Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1217/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 4a, 4f i 5, art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 193 poz 1194
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity.
article: art.153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 5 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2015 roku sprawy ze skargi A. S. i P. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących A. S. i P. S. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty [...] o ustaleniu i przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. ustalił lokalizację drogi powiatowej. Działki ewidencyjne: nr 74/4, nr 75/8, położone w obrębie [...], znalazły się w granicach lokalizacji drogi dla inwestycji polegającej na budowie odcinka drogi powiatowej ul. A w Ł. na odcinku od zakończenia istniejącego fragmentu al. B do rejonu skrzyżowania z ul. C i stały się z mocy prawa własnością Ł. - miasta na prawach powiatu.

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 12 ust. 4a, 4f i 5, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.), Starosta [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania za działki: nr 74/4 o pow. 0,0478 ha, nr 75/8 o pow. 0,6101 ha, przyznaniu na rzecz A. S. i P. S. odszkodowania za części ww. działek nr 74/4 i nr 75/8 oznaczone na mapie nr 4/5920 jako działki: nr 74/7 o pow. 0,0381 ha, nr 75/11 o pow. 0,5973 ha; zobowiązaniu Ł. - miasta na prawach powiatu do zapłaty odszkodowania na rzecz osób ww. oraz zobowiązaniu Ł. - miasta na prawach powiatu do wpłaty do depozytu odszkodowania za pozostałe części działek nr 74/4 i nr 75/8 oznaczone na mapie nr 4/5920 odpowiednio jako działki: nr 74/6 o pow. 0,0097 ha, nr 75/9 o pow. 0,0128 ha.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezydenta Miasta Ł., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że prowadzone postępowanie w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, pz. 872), na podstawie wniosku Prezydenta Miasta Ł. z dnia 05 czerwca 2009 roku, którym Prezydent wystąpił do Wojewody [...] w przedmiocie nabycia przez Miasto Ł. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. D, oznaczonej jako działki: nr 74/6 o pow. 97 m², nr 75/9 o pow. 128 m², powstałe z podziału działek 74/4 i 75/8, stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpatrując skargę złożoną przez A. S. i P. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], w wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 262/13 uchylił w punkcie pierwszym zaskarżoną decyzję organu II instancji oraz w punkcie drugim zasądził zwrot kosztów postępowania. W ocenie sądu w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi bezpośrednia relacja między rozstrzygnięciem stanowiącym o odszkodowaniu za działki 74/4 i 75/8, czego dotyczy przedmiotowe postępowanie, a rozstrzygnięciem w zakresie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostkę samorządu terytorialnego działek 74/6 i 75/9, stanowiących odpowiednio części działek 74/4 i 75/8. W ocenie Sądu zgodnie z treścią art. 12 ust. 4a i 4b ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za przejęcie nieruchomości wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na jej realizację w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja zezwalająca na realizacje stała się ostateczna. Nadto Sąd potwierdził, iż w przypadku istnienia sporu co do prawa własności części nieruchomości (nie uregulowany stan prawny), co do której zostało ustalone odszkodowanie istnieje możliwość wpłaty odszkodowania do depozytu sądowego na podstawie art. 133 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2013 r., wyrokiem z dnia 12 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2017/13 uchylił zaskarżony wyrok w punkcie drugim dotyczącym wynagrodzenia pełnomocnika skarżących jako znacznie wygórowanego i nie znajdującego oparcia w przepisach prawa i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, w pozostałym zakresie NSA skargę oddalił podzielając w pełni argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty [...] o ustaleniu i przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że sporządzony na potrzeby postępowania operat szacunkowy z dnia 24 kwietnia 2012 r. utracił z dniem 24 kwietnia 2013 r. aktualność i jako taki nie może stanowić dowodu w sprawie. Organ odwoławczy odstąpił od uzyskania od rzeczoznawcy majątkowego stanowiska w zakresie możliwości potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego nie tylko z uwagi na ponad dwu i półroczny upływ czasu od dnia jego sporządzenia, ale głównie z uwagi na występujące nieścisłości w opinii i zaistniałe w sprawie elementy wymagające przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organ I instancji w przedmiotowym postępowaniu nie zebrał materiału dowodowego na potwierdzenie przeznaczenia działek będących przedmiotem postępowania, co powoduje, że nie mógł zweryfikować zapisów zawartych w operacie szacunkowym przyjętym za dowód w sprawie. Jak potwierdzono w uzupełniającym postępowaniu wyjaśniającym przeprowadzonym przed organem II instancji, dla przedmiotowego terenu nie było wg stanu na dzień 26 maja 2008 r. obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co zostało poświadczone pismem Wydziału Urbanistyki i Architektury Departamentu Architektury i Rozwoju Urzędu Miasta Ł. z dnia 28 sierpnia 2014 r. nr [...]. Z pisma Biura Architekta Miasta Departamentu Architektury i Rozwoju Urzędu Miasta Ł. z dnia 16 września 2014 r. nr [...] wynika jednocześnie, że w dniu 26 maja 2008 r. obowiązywało Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Ł. zatwierdzone w dniu 3 kwietnia 2002r. uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w Ł. Zgodnie ze stanowiskiem Biura Architekta Miasta przedmiotowy grunt leżał w jednostce przestrzennej "A". W przyjętym za dowód w sprawie operacie szacunkowym z dnia 24 kwietnia 2012 r. biegła podała, że przedmiotowa nieruchomość leżała obszarze określonym jako wolne od zabudowy tereny strefy zurbanizowanej, których pełne udostępnienie do celów zabudowy wraz z określeniem przeznaczenia i intensywności zagospodarowania powinno nastąpić z pierwszeństwem zorganizowanych form działań inwestycyjnych obejmujących w szczególności wyposażenie i urządzenie układu terenów publicznych. W dalszej części operatu biegła wskazała, że otoczenie nieruchomości będące przedmiotem wyceny stanowi zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna i mając na uwadze powyższe dla potrzeb wyceny przyjęto przeznaczenie mieszkaniowe jednorodzinne (str. 8 operatu, akapit 9). Nie można się zgodzić z tak przeprowadzoną wyceną, gdyż rzeczoznawca majątkowy w myśl przepisu art. 154 ugn nie ustala przeznaczenia w oparciu o charakterystykę otoczenia wycenianej nieruchomości, ale kierując się wyłącznie jej przeznaczeniem zgodnie z dokumentem planistycznym. Ponadto, zdaniem Wojewody, nie można bezsprzecznie stwierdzić, aby tak zakreślony rynek pozostawał w pełni zgodny z przeznaczeniem terenu wynikającym z obowiązującego wówczas studium. Wskazał, że zgodnie z załącznikiem graficznym do studium, określającym uwarunkowania i kierunki zagospodarowania przestrzennego Ł., podlegające wycenie działki leżą na terenie oznaczonym symbolem NAN, czyli na wolnych od zabudowy terenach strefy niezurbanizowanej, których pełne udostępnienie do celów zabudowy (wraz z określeniem przeznaczenia i intensywności zagospodarowania) powinno nastąpić z pierwszeństwem zorganizowanych form działań inwestycyjnych obejmujących w szczególności wyposażenie i urządzenie układu terenów publicznych, przy czym wobec strefy ustala się wymóg niskiej intensywności zabudowy i zagospodarowania z dużym udziałem zieleni o formie parkowej. Definicja została zatem wybiórczo podana w operacie szacunkowym i tak też przez biegłą wykorzystana. W ramach strefy wyodrębnione zostały wszak również tereny zielone (tereny zieleni miejskiej - leśnej i parkowej - podlegające ochronie oraz inne tereny zielone o dobrym i zadowalającym (w przewadze) stanie zagospodarowania, wymagające ochrony) i przewidziano już przebieg drogi (korytarz ulicy planowanej). Ponadto, w treści studium (str. 60) doprecyzowano opis strefy NA (NAN) określając ją jako teren wolny od zabudowy lub zabudowany w stopniu znikomym i przeznaczony do przyszłej urbanizacji także na zasadach (określonych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego) związania możliwości inwestowania ze spełnieniem istotnych warunków służących optymalizacji efektu procesów realizacyjnych; w podstrefie NAN możliwości inwestowania ograniczone były dodatkowo bardzo niskim pułapem intensywności zabudowy oraz wymogiem zagospodarowania terenu ze znacznym udziałem zieleni, urządzonej w formie parkowej. W dalszej części studium (str. 61) podano, że wyodrębnione tereny (podstrefy) strefy niezurbanizowanej naturalnej NA (lub NAN), dotąd wolne od zabudowy lub z zabudową występującą sporadycznie, mogą być udostępnione do celów zabudowy (wraz z określeniem przeznaczenia i intensywności zagospodarowania) dopiero po ich uprzednim wyposażeniu i urządzeniu terenów publicznych, w tym drogi (lub ścieżki rowerowej) jako pożądanej formy granicy całego przygotowanego do celów zabudowy obszaru ze wszystkimi pozostałymi terenami strefy N, oraz po ustanowieniu w formie przepisów prawa miejscowego, warunków zabudowy obowiązujących odpowiednio dla całego wyodrębnionego obszaru strefy. Wobec terenów strefy NAN ustalono dodatkowo wymóg niskiej intensywności zabudowy i zagospodarowania z dużym udziałem zieleni o formie parkowej. Niezbędnym jest zatem ustalenie w jakich częściach podlegające wycenie działki leżały na terenach o różnym przeznaczeniu i dopiero w oparciu o poczynione ustalenia należy oszacować wartość terenów z uwzględnieniem tych różnic. Wówczas oszacowanie to, jako sporządzone zgodnie z przepisami prawa, będzie oddawało najbardziej prawdopodobną wartość nieruchomości, pozwalającą ustalić przez organ administracji publicznej słuszne odszkodowanie. Zdaniem Wojewody dla precyzyjnego ustalenia przeznaczenia nieruchomości w oparciu o studium może być niewystarczające oparcie się wyłącznie na załączniku graficznym, ale koniecznym będzie również dokonanie analizy części tekstowej dokumentu, w której ujęte mogą być zapisy, co do kierunków rozwoju systemów komunikacji zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 5 omawianej ustawy, zakładających rozbudowę dróg według określonych w studium parametrów. W świetle przedstawionych regulacji prawnych, przeznaczenie w studium, a konkretnie na załączniku graficznym, znacznego obszaru pod np. zabudowę nie oznacza, że część tego terenu nie została przewidziana pod drogi czy tereny zielone. Ustaleń takich w dotychczas prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym jednak organ I instancji nie przeprowadził. Nie zostało zatem wyjaśnione, czy sporna działka zgodnie z treścią studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy nie została przewidziana pod drogę i zieleń. W przypadku bowiem, gdyby okazało się, że w treści studium, zgodnie ze wskazanymi tam parametrami ustalonymi w korelacji z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (tekst jedn. z 1999r. Dz. U. Nr 43, póz. 430 ze zm.), zawarte są zapisy na potwierdzenie, iż przedmiotowa działka pozostaje w pasie drogi, wówczas należy działkę oszacować w oparciu o transakcje nieruchomościami drogowymi. Na obecnym etapie sprawy, wobec niewyjaśnienia powyższej kwestii zarówno przez organ I instancji, jak i przez powołanego biegłego w sprawie, nie można jednak postawionej tezy potwierdzić. Postępowanie w omawianym zakresie nie zostało przeprowadzone, a tym samym kwestia przeznaczenia działki w studium nie została wyjaśniona. Przeprowadzona przez organ odwoławczy analiza, zdaniem organu, nie daje podstaw do przyjęcia, że wycena przedmiotowej nieruchomości przy założeniu, że chodzi o teren przeznaczony wyłącznie i w całości pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną pozostaje zgodna z dokumentem planistycznym obowiązującym dla tego terenu wg stanu nadzień 26 maja 2008 r. Dodatkowo wskazał na nieścisłości zaistniałe w operacie szacunkowym z dnia 24 kwietnia 2012 r. Jedynym właściwym stanem nieruchomości, jakim powinien kierować się biegły jest bowiem stan na dzień 26 maja 2008 r. W opisie nieruchomości dotyczącym lokalizacji biegła podała, że wyceniany teren położony jest przy ul. D u zbiegu z Al. E, podczas gdy wg ww. stanu ulica E nie istniała, co powoduje, że nie ma pewności, czy przyjęta ocena cechy uwarunkowana dostępnością komunikacyjną, czy odległością od centrum jest prawidłowa. Jednocześnie biegła podała, że działka leży przy drodze asfaltowej, jednak nie wyjaśniono dokładnie, czy droga asfaltowa zapewniała dostęp do wskazanych w opisie wszystkich ulic: F, C i G, co mogłoby mieć wpływ na dostępność nieruchomości do ww. dróg, a tym samym do centrum miasta, czy innych obiektów mających znaczenie przy lokalizacji. Ponadto, ocena przy cesze lokalizacja wskazuje, że nieruchomość miała dość dobry dostęp również do obiektów handlowo-usługowych i oświatowych. Biegła nie wyjaśniła dokładnie, jakie placówki oświatowe i obiekty handlowo-usługowe były w dniu 26 maja 2008r. zlokalizowane w "dość dobrej" odległości od wycenianego gruntu. Organ podkreślił, że w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia wartości nieruchomości przy uprzednim określeniu przeznaczenia gruntu, a dokonanie wskazanych ustaleń w ramach postępowania wyjaśniającego przed organem II instancji prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Konieczność sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości uzasadnia zastosowanie dyspozycji przepisu art. 138 § 2 k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli A. i P. S., zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., gdyż w przedmiotowej sprawie istnieje już prawomocna decyzja Starosty [...] z dnia [...]. Wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Nie zgodził się ze stanowiskiem strony skarżącej i stwierdził, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] nie uzyskała waloru prawomocności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, choć z zupełnie innych przyczyn niż podniesione w jej treści.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z § 3 ust. 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - przywoływanej dalej w tekście jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do merytorycznego rozpoznania.

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach art. 145 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności zanim zostaną omówione powody uchylenia zaskarżonej decyzji należy odnieść się do zakresu żądania skargi. Wnioski skargi zmierzające do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, podtrzymane również przez substytuta pełnomocnika skarżących na rozprawie w dniu 5 marca 2015 roku, z uwagi na istnienie "prawomocnej decyzji Starosty [...] z dnia [...]", a więc tej ustalającej odszkodowanie, świadczą o całkowitej nieznajomości przepisów prawa w tym procesowego przez pełnomocnika skarżących w omawianym zakresie.

Powyższe stwierdzenia faktu nie miało jednak żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia skargi, a jest jedynie rozprawieniem się z jej całkowicie błędnymi zarzutami, gdyż nie mogła być prawomocną decyzja pierwszoinstancyjna, w sytuacji uchylania jej decyzją Wojewody [...] i przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, które to rozstrzygnięcie Wojewody zostało uchylone wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2013 r. zaś skarga kasacyjna od tego wyroku została co do meritum oddalona wyrokiem NSA. Nie istniała bowiem w obrocie prawnym nawet ostateczna a nie prawomocna decyzja organu II instancji, a więc decyzja pierwszoinstancyjna nigdy się nie uostateczniła z uwagi na konieczność ponownego rozpatrzenia odwołania. Zważywszy natomiast na treść cytowanego wyżej przepisu art. 134 §1 p.p.s.a., gdzie sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, równie skutecznym i wystarczającym dla rozpoznania niniejszej sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, przy tak ustalonym jej stanie faktycznym byłoby stwierdzenie skarżących w skardze do Sądu, iż nie zgadzają się z treścią decyzji Wojewody [...] z dnia [...].

Przechodząc do dalszych rozważań w sprawie, wskazać należy, iż przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja z dnia [...] nr [...] Wojewody [...], którą uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] o ustaleniu i przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzja ta została wydana przez organ II instancji ponownie po wymienionych wyżej wyrokach WSA i NSA, które w swych uzasadnieniach zawierały wskazania w zakresie oceny prawnej i co do dalszego toku postępowania oraz wiązały organ odwoławczy zważywszy na treść art. 153 p.p.s.a.

Stosowanie bowiem do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez pojęcie "ocena prawna" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna dotyczyć może również samej wykładni prawa procesowego. Zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje natomiast na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej, pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. (por. T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 472 i 473). Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie, bez względu na poglądy prawne wyrażane w orzeczeniach sądowych w innych sprawach (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1998r., sygn. akt I SA 977/98, publ. Lex nr 44656, z dnia 22 marca 1999r., sygn. akt IV SA 527/97, publ. Lex nr 47275).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że wyrok z dnia 23 kwietnia 2013 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wydany po rozpatrzeniu skargi złożonej przez A. S. i P. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], w sprawie sygn. akt II SA/Łd 262/13 uchylił w punkcie pierwszym zaskarżoną decyzję organu II instancji oraz w punkcie drugim zasądził zwrot kosztów postępowania. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie zachodziła bezpośrednia relacja między rozstrzygnięciem stanowiącym o odszkodowaniu za działki 74/4 i 75/8, czego dotyczy przedmiotowe postępowanie, a rozstrzygnięciem w zakresie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostkę samorządu terytorialnego działek 74/6 i 75/9, stanowiących odpowiednio części działek 74/4 i 75/8. W ocenie Sądu zgodnie z treścią art. 12 ust. 4a i 4b ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za przejęcie nieruchomości wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na jej realizację w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja zezwalająca na realizacje stała się ostateczna. Nadto Sąd potwierdził, iż w przypadku istnienia sporu co do prawa własności części nieruchomości (nie uregulowany stan prawny), co do której zostało ustalone odszkodowanie istnieje możliwość wpłaty odszkodowania do depozytu sądowego na podstawie art. 133 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2013 r., wyrokiem z dnia 12 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2017/13 uchylił zaskarżony wyrok w punkcie drugim dotyczącym wynagrodzenia pełnomocnika skarżących jako znacznie wygórowanego i nie znajdującego oparcia w przepisach prawa i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, w pozostałym zakresie NSA skargę oddalił podzielając w pełni argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wnioski jakie wypływają z treści orzeczeń wyżej przywołanych Sądów i motywów rozstrzygnięcia sprowadzają się do stwierdzenia, że a w zasadzie wszystkie ustalenia z decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] będące podstawą ustalenia i wypłaty odszkodowania dla skarżących były prawidłowe co do właściwego zastosowania trybu orzekania przez organ czyli przepisów prawa materialnego, właściwa ich interpretacja oraz w pełni zaakceptowany przez Sąd proces ustalania stanu faktycznego świadczący o braku takich naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy przy wydaniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] był związany tymi ustaleniami wyroku Sądu pierwszej instancji z dnia 23 kwietnia 2013 r., który z urzędu miał obowiązek zbadać legalność zaskarżonej decyzji pod każdym względem a jedyną okolicznością, która spowodowała uchylenie decyzji pierwotnej wojewody z dnia [...] było nieuzasadnione uchylenie decyzji Starosty z dnia z dnia [...].

Wojewoda [...] dopuścił się więc w zaskarżonej decyzji naruszenia art. 153 p.p.s.a., bowiem orzekł wbrew wskazaniom w wyroku WSA w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2013 r. a tym samym naruszył w stopniu istotnym mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia przepisy postępowania, co samo w sobie stanowi już podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. W świetle tak sformułowanego uzasadnienia wyroku WSA uznać należy, że materiał zgromadzony w sprawie podlegał na etapie wyrokowania ocenie sądu, w tym także operat szacunkowy jako główny dowód w sprawie, sporządzony na potrzeby dokonania oszacowania wartości nieruchomości. Na poprzednim etapie postępowania zarówno organ, jak i sąd administracyjny zobligowane były ocenić wartość operatu szacunkowego w zakresie podejścia, metody i techniki szacowania przyjętej przez rzeczoznawcę majątkowego. Zarówno organ, jak i Sąd nie zakwestionowali jego prawidłowości i przydatności w sprawie. Dlatego też zdaniem Sądu, wobec utraty ważności operatu, Wojewoda [...] winien był zwrócić się w pierwszym rzędzie na podstawie art. 156 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w ramach postępowania wyjaśniającego o aktualizację operatu, a nie podważać jego prawidłowość. Uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji ma miejsce wówczas, gdy rzeczoznawca nie potwierdzi aktualności operatu, tak więc zaskarżone rozstrzygnięcie cechuje przedwczesność zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., co w konsekwencji również stanowi o naruszeni przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy będzie zobligowany do uwzględnienia przedstawionych wyżej poglądów prawnych stosując odpowiednie przepisy praw materialnego jak i przepisy o postępowaniu przed organami administracji.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a należało wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję orzekając, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Jako, że zaskarżona decyzja nie ma przymiotu wykonalności, w ocenie Sadu nie było podstaw do orzekania w trybie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

A. P.