Wyrok NSA, sygn. akt III SA 907/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Administracyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 247-252
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: W przypadku wniosku o stwierdzenie nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa strona winna wykazać, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i że charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

TEZY

W przypadku wniosku o stwierdzenie nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa strona winna wykazać, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i że charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowego "A." Krzysztof K. w G. na decyzję Ministra Finansów z dnia 8 lutego 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej OZ w L. o odmowie zwrotu nadpłaty podatku - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 maja 1996 r. (...) Urząd Skarbowy w G. umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie zaniechania poboru należnego podatku naliczonego z tytułu zakupów towarów i usług dokonanych przed nieterminowym zainstalowaniem kasy rejestrującej za miesiąc marzec 1996 r. Urząd Skarbowy stwierdził bowiem, że w momencie wpływu do Urzędu wniosku strony o zaniechanie poboru podatku, zobowiązanie podatkowe za miesiąc marzec 1996 r. już wygasło, na skutek zapłaty dokonanej w drodze potrącenia wierzytelności strony do państwowych jednostek organizacyjnych, z jej zobowiązaniem podatkowym w podatku od towarów i usług. Wnioskiem z dnia 2 listopada 1996 r. strona wystąpiła o stwierdzenia nieważności ww. decyzji Urzędu Skarbowego w G. We wniosku strona stwierdziła, że przedmiotowa decyzja Urzędu Skarbowego rażąco narusza prawo, bowiem jest sprzeczna z orzecznictwem Sądu Najwyższego, a w szczególności z wyrokami Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1995 r. III ARN 50/95 i III ARN 51/95. Izba Skarbowa w L. po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzją z dnia 10 grudnia 1996 r. (...), odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Skarbowego w G. z dnia 15 maja 1996 r.

Izba Skarbowa stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek dających podstawę do stwierdzenia, w trybie art. 156 Kpa, nieważności decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 15 maja 1996 r. Wyroki, na które powołała się strona we wniosku, zdaniem Izby Skarbowej, dotyczą innego stanu faktycznego i nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Urzędu Skarbowego.

Od powyższej decyzji Izby Skarbowej w L. z dnia 10 grudnia 1996 r. (...) strona odwołała się do Ministra Finansów. W odwołaniu strona ponownie podniosła, że umorzenie postępowania przez Urząd Skarbowy, w sprawie zaniechania poboru podatku od towarów i usług, rażąco narusza prawo, gdyż jest niezgodne z orzecznictwem Sądu Najwyższego.

Minister Finansów decyzją z dnia 8 lutego 2000 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji podał, że w postępowaniu podatkowym obowiązuje fundamentalna zasada trwałości ostatecznych decyzji podatkowych. Mogą one być wzruszane tylko w wyjątkowych przypadkach, np. gdy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji.

Istotą postępowania prowadzonego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, w wyniku którego wydana została zaskarżona decyzja Izby Skarbowej, jest ustalenie czy decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 par. 1 Kpa.

Naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter "rażący". Rażące naruszenie prawa występuje wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Nie chodzi tutaj więc o błędy w wykładni prawa lub nieodpowiednie zastosowanie przepisów, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i bezsporny.

W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że treść decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 15 maja 1996 r. pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa oraz, że wydana została wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawa lub wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono bądź wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem. W związku z tym zarzut strony, iż decyzja Urzędu Skarbowego została wydana z rażącym naruszeniem prawa nie zasługuje na uwzględnienie. Izba Skarbowa prawidłowo przeprowadziła postępowanie w trybie art. 156 Kpa i nie znajdując przesłanek wymienionych w tym przepisie zasadnie odmówiła uwzględnienia wniosku strony z dnia 2 listopada 1996 r.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Ministra Finansów z dnia 8 lutego 2000 r. (...). Skarżąca podniosła, iż precyzyjnie wskazała przesłanki, na podstawie których domagała się zmiany decyzji Urzędu Skarbowego w G. oraz Izby Skarbowej w L. Skarżąca stwierdziła, że jej żądanie było merytorycznie uzasadnione i powinno zostać w całości uwzględnione przez organ podatkowy. Skarżąca nie zgadza się z poglądem Ministra Finansów, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ - w ocenie skarżącej - przepisy prawa jasno precyzują pojęcie nadpłaty. Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie istniała nadpłata i w związku z powyższym decyzje organów podatkowych odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu zostały wydane wbrew powszechnie obowiązującym przepisom.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Wszelkie decyzje organów podatkowych, zgodnie z zasadą ich trwałości, mogą być weryfikowane zupełnie wyjątkowo i tylko w taksatywnie określonych trybach nadzwyczajnych: wznowienia postępowania /art. 240-246 Ordynacji podatkowej/; stwierdzenie nieważności /art. 247-252/; uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa /art. 253/; zmiany decyzji ostatecznej uwzględniającej wysokość zobowiązania podatkowego /art. 254/; uchylenie decyzji ostatecznej z powodu niedopełnienia przez stronę określonej czynności /art. 255/; stwierdzenie wygaśnięcia decyzji /art. 258-259/. Zmiana treści decyzji ostatecznej może być dokonana jedynie w powyższych trybach i pod warunkiem zaistnienia określonych tam przesłanek. W przypadku wniosku o stwierdzenie nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa strona winna wykazać, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i że charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

W orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, iż jako rażącego nie można traktować takiego rozstrzygnięcia, które wynika z odmiennej interpretacji danej normy. Rażące naruszenie prawa jest bowiem z reguły wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa /por. wyrok NSA z dnia 17 września 1997 r., III SA 1425/96 - nie publ./.

W sprawie niniejszej spór sprowadza się do oceny prawnej decyzji Urzędu Skarbowego w G., który umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zaniechania poboru podatku, albowiem zobowiązanie podatkowe wygasło, na skutek zapłaty dokonanej w drodze potrącenia wierzytelności strony do państwowych jednostek organizacyjnych.

Strona skarżąca jako uzasadnienie swego wniosku o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji powołała wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1995 r. III ARN 50/95 i III ARN 51/95 /OSNAPU 1996 nr 11 poz. 150 i poz. 151/. Otóż należy stwierdzić, co podniósł Minister Finansów, że wyroki te zapadły na tle innych okoliczności faktycznych.

Sprawy te dotyczyły po pierwsze umorzenia zaległości podatkowych, a po drugie nastąpiło przymusowe wyegzekwowanie należności. W sprawie niniejszej natomiast nastąpiła zapłata podatku dokonana w drodze potrącenia, na wniosek podatnika, co oznacza że miała charakter dobrowolny.

Zasadnie więc przyjęły organy obu instancji, iż w sprawie nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, które mogłoby skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji Urzędu Skarbowego w G.

Z tych względów i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA orzeczono jak w wyroku.