Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 39/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2005-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr. sąd. M. Kołcz po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Spółdzielni [...] w N. na czynność Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za korzystanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych skargę oddala


UZASADNIENIE

SA/Rz 39/03

U Z A S A D N I E N I E

wyroku z dnia 16.05.2005 r.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie, skarżąca Spółdzielnia [...] w N. przedmiot skargi określiła następująco: "Na stwierdzenie obowiązku Burmistrza Miasta i Gminy w N. z dnia 10.12.2002 r. zn. [...] doręczoną dnia 11.12.2002" i na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 4 i art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm./ wniosła o "stwierdzenie istnienia obowiązku skarżącej obliczenia dla celów opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych bez uwzględnienia podatku od towarów i usług VAT należnego od tej sprzedaży" oraz o "uchylenie zaskarżonych aktów naliczenie i nakazanie zwrotu na rzecz skarżącej kwoty 20949,85 zł".

W motywach skargi przytoczono, że Burmistrz Miasta i Gminy [...] na podstawie art. 111 ustawy z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz. U. Nr 35, poz. 230 z późn. zm./ ustalił dla skarżącej opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych za rok 2002 w wysokości 90048,05 zł. Wskazana opłata została wyliczona od wartości sprzedaży brutto tj. z podatkiem VAT. Zdaniem skarżącej podstawą do wyliczenia opłaty powinna być wartość napojów alkoholowych bez podatku VAT.

Powołana wyżej ustawa z dnia 26.10.1982 r. nie definiuje pojęcia "wartość sprzedaży", co nie oznacza, że pojęcie to można dowolnie określać m. innymi doliczać podatki, a następnie od raz zapłaconych podatków liczyć następne tj. podatek od podatku.

Skarżąca powołała się w tej kwestii na wyrok NSA Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z dnia 22.12.1999 r., sygn. akt II SA/Kr 1581/98. Wyjaśniła, że odmienny pogląd Burmistrza zasadzał się na interpretacji pojęcia "wartość sprzedaży" dokonanej przez Ministerstwo Finansów w piśmie z dnia 30.01.2002 r. Wyjaśnienie Ministra Finansów nie jest wiążące. Negując stanowisko Burmistrza, skarżąca we wniosku z dnia 14.03.2002 r. żądała stwierdzenia nadpłaty w wysokości 20949,85 zł i o zwrot tej kwoty.

Burmistrz Miasta i Gminy [...] odmówił uwzględnienia żądania Spółdzielni.

Do skargi skarżąca dołączyła m. innymi pismo Burmistrza z dnia 8.04.2002 r., Nr [...], zawierające negatywną odpowiedź na wniosek Spółdzielni z dnia 14.03.2002 r.

W odpowiedzi na skargę /pismo Burmistrza z dnia 20.02.2002 r. K. 21-22 akt sądowych/, strona przeciwna wniosła o jej oddalenie i podtrzymała swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 10.12.2002 r., Nr [...]. Wyjaśniła, że stosownie do pisma Ministerstwa Finansów z dnia 30.01.2002 r., to przy ustalaniu pojęcia "wartość sprzedaży" należy posiłkowo korzystać z art. 1 ustawy z dnia 26.02.1982 r. o cenach /Dz. U. z 1988 r., Nr 27, poz. 195 z późn. zm./, który cenę określa jako należność za towar lub usługę wraz z kwotą należnego podatku od towarów i usług, czyli cenę brutto. Takie też unormowanie zawiera art. 21 pkt 8 ustawy z dnia 30.08.2002 r. o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz. U. Nr 167, poz. 1327/, który pojęcie "wartość sprzedaży" określa jako kwotę należną sprzedawcy za sprzedane napoje alkoholowe z uwzględnieniem podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego.

Treść skargi wraz z załącznikami nasuwała wątpliwości czy faktycznie pismo Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 10.12.2002 r. jest zaskarżoną czynnością materialno-techniczną, zatem Sąd wezwaniem z dnia 9.12.2004 r. wezwał Spółdzielnię o skonkretyzowanie przedmiotu skargi /K. 30 akt sądowych/. W piśmie procesowym z dnia 15.12.2004 r. /K. 32 akt sądowych/ skarżąca stwierdziła, że przedmiotem skargi jest czynność Burmistrza Miasta i Gminy [...] zawarta w piśmie z dnia 8.04.2002 r., Nr [...], jak też pismo Burmistrza z 10.12.2002 r. będące odpowiedzią na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nr [...].

Odpis tego pisma skarżąca doręczyła stronie przeciwnej, co potwierdził pełnomocnik tej strony na rozprawie sądowej z dnia 16.05.2005 r. i równocześnie wniósł o oddalenie sprecyzowanej skargi /K. 82/2 akt sądowych/.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarga wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie w dniu 9.01.2003 r., zaś stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./, nazwanej dalej przepisami wprowadzającymi, z dniem 1.01.2004 r. zostały zniesione ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w ich miejsce utworzono wojewódzkie sądy administracyjne. Z kolei art. 97 § 1powołanej ustawy stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/, cytowanej niżej skrótem p.p.s.a.

Przepisy wprowadzające nie określają wyraźnie czy czynności procesowe stron dokonane przed dniem 1.01.2004 r. powinny być oceniane przez sąd na podstawie przepisów dotychczasowych czy wedle nowej ustawy procesowej, zatem w takiej sytuacji zasada lex retro non agit zdecydowanie przemawia za stosowaniem do takich czynności przepisów ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm./, dalej jako ustawa o NSA.

Przed wniesieniem skargi do Sądu strony podjęły n/w czynności:

Z samoobliczenia opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych za 2002 r. wynika, że Spółdzielnia z tego tytułu wpłaciła na konto Gminy [...] kwotę 90048,05 zł. Opłatę Spółdzielnia obliczyła od wartości sprzedanych napojów alkoholowych brutto /z podatkiem VAT/.

We wniosku z dnia 14.03.2002 r. skierowanym do Burmistrza Miasta i Gminy [...], Spółdzielnia [...] w N. żądała stwierdzenia nadpłaty w wyliczeniu opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w kwocie 20949,85 zł, bo jej zdaniem opłata z tego tytułu powinna być wyliczona od wartości sprzedaży netto, czyli bez podatku VAT.

Burmistrz Miasta i Gminy pismem z dnia 8.04.2002 r., Nr [...] odmówił zwrotu żądanej nadpłaty i wyjaśnił, iż opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oblicza się od wartości sprzedaży brutto, czyli z podatkiem VAT.

Na czynność Burmistrza zawartą w piśmie z dnia 8.04.2002 r. Spółdzielnia wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie, który postanowieniem z dnia 3.09.2002 r., sygn. akt SA/Rz 801/02 skargę odrzucił z powodu niewyczerpania środków odwoławczych. Pismem z dnia 28.10.2002 r. /wpłynęło do Urzędu Miasta i Gminy [...] w dniu 5.11.2002 r./, Spółdzielnia na podstawie art. 34 ust. 3 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA wezwała Burmistrza Miasta i Gminy do usunięcia naruszenia prawa przez w/w czynność organu. Burmistrz Miasta i Gminy pismem z dnia 10.12.2002 r. Nr [...] nie uwzględnił tego wezwania i podtrzymał swoje stanowisko i motywy zawarte w piśmie z dnia 8.04.2002 r.

Odpowiedź Burmistrza na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa doręczono Spółdzielni w dniu 10.12.2002 r. Trafne jest stanowisko Burmistrza, że ustalenie opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 111 ustawy z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz. U. Nr 35, poz. 230 z późn. zm./, - nazwanej dalej ustawą z 26.10.1982 r., jest czynnością materialno-techniczną, dokonywaną w trybie pozaprocesowym przez właściwy organ lub w drodze samoobliczenia przez przedsiębiorcę /por. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23.06.1997 r., sygn. akt OPK 1/97 i OPK 33/97 – ONSA Nr 4/1997 r., poz. 149 i 150/.

Dotyczy to również zwrotu ewentualnej nadpłaty.

Czynność ustalenia opłaty czy też kwestionowanie jej wysokości mogła być skutecznie zaskarżona do sądu administracyjnego, ale dopiero po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, co wyraźnie podkreślono w art. 34 ust. 3 ustawy o NSA.

Wezwanie o jakim mowa w art. 34 ust. 3 ustawy o NSA w przeciwieństwie do art. 52 § 3 p.p.s.a., nie było ograniczone żadnym terminem, zatem mogło być wniesione w każdym czasie, a także po odrzuceniu skargi na czynność z powodu niewyczerpania trybu przewidzianego w art. 34 ust. 3 ustawy o NSA.

Z chronologicznego zestawienia czynności stron /przed wniesieniem skargi/ wyraźnie wynika, że żądanie Spółdzielni w przedmiocie zawyżenia opłaty było rozstrzygnięte czynnością Burmistrza zawartą w jego piśmie z dnia 8.04.2002 r. Spółdzielnia przed wniesieniem skargi wyczerpała tryb przewidziany w art. 34 ust. 3 ustawy o NSA /wezwanie z dnia 28.10.2002 r./. Na to wezwanie Burmistrz odpowiedział negatywnie /pismo z dnia 10.12.2002 r./.

Zasygnalizowany spór prawny sprowadza się do pytania czy opłatę, o której mowa w art. 111 ustawy z dnia 26.10.1982 r. ustala się od wartości sprzedaży wyrobów alkoholowych w roku poprzednim brutto /z podatkiem VAT/, czy netto /bez tego podatku/.

Burmistrz Miasta i Gminy [...] opierając się na wyjaśnieniach Ministerstwa Finansów zawartych w piśmie z dnia 30.01.2002 r., Nr [...] przyjął, że za wartość sprzedaży, o której mowa w w/w ustawie należy uznać wartość sprzedaży brutto tj. kwotę należną ze sprzedaży zawierającą podatek VAT.

Uzasadniał to tym, że wartość sprzedaży jest odzwierciedleniem ceny sprzedaży. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5.07.2001 o cenach /Dz. U. Nr 97, poz. 1050 ze zm./, cena jest to wartość wyrażona w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłącić przedsiębiorcy za towar lub usługę; w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towarów i usług podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem akcyzowym. Znajduje to również potwierdzenie w przepisie art. 31 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm./, który określa sposób obliczenia podatku od kwoty brutto sprzedaży nazywając ją wartością sprzedaży. Przepis ten ma zastosowanie właśnie do sprzedaży w handlu i gastronomii.

Skarżąca opierając się na stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 22.12.1999 r., sygn. akt II SA/Kr 1581/98 – Finanse Komunalne Nr 2/2002, str. 71 prezentowała przeciwny pogląd i twierdziła, że wartość sprzedaży nie obejmuje podatku VAT.

W uzasadnieniu wskazanego wyroku przytoczono, że za takim stanowiskiem przemawia powołana już ustawa z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, która również posługuje się terminem "wartość sprzedaży" i za każdym razem "wartość sprzedaży" nie obejmuje podatku VAT /art. 27 ust. 3, art. 28, art. 31, art. 32 ust. 1/.

Odnosząc się do przedstawionych stanowisk należy podkreślić, że ustawa z dnia 26.10.1982 r. /w brzmieniu obowiązującym w dniu 31.01.2002 r./ nie określa pojęcia "wartość sprzedaży".

W takiej sytuacji na podstawie jej przepisów, nie ma możliwości udzielenia odpowiedzi na w/w pytanie. Z tego względu odpowiedzi należy poszukiwać w przepisach innych ustaw definiujących to pojęcie. Zdaniem Sądu in merito "wartość sprzedaży" wiąże się z pojęciem ceny, zatem trafna jest argumentacja odwołująca się do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 5.07.2001 r. o cenach. Za stosowaniem analogii do tego przepisu przemawia cel ustawy z dnia 26.10.1982 wyrażony w preambule oraz w art. 1 i 41. Celem tym jest ograniczenie spożycia alkoholu oraz prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych.

Cel ten jest m. innymi realizowany w postaci pobierania opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, zatem interes społeczny zdecydowanie przemawia za stosowaniem pojęcia "wartość sprzedaży" określonego w ustawie o cenach. W takiej sytuacji nawiązywanie do terminu "wartość sprzedaży" zawartego w niektórych przepisach ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym jest wątpliwe. Art. 27 ust. 3, 28 i 32 ust. 1 w/w ustawy tyczą się przypadków szczególnych, przeto nie mogą stanowić podstawy do stosowania analogii. Z podanych względów Sąd in merito nie podzielił stanowiska zawartego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.12.1999 r., sygn. akt II SA/Kr 1581/98.

Za stanowiskiem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie przemawia ustawa z dnia 30.08.2002 r. o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz. U. Nr 167, poz. 1372/, która do art. 21 ustawy z dnia 26.10.1982 wprowadziła pkt 8, w którym już expressis verbis zdefiniowano pojęcie "wartość sprzedaży" – jako kwotę należną sprzedawcy za sprzedane napoje alkoholowe, z uwzględnieniem podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego.

Wskazana nowela weszła w życie z dniem 9.11.2002 r.

Zdefiniowanie tego pojęcia w powołanej noweli, nie jest zdaniem Sądu nowym odmiennym rozwiązaniem, ale uzupełnieniem ustawy z dnia 26.10.1982 r. /zmierzającym do usunięcia wątpliwości o jakich mowa w przedmiotowej sprawie, a w szczególności do wyłączenia stosowania w tym zakresie analogii legis bowiem obowiązek uiszczenia opłaty wynika bezpośrednio z ustawy i sposób obliczenia opłaty powinien być jasny.

Z przedstawionych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 przepisów wprowadzających, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.