Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1707/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2  ust. 1  lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi Powiatu [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2017r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania Powiatu [...] – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr [...]

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Pismem z dnia 27 października 200 9r. K.T. oraz M. G., spadkobierczynie M. T., zawnioskowały o stwierdzenie, że przejęcie na rzecz Skarbu Państwa na cele reformy rolnej dóbr [...] stanowiących własność M. T. objętych księgą hipoteczną nr [...], gmina [...], nastąpiło z naruszeniem przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] stwierdził, że część nieruchomości ziemskiej [...], obejmująca zespół dworsko-parkowy, składająca się z zabudowanej budynkiem dawnego dworu działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r.. Nr 3, poz. 12, z późn. zm.).

Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. złożył Powiat [...].

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2017r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż w toku postępowania organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny działki nr [...], w wyniku których ustalił, że na działce tej znajduje się obecnie dwór wraz z parkiem. Po stronie wschodniej parku znajdował się sad. Aktualnie w budynku dworu znajduje się Schronisko M. K. T. w trakcie oględzin oświadczyła, że na działce nr [...] posadowiona jest oficyna, w której mieściło się biuro rządcy. Ostatnim zarządcą był K. G. Strona wskazała także, że przy wjeździe do części gospodarczej po lewej stronie znajdowała się kuźnia i pozostałe budynki gospodarcze.

Na podstawie przywołanych dowodów organ odwoławczy stwierdził, że pod względem przestrzennym i funkcjonalnym kompleks dworsko-parkowy, wchodzący w skład majątku w [...], stanowił wyodrębnioną od gospodarstwa rolnego część. Dwór otoczony był parkiem i stanowił z nim integralną całość architektoniczno-urbanistyczną. Poza terenem zespołu dworsko-parkowego mieściła się oficyna oraz budynki gospodarcze majątku (stodoła, stajnia). Zabudowania gospodarcze były usytuowane za drogą, w oddaleniu od zespołu dworsko-parkowego. Na reprezentacyjno-mieszkaniową funkcję dworu wskazują zeznania świadków i K. T., z których wynika, że dwór stanowił niegdyś miejsce zamieszkania dla rodziny T., R. i P. Fakt ten nie został zakwestionowany przez skarżącego. W aktach sprawy brak jest dokumentów świadczących o tym. że w dworze mieściła się kancelaria lub biuro zarządcy, a tym samym brak jest elementów świadczących o powiązaniu części dworsko-parkowej z częścią gospodarczą.

Wskazano, że istotną okolicznością w sprawie jest ustalenie miejsca, z którego sprawowany był zarząd nad majątkiem i podkreślono, iż zeznania świadków zawierają rozbieżności w niektórych kwestiach, jednakże na ich podstawie można ustalić, że zarząd nad majątkiem sprawował zarządca K. G. w oficynie znajdującej się poza zespołem dworsko-parkowym, co potwierdzają zeznania C. Z. i K. T.

W odwołaniu z dnia 26 maja 2015 r. Powiat [...] podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że o związku funkcjonalnym rezydencji z gospodarstwem rolnym nie mogą decydować wyłącznie powiązania podmiotowe, finansowe, czy terytorialne, ponieważ z przepisów dekretu i rozporządzenia wykonawczego do dekretu, ani z definicji nieruchomości ziemskiej wskazanej przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990 r., sygn. akt W. 3/89 nie wynika, jak należy definiować związek funkcjonalny poszczególnych części majątku ziemskiego z gospodarstwem rolnym, jako koniecznej przesłanki podpadania pod działanie dekretu. Zdaniem odwołującego się dwory w majątkach ziemskich w większości były funkcjonalnie powiązane z gospodarstwem rolnym. W jego ocenie, gdyby nie istniał dwór jako centrum nadzoru to gospodarstwo rolne mogłoby upaść. Okoliczność, że w majątku był zatrudniony rządca nie pozwala na przyjęcie, że w ten sposób właściciel wyzbył się wszelkich władczych kompetencji w stosunku do swojego majątku ziemskiego. Zatrudnienie zarządcy, czy też okoliczność, że zarządzanie gospodarstwem odbywało się na zewnątrz zespołu dworsko-parkowego nie zmienia faktu, że to nadal przy właścicielu majątku pozostawały władcze kompetencje i głos decydujący w sprawach związanych z bieżącym jego funkcjonowaniem. Dalej dodał, że zespoły dworskie zostały wymienione w § 44 rozporządzenia jako składniki mienia nieruchomego, które mimo że zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa, to jednak nie podlegały podziałowi w procesie parcelacji. Z tego wynika w sposób jednoznaczny, że zabudowania dworskie podlegały działaniu dekretu. Nie jest przy tym uzasadnione twierdzenie, że wspomniane mienie nieruchome miałoby podlegać działaniu dekretu tylko w przypadkach, gdyby wykazywało związek funkcjonalny z prowadzeniem działalności o charakterze rolniczym, bowiem trudno byłoby wówczas wykazywać takie nieruchomości.

Ustosunkowując się do tego zarzutu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że organ pierwszej instancji przyjął za podstawę swojej oceny prawnej rozumienie pojęcia "związku funkcjonalnego" oraz pojęcia "nieruchomości ziemskiej", wynikającą z wykładni przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, wypracowaną w wieloletniej praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego. Nie zgodził się także z przytoczoną argumentacją skarżącego, bo gdyby przy badaniu związku funkcjonalnego pomiędzy dworem, a majątkiem ziemskim za decydujące przyjąć kryterium podmiotowe - bezprzedmiotowe wydaje się prowadzenie dalszego postępowania administracyjnego, gdyż w przeważającej większości przypadków właścicielem zespołu dworsko - parkowego oraz gospodarstwa rolnego była ta sama osoba. Oczywistym jest, że właściciel musiał mieć decydujący głos w sprawach związanych z funkcjonowaniem prowadzonego gospodarstwa rolnego. Jako właściciel miał również prawo czerpać pożytki z uprawianej przez niego ziemi. Nie zmienia to jednak faktu, że funkcjonowanie gospodarstwa rolnego nie było uzależnione od funkcjonowania przedmiotowego zespołu dworsko-parkowego.

Ponadto Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że w zaskarżonej decyzji szczegółowo opisano sposób w jaki ustalono, że dawny zespól dworsko-parkowy w [...] znajduje się obecnie na działce nr [...]. Organ określił to porównując materiały archiwalne, a także aktualne np. wypis z ewidencji gruntów sporządzony przez Starostwo Powiatowe w [...], z którego wynika, że budynek posadowiony na działce nr [...] stanowi budynek dawnego dworu, który wraz z otaczającym go parkiem krajobrazowym wchodzi w skład dawnego zespołu dworsko-parkowego T. w [...]. Organ dokonał także oględzin nieruchomości, o których poinformował wszystkie strony postępowania. Ponadto, z akt sprawy administracyjnej wynika, że poza złożonym odwołaniem i sformułowaniem zarzutów skarżący nie przedstawił szczegółowej argumentacji na poparcie swoich twierdzeń. Kwestia położenia zespołu dworsko-parkowego została wyjaśniona przy użyciu innych środków dowodowych, co było dozwolone zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a.

W ocenie Ministra w przedmiotowej sprawie znajduje pełne odzwierciedlenie teza, zgodnie z którą rezydencje mieszkalne ziemiaństwa, co do zasady, nie podlegały przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Nie sposób wykazać takich cech dworu wchodzącego w skład dawnego majątku ziemskiego [...], które jednoznacznie, w sposób niebudzący wątpliwości pozwalały na stwierdzenie, że zespół dworsko-parkowy w [...] był konieczny na realizację założeń reformy rolnej. Dwór posadowiony w otoczeniu parku wykorzystywany był jedynie dla celów mieszkalnych. Żaden ze zgromadzonych w sprawie dokumentów nie wskazuje, aby budynek ten w jakikolwiek sposób służył do celów działalności rolniczej. Na terenie założenia dworsko-parkowego, w granicach zakreślonych działką nr [...], nie znajdowały się także żadne zabudowania, które mogły być wykorzystywane do celów gospodarczych i nie prowadzono tam działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej i sadowniczej. Mając na uwadze, że zespół dworsko – parkowy w [...] nie był nigdy wykorzystywany do prowadzenia działalności rolniczej, to zdaniem Ministra, nie mógł być nawet potencjalnie przeznaczony na cele reformy rolnej.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2017 r. wniósł Powiat [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. obrazę przepisów postępowania, a to poprzez naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewystarczający oraz nieustalenie w sposób niebudzący wątpliwości przedmiotu postępowania, a to poprzez brak sporządzenia dokumentacji geodezyjnej np. mapy porównawczej bądź wykazu synchronizacyjnego,

oraz

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 1 i art. 2 ust.1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że niewyodrębniony prawnie i faktycznie zespół dworsko-parkowy będący częścią składową majątku ziemskiego [...], spełniający normy obszarowe określone w dekrecie nie podpadał pod działanie art. 2 ust.1 lit. e dekretu, to jest z uwagi na brak związku funkcjonalnego z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej, podczas gdy przedmiotowy zespół dworsko-parkowy spełniał przesłanki do uznania go za nieruchomość ziemską podlegającą przejęciu.

Na podstawie powyższego, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie w/w zarzutów, m. in. wskazano, iż rolą organów administracji jest zbadanie, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie dekretu. Ustaleniu podlegać winno, czy nieruchomości wchodzące w skład nieruchomości ziemskiej były funkcjonalnie związane z nieruchomością o charakterze rolniczym. Jak wynika z orzecznictwa, związek funkcjonalny to wzajemna zależność, współzależność, zależność funkcjonalna, związek odpowiadający potrzebom, przydatny, użyteczny, związek z daną funkcją, odnoszący się do niej.

W świetle powyższego trudno uznać, że nie istniał funkcjonalny związek z prowadzeniem produkcji rolnej. Uwadze organów uszło, że w niniejszej sprawie dwór wraz z gospodarstwem rolnym stanowił przedmiot dzierżawy. We dworze zamieszkiwał dzierżawca, który prowadził wydzierżawione gospodarstwo, zarządzał nim z dworu.

W ocenie skarżącego istnieje zatem związek funkcjonalny między dworem a gospodarstwem rolnym. Stanowiły te nieruchomości powiązaną funkcjonalnie całość, bo cała została oddana w dzierżawę w celu prowadzenia gospodarstwa. Tym samym przedmiotowa nieruchomość podpadała pod działanie dekretu.

Okoliczność zamieszkiwania we dworze i zarządzania gospodarstwem z dworu przez dzierżawcę P. znajduje potwierdzenie w zeznaniach niektórych świadków (tak m.in. E. P.), którym jednakże organy odmówiły wiary głównie z uwagi na to, że ze względu na datę urodzenia nie mogły być wiarygodne. Tymczasem organy powoływały się na zeznania innych świadków (np. M. F.), którzy wiedzę także czerpali ze swego dzieciństwa.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Przy czym nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną, sądy te związane są granicami danej sprawy, z zastrzeżeniem art. 57a (por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. dalej ppsa).

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2017 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., którą stwierdzono, że część nieruchomości ziemskiej [...], obejmująca zespół dworsko- parkowy, składająca się z zabudowanej budynkiem dawnego dworu działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o reformie rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), zwanego dalej "dekretem". Postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) – dalej: rozporządzenie wykonawcze – a jego celem było stwierdzenie, czy określony we wniosku K. T. i M. G. z dnia 27 października 2009 r., (sprecyzowanego pismem z 15 lutego 2010 r.) zespół dworsko-parkowy, znajdujący się na działce nr [...] położonej w [...] podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Powołany przepis rozporządzenia w dalszym ciągu może stanowić podstawę do orzekania przez właściwe organy o tym, czy nieruchomość lub jej część, podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej (zob. uchwałę NSA z dnia 10 stycznia 2011, I OPS 3/10, ONSAiWSA 2011/2/23).

W myśl art.2 ust.1 lit.e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej - na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych a na terenie województw p., p. i s. - jeżeli ich rozmiar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych. Nieruchomości te przechodziły bezzwłocznie na własność Skarbu Państwa i przewłaszczenie ich następowało z mocy samego prawa, z chwilą wejścia w życie tego dekretu z dniem 13 września 1944 r.

W przedmiotowej sprawie zebrane dokumenty wskazują na różną powierzchnię majątku [...] ( od 246 ha do 227 ha). Ze wszystkich tych dokumentów wynika jednak, że majątek [...], przejęty na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu miał powierzchnię większą niż 100 ha. Spełnia zatem normy obszarowe do przejęcia przez Skarb Państwa na cele reformy rolnej. Tej okoliczności nie kwestionują zresztą same wnioskodawczynie K.T.i M. G. Z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu wynika, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko "nieruchomości ziemskie", których charakter, czy też przydatność, odpowiadają celom wskazanym w "art. 1, część druga" dekretu. Tak więc nie chodzi tu o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w punktach a, b, c, d i e art. 1 ust. 2 dekretu. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianej uchwale z dnia 10 stycznia 2011 r., I OPS 3/10, należy uwzględnić, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej wszedł w życie z dniem 13 września 1944 r. (z dniem ogłoszenia). Z dniem wejścia w życie dekretu o reformie rolnej przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, przeznaczone na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Dekret nie obejmował jednak (co do zasady) nieruchomości, które nie miały charakteru rolniczego. Nieruchomości ziemskie, które nie miały charakteru rolniczego, mogły przejść na własność państwa w trybie dekretu tylko wówczas, gdy pozostawały w funkcjonalnym związku z nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym, jak np. przedsiębiorstwa przemysłu rolnego (zob. art. 6 dekretu). Podobną definicję pojęcia "nieruchomości ziemskiej" dla potrzeb dekretu, przyjął również Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990 r. W. 3/89 (OTK 1990, poz. 26, s. 174). Uchwała ta znalazła aprobatę w orzecznictwie sądowym. Odwołują się do niej liczne orzeczenia Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. uchwała Sądu Najwyższego z 27 września 1991 r., III CZP 90/91, OSNC 1992/5/72; wyrok Sądu Najwyższego z 13 lutego 2003 r., III CKN 1492/00, LEX nr 78867; wyrok NSA z 18 października 2005 r., OSK 1518/04, LEX nr 201351; wyrok NSA z 22 kwietnia 2004 r., OSK 46/04, ONSAiWSA 2004/1/20; wyrok NSA z 8 czerwca 2001 r., IV SA 2724/98, LEX nr 75563).

Sąd rozpoznający sprawę wskazuje, że po podjęciu uchwały z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt OPS 2/06 poblik. CBOIS, w orzecznictwie jednolicie jest prezentowany pogląd, podkreślający znaczenie tzw. "związku funkcjonalnego" z gospodarstwem rolnym, jako niezbędnej przesłanki dla uznania, iż rezydencja właściciela nieruchomości ziemskiej przeszła na rzecz Państwa, w myśl dekretu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto również, że pojęcie "związku funkcjonalnego", jako warunku objęcia rezydencji przepisami dekretu, z uwzględnieniem orzecznictwa administracyjnego nie jest normatywnie definiowane. W judykaturze, gdy wiąże się z tym pojęciem określone skutki, wyrażany jest pogląd, iż "związek funkcjonalny" zachodzi, gdy nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie.

Organy ustaliły, na podstawie szeregu dowodów ( dokumentacji geodezyjnej, dokumentacji konserwatorskiej, oględzin nieruchomości, zeznań świadków, przesłuchania stron) jaki był stan majątku na dzień 1 września 1939 roku. Porównując plany gruntów rozparcelowanego majątku [...] z 1945 r. organy ustaliły, że objęta wnioskiem działka nr [...] odpowiada części popercalacyjnej działki nr [...], niewątpliwie wchodziła do majątku ziemskiego [...]. Właściciel spornej nieruchomości M. T. cierpiał na dolegliwości zdrowotne uniemożliwiające mu przebywanie na wsi, dlatego prawdopodobnie w 1933 r. wydzierżawił majątek (z wyjątkiem lasów). Do wybuchu II wojny światowej wnioskodawczynie i ich matka przebywały tam na wakacjach, właściciel tylko dojeżdżał. Cała rodzina T. do 1939 r. na stałe mieszkała w K., zaś w budynku dworu na stałe mieszkała dzierżawczyni. W czasie wojny dwór zamieszkiwała dzierżawczyni, jej brat z rodziną oraz wnioskodawczynie z dziadkami. Do wybuchu wojny majątkiem zarządzał K. G., który mieszkał w oficynie znajdującej się terenie nie objętej wnioskiem (znajdowała się na działce nr [...]). Z zebranych dowodów wynika, że zespół dworsko- parkowy w [...] pod względem przestrzennym i funkcjonalnym stanowił wyodrębnioną od pozostałego gospodarstwa rolnego część. Dwór otoczony parkiem stanowił reprezentacyjną część założenia dworsko- parkowego i służył jedynie celom mieszkalno-rekreacyjno-wypoczynkowym. Skoro analiza przepisów dekretu z uwzględnieniem celów reformy oraz przepisów wykonawczych prowadzi do wniosku, że intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tylko tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, to tym samym brak jest jakichkolwiek wątpliwości, że sporna część majątku warunku tego nie spełniała, gdyż ani dwór ani park takim nie służyły. W majątku funkcjonował osobny budynek zamieszkany przez rządcę usytułowany odrębnie od zespołu. W okolicach dworu oraz parku krajobrazowym nie wzniesiono ponadto żadnych budowli ani części infrastruktury, które ewentualnie mogłyby służyć obsłudze produkcji rolnej. Odnosząc się w tym miejscu do podniesionych w złożonej skardze zarzutów dotyczących naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego, wyjaśnić należy, że nie mogły one odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku, bowiem nie zostały one w żaden sposób udokumentowane lub udowodnione. W sytuacji, w której ze względu na upływ 70 lat od dnia przejęcia spornych nieruchomości na własność Państwa w trakcie postępowania wyjaśniającego nie sposób zgromadzić pełnej dokumentacji sprawy, zaś strony oponujące przeciwko zapadłemu rozstrzygnięciu nie przedstawiają żadnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że okoliczności sprawy przedstawiają się w sposób odmienny, niż wynika to z treści zaskarżonej decyzji, to jedynym możliwym sposobem zweryfikowania prawidłowości ustalonego stanu faktycznego jest odniesienie się do obowiązujących przepisów prawa i zachowanych dokumentów oraz przeprowadzenie innych dowodów (w tym i przesłuchania świadków), które mogą przyczynić się do należytego wyjaśnienia sprawy. Organ, wnioskując o istnieniu określonych faktów czy dokumentów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie może czynić tego dowolnie, ale stosownie do art. 80 k.p.a. opierać się winien w tym względzie na całości materiału dowodowego rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą, kierując się wiedzą oraz tzw. doświadczeniem życiowym, przy zastosowaniu reguły logiki prawniczej i wynikającego z nich imperatywu uwzględniania wpływu udowodnienia jednej okoliczności na inne. W ocenie Sądu, Minister obowiązkowi temu sprostał, a swoje stanowisko przedstawił w sposób spełniający standardy wynikające z respektowania uregulowanej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Reasumując, dokonując analizy zgromadzonych w sprawie wniosków dowodów w ich wzajemnym powiązaniu, w ocenie sądu organy dokonały racjonalnej i uzasadnionej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i prawidłowo ustaliły na jego podstawie, że zespół dworsko-parkowy majątku [...] nie pozostawał w związku funkcjonalnym z pozostałą, rolną częścią majątku.

Tym samym za nieuzasadnione należy uznać stanowisko zaprezentowane w skardze, że fakt wydzierżawienia majątku przed wybuchem II wojny światowej i zamieszkiwanie dzierżawcy w budynku dworu świadczy o wystąpieniu związku funkcjonalnego zespołu dworsko- parkowego z pozostałą częścią gospodarstwa rolnego. Należy jeszcze raz wskazać, iż przejęciu na cele reformy może podlegać wyłącznie ta część nieruchomości, która ma charakter stricte rolny. Nie ma więc decydującego znaczenia miejsce zamieszkania dzierżawcy. Istotną rolę odgrywa natomiast, czy możliwe jest faktyczne określenie granic części nieruchomości ziemskiej, która nie służyła ze swej natury produkcji rolnej. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Jak przedstawiono wyżej, objęty wnioskiem kompleks dworsko - parkowy mógł funkcjonować samodzielnie bez gospodarstwa rolnego i odwrotnie, służąc do wybuchu wojny jedynie jako miejsce zamieszkania dla dzierżawczyni oraz jako miejsce wypoczynku dla rodziny właściciela. Tym samym, z faktu, iż dzierżawca miał decydujący głos w sprawach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego nie można wyprowadzać oceny, że funkcjonowanie gospodarstwa rolnego było uzależnione od funkcjonowania zespołu dworsko - parkowego. Podsumowując, Sąd uznał za chybiony zarzut skargi o funkcjonalnym powiązaniu części dworsko - parkowej z pozostałą częścią przedmiotowej nieruchomości. Stąd, z przyczyn wyżej omówionych rozstrzygnięcie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest zgodne z prawem. Niezasadny jest więc zarzut skargi odnośnie naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 1 i 2 ust. 1 lit e) dekretu PKWN.

Za niezasadny należy również uznać zarzut skargi co do nieustalenia w sposób nie budzący wątpliwości przedmiotu postępowania. Same skarżące wskazały, w piśmie z dnia 15 lutego 2010 r, że zespół dworsko- parkowy znajduje się na działce nr [...]. Podział działki nr [...] na działki nr [...] o pow. 0,1960 ha i działkę nr [...]o pow. 1,0099 ha został zatwierdzony decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. Porównując tę decyzję z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie (m.in. z wypisem z rejestru gruntów Starostwa Powiatowego w [...], z planami gruntów rozparcelowanego majątku [...] z 1945 r., z dokumentacja konserwatorską) w sposób niebudzący wątpliwości można ustalić, że działka nr [...] o pow. 1,0099 ha stanowi część dawnego majątku [...] i zabudowana jest budynkiem dawnego dworu otoczonego parkiem. W tej sytuacji trudno jest zarzucić organom orzekającym, że nie ustaliły przedmiotu postępowania. Jak słusznie podniósł Minister w odpowiedzi na skargę, trudno jest wymagać od organu przedstawienia jednego dokumentu w postaci opinii biegłego geodety wskazującej na usytuowanie przedmiotowej działki w sytuacji, gdy zebrany i oceniony przez organ materiał dowodowy w swym całokształcie pozwala w sposób nie budzący wątpliwości określić położenie działki. Zgodnie bowiem z art. 80 k.p.a. organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.).

W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że kwestionowana przez skarżącego decyzja Ministra nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego. Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w następstwie czego podlega oddaleniu. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.