaskarżoną decyzję, Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych działał na podstawie przepisów prawa, a podjęte rozstrzygnięcie na podstawie art. 154 Kpa nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, a więc nie stanowi naruszenia prawa.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić skargę jako niezasadną.