Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2002/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 29 § 1, art. 33 § 1 pkt 5, art. 59 § 1 pkt 5, art. 119 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 2, art. 83, art. 86
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. D. i Z. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny oraz wezwanie do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "Kolegium" lub "SKO w [...]") z [...] maja 2017 r., nr [...] (dalej: "zaskarżone postanowienie"). Na mocy tego postanowienia Kolegium, po rozpoznaniu zażalenia Z. i M. D. (dalej "skarżący") na postanowienie Wójta Gminy P. (dalej "Wójt") z [...] marca 2017 r. nr [...] o nałożeniu grzywny w kwocie 1.000 zł w celu przymuszenia, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

II. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

II.1. Skarżący zostali zobowiązani ostateczną decyzją z [...] lutego 2016 r. nr [...] wydaną przez Wójta Gminy P., do usunięcia z działki nr [...] położonej w miejscowości Ł. odpadów o kodzie 16 03 03 - nieorganiczne odpady zawierające substancje niebezpieczne w ilości ok. 380 ton oraz z działki nr [...] położonej w miejscowości Ł. odpadów o kodzie 17 01 01 - odpady z betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów w ilości ok. 40 ton. Termin usunięcia odpadów został określony do 15 marca 2016 r. Ponieważ skarżący nie usunęli odpadów w terminie określonym w/w decyzją, co zostało stwierdzone w protokole kontroli z 14 kwietnia 2016 r., otrzymali upomnienie z 28 kwietnia 2016 r. nr [...], w którym został wyznaczony nowy termin wykonania obowiązku – w terminie 7 dni od daty doręczenia upomnienia. Zobowiązani otrzymali upomnienie w dniu 29 kwietnia 2016 r. z pouczeniem, że w razie nie wykonania obowiązku w terminie 7 dni od daty doręczenia upomnienia, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Po upływie tego terminu i stwierdzeniu, że nadal obowiązek usunięcia odpadów z działek nr [...] i [...] nie został wykonany, Wójt Gminy P. wszczął postępowanie egzekucyjne, wystawiając w dniu [...] maja 2016 r. tytuły wykonawcze nr [...] i nr [...]. W tytułach wykonawczych została podana treść obowiązku: "Nakaz usunięcia z miejsca do tego nieprzeznaczonego odpadów o kodzie 16 03 03 znajdujących się na działce oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] położonej w miejscowości Łosewo oraz o kodzie 17 01 01 znajdujących się na działce oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] położonej w miejscowości Ł." W dniu [...] maja 2016 r. Wójt Gminy P. wydał także postanowienie nr [...] nakładając na skarżących grzywnę w celu przymuszenia, w wysokości 2.000 zł i wezwał do wykonania obowiązku określonego w tytułach wykonawczych z [...] maja 2016, nr [...] i nr [...] w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia oraz obciążył zobowiązanych opłatą egzekucyjną w wysokości 68 złotych. Postanowienie o nałożeniu grzywny zostało doręczone skarżącym wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 30 maja 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu zażalenia skarżących, postanowieniem z [...] lipca 2016 r. nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując na konieczność ustalenia w formie protokołu czy skarżący dokonali usunięcia odpadów z działek nr [...] i [...] położonych w miejscowości Ł. Wójt Gminy P. prowadząc ponownie postępowanie, zawiadomił skarżących o wyznaczonej na 8 sierpnia 2016 r. kontroli na działkach nr [...] i [...]. W protokole kontroli z [...] sierpnia 2016 r., przeprowadzonej z udziałem skarżącego, stwierdzono składowanie odpadów o kodzie 16 03 03 na działce nr [...] położonej w miejscowości Ł. Skarżący zobowiązał się do usunięcia odpadów do 30 września 2016 r. Stwierdzono także, że z działki nr [...] odpady o kodzie 17 01 01 zostały usunięte, a skarżący zobowiązał się do przedłożenia karty przekazania odpadów w terminie do 20 sierpnia 2016 r. Karta przekazania odpadów została złożona w Urzędzie Gminy P. w dniu 18 sierpnia 2016 r.

II.2. W dniu [...] września 2016 r. Wójt Gminy P. wydał postanowienie nr [...] nakładając na skarżących grzywnę w celu przymuszenia, w wysokości 1.800,00 zł i wezwał do wykonania obowiązku określonego w tytułach wykonawczych z [...] maja 2016, nr [...] i nr [...] w terminie do 30 września 2016 r. oraz obciążył zobowiązanych opłatą egzekucyjną w wysokości 68 złotych. Skarżący, złożyli zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z [...] listopada 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Wójta Gminy . z [...] września 2016 r. Sądowi jest wiadome z urzędu, że WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 5 czerwca 2017 r. (IV SA/Wa 275/17) oddalił skargę Z. D. i M. D. na powołane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. Skarżący usunął odpady z działki nr [...] odpady o kodzie 17 01 01; karta przekazania odpadów została złożona w Urzędzie Gminy P. 18 sierpnia 2016 r. Przeprowadzona w dniu 27 października 2016 r. kontrola na działce nr [...], z udziałem skarżącego, potwierdziła brak całkowitego usunięcia odpadów z tej działki. Karty przekazania części odpadów skarżący zobowiązał się dostarczyć do Urzędu Gminy do 10 listopada 2016 r., natomiast pozostałą część odpadów zobowiązał się usunąć do końca listopada 2016 r. Podczas następnej kontroli, przeprowadzonej w dniu 17 stycznia 2017 r., również z udziałem skarżącego, stwierdzono brak całkowitego wykonania obowiązku usunięcia odpadów z działki nr [...], a skarżący ponownie zobowiązał się do usunięcia odpadów gdy poprawią się warunki atmosferyczne, po ustaniu mrozów.

II.3. Postanowieniem z [...] marca 2017 r. Wójta Gminy P. nałożył na skarżących grzywnę w celu przymuszenia, w wysokości 1.000 zł i wezwał do wykonania obowiązku określonego w tytułach wykonawczych z [...] maja 2016, nr [...] i nr [...] w terminie do 31 marca 2017 r. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący zagwarantował, że usunie pozostałą cześć odpadów, po polepszeniu się warunków atmosferycznych, czyli po ustaniu mrozów. Do dnia wydania postanowienia z 15 marca 2017 r. skarżący nie dostarczył do Urzędu Gminy kart przekazania odpadów i nie poinformował czy składowane na działce nr [...] w m. Ł. odpady zostały usunięte w całości.

II.4. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący zarzucili: 1. naruszenie przepisu art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 z późn. zm., dalej "u.p.e.a." poprzez nałożenie grzywny na skarżących w sytuacji, gdy nie istniały podstawy do jej nałożenia; 2. naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie wystarczających czynności dowodowych celem ustalenia, czy skarżący wykonali nałożone na nich zobowiązanie usunięcia odpadów; 3. rażące naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez nałożenie na skarżących grzywny postanowieniem z 15 marca 2017 r. bez uprzedniego wyznaczenia im dodatkowego terminu do wykonania nałożonego obowiązku;4. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 39 i 40 § 1 k.p.a. poprzez brak umożliwienia zobowiązanym wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, w szczególności brak doręczenia stosownego wezwania do wypowiedzenia się w sprawie pełnomocnikowi skarżących; 5. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie w treści postanowienia przesłanek, którymi kierował się organ przy wyborze zastosowanego środka egzekucyjnego, a także braku zawarcia w uzasadnieniu postanowienia rozważań dotyczących ustalenia wysokości wymierzonej grzywny.

II.5. Wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] maja 2017 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu Kolegium wyjaśniło, iż postępowanie egzekucyjne zmierza wyłącznie do wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej i nie może być w nim już badane to, o czym ostatecznie rozstrzyga ta decyzja. Zatem zarzut dotyczący niewykonalności decyzji zobowiązującej do usunięcia odpadów z tego powodu, że na działce nr [...] nie są składowane odpady, nie może być rozpatrywany w toczącym się postępowaniu zażaleniowym, odnoszącym się do postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Ponadto za niezasadny uznało zarzut dotyczący braku udziału pełnomocnika skarżących podczas oględzin 8 sierpnia 2016 r. i 17 stycznia 2017 r. Złożone (na wezwanie Kolegium) przez P. S. pełnomocnictwa uprawniały go wyłącznie do złożenia w imieniu skarżących zażaleń na postanowienia Wójta Gminy P. z [...]3 maja 2016 r. i z [...] września 2016 r. Z datą rozpatrzenia przez Kolegium złożonych w imieniu skarżących zażaleń, pełnomocnictwo to wygasło. Dlatego też Kolegium ponownie wzywało pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego wniesionego w imieniu skarżących zażalenia na postanowienie Wójta Gminy P. z [...] marca 2017 r. Brak pełnomocnictwa do występowania w imieniu skarżących w toku postępowania i podczas oględzin 8 sierpnia 2016 r. i 17 stycznia 2017 r. powodował, iż organ egzekucyjny nie miał obowiązku skierowania zawiadomienie o terminie kontroli do P. S., jako pełnomocnika skarżących, zawiadomienie o terminie przeprowadzenia kontroli otrzymali skarżący. Przeprowadzone 27 października 2016 r. i 17 stycznia 2017 r. kontrole zostały przeprowadzone przy udziale strony i prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu nie zostały naruszone. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znajduje natomiast zastosowania określona w art. 10 k.p.a. zasada przejawiająca się w obowiązku umożliwieniu stronie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji. Stwierdzony 17 stycznia 2017 r. brak całkowitego usunięcia odpadów, pomimo upływu terminu wynikającego z decyzji i upomnienia powodował konieczność nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Grzywna, aby odniosła pożądany skutek w postaci realnego przymuszenia zobowiązanych do wykonania obowiązku, powinna być nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości, tak aby jej dolegliwość nie pozostawała dla zobowiązanych jedynie symboliczna. Jest najmniej dolegliwym spośród wszystkich środków wymienionych przez ustawodawcę w art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a., w szczególności jest mniej uciążliwa od wykonania zastępczego. Wysokość grzywny w sprawie niniejszej nie przekracza dopuszczalnej kwoty 10.000 zł, zaś w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jest zawarte stwierdzenie, iż kwota ta jest adekwatna do możliwości finansowych skarżących, że jej wysokość zapewni efektywność egzekucji i nie jest zbyt uciążliwa dla skarżących.

III.1. Z powyższym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie zgodzili się skarżący, którzy w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili: 1. naruszenie przepisu art. 119 § 1 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Wójta Gminy P. z [...] marca 2017 r. o nałożeniu na skarżącego grzywny w kwocie 1.000 zł w celu przymuszenia, w sytuacji, gdy nie istniały podstawy do wydania powyższego postanowienia, co czyni dokonaną czynność organu II instancji sprzeczną z przepisami prawa; 2. naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez nie przeprowadzenie wystarczających czynności dowodowych celem ustalenia, czy skarżący wykonali nałożone na nich zobowiązanie usunięcia odpadów; 3. rażące naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez nałożenie na skarżących grzywny postanowieniem z [...] marca 2017 r. bez uprzedniego wyznaczenia im dodatkowego terminu do wykonania nałożonego obowiązku; 4. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 39 i 40 § 1 k.p.a. poprzez brak umożliwienia skarżącym wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, w szczególności brak doręczenia stosownego wezwania do wypowiedzenia się w sprawie pełnomocnikowi skarżących; 5. naruszenie art. 119 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnie i uznanie, iż w warunkach niniejszej sprawy grzywna celem przymuszenia jest mniej dokuczliwym środkiem egzekucyjnym niż wykonanie zastępcze, co miało istotne znaczenie dla treści postanowienia; 6. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie w treści postanowienia przesłanek, którymi kierował się organ I instancji przy wyborze zastosowanego środka egzekucyjnego, a także braku zawarcia w uzasadnieniu postanowienia rozważań dotyczących ustalenia wysokości wymierzonej grzywny. W uzasadnieniu wskazali, że samo zobowiązanie nałożone decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. zobowiązującą do usunięcia odpadów stanowi zobowiązanie niewykonalne co stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec skarżących. Decyzja o nakazanie usunięcia odpadów została bowiem wydana w wyniku wadliwych ustaleń faktycznych. Czynności pobrania i zbadania próbek przedmiotowych surowców dokonały bowiem osoby niebędące pracownikami organu prowadzącego postępowanie, lecz osoby trzecie. Organ I instancji w sposób arbitralny uznał, iż substancje znajdujące się na gruncie należącym do strony są odpadem. Skarżący podnoszą, iż substancje te nie są odpadami, lecz zakupionym produktem - wapnem nawozowym szarym i białym. Ponadto wskazali, że organ w wyniku podjęcia postępowania po jego przekazaniu do ponownego rozpoznania dnia 8 sierpnia 2016 r. i następnie 17 stycznia 2017 r. dokonał oględzin nieruchomości Skarżących celem zweryfikowania wykonania czynności usunięcia rzekomych odpadów. Czynności te nie zostały jednak poprzedzone odpowiednim zawiadomieniem o planowaniu dokonania oględzin, co stoi w sprzeczności z art. 79 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżących organ I instancji nie mógł ponadto oprzeć nowego postanowienia na dowodach zebranych dla celów wydania poprzedniego wadliwego postanowienia, organ II instancji stwierdził już bowiem, że nie mogą one być podstawą nałożeniu grzywny. W trakcie ostatniej kontroli sprawdzającej, jak wynika z samego uzasadnienia skarżonego postanowienia, organ I instancji nie wyznaczył także skarżącym konkretnego termin na usunięcie pozostałych odpadów. Zdaniem skarżących sposób wydania skarżonego postanowienia narusza również zasadę czynnego udziału w sprawie wyrażoną art. 10 k.p.a. Skarżący zostali bowiem pozbawieni prawa wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów. Ponadto wskazali na uchybienie organu I instancji w zakresie obowiązku wynikającego z art. 7 § 2 p.e.a., w związku z którym organ winien stosować środek egzekucyjny o możliwie najniższej uciążliwości dla skarżących. Organ nałożył na skarżących grzywnę z jednoczesnym zagrożeniem nakładania dalszych grzywien, a więc środek o dużej dolegliwości pomimo tego, iż organ miał możliwość zastosowania mniej uciążliwego środku egzekucyjnego, tj. wykonania zastępczego. Organ nie dokonał również wystarczającego wyjaśnienie powodów zastosowania takiego, a nie innego środka egzekucji administracyjnej.

III.2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

IV.2. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że kwestionowane postanowienie Kolegium w sprawie wymierzonej skarżącym grzywny w celu przymuszenia jest kolejnym tego rodzaju orzeczeniem wydanym w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko skarżącym w związku z ostateczną decyzją Wójta z [...] lutego 2016 r. nr [...] Skarga na poprzednie postanowienie SKO w [...] z [...] listopada 2016 r. została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r. (IV SA/Wa 275/17). Okoliczność ta wymaga podkreślenia już na wstępie, albowiem zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei w myśl art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie wyjaśniono, że przepis ten znajduje zastosowanie również do wyroku oddalającego skargę (por. np. wyrok NSA z dnia 16 marca 2017 r., I FSK 1772/15, CBOSA oraz uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09, ONSAiWSA 2010/2/18). Jeżeli zaś chodzi o prawomocność materialną wyroku sądu administracyjnego (art. 170 p.p.s.a.), to ratio legis przepisu art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. np. wyrok NSA z 20 października 2016 r., II GSK 262/15, CBOSA). W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku. Stanowisko przeciwne, uznające możliwość czynienia przez organy administracji publicznej ustaleń sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu, jest nie do pogodzenia z wypływającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz określoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą legalizmu. Kontrola administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne, która prowadziłaby do wydawania sprzecznych rozstrzygnięć w podobnych sprawach dotyczących tego samego podmiotu naruszałaby art. 1 p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a. Analiza uzasadnienia prawomocnego wyroku w sprawie IV SA/Wa 275/17 prowadzi do wniosku, że orzeczenie to zostało wydane nie tylko w odniesieniu do aktu wydanego w ramach tego samego postępowania egzekucyjnego (tj. dotyczącego wykonania decyzji Wójta z 4 lutego 2016 r.), ale i na skutek skargi tych samych skarżących opartej na zbliżonych podstawach. Dotyczy to w szczególności powielenia zarzutów dotyczącej rzekomej wadliwości decyzji Wójta, a także zastosowania grzywny w celu przymuszenia zamiast wykonania zastępczego.

IV.3.1. Bezzasadne są zarzuty skargi dotyczące rzekomej wadliwości i niewykonalności decyzji Wójta z 4 lutego 2016 r. W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie może badać legalności ostatecznej decyzji, w oparciu o którą wystawiono tytuł wykonawczy (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Zgodnie z tym przepisem, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W niniejszej sprawie dotyczy to w szczególności prawidłowości kwalifikacji substancji zlokalizowanych na działce nr [...] jako odpady. Z kolei kwestia ewentualnej niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym objętego tytułem wykonawczym, która zaistniała już po wydaniu decyzji, może być rozważana w ramach innych środków prawnych przewidzianych w u.p.e.a. (zarzuty – art. 33 § 1 pkt 5, wniosek o umorzenie postępowania – art. 59 § 1 pkt 5), a nie w ramach kontroli zasadności nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Analiza treści skargi (s. 4 - 5) prowadzi zresztą do wniosku, że skarżący pod pojęciem "niewykonalności obowiązku" rozumieją w istocie wydanie decyzji Wójta [...] lutego 2016 r. "w wyniku wadliwych ustaleń faktycznych". Oczywiste jest przy tym, że usunięcie odpadów zgromadzonych na działce nr [...] jest obiektywnie wykonalne. Dodać należy, że niemożność podnoszenia w skardze na postanowienie w sprawie grzywny w celu przymuszenia zarzutów dotyczących zgodności z prawem decyzji o nakazaniu usunięcia odpadów zwrócił uwagę WSA w Warszawie w wyroku w sprawie IV SA/Wa 275/17.

IV.3.2. Bezzasadne są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 119 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Po pierwsze, w sprawie było w istocie bezsporne, że skarżący nie wykonali nałożonych na nich obowiązków w odniesieniu do działki nr [...]. Podczas oględzin w dniu 27 października 2016 r. (o których zawiadomiono zarówno skarżących, jaki i ich pełnomocnika P. S.), skarżący Z. D. zobowiązała się, że pozostałą na działce nr [...] cześć odpadów usunie do końca listopada 2016 r. (k. 2 akt administracyjnych). Kolejne oględziny, przeprowadzone 21 grudnia 2016 r. (poprzedzone zawiadomieniem skarżących i P. S.), potwierdziły niewykonanie obowiązku (skarżący nie stawili się na termin oględzin, oględzin dokonano z drogi gminnej nr [...]). W trakcie trzecich oględzin w dniu [...]stycznia 2017 r. skarżący Z. D. po raz kolejny zobowiązał się do usunięcia odpadów z działki nr [...] (k. [...]). Również o tych oględzinach powiadomiono skarżących oraz P. Stworę. Niezależnie od tego, że fakt nieusunięcia odpadów został potwierdzony trzykrotnymi oględzinami, to skarżący nie mogą obecnie skutecznie zarzucać, że organy nie dokonały prawidłowych ustaleń co do nieusunięcia odpadów w świetle powszechnie przyjętej zasady prawa venire contra factum proprium nemini licet. Zgodnie tą zasadą, nie wolno występować przeciwko temu, co wynika z własnych czynów lub twierdzeń (do obowiązywania tej zasady prawa w postepowaniu administracyjnym NSA odwołał się np. w postanowieniu z 11 maja 2017 r., I OZ 603/17, CBOSA). Należy podkreślić, że przestrzeganie tej zasady w postępowaniu administracyjnym ma ścisły związek m.in. z zasadą praworządności (art. 7 k.p.a.), której elementem jest dążenie do oparcia relacji procesowych między organem i stroną na zasadzie dobrej wiary i wzajemnej lojalności (por. wyrok WSA w Warszawie z 9 września 2016 r., IV SA/Wa 551/16, CBOSA i cyt. tam piśmiennictwo i orzecznictwo). Co ważne, skarżący w zażaleniu na postanowienie Wójta z [...] marca 2017 r. nie zgłosili twierdzeń, a tym bardziej nie przedłożyli dowodów (np. karty przekazania odpadów) potwierdzających, że na dzień wydania tego postanowienia wykonali obowiązek objęty tytułem wykonawczym. Należy przy tym przypomnieć, że obowiązek ten winien być wykonany, zgodnie z decyzją Wójta z dnia [...] lutego 2016 r., do dnia 15 marca 2016 r. Rzeczonych twierdzeń i dowodów nie zgłoszono również w dalszym postępowaniu przed organem II instancji. W tym kontekście należy również stwierdzić, że art. 10 § 1 k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym nie ma zastosowania. Po pierwsze, w postępowaniu tym nie prowadzi się postępowania wyjaśniającego w zakresie, w jakim ma to miejsce w postępowaniu jurysdykcyjnym, a nadto postępowanie to nie kończy się wydaniem decyzji orzekającej co do istoty. Po drugie, przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulują szczegółowo obowiązki organów egzekucyjnych związane z zapewnieniem stronom czynnego udziału w postępowaniu, zarówno na etapie jego wszczęcia, jaki i realizacji poszczególnych sposobów egzekucji. Tym samym nie ma tu podstaw do stosowania ogólnej zasady z art. 10 § 1 k.p.a. (w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a.). Orzekające w sprawie organy nie były przy tym zobowiązane do wyznaczania skarżącym nowych terminów do usunięcia odpadów. Termin wykonania obowiązku przez skarżących upłynął bowiem z dniem 15 marca 2016 r. Bezzasadne jest zatem zarzucanie organom naruszenia art. 8 k.p.a.

IV.3.3. Bezzasadne są również zarzuty skargi dotyczące zastosowania wobec skarżących grzywny w celu przymuszenia zamiast wykonania zastępczego. Podobnie jak WSA w sprawie IV SA/Wa 275/17 należy wskazać, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny może stosować jedynie środki egzekucyjne przewidziane w ustawie i to takie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku środków, ten który jest najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. W postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym organ może zastosować następujące środki:

– grzywnę w celu przymuszenia,

– wykonanie zastępcze,

– odebranie rzeczy ruchomej,

– odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń,

– przymus bezpośredni (art. 1a pkt 12 lit b p.e.a.).

W rozpoznawanej sprawie z uwagi na jej charakter organ miał do wyboru zastosowanie grzywny w celu przymuszenia lub wykonania zastępczego. W ocenie organu mniej dolegliwym środkiem dla skarżących była grzywna w celu przymuszenia. Pogląd ten należy podzielić. Zauważyć bowiem należy, że co do zasady, grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej uciążliwym aniżeli wykonanie zastępcze. Jak wynika z treści art. 125 § 1 i art. 126 u.p.e.a. od zobowiązanego zależy, czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji, czy poniesie koszty wymierzonej grzywny. Przepisy te wskazują bowiem, że w sytuacji wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Taka sytuacja, zwolnienie z zobowiązania finansowego, którym niewątpliwie jest obowiązek uiszczenia grzywny, nie zaistnieje w sytuacji zarządzenia w stosunku do dłużnika wykonania zastępczego, co już samo przez się wskazuje, że ten drugi środek egzekucyjny wiązałby się ze znacznie większą dolegliwością (por. np. wyroki NSA z 18 stycznia 2017 r., II OSK 1029/15, oraz 12 września 2017 r., II OSK 1961/16 – CBOSA). Z akt sprawy, a także lektury uzasadnienia wyroku w sprawie IV SA/Wa 275/17, wynika, że skarżący Z. D. kilkukrotnie zapewniał w trakcie oględzin, że wykona nałożony na niego obowiązek i usunie odpady. Tym bardziej organ miał prawo przewidywać, że mniej dolegliwym środkiem jest grzywna w celu przymuszenia, która po dobrowolnym wykonaniu zobowiązania zostanie umorzona. Nie ulega wątpliwości, że usuniecie odpadów musi nastąpić przed podmiot do tego uprawniony. Wykonanie zastępcze mogłoby być dla skarżących mniej korzystne nawet w takiej sytuacji, bowiem skarżący mają możliwość dokonania wyboru uprawnionego podmiot, który usunie odpady i ustalenia z nim odpowiedniej stawki. W takiej sytuacji nie można mówić, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem bardziej uciążliwym, niż wykonanie zastępcze.

IV.3.4. Bezzasadne są również zarzuty dotyczące kwoty orzeczonej grzywny. Zgodnie z art. 121 § 2 u.p.e.a., w przypadku osoby fizycznej każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł. Kwestionowana w niniejszej sprawie grzywna mieści się zatem w dolnych granicach ustawowego zagrożenia. Również mając na uwadze uporczywe niewykonywanie przez skarżących nałożonych na nich obowiązków, kwota ta nie może być uznana za wygórowaną. Grzywna ta jest przy tym niższa, niż ta orzeczona w prawomocnym postanowieniu SKO w [...] z [...] listopada 2016 r. Należy podkreślić, że organ egzekucyjny określając kwotę grzywny winien mieć na uwadze zasadę efektowności egzekucji, a zatem orzeczona grzywna nie może mieć charakteru symbolicznego. Ponadto, zasadą jest, że im dłużej zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, tym bardziej dotkliwe środki egzekucyjne należy stosować. Nieskuteczność działań organów egzekucyjnych godzi bowiem w zasadę zaufania obywateli do działań organów władzy publicznej, która z kolei jest jednym z fundamentów demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), a także w normę art. 83 Konstytucji. Zgodnie z tym przepisem, każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Pozostając przy aspektach konstytucyjnych należy podkreślić, że konieczność podejmowania przez organy egzekucyjne skutecznych działań w niniejszej sprawie wynika również z faktu, że tytuły egzekucyjne dotyczą obowiązku związanego z ochroną środowiska (art. 5 i art. 86 Konstytucji RP).

IV.4. Z powyższych powodów orzeczono jak w sentencji.