Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2214/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Patryk Wernio, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi H.M., E.R., L.M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa solidarnie na rzecz H.M., E.R., L.M. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. M., L. M. i R. B., w miejsce którego wstąpiła E. R., o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1950 r. nr [...], sprostowanego postanowieniem z dnia [...] listopada 1964 r. nr [...] - odmówił stwierdzenia nieważności ww orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...].

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Powołanym orzeczeniem z dnia [...] listopada 1950 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa - Dowództwa Marynarki Wojennej - nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną na mapie nr [...] jako parcele [...], nr [...] i nr [...], ogólnej pow. 1404 m2, zapisaną w księdze wieczystej [...] tom XVIII wykaz L. [...], stanowiącą własność W. i R. małżonków B..

Postanowieniem z dnia [...] listopada 1964 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] sprostowało ww. orzeczenie wywłaszczeniowe w ten sposób, iż za oznaczeniem parceli [...] dodano "zapisaną w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...] wykaz [...]", zaś za oznaczeniem parceli nr [...] dodano "zapisaną w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...] wykaz [...]".

Pismem z dnia [...] listopada 2009 r. H. M., L. M. i R. B., reprezentowani przez pełnomocnika adwokata J. B., wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium, w wyniku rozpoznania którego decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia jego nieważności, a następnie na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej powyższą decyzją, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, jako właściwy, decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] utrzymał ww. decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że postępowanie niniejsze prowadzone jest w trybie nadzwyczajnym, na podstawie i w granicach art. 156 § 1 Kpa i nast. Tym samym niezbędnym jest ustalenie czy decyzja, która podlega analizie dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa. W sytuacji ich wystąpienia konieczne jest stwierdzenie jej nieważności, zaś w sytuacji ustalenia wystąpienia przesłanek z art. 156 § 2 Kpa stwierdzenie naruszenia prawa. Jak wyjaśnił organ, z przepisu art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. wynika, że wywłaszczenie nim przewidziane było dopuszczalne tylko wówczas, gdy spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: 1) nieruchomość podlegająca wywłaszczeniu została zajęta w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 dekretu, a zatem: a) na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, b) na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa, c) na cele wojskowe, d) pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe i cmentarze, e) pod zalesienia lub na melioracje, f) na cele użyteczności publicznej; 2) nieruchomość jest nadal użytkowana na cele wymienione w pkt 1 lub w planach zagospodarowania przestrzennego bądź w wytycznych do tych planów jest przewidziana na cele wymienione w pkt 1 i została częściowo lub całkowicie zagospodarowana z funduszów publicznych bądź też zagospodarowanie jej jest przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu; 3) w dniu wejścia w życie dekretu, tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r., nieruchomość znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Tym samym, Minister wskazał, iż stwierdzenie - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa - nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego wydanego na podstawie przepisów powyższego dekretu wymaga bezspornego ustalenia, że w dniu wydania takiej decyzji nie była spełniona przynajmniej jedna z wyżej wymienionych przesłanek wywłaszczenia. W zaskarżonej decyzji Minister stwierdził, że pomimo wydania przez Sąd Grodzki postanowienia z dnia [...] lipca 1945 r., sygn. akt [...]- na podstawie art. 1, 19, 27 i 31 ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o majątkach opuszczonych i porzuconych (Dz. U. z 1945 r. Nr 17, poz. 97) - zarządzającego wprowadzenie w posiadanie przedmiotowej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] jej dotychczasowych właścicieli, tj. W. i R. małżonków B., byli właściciele nie objęli jej w posiadanie. Z akt archiwalnych m.in. wniosku Dowództwa Marynarki Wojennej RP z dnia [...] lipca 1950 r., nr [...] o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1956 r., nr [...] w [...] oraz z protokołu z rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] listopada 1950 r. wynika, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu Dowództwa Marynarki Wojennej RP w okresie od dnia 1 kwietnia 1945 r. do 1955 r. Minister przyjął, iż przesłanki dotyczące terminów władania nieruchomością przez Skarb Państwa - Dowództwo Marynarki Wojennej RP zostały spełnione, gdyż wywłaszczona nieruchomość znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa zarówno w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 9 maja 1945 r., jak i w dniu wejścia w życie dekretu, tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r., a także w dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego. Jednocześnie organ podkreślił, iż wprawdzie we wniosku wywłaszczeniowym z dnia [...] lipca 1950 r. wskazano, że nieruchomość została zajęta na cel użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945, to jednak jak wynika z treści art. 4 pkt 3 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., wnioski wywłaszczeniowe są wiążące dla wojewody, o ile dotyczą potrzeby, przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia. Zatem uznał, że z wykładni literalnej ww. przepisu wynika, że organ wywłaszczający posiadał możliwość zmiany celu, na który nieruchomość została zajęta przez Skarb Państwa i który stanowił podstawę wywłaszczenia nieruchomości określoną w art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Minister podkreślił, iż w trakcie postępowania wywłaszczeniowego, na rozprawie wywłaszczeniowej, przeprowadzonej [...] listopada 1950 r., ustalono, iż nieruchomość - budynek posadowiony na nieruchomości, użytkowany był na cele wojskowe. W związku z powyższym, mając na uwadze ww. wykładnię literalną art. 4 pkt 3 ww. dekretu uznał, iż wskazanie innego celu wywłaszczenia we wniosku z dnia [...] lipca 1950 r. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, nie stanowiło naruszenia przepisów dekretu wywłaszczeniowego. Następnie organ II instancji wyjaśnił, że stosownie do treści art. 3 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. ubiegający się o wywłaszczenie zobowiązany był zgłosić wniosek do właściwego wojewody do dnia 31 grudnia 1950 r. Wnioski urzędów, instytucji i przedsiębiorstw państwowych powinny być zatwierdzone przez właściwego ministra. W niniejszej sprawie wniosek wywłaszczeniowy Głównego Kwatermistrzostwa Dowództwa Marynarki Wojennej w [...] z dnia 15 lipca 1950 r. został zatwierdzony przez Wiceministra Obrony Narodowej gen. brygady - P. J. (opatrzony okrągłą pieczęcią Ministerstwa Obrony Narodowej), co wypełnia – zdaniem Ministra, a wbrew twierdzeniom skarżących – dyspozycję ww. art. 3 ust. 2 dekretu. Zatwierdzony wniosek Głównego Kwatermistrzostwa Dowództwa Marynarki Wojennej w [...] przesłany został następnie do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] przy piśmie Dowództwa Marynarki Wojennej z dnia 30 sierpnia 1950 r., nr [...] (data wpływu: 1 września 1950 r.), a zatem z zachowaniem terminu określonego w art. 3 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r.

Następnie Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. dekretu do wywłaszczenia na podstawie jego przepisów stosowano odpowiednio przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym w brzmieniu ustawy z dnia 30 marca 1939 r. ze zmianami zawartymi w dekrecie. W związku z powyższym zawiadomienie i doręczenie do rąk właściciela lub posiadacza nieruchomości w toku czynności wstępnych postępowania przygotowawczego i wywłaszczenia zastępowano przez ogłoszenie w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym i przez wywieszenie odpisu tych ogłoszeń w siedzibie właściwego zarządu gminnego lub miejskiego ( art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu), zaś ustalenie odszkodowania dokonywane było na wniosek właściciela (art. 4 pkt 6 ust. 1 dekretu). Zgodnie zaś z treścią art. 10 § 4 ww. rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r., jeżeli wywłaszczenie było zamierzone na cele obrony Państwa, ubiegający się o wywłaszczenie mógł wymienić i opisać rodzaj i cel zamierzonych robót w sposób ogólny oraz pominąć dane dotyczące oznaczenia terminu rozpoczęcia zamierzonych robót. Skoro więc przedmiotowa nieruchomość wykorzystywana była przez Dowództwo Marynarki Wojennej, a zatem przez organ wojskowy, to ograniczenie się przez wnioskodawcę do wskazania we wniosku z dnia 15 lipca 1950 r., iż "Dowództwo Marynarki Wojennej jest w posiadaniu ww. nieruchomości od dnia 1 kwietnia 1945r." odpowiadało wymogom dotyczącym treści wniosku wywłaszczeniowego, a tym samym nie stanowiło naruszenia prawa. Również pozostałe elementy wniosku Dowództwa Marynarki Wojennej w [...] wskazują – zdaniem organu II instancji – iż odpowiadał on wymaganiom formalnym określonym w art. 10 i 11 rozporządzenia, gdyż zawierał oznaczenie wywłaszczanej nieruchomości, jej opis, załączono do niego plan sytuacyjny, wyciągi z księgi parcel i spisu artykułów, odpisy wyciągów z ksiąg wieczystych oraz adresy współwłaścicieli. Ponadto, zgodnie z obowiązującym wówczas art. 13 rozporządzenia, Wojewoda przesyłał powiatowej władzy administracji ogólnej wniosek wywłaszczeniowy wraz z załącznikami w celu obwieszczenia o wywłaszczeniu w gminach, w których obrębie znajdowała się wywłaszczana nieruchomość. Obwieszczenie o postępowaniu wywłaszczeniowym polegało na podaniu do publicznej wiadomości, w sposób przyjęty w danej miejscowości informacji, na czyją rzecz i na jaki cel wywłaszczenie zostało wszczęte, na czym miało polegać według zamierzeń wnioskodawcy, o przybliżonej ogólnej powierzchni gruntów i miejscu ich położenia oraz o właścicielach gruntów. Stosownie do art. 14 § 2 ww. rozporządzenia w obwieszczeniu należało nadto podać do wiadomości, że plan sytuacyjny i inne załączniki zostały wyłożone w lokalu zarządu gminy do przejrzenia w okresie dni czternastu oraz ogłosić, że w tym terminie wolno każdej osobie zainteresowanej zgłaszać wnioski lub sprzeciwy, które należy wnosić na ręce przełożonego gminy. Następnie organ wskazał, iż Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...], w oparciu o art. 13 i 14 rozporządzenia Prezydenta, poinformowało strony, iż na wniosek Dowództwa Marynarki Wojennej w [...] zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], a także o wyłożeniu na okres 14 dni do przeglądania w siedzibie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] planu sytuacyjnego wraz z załącznikami wniosku oraz o tym, iż wywłaszczenie polegać będzie na odjęciu prawa własności dotychczasowym właścicielom z dniem 9 maja 1945 r. Z akt archiwalnych sprawy wynika, że obwieszczenie o wszczęciu postępowania zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Miejskiej Rady Narodowej w [...] w dniach 25 września 1950 r. – 8 października 1950 r. W protokole rozprawy wskazano, iż powyższe zawiadomienie zostało również ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...]. Podkreślono przy tym, że art. 14 rozporządzenia z dnia 24 września 1934 r. nie przesądzał o konieczności wywieszenia obwieszczenia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego na okres 14 dni, bowiem wskazywał on tylko, iż obwieszczenie polegało na podaniu do publicznej wiadomości w sposób, przyjęty w danej miejscowości, natomiast przez okres 14 dni miały być dostępne dla stron postępowania do wglądu plan sytuacyjny oraz pozostałe załączniki wniosku. Akta sprawy wywłaszczeniowej zostały zwrócone przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] dopiero przy piśmie z dnia 13 października 1950 r., nr [...], co nie wyklucza dostępności powyższych akt dla stron postępowania przez wymagany 14-dniowy okres. Organ stwierdził, że spełnione zostały ponadto wymogi określone w art. 15 i 16 prawa o postępowaniu wywłaszczeniowem, bowiem przy ww. piśmie z dnia 13 października 1950 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] zwróciło akta wraz z własną opinią i zastrzeżeniem dotyczącym zniszczenia zabudowań gospodarczych i garaży, dopuszczono zaś możliwość zabudowy, co uwidoczniono na planie sytuacyjnym. Jednocześnie Minister uznał, że nie znajduje uzasadnienia podniesiony zarzut dotyczący wydania obwieszczenia nr [...] przez organ niewłaściwy.

Jak wskazał następnie organ odwoławczy, materiał dowodowy zebrany w sprawie nie potwierdza również zarzutów skarżących, jakoby w przedmiotowej sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów dotyczących zawiadomienia o terminie i miejscu rozprawy wywłaszczeniowej. Zgodnie bowiem z treścią art. 21 § 1 rozporządzenia, wyznaczając rozprawę co do wywłaszczenia, zawiadamiano o jej miejscu i terminie co najmniej na 14 dni naprzód wywłaszczającego, właściciela, osoby, które zgłosiły wnioski lub sprzeciwy, oraz osoby trzecie, których te wnioski, sprzeciwy lub odpowiedzi na nie bezpośrednio dotyczyły. Z kolei stosownie do treści art. 56 ust. 1 rozporządzenia z dnia 24 września 1934 r. prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym do wywłaszczeń na cele obrony Państwa stosowano przepisy prawa o postępowaniu wywłaszczeniowym, z tym jednak, iż terminy czternastodniowe, przewidziane w rozporządzeniu, ulegały skróceniu do 7 dni. Niewątpliwie – zdaniem Ministra – wywłaszczenie na cel Dowództwa Marynarki Wojennej w [...] wypełniało przesłankę wywłaszczenia ze względu na interes obrony Państwa, gdyż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz. U. z 1950 r. Nr 6, poz. 46) Siły Zbrojne stały na straży największego dobra Narodu Polskiego: niepodległości Rzeczypospolitej, w skład zaś Sił Zbrojnych wchodziła m. in. marynarka wojenna (art. 4 pkt 3 powołanej ustawy). W protokole rozprawy z dnia 7 listopada 1950 r. wskazano, iż powyższe obwieszczenie o terminie rozprawy zostało ogłoszone w przepisanym trybie, zaś właściciele wywłaszczonej nieruchomości – W. i R. małżonkowie B. nie stawili się na termin rozprawy, mimo prawidłowego zawiadomienia.

Odnosząc się natomaist do rozprawy wywłaszczeniowej przeprowadzonej w dniu [...] listopada 1950 r. w siedzibie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] Minister wyjaśnił, że ze sporządzonego protokołu wynika, iż rozprawę przeprowadził przedstawiciel Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] – J. K.. Ponadto na rozprawie był obecny przedstawiciel Wydziału Kwaterunkowego Marynarki Wojennej (umocowany na podstawie upoważnienia Szefa Wydziału Kwaterunkowego Marynarki Wojennej z dnia 6 listopada 1950 r.). Wbrew zarzutom skarżących rozprawa wywłaszczeniowa nie ograniczyła się wyłącznie do protokolarnego opisu nieruchomości, bowiem przedmiotem rozprawy była również kwestia posiadania przedmiotowej nieruchomości przez Dowództwo Marynarki Wojennej i poczynione przez nią na nieruchomość nakłady. W toku rozprawy wskazano także, iż znajdujący się na nieruchomości budynek przeznaczony został na cele wojskowe. Jednocześnie organ nie zgodził się z zarzutem skarżących, dotyczącym braku właściwego umocowania przedstawiciela Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] – J. K. wywiedzionego z faktu, iż stosowne pełnomocnictwo nie zachowało się w aktach sprawy. Jedną bowiem z podstawowych cech organów administracji publicznej jest możliwość upoważnienia osób związanych m.in. stosunkiem pracy z urzędem przez piastuna organu do działania w jego imieniu. Należy zatem domniemywać, iż skoro rozprawie wywłaszczeniowej przewodniczyła J. K. - jako przedstawiciel Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] - to została ona stosownie umocowana do działania w imieniu organu administracji publicznej, który reprezentowała. Dodatkowo Minister wskazał, iż umocowania do działania nie były dołączane do akt sprawy, lecz przechowywane w aktach osobowych.

W dalszej części zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że orzeczenie z dnia [...] listopada 1950 r. zostało skierowane do byłych właścicieli nieruchomości, ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1950 r., Nr [...], poz. [...], a następnie przesłane do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] celem wywieszenia na tablicy ogłoszeń na okres 14 dni. Zdaniem Ministra nie stanowi rażącego naruszenia przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., brak wskazania w orzeczeniu

wywłaszczeniowym właściwego wydziału Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], którego kierownik złożył podpis na tym rozstrzygnięciu.

Minister stwierdził ponadto, że postanowienie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1964 r., nr [...] sprostowaniu ww. orzeczenia wywłaszczeniowego jest prawidłowe. Sprostowanie oczywistej omyłki poprzez doprecyzowanie miejsca ujawnienia wywłaszczonych parcel nr [...] i nr [...] w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...], w ocenie Ministra, nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Powyższa omyłka nie zmieniała przedmiotu wywłaszczenia, gdyż pomimo nieprecyzyjnego podania tomu i wykazu księgi wieczystej, oznaczenie nieruchomości w orzeczeniu wywłaszczeniowym nie pozostawiało wątpliwości co do przedmiotu wywłaszczenia. Chodziło bowiem o trzy parcele położone w [...] przy ul. [...], ujawnione na mapie nr [...] pod nr [...] [...] i [...], które stanowiły własność W. i R. małżonków B.. Wszystkie te dane znalazły się w opisie przedmiotu wywłaszczenia kwestionowanego orzeczenia, zaś powyższe materiały z akt postępowania wywłaszczeniowego (mapa nr 54, plan sytuacyjny, jak również wyciąg z księgi parcel oraz wyciągi z ksiąg wieczystych) zostały powołane w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia.

Rozpoznając wniesioną od ww decyzji skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2012 r. w sprawie o sygn. akt. I SA/Wa 859/12 uchylił ww. decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. Sąd uznając skargę za zasadną

wskazał, że przedmiotowe orzeczenie o wywłaszczeniu zostało wydane w oparciu o dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków na cele użyteczności

publicznej w okresie wojny 1935-1945 r. bez sprecyzowania, które konkretnie jego przepisy stanowiły podstawę prawną wydanego orzeczenia. Jedynie w sentencji orzeczenia wywłaszczeniowego wskazano, iż ww nieruchomość zajętą na cele

wojskowe, wywłaszcza się na cele wojskowe, na wniosek Głównego

Kwatermistrzostwa Dowództwa Marynarki Wojennej w [...] z dnia 15 lipca 1950 r. bez sprecyzowania na jaki cel nieruchomość ta ma być wywłaszczona. Wskazano zaś, iż składa się ona z 3 parcel budowlanych: budynek mieszkalny 4 -piętrowy,

budynek gospodarczy i garaż oraz, że "Dowództwo Marynarki Wojennej jest w

posiadaniu w/w nieruchomości od dnia 1 kwietnia 1945 r.". Natomiast w

obwieszczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wywieszonym w dniu [...] września 1950 r.

zaznaczono, iż wszczyna się postępowanie wywłaszczeniowe na rzecz Skarbu

Państwa – Dowództwa Marynarki Wojennej na cele użyteczności publicznej. Dopiero w orzeczeniu wywłaszczeniowym z dnia [...] listopada 1950 r. jednoznacznie

stwierdzono, iż nieruchomość wywłaszcza się na cel wojskowy. Zdaniem Ministra, którego argumentację podzielił Wojewódzki Sąd rozstrzygający w sprawie,

powołującego się na treść przepisu art. 4 pkt 3 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., wnioski wywłaszczeniowe są wiążące dla wojewody, o ile dotyczą potrzeby,

przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia. Organ uznał więc, że z wykładni literalnej tego przepisu wynika, że organ wywłaszczający posiadał możliwość zmiany celu, na który nieruchomość została zajęta przez Skarb Państwa, i który stanowił podstawę

wywłaszczenia nieruchomości określoną w art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Skoro więc wniosek Głównego Kwatermistrzostwa Dowództwa Marynarki Wojennej w [...] z dnia 15 lipca 1950 r. nie zawierał wszystkich 3 elementów, będących wyznacznikiem jego mocy wiążącej dla wojewody, tj. nie precyzował potrzeby (celu) wywłaszczenia, stanowisko organu należy uznać za trafne. Co istotne także w

sprawie, wniosek wywłaszczeniowy został zatwierdzony w takiej formie przez

Wiceministra Obrony Narodowej gen. brygady - P. J. (opatrzony okrągłą pieczęcią Ministerstwa Obrony Narodowej). W tym zakresie Sąd podzielił także

argumentację organu, iż została spełniona przesłanka wynikająca z art. 3 ust. 2

dekretu, tj. zatwierdzenie wniosku przez właściwego ministra. Skoro więc, o tym na jaki konkretnie cel została wywłaszczona nieruchomość przy ul. [...] przesądziło orzeczenie o wywłaszczeniu z dnia [...] listopada 1950 r., rolą organu nadzorczego była ocena czy materiał dokumentacyjny sprawy stanowił podstawę do stwierdzenia, iż w sprawie doszło do kumulatywnego spełnienia przesłanek

wynikających z art. 1 i 2 dekretu. Minister ustalił, że przedmiotowa nieruchomość

była we władaniu Dowództwa Marynarki Wojennej w okresie od dnia 1 kwietnia 1945 r. do 1955 r. Dokumentami potwierdzającymi tą okoliczność, według organu, są

pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 1 listopada 1956 r., nr [...] w [...] oraz protokół z rozprawy przeprowadzonej dnia [...] listopada 1950 r., podczas której ustalono także, iż nieruchomość - budynek posadowiony na

nieruchomości, użytkowany był na cele wojskowe. W oparciu o powyższe Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] wydało przedmiotowe orzeczenie

wskazujące, iż nieruchomość wywłaszcza się na cel wojskowy. Jednocześnie Sąd wskazał, że w piśmie z dnia 1 listopada 1956 r. Prezydium stwierdziło:

"nieruchomość przy ul. [...] w latach 1939-1945 była zajęta przez

okupanta na cele wojskowe, czy faktycznie cała nieruchomość była zajęta Wydział Społ. Administr. nie jest w stanie dokładnie stwierdzić. Natomiast od 1945 r. do 1950 r. omawiana nieruchomość była użytkowana przez Wojskową Komendę Rejonową, a od 1950 r. do 1955 r. Dowództwo Marynarki Wojennej zajęło tą nieruchomość dla Urzędu Zastępstwa Prawnego /Prokuratorii Generalnej/. Pomimo takiej treści pisma, Minister bez wnikliwej analizy bezpodstawnie uznał, iż po pierwsze cała

nieruchomość była zajęta na cel wojskowy, po drugie przyjął, iż przesłanki dotyczące terminów władania nieruchomością przez Skarb Państwa - Dowództwo Marynarki Wojennej RP zostały spełnione, gdyż wywłaszczona nieruchomość znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa zarówno w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 9 maja 1945 r., jak i w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r., a także w dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego ([...] listopada 1950 r.). Tymczasem od 1955 r. nieruchomość była wykorzystywana przez Prokuratorię Generalną na cele zastępstwa procesowego. W ocenie Sądu

zatem, nie jest bezsporne czy cele wojskowe realizowała Wojskowa Komenda

Rejonowa korzystając z całej nieruchomości, czy też z jej części, oraz w terminach wymaganych dekretem. W tym zakresie brak jest jakichkolwiek wyjaśnień organu poza ogólnym stwierdzeniem, iż nieruchomość zajęta była na cele wojskowe i

odwołaniem się do jednego pisma z dnia 1 listopada 1956 r., z którego i tak należy wywieść odmienne wnioski, niż te które wywiódł organ. Organ nie ustosunkował się także, czy ogłoszenie, o którym mowa w dekrecie (art. 4 ust. 1 pkt 4) miało być

jednorazowe, czy też do każdej czynności wymienionej w art. 6-25 rozporządzenia. Ma to kluczowe, w ocenie Sądu I instancji znaczenie, gdyż w sprawie brakuje

ogłoszenia o terminie rozprawy administracyjnej, która miała miejsce w dniu [...]

listopada 1950 r. W materiale dokumentacyjnym znajduje się jedynie pismo

Prezydium Rady Narodowej z dnia 30 października 1950 r., skierowanie do

Dowództwa Marynarki Wojennej w [...] o terminie rozprawy w przedmiocie

wywłaszczenia z wniosku z dnia [...] lipca 1950 r. W aktach sprawy brak jest

zawiadomień kierowanych do właścicieli nieruchomości, pomimo iż w protokole

rozprawy z dnia [...] listopada 1950 r. wskazano, iż obwieszczenie o terminie rozprawy zostało ogłoszone w przepisanym trybie, zaś właściciele wywłaszczonej

nieruchomości - W. i R. małżonkowie B. nie stawili się na termin rozprawy, mimo prawidłowego zawiadomienia. W konsekwencji jak wskazał Sąd, powyższe wskazuje na naruszenie art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. W omawianym zakresie organ nie wyjaśnił bowiem w dostateczny sposób aspektów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a ocena organu co do wykorzystania wywłaszczonejnieruchomości na cel określony w art. 2 pkt 1) dekretu w dniu wydania orzeczenia o wywłaszczeniu ("nadal") narusza art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ niewłaściwie, zdaniem Sądu I instancji ocenił, bo praktycznie bez żadnej analizy, dlaczego uznał wykorzystanie przedmiotowej nieruchomości w dniu wydania orzeczenia za zgodne z celami wymienionymi w art. 2 pkt 1) dekretu i na jakiej podstawie oparł taką ocenę. Sąd I instancji wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, organ wyjaśni na czym polegało "ugodowe załatwienie sprawy w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]", co wynika z pisma skarżących – cofnięcie pozwu - z dnia 5 grudnia 1991 r., kierowanego do Sądu Wojewódzkiego I Wydział Cywilny w [...]. Rozpoznając wniesioną przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej od ww rozstrzygnięcia skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny

wyrokiem z dnia 13 marca 2014 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 461/13 uznał, iż

wyrok sądu I instancji mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiadał prawu. Prawidłowym było stwierdzenie, że wywłaszczenie w trybie dekretu mogło nastąpić tylko przy łącznym spełnieniu ww przesłanek dekretu, zaś w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wątpliwości budzi, czy w istocie cała

nieruchomość zajęta została na wskazany w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] listopada 1950r. cel. Do takich wniosków prowadzą pominięte przez sąd I instancji, a budzące wątpliwości ustalenia, zawarte w protokole rozprawy wywłaszczeniowej z dnia [...] listopada 1950r., z którego wynika, że budynek jest zajęty na cele wojskowe, Marynarka Wojenna rozbudowała istniejące na posesji garaże do 6 stanowisk,

wybudowała również parkan otaczający podwórze, które wyłożyła płytami

betonowymi. Finansowała drobne remonty w latach 1945-1946. Jednocześnie w

protokole tym znalazł się zapis, z którego wynika, że w budynku głównym na

parterze znajdują się sklepy, od ulicy [...] dużych witryn, od ulicy

[...] duże witryny. Organy nie rozważyły, czy fakt istnienia w budynku sklepów pozwalał przyjąć, że w istocie cała nieruchomość zajęta została na cele

wojskowe. Nadto, jak wskazał NSA, wątpliwości podnoszone w piśmie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 18 listopada 1956r., dotyczyły zakresu zajęcia nieruchomości przez okupanta, a nie jak wywiódł Sąd I instancji w uzasadnieniu

wyroku, zakresu zajęcia dokonanego przez wojsko polskie. Mimo to, mając na względzie niejasności dotyczące istnienia na posesji sklepów NSA uznał za zasadne stanowisko WSA w Warszawie, który zarzucił organom, iż wbrew swemu

obowiązkowi nie wyjaśniły i nie rozważyły wszystkich okoliczności istotnych dla

rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszono art.7, 77 i 80 kpa. Identycznie, w ocenie NSA, potraktować należało ustalenia dotyczące faktu zajmowania nieruchomości przez Prokuratorię Generalną, w mających istotne znaczenie dla sprawy okresach. Naczelny Sąd zwrócił także uwagę na sprzeczność informacji zawartych w tym względzie pomiędzy pismem z dnia 18 listopada 1956r., a protokołem rozprawy

wywłaszczeniowej. Z pierwszego dokumentu wynika, że Ministerstwo Marynarki

Wojennej zajęło tę nieruchomość dla Prokuratorii Generalnej w okresie od 1950-1955, w drugim dokumencie stwierdzono, iż nieruchomość jest nieprzerwanie

wykorzystywana przez wojsko od 1945r. do dnia rozprawy wywłaszczeniowej. A

zatem nie wyjaśniono kiedy wojsko przekazało nieruchomość Prokuratorii

Generalnej, a w szczególności, czy miało to miejsce po dacie orzeczenia z dnia [...] listopada 1950r. W ocenie NSA, ustalenie za faktyczne, zawarte w piśmie z dnia 18 listopada 1956r., stwierdzenie dotyczące zajęcia nieruchomości przez Marynarkę Wojenną na potrzeby Prokuratorii Generalnej, poddawałoby w wątpliwość jej

rzeczywiste wykorzystanie na potrzeby wojska w chwili wydania decyzji o

wywłaszczeniu. Organ powyższych okoliczności nie wyjaśnił, pomimo podniesienia powyższego faktu we wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowego

orzeczenia Prezydium. W decyzjach obu instancji nie podjęto jakichkolwiek rozważań w przedmiocie wykorzystywania budynku położonego na spornej posesji przez

wojskowy aparat bezpieczeństwa. Wyjaśnienie tej okoliczności ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż cele użyteczności publicznej w

rozumieniu norm stanowiących podstawę wywłaszczenia w trybie dekretu z 1948r., winny być rozumiane jako realizujące wartości powszechnie akceptowane w

społeczeństwie, służące ogółowi, przeznaczone dla wszystkich. Oceny wymagało zatem, w razie potwierdzenia zarzutu wykorzystywania budynku przez wojskowy aparat bezpieczeństwa, czy możliwym było przyjęcie dopuszczalności

wywłaszczenia na tak rozumiany cel publiczny. (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2002r., sygn. akt I SA/1528/00). Nadto jak podniósł NSA, dekret z 1948r. posługuje się pojęciem użyteczności publicznej w znaczeniu szerokim, wyliczając cele

określone pod lit. a-d art.2 pkt.1 jedynie przykładowo (wyrok NSA z dnia 1 lutego 2012r., wydany w sprawie I OSK 218/11). Nie budzi z kolei wątpliwości w

orzecznictwie, że wywłaszczenie nieruchomości w przypadku, gdy nie zostały

spełnione przesłanki art. 1 i art.2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. stanowi rażące naruszenie tych przepisów w rozumieniu norm zawartych w art. 156 § 1pkt.2 kpa (wyrok NSA z dnia 2 września 2009r., wydany w sprawie I OSK 1151/08). Wskazane wadliwości w ocenie materiału dowodowego skutkować muszą uchyleniem decyzji organów obu instancji z uwagi na konieczność wyjaśnienia opisanych wątpliwości.

Jednocześnie, jak podkreślił NSA odnosząc się do niekompletnych akt

archiwalnych i braku w nich dowodów o dokonaniu obwieszczenia o terminie

rozprawy, przy jednoczesnym braku zawiadomień, kierowanych do W. i R. małżonków B. , w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż brak w aktach administracyjnych po kilkudziesięciu latach dowodu na

dokonanie jakiejś czynności przy braku dowodów przeciwnych, nie przemawia za koniecznością przyjęcia, że nie została ona dokonana (wyrok NSA, wydany w

sprawie o sygn. akt I OSK 1477/09). Odszukany został protokół rozprawy

wywłaszczeniowej, w którym uczyniono adnotację o dokonaniu obwieszczenia o

terminie rozprawy, co przy braku przeciwdowodu, za niewadliwe każe uznać

przyjęcie, że taki fakt miał miejsce. W istocie bowiem jak słusznie podkreślono w skardze kasacyjnej, o istnieniu dokumentów, których nie udało się odnaleźć

wnioskować można na podstawie innych, zachowanych, które na tamte się powołują.

NSA podkreślił także, że postępowanie nadzorcze winno również swym

badaniem obejmować także przesłanki uniemożliwiające stwierdzenie nieważności, na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156§2 P.p.s.a. Z tego też względu nie można zarzucić sądowi I instancji skierowania do organów nadzoru niewłaściwych wytycznych związanych z koniecznością poczynienia ustaleń w zakresie zmiany

stosunków własnościowych nieruchomości, objętych kwestionowaną decyzją (wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012r, sygn., akt II OSK 292/11, uchwała SN z dnia 28 maja 1992r. podjęta w sprawie [...]).

Podobnie, zdaniem NSA, wyjaśnienia wymaga, czy fakt istnienia w budynku sklepów pozwalał przyjąć, że w istocie cała nieruchomość zajęta została na cele

wojskowe.

Mając powyższe na uwadze Minister Infrastruktury i Rozwoju ponownie

rozpoznając przedmiotowy wniosek zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] czerwca 2017 roku odmówił stwierdzenia nieważności ww orzeczenia prezydium

Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1950 roku.

Organ wskazał na związanie przepisem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w prawomocnym orzeczeniu sądu wiążą w sprawie zarówno sąd jak i organ, którego działanie,

bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem

zaskarżenia. Jak wskazał w ww. wyroku Sąd zobowiązał organ nadzoru do

ustalenia:

- zakresu korzystania z nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] przez Rejonową Komendę Uzupełnień w [...],

- okoliczności korzystania z ww. nieruchomości przez Rejonową Komendę Uzupełnień w [...] w terminach wymaganych dekretem,

- na czym polegało ugodowe załatwienie sprawy w przedmiocie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, oraz

- dokonania oceny wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cele dekretowe w dniu wydania kwestionowanego orzeczenia.

W celu uwzględnia wytycznych Sądu organ nadzoru pismami z dnia 19

sierpnia 2014 r., 12 stycznia 2015 r., zaś pismami z dnia 18 maja 2015 r. wystąpił do Urzędu Miasta [...], do wnioskodawców i do [...] sp. z o.o., o wskazanie na czym polegało ugodowe załatwienie sprawy zwrotu nieruchomości. Ponadto organ wystąpił do Sądu Okręgowego w [...] o nadesłanie kopii akt postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej o sygn. akt [...], w której sprawie cofnięto pozew z uwagi na zawarcie ugody. Na podstawie pisma Urzędu Miasta [...] z dnia 25 czerwca 2015 r., pisma pełnomocnika wnioskodawców z dnia 18 sierpnia 2015 r. oraz akt Sądu Wojewódzkiego o sygn. [...] ustalono, iż ugoda ta prawdopodobnie polegała na zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości tj. parceli [...] o pow. 449 m2, na mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r. Jednakże nie zachowały się dokumenty archiwalne zawierające szczegóły przedmiotowej ugody. Ponadto w celu uzupełnienia materiału dowodowego o dowody dotyczące spełnienia materialnych przesłanek wywłaszczenia, Minister wystąpił do szeregu instytucji i archiwów: Archiwum Marynarki Wojennej w [...], IPN, Archiwum Państwowego w [...], [...] Urzędu Wojewódzkiego, Rejonowego Zarządu Infrastruktury w [...], Akademii Marynarki Wojennej w [...], Centralnego Archiwum Wojskowego, Akademii [...] w [...], Ministerstwa Obrony Narodowej, Urzędu Miasta [...], Archiwum Wojskowego w [...],

Archiwum Wojskowego w [...], o nadesłanie akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia.

Ponownie badając poszczególne przesłanki stwierdzenia nieważności ww orzeczenia Minister wskazał, że ww nieruchomość położona w [...] przy ul.

[...] została zajęta w czasie wojny (1939-1945) na cele wojskowe przez Wojsko Polskie – [...] Komendę Rejonową Uzupełnień na podstawie rozkazu nr [...] z dnia [...] kwietnia 1945 r. wydanego przez Rejonowego Komendanta Uzupełnień mjr J. S. (jednocześnie Komendanta Wojskowego Miasta [...]). W przedmiotowym rozkazie wskazano jako siedzibę Rejonowej Komendy uzupełnień budynek przy ul. [...] nr [...]. Ponadto z treści przedmiotowego dokumentu w ocenie organu nadzoru wynika, iż już w dacie jego wydania przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu wojska. Fakt zajęcia przedmiotowej nieruchomości na cele wojskowe potwierdza również treść wniosku Dowództwa Marynarki Wojennej z dnia 15 lipca 1950 r. i treść protokołu z rozprawy wywłaszczeniowej z dnia [...] listopada 1950 r. Pomimo iż informacje zawarte w przedmiotowych dokumentach są sformułowane w sposób mało precyzyjny to jednak logiczny jest wniosek, iż zarówno zajęcia ww nieruchomości jak i remonty przedmiotowej nieruchomości wskazane w protokole z rozprawy wywłaszczeniowej dokonała Rejonowa Komenda Uzupełnień w [...]. Jednocześnie Minister podniósł, iż pomimo wydania przez Sąd Grodzki postanowienia z dnia [...] lipca 1945 r. sygn. akt [...] nakazującego wprowadzenie w posiadanie ww nieruchomości, W. i R. małżonkowie B. , byli właściciele wywłaszczonej nieruchomości, nie objęli jej w posiadanie. Nadto, wbrew twierdzeniu skarżących, fakt, że w okresie II wojny światowej przedmiotowa nieruchomość była wykorzystywana przez obywateli niemieckich na cele mieszkaniowe nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem zdarzenia te dotyczyły okresu poprzedzającego zajęcie nieruchomości przez Rejonową Komendę Uzupełnień w [...], które nastąpiło przed dniem 9 maja 1945 r.

Ostatecznie organ uznał, że Rejonowa Komenda Uzupełnień w [...] zajęła przedmiotową nieruchomość najpóźniej w dniu wydania ww rozkazu nr [...] z dnia [...] kwietnia 1945 r. bowiem w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu, który wskazywałby na nieprawdziwość powyższych informacji. Odnosząc się do zarzutu, iż na przedmiotowej nieruchomości w latach 1946 - 1949 prowadzono działalność

gospodarczą, co mogłoby wykluczać zastosowanie w stosunku do niej przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., Minister wskazał, iż przedmiotowy budynek liczył 5 kondygnacji i 72 pomieszczenia. Zatem przedmiotowe witryny (sklepowe) zajmowały niewielką część przejętego na własność państwa budynku - znikomą część z całości wywłaszczonej nieruchomości, która składała się z trzech parcel o łącznej

powierzchni 1404 m2. W ocenie organu wykorzystywanie części pomieszczeń, za zgodą wojska, przez podmioty prywatne z pewnością nie doprowadziło do utraty władania nad całą nieruchomością przez wojsko. Jednocześnie organ wskazał, że z materiału dowodowego, a w szczególności z pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia 1 listopada 1956 r. nr [...] w [...], wniosku o

wywłaszczenie z dnia 15 lipca 1950 r., protokołu z rozprawy wywłaszczeniowej z dnia [...] listopada 1950 r. oraz wykazu budynków zajmowanych przez R.K.U. na

terenie [...] z dnia 29 sierpnia 1949 r. wynika, iż przedmiotowa nieruchomość w dniu wejścia w życie dekretu (w dniu 16 kwietnia 1948 r.) pozostawała we władaniu Skarbu Państwa - Wojska Polskiego i została zagospodarowana ze środków

publicznych. We wniosku o wywłaszczenie z dnia [...] lipca 1950 r. Dowództwo

Marynarki wskazało iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się od dnia 1

kwietnia 1945 r. w jego posiadaniu (do dnia złożenia wniosku tj. [...] lipca 1950 r.). W ocenie organu nadzoru należy powyższą informację rozumieć jako ciągłość władania przedmiotową nieruchomości przez wojsko polskie (Komendę Rejonową Uzupełnień i Dowództwo Marynarki Wojennej).

Jednocześnie Minister wskazał, że przedmiotową nieruchomość w latach 1945 - 1950 użytkowało Dowództwo Marynarki Wojennej z przeznaczeniem dla

Prokuratorii Generalnej (pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] nr [...] w [...]). Nadto z pism Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 21.01.2013 r. nr [...] oraz załączników do pisma z dnia 17.06.2013 r. nr [...] wynika, iż na przełomie 1948/1949 r. (nie jest możliwe dokładne ustalenie tej daty) budynek przy ul. [...] stał się siedzibą oddziału Informacji Marynarki Wojskowej. Był wykorzystywany przez nią prawdopodobnie do 1955 r. Następnie nieruchomość przekazana została [...] sp. z o.o. W 1957 r. zaś stała się siedzibą Powiatowego Archiwum Państwowego w [...]. Informacja Wojskowa była w latach 1945 - 1957 organem wojskowego

aparatu bezpieczeństwa. Została wymieniona (jako Informacja Wojskowa) w pkt 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej (Dz. U. nr 155 poz. 1016) jako organ bezpieczeństwa państwa a represje polityczne popełnione przez jej funkcjonariuszy są ścigane jako zbrodnie komunistyczne.

Odnosząc się do powyższych okoliczności Minister uznał, iż w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia, tj. w dniu [...] listopada 1950 r. co najmniej część

nieruchomości zajmowała Informacja Marynarki Wojskowej, co stanowi naruszenie prawa ale nie ma ona charakteru rażącego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Również Minister wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu do

wywłaszczenia na podstawie powyższego dekretu stosowano odpowiednio przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. prawo o postępowaniu wywłaszczęniowym z tą m. in. zmianą, iż zawiadomienie i doręczenie do rąk właściciela lub posiadacza nieruchomości w toku czynności wstępnych

postępowania przygotowawczego i wywłaszczenia zastępowano ogłoszeniem w

Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym i przez wywieszenie odpisu tych ogłoszeń w siedzibie właściwego organu gminnego lub miejskiego. Obwieszczeniem (bez daty) nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...], poinformowało strony o wszczęciu postępowania w stosunku do nieruchomości stanowiącej współwłasność W. i R. małż. B. .

Przedmiotowe obwieszczenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń

Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] w dniach 25 września 1950 r. - 8

października 1950 r., co wynika z adnotacji na egzemplarzu badanego pisma

znajdującego się w aktach sprawy. W protokole rozprawy wywłaszczeniowej

wskazano, iż powyższe zawiadomienie zostało również ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...].

Z treści pisma Wojewody [...] z dnia 17 października 2014 r. nr [...] wynika, iż nie odnaleziono dowodu na dokonanie obwieszczenia w dzienniku urzędowym. Jednakże w bazie Wojewody [...] brak dwóch numerów dziennika Dzienniku Urzędowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 1950 r. (nr [...] i [...]). Niezachowanie się dowodu opublikowania obwieszczenia w dzienniku urzędowym po ponad 60 latach od jego wydania nie może jednak prowadzić do wniosku, że nie dokonano stosownego ogłoszenia.

Tym samym nie można uznać, aby organ wywłaszczeniowy w badanym

zakresie naruszył przepis art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu w stopniu rażącym.

Ponownie wskazał, że w aktach archiwalnych nie odnaleziono obwieszczenia o rozprawie wywłaszczeniowej. Jednakże z treści protokołu z rozprawy

wywłaszczeniowej wynika, iż obwieszczenie zostało ogłoszone w przepisany

prawem sposób, zaś właściciele wywłaszczonej nieruchomości – W. i

R. małż. B. nie stawili się na rozprawę, pomimo prawidłowego

zawiadomienia. Ponadto okoliczność zawiadomienia stron postępowania potwierdza treść pisma PWRN w [...] z dnia 30.10.1950 r. w którym zawiadomiono

Dowództwo Marynarki Wojennej o wyznaczeniu terminu rozprawy wywłaszczeniowej na dzień [...] listopada 1950 r. Zgodnie z zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w ww wyroku z dnia 13 marca.2014 r. sygn. akt I OSK 461/13, niezachowanie się zawiadomienia o rozprawie wywłaszczeniowej nie świadczy o tym, że

zawiadomienia nie dokonano. Tym samym na podstawie dostępnego materiału

dowodowego nie można uznać, iż art. 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. został

rażąco naruszony w zakresie przygotowania i przeprowadzenia rozprawy.

Również, stosownie do treści art. 105 § 1 Kpa, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania ww. postanowienia, organ administracji państwowej mógł z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i

rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach, stąd też dokonanie takiego sprostowania postanowieniem z dnia [...].11.1964 r. Nr [...] przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] ww. orzeczenie wywłaszczeniowego z dnia [...].11.1950 r. nie stanowiło naruszenia powołanych przepisów. Sprostowanie oczywistej omyłki organu wywłaszczeniowego poprzez wskazanie ks. wieczystej w których ujawniono wywłaszczone parcele nr [...] i nr [...] nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Nie doszło bowiem do jakiejkolwiek istotnej ingerencji w treść orzeczenia, w szczególności nie wprowadzono zmian o charakterze merytorycznym, gdyż przedmiot wywłaszczenia pozostał ten sam.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na

powyższą decyzję złożyła H. M., L. M. i E. R., reprezentowani przez pełnomocnika adwokata J. B., którzy zarzucili naruszenie:

1/ uzasadnionego interesu prawnego skarżących,

2/ prawa materialnego i proceduralnego które miało wpływ na wynik sprawy a zwłaszcza :

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nie uwzględnienie przez organ wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania w sprawie;,

- art. 156 par 1 pkt 2 i 7 i ew par 2 kpa oraz art. 158 par 2 kpa stanowiącym

podstawę do stwierdzenia nieważność zaskarżonych wnioskiem decyzji

wywłaszczeniowych z przyczyn określonych w art. 156 kpa ewentualnie

stwierdzenie naruszenia prawa;

- art. 107 par 3 kpa przez brak uzasadnienia stanowiska, że naruszenia prawa

polegające na wykorzystaniu wywłaszczonego obiektu nie na cele powszechnie akceptowane (wojskowe) lecz jako obiekt służący aparatowi represji komunistycznego państwa - jest nieistotnym naruszeniem prawa;

- wadliwe i (lub) niepełne zebranie materiału dowodowego w zakresie wykorzystania nieruchomości w latach 1939 - 1955;

- niewłaściwą ocenę zebranego materiału w zakresie ustaleń co do ceny istnienia przesłanek zastosowania dekretu wywłaszczeniowego;

- sprzeczność tych ustaleń z zebranym materiałem zwłaszcza przez dowolne

przyjęcie, że istnienie w ustawowym okresie sklepów i warsztatów usługowych oznacza, że były one wynajmowane przez adresata decyzji wywłaszczeniowej, co oznacza, że wykorzystywanie nieruchomości było sprzeczne z celem

wywłaszczenia (nie jest celem wojskowym wynajmowanie obiektów, lokali

prywatnym, komercyjnym użytkownikom);

- oraz art. 6,7,8,11,12 k.p.a art. 105 k.p.a, art. 107 par 3 k.p.a.

Ostatecznie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra

Infrastruktury i Budownictwa oraz o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów

postępowania wg norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi podnieśli, iż wbrew stanowisku organu, z akt archiwalnych nie wynika jednoznacznie, że

przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu Dowództwa Marynarki

Wojennej R.P. w okresie od dnia 1 kwietnia 945r. do 1955r. Okoliczność ta jest

niepewna a zdaniem skarżących ciężar wykazania zaistnienia przesłanek

zastosowania wywłaszczenia spoczywa na organie podejmującym czynność. Tym bardziej we wskazanych okolicznościach, iż ww postanowienie Sądu Grodzkiego z dnia [...] lipca 1945r. zarządzające wprowadzenie w posiadanie ww nieruchomości dawnych właścicieli, stwarza domniemania władania do lipca 1945 przez właścicieli, które nie zostało obalone. Także, wbrew stanowisku zawartemu w zaskarżonej

decyzji, brak jest podstaw do jednoznacznego przyjęcia, iż termin władania

nieruchomością przez Skarb Państwa Dowództwa Marynarki Wojennej RP został dochowany. Brak jest bowiem dowodu zajęcia obiektu przed datą 9 maja 1945 r. Pomiędzy wyzwoleniem [...] w dniu 28 marca 1945 a datą 9 maja 1945 było tylko kilka tygodni i nie ma dowodu by w tym czasie nieruchomość została faktycznie

przejęta. Nadto skarżący nadal podtrzymują zarzut, mając na uwadze wykładnię

literalną art. 4 pkt 3 dekretu wywłaszczeniowego, iż wskazanie innego celu

wywłaszczenia we wniosku z dnia [...] lipca 1950r. o wszczęcie postępowania

wywłaszczeniowego oraz w orzeczeniu wywłaszczeniowym z dnia [...] listopada 1950r. stanowiło naruszenia przepisów dekretu wywłaszczeniowego. Przepis art. 2, 1 pkt c przewidywał jako podstawę wywłaszczenia cele wojskowe a nie został on wskazany we wniosku. Nadto, zdaniem skarżących, nie każde wywłaszczenia na rzecz podmiotu wojskowego jest podyktowane "Interesem obrony Państwa" a tylko w ostatnim wypadku możliwe by było stosowanie ww dekretu, mając na uwadze

również fakt wykorzystywania i przeznaczenia obiektu na cele więzienia tzw.

"Informacji wojskowej", gdzie zdaniem skarżących trudno uznać, że wywłaszczenie wymagane było interesem obrony Państwa.

Za rażące naruszenie prawa skarżący uznali również brak uzasadnienia

przyjęcia wniosku o wywłaszczenie w zakresie zaistnienia przesłanek tegoż

wywłaszczenia, w uzasadnieniu pisemnym orzeczenia wskazano jedynie, że

nieruchomość była zajęta w okresie wojny 1939-1945 bez sprecyzowania przez kogo i na jaki cel, bez wskazania celu wywłaszczenia. Podobnie wniosek z dnia [...] lipca 1950 roku zatwierdzony został nie przez ministra lecz przez Głównego Kwatermistrza W.P-wiceministra P. J. bez wskazania, że wiceminister działa z

upoważnienia ministra - co w świetle obecnej judykatury stanowi istotną wadę

formalną. Tłumaczenie, że przyłożono pieczęć ministerstwa jest błędne. Skarżący podtrzymali nadto zarzut, że Dowództwo Marynarki Wojennej R.P nie było

podmiotem upoważnionym do samodzielnego występowania o wywłaszczenie. Wniosek został podpisany przez osoby nieupoważnione i nie zawiera niezbędnej

treści. Podnieśli ponownie zarzut w przedmiocie nieuprawnionej rozbieżności w

zakresie celu wywłaszczenia wyrażonego w ogłoszeniu i w decyzji, co stanowi wbrew oceny wyrażonej w zaskarżonej decyzji - rażące naruszenie prawa polegające na niedopuszczalnej zamianie celu wywłaszczenia - bez powiadomienia

zainteresowanych. Również podtrzymali zarzut co do nieprawidłowości ogłoszenia przez obwieszczenie wywieszone w dniu 25 września 1950 na tablicy ogłoszeń a zdjęte w dniu 8 października 1950r. W rzeczywistości więc ogłoszenie, wbrew

zarządzeniu - nie wywieszono na okres 14 dni lecz na 13 dni. Kwestii tej się nie

ocenia w decyzji. Podobnie rozprawa administracyjna, bez jakichkolwiek

zawiadomień, nielegalnie przerodziła się w oględziny. Samo obwieszczenie

wywieszone 25 września 1950r. zostało wadliwie podpisane przez pracownika

Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] a nie PWRN. Nielegalne

przeprowadzenie rozprawy w gmachu Miejskiej Rady Narodowej w [...] jedynie w obecności przewodniczącego - przedstawiciela PWRN J. K. dla której w aktach brak jest upoważnienia lub choćby powołania się na takie upoważnienie Prezydium WRN. Zarzut podpisania decyzji przez Kierownik Wydziału J. C. bez powołania się na upoważnienie Przewodniczącego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Nie podanie imienia osoby ani nazwy tegoż wydziału, którego miał być kierownikiem, jest drastycznym naruszeniem reguł postępowania administracyjnego. W ocenie skarżących, postanowienia z dnia [...] listopada 1964 - nie można uznać za orzeczenie o sprostowaniu błędów pisarskich w trybie art. 105 par 1 kpa. Mylne

ustalenie faktyczne nie może być w żadnym wypadku przedmiotem sprostowania. Wydane w trybie art. 113 k.p.a. ( dawniej art. 105 par 1 kpa ) postanowienie o

sprostowaniu decyzji nie noszące jednak cech sprostowania, potraktowane

natomiast przez organ jako "integralna część zaskarżonej decyzji", uzasadnia

stwierdzenie nieważności decyzji.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej

oddalenie podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Podobnie uczestnik postępowania Prezydent Miasta [...] wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów

administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto, Sąd

rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i

wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.").

Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane

kryteria, doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja narusza prawo. Należy

bowiem uznać, że wbrew twierdzeniu Ministra Infrastruktury i Budownictwa, nie

dokonał on niezbędnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ustaleń, zgodnie z

wytycznymi WSA jak i NSA wskazanymi w powołanych wyżej wyrokach, wiążących organ, tym samym doszło do naruszenia przepisu art. 153 ppsa.

Na wstępie należy wskazać, że orzeczenie z dnia [...] listopada 1950 r. nr [...] zostało wydane w oparciu o przepisy dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 -1945 (Dz. U. z 1948 r., Nr 20, poz. 138, ze zm.) oraz art. 22 i

następnych rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24

września 1934 r. prawa o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz.U. R.P. Nr 86 poz. 776). Tym samym ocena legalności kwestionowanego orzeczenia winna zostać

dokonana w aspekcie zgodności z powołanymi przepisami oraz w odniesieniu do okoliczności faktycznych i prawnych istniejących w dacie orzekania, jednakże w świetle nakazanych przez orzekające w sprawie niniejszej Sądy, wytyczne co

dalszego postępowania w sprawie.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 znajdujących się w dniu wejścia w życie dekretu (tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r.) we władaniu Skarbu Państwa, związków

samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Natomiast art. 2

powołanego dekretu stanowił, że odjęcie prawa własności przewidziane w art. 1 ust. 1 dotyczyć mogło tylko tych nieruchomości, które:

1) zajęte zostały: a) na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń

komunikacji publicznej, b) na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi

gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa, c) na cele wojskowe, d) pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe i cmentarze, e) pod zalesienia lub na melioracje, f) na cele użyteczności publicznej oraz

1) były nadal użytkowane na cele wymienione w pkt 1 lub w planach

zagospodarowania przestrzennego bądź w wytycznych do tych planów były

przewidziane na cele wymienione w pkt 1 i zostały częściowo lub całkowicie

zagospodarowane z funduszów publicznych bądź też zagospodarowanie ich było przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu.

Należy podnieść, że w obowiązującym stanie faktycznym i prawnym, iż w celu udowodnienia poprawności przeprowadzonego wywłaszczenia, było wykazanie przez organ kumulatywnego wystąpienia ww przesłanek przewidzianych ww dekretem. W ocenie Sądu natomiast Minister ograniczył się jedynie do dodatkowego poszukiwania dokumentów związanych z przedmiotowym wywłaszczeniem, jednocześnie nie dokonując żadnych innych nowych ustaleń od już poczynionych wcześniej ani nie wskazując na wnioski, wynikające z dodatkowo zgromadzonego materiału dowodowego.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, okoliczność, iż przedmiotowa nieruchomość została zajęta w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 9 maja 1945 r. na cele wojskowe. O powyższym stanowi treść wniosku wywlaszczeniowego z dnia 15 lipca 1950 r., iż "Dowództwo Marynarki Wojennej jest w posiadaniu ww. nieruchomości od dnia 1 kwietnia 1945r jak i ww rozkaz nr [...] wydany w dniu [...] kwietnia 1945 r. przez Rejonowego Komendanta Uzupełnień mjr J. S. W przedmiotowym rozkazie wskazano jako siedzibę Rejonowej Komendy Uzupełnień budynek przy ul. [...] nr [...]. Należy zatem uznać, iż Rejonowa Komenda Uzupełnień w [...] zajęła przedmiotową nieruchomość najpóźniej w dniu wydania ww rozkazu tj. w dniu [...] kwietnia 1945 r. czyli w zakreślonym dekretem okresie. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu, który wskazywałby na nieprawdziwość powyższych informacji. Wbrew stanowisku skarżących, nie ma znaczenia także okoliczność, iż nieruchomość ta podczas wojny pozostawała we władaniu okupanta. Istotne jest jedynie aby w powyższym okresie, władanie te przeszło na rzecz podmiotu zgodnie z określonym ww dekretem celem jej przejęcia.

[...] Komenda Rejonowa Uzupełnień powstała w marcu 1945 r, na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego gen. broni M. Z. z dnia [...].01.1945 r., do której zadań RKU należało rejestrowanie i wysyłanie uzupełnienia do pułków zapasowych oraz powoływanie do czynnej służby wojskowej. Swym zasięgiem obejmowała [...], [...], [...], [...], powiat morski, [...] i [...]. Powyższe zatem w sposób oczywisty przemawia o wojskowym charakterze i celu przejęcia. Jednocześnie jednak wypada stwierdzić, iż organy prowadzące postępowanie w trybie nieważnościowym nie rozważyły, czy fakt przekazania części nieruchomości Prokuratorii Generalnej (wywiadu wojskowego) było tożsame z dekretowym celem obronności kraju, czy mieściło się szeroko rozumianej w celach użyteczności publicznej. Minister jedynie krótko zasygnalizował, iż w dacie decyzji wywłaszczeniowej mieściła się na ww nieruchomości Prokuratoria Generalna, co stanowiło naruszenie prawa, uznając jednak stopień tego naruszenia jako znikomy. W ocenie NSA w powołanym wyroku zajęcie nieruchomości przez Marynarkę Wojenną na potrzeby Prokuratorii Generalnej poddawało w wątpliwość jej rzeczywiste wykorzystanie na potrzeby wojska w chwili wydania decyzji o wywłaszczeniu. W zaskarżonej decyzji Minister nie odnosi się do powyższej kwestii, wskazując jedynie enigmatycznie na informacje wynikające z akt sprawy, a w szczególności z pism Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 21 stycznia 2013 r. oraz załączników do pisma z dnia 17 czerwca 2013 r. Mając na uwadze, że Informacja Wojskowa była w latach 1945 - 1957 organem wojskowego aparatu bezpieczeństwa, uznana w pkt 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej (Dz.U. nr 155 poz.1016) jako organ bezpieczeństwa państwa, a represje polityczne popełnione przez jej funkcjonariuszy są ścigane jako zbrodnie komunistyczne, to tym bardziej analizy wymaga, czy wywłaszczenie nieruchomości na wskazany cel uznać należy jako zgodny ze wskazanym w dekrecie ww celem wojskowym. Zdaniem Sądu powyższa, obiektywnie rzecz ujmując, negatywna działalność Informacji Wojskowej, nie może zostać zakwalifikowana jako działalność wojskowa prowadzona dla obronności kraju. Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie niniejszej, zgodnie z ww stanowiskiem wyrażonym przez NSA, cele użyteczności, w rozumieniu norm stanowiących podstawę wywłaszczenia w trybie dekretu z 1948r., winny być rozumiane jako realizujące wartości powszechnie akceptowane w społeczeństwie, służące ogółowi, przeznaczone dla wszystkich. Ustalenia i oceny wymagało zatem, czego Minister nie uczynił, w jakim zakresie nieruchomość była wykorzystywana na powyższy cel przez wojskowy aparat bezpieczeństwa i czy możliwym było przyjęcie dopuszczalności wywłaszczenia na tak rozumiany cel publiczny całej nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2002r., sygn. akt I SA/1528/00). Minister ograniczył się natomiast do enigmatycznego wskazania, iż w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia, tj. w dniu [...] listopada 1950 r. co najmniej część nieruchomości zajmowała Informacja Marynarki Wojskowej, co stanowi naruszenie prawa ale nie ma ona charakteru rażącego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Należy w tym miejscu przypomnieć, iż zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekającego w niniejszej sprawie, stwierdzenie faktycznego zajęcia nieruchomości przez Marynarkę Wojenną na potrzeby Prokuratorii Generalnej, poddaje w wątpliwość jej rzeczywiste wykorzystanie na potrzeby wojska w chwili wydania decyzji o wywłaszczeniu. Również, organ nie merytorycznie nie ocenił, zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu, czy istnienie w budynku sklepów pozwalało przyjąć, że w istocie cała nieruchomość zajęta została na cele wojskowe, a zatem, czy zasadnym było przejęcie całej nieruchomości, pomimo nie wykorzystania jej w całości na przejęty cel. Minister w zaskarżonej decyzji jedynie podniósł, iż w budynku przy ul. [...] znajdowało się 9 witryn sklepowych, a budynek liczył 5 kondygnacji i 72 pomieszczenia. Zatem, w jego ocenie, przedmiotowe witryny zajmowały niewielką część przejętego na własność państwa budynku - znikomą część z całości wywłaszczonej nieruchomości, która składała się z trzech parcel o łącznej powierzchni 1404 m2. a budynek znajdował się jedynie na jednej z nich. Z powyższego zatem wywiódł, iż cel wojskowy został spełniony. Uznał, pomimo stwierdzenia że na przedmiotowej nieruchomości prowadzone były sklepy, to jednak z akt sprawy nie wynika aby faktycznie wszystkie te pomieszczenia były wykorzystywane po zajęciu budynku przez Rejonową Komendę Uzupełnień na inne cele niż cele wojskowe. Wykorzystywanie części pomieszczeń za zgodą wojska przez podmioty prywatne nie doprowadziło bowiem do utraty władania nad całą nieruchomością przez wojsko. Takie rozumowanie, w ocenie Sądu, jest całkowicie błędne. Należy mieć na uwadze, iż wywłaszczenie mogło zostać we wskazanym trybie skutecznie dokonane wyłącznie na cel w ww dekrecie wskazany. Powołany przepis art. 1 ust. 1 ma charakter katalogu zamkniętego, cel wywłaszczenia musiał zatem zawierać się w powołanej regulacji, tym bardziej, że trzeba pamiętać o nacjonalistycznym charakterze powołanej regulacji - dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Wskazać należy, iż cele podane w art. 2 pkt 1 lit. a-e cyt. dekretu zostały określone przy użyciu pojęć konkretnych i w zasadzie ich treść i zakres nie nasuwa wątpliwości. Z tytułu dekretu wynika, że wszystkie one są przez dekret traktowane jako cele użyteczności publicznej. To jednak w art. 2 pkt 1 lit f wpisano, że chodzi tu o zajęcie nieruchomości "na cele użyteczności publicznej", przy czym zauważyć należy, iż nie użyto tu określenia "na inne cele użyteczności publicznej", mimo, że wszystkie cele określone pod literami a-e, jak powyżej wskazano, są przez dekret traktowane jako cele użyteczności publicznej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartej w wyroku z dnia 1 lutego 2012 roku, w sprawie o sygn. I OSN 218/11, taka redakcja przepisu nie pozwala na przyjęcie, że dekret posługuje się pojęciem użyteczności publicznej w znaczeniu szerokim, że wylicza cele określone pod lit.a-d jedynie przykładowo, a wyodrębniając pod lit. f w oddzielną grupę cele użyteczności publicznej, obejmuje nimi wszystko to, co za taki cel mogłoby być uznane, a nie zostało wymienione pod lit.a-e. Zatem, skoro część nieruchomości przeznaczona była na prowadzenie działalności gospodarczej, o czym niewątpliwie stanowi fakt prowadzenia sklepów w posadowionym na niej budynku, to tym samym wyklucza to zastosowanie w stosunku do całej nieruchomości przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Minister natomiast, ponownie prowadząc postępowanie bezpodstawnie uznał, wbrew powołanej wyżej regulacji, iż wykorzystywanie części pomieszczeń, za zgodą wojska, przez podmioty prywatne nie doprowadziło do utraty władania nad całą nieruchomością przez wojsko, a zatem była ona nadal w całości przez wojsko wykorzystywana co wskazauje na jej wojskowe przeznaczenie. Zdaniem organu, ciągłość sprawowanego posiadania nad ww nieruchomością stanowiła przesłankę pozytywną do skutecznego wywłaszczenia nieruchomości. Oczywiście, zdaniem Sądu, nie doszło do utraty władztwa nad nieruchomością przez wojsko, ale powyższe nie ma żadnego znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż dla rozstrzygnięcia istotnym było jedynie wykazanie dla jakiego celu wywłaszczenie nastąpiło, czy nieruchomość była rzeczywiście niezbędna dla obronności kraju, nie zaś czy przedmiot wywłaszczenia pozostawał w posiadaniu podmiotu na rzecz którego wywłaszczenie nastąpiło. Zdaniem tut. Sądu, prowadzenie działalności gospodarczej, w tym przez wojsko, nie stanowi uzasadnienia dla wywłaszczenia nieruchomości na cel wojskowy. Jeśli w istocie część wywłaszczonej nieruchomości została przeznaczona dla celów komercyjnych (najem, dzierżawa części nieruchomości) to tym samym nie można stwierdzić, iż cała nieruchomość była niezbędna dla celów wojskowych. W tym też zakresię należałoby stwierdzić zbędność dokonanego wywłaszczenia. Trzeba pamiętać, iż wywłaszczenie przeprowadzone pod rządami ww dekretu, nie mogło być dokonywana na dowolny cel a jedynie na cel szeroko rozumianej użyteczności publicznej. Nie może zatem uzasadniać dokonanego w powyższym trybie wywłaszczenia wynajmowanie wywłaszczonej nieruchomości w celu osiągania korzyści majątkowych. Nie może być bowiem uznany za cel wojskowy wynajmowanie również przez wojsko części nieruchomości pod działalność komercyjną.

Reasumując wskazać należy, że przedmiotem kontroli dokonanej przez Sąd była decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 roku, wydana w warunkach związania przepisem art. 153 ppsa, odmawiająca stwierdzenia nieważności m.in. decyzji wywłaszczeniowej wydanej na podstawie przepisów powyższego dekretu. Oznacza to, że obowiązkiem organu nadzoru było bezsporne ustalenie, zgodnie ze wskazanymi w powołanych wyrokach wytycznymi, iż w dniu wydania takiej decyzji wszystkie wymienione wyżej przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia zostały spełnione, gdyż brak jednej z nich uzasadniałby stwierdzenie nieważności decyzji (orzeczenia) wywłaszczeniowej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W ocenie Sądu Minister nie zastosował się do powyższych wskazań, nie wyjaśniając zarówno zakresu przydatności wywłaszczonej nieruchomości na cele wojskowe (wynajmowanie nieruchomości dla celów komercyjnych - prowadzenie sklepów, nie stanowi o wojskowym celu wywłaszczenia) jak i charakteru prowadzonej działalności przez Prokuratorię Generalną. Postanowienia ww dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. nie miały na celu przejmowania nieruchomości od dotychczasowych właścicieli pod pretekstem użyteczności publicznej aby z kolei przeznaczać je w całości lub w części w użytkowanie innym osobom prywatnym, na cele niezgodne z wywłaszczeniem. Zdaniem Sądu natomiast, materiał dowodowy wskazauje właśnie na taką sytuację.

Również, ponownie rozpoznając przedmiotowy wniosek, nie ustosunkowano się w zakresie charakteru i celów prowadzonej przez Prokuratorię Generalną działalności, mając na uwadze zarówno ww wytyczne i stanowisko NSA jak i fakt, iż Informacja Wojskowa, jako organ wojskowego aparatu bezpieczeństwa, została wymieniona w pkt 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej (Dz. U. nr 155 poz. 1016). Represje polityczne popełnione przez jej funkcjonariuszy są ścigane jako zbrodnie komunistyczne, zatem trudno z powyższego wywieść, iż prowadzona działalność służyć miała powszechnemu bezpieczeństwu narodowemu. Należy w tym miejscu przywołać stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 28 stycznia 2002r., sygn. akt I SA/1528/00, iż: "cele użyteczności publicznej w rozumieniu norm stanowiących podstawę wywłaszczenia w trybie dekretu z 1948r., winny być rozumiane jako realizujące wartości powszechnie akceptowane w społeczeństwie, służące ogółowi, przeznaczone dla wszystkich". Minister ograniczył się natomiast do pobieżnego wskazania, że w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia tj. w dniu [...] listopada 1950 r. co najmniej część nieruchomości zajmowała Informacja Marynarki Wojennej tj. wojskowy aparat bezpieczeństwa, co stanowi naruszenie prawa ale nie ma ono charakteru rażącego w rozumieniu art. 156 par 1 pkt 2 kpa. Wypada wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie niniejszej jednoznacznie przedstawił swoje stanowisko w sytuacji potwierdzenia powyższej okoliczności.

Mając zatem powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, w sposób oczywisty doszło do naruszenia przepisu art. 153 ppsa i art. 107 par 3 kpa, poprzez nie odniesienie się przez Ministra w uzasadnieniu decyzji do motywów zajętego stanowiska, wbrew wiążącemu organ stanowisku Sądów obu instancji.

Jednoczesnie należy podnieść, iż Minister nie dopełnił obowiązku polegajacego na wyjaśnieniu okoliczności związanych z zawartą przez skarżących ugodą. Stwierdzenie, że nie zachowały się się dokumenty archiwalne zawierające szczegóły przedmiotowej ugody, nie stanowi usprawiedliwienia dla braku dokonania ustaleń, tym bardziej, że strony tej ugody stosownych wyjaśnień mogły i mogą udzielić.

Na marginesie natomiast należy podnieść, odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, iż były one już przedmiotem rozpoznaia przez sądy orzekające w sprawie niniejszej, zatem bezpodstawne jest ponowne ich podnoszenie w rozpoznawanej przez Sąd skardze.

Organ wskazuje, że z pisma Wojewody [...] z dnia 17 października 2014 r. wynika, iż nie odnaleziono dowodu na dokonanie stosownego obwieszczenia w dzienniku urzędowym. Jednakże organ wskazał, że w bazie Wojewody [...] brak dwóch numerów dziennika "Dziennika Urzędowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...]" z 1950 r. (nr [...] i [...]), w których ponad wszelką wątpliwość zostały dokonane ww ogłoszenia. Natomiast, jak podniósł pełnomocnik skarżących, analiza dat ogłoszeń publikowanych w dziennikach zachowanych przed i po tych dziennikach oraz czas zarządzenia wykonania ogłoszeń wyklucza by ogłoszenia te znajdowały się w tych zaginionych dziennikach. Zaginęły dzienniki numer [...] i [...] z roku 1950. Wyrażone stanowisko nie może jednak zasługiwać na uwzględnienie w sytuacji, kiedy skarżący, poza podniesieniem, tej okoliczności nie wykazali. W aktach archiwalnych w istocie nie odnaleziono obwieszczenia o rozprawie wywłaszczeniowej, przy czym należy mieć na uwadze, że z treści protokołu z rozprawy wywłaszczeniowej wynika, iż obwieszczenie zostało ogłoszone w przepisany prawem sposób, zaś właściciele wywłaszczonej nieruchomości - W. i R.małżonkowie B. nie stawili się na rozprawę, pomimo prawidłowego zawiadomienia. Ponadto okoliczność zawiadomienia stron postępowania, zdaniem Sądu, uprawdopodabnia treść pisma PWRN w [...] z dnia 30 października 1950 r., w którym zawiadomiono Dowództwo Marynarki Wojennej o wyznaczeniu terminu rozprawy wywłaszczeniowej na dzień [...] listopada 1950 r. Powyższe zatem wskazuje, że prawdopodobnym jest aby takie zawiadomienia mogło zostać wystosowane również do byłych właścicieli, skoro został zawiadomiony podmiot na rzecz którego wywłaszczenie było dokonane.

Przypomnieć należy, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej wydanej na podstawie przepisów omawianego dekretu wymaga bezspornego ustalenia, czy w dniu wydania takiej decyzji przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia zostały spełnione bądź niespełnione. Ustalenia te należą do elementów stanu faktycznego sprawy, a zatem organ nadzoru prowadzący postępowanie w tej sprawie jest obowiązany do przeprowadzenia starannego postępowania dowodowego celem wyjaśnienia okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia.

Należy wskazać, iż w rozpoznawanej sprawie przyczyną uchylenia przez Sąd decyzji organu nadzoru było nie tyle stwierdzenie braku materiału dowodowego, lecz niedokonanie szczegółowych ustaleń i przeprowadzenia analizy a dotyczących istnienia bądź nieistnienia przesłanek dopuszczalności wywłaszczenia.

Również, nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko skarżących, dotyczące nie wykazania przez organ posiadania przedmiotowej nieruchomości przez wojsko w latach 1939-1945, z uwagi na postanowienie zarządzające przywrócenie małżonkom B. utraconego przez nich posiadania ww nieruchomości. Fakt wydanego o powyższej treści postanowienia nie stanowi dowodu rzeczywistego objęcia nieruchomości w posiadanie. Natomiast, co powyżej zostało już wskazane, nieruchomość ta znajdowała się w powyższym okresie we władaniu Rejonowej Komendy Uzupełnień w [...].

Nadto nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, co do nieprawidłowości ogłoszenia przez obwieszczenie wywieszone w dniu 25 września 1950 na tablicy ogłoszeń a zdjęte w dniu 8 października 1950r., który został przez Ministra wyjaśniony, i którego stanowisko w powyższym zakresie Sąd w pełni aprobuje. Podobnie zarzut odnoszący się do sposobu przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

W ocenie Sądu natomiast, postanowienia z dnia [...] listopada 1964 - nie można uznać za wydane z naruszeniem prawa. Swoją treścią nie ingeruje w meritum rozstrzygnięcia a jedynie odnosi się do uzupełnienia opisu nieruchomości. To z kolei nie stanowi podstawy do uznania ww postanowienia za wydanego z rażącym naruszeniem prawa.

Mając zatem powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa mając na uwadze treść art. 153 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z oceny prawnej wyżej sformułowanej i sprowadzają się do konieczności przeprowadzenia pełnej analizy materiału dowodowego pod kątem ustalenia zakresu posiadania przez wojsko przedmiotowej nieruchomości, jej niezbędności w całości na cele wojskowe, w tym odniesienie się do przeznaczenia jej części zarówno na działalność komercyjną (sklepy) jak i na rzecz Prokuratorii Wojskowej, a mającego za przedmiot orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1950 r. nr [...], sprostowanego postanowieniem z dnia [...] listopada 1964 r. nr [...] w konsekwencji wydania stosownego rozstrzygnięcia, którego treści skład orzekający obecnie nie przesądza.