Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 304/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 130 ust. 3, art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: § 8 ust. 6
journal: Dz.U. 2012 poz 488
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu  drogowego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia del. WSA Iwona Bogucka Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 13 października 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 722/13 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w części określającej termin poddania się sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami, 3. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 722/13 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Ropczycko-Sędziszowskiego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził na rzecz skarżącego J. P. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., działając z upoważnienia Starosty Ropczycko-Sędziszowskiego, Zastępca Dyrektora Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w Ropczycach skierował J. P. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, B, B+E, C, C+E, D+E oraz T, w terminie do [...] maja 2013 r. pod rygorem wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.

Odwołanie od tej decyzji wniósł J.P. W uzasadnieniu zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów: art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137), § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 marca 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, a także art. 40 § 2, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Pełnomocnik odwołującego się wskazał, że skarżący odbył szkolenie, które w świetle art. 130 ust. 3 ww. ustawy powoduje zmniejszenie liczby punktów o 6 (co wynika z zaświadczenia Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Rzeszowie z dnia [...] kwietnia 2013 r.). W dniu wydawania decyzji ([...] kwietnia 2013r.) był zatem osobą, która posiada tylko 20 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Wprawdzie przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia stanowi, iż odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24, to jednak wyjątek ten organ wykonujący delegację ustawową wprowadził nie mając dostatecznego umocowania w upoważnieniu. Nadto podniesiono, że decyzja nie została doręczona pełnomocnikowi strony.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., Kolegium działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. oraz art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy w zw. z § 8 ust. 6 rozporządzenia uchyliło decyzję Starosty Ropczycko-Sędziszowskiego z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w części wyznaczającej termin poddania się sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami i wyznaczyło ten termin do dnia 30 czerwca 2013 r. (pkt I); w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy (pkt II).

W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek Podkarpackiego Wojewódzkiego Komendanta Policji skierowany do Starosty Ropczycko-Sędziszowskiego z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] poświadcza, iż J. P. legitymuje się liczbą punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego wynoszącą 26. Jak wynika z § 8 ust. 6 rozporządzenia, odbycie szkolenia skutkującego co do zasady zmniejszeniem liczby punktów o 6 (w trybie § 8 ust. 4 rozporządzenia), nie powoduje - w drodze wyjątku - zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Bezspornym jest, że J. P. przystąpił do szkolenia w dniu [...] kwietnia 2013 r., po tym jak po tej dacie - [...] lutego 2013 r. - liczba uzyskanych przez niego punktów przekroczyła 24. Pomimo odbycia szkolenia, § 8 ust. 6 rozporządzenia stanowi zaporę dla przyjęcia, iż doszło do redukcji sumy punktów karnych do poziomu 20.

Dalej Kolegium podniosło, że zarzut pominięcia pełnomocnika strony (art. 40 § 2 K.p.a.) nie znajduje uzasadnienia, bowiem, jak wynika z akt sprawy, pełnomocnictwo udzielone przez J. P. adwokatowi złożono, nadając je w urzędzie pocztowym w dniu 11 kwietnia 2013 r. (wpłynęło do organu I instancji 12 kwietnia 2013 r.). Decyzja została zaś wydana (podpisana przez upoważnioną osobę) jeszcze poprzedniego dnia, tzn. 10 kwietnia 2013 r. Wszystkie czynności po dniu wydania decyzji (w tym pismo z dnia 16 kwietnia 2013 r. oraz pismo z dnia 29 kwietnia 2013 r.) zostały przez Starostę doręczone pełnomocnikowi.

Częściowe zreformowanie zaskarżonej decyzji (w zakresie maksymalnego terminu na stawiennictwo w celu poddania się badaniu kwalifikacji do prowadzenia pojazdów) Kolegium uznało za stosowne kierując się koniecznością zapewnienia stronie co najmniej miesięcznego przygotowania się do czynności związanych z procedurą prowadzoną przez właściwy ośrodek ruchu drogowego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł J. P. reprezentowany przez pełnomocnika.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 722/13 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Ropczycko-Sędziszowskiego [...] kwietnia 2013 r. nr [...], stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził na rzecz skarżącego J. P. zwrot kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdami, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego policji w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. W sprawie skarżący nie kwestionuje, że w okresie od [...] lutego 2012 r. do [...] lutego 2013 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, otrzymując łącznie 26 punktów karnych. Kwestią sporną jest ustalenie czy uczestnictwo skarżącego w szkoleniu uzasadnia odliczenie 6 punktów karnych, co w konsekwencji miałoby zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. Organy orzekające w sprawie uznały, iż fakt odbycia przez skarżącego szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów karnych otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, ze względu na fakt, że przed jego rozpoczęciem dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych przekroczyła 24 (§ 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego).

Sąd I instancji cytując treść art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazał, że ww. rozporządzenie zostało wydane na podstawie właśnie tej delegacji ustawowej.

Stosownie do art. 92 Konstytucji RP, rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia, zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie określał warunki konstytucyjności i legalności (w stosunku do aktów podustawowych) aktów normatywnych. Jak wyjaśniał Sąd I instancji, z orzecznictwa wynika, że rozporządzenie nie tylko musi czynić wymaganiom formalnym, o których mowa w art. 92 Konstytucji RP, ale także w płaszczyźnie materialnej nie może zawierać unormowań, które stanowią materię ustawową. W świetle Konstytucji materię taką stanowią m.in. unormowania dotyczące sfery praw i wolności jednostki (art. 31 ust. 3). Stanowienie przepisów, które swą treścią wykraczają poza charakter wykonawczy jest zawsze równoznaczne z wyjściem poza granice upoważnienia i przesądza o niezgodności rozporządzenia z ustawą (patrz: wyrok z dnia 6 marca 2000 r., sygn. akt P 10/99). Uprawnienie każdego sądu rozpoznającego sprawę do oceny czy określone przepisy rozporządzenia są zgodne z ustawą i Konstytucją RP jest przyjmowane zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uzasadnienie wyroku NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. OPS 4/05).

Przenosząc te rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd I instancji uznał, że § 8 ust. 6 rozporządzenia jest niezgodny z art. 130 ust. 4 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym przez to, że reguluje materię zastrzeżoną dla ustawy oraz wykracza poza granice upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 130 ust. 4 pkt 4 ustawy. Oznacza to, że norma zawarta w § 8 ust. 6 rozporządzenia poszerza zakres upoważnienia określony ustawą. Upoważnienie ustawowe obejmuje wyłącznie możliwość odliczenia liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia. Wobec tego § 8 ust. 6 rozporządzenia nie ma zastosowania w stosunku do skarżącego. Przepis ustawy w sposób jasny i kategoryczny formułuje zasadę, że odbycie szkolenia powoduje zmniejszenie ilości punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jedyny wyjątek dotyczy kierowcy posiadającego prawo jazdy krócej niż rok. Decyzje organów obydwu instancji wydane zostały po dniu 19 stycznia 2013 r., który jest dniem wejścia w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Na podstawie art. 136 ust. 1 w zw. z art. 139 cyt. Ustawy, w stosunku do osób, które dopuściły się naruszeń przepisów ruchu drogowego przed dniem 4 stycznia 2016 r. i naruszenia te skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego (...) stosuje się tryb postępowania oraz skutki wg stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie i wywiodło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono – na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a.") – naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 130 ust. 4 pkt 1 i 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez uznanie, iż dyspozycja tego przepisu nie pozwala na wydanie normy prawnej zawartej w treści § 8 ust. 6 rozporządzenia, co w konsekwencji ma skutkować okolicznością, iż odbycie szkolenia już po uzyskaniu 24 punktów ma pozwalać na zmniejszenie ich liczby wbrew ewidentnej treści związanego § 8 ust. 6 rozporządzenia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przytaczając art. 130 ust. 4 pkt 1 i 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, podniósł, że na podstawie delegacji ustawowej stanowiącej logiczną legislacyjną konsekwencję powyższych unormowań w § 8 ust. 6 rozporządzenia postanowiono expressis verbiss, iż odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Stanowisko Sądu I instancji prowadziłoby do przyjęcia, że przyznawanie przez organy kontroli ruchu drogowego punktów karnych staje się istocie fikcją prawną i w sposób rażący kłuci się z ratio legis unormowań zawartych w ustawie Prawo o ruchu drogowym, które dotyczą dbania o bezpieczeństwo w poruszaniu się po drogach publicznych. W tym przypadku istotna jest wykładnia celowościowa. Nadto kasator zwrócił uwagę, że w myśl art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, rozporządzenia są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, przez co ich postanowienia winny być bezwzględnie respektowane przez organy stosujące prawo, a ewentualna odmowa ich zastosowania winna być dokonywana niezwykle ostrożnie, a jeżeli już to winna być bardzo szczegółowo uzasadniona. Zdaniem organu regulacja § 8 ust. 6 rozporządzenia w pełni służy realizacji celu unormowań ustawowych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. P. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu strona podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i podniosła, że zaskarżony wyrok i przedstawione w nim motywy są prawidłowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Stanowisko organu, sprowadza się do twierdzenia, że odbycie w dniu [...] kwietnia 2013 r. przez skarżącego szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowego, nie spowodowało zmniejszenia uzyskanych przez J.P. punktów karnych za naruszanie przepisów ruchu drogowego i stąd wydanie decyzji o skierowaniu J.P. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami jest zasadne. W tym zakresie, zdaniem organu, Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i przepisów rozporządzenia wykonawczego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem przepisów prawa materialnego, wskazanych w skardze kasacyjnej.

Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. W myśl art. 130 ust. 2 ustawy punkty te usuwa się z ewidencji po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba, że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy, czyli dopuszczających się przekroczeń w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy - 20 punktów.

Z powyższego unormowania niezbicie wynika, że przekroczenie liczby 24 punktów uniemożliwia ich usunięcie. Konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego i przekroczenie limitu 24 punktów jest m.in., w myśl art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b powołanej ustawy, skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami. Już z powyższego wynika, że wykluczone jest zmniejszenie liczby punktów poprzez odbycie szkolenia po przekroczeniu takiej ich liczby, jaka wiąże się ze wspomnianymi następstwami (tak np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 495/12 dostępne: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl, z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 723/10, LEX nr 990279, z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10, LEX nr 1069603 i z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2038/11 niepublikowany).

Kierowca wpisany do ewidencji może - zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym - na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to jednak kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Normę wynikającą z tego przepisu należy jednak postrzegać w ujęciu systemowym, w zestawieniu z pozostałymi, wyżej wymienionymi, przepisami ustawy, określającymi następstwa przekroczenia liczby punktów, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Z kolei przepis art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym zawiera upoważnienie dla ministra spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrami transportu i sprawiedliwości do określenia sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, programu szkolenia i jednostek do niego upoważnionych, liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia oraz podmiotów upoważnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji. Jednocześnie zauważyć należy, iż w tym przepisie zostały określone kryteria jakimi ma kierować się organ wykonawczy przy wydawaniu rozporządzenia. Są nimi dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Wykonanie powyższej delegacji stanowiło obowiązujące w dacie wydawania decyzji w tej sprawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 marca 2012 r. Z przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia wynika, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uprawnienia określonego w tym przepisie mogą skorzystać tylko kierowcy, którzy przed przystąpieniem do szkolenia o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, za naruszenie zasad ruchu drogowego otrzymali taką ilość punktów, która po ich stronie nie rodzi konsekwencji w postaci np. skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a więc mniej niż 24 punkty. W przypadku przekroczenia tego limitu, odbycie przez kierowcę szkolenia pozostaje bez wpływu na liczbę uzyskanych punktów. Powołany przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia spełnia zatem cel ustawy. W konsekwencji stwierdzić należy, iż właściwe odczytanie treści przedstawionych regulacji ustawowych przy zastosowaniu wykładni systemowej i funkcjonalnej prowadzi do wniosku, że przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia nie tylko odpowiada unormowaniom zawartym w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b i art. 130 ust. 2 i 3 powołanej ustawy, lecz także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4.

Skoro w dniu [...] kwietnia 2013 r. tj. w dniu odbycia przez skarżącego szkolenia, suma punktów otrzymanych przez skarżącego za naruszenia przepisów ruchu drogowego, ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24, to odbyte szkolenie nie mogło wywołać skutku, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Omawiany § 8 ust. 6 rozporządzenia, wyraźnie wskazuje, iż odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Przedstawiona zatem przez Sąd I instancji wykładnia omówionych przepisów prawa materialnego, nie jest właściwa i doprowadziła do wydania wyroku z dnia 7 listopada 2013 r. z naruszeniem prawa. Tym samym należało uznać, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2013 r. w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami odpowiada prawu. Podkreślić jednak należy, że w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym mowa jest wyłącznie o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji. Przepis ten nie określa terminu sprawdzenia kwalifikacji ani też nie przyznaje organowi uprawnień do decydowania, w jakim czasie dana osoba zobowiązana jest poddać się stosownemu egzaminowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 1481/12). Stąd też należało uchylić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2013 r. w części określającej termin poddania się sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami.

Jedynie informacyjnie wskazać należy, że przy ocenie legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2013 r. uszło uwadze Sądu I instancji, że w § 3 ust. 1 rozporządzenia wskazano, że ewidencję kierowców prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych. Osoba zainteresowana ma prawo uzyskać od Policji ustną informację lub zaświadczenie o wpisach ostatecznych lub tymczasowych dotyczących punktów odpowiadających dokonanym przez siebie naruszeniom. Informacji udziela się lub zaświadczenie wydaje się w każdej jednostce organizacyjnej Policji posiadającej odpowiednie możliwości techniczne (§ 9). Ponadto informacji o wpisach udziela się podmiotom wymienionym w § 10. Natomiast zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

Z powołanych przepisów rozporządzenia wynika, że ewidencja, o której mowa, jest urządzeniem szczególnym, oddanym w całości do wyłącznej kompetencji wskazanego organu Policji. Oznacza to m.in., że to w gestii Policji leży także usuwanie punktów przyznanych na podstawie wpisu ostatecznego w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stanowi o tym wyraźnie § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, stwierdzając, że to organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy. Natomiast przepisy § 8 ust. 2 i 4 rozporządzenia precyzują, że zmniejszenia punktów organ prowadzący ewidencję dokonuje po przedstawieniu zaświadczenia o odbytym szkoleniu, wystawionego przez dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. Czynności te nie mogą być zatem dokonane przez starostę, który nie jest także uprawniony do kwestionowania prawidłowości wynikających z ewidencji wpisów, jak również czynienia w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń i ocen w sprawie dotyczącej skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji w razie przekroczenia 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Zarówno starosta, jak i w postępowaniu odwoławczym samorządowe kolegium odwoławcze, nie są władne dokonać samodzielnego uwzględnienia (odliczenia) punktów z racji odbycia przez kierowcę szkolenia, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Dopóki bowiem takiego usunięcia nie dokona Policja jako organ prowadzący ewidencję, dopóty starosta jest związany wskazaną przez Policję liczbą punktów przypisaną kierowcy zgodnie z ewidencją z racji naruszeń, których kierowca się dopuścił (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2014 r. sygn. akt I OSK 220/13).

Na koniec wyjaśnić należy, że w sentencji zaskarżonego wyroku zaistniała oczywista omyłka pisarska podlegająca sprostowaniu, albowiem w pkt I wyroku wskazano, że Sąd "uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Ropczycko-Sędziszowskiego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...]", gdy tymczasem zarówno z akt sprawy, jak i uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że Starosta Ropczycko-Sędziszowski jako organ I instancji w postępowaniu w przedmiocie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...].

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 151 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 207 § 2 P.p.s.a.