Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1967/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1993-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 1 i art. 2
journal: Dz.U. 1982 nr 35 poz. 230
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Teza: 1. Liczba punktów sprzedaży napojów alkoholowych musi wynikać z programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych na terenie gminy opracowanego z uwzględnieniem aktywnej realizacji celu ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz.U. nr 35 poz. 230 ze zm./ oraz jej art. 1-2 jako ogólnych przepisów odnoszących się i do rady gminy.

2. Nie jest właściwe ustalenie ilości punktów sprzedaży napojów alkoholowych wyłącznie przy zastosowaniu rachunkowego odniesienia do liczby mieszkańców, według którego reglamentuje się zwykle deficytowe artykuły powszechnego użytku.

TEZY

1. Liczba punktów sprzedaży napojów alkoholowych musi wynikać z programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych na terenie gminy opracowanego z uwzględnieniem aktywnej realizacji celu ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz.U. nr 35 poz. 230 ze zm./ oraz jej art. 1-2 jako ogólnych przepisów odnoszących się i do rady gminy.

2. Nie jest właściwe ustalenie ilości punktów sprzedaży napojów alkoholowych wyłącznie przy zastosowaniu rachunkowego odniesienia do liczby mieszkańców, według którego reglamentuje się zwykle deficytowe artykuły powszechnego użytku.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Rady Miejskiej w R. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody w Ł. z dnia 2 sierpnia 1993 r. nr ON.III.0903-8-17/93 w przedmiocie ustalenia liczby punktów sprzedaży napojów alkoholowych i uchwalenia gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych - skargę oddalił.


UZASADNIENIE

Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 2 sierpnia 1993 r. wydanym na podstawie art. 86 i 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./, Wojewoda orzekł nieważność pkt 1 programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych na terenie miasta i gminy R., stanowiącego załącznik do uchwały nr 131/93 Rady Miejskiej w R. z dnia 22 czerwca 1993 r., i par. 1 uchwały nr 132/93 Rady Miejskiej w R. z dnia 22 czerwca 1993 r. w sprawie ustalenia liczby punktów sprzedaży napojów alkoholowych oraz zasad usytuowania miejsc sprzedaży tych napojów na terenie gminy. W pkt 1 wymienionego programu ustalono zasadę, że punkt sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży przypada na 400 stałych mieszkańców gminy, natomiast w par. 1 uchwały ustalono 15 takich punktów jako liczbę maksymalną. W obu wypadkach chodziło o sprzedaż napojów zawierających ponad 4,5 proc. alkoholu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda zarzucił niezrozumiałe zwiększenie o przeszło 100 proc. liczby punktów sprzedaży wysokoprocentowych napojów alkoholowych /dotychczas było ich 7/ w sytuacji, gdy z art. 1, 2 i 12 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz.U. nr 35 poz. 230 ze zm./ wynika obowiązek podejmowania działań zmierzających do ograniczenia dostępności i spożycia takich napojów. Zdaniem Wojewody, takiego stanu nie może usprawiedliwiać samodzielność gminy ani jej turystyczny charakter, gdyż w rozwiniętej sieci gastronomicznej sprzedaż napojów alkoholowych nie jest limitowana.

W skardze do sądu Rada Miejska w R. wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody z powodu naruszenia art. 12 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 26 października 1982 r., upoważniającego gminę do ustalania liczby punktów sprzedaży napojów zawierających powyżej 4,5 proc. alkoholu do spożycia poza miejscem sprzedaży. W ocenie skarżącej ustalenie liczby takich punktów w stosunku do liczby mieszkańców jest wyrazem ograniczenia dostępności alkoholu, zwłaszcza gdy "obowiązujące przepisy oprócz ogólnej zasady ograniczającej spożycie i dostępność alkoholu w sposób precyzyjny nie wypowiadają się co do przesłanek ustalania ilości punktów sprzedaży alkoholu (...), pozostawiając powyższe zagadnienie w gestii rad". W skardze zwrócono też uwagę na warunki lokalne wpływające na konieczność zwiększenia liczby legalnych punktów sprzedaży tych napojów w celu "zmniejszenia handlu pokątnego" oraz rozmieszczenia tych punktów z uwzględnieniem usytuowania poszczególnych miejscowości i zaspokojenia potrzeb wynikających z turystycznego charakteru gminy /sezonowy wzrost liczby przyjezdnych/.

Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i w szczególności podkreślił, że wynikająca z art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 omawianej ustawy zasada ograniczania dostępności alkoholu wiąże wszystkie organy, natomiast środki działania jako przedsięwzięcia dostosowane do lokalnych warunków muszą służyć realizacji tej zasady, a nie ją podważać. Wojewoda nawiązał również do odstąpienia od limitowania sieci punktów sprzedaży piwa i punktów sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia na miejscu jako okoliczności, która powinna być uwzględniana przy podejmowaniu zakwestionowanych uchwał.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sformułowany w preambule cel ustawy z dnia 26 października 1982 r. znalazł odbicie w jej przepisach ogólnych, zobowiązujących wszystkie organy do podejmowania m.in. działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych /art. 1 ust. 1/, w szczególności przez tworzenie warunków motywujących powstrzymywanie się od spożywania alkoholu, działalność wychowawczą i informacyjną oraz ograniczanie dostępności alkoholu /art. 2 ust. 1, 2 i 4/. Tak określony cel i zadania nie uległy zmianie po nowelizacji art. 12 i art. 18 dokonanej ustawą z dnia 17 kwietnia 1993 r. o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz.U. nr 40 poz. 184/.

Nie zajmując się szczegółowym omówieniem dokonanej nowelizacji należy jednak podkreślić, że nie chodziło w niej o proste przekazanie radom gmin uprawnień należących wcześniej do innych organów. Otóż przewidziane w art. 12 ust. 1 i 4 ustalenie przez radę gminy liczby punktów sprzedaży napojów zawierających powyżej 4,5 proc. alkoholu /z wyjątkiem piwa/ przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży powinno być dostosowane do potrzeb ograniczenia dostępności alkoholu, określonych w gminnym programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. Oznacza to, że liczba punktów sprzedaży takich napojów musi wynikać z wymienionego programu, opracowanego z uwzględnieniem aktywnej realizacji celu ustawy i jej art. 1-2 jako ogólnych przepisów odnoszących się i do rady gminy. Pamiętać również należy, że jednoczesne zniesienie dotychczasowych ograniczeń w sprzedaży piwa i napojów zawierających powyżej 4,5 proc. alkoholu konsumowanych w miejscu zakupu wydatnie zwiększa spożycie alkoholu i okoliczność ta nie może być pomijana przy podejmowaniu omawianych czynności rady gminy.

W rozpoznawanej sprawie warunki te nie zostały spełnione. W uchwalonym programie nie ma elementów analizy zjawiska alkoholizmu prowadzącej do ustalenia właściwej liczby punktów sprzedaży napojów alkoholowych. Ich zwiększenie o przeszło 100 proc. z zastosowaniem rachunkowego wskaźnika /1 punkt na 400 mieszkańców gminy/, według którego reglamentuje się deficytowe artykuły powszechnego użytku, nie może być aprobowane. Krytycznie też należy ocenić zawarty w skardze pogląd o konieczności zwalczania pokątnego handlu alkoholem przez zwiększenie legalnych punktów jego sprzedaży, gdyż w ten sposób ułatwia się, a nie utrudnia dostęp do niego. Trafnie również Wojewoda zwrócił uwagę na istniejącą w gminie sieć sezonowych lokali gastronomicznych ze sprzedażą alkoholu dostosowaną do ruchu turystycznego. Jak wyjaśnili na rozprawie sądowej pełnomocnicy Wojewody, na terenie gminy jest 15 takich lokali i około 30 punktów sprzedaży piwa.

Z powyższych względów rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody nie narusza prawa i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 w związku z art. 216a par. 1 Kpa orzekł jak w sentencji.