Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1893/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa,oddalono skargę w pozostałym za
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80 art. 35 § 3, art. 36 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 1 § 2, art. 149, art. 161 § 1 pkt 3, art. 151, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wa 1089/19 w sprawie ze skargi L. L. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do wydania aktu, 3. stwierdza, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. oddala skargę w pozostałej części, 5. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz L. L. kwotę 1037 (jeden tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wa 1089/19, oddalił skargę L. L. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego K. L. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie rozpatrzenia odwołania.

Wyrok został podjęty w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 30 kwietnia 2019 r. L. L. reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego złożyła skargę na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], orzekającej o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca zarzucając organowi naruszenie: art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 12 § 1 i § 2 w zw. z art. 35 § 1 i 2 oraz § 3 w zw. z art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r poz. 2096 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), wniosła o: 1) stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego przed Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców; 2) zobowiązanie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do zmiany decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2019 r., znak: [...] i udzielenie skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie jednego tygodnia od dnia uprawomocnienia się wyroku stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy; 3) stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) przyznanie od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 3000 zł; 5) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, iż przedmiotowe odwołanie zostało przekazane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w dniu 12 marca 2019 r., a zatem organ odwoławczy przekroczył termin załatwienia sprawy administracyjnej w postępowaniu i pozostaje od dnia "13 kwietnia 2019 r." (w dniu 11 kwietnia 2019 r. pełnomocnik skarżącej złożył uzupełnienie odwołania) w zwłoce. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej skarżąca umotywowała: bezpodstawnym przedłużaniem postępowania przez organ II instancji, pomimo braku konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie; brakiem możliwości wyjazdu przez skarżącą wraz z rodzicami poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz odwiedzenia rodziny znajdującej się na terenie Chin; przedłużającą się niepewnością przedstawicieli ustawowych małoletniej, tj. rodziców skarżącej odnośnie legalności jej pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; utratą zaufania do władzy publicznej, wobec braku uwzględnienia zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o: umorzenie postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu odwoławczego do rozpatrzenia odwołania; stwierdzenie, że prowadzenie w niniejszej sprawie postępowania odwoławczego nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; oddalenie wniosku o zasądzenie od organu na rzecz strony sumy pieniężnej.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postępowanie trwało od dnia 15 marca 2019 r. do dnia 14 maja 2019 r. (data wydania decyzji kończącej postępowanie), a więc do dnia wydania decyzji trwało 2 miesiące, a do dnia wniesienia skargi niewiele ponad miesiąc. Niezwłoczne wydanie orzeczenia nie było możliwe z uwagi na ilość i znaczny przyrost postępowań odwoławczych prowadzonych przez Departament Legalizacji Pobytu Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Wyjaśniono, że z danych wyżej wskazanej komórki organizacyjnej urzędu wynika, że w 2018 r. do departamentu legalizacji pobytu (wydział I, II, III postępowań odwoławczych) wpłynęło łącznie 19800 spraw (w tym ponad 4500 ponagleń na bezczynność lub przewlekłość organów, dla których Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców jest organem wyższego stopnia), co stanowiło wzrost o ponad 150% w stosunku do roku 2017 r., kiedy to wpływ wyniósł ok. 7800 spraw. Organ odwoławczy wskazał, że w ostatnim czasie podjęte zostały działania zmierzające do poprawy sytuacji i przyspieszenia rozpatrywania spraw. Dokonano reorganizacji struktury departamentu powołując dodatkowy III wydział postępowań odwoławczych oraz pozyskano dodatkowych pracowników z innych departamentów. Działania te nie mogły jednak spowodować natychmiastowej poprawy terminowości rozpoznawania spraw. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podkreślił, że rozpoznanie odwołania skarżącej z naruszeniem terminu nie nosiło cech rażącego naruszenia prawa w znaczeniu jakie temu terminowi nadał ustawodawca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie zaznaczył na wstępie, iż co prawda skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania, to mając na względzie argumentację podniesioną w skardze oraz po zapoznaniu się z wywodami organu odwoławczego, a przede wszystkim analizie akt administracyjnych, złożona skarga jest w istocie skargą na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Sąd I instancji stwierdził, że organ II instancji nie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu odwołania od decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 2019 r. Wskazał, że faktem jest, że organ nie wydał rozstrzygnięcia w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. i nie poinformował pełnomocnika procesowego ojca małoletniej skarżącej o niezałatwieniu sprawy w trybie art. 36 k.p.a., jednakże podkreślił, że organ nie miał możliwości merytorycznego rozpoznania wniesionego odwołania czy też procesowego zakończenia postępowania odwoławczego, bowiem dopiero od dnia 5 kwietnia 2019 r. dysponował zwrotnym potwierdzeniem odbioru decyzji. Ponadto, pełnomocnik przedstawiciela ustawowego małoletniej skarżącej uzupełnił materiał dowodowy w sprawie, tj. załączył dokumenty potwierdzające posiadanie przez małoletnią ubezpieczenia zdrowotnego i dokumenty potwierdzające legalny pobyt jej ojca w dniu 11 kwietnia 2019 r., a zatem i z tego powodu merytoryczne rozpoznanie środka zaskarżenia nie było możliwe. Biorąc pod uwagę fakt, że od momentu uzupełnienia materiału dowodowego do wydania decyzji w sprawie, tj. do dnia 14 maja 2019 r. upłynęło niewiele ponad miesiąc, Sąd w okolicznościach niniejszej sprawy uznał, że organ nie pozostawał w bezczynności. Przy czym zaznaczył, że co prawda organ nie podjął sam z siebie czynności mających na celu uzyskanie zwrotnego potwierdzenia odbioru czy też wymaganych dokumentów do załatwienia sprawy jednakże uzasadnił to dużą ilością spraw rozpatrywanych w danym czasie przez odpowiednią komórkę organizacyjną. W ocenie Sądu, mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy, przyczyny niewydania decyzji można by było zakwalifikować jako niezależne od organu – stosownie do treści art. 35 § 5 k.p.a. Takimi przyczynami w niniejszej sprawie było nieprzekazanie wraz z aktami sprawy zwrotnego potwierdzenia obioru decyzji organu I instancji jak również w pewnym stopniu duża ilość spraw, która wpłynęła do organu odwoławczego do rozpoznania. Jednocześnie Sąd wskazał, że niewystosowanie pisma informującego o przyczynach zwłoki w wydaniu decyzji i niewyznaczenie nowego terminu – choć było działaniem nieprawidłowym – nie mogło przesądzić w tej sprawie o tym, że organ pozostawał w bezczynności. Przy uwzględnieniu powyższych okoliczności, zdaniem Sądu, termin w jakim ostatecznie doszło do wydania rozstrzygnięcia w sprawie (14 maja 2019 r.) uznać należy za akceptowalny z punktu widzenia określonej w art. 12 § 1 k.p.a. zasady szybkości postępowania.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła L. L., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 1 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 77, 80 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli zaskarżonej "decyzji" oraz oddalenie skargi na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, podczas gdy w toku postępowania administracyjnego nie dotrzymano ustawowych terminów do załatwienia sprawy oraz nie poinformowano skarżącej o przyczynach zwłoki, ani o nowym terminie załatwienia sprawy;

2) art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 3 k.p.a. i art. 36 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, podczas gdy, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców od dnia 14 kwietnia 2019 r. pozostawał w bezczynności, naruszając tym samym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego wskazujące na maksymalne terminy na załatwienie sprawy oraz obowiązki organu w sytuacji braku możliwości załatwienia sprawy w ustawowym terminie;

3) art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 7 k.p.a., art. 35 § 3 k.p.a. i art. 36 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, niedostrzeżenie wad postępowania administracyjnego toczącego się przed Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców, a w konsekwencji oddalenie skargi na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz poprzez brak uwzględnienia ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zasady kierowania się interesem społecznym i słusznym interesem obywateli, podczas gdy skarga na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zasługiwała na uwzględnienie, z uwagi na to, iż organ II instancji nie dotrzymał ustawowych terminów do załatwienia sprawy oraz nie poinformował o przyczynach zwłoki ani nie wyznaczył nowego terminu na załatwienie sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Nie można podzielić stanowiska autora skargi kasacyjnej zawartego w punkcie 1 tej skargi, iż doszło do naruszenia art. 1 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 77, 80 k.p.a. Zarzut w tym przedmiocie, na gruncie niniejszej sprawy, jest zresztą błędnie skonstruowany. Przepis art. 1 p.p.s.a. nie dzieli się na paragrafy, ponadto ma on charakter ogólnoustrojowy i w żaden sposób nie jest związany z postępowaniem dowodowym. Z natury rzeczy powyższa norma nie może być ustawowym wzorcem kontroli prawidłowości postępowania wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdyż określa zakres regulacji p.p.s.a. Ponadto, nie sposób stwierdzić naruszenia art. 77 i art. 80 k.p.a., gdyż przepisy te nie mają zastosowania przy ocenie czy miała miejsce bezczynność organu. Mają one zastosowanie tylko przy ocenie prawidłowości postępowania zakończonego rozstrzygnięciem organu administracji. Tylko w takim postępowaniu można dokonywać oceny, czy w sposób wyczerpujący zgromadzony został przez organy administracji materiał dowodowy będący podstawą wydania rozstrzygnięcia oraz czy dokonano jego prawidłowej oceny (zob. wyrok NSA z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 3054/17). W końcu także wskazać należy, iż Sąd I instancji, w tym postępowaniu, nie był obowiązany dokonywać kontroli "zaskarżonej decyzji".

Przechodząc do dalszych rozważań, podkreślić należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że bezczynność zachodzi wtedy, gdy sprawy nie rozpatrzono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (zob. wyroki NSA: z dnia 7 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 891/18; z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 2585/19; z dnia 28 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 3864/19). Zaznaczano przy tym, że okoliczności zwalniające organ z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny (zob. wyroki NSA: z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2106/10; z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2211/10).

Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Z art. 35 § 3 k.p.a. wynika zaś, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów tych, nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu, o czym stanowi art. 35 § 5 k.p.a. Z art. 36 § 1 w zw. z § 2 k.p.a. wynika, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych, także z przyczyn zależnych od organu, organ ten jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ustawodawca uznał zatem możliwość powstania sytuacji, w której zwłoka w załatwieniu sprawy wynika z przyczyn zależnych od organu; w takim jednak wypadku zobowiązał organ do poinformowania stron postępowania o przyczynach zaistniałej zwłoki i wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji w dniu 4 marca 2019 r., odwołanie to zostało przekazane Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców w dniu 15 marca 2019 r., w dniu 11 kwietnia 2019 r. strona uzupełniła odwołanie, składając określone dokumenty, w dniu 29 kwietnia 2019 r. złożono ponaglenie, w dniu 30 kwietnia 2019 r. do organu wpłynęła skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania, zasadnie potraktowana przez Sąd I instancji, jako skarga na bezczynność, natomiast organ po rozpoznaniu tego odwołania wydał decyzję w dniu 14 maja 2019 r. Jako przyczynę wydania decyzji po upływie terminu określonego w art. 35 k.p.a. organ podał znaczny przyrost liczby spraw do rozpoznania, przewyższający realne możliwości niezwłocznego i terminowego rozpatrywania poszczególnych spraw.

Zgodzić się zatem należy ze skarżącą kasacyjnie, że Sąd I instancji błędnie ocenił, iż organ nie był bezczynny i nie naruszył art. 35 § i 3 i art. 36 k.p.a. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie załatwił bowiem sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., natomiast podane przez niego przyczyny opóźnionego rozpoznania odwołania były okolicznościami o charakterze faktycznym, a nie prawnym, proceduralnym. Sąd I instancji wskazał wprawdzie, że organ nie miał możliwości merytorycznego rozpoznania odwołania, czy też procesowego zakończenia postępowania odwoławczego, bowiem dopiero od dnia 5 kwietnia 2019 r. dysponował zwrotnym potwierdzeniem odbioru decyzji organu I instancji, a ponadto pełnomocnik strony w dniu 11 kwietnia 2019 r. uzupełnił materiał dowodowy, jednakże zauważyć należy, że organ odwoławczy, nie podjął sam z siebie czynności mających na celu uzyskanie zwrotnego potwierdzenia odbioru, czy też wymaganych dokumentów, nie informował również strony o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wykazał całkowitą bierność w postępowaniu. Ponadto, z odpowiedzi na skargę, ani żadnego innego pisma procesowego nie wynika, aby przedłożone przez stronę w dniu 11 kwietnia 2019 r. dokumenty były niezbędne organowi odwoławczemu do wydania rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, błędnie Sąd Wojewódzki upatruje przyczyn niewydania decyzji, w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. (nieprzekazanie wraz z aktami sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, duża ilość sprawy, która wpłynęła do organu odwoławczego do załatwienia), jako niezależnych od organu, stosownie do treści art. 35 § 5 k.p.a. Sąd w składzie obecnie orzekającym podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że przyczyny przedłużenia terminu rozpoznania sprawy, dotyczące niewystarczającej w ocenie organu obsady personalnej w stosunku do ilości prowadzonych spraw, nie mogą być postrzegane jako "przyczyny niezależne od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. (wyroki NSA: z dnia 23 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1471/18; z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2556/20). Trudności organizacyjne organu administracji nie wyłączają możliwości stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności. Okoliczność ta niewątpliwie zaś może być brana pod uwagę przy ocenie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jeszcze raz należy podkreślić, że organ odwoławczy wykazał się całkowitą biernością w prowadzonym przez siebie postępowaniu, nie podjął sam z siebie żadnej czynności w sprawie, w tym niezwłocznie nie wystąpił do organu pierwszej instancji o przekazanie zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji. Nie sposób też uznać, aby "oczekiwanie" na przedłożenie przez stronę dokumentów, wypełniało dyspozycję art. 35 § 5 p.p.s.a.

Zasadne zatem jest twierdzenie, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu sprawy. Tym samym podzielić należało zarzuty skargi kasacyjnej, odnośnie naruszenia art. 149 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a., w zakresie w jakim Sąd I instancji nie stwierdził bezczynności organu.

Stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność, sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Skoro Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców przed rozpoznaniem skargi na bezczynność przez Sąd rozpatrzył odwołanie i wydał decyzję datowaną na dzień "14 maja 2018 r." (prawidłowo powinno być - 14 maja 2019 r.), to tym samym nie zachodziła podstawa do zobowiązania organu odwoławczego do wydania rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa, to naruszenie jednoznaczne, oczywiste, nie wymagające przeprowadzania złożonych analiz i na tyle poważne, że nie może być akceptowalne w praworządnym państwie. Przy ocenie, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa należy brać pod uwagę to, czy przekroczenie terminu przewidzianego na załatwienie sprawy było znaczące i czy wynikało z przyczyn, na które organ administracji miał wpływ. O rażącym naruszeniu prawa w postaci bezczynności może także świadczyć zlekceważenie wnioskodawcy i jego żądania. Zwłoka w wykonaniu obowiązku musi być efektem nacechowanego złą wolą, uporczywego zaniechania, pozbawionego racjonalnego uzasadnienia. Zatem o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności (zob. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1370/20; z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2556/20).

W realiach niniejszej sprawy nie można przyjąć, po pierwsze, aby przekroczenie terminu było znaczne (rozstrzygnięcie zostało wydane w przeciągu 2 miesięcy od przekazania odwołania), a po drugie, aby przekroczenie terminu przewidzianego na załatwienie sprawy wynikało z przyczyn, na które organ administracji miał wpływ, bądź było efektem złej woli organu. Jak wynika z przedstawionych przez organ odwoławczy statystyk, wzrost ilości spraw do załatwienia musiał skutkować opóźnieniami w ich rozpoznaniu. Są to obiektywne trudności, które powodują przedłużenie toczących się postępowań i nie mogą one umykać z pola widzenia przy ocenie działań organu administracji. Opisywana nieznaczna zwłoka w załatwieniu sprawy (rozpoznaniu odwołania przez organ odwoławczy) nie uzasadniała, w ocenie NSA, przyjęcia ujawnionej bezczynności jako powstałej z rażącym naruszeniem prawa. Podobnie, jak nie uprawnia do przyznania, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., od organu na rzecz skarżącej określonej sumy pieniężnej. Uwzględniając bowiem okres, w jakim organ pozostawał w bezczynności, nie sposób jest doszukać się wystąpienia takiej szkody moralnej u skarżącej, która uzasadniałaby przyznanie jej jakiejkolwiek sumy pieniężnej.

Ponadto, mimo podniesienia w skardze kasacyjnej zarzutu z art. 149 p.p.s.a., jej autor, nie wskazał na żadne okoliczności, uzasadniające stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, bądź przemawiające za przyznaniem stronie określonej sumy pieniężnej.

Reasumując, skarga kasacyjna okazała się zasadna, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 161 § 1 pkt 3, art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a, art. 151 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Na marginesie, Sąd I instancji, winien zwrócić wnoszącej skargę kasacyjną różnicę pomiędzy należnym wpisem sądowym od skargi kasacyjnej, a wpisem opłaconym przez stronę.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875).