Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1362/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu
Powołane przepisy: article: art. 107  par. 3,  art. 7 i 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 55 3
journal: Dz.U. 1990 nr 55 poz 321
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny.
article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1959 nr 14 poz 78
law: Obwieszczenie Ministra Rolnictwa z dnia 30 stycznia 1959 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2014 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzja z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku B. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2013 r., nr [....] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [....] czerwca 1979 r., nr [....] utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Gminy [...] z dnia[...] grudnia 1978 r., nr [....].

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] grudnia 1978 r., nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reforma rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78) Naczelnik Gminy [...] orzekł o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, obejmującego działki oznaczone nr [....] położone we wsi K. oraz działkę oznaczoną nr [...], położoną we wsi [....], stanowiącego własność C. K.

W wyniku wniesionego przez C. K. odwołania Prezydent [...] decyzją z dnia [...] czerwca 1979 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 1978 r. W uzasadnieniu organ ten wskazał, iż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że będące przedmiotem przejęcia na własność Państwa grunty od kilku lat nie były wykorzystywane na cele produkcji rolnej oraz że na przedmiotowym gospodarstwie nie zamieszkiwał właściciel ani nikt z rodziny C. K., istniała zatem uzasadniona podstawa do ich przejęcia na rzecz Państwa w trybie przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1957 r.

B. T. i M. G., córki i spadkobierczynie C. K. oraz H. K., była współwłaścicielka działki nr [...], będącej częścią przejętego na rzecz Państwa gospodarstwa zwrócili się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] czerwca 1979 r., utrzymującej w mocy decyzją Naczelnika Gminy [...] z dnia[...] grudnia 1978 r. Skarżące podniosły, że kwestionowane decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, bowiem przepisy będące podstawą ich wydania były sprzeczne z porządkiem prawnym ustanowionym w Konstytucji PRL z dnia 22 lipca 1952 r. Ww. decyzje orzekające o przejęciu na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego stanowiły zaprzeczenie zasady ochrony indywidualnej własności z uwagi na przejęcie gospodarstwa C. K. bez należnego mu odszkodowania, wyłącznie z uwagi na to, że w sposób niedostateczny prowadził na nich uprawy.

W toku postępowania organ ustalił, że ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, obejmujące działki nr [...],położone we wsi K., stanowiące własność C. K. oraz działkę nr [...] położoną we wsi R,, będącą współwłasnością C. i H. K. przejęte zostało na własność Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reforma rolną i osadnictwem rolnym oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 39, poz. 198 ze zm.). Organ wskazał na treść przepisu art. 2 ust. 1 ww. ustawy i treść § 1 ust. 1 i § 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów.

Organ zauważył, że w rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie dla zbadania legalności decyzji Naczelnika Gminy [...] i decyzji Prezydenta [....] ma ustalenie, czy w momencie przejęcia omawianego gospodarstwa na własność Państwa zamieszkiwał w nim właściciel, jego małżonek, dzieci lub rodzice, a także czy gospodarstwo to było uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika lub dzierżawcę.

Minister zauważył, że z protokołu lustracji gospodarstwa dokonanej dnia [...] października 1978 r. wynika, iż nieruchomości rolne położone we wsiach K. i R. od kilku lat nie były wykorzystywane na cele produkcji rolnej, przeszło połowa gruntów od 1976 r. leżała odłogiem, a na nieruchomości nie zamieszkiwał właściciel ani żaden jego krewny. Ponadto z załączonego do akt sprawy oświadczenia C. K. z dnia [...] września 1976 r. oraz notatki służbowej z dnia [...] listopada 1978 r. sporządzonej przez inspektora ds. gospodarki ziemią w Urzędzie Gminy [...] wynika, iż C. K. był informowany o możliwości przejęcia jego gospodarstwa na rzecz Państwa w przypadku, gdy grunty wchodzące w jego skład nie zostaną zagospodarowane. Pomimo wielokrotnych upomnień właściciela przedmiotowe gospodarstwo do dnia [...] grudnia 1978 r. nie było uprawiane, co wynika z opisu gospodarstwa sporządzonego tego samego dnia, którego oryginał znajduje się w aktach sprawy. Powyższe informacje jednoznacznie wskazują na to, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła gospodarstwo opuszczone, które podlegało przejęciu na rzecz Państwa w trybie art. 2 ust. 1 ustawy z 13 lipca 1957 r.

Odnosząc się do kwestii nie skierowania przez Naczelnika Gminy [...] decyzji z dnia [...] grudnia 1978 r. do H. K. będącej drugim współwłaścicielem działki oznaczonej nr [....] wchodzącej w skład przedmiotowego gospodarstwa rolnego położonego we wsiach K. i R., organ wskazał, że kwestia ta nie może być przedmiotem oceny w trybie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [....] z dnia [...] grudnia 1978 r. oraz decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 1979 r., gdyż nie uczestniczenie przez jedną ze stron w postępowaniu administracyjnym, w którym ma ona interes prawny stanowić może podstawę do jego wznowienia w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 1979 r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1978 r.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją wystąpiła B. T., podnosząc, że Minister w swojej decyzji nie odniósł się do zarzutów podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...], tj. że decyzje z lat 70-tych zostały podjęte w oparciu o przepisy sprzeczne z obowiązującym wówczas porządkiem prawnym. Wskazała, że decyzje z lat 70-tych naruszały zasadę ochrony prawa własności chronioną Konstytucją PRL z 1952 r., gdyż pozbawiały własności ziemi bez należnego z tego tytułu odszkodowania.

W toku postępowania odwoławczego Minister wskazał, że podstawą prawną wydania decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1978 r. oraz decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 1979 r. stanowił art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1957 r. nr 39, poz. 174, ze. zm.) oraz § 1 pkt 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198, ze. zm.). Organ wskazał na treść art. 2 ww. ustawy i stwierdził, że zarówno Naczelnik Gminy [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1978 r. jak i Prezydent [...] decyzją z dnia [...] czerwca 1979 r. prawidłowo zakwalifikowali przedmiotowe gospodarstwo rolne jako opuszczone w rozumieniu § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia. Organ powtórzył ustalenia poczynione w pierwszej instancji dotyczące sposobu wykorzystania nieruchomości rolnych, sposobu jego uprawy, uznając, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy jednoznacznie wskazuje na to, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła gospodarstwo opuszczone, które podlegało przejęciu na rzecz Państwa w trybie art.2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r.

Odnosząc się do zarzutu B. T. dotyczącego faktu, iż zaskarżone decyzje podjęte zostały w oparciu o przepisy sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym, organ odwoławczy wskazał, że ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym była aktem prawnym o charakterze powszechnie obowiązującym, uchwalonym przez Sejm. W związku z powyższym niezasadne jest twierdzenie strony, że zaskarżone decyzje podjęte zostały w oparciu o przepisy sprzeczne z obowiązującym wówczas porządkiem prawnym. Minister wskazał również, że nigdy nie był i nie jest organem właściwym do stwierdzenia czy dana ustawa jest sprzeczna z konstytucją. Dlatego należy uznać, że obowiązującym w dacie przejęcia spornego gospodarstwa rolnego przepisom przysługuje domniemanie legalności, tzn. zgodności z ustawą zasadniczą, jaką była obowiązująca wówczas Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r. (Dz. U. z 1976 r., nr 7, poz. 36). Tym samym bezzasadny jest zarzut wnioskodawczyni, że decyzję z lat 70-tych naruszały zasadę ochrony prawa własności, chronionego Konstytucją PRL z 1952 r.

Mając powyższe na uwadze, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [....] lutego 2014 r. utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2013 r.

Na ww. decyzję z dnia [...] lutego 2014 r. B. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2013 r. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżąca zrzuciła naruszenie:

- art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie w sposób wyczerpujący czy przejęcie przedmiotowego gospodarstwa nastąpiło bez rażącego naruszenia prawa,

- art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. poprzez błędne uznanie, iż sprawa dotyczy gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów dekretu.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że nieruchomość objęta decyzjami z 1978 r. i 1979 r. nie spełniała kryteriów wskazanych w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., albowiem została nabyta przez skarżących w drodze uwłaszczenia w oparciu o ustawę z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Z brzmienia art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. wynika, że o ile przedmiotem przejęcia nie mają być gospodarstwa lub działki nabyte na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie, to mogą to być "wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli". Kategoria ta jest zatem węższa, albowiem obejmuje wyłącznie gospodarstwa rolne, nie obejmuje zatem działek rolnych, nie stanowiących gospodarstw rolnych. Skarżąca wskazała, że przedmiotem przejęcia w niniejszej sprawie była niezabudowana nieruchomość rolna, a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając zaskarżone decyzje nie wyjaśnił, czy nieruchomość ta stanowiła gospodarstwo rolne. Podniosła ponadto, że dla ustalenia czy nieruchomość spełniała cechy gospodarstwa rolnego opuszczonego należało zastosować przepisy prawa definiujące pojęcie gospodarstwa rolnego w dniu wydania decyzji, których w Kodeksie cywilnym nie było - zostały przyjęte dopiero w 1990 r. (art. 553Kc).

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ wskazał, że co prawda w ówcześnie obowiązującym Kodeksie cywilnym brak było definicji legalnej gospodarstwa rolnego, to jednak definicja taka znajdowała się w rozporządzeniu z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1972 r., nr 31, poz. 215, ze zm.). Zgodnie z § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia nieruchomość uważa się za rolną, jeżeli jest lub może być użytkowana na cele produkcji rolnej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Natomiast § 2 ust. 1 określał, że za gospodarstwo rolne uważa się wszystkie należące do tej samej osoby (osób) nieruchomości rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

W ocenie Ministra, przejęta na własność Państwa nieruchomość oznaczona działkami nr [...] była nieruchomością rolną i stanowiła gospodarstwo rolne w myśl przytoczonych wyżej przepisów. Jak wynika z wypisu z ewidencji gruntów wg stanu na 1976 r., przedmiotowa nieruchomość stanowiła grunty orne, pastwiska oraz lasy, której właścicielem był C. K. Przejęte grunty rolne stanowiły oczywiście gospodarstwo rolne, gdyż najważniejszym elementem do uznania, że mamy do czynienia z gospodarstwem rolnym jest istnienie nieruchomości rolnych. Natomiast nieruchomości rolne nie muszą być zabudowane budynkami, aby uznać, że stanowią gospodarstwo rolne. Pogląd ten ugruntowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych. Na marginesie organ wskazał, że w zaskarżonej decyzji zaznaczono, że przedmiotem przejęcia na własność Państwa było gospodarstwo rolne, co w świetle powyższego nie budziło wątpliwości. Zaznaczył również, że fakt ten nie był nigdy kwestionowany przez strony postępowania, dlatego też kwestia ta nie była szczegółowo przez Ministra omawiana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej ppsa).

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał, iż zasługują one na uwzględnienie, gdyż w ocenie Sądu decyzje organów nadzoru w niniejszej sprawie zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. z naruszeniem art. 7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego.

Przedmiotem skargi jest decyzja wydana w trybie nadzorczym – w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa. Wskazać trzeba, iż organ nadzoru - kontrolując zgodność z prawem tej decyzji - obowiązany jest przeprowadzić wszechstronną ocenę zgromadzonego w postępowaniu zwykłym materiału dowodowego, który dał podstawę do wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa. Choć w trybie stwierdzenia nieważności nie rozstrzyga się sprawy administracyjnej merytorycznie, to nie oznacza to jednak, w ocenie Sądu, zwolnienia organu nadzoru od oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa.

W ocenie Sądu, takiej wszechstronnej oceny organy nadzoru w postępowaniu nie dochowały. Nie wyjaśniły bowiem - w sposób prawidłowy - kluczowej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności tj. tego czy sporna nieruchomość stanowi gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów obowiązujących w dacie wydania kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1978 roku utrzymanej w mocy decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 1979 r.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż podstawą prawną decyzji kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym stanowi art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1957 r. nr 39, poz. 174, ze. zm.) oraz § 1 pkt 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198, ze. zm.). Zgodnie z tym przepisem, gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń.

Z powyższego wynika, iż przejęcie gospodarstwa rolnego na tej podstawie uzależnione jest łącznie od spełnienia dwóch przesłanek: (i) przejęciu podlegało gospodarstwo rolne, (ii) przejęciu podlegało gospodarstwo rolne opuszczone przez właścicieli. Ten tryb miał zatem zastosowanie wyłącznie do gospodarstw rolnych opuszczonych a nie do wszystkich nieruchomości wykazujących cechy opuszczenia.

Dla ustalenia czy dana nieruchomość spełnia cechy gospodarstwa rolnego opuszczonego należało zastosować przepisy definiujące pojęcie gospodarstwa rolnego w dacie wydania decyzji przez Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1978 roku. Okolicznością bezsporną jest to, iż ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym nie zawierała definicji ustawowej gospodarstwa rolnego. Natomiast w kodeksie cywilnym definicja gospodarstwa rolnego została przyjęta dopiero w 1990 roku poprzez dodanie na mocy art. 1 pkt 12 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321) nowego art. 553, a otrzymała nowe brzmienie w noweli powołanego przepisu kodeksu cywilnego z 2003 roku.

Zatem, dla ustalenia definicji gospodarstwa rolnego - a tym samym potwierdzenia wystąpienia przesłanki dopuszczalności przejęcia nieruchomości w tym trybie - konieczne jest, między innymi, skorzystanie w tym zakresie z definicji zawartych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 45, poz. 304). Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, gospodarstwo rolne stanowią wszystkie należące do tej samej osoby (osób) nieruchomości rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

W myśl zaś § 1 powołanego rozporządzenia w wersji obowiązującej na dzień wydania decyzji Naczelnika Gminy [...], nieruchomość uważa się za rolną, jeżeli jest lub może być użytkowana na cele produkcji rolnej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej, chyba że stosownie do przepisów o terenach budowlanych na obszarach wsi albo stosownie do przepisów o planach zagospodarowania przestrzennego została przeznaczona na inne cele, niezwiązane bezpośrednio z produkcja rolną. Nie uważa się jednak za nieruchomości rolne nieruchomości, które należą do tej samej osoby lub osób, jeżeli ich łączny obszar nie przekracza 0,5 ha.

Organ prowadząc ocenę zgodności z prawem decyzji o przejęciu obowiązany był do ustalenia czy nieruchomość przejęta na mocy decyzji Naczelnika Gminy [...] mogła być uznana za gospodarstwo rolne. Takich ustaleń brak jest zaś w treści zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W decyzjach tych stwierdzono jedynie ogólnikowo, iż przedmiotem przejęcia na własność Państwa było gospodarstwo rolne.

W ocenie Sądu, takiego ogólnikowego stwierdzenia - nie opartego na ocenie materiału dowodowego będącego podstawą wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego - nie można przyjąć jako prawidłowego procesu kontroli decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego. Samo takie stwierdzenie, bez oceny wiarygodności dowodów i sposobu ich przeprowadzenia, nie stanowi pełnej weryfikacji - w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji – prawidłowości ustalenia stanu faktycznego w decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego. Zauważyć zaś trzeba, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych sformułowano pogląd, iż zastosowanie przepisu prawa do stanu faktycznego niezapisanego w przepisie prawa stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2010 r., I OSK 282/10, LEX nr 745198).

Z tego powodu, nie przesadzając w tej chwili kwestii czy przejęta nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne, organ nadzoru musi wyczerpująco ustalić stan faktyczny w tym zakresie i na podstawie tych ustaleń wydać prawidłową decyzję. Przy czym, wbrew stanowisku organu odwoławczego zaprezentowanemu w odpowiedzi na skargę, dla dokonania ustalenia czy dana nieruchomość rolna stanowiła gospodarstwo rolne nie wystarczy treść powołanego przez organ wypisu z ewidencji gruntów według stanu na 1976 rok. W świetle powołanych wyżej przepisów nie ulega bowiem wątpliwości, iż czym innym jest nieruchomość rolna a czym innym gospodarstwo rolne, a samo istnienie nieruchomości rolnej nie jest jedynym - choć ważnym - elementem do uznania, że mamy do czynienia z gospodarstwem rolnym.

Prowadząc ponownie postępowanie organ uwzględni przedstawione powyżej zapatrywania prawne Sądu, przeprowadzi szczegółowe postępowanie wyjaśniające, w którym ustali, czy faktycznie doszło do przejęcia gospodarstwa rolnego dokonując analizy dokumentów zebranych w sprawie oraz dokona analizy przepisów, w tym dotyczących definicji gospodarstwa rolnego i nieruchomości rolnej na dzień wydania kontrolowanych decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego. Dopiero przeprowadzenie tych czynności pozwoli organowi na wydanie prawidłowego orzeczenia w sprawie. Swoje stanowisko organ uzasadni zgodnie z regułami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Tak dokonana właściwa ocena całości zgromadzonego materiału dowodowego pozwoli Sądowi na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w punkcie drugim sentencji wydano w oparciu o art. 152 ww. ustawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 tej ustawy – jak w punkcie trzecim sentencji wyroku.