Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1705/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235, 237
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 6 ust. 1, par.8 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 134 § 1 i art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), , Protokolant ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2016 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. P., zwanej dalej również "skarżącą", od decyzji nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u Pani M. P. choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Jako podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), dalej "k.p.a.", art. 2351 i 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1502 z późn. zm., dalej "kodeks pracy") oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1367; dalej "rozporządzenie z 2009 r.").

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], będący organem I instancji w niniejszej sprawie (dalej: "PPIS" lub "organ I instancji") stwierdził, że M. P. zakończyła wykonywania pracy zawodowej w roli nauczycielki w dniu 31 sierpnia 2008 r. Od 2010 r. toczy się natomiast przed różnymi organami i z udziałem różnych instytucji postępowanie administracyjne dotyczące stwierdzenia u M. P. choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym.

Przede wszystkim, w dniu [...] czerwca 2010 r. do PPIS wpłynęło zgłoszenie podejrzenia u M. P. choroby zawodowej wymienionej w poz. 15.3 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 2009 r. Po dokonaniu odpowiednich czynności PPIS wszczął w dniu [...] czerwca 2010 r. postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, a także sporządził "Kartę oceny narażenia zawodowego", którą przestał do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...], poradni Chorób Zawodowych w [...], czyli jednostki orzeczniczej I stopnia w rozumieniu rozporządzenia z 2009 r. Na podstawie przeprowadzonych badań jednostka ta wydała orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Po złożeniu przez M. P. wniosku o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce badawczo-rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy, sprawa była rozpatrywana przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...], który w dniu [...] czerwca 2011 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W konsekwencji PPIS jako właściwy organ administracji państwowej, biorąc pod uwagę wymienione orzeczenia lekarskie oraz dokonaną ocenę narażenia zawodowego, wydał w dniu [...] lipca 2011 r. decyzję nr [...] nie stwierdzające występowania u M. P. choroby zawodowej: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 2009 r.

M. P. odwołała się pod tej decyzji do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej "PWIS"). Organ ten po rozpatrzeniu odwołania, w dniu [...] października 2011 r., decyzją nr [...], uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując by PPIS przeanalizował argumenty strony podniesione w odwołaniu, a przede wszystkim umożliwił stronie zapoznanie się ze zgromadzoną dokumentacją.

PPIS rozpatrując ponownie sprawę zgłoszenia choroby zawodowej M. P. podjął w okresie od dnia [...] listopada 2011 r. do dnia [...] marca 2015 r. czynności mające doprowadzić do ustalenia występowania u M. P. choroby zawodowej. W szczególności:

– włączył do dokumentacji Kartę wypisu z Kliniki Audiologii, Foniatrii Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu w [...] sporządzoną w dniu [...] listopada 2010 r., a także spowodował przeprowadzenia bezpośrednich badań przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] (sierpień 2012 r.). Obie jednostki orzecznicze stwierdzały stany chorobowe krtani i dysfunkcje głosu: trwały nieżyt krtani, dysfonię lub ostrą chrypę, ale nie takie, które są wymienione w rozporządzeniu z 2009 r. jako choroby zawodowe (k. 37 i 111).

– w lipcu i listopadzie 2013 r. przeprowadzono badania skarżącej w Instytucie Medycyny Pracy im. J. N. w [...]. Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] stwierdzono rozpoznanie niedowładu mięśni krtani jako jednostkę chorobową wymienioną w załączniku do rozporządzenia z 2009 r. (k. 3A), ale jednocześnie potwierdzono, że choroba ta nie jest związana z wykonywaniem zawodu, gdyż zmiany nie wystąpiły do dnia [...] sierpnia 2010 r., czyli w okresie dwóch lat od zakończenia wykonywania pracy zawodowej przez skarżącą;

– PPIS skierował też zgromadzoną dokumentację medyczną M. P. do krajowego konsultanta w dziedzinie medycyny pracy, który w lipcu 2014 r. stwierdził, że nie daje ona wystarczających podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (k. 174);

– M. P. została też skierowana na ponowne badanie w Instytucie Fizjologii i Patologii Słuchu w [...], po którym w dniu [...] października 2014 r. stwierdzono niedowład mięśni krtani, czyli stan kwalifikowany jako choroba zawodowa. Stan taki występował jednak dopiero od 2013 r., czyli po upływie pięciu lat po zakończeniu przez skarżącą pracy zawodowej (k. 191-193).

– PPIS podjął też dalsze czynności niezbędne dla prawidłowego rozpoznania sprawy zgodnie z art. 7, 8 oraz 10 k.p.a.

W rezultacie powyższych czynności pismem z dnia [...] marca 2015 r. zawiadomił strony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i poinformował, że przed wydaniem decyzji strony mogą wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłosić ewentualne żądania w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia. M. P. nie skorzystała z przysługującej jej możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym.

Następnie PPIS jako organ I instancji w sprawie rozpatrywanej przez Sąd, wydał decyzję z dnia [...] marca 2015 r. o braku podstaw do stwierdzenia u M. P. choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat. Organ uznał, że w zakresie zgłoszenia choroby zawodowej u M. P. nie stwierdzono guzków głosowych twardych, ani wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, ani też niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni oraz trwałą dysfonią, czyli chorób wymienionych pod poz. 15 rozporządzenia z 2009 r. Rozpoznane u M. P. zmiany chorobowe tj. cechy przewlekłego prostego nieżytu błony śluzowej gardła i krtani oraz hiperfunkcja krtani, nie figurują w wykazie chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu z 2009 r.

Organ I instancji stwierdził też, że w trakcie wielokrotnych badań w specjalistycznych jednostkach medycznych u M. P. stwierdzono objawy typowe dla wskazanych w rozporządzeniu z 2009 r. chorób zawodowych, ale jednocześnie zmiany chorobowe nie miały miejsca w okresie dwóch lat od zakończenia wykonywania pracy zawodowej przez skarżącą, a więc brak jest związku przyczynowo–skutkowego miedzy stanem chorobowym a pracą zawodową wykonywaną wcześniej przez skarżącą.

Od tej decyzji skarżąca złożyła odwołanie z dnia [...] kwietnia 2015 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji. W odwołaniu skarżąca wystąpiła o możliwość zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz o zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu. Skarżąca zarzuciła PPIS, że:

– pominął istotne okoliczności, a mianowicie, że uprawniona jednostka orzecznicza II stopnia rozpoznała jednostkę chorobową, tyle że nieuzasadnione jest twierdzenie o pozazawodowej etiologii choroby skoro udokumentowanie cech choroby zawodowej znajduje się już w materiale dowodowym w sprawie. (m.in. karta choroby prowadzona przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] – Przychodnię Foniatryczną obejmująca badania od [...] lutego 2009 do [...] lipca 2010. (vide: k. 57-59);

– organ ten nie wziął pod uwagę karty oceny narażenia zawodowego. Nie uwzględniono także prawnego domniemania zawodowej etiologii choroby.

W związku z powyższym, skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i następnych kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 7 i § 8 rozporządzenia z 2009 r. w zw. z art. 2351 i 2352 kodeksu pracy.

W konsekwencji odwołania M. P., w dniu [...] maja 2015 r. została podjęta decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] jako organu II instancji, zaskarżona do niniejszego Sądu. W swojej decyzji PWIS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PPIS z dnia [...] marca 2015 r. o braku podstaw do stwierdzenia u M. P. choroby zawodowej.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji wskazał, że jego rozstrzygnięcie wynika z następujących okoliczności. Przede wszystkim jednostki orzecznicze I i II stopnia znały fakt narażenia M. P. jako nauczycielki na nadmierne obciążenie głosu. Jednostki te stwierdziły też określone stany chorobowe narządu głosu skarżącej, nie uznały ich jednak za chorobę zawodową, mimo że badania prowadzone były w latach 2010-2014 i polegały m.in. na wykorzystaniu nowoczesnych metod diagnostycznych /k. 252/. Jeszcze w 2011 i 2012 r. specjalistyczne jednostki badawcze nie stwierdziły występowania u M. P. chorób uznawanych za zawodowe. Takie schorzenia zostały stwierdzone w 2013 r., ale wówczas – z uwagi na upływ czasu od daty zakończenia wykonywania pracy nauczycielskiej przez M. P. – schorzenia te uznano za mające źródło (etiologię) pozazawodowe.

Organ podkreślił przy tym, że zgodnie z art. 2351 k.p. uznanie schorzenia za chorobę zawodową następuje, gdy spełnione są następujące przesłanki: (1) za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych [stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 2009 r.], jeżeli (2) w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych ‘narażeniem zawodowym’. (3.) dodatkową przesłankę przewiduje rozporządzenie z 2009 r., które w stosunku do chorób narządu głosu wymaga, aby choroba wymieniona w wykazie wystąpiła w okresie wykonywania pracy zawodowej lub w okresie dwóch lat od jej zakończenia. W przypadku M. P. wszystkie trzy przesłanki nie wystąpiły łącznie.

Jednocześnie, ani w okresie prowadzonych badań w latach 2010 do 2013 r., ani po podjęciu decyzji przez organ I instancji, skarżąca nie przedstawiła dowodów, że stan jej zdrowia był odmienny niż według lekarzy dokonujących badań lub wydających opinie wiążące dla organów administracji. W szczególności, lekarze specjaliści (tzw. lekarze-orzecznicy) nie potwierdzili występowania u skarżącej w okresie do końca sierpnia 2010 r. choroby zawodowej diagnozowanej jeszcze w 2009 r. przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...]. Nowych dowodów lub dowodów, które podważałyby ustalenia ww. lekarzy nie dostarczyła również sama skarżąca.

PWIS podkreślił także, iż opinia lekarzy jest przez organ II instancji traktowana jak opinia biegłego i organy administracji nie mogą wydawać decyzji o treści odbiegającej od ustaleń lekarzy-orzeczników.

W skardze złożonej do Sądu w dniu [...] czerwca 2015 r. skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji PWIS zarzucając organowi II instancji naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności działanie niezgodne z art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie przez organ sprzeczności między orzeczeniami jednostek orzeczniczych I i II inst. oraz opiniami lekarskimi; § 8 ust. 1 i ust. 2 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r., poprzez m.in. oparcie decyzji organu na części zebranego materiału i zignorowanie dokumentacji medycznej oraz przebiegu zatrudnienia skarżącej. Takie działanie organu II instancji oznacza również naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 oraz w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokonanie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a następnie nieprawidłowe uzasadnienie decyzji poprzez brak wyjaśnienia, dlaczego organ nie uwzględnił określonych okoliczności, a w uzasadnieniu decyzji się do nich nie odniósł.

W szczegółowej odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, a także ponownie przytoczył główne argumenty sformułowane i uzasadnione w decyzji z dnia [...] maja 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a."), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Sąd administracyjny rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując pod tym kątem oceny stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy, Sąd uznał, że skarga złożona przez M. P. nie jest zasadna, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz przepisami procedury administracyjnej, z uwzględnieniem również wykładni prawa przyjmowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych w podobnych sprawach.

Przede wszystkim Sąd przyjął, że stwierdzenia choroby zawodowej dokonuje właściwy państwowy inspektor sanitarny. Jednocześnie, zgodnie z art. 235¹ i art. 235² kodeksu pracy, § 5 ust. 2 i ust. 3 oraz § 6 rozporządzenia z 2009 r., w procesie rozpoznawania i stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione łącznie cztery warunki:

1) choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia, a ściśle rzecz biorąc przez lekarza zatrudnionego w placówce mającej status jednostki orzeczniczej,

2) choroba musi znajdować się w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 2009 r. jako aktu wykonawczego wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 kodeksu pracy,

3) choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, co oznacza konieczność wykazania związku przyczynowego między stanem chorobowym a faktem wykonywania pracy zawodowej w sytuacji tzw. narażenia zawodowego,

4) wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie wykonywania pracy lub w okresie, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej mimo zakończenia już pracy w sytuacji narażenia zawodowego. Ten drugi okres ustalony jest w załączniku do rozporządzenia z 2009 r. konkretnie i odrębnie dla każdej wymienionej tam choroby zawodowej.

Powyższe warunki są niekiedy inaczej grupowane i przedstawiane w orzeczeniach sądów administracyjnych, podobnie organ II instancji w rozpatrywanej sprawie ujmuje je w postaci trzech istotnych wymogów. Z prawnego punktu widzenia nie ma jednak wątpliwości, jakie – co do zasady - są przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej.

Wymienione cztery warunki pozwalają na ocenę stanu faktycznego w postępowaniu wszczętym na podstawie zgłoszenia podejrzenia u M. P. choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat. Ponadto warunki powyższe stanowią podstawę dla oceny trafności zarzutów i argumentów podniesionych w skardze inicjującej postępowanie sądowe w niniejszej sprawie.

Pierwszy warunek oznacza, że organy inspekcji sanitarnej podejmujące decyzje w sprawach stwierdzenia choroby zawodowej nie mają swobody wyboru lekarzy, którzy są uprawnieni do dokonywania oceny stanu zdrowia stron. Powiatowy inspektor sanitarny kieruje pracownika (osobę ubiegającą się o stwierdzenie choroby zawodowej) do jednostek orzeczniczych właściwych miejscowo z uwzględnieniem specjalizacji medycznych. Analizując okoliczności rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że PPIS (organ I instancji w niniejszej sprawie) kierował skarżącą do odpowiednich placówek medycznych i nie ma podstawy do przypisania mu zarzutu naruszenia prawa w tym zakresie.

Z tego samego powodu niezasadny jest zarzut skarżącej, że w niniejszej sprawie doszło do "oparcia decyzji organu na części zebranego materiału i zignorowania części dokumentacji medycznej", np. przez nieuwzględnienie karty choroby wystawionej przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] – Przychodnię Foniatryczną. Placówka ta nie mogła występować w roli jednostki orzeczniczej w rozumieniu § 5 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r., a zatem i sporządzone przez nią dokumenty nie mogły być brane pod uwagę jako rozstrzygające o wystąpieniu u M. P. choroby zawodowej. W związku z tym zarzuty oparte na § 8 ust. 1 i ust. 2 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. Sąd uznał za niezasadne.

Ze skargi nie wynika jednoznacznie, czy wymienione zarzuty oparte na § 8 i § 6 rozporządzenia z 2009 r. uzasadnione są okolicznością, że jeszcze przed upływem dwuletniego okresu po zakończeniu przez M. P. pracy zawodowej u skarżącej stwierdzone różne dysfunkcje i stany chorobowe narządu głosu. Nawet jeśli taki sens ma zarzut skarżącej, to należy ów zarzut uznać za bezpodstawny w świetle drugiego z wymienionych wyżej warunków stwierdzenia choroby zawodowej - choroba musi znajdować się w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 2009 r. Ze zgromadzonego materiału wynika bowiem jednoznacznie, że wszystkie jednostki orzecznicze badające M. P. lub orzekające na podstawie badań wykonanych przed 31 sierpnia 2010 r. stwierdziły brak u skarżącej guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych oraz niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Inne choroby stwierdzone u skarżącej nie mogą być – z uwagi na wspomniany drugi warunek – uznane za chorobę zawodową, nawet gdyby można było wykazać związki tych chorób z pracą zawodową wykonywaną przez skarżącą.

Czwarty warunek ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (o trzecim będzie mowa niżej). Wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi bowiem nastąpić m.in. w ściśle określonym czasie: w przypadku skarżącej – nie później niż w ciągu dwóch lat od dnia zakończenia pracy w sytuacji narażenia zawodowego (poz. 15 pkt 1 – 3 załącznika do rozporządzenia z 2009 r.). Godzi się zauważyć, że skarżąca nie ułatwiła spełnienia tego warunku, gdyż choć - jak twierdziła – na choroby narządu głosu skarżyła się od 20 lat, to doprowadziła do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej dopiero około trzy miesiące przed zakończeniem wspomnianego dwuletniego okresu. Jednak badania z lat 2010-2012 przeprowadzone przez upoważnione jednostki orzecznicze, czyli takie, które mogłyby stwierdzać stan zdrowia skarżącej w okresie nie późniejszym niż w dniu [...] sierpnia 2010 r., nie wykazały chorób wskazanych w rozporządzeniu z 2009 r. To ustalenie właściwie przesądzało sprawę i dawało Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu jednoznaczną podstawę dla decyzji w sprawie braku u skarżącej choroby zawodowej.

Mimo tych okoliczności postępowanie w sprawie było kontynuowane, a nawet w kwietniu 2013 r. zostało jeszcze przedłużone i trwało aż do [...] marca 2015 r., aby zapewnić zebranie materiału dowodowego spełniającego standardy wyznaczone przez art. 7 oraz art. 77 k.p.a. Lista głównych instytucji oraz badań i analiz przez nie podejmowanych, wskazana w początkowej części uzasadnienia, jest nie tylko długa, ale należy ją uznać za wyczerpującą. Z tego względu zarzut naruszenia przez organ I instancji (PPIS), a także organ II instancji (PWIS) przepisów postępowania: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., Sąd uznał za bezpodstawny. W stosunku do organu II instancji bezpodstawność zarzutu niedokonania wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy jest dodatkowo uzasadniona dyspozycją art. 136 k.p.a. PWIS nie stwierdził żadnej okoliczności, która uzasadniałaby wszczęcie z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Nie było też podstawy, aby wnioski zawarte w odwołaniu skarżącej od decyzji organu I instancji traktować jako wnioski o przeprowadzenie takiego dodatkowego postępowania na wniosek strony.

W przedstawionym kontekście okoliczności spełnienia pierwszego, drugiego oraz czwartego warunku stwierdzenia choroby zawodowej można również dokonać oceny zarzutu skarżącej, według której doszło do naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ sprzeczności między orzeczeniami jednostek orzeczniczych I i II inst. oraz opiniami lekarskimi. Należy pamiętać, że powołany art. 80 k.p.a. ustanawia przede wszystkim zasadę swobodnej oceny dowodów. Z wyrażenia "całokształt materiału dowodowego" nie powinno się wyciągać wniosku, że wszystkie dowody są równie ważne i powinny być w bezwzględnie równym stopniu wzięte pod uwagę przy podejmowaniu decyzji administracyjnej (vide: B. Adamiak, Komentarz do art. 80 Nb 1-2, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 13. wyd., Warszawa 2014, s. 373-374). W postępowaniu o stwierdzenie u M. P. choroby zawodowej nie powinno się przyjmować interpretacji, że diagnoza zawarta w karcie choroby wystawionej przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] – Przychodnię Foniatryczną w [...] nie może być podważona przez ustalenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...], Instytutu Medycyny Pracy im. J. N. w [...], bądź Krajowego Konsultanta w Dziedzinie Medycyny Pracy. Odmienność diagnoz postawionych przez różne jednostki można nazwać sprzecznością, ale dokonanie wyboru tych ustaleń, które uznawane są za bardziej wiarygodne ze względu na zgodność z innymi lub ze względu na charakter i specjalizację placówki, nie może być traktowane jako naruszenie art. 80 k.p.a. Tak właśnie postąpił organ I instancji, a dokonany wybór diagnozy zaakceptował w pełni – mając znaczącą wiedzę o jakości badań i doświadczeniu wymienionych placówek - organ II instancji wydający zaskarżoną decyzję. W przekonaniu Sądu decyzja podjęta w tym zakresie była całkowicie zgodna z obowiązującym prawem.

Należy dodać, że zasadę oceny "całokształtu materiału dowodowego" na podstawie różnych metod statystycznych, porównawczych bądź rynkowych (jeśli ma to zastosowanie) potwierdził jako prawidłową Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w niedawnym wyroku oddalającym skargę kasacyjną z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2041/14). Bezpośrednio natomiast w odniesieniu do kwestii decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej takie zasady postępowania dowodowego potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 30/14. Istotne jest przy tym, że w tym ostatnim wyroku również oddalono skargę na decyzję wojewódzkiego inspektora sanitarnego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji.

Nawiązując do reguł prowadzenia postępowania dowodowego należy także odnieść się podnoszonego w skardze argumentu o uznaniu domniemaniu powstania choroby zawodowej w przypadku, gdy pracownik wykonuje swój zawód w warunkach narażenia zawodowego. Argumentacja ta z trzech powodów nie mogła być uznana przez Sąd w niniejszej sprawie za przekonującą. Po pierwsze, zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia funkcjonalna art. 2351 kodeksu pracy prowadzą do wniosku, że uznanie określonego schorzenia za chorobę zawodową dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy wywołanie jej działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy zostanie udowodnione, a nie przyjęte na podstawie domniemania. Domniemania prawne są bowiem rozumowaniami stosowanymi w przypadkach, gdy określona okoliczność nie może być w ogóle udowodniona lub gdy udowodnienie jej wiązałoby się ze szczególnym bądź niepotrzebnym trudem. Mówiąc krótko: domniemania są środkiem zastępującym dowody w odniesieniu do określonych okoliczności. Jeśli przepisy nakazują udowodnienie faktu, nie możemy sięgać po domniemanie. Skarżąca najprawdopodobniej zasugerowała się wyrażeniem stwierdzenia związku między stanem chorobowym a wykonywanym zawodem: "bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem". Wyrażenie to zostało przez skarżącą zinterpretowane jako postać lub podstawa domniemania. Nie jest to jednak właściwe: rozumowania odwołujące się do prawdopodobieństwa faktów to tzw. rozumowania abdukcyjne (odmienne od dedukcyjnych oraz indukcyjnych), nie zaś domniemania.

Po drugie, nieporozumienie, które w kwestii domniemania choroby zawodowej stało się udziałem skarżącej, najprawdopodobniej wzięło się z faktu nawiązania do publikacji z początku 2009 r. Tymczasem trzeba pamiętać, że zmiana kodeksu pracy polegająca na dodaniu do tej ustawy art. 2351 i art. 2352, a także wydanie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych dokonało się w połowie 2009 r. Koncepcja domniemania choroby zawodowej została zatem sformułowana na kanwie nieaktualnego dziś stanu prawnego.

Po trzecie wreszcie, omawiane rozumowanie nazywane domniemaniem jest powoływane wyłącznie w zakresie trzeciej przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, tzn. etiologii tej choroby, czyli związku przyczynowego między schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy zawodowej. Jest też powoływane wyłącznie gdy pozostałe warunki stwierdzenia choroby zawodowej są spełnione. Tymczasem w niniejszej sprawie mamy do czynienia z odmiennym stanem faktycznym: w okresie dwóch lat po zakończeniu pracy zawodowej przez skarżącą nie stwierdzono u niej choroby wymienionej na wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 2009 r. Z tego względu powoływanie się przez skarżącą na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jest bezzasadne.

Na koniec Sąd zobowiązany jest odnieść się do twierdzenia skarżącej, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia dlaczego organ II instancji nie uwzględnił określonych okoliczności faktycznych. W opinii Sądu stanowiska organów I oraz II instancji zostały przygotowane i przedstawione rzetelnie oraz dostatecznie wnikliwie, aby przedstawić racje, które przesądziły o podjętych decyzjach. Sąd nie uznał powyższego zarzutu za dobrze uzasadniony przez skarżącą.

Podsumowując: wbrew stanowisku skarżącej, zarzuty pod adresem decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymującej w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej M. P. choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat, są nieuzasadnione. W ocenie Sądu postępowanie w tym zakresie w niczym nie uchybiało przepisom art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 1 i ust. 2 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. Ustalenia faktyczne i rozważania prawne są prawidłowe, a zawarte w skardze zarzuty nie mogły tego przekonania podważyć. Brak też było okoliczności branych pod rozwagę z urzędu uzasadniających jej wzruszenie.

Mając na względzie powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.