Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1280/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 7, art. 9, art. 79a
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza P. z dnia [...] września 2021 r., Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej H. M. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 29 czerwca 2021 r., H. M. (dalej "strona" lub "skarżąca"), wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad bratem P. G..

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., Burmistrz P. orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia podnosząc, że zaistniała negatywna przesłanka, gdyż strona posiada prawo do emerytury w KRUS.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] września 2021 r., uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, celem pouczenia strony, że przysługuje jej prawo wyboru między emeryturą a świadczeniem pielęgnacyjnym i o konieczności złożenia oświadczenia w tym zakresie.

Ponownie rozpatrujący sprawę organ I instancji, decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...], w oparciu o art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej "k.p.a.") oraz art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24, art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwanej dalej "u.ś.r."), odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem P. G..

Organ I instancji wskazał, że strona posiada emeryturę z KRUS w wysokości [...] zł miesięcznie, a więc nie spełnia wymogu do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r.). Nadto podał, iż strona w dniu 15 września 2021 r. złożyła oświadczenie, że w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zawiesi otrzymywane świadczenie emerytalne.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., przez błędne uznanie, że pobieranie przez nią świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym bratem, a nadto podniosła, że przepisy ustawy wyłączają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jedynie do wysokości emerytury.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy spełnić przesłanki wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r., a ponadto nie mogą zaistnieć przesłanki zawarte w art. 17 ust. 5 u.ś.r. W dniu 15 września 2021 r. strona oświadczyła, że w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zawiesi otrzymywane świadczenie emerytalne, zaś organ I instancji kwestionowaną decyzją odmówił przyznania świadczenia z uwagi na fakt, iż została spełniona negatywna przesłanka wymieniona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. Ustalony stan faktyczny jest bezsporny, natomiast istota sporu sprowadza się do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Organ odwoławczy przypomniał, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 650/20 podkreślił, iż w przypadku zbiegu uprawnień do rożnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r. gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez - osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Biorąc jednak pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury.

Zdaniem organu odwoławczego z powyższego wynika, że osoba ubiegająca się

o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego winna najpierw wystąpić do organu rentowego o zawieszenie emerytury, gdyż dopiero po uzyskaniu decyzji w tej sprawie może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. Niemożliwe jest bowiem pobieranie dwóch świadczeń jednocześnie. Strona była o tym prawidłowo pouczona, jednak nie zrezygnowała z pobierania emerytury.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego winno zostać przyznane do wysokości emerytury. Argumentował, że prawidłowa i prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to dochodzi do wyeliminowania negatywnej przesłanki wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Strona, zastępowana przez radcę prawnego, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego, wnosząc o: jej uchylenie w całości i ustalenie na rzecz skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 czerwca 2021 r. (ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji), zwrot kosztów przedmiotowego postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym. Wydanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

- prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, przez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., wobec uznania, że pobieranie przez stronę świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym bratem,

- przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię, tj.: art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 79a k.p.a. przez niepoinformowanie przez organ strony przed wydaniem decyzji o konieczności zawieszenia poobieranej emerytury jako jedynej negatywnej przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ zwrócił się z wnioskiem o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, bądź też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez Sąd, w trybie uproszczonym, kontrola zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji, pod kątem powyższego kryterium legalności wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż akty te nie odpowiadają prawu.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza P. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Na gruncie niniejszej sprawy organy obu instancji jako powód odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego podały, że przeciwstawia się temu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., albowiem skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, z którego to prawa nie zrezygnowała.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że organ odwoławczy dokonując interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., zasadnie opowiedział się za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalnego. Sąd bowiem podziela te pogląd judykatury, zgodnie z którym prawo do emerytury nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jednakże wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy między ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki (por. wyroki NSA z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt I OSK 484/21, wyroki dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W ocenie Sądu, właściwa interpretacja przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, wymaga aby organ rozpoznający wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego miał na względzie ustawowy cel tego świadczenia, którym jest zrekompensowanie opiekunowi braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie więc prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających jedno ze wskazanych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. świadczeń w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne powoduje, że cel instytucji świadczeń pielęgnacyjnych nie jest w stosunku do pewnej grupy opiekunów realizowany, pomimo, że sprawujący opiekę nie może podjąć pracy zarobkowej. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że fakt uzyskania świadczeń emerytalnych nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia. Stąd przy stosowaniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., należy dokonać jego prokonstytucyjnej wykładni, pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). W ramach omawianej ustawy funkcjonuje zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną, w sytuacji zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Jak trafnie wskazał organ odwoławczy taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., na mocy którego, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 53 ze zm.), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Podobną regulację zawiera art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 266 ze zm.). Stąd też sprawiedliwe i uzasadnione wartościami konstytucyjnymi, jest przyjęcie analogicznego rozwiązania w zakresie prawa do wyboru świadczenia, w sytuacji gdy osoba spełniająca warunki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pobiera inne świadczenie emerytalno-rentowe, w niższej wysokości niż wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne.

Wybór świadczenia strona może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 34 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ jednak winien stronę poinformować. Ponadto, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych.

W niniejszej sprawie organy nie sprostały powyższym obowiązkom. Zgodzić należy się bowiem ze skarżącą, że przed wydaniem decyzji nie została ona w ogóle poinformowana o konieczności zawieszenia pobieranej przez nią emerytury. Co prawda w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2021 r. Kolegium uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia wskazało, że osoba która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymywać, a pobiera emeryturę, winna dokonać wyboru jednego ze świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Jednakże żaden z organów nie wyjaśnił jakie skarżąca czynności ma podjąć, w celu dokonania takiego wyboru i usunięcia przeszkody w przyznaniu jej wnioskowanego świadczenia. Dopiero w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wywiódł, że strona powinna najpierw wystąpić do organu rentowego o zawieszenie emerytury, gdyż to uzyskanie decyzji w tej sprawie umożliwia przyznanie świadczenia.

Oznacza to zatem, że przed podjęciem w sprawie rozstrzygnięcia nie udzielono skarżącej pełnej informacji, albowiem choć miała wiedzę, że może skorzystać tylko z jednego ze świadczeń, jednakże jej wiedza nie była wystarczająca do podjęcia przez nią decyzji, gdyż wyjaśnienia organu nie były dostatecznie wyczerpujące. W szczególności nie wynikał z nich sposób postępowania, który pozwoliłby skarżącej na uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego (tj. konieczność złożenia do KRUS wniosku o zawieszenie emerytury celem otrzymania stosownej decyzji, którą należy przedłożyć do organu pomocy społecznej) i zachowanie prawa do wypłaty emerytury do czasu uzyskania pozytywnej dla niej decyzji. Należy zauważyć, że zawieszenie prawa do emerytury wywołuje daleko idące skutki dla strony, gdyż w jego wyniku nie będzie już otrzymywać świadczenia emerytalnego. Trudno więc wymagać od strony, aby zawiesiła to prawo w sytuacji, gdy nie ma pewności, że otrzyma niezwłocznie świadczenie pielęgnacyjne. W orzecznictwie podnosi się, że konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas. Stąd też rzeczą organu jest nie tylko szczegółowe poinstruowanie o sposobie wyboru pomiędzy świadczeniem emerytalnym a pielęgnacyjnym, ale także jednoznaczne zapewnienie - którego na gruncie niniejszej sprawy zabrakło - że po zawieszeniu prawa do emerytury zostanie przyznane wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne przy jednoczesnym zachowaniu ciągłości obu tych świadczeń.

Powyższe uwagi mają o tyle istotne znaczenie, że skarżąca w piśmie z dnia 15 września 2021 r. oświadczyła, iż w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zawiesi w KRUS otrzymywane świadczenie emerytalne. Brak właściwego pouczenia nie pozwala jednak na przyjęcie, aby była świadoma konsekwencji złożonego oświadczenia zwłaszcza, jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że w odwołaniu zwróciła się z wnioskiem o przyznanie świadczenia w wysokości różnicy pomiędzy emeryturą a świadczeniem pielęgnacyjnym. Podkreślenia także wymaga, że z ww. pisma wynika, że skarżąca chce otrzymać jedno świadczenie – wyższe (pielęgnacyjne), zaś warunkowe oświadczenie w tej mierze złożyła na gotowym formularzu, który poza możliwością własnoręcznego wpisania danych osobowych, daty i podmiotu do którego jest składane, zawierał stały tekst przewidujący jedynie wybór - poprzez skreślenie - rodzaju otrzymywanego świadczenia i organu emerytalno-rentowego. Złożenie takiego oświadczenia budzi więc wątpliwości co do faktycznej woli skarżącej zwłaszcza w sytuacji, gdy nie miała wiedzy jakie konkretne działania ma podjąć w celu uzyskania świadczenia korzystniejszego, gdyż nie została właściwe o tym pouczona. Pomimo tych okoliczności organy badające sprawę, nie podjęły się wyjaśnienia intencji skarżącej przedstawionych we wskazanym wyżej piśmie i przedstawienia jej trybu procedowania, by wnioskowane świadczenie mogła otrzymać.

Tymczasem w myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto, art. 79a k.p.a. stanowi, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

W realiach niniejszej sprawy przyjąć należało, że doszło do naruszenia ww. przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż przedwcześnie odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że nie mogło zostać uwzględnione żądanie skargi, poprzez ustalenie w postępowaniu sądowym prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem sądy administracyjne nie są uprawnione do zastępowania organów administracji w realizacji przysługującym im obowiązków rozstrzygania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej.

O zwrocie kosztów postępowania zasądzonych na rzecz skarżącej od organu, Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni - zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocenę prawną zaprezentowaną przez Sąd w uzasadnieniu wyroku, podejmie działania w kierunku wyjaśnienia skarżącej trybu postępowania, by mogła uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce zawieszonego prawa do wypłaty emerytury bez uszczerbku dla własnej sytuacji finansowej, w tym dokładnie i szczegółowo poinformuję o jej prawach oraz skutkach wyboru danego świadczenia.