Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1158/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 36
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
article: art. 156 par. 1 pkt 2 i 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek,, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant referent Joanna Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi "A" w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] r. i orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę 22 246 (dwadzieścia dwa tysiące dwieście czterdzieści sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 36 ust. 3 i ust. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

(t. jedn. Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139 ze zm.) oraz na podstawie uchwały Nr [...] o zmianie planu miejscowego, Prezydent Miasta K. orzekł o ustaleniu dla "C. W. i W. K. działających w imieniu "A" Spółki Akcyjnej..." jednorazowej opłaty w wysokości 751.501,80 zł. Opłata ta wynika ze wzrostu wartości działek nr [...],[...],[...] i [...], obręb [...], km [...], o łącznej powierzchni [...] m2, spowodowanego zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie w decyzji tej stwierdzono, że wymienioną opłatę należy przelać na podane konto Urzędu Miasta K. w terminie 14 dni od daty jej otrzymania. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że w wyniku zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wprowadzonej uchwałą nr [...] doszło do zmiany przeznaczenia objętych orzeczeniem działek, które znalazły się na terenie przewidzianym w zmienionym planie na usługi centrotwórcze wraz z funkcjami towarzyszącymi. W poprzednim planie był to teren usług zdrowia i tereny kolejowe. Stąd też z powołaniem się na art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz uwzględniając zapisy planu o wysokości ustalonej stawki opłaty planistycznej określonej na 30 % wzrostu wartości nieruchomości, przy wykorzystaniu opracowanego operatu szacunkowego rzeczoznawcy, mając na uwadze przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego dokonano wyliczenia należnej, wymienionej powyżej opłaty.

W wyniku wniesionego odwołania rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdziło, że w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego działki nr [...],[...],[...] i [...] zmieniły dotychczasowe przeznaczenie, co przesądziło o powstaniu przesłanek do ustalenia i pobrania jednorazowej opłaty z tytułu spowodowanego zmianą planu wzrostu wartości przedmiotowych działek.

Niezadowolony z powyższej decyzji "A" S.A. w K. wniósł skargę do sądu administracyjnego, domagając się stwierdzenia nieważności tej decyzji względnie jej uchylenia, podobnie jak i decyzji pierwszej instancji oraz zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając swoje roszczenie zarzucono, iż decyzje obu instancji wydane zostały z mającym wpływ na wynik postępowania rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, a mianowicie art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż skarżący "A" pozbawiony został prawa czynnego udziału w postępowaniu, poprzez uniemożliwienie zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się, co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Podniesiono, iż w sprawie nie wiadomo, kto jest czy też kto powinien być stroną przeprowadzonego postępowania, stąd też decyzja ta dotknięta jest wadą nieważności określoną w art. § 1 pkt 4 i pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dodatkowo wskazano, że uzasadnienie kwestionowanej decyzji nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 Kodeksu. Podkreślono, że decyzje obu instancji oparte zostały na fałszywych przesłankach, gdyż operat szacunkowy będący podstawą wydanej decyzji dotyczył także innych działek tj. działki nr [...] i [...], które nie były przedmiotem sprzedaży i tym samym przedmiotem rozstrzygnięcia organów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. poinformowało Sąd, iż na podstawie art. 38 § 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] r. uchyliło w całości swoją zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K.

Wymieniona powyżej decyzja, wydana w trybie samokontroli, została następnie sprostowana postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., które w dalszym toku postępowania zostało wyeliminowane kolejnym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r.

Prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2007 r. – sygn. akt II SA/Gl 108/07 została wyeliminowana z obrotu prawnego, w następstwie stwierdzenia jej nieważności, wymieniona powyżej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydana w trybie autokontroli. Z kolei prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 10 października 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 616/07 (wobec oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 września 2008 r. sygn. akt II OSK 294/08 skargi kasacyjnej) oddalono skargę "A" S.A. w K. na uchwałę Rady Miejskiej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W związku z powyższymi postępowaniami sądowymi postępowanie sądowe w przedmiocie renty planistycznej było zawieszone, zaś po jego podjęciu wyrokiem z dnia 19 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Gl 1142/08 stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] r. w części dotyczącej sposobu i terminu płatności ustalonej opłaty w pozostałej zaś części – oddalono skargę. W uzasadnieniu tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż tylko w części dotyczącej określenia sposobu i terminu płatności ustalonej opłaty planistycznej skarga zasługuje na uwzględnienie, a to z uwagi na wydanie kwestionowanej decyzji w tej części bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawy do orzekania w decyzji o ustaleniu i pobraniu opłaty, wydanej na podstawie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym (art. 36 ust. 3, czy w ust. 9) o terminie i sposobie uiszczenia tej opłaty nie przewidują ani przepisy tej ustawy, ani ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podstawy takiej nie ma także w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji zatem należało w tej części stwierdzić nieważność decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W pozostałej części Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna, gdyż wbrew jej zarzutom brak było podstaw do przyjęcia, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Sądu skarżącemu zapewniono czynny udział w postępowaniu administracyjnym. Został on poinformowany zarówno o wszczęciu postępowania jak i jego zakresie, o przygotowaniu operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego i o możliwości zapoznania się z nim. Bez znaczenia pozostawał fakt, iż w piśmie określającym możliwość zapoznania się z operatem wskazano termin jego dostępności, gdyż nie wynikało z niego, by w terminie późniejszym operat ten był już niedostępny. Z przedłożonego w sprawie materiału dowodowego nie wynikało, by skarżący chciał w ogóle z tym operatem się zapoznać. Z żadnego przepisu nie wynikał także obowiązek organów pouczania strony, że gdy do operatu szacunkowego się nie ustosunkuje, to decyzja zostanie wydana w oparciu o dotychczas zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Skarżący nie sprecyzował także zgłoszenia, jakich to zarzutów w stosunku do przedłożonego operatu został pozbawiony. Nie wykazał tym samym, że ewentualne uwzględnienie jego zarzutów miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też zarzut naruszenia przez orzekające w sprawie organy art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego był, w ocenie Sądu, zupełnie dowolny. W ocenie orzekającego Sądu brak było też podstaw do przyjęcia, iż zaskarżona decyzja wydana została w warunkach nieważności określonych w art. 156 § 1 pkt 4 i pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Według Sądu z przedmiotowej decyzji w sposób jednoznaczny wynika, że obowiązkiem zapłaty renty planistycznej został obciążony "A", a nie osoby, które w jego imieniu zawarły umowę sprzedaży prawa wieczystego użytkowania objętych decyzją działek. Okoliczność tę przyznaje zresztą sam skarżący. Jakkolwiek w ocenie Sądu, sformułowanie decyzji organu pierwszej instancji pozostawia wiele do życzenia, to niewątpliwie sam skarżący uważał się za adresata przedmiotowej decyzji i tym samym zobowiązanego do uiszczenia ustalonej tą decyzją opłaty planistycznej, co wynika m. in. z treści złożonego odwołania. Sąd podzielił wprawdzie zarzut skarżącego, iż uzasadnienie decyzji pierwszej instancji nie odpowiada wszystkim wymogom wymienionym w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak zauważył jednocześnie, że przedmiotem skargi jest

decyzja organu odwoławczego, a sam skarżący nie wykazał, aby uchybienie wymienionemu przepisowi miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c cytowanej powyżej ustawy. Mając na uwadze, iż wysokość opłaty planistycznej wynika w dostateczny sposób z operatu szacunkowego, na który powołały się organy obu instancji, wartość przedmiotowych nieruchomości wzrosła w związku z uchwaleniem nowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie został podważony ani operat, ani ustalenie dotyczące wzrostu wartości tych nieruchomości, należało uznać skargę jako nieuzasadnioną.

"A" S.A. w K. wniósł skargę kasacyjną, w wyniku rozpatrzenia której, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 798/08 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż podstawowym i ważnym o rozstrzygnięciu sprawy jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy bowiem podzielić pogląd, iż C. W. i W. K. nie mogli być stroną postępowania administracyjnego, a tym samym nie mogli być adresatami decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. W ocenie Sądu, niezależnie od treści odwołania, organ odwoławczy winien z urzędu zauważyć ten błąd i uchylić zaskarżoną decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji lub uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy. Adresatem decyzji powinien bowiem być "A" S.A. w K., a nie osoby fizyczne działające "w imieniu" tego podmiotu. W związku z powyższym Sąd podzielił pogląd skarżącego, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. były dotknięte wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, co obligowało Sąd pierwszej instancji do stwierdzenia nieważności tych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozpoznając ponownie skargę "A" S.A. w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem dotknięte są wadami wymienionymi w art. 156 § 1 pkt 4 i pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie adresatem decyzji pierwszej instancji – tj. decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. są osoby fizyczne – C. W. i W. K. – działający w "imieniu" "A’ S.A. w K., podczas, gdy to "A" powinien być adresatem tej decyzji, a nadto bez podstawy prawnej określono sposób i termin uiszczenia należnej opłaty.

Podkreślić należy, że sprawa rozpatrywana jest ponownie w wyniku uchylenia poprzedniego wyroku tutejszego Sądu wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem rozpoznając ponownie sprawę Sąd zobowiązany został do jej rozpatrzenia z uwzględnieniem uwag i argumentów wyrażonych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 798/09.

Stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji – decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszej instancji, czyli decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. skład orzekający uwzględnił wskazania zawarte w wymienionym powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy w tym miejscu podkreślić, że skład orzekający w pełni podzielił stanowisko zaprezentowane w uchylonym przez ten Sąd wyroku z dnia 19 stycznia 2009 r., a odnoszące się do punktu drugiego decyzji organu pierwszej instancji. Stąd też orzeczone niniejszym wyrokiem stwierdzenie nieważności wymienionych decyzji odnosi się do tych decyzji w całości. Dokonując oceny decyzji nr [...] z dnia [...] r. należy podkreślić, iż zarówno w części wskazania jako podmiotu zobowiązanego do uiszczenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości działek nr [...], [...], [...] i [...] spowodowanej uchwaleniem zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. w obszarze dzielnicy [...], osób fizycznych działających w "imieniu" "A" S.A. w K., jak również w punkcie drugim dotyczącym ustalenia sposobu i terminu uiszczenia tej opłaty jest ona sprzeczna z prawem. W stosunku do pierwszej części przedmiotowej decyzji, to dotknięta jest ona wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 4 – Kodeksu – została bowiem skierowana do osób nie będących stroną tego postępowania, zaś w przypadku punktu drugiego decyzji, nie odpowiada ona regulacji zawartej w pkt 2 tego artykułu, czyli wydana została bez podstawy prawnej – żaden bowiem przepis czy to ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym czy to ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje podstawy dla określenia sposobu czy też terminu pobrania opłaty naliczanej na podstawie art. 36 ust. 3 i ust. 9 pierwszej z wymienionych ustaw.

Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 cytowanej powyżej ustawy, z uwzględnieniem w zakresie wysokości zastępstwa procesowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (na koszty składa się: wpis 15.031,10 zł + wynagrodzenie pełnomocnika 7.200 zł + opłata skarbowa 15 zł = 22.246 zł).

SW