Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 333/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-10-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy

SENTENCJA

Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. H. z dnia 24 września 2010 r. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 września 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] , nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 30 kwietnia 2010 r. S.H. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W przedmiotowej skardze skarżąca zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu.

Na wezwanie referendarza sądowego, w dniu 23 lipca 2010 r. skarżąca przesłała wniosek o przyznanie prawa pomocy, poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, złożony na urzędowym formularzu. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż sytuacja ubóstwa w jakiej pozostaje nie pozwala jej na zatrudnienie profesjonalnego pełnomocnika. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach S.H. podała, że wraz z trojgiem uczących się dzieci, z których dwoje pozostaje pełnoletnich jedno niepełnoletnie, prowadzi gospodarstwo domowe, posiada własnościowe spółdzielcze mieszkaniu o powierzchni 48,65 m². Nie posiada żadnych innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności, a na dochód rodziny składa się dodatek mieszkaniowy w kwocie 232,19 zł, zasiłek rodzinny w kwocie 367 zł oraz alimenty od męża P. H., zasądzone w 1998 r., po 20 zł na każde dziecko, w łącznej kwocie 679,19 zł miesięcznie. Ponadto każde z jej dzieci otrzymuje stypendium unijne z Urzędu Miejskiego w N. w kwocie 850 zł. Przesyłając stosowne dokumenty, S.H. wykazała również, że rodzina ponosi co miesiąc łącznie kwotę około 560,45 zł stałych wydatków, na które składają się czynsz za mieszkanie 460,45 zł, opłata za energię elektryczną około 100 zł miesięcznie. Wraz z w/w dokumentami skarżąca nadesłała też fakturę za gaz opiewającą na kwotę około 93,33 zł z dnia 7 maja 2010 r., decyzję z dnia 10 marca 2010 r. o wymiarze renty dla męża P.H. w kwocie 873,21 zł netto miesięcznie oraz zaświadczenie z Urzędu Pracy z dnia 30 stycznia 2009 r. o odbyciu przez nią zajęć aktywizacyjnych.

W związku z ujawnieniem przy rozpoznawaniu w Wydziale I tut. Sądu spraw o sygn. akt I SA/Op 460/09 w przedmiocie płatności do gruntów rolnych za 2007 r. i sygn. akt II SA/Op 461/09 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2007 r., faktu sprzedaży przez męża skarżącej w 2009 r. gospodarstwa rolnego w K. za kwotę 360.000 zł, co wynikało z załączonej do w/w akt kopii aktu notarialnego Repertorium A numer: [...] z dnia 18 marca 2008 i [...] r. z dnia 1 lipca 2008 r., skarżąca, która występowała w niniejszych umowach w imieniu P.H. jako sprzedająca, wezwana została, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku PPF, poprzez:

- przesłanie deklaracji podatkowej odnośnie podatku dochodowego od osób fizycznych składanej przez nią do Urzędu Skarbowego, ewentualnie zaświadczenia, że takiej deklaracji nie składała z właściwego Urzędu Skarbowego oraz zaświadczenia o wysokości i okresie pobierania stypendiów unijnych przez jej dzieci,

- wyjaśnienie kwestii nieruchomości położonej w miejscowości K. o powierzchni 17,26 ha, czy stanowi ona współwłasność jej i męża, a jeśli nie, to o przedstawienie dokumentu potwierdzającego ten stan, wskazanie jakiego rodzaju jest to nieruchomość, czy stanowi ona źródło dochodu i jaką ma szacunkową wartość rynkową,

- wyjaśnienie czy w związku ze sprzedażą w 2009 r. (zapłata ostatniej raty ceny w dniu 31 grudnia 2009 r.), na podstawie aktu notarialnego Repertorium A numer [...] podpisanego w dniu 1 lipca 2008 r., nieruchomości rolnej z zabudowaniami przez męża o powierzchni 17,26 ha za cenę 360000 zł, otrzymała jakieś kwoty pieniężne od swojego męża, a także wyjaśnienie na jaki cel została przeznaczona w/w kwota, czy pozostaje ona nadal lub jej część w dyspozycji męża np. na jego rachunku bankowym,

- wskazanie marki samochodu posiadanego przez męża, jego rocznika i szacunkowej wartości rynkowej,

- wskazanie czy skarżąca wystąpiła o podwyższenie alimentów do męża na wspólne dzieci, jeśli tak na jakim etapie jest sprawa,

- wskazanie czy w gospodarstwie rolnym w R. znajdują się nieruchomości budynkowe, jakiego rodzaju, powierzchni, czy stanowią źródło dochodu np. z tytułu wynajmu, a także jaka jest ich szacunkowa wartość rynkowa.

Wezwanie doręczone zostało na adres skarżącej do rąk P.H..

W terminie zakreślonym przez referendarza do dokonania żądanych czynności, skarżąca w piśmie z dnia 5 lipca 2010 r., które wpłynęło do tut. Sądu w dniu 9 sierpnia 2010 r. wyjaśniła, że nie posiada kopii deklaracji podatkowej, a mąż otrzymał zwrot podatku w wysokości 400 zł. Wskazała również, że przyznane stypendium unijne dzieci wynosiło za rok 2009/2010, po 850 zł za każde dziecko. Skarżąca oświadczyła, że nieruchomość w K. stanowiła własność jej męża, została przepisana przez jego rodziców 30 lat temu w zamian za rentę z ZUS. Podała, iż wartości rynkowej tejże nieruchomości nie zna, ale wie, że została sprzedana poniżej cen rynkowych. Nadto z tytułu przedmiotowej sprzedaży nie otrzymała pieniędzy na swoją rzecz od męża, a uzyskane ze sprzedaży pieniądze podzielone zostały na sześcioro rodzeństwa, ze strony męża. Podała, że w roku 2008 mąż, w związku z leczeniem objawów stwardnienia rozsianego SM, korzystał z zabiegów leczniczych, których wartość w skali miesiąca wynosiła 5.000 zł. Skarżąca oświadczyła, że ani ona, ani nikt z domowników, ani mąż nie mają kont i lokat bankowych. Natomiast posiadany samochód Volkswagen Sharan rocznik 1999, stanowi własność jej męża, był sprowadzony do kraju jako auto powypadkowe, którego wartość rynkową szacuje na 9.000 zł. Z uwagi na niskie świadczenie rentowe mężą w kwocie 691 zł skarżąca od 1998 r. nie wystąpiła o podwyższenie alimentów do męża. Wskazała też, że w gospodarstwie rolnym w R. poza dzierżawionymi gruntami na okres lat 10, znajdują się budynki mieszkalne i gospodarcze zużyte, w całości, które nie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu. Nie stanowią one także źródła dochodu, aczkolwiek w ubiegłym roku pojawiła się osoba chętna do ich nabycia za cenę 5.000 zł.

Wobec złożonych przez skarżącą niepełnych wyjaśnień, referendarz sądowy ponownie na podstawie art. 255 P.p.s.a, wezwał do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku PPF, poprzez:

- przesłanie, wobec braku kopii deklaracji podatkowej odnośnie podatku dochodowego od osób fizycznych składanej przez nią do Urzędu Skarbowego, zaświadczenia z właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego w roku 2009,

- wyjaśnienia kwestii wartości budynków i działki o powierzchni 0,2550 ha w R., która według danych zawartych w decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...]., nr [...] (strona 5 decyzji), ma wartość rynkową uwzględniającą ceny sprzedaży na [...] rynku nieruchomości 80 tys. zł, a nie jak wskazuje 5.000 zł,

- zaświadczenia o wysokości i okresie pobierania stypendiów unijnych przez jej dzieci, D. i P. H.,

- przesłania dowodu potwierdzającego odbycie przez jej męża leczenia stwardnienia rozsianego z uwzględnieniem kosztów tego leczenia,

- przesłania dowodu otrzymania przez rodzeństwo męża pieniędzy z podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości rolnej w K..

W terminie zakreślonym przez referendarza do dokonania żądanych czynności, skarżąca w piśmie z dnia 19 sierpnia 2010 r. (data wpływu do tut. Sadu w dniu 24 sierpnia 2010 r.), oświadczyła, że wypełniła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z prawdą. Wskazała, że nie jest w stanie kolejny raz ponieść kosztów w kwocie 15 zł za kopie zeznań podatkowych za 2009 r. Podała także, iż działka w R., o powierzchni 0,2550 ha, zabudowana budynkami poniemieckimi, z powodu całkowitego zniszczenia również nie stanowi większej wartości faktycznej niż 5.000 zł. Stypendia unijne dla dzieci wypłacone w dwóch ratach wynosiły po 850 zł, na dowód czego załączyła decyzję Burmistrza N. z dnia 21 maja 2010 r. o przyznaniu stypendium dla córki D. H. przy sygn. akt II SA/Op 337/10. Wyjaśniła, iż mąż odbył płatne leczenie, ale nie ubiegał się o ich zwrot i nie posiada dowodów poniesionych z tego tytułu wydatków. Nadto nie jest możliwy do przedstawienia w Sądzie dowód z podziału sumy z tytułu sprzedaży nieruchomości w K., stanowiącej własność męża, albowiem podziału dokonano zgodnie z wolą rodziców męża, któremu przepisano gospodarstwo w zamian za rentę jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego.

Postanowieniem z dnia 14 września 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Uzasadniając swoje stanowisko wywiódł, że skarżąca wobec braku przedłożenia dowodów na okoliczność rozdysponowania uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości sumy 360.000 zł oraz przeznaczenia części na leczenie męża nie wykazała, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niej adwokata z urzędu. W ocenie referendarza skarżąca mogła bowiem przedłożyć do sprawy oświadczenia od rodzeństwa męża na okoliczność uzyskania przez nich kwot z podziału sumy ze sprzedaży nieruchomości męża jak również zaświadczenie wystawione w oparciu o prowadzoną dokumentację medyczną męża, a skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazywanej dokumentacji to powinna się była liczyć z tym, że nie będzie podstaw do uznania składanych oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Nadto referendarz podkreślił, iż wobec ustalonych w sprawie składników majątku skarżącej, takich jak posiadane nieruchomości w R. czy należący do męża skarżącej samochód marki Volkswagen Scharan trudno wywieść, że skarżąca kwalifikuje się do osób ubogich. W tym stanie rzeczy referendarz uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała spełniania przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy.

Od powyższego orzeczenia skarżąca złożyła sprzeciw, w którym podniosła, że z uwagi, iż wykazała złożonymi do sprawy wyjaśnieniami i przedstawionymi do sprawy załącznikami, iż nie jest w stanie bez uszczerbku dla siebie i rodziny ustanowić w sprawie pełnomocnika wydane w sprawie postanowienie narusza przepisy ustawy P.p.s.a. Nadto w ocenie skarżącej nie było potrzeby przedstawienia dowodów na okoliczność poniesionych wydatków z tytułu leczenia się męża na stwardnienie rozsiane SM, albowiem wiadome jest, iż takie leczenie jest w całości pokrywane przez chorego. Skarżąca nie zgodziła się również z koniecznością przedstawienia dowodu, z którego wynikałoby, iż uzyskana z tytułu sprzedaży nieruchomości męża cena uległa podziałowi wywodząc przy tym, iż "mąż nie zakupił niniejszej nieruchomości , a zatem i uzyskane z tego tytułu pieniądze nie należą w całości do niego". Niezrozumienie skarżącej znalazła również potrzeba przedstawiania dowodów na okoliczność zaciągniętych przez skarżącą umów kredytowych. W ocenie skarżącej największy walor dowodowy w sprawie ma fakt przebywania przez nią na bezrobotnym a także wychowywanie i opieka nad dziećmi, a także uzyskiwane świadczenie z opieki społecznej w postaci: zasiłku rodzinnego, przyznawanych na rzecz dzieci stypendiów i dodatku mieszkaniowego. Nadto skarżąca podkreśliła, iż w innych toczących się przed tut. Sądem sprawach pomoc prawna w postaci ustanowienia adwokata została jej już przyznana. Wyraziła również przekonanie, iż w obecnym stanie, w którym się znajduje nie może sfinansować kosztów obrońcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W niniejszej sprawie S.H. wniosła sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 września 2010 r. w ustawowym terminie siedmiu dni, a więc postanowienie to utraciło moc, natomiast wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd.

Na wstępie wskazać należy, iż w niniejszym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu na S.H. nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych. Stosownie bowiem do art. 239 pkt 1 lit. e) P.p.s.a. strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przedmiotem skargi S.H. jest odmowa przyznania zasiłku celowego przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w N. Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżąca z mocy prawa zwolniona jest całkowicie z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z uwagi na powyższe, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest zbędne i nie podlega ocenie w zakresie przesłanek ustawowych. Natomiast należało zbadać, czy jest zasadny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie, dotyczącym ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia tej regulacji, należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona zobligowana jest zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd natomiast zobowiązany jest podać powody, dla których uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie.

W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, sąd administracyjny może, na podstawie art. 255 P.p.s.a., wezwać go do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.

W niniejszej sprawie wątpliwości takie powstały wobec ujawnienia przy rozpoznawaniu w Wydziale I tut. Sądu spraw: o sygn. akt I SA/Op 460/09 , sygn. akt II SA/Op 461/09, faktu sprzedaży przez męża skarżącej w 2009 r. gospodarstwa rolnego w K. za kwotę 360.000 zł, w związku z czym skarżąca wezwana została do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów wyjaśniających jej stan majątkowy i jej rodziny. W tym miejscu wskazać należy, że mimo, iż jak podała skarżąca we wniosku o przyznaniu prawa pomocy, nie tworzy wspólnie z mężem P. H. gospodarstwa domowego to Sąd, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy bierze pod uwagę nie tylko sytuację majątkową strony, ale również możliwości finansowe współmałżonka oraz innych osób z rodziny zobowiązanych do alimentacji. Małżonkowie bowiem mają wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych, a obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Zauważyć należy, iż mąż skarżącej wbrew twierdzeniu skarżącej o nie tworzeniu z nią gospodarstwa domowego jest zameldowany na stałe pod tym samym adresem co skarżąca i jak wynika ze złożonego podpisu na zwrotnym pocztowym potwierdzeniu odbioru pisma wysyłanego z tut. Sądu, bywa we wspólnym miejscu zamieszkania (zwrotne potwierdzenie odbioru z dnia 16 sierpnia 2010 r., K-51 akt). Również wzmianka o wspólnym zamieszkiwaniu skarżącej z jej mężem, zawarta w aktach notarialnych Rep A nr [...] oraz Rep A nr [...], sporządzonych przy okazji sprzedaży nieruchomości położonych w K., poddaje w wątpliwość Sądu złożone przez skarżącą oświadczenie o osobach pozostających razem ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym. Zwrócić trzeba uwagę także, na znajdujące się w/w aktach notarialnych, oświadczenie skarżącej, występującej w imieniu męża jako sprzedająca, o nie zawieraniu przez męża żadnych umów majątkowych małżeńskich. Także z przedłożonego do sprawy zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości jej dochodu za 2008 r. i 2009 r. wynika, że skarżąca rozlicza się z podatku wspólnie z małżonkiem P. H.

Mimo złożonych przez skarżącą dwukrotnie odpowiedzi na wezwania, wskazać należy, iż skarżąca nie wyjaśniła wątpliwości dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej z zabudowaniami za cenę 360.000 zł i rozdysponowania tej kwoty ze sprzedaży na rodzeństwo męża. W szczególności pomimo, iż to skarżąca brała udział w sprzedaży nieruchomości, co potwierdzają oba akty notarialne, w żaden sposób nie wykazała, że pieniądze o tak znacznej wartości zostały podzielone w sposób przez nią podany. Nie przedłożyła jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego okoliczność przekazania ich rodzeństwu męża (nie przedstawiając w tym zakresie chociażby oświadczenia rodzeństwa). Nie przedstawiła także dokumentów potwierdzających leczenie męża i wydatków poniesionych na ten cel. W ocenie Sądu nic nie stało bowiem na przeszkodzie, aby nawet w sytuacji, gdy mąż nie gromadził dokumentacji medycznej z prowadzonego leczenia, uzyskał do niej dostęp na podstawie przepisów zawartych w rozdziale 7 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2009r. Nr 52, poz. 417 ze zm.). Skarżąca także poza niepełnoletnią córką nie przedstawiła żadnego dowodu pobierania przez pozostałe dzieci stypendium.

Podnieść należy, iż przedstawiony przez skarżącą, a w szczególności wybiórcze przedstawianie dokumentów i niejednoznaczne wyjaśnienia, powodują, że nie rozwiała ona wątpliwości na temat swojej sytuacji bytowej. Tym samym, nie można przyjąć poglądu, że skarżąca wykazała swoje prawo do przyznania pomocy, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wnioskodawczyni - pragnąca skorzystać z prawa pomocy, która to instytucja jest instytucją wyjątkową, finansowaną ze środków publicznych - winna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do sytuacji materialnej członków rodziny a także potwierdzać podniesione okoliczności stosownymi dowodami. Podkreślić bowiem należy, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009r., sygn. akt I FZ 171/09, zamieszczone w programie komputerowym LEX nr 552205).

Ponadto, podnieść należy, iż wbrew złożonemu do akt sprawy oświadczeniu we wniosku o przyznanie pomocy prawnej o nieposiadaniu przez skarżącą nieruchomości, jak ustalono w postępowaniu wyjaśniającym, skarżąca pozostaje właścicielem nieruchomości w R. stanowiących gospodarstwo rolne, których grunty są bezpłatnie dzierżawione (oświadczenie S.H. z dnia 31 grudnia 2008 r., pismo skarżącej z dnia 4 sierpnia 20010 r. oraz 19 września 2010 r.).

Podważa to wiarygodność informacji podanych przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 522806 (LEX nr 299447), Sąd odmawia przyznania prawa pomocy, jeżeli podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami dotyczącymi majątku i dochodów.

Nadto zgodnie z orzecznictwem sama już tylko okoliczność posiadania nieruchomości wyklucza możliwość zwolnienia skarżącej z możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. (por. post. NSA z 20 października 2004 r., FZ 454/04, niepubl.). Nie można również nie zauważyć, że "posiadanie majątku, w tym nieruchomości, rzutuje na ocenę potencjalnych możliwości płatniczych skarżącego, np. na jego zdolność kredytową czy możliwość zaciągania pożyczek" (patrz: teza II postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04, publikowane "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo" pod redakcją Bogusława Dautera, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2007, teza 137, s. 467). Także okoliczność, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Należy w tym zakresie podzielić stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z 31 marca 1987 r. (I CZ 26/87, OSNCP 1988, nr 7-8, poz. 103), że "jeżeli strona, która mogła liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych, bez ważnego powodu nie wykorzystała w całości lub w części swoich możliwości zarobkowych, to przy rozpoznawaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy przyjąć, że stan majątkowy i dochody strony są takie, jakie miałaby ona, gdyby w pełni wykorzystała swoje możliwości zarobkowe". Zdaniem Sądu, nie wystąpienie przez skarżącą o podwyższenie zasądzonych po 20 zł na każde dziecko alimentów od męża, stanowi również niewykorzystanie możliwości zarobkowych skarżącej. Na marginesie Sąd wskazuje, iż dwoje z trojga dzieci skarżącej są dorosłe i mogą tak jak i skarżąca, która pozostaje w wieku produkcyjnym, nie jest niepełnosprawna i nie choruje na przewlekłe choroby, podjąć pracę. Tymczasem z akt administracyjnych wynika, iż nie wykazuje ona aktywności w zatrudnieniu, z dniem 16 lipca 2008 r. utraciła bowiem status osoby poszukującej pracę, nie jest również zainteresowana w pokonywaniu trudności życiowych poprzez wykorzystywanie swoich zasobów, uprawnień i możliwości, odmawiając zawarcia z organem kontraktu socjalnego.

Mając na uwadze powyższe a także biorąc pod uwagę ustalone w toku postępowania wyjaśniającego i potwierdzone przez skarżącą w odpowiedzi na wezwania, składniki majątku skarżącej, jak nieruchomości w R., czy należący do jej męża samochód Volkswagen Sharan, wywieść należy, że rodzina skarżącej nie kwalifikuje się od osób ubogich, a do takich właśnie skierowane ma być prawo pomocy. W świetle orzecznictwa "instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne." (patrz: postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, publikowana jedynie teza "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo" pod redakcją Bogusława Dautera, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2007, teza 57, s. 448).

Odnosząc się natomiast do postawionego w sprzeciwie zarzutu, iż w toczących się przed tut. Sądem sprawach przyznana została skarżącej pomoc prawna w postaci ustanowienia pełnomocnika podkreślić należy, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy musi być rozpoznany odrębnie na potrzeby każdego toczącego się postępowania z udziałem tego samego wnioskodawcy. Nie można również przyznać racji skarżącej, iż najważniejszym dowodem w sprawie jest fakt jej przebywania na bezrobociu, wychowywanie i opieka nad dziećmi oraz uzyskiwania świadczenia z opieki społecznej w postaci: zasiłku rodzinnego, przyznawanych na rzecz dzieci stypendiów i dodatku mieszkaniowego. W tym zakresie należy zgodzić się ze stanowiskiem WSA w Białymstoku wyrażonym w postanowieniu z 18 sierpnia 2005 r. (II SA/Bk 132/05, LexPolonica nr 2111979), że "za uwzględnieniem wniosku o ustanowienie adwokata nie może przemawiać podany przez stronę fakt, iż o jej ubóstwie świadczy korzystanie z różnych form pomocy społecznej oraz uzyskiwanie w innych sprawach całkowitego prawa pomocy. W każdej indywidualnej sprawie sąd rozpoznający sprawę samodzielnie rozstrzyga, czy istnieją podstawy do przyznania stronie prawa pomocy i o jej zakresie. Przyjęcie zasady, że sąd jest związany faktem przyznania stronie prawa pomocy w innym postępowaniu sądowym czy administracyjnym oraz że wystarczającym dowodem sytuacji materialnej jest fakt korzystania z pomocy społecznej przez stronę, spowodowałoby przeniesienie oceny przesłanek do udzielenia stronie prawa pomocy z sądu rozpoznającego sprawę na inny organ".

Z powyższych względów, orzeczono jak w sentencji postanowienia.