Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 87/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 28 § 1, art. 29, art. 34, art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Spółki jawnej [...] w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 2235/19 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. Spółki jawnej [...] w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 2235/19 na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę A. sp. j. [...] z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi jej braków formalnych poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi oraz odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego. Wezwanie do usunięcia stwierdzonych braków zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej 8 listopada 2019 r.

Dnia 15 listopada 2019 r. w Sądzie złożono pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą dnia 24 maja 2019 r., adwokatowi który wniósł skargę, do zastępowania jej przed sądami administracyjnymi we wszystkich instancjach w sprawach dotyczących naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej oraz odpis z KRS skarżącej aktualny na dzień 8 listopada 2019 r., z ostatnią zmianą z 9 lipca 2019 r., w formie wydruku komputerowego pobranego na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 700 ze zm.).

W ocenie Sądu I instancji, poprzez złożone przez pełnomocnika skarżącej w dniu 15 listopada 2019 r. dokumenty nie wykazano, jakoby na dzień udzielenia pełnomocnictwa osoba, która je adwokatowi udzieliła, była do tego upoważniona. Pełnomocnictwo pochodzi wszak z 24 maja 2019 r., zaś w załączeniu jego przedłożony został odpis z KRS z 8 listopada 2019 r., z ostatnią zmianą z 9 lipca 2019 r. Powyższe powoduje, że w oparciu o ów odpis z KRS Sąd nie był w stanie ustalić, czy osoba, która udzieliła 24 maja 2019 r. ww. pełnomocnictwa, na tamtą chwilę, była do tego upoważniona i to jednoosobowo. Z nadesłanych do akt dokumentów nie wynika wszak czego dotyczyła zmiana z 9 lipca 2019 r. Z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braku formalnego skargi, podlegała ona odrzuceniu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zaskarżyła je w całości i wniosła o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, tj. odrzucenie skargi, pomimo usunięcia braków formalnych skargi w przypisanym 7 - dniowym terminie i braku istnienia istotnego braku uniemożliwiającego nadanie sprawie dalszego biegu, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na uniemożliwienie merytorycznego rozpoznania skargi;

II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sadowym, poprzez jego niezastosowanie, przy uwzględnieniu obowiązującej zasady jawności wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym i prawa bezpośredniego dostępu do informacji w nim zawartych za pośrednictwem Centralnej Informacji KRS, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na uniemożliwienie merytorycznego rozpoznania skargi.

W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że Sąd I instancji niezasadnie przyjął, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, brak nadesłania pełnego odpisu KRS uniemożliwił ustalenie, czy w dniu udzielenia pełnomocnictwa do złożenia skargi, osoba która go udzieliła pełnomocnikowi w imieniu skarżącej, była do tego umocowana. Podniosła, że ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy aktualnego odpisu KRS (stan na dzień 28 maja 2019 r.) wynika bowiem, że data dokonania ostatniego wpisu to 10 maja 2018 r. Należało zatem przyjąć, że X. był uprawniony w dniu 24 maja 2019 r. do udzielania pełnomocnictwa, zaś widniejąca zmiana z lipca 2019 r. ujawniona w odpisie ze stanem na dzień 8 listopada 2019 r. nie mogła dotyczyć danych ujawnionych w Dziale 2 KRS. Nadanie zatem sprawie dalszego biegu było możliwe, a odrzucenie skargi stanowi zamknięcie skarżącej drogi sądowej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na zażalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w nim zarzuty są zasadne.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Stosownie zaś do treści art. 28 § 1 w związku z art. 29 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności.

Zaniechanie w zakresie załączenia tego dokumentu stanowi brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. W sytuacji, gdy strona nie uzupełni w terminie braków formalnych skargi, mimo prawidłowego w tym zakresie wezwania, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyższej wykładni wskazanych przepisów w odniesieniu do dokumentu mającego wykazać umocowanie do działania w imieniu podmiotu wpisanego do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie zmienia również treść art. 4 ust. 4aa ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. Możliwość samodzielnego pobrania przez Sąd wydruku komputerowego aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru, nie czyni wezwania do uzupełnienia braku w postaci odpisu z KRS zbędnym, co w konsekwencji powodowałoby niemożność odrzucenia skargi z powodu niewywiązania się z tego obowiązku. Podkreślić bowiem należy, że to na stronie, stosownie do treści art. 29 p.p.s.a., spoczywa obowiązek wykazania umocowania do działania w jej imieniu. Dlatego nie można podzielić zarzutu zażalenia, iż to sąd administracyjny uwzględniając wyrażoną w art. 15 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym zasadę jawności wpisów i prawa bezpośredniego dostępu do informacji w nim zawartych mógł samodzielnie zweryfikować umocowanie X. do udzielenia pełnomocnictwa poprzez sprawdzenie systemu elektronicznego Krajowego Rejestru Sądowego.

Odnosząc się do istoty spornej w sprawie kwestii wymaga przypomnienia, że dokumentem wykazującym umocowanie do działania w imieniu skarżącej jest niewątpliwie odpis z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Z art. 3 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że rejestr obejmuje podmioty, na które przepisy ustaw nakładają obowiązek uzyskania wpisu do tego Rejestru (w przypadku spółki jawnej obowiązek wpisu do rejestru KRS wynika z art. 251 i art. 26 Kodeksu spółek handlowych).

Należy przy tym podkreślić, że spółka jawna jest spółką osobową prawa handlowego, której przysługuje zdolność procesowa art. 8 § 1 k.s.h. Jest więc stroną postępowania sądowoadministracyjnego. Spółkę jawną reprezentuje samodzielnie każdy wspólnik, chyba że umowa spółki stanowi inaczej (art. 29 § 1 w zw. z art. 30 § 1 k.s.h.). Weryfikacja prawa samodzielnego reprezentowania spółki jawnej przez jej wspólnika przed sądem winna nastąpić na podstawie odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego względnie innych dokumentów obrazujących stosunki prawne istniejące w spółce (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 71/13). Również przepis art. 29 p.p.s.a. nie określa rodzaju dokumentu wykazującego umocowanie osoby uprawnionej do działania w imieniu jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową. Dokumentem wykazującym umocowanie do reprezentacji tego podmiotu niekoniecznie musi być odpis z KRS, gdyż może nim być każdy dokument należycie ujawniający zasady reprezentacji (por. post. NSA z dnia 30 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1735/11).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko tego Sądu wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II GZ 778/17 i przywołane w jego uzasadnieniu stanowisko przedstawione w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt II CZP 92/07 (opubl. w: OSNC 2008/11/126), zgodnie z którym do wykazania, że osoby działające jako organ osoby prawnej są uprawnione do udzielenia pełnomocnictwa procesowego, nie jest konieczne, aby aktualny bądź zupełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego był sporządzony według stanu na dzień wystawienia dokumentu pełnomocnictwa procesowego. Wymaganie, aby odpis z rejestru był aktualny w chwili sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa, można traktować jako sytuację idealną, ale nie można jej - ze względu na potrzeby obrotu prawnego - uznać za konieczną. Istotnym jest bowiem, by umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony istniało w dniu dokonywania tej czynności.

Pogląd ten wyrażony na gruncie sprawy dotyczącej osoby działającej jako organ osoby prawnej należy uznać za adekwatny również w realiach rozpoznawanej sprawy. W sprawie tej zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI WSA w Warszawie z dnia 30 października 2019 r., wezwano pełnomocnika skarżącej spółki do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu Spółki przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi oraz złożenie dokumentu potwierdzającego umocowanie osoby udzielającej pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej na dzień udzielenia pełnomocnictwa - wydanego przez Centralną Informację KRS - pełnego odpisu z KRS. W wykonaniu tego wezwania pełnomocnik skarżącej złożył w terminie prawidłowo poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa z dnia 24 maja 2019 r. do reprezentowania Spółki przed sądami administracyjnymi oraz odpis aktualny z KRS przedstawiający stan z rejestru na dzień 8 listopada 2019 r.

Skoro złożony przez skarżącą odpis aktualny z rejestru przedsiębiorców budził wątpliwość Sądu I instancji, co do tego, czy widniejący w nim X. był uprawniony do udzielenia pełnomocnictwa w imieniu Spółki w dniu 24 maja 2019 r., bowiem widniała w nim data dokonania ostatniego wpisu w dniu 9 lipca 2019 r., a nieznany był przedmiot tej zmiany, to Sąd I instancji winien był przed odrzuceniem skargi wezwać skarżącą do nadesłania innego dokumentu, w celu usunięcia tej wątpliwości.

Stanowisko Sądu I instancji jest tym bardziej niezrozumiałe, skoro w aktach administracyjnych sprawy – jak trafnie podnosi strona wnosząca zażalenie – znajduje się odpis skarżącej Spółki z KRS aktualny na dzień 28 maja 2019 r., z którego wynika, że data dokonania ostatniego wpisu to 10 maja 2018 r. Już z tego tylko dokumentu wynikało, że X. jako wspólnik skarżącej Spółki był uprawniony w dniu 24 maja 2019 r. do udzielenia pełnomocnictwa w jej imieniu. Sąd administracyjny orzeka bowiem na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a.).

Również negatywnie z punktu widzenia uprawnień autokontrolnych Sądu (art. 195 § 2 p.p.s.a.) należało ocenić fakt, że w aktach sprawy znajduje się nadesłany wraz z zażaleniem odpis pełny z KRS skarżącej Spółki, z którego wynika, czego dotyczyła zmiana z dnia 9 lipca 2019 r.

Kwestią kluczową dla rozstrzygnięcia tej sprawy, było ustalenie, czy Spółka uzupełniła brak formalny skargi przez złożenie pełnomocnictwa udzielonego przez osobę, umocowanie której do działania w imieniu Spółki wykazywano załączonym dokumentem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyżej opisane dokumenty znajdujące się w aktach sprawy potwierdzają umocowanie do reprezentacji Spółki przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie uznać należało za wydane z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, z uwagi na uniemożliwienie merytorycznego rozpoznania skargi.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Nie było podstaw do zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego, bowiem zaskarżone postanowienie nie jest orzeczeniem wskazanym w art. 209 p.p.s.a.