Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 2876/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Powołane przepisy: article: par. 5
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1138
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar.
Teza: Wniosek informujący o ustaniu przekroczenia może być złożony przez jednostkę organizacyjną jeszcze przed nałożeniem na nią kary w trybie określonym w par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar /Dz.U. nr 162 poz. 1138/.

TEZY

Wniosek informujący o ustaniu przekroczenia może być złożony przez jednostkę organizacyjną jeszcze przed nałożeniem na nią kary w trybie określonym w par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar /Dz.U. nr 162 poz. 1138/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "A." SA we W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (...) w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie wymagań ochrony środowiska - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Ochrony Środowiska, decyzją z dnia 25 lipca 2001 r., utrzymał w mocy decyzję K.-P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 17 kwietnia 2001 r. w sprawie ustalenia pieniężnej kary łącznej za przekroczenie dopuszczalnej emisji pyłu polichlorku winylu z Kompleksu PCW emitor - 2E 701/2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, co następuje. K.-P. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w B., ostateczną decyzją z dnia 30 listopada 2000 r., wymierzył Zakładom Azotowym "A." S.A. we W. godzinową karę pieniężną za przekroczenie emisji dopuszczalnej pyłu polichlorku winylu z Kompleksu PCW emitor - 2E 701/2 z terminem rozpoczęcia naliczania kar od dnia 10 października 2000 r. godzina 14.00. Pismem z dnia 29 listopada 2000 r., zakład powiadomił o ustaniu naruszenia i przekazał wyniki pomiarów z dnia 30 października 2000 r., potwierdzające ustanie przekroczenia. W związku z powyższym, K.-P. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w B., działając na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /tekst jednolity Dz.U. nr 49 z 1994 r. poz. 196 ze zm./ i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar /Dz.U. nr 162 poz. 1138/, ustalił Zakładom Azotowym "A." S.A. we W. pieniężną karę łączną za przekroczenie emisji dopuszczalnej pyłu polichlorku winylu z Kompleksu PCW emitor - 2E 701/2 w okresie od dnia 10 października 2000 r. godzina 14.00 do dnia 30 października 2000 r. godzina 14.00. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pismo zakładu z dnia 31 października 2000 r., informujące o incydentalnym charakterze przekroczenia nie mogło być uznane za wniosek o zaprzestanie naliczania kary pieniężnej, gdyż nie dołączono do niego żadnych danych dotyczących pomiarów. Dopiero wniosek z dnia 23 listopada 2000 r. zawierał wyniki pomiarów przeprowadzonych w dniach 11-13 października 2000 r. We wniosku tym zakład wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w sprawie zakończenia naliczania kary pieniężnej. Wniosku tego organ pierwszej instancji nie uwzględnił, a postanowienie w tej kwestii, wydane dnia 29 grudnia 2000 r., jest ostateczne. Organ odwoławczy podkreślił, że pismo z dnia 23 listopada 2000 r. zostało złożone po upływie 30 dni od wykonania pomiarów, co uniemożliwiało jego uwzględnienie. Przy ustalaniu pieniężnej kary łącznej uwzględniono wniosek z dnia 29 listopada 2000 r., zawierający wyniki pomiarów z dnia 30 października 2000 r., gdyż spełniał on warunki określone w par. 5 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r.

Skargę na powyższą decyzję wniósł "A." SA we W. Strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając:

1. naruszenie art. 110 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar - poprzez wymierzenie kary pieniężnej za okres, w którym przekroczenia dopuszczalnej emisji nie było oraz błędne potraktowanie wniosku dowodowego złożonego przed wydaniem decyzji zawierającej informację o rozpoczęciu naliczania kary jako wniosku o zaprzestanie jej naliczania;

2. naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa poprzez uniemożliwienie stronie wykazania, że przekroczenie dopuszczalnej emisji ustało wcześniej niż przyjął to organ.

Zdaniem skarżącej, organy orzekające w sprawie błędnie potraktowały jej pisma z dnia 31 października, 23 listopada i 29 listopada 2000 r. jako wnioski o zaprzestanie naliczania kary, gdyż wówczas skarżąca nie była stroną ukaraną a także nie rozpoczęło się naliczanie kary. W związku z tym, wymienione pisma należało traktować jako wnioski dowodowe na okoliczność ustalenia rzeczywistego czasu trwania naruszenia dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń. Zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego we wskazanym zakresie spowodowało naruszenie fundamentalnej zasady postępowania administracyjnego - prawdy obiektywnej.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie w sprawie określenia kary łącznej toczy się na szczególnych zasadach, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r., które byty w pełni respektowane przez organy orzekające w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar /Dz.U. nr 162 poz. 1138/, w odniesieniu do kar za zanieczyszczenie powietrza przewiduje postępowanie dwuetapowe. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, po stwierdzeniu naruszenia wymagań ochrony środowiska w tym zakresie, wymierza w drodze decyzji karę godzinową. Po ustaniu naruszenia ten sam organ wymierza, odrębną decyzją, karę łączną. Stwierdzenie, że przekroczenie ustało, może nastąpić z urzędu lub na wniosek jednostki organizacyjnej /par. 6 ust. 1 rozporządzenia/.

W przypadku złożenia wniosku przez jednostkę organizacyjną stosuje się odpowiednio regulację par. 5 ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia. Powołany ostatnio przepis nakłada na jednostkę organizacyjną obowiązek przedstawienia wyników pomiarów w terminie 30 dni od ich wykonania wraz z informacją o sposobie osiągnięcia przez jednostkę organizacyjną ograniczenia przekroczenia. W wypadku, gdy właściwy organ nie zakwestionuje w terminie 30 dni zasadności wniosku, określa karę łączną. Zgodnie z par. 6 ust. 3 rozporządzenia, karę łączną ustala się, gdy decyzja określająca godzinowy wymiar kary pieniężnej stanie się ostateczna.

Odnosząc powyższą regulację do stanu faktycznego sprawy, należy podzielić pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że dopiero wniosek strony skarżącej z dnia 29 listopada 200 r. spełniał wymogi określone w rozporządzeniu. Główny Inspektor Ochrony Środowiska trafnie ustalił, że warunków wniosku, o których mowa w par. 6 rozporządzenia, nie spełniało pismo z dnia 31 października, gdyż nie zawierało ono wyników pomiarów. Natomiast pismo z dnia 23 listopada zostało złożone po upływie 30-dniowego terminu, określonego w par. 5 ust. 3 rozporządzenia. W związku z tym, stwierdzić należy, że w zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji prawidłowo ustalono, że naruszenie ustało z dniem 30 października 2000 r. godzina 14.00. Wynik pomiarów wykonanych tego dnia został przedstawiony organowi w terminie, gdyż wpłynął dnia 29 listopada 2000 r. W tej sytuacji brak jest podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń organów co do trwania naruszenia wymagań ochrony środowiska a w konsekwencji wysokości kary łącznej.

W ocenie Sądu, nie można podzielić stanowiska strony skarżącej, iż składane przez nią wnioski powinny być traktowane jako wnioski dowodowe, gdyż przed ustaleniem kary godzinowej nie była ona jednostką ukaraną, a zatem nie mogła złożyć wniosku o zaprzestanie naliczania kary pieniężnej. Przede wszystkim należy zauważyć, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, w decyzji z dnia 30 listopada 2000 r., określającej karę godzinową, wskazał termin rozpoczęcia jej naliczania na dzień 10 października 2000 r. godzina 14.00. Oznacza to, że od tej daty skarżąca była jednostką ukaraną. Okoliczność ta nie ma jednak w sprawie decydującego znaczenia, gdyż w par. 6 ust. 1 rozporządzenia mowa jest o wniosku złożonym przez jednostkę organizacyjną, a nie jak w par. 5 ust. 3 jednostkę organizacyjną ukaraną. Należy w związku z tym zauważyć, że wniosek informujący o ustaniu przekroczenia może być złożony przez jednostkę organizacyjną jeszcze przed nałożeniem na nią kary w trybie określonym w par. 5 rozporządzenia... Taka regulacja ma sprzyjać określeniu kary łącznej za rzeczywisty czas trwania naruszenia wymagań ochrony środowiska, które może ustać wkrótce po stwierdzeniu przekroczenia, jeszcze przed określeniem kary godzinowej. Jest to unormowanie mające na celu ochronę interesów jednostki organizacyjnej, która nie musi oczekiwać na możliwość złożenia wniosku, o którym mowa w par. 6 ust. 1 rozporządzenia, do czasu kiedy stanie się "jednostką organizacyjną ukaraną w trybie określonym w par. 5". Warunkiem koniecznym uwzględnienia wniosku jest przedstawienie wyników pomiarów w terminie określonym w par. 5 ust. 3 rozporządzenia. Złożenie wniosku nie spełniającego powyższych warunków uniemożliwia jego uwzględnienie. Stanowisko to, jak się zdaje, podzielała strona skarżąca, skoro we wniosku z dnia 23 listopada 2000 r. zawarła prośbę o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zaprzestanie naliczania kary. Zauważyć także należy, że uwzględnienie stanowiska strony skarżącej dotyczącego charakteru pism składanych w toku postępowania administracyjnego, prowadziłoby do wniosku, że naliczanie kary powinno trwać, gdyż dotychczas nie złożyła ona wniosku w trybie par. 6 ust. 1 rozporządzenia. Powyższe w sposób oczywisty byłoby sprzeczne z interesem skarżącej.

Uwzględniając, że postępowanie w sprawie ustalenia kary pieniężnej łącznej toczy się w trybie określonym w par. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r., zarzuty skarżącego co do naruszenia przepisów postępowania są niezasadne. Warunkiem koniecznym wszczęcia tego postępowania jest stwierdzenie ustania naruszenia, zatem wniosek w tej kwestii nie może w żadnym wypadku być traktowany jako wniosek dowodowy. Podkreślić przy tym należy, że strona skarżąca w kolejnych pismach w sposób nie budzący wątpliwości określał, że dotyczą one zaprzestania naliczania kary godzinowej i nie miały one charakteru wniosku dowodowego. Sama strona skarżąca tak pism tych nie traktowała, skoro ubiegała się o przywrócenie terminu do złożenia jednego z nich, co w przypadku wniosku dowodowego byłoby oczywiście zbędne.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzekł, jak w sentencji.