Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 978/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 5, art. 151  pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego we wznowionym postępowaniu - skargę oddala -


UZASADNIENIE

II SA/Rz 978/21

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S.K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO", "Kolegium") z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] wydana w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 158 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – dalej "k.p.a.").

Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2020 r. S.K. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką B.K..

Po jego rozpoznaniu organ ten decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. Wskutek złożonego odwołania SKO decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że okoliczność niemożności ustalenia daty powstania niepełnosprawności nie stanowi przeszkody do przyznania wnioskowanego świadczenia. Natomiast odnosząc się do kwestii pobierania przez stronę emerytury wyjaśniło, że warunkiem koniecznym przyznania żądanego świadczenia jest rezygnacja z pobieranego świadczenia emerytalnego, co może nastąpić poprzez wstrzymanie jego pobierania. Wskazano, że organ winien poinformować stronę o możliwości wyboru świadczenia.

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2020 r. (data wpływu) S.K. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zawieszenie prawa do emerytury.

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] ponownie odmówił przyznania S.K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Organ podał, że w okolicznościach sprawy wystąpiły negatywne przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia, mianowicie przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. – zwana dalej: "u.ś.r.") oraz przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Wyjaśniono, że osoba posiadająca zabezpieczenie materialne z tytułu emerytury jest wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest też możliwy zbieg tych świadczeń ani wzajemna ich kompensata. Brak ustalenia daty powstania niepełnosprawności w orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności również uniemożliwia przyznanie wnioskowanego świadczenia.

S.K. złożyła odwołanie od tej decyzji, dołączając decyzję ZUS z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] wstrzymującą z dniem [...] grudnia 2020 r. wypłatę emerytury.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w pkt 1) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i jednocześnie w pkt 2) przyznało S.K. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką B.K. ur. [...] sierpnia 1926 r. począwszy od [...] grudnia 2020 r. w wysokości 1830 zł, bezterminowo. W uzasadnieniu wskazało, że wobec wstrzymania wypłaty emerytury od dnia [...] grudnia 2020 r. świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane.

W dalszej kolejności pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. Prezydent Miasta [...] poinformował SKO o zaistnieniu przesłanki wznowieniowej, bowiem w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, a mianowicie dnia [...] grudnia 2020 r. S.K. złożyła w ZUS wniosek o przywrócenie wypłaty emerytury. Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] organ ten wznowił od dnia [...] grudnia 2020 r. wypłatę emerytury. Prezydent wskazał, że o tych okolicznościach S.K. nie poinformowała w odwołaniu od decyzji z dnia [...] listopada 2020 r., lecz dopiero w dniu [...] stycznia 2021 r.

W konsekwencji powyższego SKO postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] wznowiło z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawa do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz S.K. za okres od [...] grudnia 2020 r. do bezterminowo w kwocie 1830 zł miesięcznie przyznanego decyzją SKO z dnia [...] grudnia 2020 r.

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło decyzję własną z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] (pkt I) i odmówiło przyznania S.K. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką B.K. (pkt II).

W motywach decyzji organ wskazał na zaistnienie przesłanki wznowieniowej o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. a mianowicie wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję.

Organ podał, że w chwili wydania przez SKO decyzji z grudnia 2020 r. ZUS na wniosek strony wznowił wypłatę emerytury od dnia [...] grudnia 2020 r. Zarówno dowód w postaci decyzji ZUS z dnia [...] grudnia 2020 r. jak i wynikająca z niego okoliczność, tj. wznowienie wypłaty emerytury od [...] grudnia 2020 r. nie były znane organowi. Spełniona zatem została przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jednocześnie zauważył, że fakt pobierania emerytury był tą okolicznością, która w momencie orzekania przez Kolegium uniemożliwiała przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W tych okolicznościach jako zasadne Kolegium uznało uchylenie decyzji dotychczasowej, po wznowieniu postępowania i odmowę przyznania S.K. świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium wyjaśniło także, że odmowa przyznania świadczenia nie może się ograniczyć wyłącznie do miesiąca grudnia 2020 r. i stycznia 2021 r., gdyż pomimo wstrzymania emerytury od 1 lutego 2021 r. (decyzja ZUS z dnia 15 stycznia 2021 r.) strona w dniu 26 stycznia 2021 r. złożyła wniosek o podjęcie wypłaty emerytury z dniem 1 lutego 2021 r. Tym samym na dzień wydania przedmiotowej decyzji nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

SKO wyjaśniło jednocześnie, że nie jest możliwe wypłacanie świadczenia pielęgnacyjnego w postaci różnicy między wysokością świadczenia, a emeryturą- jak chce tego strona. Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby bowiem w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno - rentowe. Z tej przyczyny za zasadne SKO uznało uchylenie własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2020 r. i odmowę przyznania świadczenia.

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. S.K. złożyła do wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się przeprowadzania postępowania wyjaśniającego. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania podała, że negatywną przesłanką do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego była okoliczność pobierania przez nią emerytury. Na wezwanie zawieszała wypłatę emerytury. Jednakże wskutek działań organu zostałaby pozbawiona świadczenia czy to emerytalnego czy pielęgnacyjnego oraz ubezpieczenia zdrowotnego. Zarzuciła brak współdziałania organu I instancji z ZUS. Tymczasem to na organach ciąży taka organizacja działań by osoba uprawniona nie pozostała bez należnego jej a niezbędnego do życia, świadczenia. Przejście z jednego świadczenia na drugie nie może odbywać się ze szkodą dla strony i musi być działaniem skoordynowanym przez MOPS w [....] z ZUS w [....] i z nią jako stroną. Zawnioskowała o pozytywne rozpatrzenie wniosku, gdyż dwukrotnie zawieszała już emeryturę, a jej odwieszenie było działaniem koniecznym.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2021 r. SKO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2021 r.(w decyzji wskazano datę [...] lutego 2017 r., co jest oczywistą omyłka pisarską)

Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wyjaśniło, że to strona poprzez swoje czynności wycofała skutecznie wniosek do ZUS o wstrzymanie wypłaty świadczenia emerytalnego. Wypłatę tego świadczenia ma wznowioną na mocy decyzji ZUS z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...]. Wiedzę o tym Kolegium pozyskało, na skutek wezwania z dnia [...] marca 2021 r., z udzielonej przez S.K. odpowiedzi z dnia [...] kwietnia 2021 r. Ta okoliczność była bezspornie ustalona i determinowała czynności organu w sposobie załatwieniu złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z tego powodu odmówiono przyznania S.K. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką B.K.. Pobieranie przez osobę sprawującą opiekę świadczenia emerytalnego, wyłącza zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie S.K. zawnioskowała o uchylenie decyzji organów obu instancji. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w kwestii przejścia strony ze świadczenia emerytalnego na świadczenie pielęgnacyjne, z uwzględnieniem interesu strony.

Przedstawiając szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania skarżąca podtrzymała argumentację odwołania i wskazała na brak organizacji działań organu przyznającego świadczenie w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, tak by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należytego jej niezbędnego do życia świadczenia i ubezpieczenia społecznego. Wskazała, że już dwukrotnie zawieszała emeryturę zatem potwierdziła wolę zawieszenia niższego świadczenia. Zawnioskowała o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie skarżąca zwróciła się o rozważenie możliwości utrzymania emerytury i wypłaty różnicy pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a emeryturą netto, o co wnioskowała na etapie postępowania administracyjnego w związku z trudnościami "przejścia ze świadczenia na świadczenie". Zwróciła się także o zadośćuczynienie za straty materialne i moralne w związku z odmową przyznania jej świadczenia oraz do uzupełnienia jej składki emerytalnej za okres od 21 października 2014 r. (wyrok TK sygn. 38/13) do momentu jej przejścia z renty na emeryturę (30 stycznia 2018 r.).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym wobec wniosku skarżącej, o rozpoznanie sprawy w takim trybie, złożonego na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a., przy braku żądania pozostałych stron przeprowadzenia rozprawy.

Sprawowana przez Sąd, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.) kontrola działalności administracji oznacza badanie legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, a jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., stanowiący, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wyeliminowanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi.

W sprawie tej ponad wszelką wątpliwość zostało ustalone, że skarżąca, ubiegająca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, opiekuje się swoją matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, a jednocześnie pobiera emeryturę z ZUS.

W tych okolicznościach co do zasady znajdował zastosowanie przepis art. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.). Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

W aktualnym stanie prawnym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. należy jednak odczytywać z zastosowaniem pozajęzykowych metod wykładni.

Zgodnie z poglądami doktryny wykładnia w prawie administracyjnym musi uwzględniać szereg wartości istotnych w demokratycznym państwie prawnym, a zatem nie może być oparta wyłącznie na wykładni językowej (zob. B. Adamiak, Zagadnienie domniemania formy decyzji administracyjnej w: Podmioty administracji publicznej i prawne formy ich działania, Toruń 2005 s. 15), dlatego też w prawie administracyjnym wszystkie metody wykładni, tj. językowa, systemowa i funkcjonalna, pojmowane są jednolicie i należą do tej samej kategorii, a dla uzyskania prawidłowego wyniku wykładni należy zastosować je wszystkie.

Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski, Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 ).

W prawie administracyjnym istnieje możliwość przyjęcia pierwszeństwa rezultatów wykładni celowościowej (funkcjonalnej) w sytuacji, gdy przemawia za tym silne uzasadnienie aksjologiczne albo wykładnia językowa prowadzi do absurdalnych lub niemożliwych do zaakceptowania konsekwencji (por. W. Jakimowicz Wykładnia w prawie administracyjnym Zakamycze 2006, str. 551-552). Sąd zwraca też uwagę na trafny pogląd wyrażony w doktrynie, uznający, że jasność przepisów może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów, czy istotnej zmiany sytuacji społecznej czy ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie (L. Morawski: Wykładnia prawa w orzecznictwie sądów. Komentarz. Toruń 2002 s. 65).

Istotne jest również, że omawiana regulacja stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., o sygn. SK 2/17, orzekł w części I, iż art. 17. ust. 5. pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. od 8 lipca 2019 r.

W niniejszej sprawie uwzględnienie powyższych uwag dotyczących wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego prowadzi do wniosku, że skarżąca nie może zostać pozbawiona możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką z tego tylko powodu, że uzyskała prawo do emerytury. Takie też stanowisko wyraziło w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] października 2020 r. nr [...], którą uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, a odnosząc się do kwestii pobierania przez skarżącą emerytury wyjaśniło, że warunkiem koniecznym przyznania żądanego świadczenia jest rezygnacja z pobieranego świadczenia emerytalnego, co może nastąpić poprzez wstrzymanie jego pobierania. Wskazano, że organ winien poinformować stronę o możliwości wyboru świadczenia.

Stanowisko Kolegium jest słuszne zarówno co do przyjęcia, że prawo do emerytury nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianego w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jak również co do pozostawienia stronie możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym lub świadczeniem emerytalnym.

Jednocześnie Sąd nie podziela stanowiska prezentowanego przez skarżącą i wyrażonego w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych, polegającego na odmowie zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w celu jednoczesnej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością emerytury netto (pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne), a ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego (por. m. in. wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 grudnia 2019 r., II SA/Go 774/19, WSA w Olsztynie z dnia 18 lutego 2020 r., II SA/Ol 996/19). Jak słusznie zauważył WSA w Rzeszowie w wyrokach z dnia 8 września 2020 r., II SA/Rz 447/20 oraz z dnia 29 września 2020 r., II SA/Rz 556/20, przyjęcie tego stanowiska, nie tylko naruszałoby istotnie treść powołanej wyżej regulacji prawnej, jak również przepisu określającego stałą wysokość świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 3 u.ś.r.), ale w dalszej perspektywie skutkowałoby negatywnymi konsekwencjami dla samego opiekuna. Wyrównawczy charakter decyzji będzie powodować poważne wątpliwości, co do zachowania zasady równości, ale przede wszystkim trudności w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia np. w sytuacji otrzymania trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe (por. również wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2020 r., II SA/Po 808/19).

Trafnie też podkreśla się w literaturze, że przyjęcie takiego rozwiązania problemu opiekunów emerytów skutkować by musiało wprowadzeniem do porządku prawnego nowego świadczenia, a mianowicie wyrównawczego świadczenia pielęgnacyjnego (por. S. Nitecki, Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w części stanowiącej różnicę pomiędzy uzyskiwaną emeryturą a kwotą tego świadczenia. Glosa krytyczna do wyroku Naczelnego Sąd Administracyjnego z 8 stycznia 2020 r. I OSK 2392/19, Samorząd Terytorialny 2020 r., nr 7-8, s. 180 i nast.).

W ocenie Sądu negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wiązana musi być nie tylko z uzyskaniem samego prawa do emerytury, ale i z realizacją tego prawa w postaci wypłaty emerytury (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2019 r., II SA/Po 865/19).

W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53; zwana dalej u.e.r.FUS.), stanowi wyraźnie o możliwości zawieszenia prawa do m.in. emerytury na wniosek uprawnionego, bez konieczności jego szczegółowego uzasadniania. Zawieszenie prawa na wniosek zainteresowanego jest instrumentem oddanym świadczeniobiorcy po to, by mógł go wykorzystać w celu podwyższenia swego świadczenia w przyszłości lub do osiągnięcia innych celów pozaubezpieczeniowych (zob. I. Jędrasik-Jankowska, Art. 103. w: Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (w:) Prawo do emerytury z ubezpieczenia i zabezpieczenia społecznego. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, wyd. II. Wolters Kluwer, 2019.). Sąd podziela pogląd wyrażony m. in. w wyroku tut. Sądu z dnia 21 lipca 2021 r., II SA/Rz 687/21, że takim celem może być potrzeba zniesienia negatywnej przesłanki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. było bowiem wykluczenie sytuacji pobierania przez opiekuna w tym samym czasie dwóch świadczeń z systemu zabezpieczenia społecznego o tym samym przeznaczeniu, czyli mających dostarczać uprawnionemu środków utrzymania. Decyzja o zawieszeniu emerytury, która będzie skutkować wstrzymaniem wypłaty związanych z tym środków, skutecznie eliminuje zagrożenie kumulowania świadczeń i tym samym nadużywania prawa do zabezpieczenia społecznego.

Trafny jest zatem wniosek, że zawieszenie prawa do emerytury należy traktować jako zdarzenie materialnoprawne, powodujące ustanie zasadniczych skutków posiadania przez osobę tego prawa, a tym samym zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.FUS wyłącza negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci prawa do emerytury. Takie stanowisko, które Sąd w pełni podziela, wynika z wyroków – m. in. WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Po 808/19 i WSA w Rzeszowie z dnia 29 września 2020 r., II SA/Rz 556/20, a także z w wyroków NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20, i z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt 2375/19.

Zawieszenie prawa do emerytury oznacza czasową rezygnację z wypłaty emerytury, zaś art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. dotyczy kolizji pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego a realizacją prawa do emerytury w postaci jej wypłaty, a nie kolizji z samym prawem materialnym do emerytury.

Opiekun osoby niepełnosprawnej - emeryt ma zatem prawo dokonać wyboru pomiędzy świadczeniami z sytemu zabezpieczenia społecznego pozostającymi w kolizji, analogicznie do rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę w art. 27 ust. 5 u.ś.r., a organ zgodnie z art. 79a Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) winien przed wydaniem decyzji w sprawie wskazać stronie przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zależne od niej, w postaci decyzji o zawieszeniu prawa do emerytury. Warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a zależnym od strony w rozumieniu wspomnianego wyżej art. 79a k.p.a., jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z wykluczających się świadczeń.

W rozpoznawanej sprawie, po wydaniu przez SKO decyzji kasacyjnej z dnia [...] października 2020 r. organ I instancji pismem z [...].11.2020 r. poinformował skarżącą o konieczności wyboru jednego ze świadczeń oraz o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Taką decyzję ZUS z dnia [...] listopada 2020 r., wstrzymującą wypłatę emerytury od dnia [...].12.2020 r. skarżąca przedstawiła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu wraz z odwołaniem od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2020 r. Sytuacja wstrzymania wypłaty emerytury została uwzględniona w decyzji Kolegium z dnia [...] grudnia 2020 r.

Skarżąca podjęła jednak dalsze kroki prawne przed wydaniem ostatnio wymienionej decyzji, a mianowicie na jej wniosek wznowiono wypłatę emerytury od [...] grudnia 2020 r., na mocy decyzji ZUS z dnia [...].12.2020 r. Ta okoliczność nie była znana Kolegium w dacie orzekania, tj. [...] grudnia 2020 r., prawidłowo więc uznano, że została spełniona przesłanka do wznowienia postepowania administracyjnego w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kolegium z dnia [...] lutego 2021 r. organ ten uwzględnił fakt pobierania emerytury w momencie orzekania przez Kolegium, co uniemożliwiało przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W tych okolicznościach zasadne było uchylenie decyzji dotychczasowej z [...] grudnia 2020 r. i odmowa przyznania S.K. świadczenia pielęgnacyjnego – na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. - we wznowionym postępowaniu.

Jak wynika z akt administracyjnych, w dalszej kolejności, już po wznowieniu postepowania w rozpoznawanej sprawie, skarżąca podejmował kolejne kroki związane z zawieszaniem i podejmowaniem wypłaty emerytury z ZUS (decyzja ZUS z [...].01.2021 r. o wstrzymaniu wypłaty i wniosek skarżącej z [...].01.2021 r. o wypłatę emerytury). Na dzień wydania zaskarżonej decyzji skarżąca pobierała zatem emeryturę i ta okoliczność została prawidłowa oceniona przez Kolegium.

Skarżąca własnym działaniem spowodowała chaos decyzyjny.

Nie są przy tym zasadne jej argumenty wskazujące na brak koordynacji działań MOPS i ZUS. Jak Sąd zaznaczył wcześniej, pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego pomimo zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. jest prawem, które wynika z zastosowanej wykładni tego przepisu. Nie ma żadnych podstaw, by z treści przepisów u.ś.r. wyinterpretować specjalny tryb działania w przypadku wyboru prawa do świadczenia pielęgnacyjnego . Ten tryb ukształtowało orzecznictwo, wskazując na umożliwienie stronie wyboru świadczenia, a następnie wydanie stosownej decyzji organu emerytalnego. Dokonanie takiego wyboru jest świadomym krokiem strony, która decydując się na korzystniejsze dla siebie świadczenie musi liczyć się z tym, że organy będą procedować w trybie przewidzianym przepisami k.p.a., nie zaś w jakimś "specjalnym", nieznanym tym przepisom trybie.

Terminy załatwiania spraw administracyjnych reguluje art. 35 k.p.a., stanowiąc w § 1 ogólna zasadę, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (takie, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem).

Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Z wszystkich tych przyczyn, uznając skargę za niezasadną, Sąd oddalił ją w oparciu o art. 151 P.p.s.a

Skarżącej w dalszym ciągu przysługuje możliwość wyboru świadczenia (o ile dotychczas nie skorzystała z tego prawa), przy zachowaniu wskazanych w niniejszym uzasadnieniu reguł.