Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 312/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 68 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 44 h ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia żądanych danych ze zbioru PESEL 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz skarżącej D. P. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. D.P., reprezentowana przez r. pr. W.K., zwróciła się do Ministra Spraw Wewnętrznych o udostępnienie ze zbioru PESEL adresu E.B. Jako uzasadnienie potrzeby uzyskania danych strona wskazała zamiar przeprowadzenia badań genetycznych biologicznych rodziców, w związku z chorobą na którą cierpi wnioskodawczym.

Po rozpatrzeniu wniosku strony, w dniu [...] lipca 2013 r. organ wydał decyzję o sygn. [...] o odmowie udostępnienia danych. Powodem negatywnego rozstrzygnięcia był brak wymaganej prawem zgody osoby poszukiwanej na udostępnienie jej danych adresowych.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r., D.P. reprezentowana przez r. pr. W.K. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i udostępnienie żądanych danych. Strona zarzuciła organowi błędną ocenę w zakresie wykazania interesu prawnego w uzyskaniu ww. danych. Wskazała przy tym, że legitymację do wystąpienia o udzielenie tej informacji daje jej łączący z osobą poszukiwaną stosunek zobowiązaniowy, który wynika z art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Podniosła również, że podstawy prawnej odmowy udostępnienia danych nie może stanowić naruszenie dóbr osobistych poszukiwanego, gdyż w tym zakresie nie zostało przeprowadzone jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające, potwierdzające spełnienie przesłanki wymienionej w art. 44 i ust. 5 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Strona zarzuciła także naruszenie art. 44h ust. 2 w/w ustawy, ponieważ uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje, ażeby organ badał zaistnienie w/w przesłanek. Strona zarzuciła również organowi naruszenie wielu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na wezwanie organu co do wykazania interesu prawnego, pismem z dnia [...] września 2013 r., D.P. jako podstawę prawną w uzyskaniu żądanych danych wskazała art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, normującego wzajemny obowiązek szacunku i wspierania się rodziców i dzieci. Strona powtórzyła również, iż udostępnienie danych adresowych biologicznych rodziców wnioskodawczym i jest niezbędne celem wykonania niezbędnych badań genetycznych, które mają na celu ratowanie życia strony.

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. - Dz. U. z 2013 r. poz. 267) w zw. z art. 44h ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 44i ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku D.P., reprezentowanej przez r. pr. W.K., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2013 r. odmawiającą udostępnienia danych adresowych E.B. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując sprawę ponownie organ stanął na stanowisku, że D.P. nie jest uprawniona do otrzymania danych E.B. Z przedłożonych dokumentów oraz złożonych wyjaśnień nie wynika bowiem, aby wnioskodawczynię łączył z osobą poszukiwaną stosunek prawny wynikający z przepisów prawa materialnego. Organ, pomimo przeprowadzenia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, nie uzyskał również akceptacji E.B. na udostępnienie jego danych adresowych.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zasady udostępniania danych ze zbioru PESEL określone zostały w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie ze wskazanym aktem prawa, podmiotom prywatnym dane ze zbioru PESEL mogą zostać udostępnione, jeżeli spełniona zostanie jedna z dwóch przesłanek: wnioskodawca wykazał interes prawny lub uwiarygodnił interes faktyczny w otrzymaniu danych i uzyskał zgodę osoby poszukiwanej.

Analizując pierwszą przesłankę organ zauważył, że posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "wykaże" oznacza, że legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym musi być udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione.

Organ wskazał, iż strona nie wskazała przepisu prawa, który kreowałby po jej stronie uprawnienie do otrzymania żądanych danych. Za przepis wskazujący podstawę prawną interesu prawnego nie można uznać art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepis ten nie nadaje się do bezpośredniego egzekwowania, ponieważ trudno wyobrazić sobie sytuację użycia przymusu państwowego w celu zmuszenia kogoś do okazywania szacunku i wspierania innej osoby. W związku z powyższym cytowany przepis nie może stanowić samodzielnej podstawy do egzekwowania określonych świadczeń, nakazania określonego zachowania, bądź ustalenia przysługującego uprawnienia w drodze sądowego powództwa skierowanego przeciwko zobowiązanemu. W przedmiotowej sprawie wspomniany przepis, wbrew twierdzeniom strony, nie kreuje więc między wnioskodawczynią a poszukiwaną osobą żadnego stosunku zobowiązaniowego, a co za tym idzie ów przepis nie może być przesłanką zaistnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawczym. Przesłanki tej nie kreuje również cel uzyskania danych, a mianowicie przeprowadzenie badań genetycznych, w celu podjęcia właściwego leczenia przez wnioskodawczynię. Nie ma bowiem żadnego przepisu, który by uprawniał stronę do żądania od biologicznych rodziców poddania się takim badaniom.

Zdaniem organu przedstawione przez stronę uzasadnienie uzyskania danych wskazuje więc jedynie, iż strona posiada interes faktyczny w udostępnieniu informacji. W związku z tym, organ zwrócił się ponownie do E.B.

0. wyrażenie zgody na udostępnienie jego danych adresowych, wyraźnie wskazując cel poszukiwań. Wystąpienie zostało doręczone prawidłowo. Organ nie uzyskał jednak wymaganej prawem zgody, a zatem E.B. nie uprawnił organu do udostępnienia jego danych adresowych.

Brak wymaganej przepisami prawa zgody osoby poszukiwanej oraz brak wykazania przez stronę interesu prawnego decydują o tym, iż udostępnienie przez organ żądanych danych byłoby sprzeczne z prawem. Konsekwencją bezprawnego udostępnienia danych byłoby z kolei naruszenie dóbr osobistych E.B..

Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. D.P. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego W.K., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia przez organ czynności mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy i wszechstronnego jej wyjaśnienia oraz naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez wadliwe przyjęcie, iż skarżąca nie wykazała się interesem. Ponownie podkreśliła, iż legitymację do wystąpienia o udzielenie ww. informacji wywodzi z treści art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji, w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych narusza prawo. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ administracji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązany jest na podstawie art. 7 i 77 k.p.a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych utrzymująca w mocy decyzję tego organu odmawiającą udostępnienia danych adresowych E.B..

Stosownie do treści art. 44h ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r.

0. ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) dane, o których mowa w ust. 1 (tj. dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych) są udostępniane:

1. ) osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny;

2) jednostkom organizacyjnym - jeżeli po ich wykorzystaniu w celach badawczych, statystycznych lub badania opinii publicznej dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli na ustalenie tożsamości osób, których dane dotyczą;

3) innym osobom i podmiotom - jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w otrzymaniu danych i za zgodą osób, których dane dotyczą.

Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych przedstawione przez skarżącą okoliczności mające uzasadniać uzyskanie żądanych przez nią danych wskazują jedynie, iż strona posiada interes faktyczny w udostępnieniu informacji. Z uwagi jednak na brak zgody ze strony E.B. na udostępnienie jego danych adresowych organ nie był uprawniony do przekazania ich skarżącej. W ocenie organu skarżąca nie wykazała także interesu prawnego w żądaniu udostępnienia przez organ wskazanych danych.

W ocenie Sądu zgodzić należy się z organem, iż w przypadku interesu faktycznego brak zgody osoby, której dane mają być udostępnione uniemożliwia organowi udostępnienia tych danych. Z uwagi zatem na brak zgody ze strony E.B. na udostępnienie jego danych adresowych, organ nie był uprawniony do przekazania ich skarżącej.

Zdaniem Sądu jednak organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny czy skarżącej nie przysługuje jednak interes prawny w żądaniu udostępnienia jej powyższych danych ze zbioru PESEL.

Skarżąca uzasadniając potrzebę uzyskania danych E.B. wskazała na zamiar przeprowadzenia badań genetycznych, którym powinni poddać się także jej biologiczni rodzice, w związku z chorobą na którą cierpi.

Mając na uwadze, iż w świetle art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, w ocenie Sądu organ powinien rozważyć czy przepis ten nie stanowi źródła interesu prawnego w domaganiu się przez skarżąca udostępnienia wskazanych danych biologicznego ojca. W pierwszej kolejności niezbędne jest oczywiście udokumentowanie przez skarżącą jej stanu zdrowia oraz podnoszonej przez nią okoliczności potrzeby wykonania badań genetycznych.

Kwestia ta w toku prowadzonego postępowania nie została jednak wyjaśniona w sposób pozwalający na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. Zgodzić należy się z organem, że z treści art.44h ust. 2 pkt 1 ww. ustawy wynika, iż to na stronie ciąży obowiązek wykazania interesu prawnego w żądaniu danych ze zbioru PESEL. Zauważyć jednak należy, iż pismem z dnia [...] września 2013 r. organ zwrócił się do pełnomocnika skarżącej o nadesłanie dokumentów potwierdzających interes prawny w uzyskaniu żądanych danych adresowych.

W odpowiedzi, pismem z dnia [...] września 2013 r. pełnomocnik skarżącej wskazał ogólnie, iż istnieje możliwość zwrócenia się przez organ do placówki służby zdrowia, w której leczy się skarżąca.

Mając jednak na uwadze szczególny charakter tej sprawy i fakt, iż wobec niewyjaśnienia powyższej kwestii może być ewentualnie zagrożone życie lub zdrowie skarżącej, organ zobowiązany był ponowić wezwanie do pełnomocnika skarżącej o nadesłanie z placówki służby zdrowia w której leczy się skarżąca dokumentacji dotyczącej jej stanu zdrowia i konieczności przeprowadzenia badań genetycznych.

Mając na uwadze, iż sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, za niezbędne Sąd uznał uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy organom administracji publicznej.

Dlatego też Sąd, działając na podstawie art. art. 145 § 1 pkt c) p. p. s. a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Jednocześnie Sąd - działając w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a. - zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).