Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1025/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 121, art. 122, art. 128, art. 240 par. 1 pkt 4, art. 241 par. 2 pkt 1, art. 247 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Dominik Mączyński Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2013 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2008 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] r. Nr [...]; II. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz adwokata [...] kwotę [...] zł ([...]) uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości [...] zł ([...]) tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...], na podstawie art. 248 § 2 pkt 1 oraz § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku [...] o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. określającej w podatku od towarów i usług dla [...] kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następne okresy rozliczeniowe oraz podatek do zapłaty wykazany na fakturach, do których ma zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń 2008 r. i luty 2008 r. - odmówił stwierdzenia nieważności w/w. decyzji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wszczął postępowanie w sprawie określenia podatku od towarów i usług.

Ze zgromadzonego w trakcie postępowania podatkowego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], materiału dowodowego wynikało, że [...] przedkładał organowi podatkowemu następujące dokumenty:

- skierowanie z Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Podstawowej i Specjalistycznej "[...]" z dnia [...] kwietnia 2009 r. dla [...] do szpitala na oddział chirurgiczny,

- karty leczenia wypełnione przez dr n. med [...], specjalisty psychiatrii, za poszczególne okresy 2003, 2005, 2007, 2008 i 2009 roku.

W oparciu o materiał dowodowy w postaci m.in. przesłuchań świadków, protokołu z dnia [...] czerwca 2008 r. Sądu Rejonowego w [...] w sprawie wyjawienia majątku [...], analizy zapisów ksiąg wieczystych - Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] uznał, że [...] wystawiał faktury VAT na sprzedaż złomu, które nie potwierdzają faktycznie dokonanych transakcji.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] w decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. rozstrzygnął w trybie oraz art. 99 ust. 12 art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej - ustawa o VAT), że [...] wystawiając faktury VAT na sprzedaż złomu jest zobowiązany do zapłaty kwot podatku w nich wykazanych.

Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości i terminie wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu. Z powyższej możliwości strona nie skorzystała, tym samym decyzja stała się ostateczna.

W dniu [...] stycznia 2012 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu wpłynął wniosek z dnia [...] września 2011 r. [...] o stwierdzenie, w trybie art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 – dalej Ordynacja podatkowa), nieważności decyzji ostatecznej wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. dla [...].

W uzasadnieniu wniosku [...] wskazała, że jest wdową po tragicznie zmarłym mężu. Podnosiła, że mimo przedłożenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] dokumentacji medycznej o złym stanie zdrowia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wszczął w 2008 r. wobec jej męża kontrolę podatkową. W jej ocenie na podstawie art. 135 i 120 Ordynacji podatkowej zgodnie z art. 13 § 2 lub 16 § 2 ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16 poz. 93 ze zm. – dalej Kodeks cywilny), organ podatkowy winien wystąpić o ustanowienie przedstawiciela ustawowego zgodnie z art. 17 Kc. Podkreśliła, że niedopełnienie tego obowiązku skutkowało naruszeniem zasad postępowania podatkowego określonych w art. 121, 122, 123 i 124 Ordynacji podatkowej.

Ponadto [...] stwierdziła, że do wszystkich czynności prawnych dokonanych przez jej zmarłego męża w toku przeprowadzonych procedur podatkowych winien mieć zastosowanie art. 82 Kc, który stanowi, że nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, a w szczególności chorej psychicznie lub dotkniętej niedorozwojem umysłowym. Podkreśliła, że przesłanką do zastosowania art. 82 kodeksu cywilnego jest stan faktyczny, czyli istnienie choroby bez względu na to, czy orzeczone zostało ubezwłasnowolnienie. Jej zdaniem bierne, a więc nieracjonalne, zachowanie męża w toku realizowanych przez organ procedur, potwierdza, że znajdował się on wstanie wykluczającym zdolność do świadomego i swobodnego podejmowania decyzji i wyrażania woli oraz rozpoznawania znaczenia i skutków swych zachowań, co zdaniem [...] potwierdza też dokumentacja medyczna. Ponadto, według [...] rażąco został naruszony art. 192 Ordynacji podatkowej, bowiem [...] nie miał zdolności zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie dowodami.

Po rozpatrzeniu złożonego przez [...] wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu decyzją z dnia [...] maja 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności w/wym. decyzji.

W odwołaniu z dnia [...] czerwca 2012 r. [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy. Zarzuciła naruszenie zasad postępowania określonych w art. 120, 121, 122, 187 §1 i 191 Ordynacji podatkowej, a także art. 247 § 1 pkt 3 tej ustawy w związku z art. 82 Kc.

Decyzją z dnia [...] października 2012 r., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wskazał, że przed ustaleniami odnoszącymi się do zasadności merytorycznej wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, przeprowadził czynności w celu ustalenia, czy [...] jest stroną, a więc czy ma interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Dokonane w tym zakresie ustalenia pozwoliły na stwierdzenie, że [...] w oparciu o postanowienie z dnia [...] lipca 2011 r., sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w [...] nabyła w całości spadek po [...] zmarłym w dniu [...] lutego 2010 r. w [...]. Wobec powyższego, w zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2012 r. wskazano, że zgodnie z art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej spadkobierca podatnika, z zastrzeżeniem § 2, przejmuje przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy oraz prawa i obowiązki wynikające z decyzji wydanych na podstawie przepisów prawa podatkowego (art. 97 § 4 O.p.).

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu uznał, że [...], jako spadkobierczyni ponosząca odpowiedzialność za długi spadkowe po zmarłym mężu [...] posiada interes prawny i tym samym jest stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. wydanej dla [...].

Dyrektor Izby Skarbowej powołując się na treść art. 128 Ordynacji podatkowej, zawierającego zasadę trwałości ostatecznych decyzji podkreślił, że zgodnie z nim ostateczną decyzją jest decyzja, od której nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym i zauważył, że do tej kategorii przynależy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. ponieważ [...] nie wniósł odwołania. W zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego istnienia przesłanki wymienionej w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. zauważył, że naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność aktu administracyjnego, gdy ma charakter rażący tzn. gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zdarzeniu ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem lub uchylono obowiązek. Podkreślił, że nie chodzi w tego typu przypadkach o błędy wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy istnieje oczywista sprzeczność między treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Wystąpi ona także w sytuacji, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego zrozumienia wydana zostaje decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu treść decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] nie daje podstaw do uznania, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Podniesiony przez [...] we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. zarzut nieuwzględnienia przez organ podatkowy w postępowaniu wymiarowym choroby [...], mającej wpływ na jego możność w zakresie świadomego i swobodnego wyrażania swojej woli, ma w istocie charakter procesowy. Zarzut ten, jako przesłanka stwierdzenia nieważności decyzj, może być rozpatrywany przez organ w kontekście ewentualnego wpływu stwierdzonych u [...] zaburzeń na przebieg postępowania podatkowego.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w kwestii ewentualnego wpływu choroby [...] na jego zdolność do występowania w postępowaniu podatkowym jako strony oraz samodzielnego podejmowania w nim działań stwierdził, że zgodnie z art. 201 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej organ podatkowy zawiesza postępowanie w razie utraty przez stronę zdolności do czynności prawnych. Natomiast zgodnie z art. 135 Ordynacji podatkowej zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych w sprawach podatkowych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, jeżeli przepisy prawa podatkowego nie stanowią inaczej.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu stwierdził, że akta sprawy nie wskazują, aby [...] został ubezwłasnowolniony, ani nawet, że toczyło się wobec niego postępowanie w sprawie jego ubezwłasnowolnienia, zatem w myśl przepisów kodeksu cywilnego każda czynność podejmowana przez [...] w trakcie postępowania podatkowego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] była ważna z mocy prawa. Na potwierdzenie powyższego Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] września 1999 r. sygn. akt [...] (OSNAP 2001/2/77), zgodnie z którym choroba i leczenie w poradni zdrowia psychicznego nie uzasadniają braku podjęcia zdolności strony do czynności procesowych - art. 65 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 1964 nr 43 poz. 296). W zaskarżonej decyzji nie kwestionowano faktu istnienia choroby [...], tylko wskazano, że sama tylko okoliczność, że u [...] zdiagnozowano - "epizod depresji z objawami psychotycznymi", nie przesądza, iż nie mógł on występować jako strona postępowania. Skoro nie został on całkowicie lub częściowo ubezwłasnowolniony, nie ma przesłanek, aby z góry odmówić ważności czynnościom podjętym przez niego w postępowaniu, w szczególności biorąc pod uwagę, że z przedłożonej dokumentacji medycznej nie wynika, że stwierdzona u [...] choroba (depresja) w sposób ciągły wyłączała możliwość świadomego wyrażania swojej woli i wiedzy. Świadczy o tym, na co wskazano w decyzji, opis zawarty w karcie leczenia szpitalnego przedłożonej organowi podatkowemu w dniu [...] maja 2008 r. W karcie tej stwierdzono bowiem cyt.: "podczas dalszego leczenia ustąpiły objawy psychotyczne, nastrój i napęd uległy wyrównaniu. Urlopowany do domu, a następnie wypisany w wyrównanym stanie psychicznym".

Stwierdzono zatem, że nie wystąpiły przesłanki do twierdzenia, że podejmowane przez [...] czynności nie mogły odnieść ważnego skutku, tym bardziej, że podatnik w trakcie prowadzonej kontroli podatkowej, jak również w trakcie trwającego postępowania podatkowego, nie podniósł, że nie jest w stanie samodzielnie występować w postępowaniu podatkowym, nie informował organu podatkowego o rodzaju i skutkach swoich dolegliwości, jedynie dostarczał dokumentację medyczną i informował o niemożności stawienia się do organu podatkowego z uwagi na zły stan zdrowia. W zaskarżonej decyzji podkreślono też, że organ podatkowy nie może bez wyraźnego wniosku strony, z własnej inicjatywy, występować o ustanowienie przedstawiciela ustawowego o jakim mowa w art. 17 Kc, a który odnosi się do sytuacji prawnej osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych i nie dotyczy niniejszego przypadku.

Odnośnie podnoszonego przez stronę rażącego naruszenia zasad postępowania wyrażonych w art. 123 i 192 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zgodnie z tymi przepisami organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Podkreślił, że organ podatkowy nie odmówił [...] prawa czynnego uczestniczenia w prowadzonym postępowaniu podatkowym, bowiem o możliwości czynnego uczestniczenia na każdym etapie prowadzonego postępowania podatkowego, został powiadomiony pismem z dnia [...] marca 2009r. (na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma widnieje data [...].03.2009 r. i nazwisko [...]). Przy tym Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się z zarzutem rażącego naruszenia art. 192 Ordynacji ponieważ zgodnie z tym przepisem okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Strona w trakcie postępowania podatkowego miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, o czym świadczy pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] października 2009 r. w sprawie umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego (na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma widnieje data [...].10.2009r. i podpis [...]).

Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu podkreślił, że [...] nie wyznaczył osoby do reprezentowania go w trakcie prowadzonej kontroli podatkowej (art. 281a Ordynacji podatkowej), pomimo wskazania takiego uprawnienia na imiennym upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli podatkowej z dnia [...] maja 2008 r. [...] nie ustanowił także pełnomocnika, który reprezentowałby jego interesy w postępowaniu podatkowym. Natomiast po otrzymaniu dokumentacji o złym stanie zdrowia psychicznego [...] organ podatkowy w postanowieniu z dnia [...] marca 2009 r. o wszczęciu postępowania podatkowego poinformował podatnika o możliwości reprezentowania strony przez pełnomocnika.

W świetle powyższego – zdaniem organu - nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu art. 120, 121, 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej bowiem, jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, organ działał w oparciu o obowiązujące przepisy prawa w sposób budzący zaufanie, celem ustalenia stanu faktycznego sprawy przeanalizował akta sprawy i w trybie art. 123 i 200 Ordynacji podatkowej pismem z dnia [...] maja 2012 r. powiadomił stronę o możliwości brania czynnego udziału w każdym stadium prowadzonego postępowania, a pismem z dnia [...] maja 2012 r. wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie posiadanego materiału dowodowego. W sposób wyczerpujący rozpatrzył też i ocenił posiadany materiał dowodowy, w oparciu o który dokonał właściwej oceny stanu faktycznego sprawy. W postępowaniu odwoławczym zaś uwzględnił i ocenił dostarczone z odwołaniem Świadectwo Lekarskie z dnia [...] czerwca 2012 r. wystawione - na prośbę [...] (syna [...]) - przez specjalistę psychiatrii dr n. med. [...]. Z treści przedmiotowego świadectwa nie wynika, aby [...] był psychicznie chory, aby jego choroba w sposób trwały i stały wykluczała podejmowanie jakichkolwiek decyzji. Według tej opinii lekarskiej u [...] występowała krótkotrwała koncentracja, bez ostrych objawów psychotycznych, występował afekt sytuacyjny, był emocjonalnie chwiejny, przeżywał niepokój, miał poczucie społecznego nieprzystosowania i miewał pesymistyczne wizje przyszłości. Miewał też stany silnego napięcia wewnętrznego i nie radził sobie ze stresem. Leczono organiczne zaburzenia nastroju, afektu typu zaburzeń dwubiegunowych z dominacją epizodów depresyjnych ciężkich. Dokonując oceny przedłożonej opinii można przyjąć, że [...] miewał stany depresyjne, które w zależności od stopnia nasilenia wymagały leczenia zamkniętego lub ambulatoryjnego. Można wywnioskować, że tylko będąc w stanie depresji był niezdolny do pracy, choroba wpływała na zakres świadomości i swobody składania oświadczeń i podejmowania decyzji, natomiast po ustąpieniu dolegliwości mógł normalnie funkcjonować i podejmować wszelkie decyzje, w tym zawodowe. Za takim wnioskowaniem przemawia fakt, że [...], mimo występujących u niego stanów depresyjnych, prowadził samodzielnie działalność gospodarczą i nie korzystał z usług pełnomocnika, czyli był sprawny intelektualnie - mógł podejmować świadome i odpowiedzialne decyzje oraz mógł kierować swoim postępowaniem. Natomiast w przypadku uznania argumentacji strony, że [...] stale cierpiał na chorobę psychiczną wykluczającą podejmowanie jakichkolwiek decyzji, należałoby oczekiwać, że rodzina w obawie przed podejmowaniem przez podatnika nieodpowiedzialnych decyzji wystąpiłaby o jego ubezwłasnowolnienie, a do prowadzenia działalności gospodarczej ustalono by osobę pomocną przy prowadzeniu spraw. W niniejszej sprawie żadna z tych okoliczności nie wystąpiła, tym samym ustalony stan faktyczny sprawy nie uzasadnia twierdzenia, że wszelkie czynności i decyzje podejmowane przez podatnika z powodu występujących okresowych dolegliwości były z mocy prawa nieważne.

W skardze z dnia [...] listopada 2012 r. skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie przepisów art. 120, 121, 122, 187 § 1, 191, 192 i art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 82 Kodeksu cywilnego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że jest wdową po tragicznie zmarłym mężu [...], który ze względu na stan zdrowia w prowadzonej działalności polegającej na skupie i dalszej odsprzedaży złomu, wspierany był przez syna [...] i również tragicznie zmarłego syna [...].

Wskazała, że jej mąż [...], poza leczeniem choroby psychicznej, leczony był z innych powypadkowych schorzeń ogólnych. Podkreśla, że prowadzona działalność była źródłem skromnych dochodów, a przede wszystkim była terapią i dopingiem. Strona zarzuciła, że docierające do męża informacje związane z prowadzonym w trakcie czynności kontrolnych wywiadem wśród sąsiadów o stan majątkowy, o zadłużenia i jego wiarygodność, nasilały objawy chorobowe. Wobec tego ujawniono Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] informacje o stanie zdrowia męża przedkładając zaświadczenia lekarskie i wypisy szpitalne. Według strony twierdzenie organów podatkowych, że dopełniły wszelkich obowiązków wobec męża poprzez powiadomienie go o możliwości ustanowienia pełnomocnika, o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i możliwości wnoszenia dowodów jest przejawem szczególnego formalizmu. Zdaniem skarżącej taką postawą organów należałoby uznać za właściwą, gdyby działania te dotyczyły osoby zdrowej, a nie cierpiącej na zaburzenia psychiczne. Podkreśliła, że brak reakcji i nieudolne zachowanie męża organy podatkowe świadomie wykorzystały na jego niekorzyść. Jednocześnie podkreśla, że Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu identyfikuje się z postawą Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], bowiem w zaskarżonej decyzji twierdzi, że podatnik w trakcie prowadzonej kontroli podatkowej i w trakcie trwającego postępowania podatkowego nie informował organu podatkowego o swoich dolegliwościach, tylko dostarczał dokumentację medyczną i informował o niemożności stawienia się do organu podatkowego, z uwagi na zły stan zdrowia. Przy tym podnosi, że zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] jak i Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu ignorują dokumenty sporządzone przez publiczną służbę zdrowia i uznają jej męża za osobę niewiarygodną uczestniczącą w przestępstwie podatkowym na wielką skalę. Jednocześnie stwierdza, że żaden urzędnik podatkowy nie dysponuje specjalistyczną wiedzą medyczną aby kwestionować opinie biegłych psychiatrów. Zaprzeczanie informacjom wynikającym z opinii lekarskich narusza zasady ogólne wyrażone w art. 120 - 125 i art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze powyższe strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył, co następuje:

Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. , poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawa prawną.

W niniejszej sprawie skarga okazała się zasadna, choć nie z powodów w niej wskazanych.

Zgodnie z art. 128 Ordynacji podatkowej decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Decyzją ostateczną jest np. decyzja organu pierwszej instancji, która nie została w ustawowym terminie zaskarżona. Wzruszenie decyzji ostatecznych możliwe jest tylko w przypadkach przewidzianych m. in. w Ordynacji podatkowej.

Zarówno z treści wniosku skarżącej z [...] września 2011 r. , jej odwołania z [...] czerwca 2012 r. oraz skargi z [...] listopada 2012 r. wynika, że żąda ona stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z powodu rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji. W ocenie strony skarżącej organ wydający decyzję ostateczną dopuścił się rażącego naruszenia prawa w ten sposób, iż dysponując wiedzą o stanie zdrowia [...] prowadził postępowanie podatkowe, choć ten ostatni nie posiadał zdolności rozpoznawania zachodzących zjawisk i tym samym jego udział w postępowaniu był wyłącznie iluzoryczny.

Wobec powyższego Sąd orzekający w niniejszej sprawie doszedł do następujących wniosków.

Po pierwsze – wniosek z dnia [...] września 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wpłynął do organu wraz z pismem z [...] stycznia 2012 r. W tym ostatnim piśmie skarżąca wyjaśnia, że wniosek z września 2011 r. wysłała listem zwykłym, a wobec braku reakcji ze strony organu wysyła stosowny wniosek ponownie.

W tym miejscu należy zauważyć, że z akt administracyjnych nie wynika, aby organ podjął jakiekolwiek próby ustalenia, czy rzeczywiście taka korespondencja do niego wpłynęła.

Po drugie – organ, rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, wziął pod uwagę jedynie treść samego żądania nie zwracając uwagi na jego uzasadnienie. Natomiast treść pisma opatrzonego datą [...] września 2011 r. wskazuje, że strona zarzuca organowi to, iż wiedząc o stanie zdrowia podatnika prowadził wobec niego postępowanie podatkowe. Wskazuje się przy tym, że [...] nie miał zdolności do świadomego i swobodnego podejmowania decyzji i wyrażania woli oraz rozpoznania znaczenia i skutków swoich zachowań. O stanie zdrowia podatnika świadczyć miały - przedłożone przez rodzinę - diagnoza medyczna i skierowanie do szpitala.

W tych okolicznościach – zdaniem Sądu – organ powinien zwrócić się do skarżącej o wyjaśnienie, czy jej pismo potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną ze wskazaniem, jako podstawy wznowienia, okoliczności wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Ten ostatni przepis przewiduje wznowienie postępowania w przypadku gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znalazło się sformułowanie, iż zarzuty skarżącej mają w istocie charakter procesowy (str. 7 decyzji z [...] października 2012 r.).

Powyższe jest istotne również dlatego, że – zgodnie z art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji – wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Z akt administracyjnych wynika, że w dniu [...] lipca 2011 r. - na skutek wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Sąd Rejonowy w [...] stwierdził nabycie spadku po [...] przez jego żonę [...]. Nie wiadomo jednak kiedy przedmiotowe postanowienie doręczono skarżącej. Powyższe mogłoby być pomocne przy ustaleniu czy skarżąca dochowała warunków i terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Temu celowi służyć tez powinno ustalenie kiedy skarżąca skierowała do organu swój wniosek datowany na [...] września 2011 r.

Dopiero po wyjaśnieniu powyższych okoliczności organ będzie miał podstawy do wydania aktu zgodnie z intencją i wiedzą skarżącej, która w postępowaniu przed organem występowała bez pełnomocnika. Powyższa okoliczność tym bardziej nakłada na organ obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący do niego zaufanie, o czym stanowi art. 121 Ordynacji podatkowej.

W tych okolicznościach Sąd uznał zasadność skargi i stwierdził, iż zarówno zaskarżona decyzja jak decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem zasad postępowania, o których mowa w art. 121 i 122 Ordynacji.

Wobec powyższego orzeczona jak w punkcie 1 sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Wynagrodzenie przyznano pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu na podstawie art. 250 w/w ustawy.