Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 66/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną intepretację indywidualną
Powołane przepisy: article: art 16 ust 1 pkt 60, pkt 61, art 16 ust 7b
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r. sprawy ze skargi F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w [...] działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] działającego z upoważnienia Ministra Finansów na rzecz skarżącej F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Indywidualną interpretacją podatkową z dnia 14 października 2014 r. działając

na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów

z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej działający w imieniu Ministra Finansów stwierdził, że stanowisko - przedstawione we wniosku z dnia 7 lipca 2014 r. o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 851 ze zm.), dalej u.p.d.o.p, dotyczących tzw. niedostatecznej/cienkiej kapitalizacji, w związku z transakcjami dokonywanymi na podstawie umowy cash poolingu - jest nieprawidłowe.

We wniosku złożonym w dniu 14 lipca 2014 r. przedstawiono następujący stan faktyczny:

[...] jest podmiotem zajmującym się działalnością w zakresie technik mocowania ładunków w tranzycie. Spółka koncentruje się na produkcji i sprzedaży: ściągaczy przemysłowych, pasów transportowych, systemów do mocowania oraz przenoszenia ładunków.

Wnioskodawca wraz z innymi podmiotami z grupy kapitałowej w skład której wchodzi przystąpił do umowy o świadczenie usług kompleksowego zarządzania płynnością finansową. Usługa świadczona jest przez Bank z siedzibą w [...] na rzecz podmiotów z grupy kapitałowej – uczestników, w tym na rzecz Spółki. Umowa została zawarta w [...]i podlega [...] prawu.

Schemat przystąpienia do umowy przedstawia się następująco: bank zawarł umowę z podmiotem dominującym w grupie - agentem, który pełni rolę spółki treasury - zarządzającej finansami w grupie. Pozostali uczestnicy (w tym spółka) przystąpili do umowy zawartej pomiędzy bankiem a agentem zawierając umowę przystąpienia. Na skutek przystąpienia przez uczestnika do umowy, agent który pełni w grupie kapitałowej rolę treasury zawiera transakcje finansowe bezpośrednio z uczestnikami. Spółka jest powiązana kapitałowo z agentem. Spółka i agent są w jednej grupie kapitałowej. Celem umowy jest świadczenie usługi ukierunkowanej na optymalne wykorzystanie środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych uczestników wchodzących w skład grupy poprzez kalkulację odsetek od skonsolidowanego salda rachunków tych Uczestników oraz wzajemnego finansowania się przez uczestników. Usługa umożliwia uczestnikom dokonywanie wypłat z rachunków prowadzonych przez Bank w różnych walutach i w różnych krajach bez konieczności istnienia środków na odpowiednich rachunkach, pod warunkiem że odpowiednie środki są dostępne na wszystkich innych rachunkach, w tym w postaci możliwych kredytów. Konsolidacja sald uczestników ma charakter wirtualny, tzn. brak jest rzeczywistych transferów środków pieniężnych pomiędzy rachunkami różnych uczestników w celu ich konsolidacji. Konsolidacja ta będzie dokonywana na podstawie ustaleń wynikających z umowy (każdego dnia roboczego). Odsetki będą naliczane zgodnie z umową i kapitalizowane na rachunku odsetkowym (rachunek prowadzony dla agenta, na którym naliczone są odsetki debetowe i kredytowe). Odsetki będą przypisywane do poszczególnych uczestników.

Umowa, stanowiąca tzw. umowę cash poolingu, jest realizowana poprzez bank. W celu realizacji umowy dla uczestników (w tym dla spółki) otwierane

są rachunki prowadzone przez bank. Rachunki te są prowadzone w dowolnej walucie (dalej: rachunki sub-account). Rachunki sub-account biorą bezpośrednio udział w strukturze cash poolingu.

Uczestnicy posiadają dwa rachunki: rachunek bieżący oraz rachunek sub-account, który bierze udział bezpośrednio w strukturze. Rachunki prowadzone są przez Bank.

Środki zgromadzone na rachunku bieżącym danego uczestnika będą transferowane na jego rachunek sub-account. Środki z rachunku sub-account mogą być transferowane z powrotem na rachunek bieżący, jak też mogą nie wracać na ten rachunek. Dla agenta utworzony zostaje rachunek główny stanowiący rachunek rzeczywisty prowadzony, dla agenta, na którym odzwierciedlane jest wirtualnie łączne saldo dla danej waluty rachunków sub-account biorących udział w strukturze.

Dla agenta został również utworzony rachunek, odsetkowy, na którym naliczone są odsetki debetowe i kredytowe. W systemie zarządzania płynnością finansową oferowanym przez bank nie będzie możliwości dokonywania przez Uczestników wypłat lub wpłat bezpośrednio na rachunek główny.

Z perspektywy spółki oraz podmiotów tworzących grupę zasadniczym elementem Umowy jest wdrożenie procesu zarządzania posiadanymi na rachunkach bankowych środkami pieniężnymi oraz zadłużeniem spółek tworzących grupę, poprzez poprawę bieżących przepływów pieniężnych. W tym celu następuje koncentracja środków pieniężnych wszystkich spółek grupy na jednym rachunku.

Przystąpienie przez uczestnika do umowy jest uwarunkowane zawarciem pomiędzy agentem a uczestnikiem wewnątrzgrupowej umowy pożyczki. W następstwie funkcjonowania umowy i dokonywania wypłat z rachunków prowadzonych przez bank w różnych walutach i w różnych krajach bez konieczności istnienia środków na tych rachunkach, automatycznie nawiązuje się stosunek pożyczkowy pomiędzy uczestnikami a agentem. W następstwie dokonywanych wypłat z rachunków, dochodzi do transakcji pożyczkowych pomiędzy agentem a uczestnikami.

Środki zgromadzone na rachunkach sub-account są traktowane jako pożyczki od uczestnika dla agenta. Z kolei kredyt na rachunkach sub-account są traktowane jako pożyczki od agenta dla uczestnika.

Uczestnicy będą mogli zrealizować operacje na swoich rachunkach sub-account, o ile nie przekroczą one limitów ustalonych w ich rachunkach sub-account lub o ile suma wszystkich operacji uczestników nie przekroczy całkowitego dopuszczalnego zadłużenia. W każdym z dwóch powyższych przypadków, dokonanie przez agenta obciążeń swego rachunku sub-account ponad jego saldo dodatnie oznacza automatyczne powstanie zobowiązania agenta w stosunku do uczestnika

z tytułu pożyczki. Z kolei, dokonanie przez uczestnika obciążeń swego rachunku sub-account; ponad jego saldo dodatnie oznacza automatyczne powstanie zobowiązania uczestnika w stosunku do agenta z tytułu pożyczki. Spółka w związku z uczestnictwem w strukturze ponosi na rzecz agenta odsetki. Agent jest podmiotem z siedzibą w [...].

Spółka nie posiada zakładu na terenie [...]. Spółka będzie dysponować certyfikatem rezydencji agenta.

Wskazując na powyższy stan faktyczny zadano następujące pytanie:

Czy w przedstawionym stanie faktycznym odsetki naliczane w związku z realizacją umowy, dotyczącej zarządzania płynnością finansową, będą podlegały ograniczeniom wynikającym z przepisów dotyczących tzw. cienkiej kapitalizacji?

W ocenie spółki, odsetki naliczane w związku z realizacją umowy, będącej umową o zarządzanie płynnością finansową, nie będą podlegały ograniczeniom wynikającym z przepisów dotyczących tzw. cienkiej kapitalizacji o jakich mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p., gdyż umowa przez nią zawarta nie wypełnia definicji umowy pożyczki wskazanej w art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p..

Spółka wskazała, że umowa cash-poolingu pozostaje na gruncie polskiego prawa umową nienazwaną, co oznacza, że Kodeks cywilny nie zawiera w części zobowiązaniowej przepisów odnoszących się do tego typu umowy. Umowa

cash-poolingu umożliwia kompensatę niedoborów środków przedsiębiorstw należących do danej grupy nadwyżkami innych przedsiębiorstw należących do tej samej grupy oraz korzystne zagospodarowanie nadwyżki posiadanych środków. Jest to zatem umowa polegająca na świadczeniu usług finansowych przez bank, ukierunkowana

na efektywne zarządzanie środkami finansowymi danej grupy. Umowy których przedmiotem jest cash-pooling mają za zadanie optymalizację zarządzania stanem środków pieniężnych na kontach bankowych podmiotów z tej grupy.

Zdaniem spółki umowa, jako umowa o zarządzanie płynnością finansową ukierunkowana na zagospodarowanie wolnych środków pieniężnych uczestników nie pozwala na uznanie, iż czynności wykonywane w ramach tej umowy noszą znamiona pożyczek w odniesieniu do stosunku uczestnik-uczestnik. Pomiędzy uczestnikami umowy powstają określone prawa i obowiązki, jednak nie dochodzi w tym przypadku

do zawarcia umowy pożyczki, gdyż bak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot. Uczestnik struktury posiadający wolne środki nie jest świadomy, czy środki te zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości i przez który podmiot z grupy. Tak samo uczestnik, który posiada niedobory nie wie, środkami którego uczestnika zostaną one zniwelowane. Nie można zatem mówić

o skonkretyzowaniu drugiej strony transakcji, jak też jej przedmiotu, ponieważ źródłem, z którego zostanie zasilony rachunek o saldzie debetowym, jest - co do zasady - rachunek zbiorczy, na którym gromadzone są wolne środki wszystkich posiadających je uczestników cash poolingu lub też rachunek któregoś z uczestników, który posiada saldo dodatnie.

Wnioskodawca wskazał także, że w związku z udziałem w umowie po stronie jej uczestników nie wystąpi zobowiązanie do przeniesienia określonej ilości pieniędzy

na innego uczestnika jako określonego w umowie podmiotu ani też zobowiązania

do zwrotu tej samej ilości pieniędzy.

Spółka zwróciła także uwagę, iż stosunek pożyczkodawca-pożyczkobiorca

w rozumieniu art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. nie powstanie również w odniesieniu do relacji spółka – agent, gdyż środki z których korzysta uczestnik (bądź agent) pochodzą

od wszystkich uczestników struktury. Tym samym można wskazać, iż dany uczestnik nie posiada wiedzy przez kogo i w jakiej wysokości jego wolne środki zostaną wykorzystane oraz od kogo de facto będą pochodzić środki kompensujące niedobór jego środków.

Ponadto spółka podniosła, że umowa cash-poolingu nie realizuje ekonomicznego celu pożyczki, jakim jest korzystanie przez z góry określony czas

z cudzych środków finansowych, w konkretnie ustalonej wysokości, z ich wykorzystaniem w celach inwestycyjnych lub konsumpcyjnych, gdyż w umowie tej celem jest skonsolidowanie rachunków podmiotów z grupy tak aby uzyskać korzystniejsze oprocentowanie środków na rachunku skonsolidowanym.

Uznając stanowisko spółki za nieprawidłowe organ interpretacyjny wskazał

na treść art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., regulujący kwestię koszów uzyskania przychodów oraz art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 regulujące wyłączenia z możliwości zaliczenia odsetek do kosztów w określonych w tych przepisach sytuacjach ze względu na powiązania podmiotów będącymi stronami umowy pożyczek. Organ zauważył, że aby art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.o.p. mógł mieć zastosowanie nie jest konieczne bezpośrednie posiadanie udziałów przez agenta.

W ocenie organu zgodnie z tymi przepisami w przypadkach, kiedy zadłużenie podatnika będącego spółką kapitałową przewyższy trzykrotność kapitału zakładowego, to zapłacone odsetki przez spółkę (lub ich część) od pożyczek udzielonych tej spółce przez podmioty w określony sposób z nią powiązane nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.

Dalej organ wskazał na definicję umowy pożyczki zawartą w art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. i zauważył, że pomimo tego, iż umowę cash poolingu należy zaliczyć należy do umów nienazwanych na gruncie polskich przepisów prawą cywilnego, to niemniej cechą takiej umowy jest to, że jeden z podmiotów (uczestnik umowy) przekazuje własne środki finansowe innemu podmiotowi (innemu uczestnikowi umowy) celem; pokrycia przez ten inny podmiot zobowiązań pieniężnych. Otrzymane przez taki inny podmiot środki finansowe podlegać będą zwrotowi wraz z wynagrodzeniem za korzystanie

z tych środków, określonym w formie odsetek. Przepisy art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 ustawy regulują podatkowe skutki tzw. "niedostatecznej kapitalizacji" i mają zastosowanie

do pożyczek udzielanych pomiędzy spółkami kapitałowymi powiązanymi ze sobą

w sposób, o którym mowa w tym przepisie.

Zdaniem organu opisana we wniosku umowa cash poolingu wypełni przesłanki zaliczenia jej do umowy pożyczki zdefiniowanej w art. 16 ust. 7b u.p.o.d.p., gdyż

w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z przekazywaniem środków pieniężnych pomiędzy podmiotami, przy jednoczesnej, wynikającej z logiki systemu zarządzania płynnością finansową, konieczności zwrotu danych środków oraz uzyskiwaniu

w związku z tym określonego wynagrodzenia w postaci odsetek, co wynika z zasad funkcjonowania przedstawionego systemu. Spółka będzie otrzymywać odsetki

w przypadku, gdy zgromadzone przez nią środki będą zasilały system, oraz będzie zobowiązana do zapłaty odsetek w sytuacji, gdy saldo ujemne na jej koncie zostanie wyrównane środkami pochodzącymi z systemu.

Organ interpretacyjny podkreślił przy tym, że brak sporządzonej umowy pożyczki pomiędzy uczestnikami systemu nie przekreśla możliwości uznania określonych transakcji za umowę pożyczki w rozumieniu art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. Przepis ten wprowadza bowiem własną definicję wskazanej umowy na potrzeby przepisów dotyczących tzw. cienkiej kapitalizacji.

Tym samym organ uznał stanowisko spółki w zakresie zastosowania art. 16

ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.o.d.p., tzw. niedostatecznej kapitalizacji w związku

z transakcjami dokonywanymi na podstawie umowy cash-poolingu za nieprawidłowe, gdyż w kontekście przedstawionej struktury systemu zarządzania płynnością finansową mogą znaleźć zastosowanie art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.o.d.p. w odniesieniu do odsetek wypłacanych przez spółkę agentowi - jako uczestnikowi omawianego systemu cash - poolingu, o ile w momencie zapłaty odsetek zadłużenie Spółki będzie przekraczało określony pułap (odsetki płacone przez spółkę od kwot pozyskanych mogą podlegać i częściowemu wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów). W przypadku jednak, gdy zadłużenie takie nie wystąpi, wówczas ww. przepisy dotyczące cienkiej kapitalizacji nie znajdą zastosowania.

Wnioskodawca wezwał organ interpretacyjny pismem nadanym w dniu

22 października 2014 r. do usunięcia naruszenia prawa.

Minister Finansów w odpowiedzi na powyższe wezwanie datowanej na dzień

27 listopada 2014 r. stwierdził brak podstaw do zmiany udzielonej interpretacji indywidualnej.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze, spółka zaskarżyła interpretację w całości zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 w zw. z art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p., tj. poprzez uznanie stanowiska skarżącej za nieprawidłowe

i stwierdzenie, iż odsetki naliczane w związku z realizacją umowy o zarządzanie płynnością finansową (dalej: umowa), będą podlegały ograniczeniom wynikającym

z przepisów dotyczących tzw. cienkiej kapitalizacji.

Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji indywidualnej i uznanie, iż odsetki naliczane w związku z realizacją umowy

o zarządzanie płynnością finansową nie będą podlegały ograniczeniom wynikającym

z przepisów dotyczących tzw. cienkiej kapitalizacji oraz o zasądzenie od Ministra Finansów - Dyrektora Izby Skarbowej (jako organu upoważnionego do wydawania interpretacji indywidualnych) na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca przede wszystkim podkreśliła, że opisywana przez nią umowa nie może być uznana za umowę pożyczki, zatem nie będą do niej miały zastosowania ograniczenia z art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.o.d.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Według zaś art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Na podstawie art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Orzekając w niniejszej sprawie Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie o stan faktyczny wynikający z wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, przyjęty również przez organ podatkowy w zaskarżonej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Powyższe wiąże się z tym, że w przypadku wydawania interpretacji organ podatkowy nie przeprowadza postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności

i stanowiska prawnego podanych we wniosku. W konsekwencji kontrola interpretacji indywidualnych przez sąd administracyjny zasadniczo sprowadza się do oceny, czy podstawą udzielonej interpretacji podatkowej był stan faktyczny przedstawiony przez podatnika we wniosku o wydanie interpretacji, czy organ prawidłowo zinterpretował przepisy prawa, mające zastosowanie do okoliczności wskazanych we wniosku oraz czy wyczerpująco uzasadnił ocenę stanowiska wnioskodawcy, zwłaszcza negatywną. Realizując powyższe kompetencje, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ poddana kontroli indywidualna interpretacja narusza przepisy prawa.

Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadne jest stanowisko organu podatkowego wyłączające, na podstawie przepisów art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.o.d.p. możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odsetek płaconych w ramach umowy cash - poolingu.

Zdaniem skarżącej odsetki te nie powinny podlegać restrykcjom, wynikającym

z powołanych przepisów o niedostatecznej (cienkiej) kapitalizacji, ponieważ transfery środków pieniężnych między uczestnikami cash - poolingu nie będą mogły być klasyfikowane jako pożyczka w myśl art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p., gdyż uczestnicy struktury nie zobowiązują się do udostępniania określonych środków pieniężnych z obowiązkiem ich zwrotu w określonym czasie, nie nawiązują relacji pozwalającej uznać jedną stronę za pożyczkobiorcę, a drugą za pożyczkodawcę, ponadto nie można wskazać konkretnego podmiotu udzielającego pożyczki ani podmiotu biorącego pożyczkę, uczestnicy cash - poolingu nie zobowiązują się do kredytowania innych uczestników

z własnych środków oraz nie ma mowy o przejściu określonych środków pieniężnych jednego uczestnika cash - poolingu na własność innego uczestnika.

Zdaniem natomiast organu, w odniesieniu do odsetek zapłaconych przez spółkę przepisy o niedostatecznej kapitalizacji, wynikające z art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p., znajdują zastosowanie, ponieważ transfery środków spełniają przesłanki zaliczenia ich do umowy pożyczki zdefiniowanej w art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p.

W ocenie Sądu, stanowisko Ministra Finansów nie znajduje uzasadnienia

na gruncie obowiązujących przepisów prawa podatkowego.

Zakreślając ramy prawne rozpatrywanego zagadnienia wskazać należy,

że zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Natomiast art. 16

ust. 1 pkt 60 u.p.d.o.p. stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek (kredytów) udzielonych spółce przez jej udziałowca (akcjonariusza) posiadającego nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki albo udziałowców (akcjonariuszy) posiadających łącznie nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki, jeżeli wartość zadłużenia spółki wobec udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki posiadających co najmniej 25% udziałów (akcji) i wobec innych podmiotów posiadających co najmniej 25% udziałów w kapitale takiego udziałowca (akcjonariusza) osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki - w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek; przepisy te stosuje się odpowiednio do spółdzielni, członków spółdzielni oraz funduszu udziałowego takiej spółdzielni. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 61 u.p.d.o.p. nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek (kredytów) udzielonych przez spółkę innej spółce, jeżeli w obu tych podmiotach ten sam udziałowiec (akcjonariusz) posiada nie mniej niż po 25% udziałów (akcji), a wartość zadłużenia spółki otrzymującej pożyczkę (kredyt) wobec udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki posiadających co najmniej 25% jej udziałów (akcji) i wobec innych podmiotów posiadających co najmniej 25% udziałów w kapitale tych udziałowców (akcjonariuszy) oraz wobec spółki udzielającej pożyczki (kredytu) osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki - w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza

tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek; przepisy te stosuje się odpowiednio do spółdzielni, członków spółdzielni oraz funduszu udziałowego takiej spółdzielni.

Natomiast stosownie do art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. przez pożyczkę, o której mowa w ust. 1 pkt 60 i 61 oraz w ust. 7, rozumie się każdą umowę, w której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy; przez pożyczkę tę rozumie się także emisję papierów wartościowych o charakterze dłużnym, depozyt nieprawidłowy lub lokatę.

Określone powyższymi przepisami ograniczenia w zaliczaniu do kosztów uzyskania przychodów odsetek od niektórych pożyczek i kredytów udzielanych podatnikowi przez podmioty z nim powiązane mają na celu zapobieżenie nadmiernemu finansowaniu działalności m. in. spółek kapitałowych przez ich właścicieli inaczej niż przez neutralne podatkowo kapitały własne (tzw. cienka kapitalizacja lub niedostateczna kapitalizacja), co powoduje obniżenie podstawy opodatkowania w związku

z zaliczeniem do kosztów podatkowych odsetek od pożyczek lub kredytów. Przepisy

o tzw. niedostatecznej kapitalizacji spółek mają za zadanie ograniczenie fiskalnych skutków "pożyczkowego" (w przeciwieństwie do wkładów) finansowania działalności spółek przez ich dominujących wspólników. O zjawisku niedostatecznej kapitalizacji spółki można mówić wtedy, gdy zakres prowadzonej działalności spółki jest niewspółmiernie większy od jej możliwości finansowych (kapitałów własnych) i spółka taka jest stale dofinansowywana pożyczkami udzielanymi jej przez udziałowców.

Taki sposób finansowania spółek kapitałowych skutkuje m. in. zaniżaniem ich dochodu na skutek zaliczania zapłaconych odsetek od tych pożyczek w koszty działalności tych spółek. W przeciwieństwie bowiem do wkładów na kapitał zakładowy, od których wspólnik nie może pobierać odsetek, a spółka odsetek tych zaliczać w koszty, od udzielonych spółce pożyczek wspólnik może pobierać odsetki, a spółka mogłaby takie odsetki zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Celem wprowadzenia przepisów dotyczących cienkiej kapitalizacji jest więc ograniczenie wielkości pożyczek (kredytów) udzielanych spółkom przez ich udziałowców.

Natomiast umowa cash-poolingu jest formą zarządzania finansami stosowaną przez podmioty należące do jednej grupy kapitałowej lub podmioty powiązane ekonomicznie w jakikolwiek inny sposób. Istota tej umowy sprowadza się do koncentrowania środków pieniężnych z jednostkowych rachunków poszczególnych podmiotów na wspólnym rachunku grupy (rachunek główny) i zarządzaniu zgromadzoną w ten sposób kwotą, przy wykorzystaniu korzyści skali. Podstawowym walorem cash-poolingu jest możliwość koncentracji środków wielu podmiotów oraz kompensowania przejściowych nadwyżek wykazywanych przez jedne z podmiotów

z przejściowymi niedoborami zaistniałymi u innych podmiotów. Dzięki takiej konstrukcji następuje minimalizowanie kosztów kredytowania działalności podmiotów z grupy przez kredytowanie się przy wykorzystaniu środków własnych grupy. Umowa cash-poolingu może przyjąć dwie podstawowe formy: zero – balancing cash pooling, w którym dokonywany jest fizyczny transfer środków pomiędzy rachunkami uczestników

i rachunkiem głównym grupy oraz notional cash pooling, który dokonywany jest bez fizycznego transferu środków – fundusze są przekazywane wyłącznie "na papierze". Salda podlegające potrąceniu fizycznie są pozostawiane na własnych rachunkach uczestników sytemu, zaś odsetki naliczane są od kwoty netto zgromadzonych sald (

M. Zwyrtek, Cash pooling po polsku, Monitor Podatkowy 8/2006, s. 25). W rzeczywistości mimo dodatnich i ujemnych sald na rachunkach uczestników nie dochodzi do rzeczywistego przepływu środków pieniężnych.

Podkreślić należy, że ograniczenia w zaliczaniu do kosztów uzyskania przychodów przewidziane w art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p. dotyczą odsetek od pożyczek (kredytów) udzielanych podatnikowi przez podmioty z nim powiązane. Natomiast w przypadku cash-poolingu, przedstawionego w zdarzeniu przyszłym opisanym przez stronę, nie dochodzi do zawierania pomiędzy uczestnikami systemu zarządzania środkami pieniężnymi umowy pożyczki w rozumieniu art. 16 ust 7b u.p.d.o.p., mimo że umowy te zawierają element kredytowania jednych podmiotów przez inne podmioty.

Jak słusznie wskazała strona skarżąca, podatnicy przystępujący do umowy

cash-poolingu nie zobowiązują się do przeniesienia własności określonej z góry ilości pieniędzy na inny określony w umowie podmiot. Uczestnicy tego rodzaju porozumienia nie wiedzą, kiedy ich środki zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości i przez którego

z uczestników. Nie jest więc skonkretyzowana druga strona transakcji i wysokość jej przedmiotu, co oznacza, że podmioty porozumienia nie są w tym zakresie wobec siebie stronami stosunków zobowiązaniowych. Zerowanie salda debetowego na rachunku uczestnika następuje z wykorzystaniem dodatniego salda rachunku zbiorczego, którego stan jest wypadkową sald rachunków wszystkich uczestników systemu. Poza tym

w umowie cash-poolingu brak jest możliwości swobodnego dysponowania środkami przez uczestników systemu, co jest elementem koniecznym umowy pożyczki. Innymi słowy, istotą umowy cash-poolingu nie jest przenoszenie na własność biorącego określonej ilości pieniędzy i późniejszy ich zwrot, ale zarządzanie płynnością finansową poszczególnych podmiotów wchodzących w skład grupy, co pozwala na kompensowanie przejściowych nadwyżek wykazywanych przez jedne podmioty,

z przejściowymi niedoborami powstałymi u innych podmiotów.

W konsekwencji, organ podatkowy dokonał błędnej interpretacji art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. oraz art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p.

Rozpoznając ponownie sprawę Minister Finansów dokona interpretacji przedstawionego przez stronę skarżącą zdarzenia przyszłego z uwzględnieniem oceny prawnej dokonanej przez Sąd.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 146 § 1 ustawy p.p.s.a. uwzględniając skargę uchylił zaskarżoną interpretację. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 ustawy p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę złożyła się równowartość wpisu od skargi, opłaty od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego ustalone stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153).