Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 171/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: § 13 z ust. 1, 2 i 4
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 05 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi U. K. na decyzję Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy dla rolników dotkniętych kryzysem COVID-19 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2020 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

U. K. [...] sierpnia 2020 r. (błędna prezentata organu: [...].09.2019r.) zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (Kierownika Biura ARiMR) o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19. W formularzu wniosku oświadczyła, że zrzeka się z prawa do pomocy, o której mowa w § 13v ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 ze zm., dalej: rozporządzenie), tj. pomocy finansowej udzielanej producentowi m.in., w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy.

Kierownik Biura ARiMR decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505, dalej: uARiMR) w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: Kpa) i § 13z ust. 2 ww. rozporządzenia odmówił U. K. przyznania wnioskowanej pomocy.

W motywach rozstrzygnięcia organ powoławszy materialnoprawną podstawę przyznania rzeczonej pomocy (§ 13z rozporządzenia) podał, iż zgodnie z art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.U. L 352 z 24.12.2013, s. 9 ze zm.) całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 20.000 € w okresie trzech lat podatkowych. Z danych pozyskanych z aplikacji RDM i OFSA PROW wynika, że wnioskodawczyni w ciągu ostatnich trzech lat obrotowych otrzymała pomoc o charakterze de minimis w łącznej kwocie [...]zł, tj. [...] €. [...] listopada 2019 r. złożyła ona wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy, na kwotę (wynikającą z powierzchni zniszczonych upraw) na kwotę [...]€. W tym stanie rzeczy udzielenie pomocy na podstawie § 13z rozporządzenia doprowadziłoby do przekroczenia limitu [...] €.

W odwołaniu od powyższej decyzji U. K. podniosła, iż wniosek o pomoc finansową złożony [...].11.2019 r. cofnęła, ponieważ złożyła wniosek o pomoc na podstawie § 13z rozporządzenia. W związku z tym błędne jest stanowisko organu I instancji.

Dyrektor [...] Oddziału ARiMR [...] (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR) decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 10 ust. 2 uARiMR oraz § 13v rozporządzenia utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powołał przepis § 13v ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia podkreślając, że omawiane wsparcie udzielane jest na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013. Wskazując, w jaki sposób pomoc tę się wylicza organ odwoławczy powołał § 13v ust. 7 i 8 rozporządzenia. Wskazał, że U. K. zawnioskowała do 135,65 ha (zadeklarowana powierzchnia upraw, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), co daje równowartość pomocy w wys. [...] €. Zgodnie z art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorcy nie może przekroczyć [...] € w okres trzech lat podatkowych. Wyliczona kwota pomocy w ramach złożonego wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu (...) powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy przekracza określony w ww. rozporządzeniu Komisji (UE) limit. Kwota wnioskowanej pomocy przekracza limit [...] € dla gospodarstwa a nie limitu krajowego, a decyzja odnosi się do wniosku z [...] sierpnia 2020 r. (data stempla pocztowego). Wnioskodawczyni już we wniosku przekroczyła limit [...] €, a wcześniej otrzymała pomoc de minimis w wys. [...] €. Tym samym przekroczyła limit o [...] €. Pomoc finansowa nie może więc być jej przyznana. Dyrektor Oddziału ARiMR wskazał, że na tle omawianego zagadnienia prawnego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że rozporządzenie Komisji (UE) nr [...] zawiera przepisy niezezwalające na udzielenie pomocy publicznej w przypadku przekroczenia limitów pomocy de minimis nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tych limitów. Jeżeli udzielenie pomocy de minimis spowodowałoby przekroczenie ww. limitów określonych w rozporządzeniu Komisji, wówczas zakaz udzielenia pomocy de minimis dotyczyłby całej kwoty pomocy, a nie tylko nadwyżki ponad limit określony w ww. rozporządzeniu. Bezspornie wnioskodawczyni poniosła szkody w posiadanych uprawach rolnych spowodowane w 2019 r. wystąpieniem suszy. Niemniej potraktowanie jej w sposób odmienny, aniżeli innych wnioskodawców byłoby naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Uznaniowość prowadziłaby do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa, a także z jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej zasadą konkurencyjności. Organ I instancji zobowiązany był więc odmówić przyznania pomocy finansowej w odniesieniu do wniosku z [...].08.2020 r., biorąc pod uwagę dane zawarte we wniosku "suszowym" złożonym w 2019 r.

U. K. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Wlkp. ARiMR zarzuciła nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, nieprawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego i błędną ocenę stanu prawnego. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W motywach skargi podniosła, iż [...] listopada 2019 r. zwróciła się do ARiMR o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy (...), które objęły co najmniej 30% danej uprawy. Oświadczyła wówczas, że w ciągu ostatnich 3 lat obrotowych otrzymała pomoc de minimis w łącznej kwocie [...]zł tj. [...] €. Następnie [...] maja 2020 r., po informacji telefonicznej od pracownika ARiMR, zmieniła wniosek na wniosek de minimis, ponieważ – jak jej wskazano – skończyły się środki z pomocy publicznej i konieczny był nowy wniosek de minimis. Wyjaśniła, że do lata 2020 r. w tej sprawie nie wydano decyzji. W sierpniu 2020 r. pracownik ARiMR telefonicznie poinformował ją, że powstała możliwość uzyskania pomocy publicznej z tyt. strat poniesionych wskutek suszy z puli środków publicznych przeznaczonych na walkę z epidemią COVID-19. W związku z tym [...] sierpnia 2020 r. złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej na podstawie § 13z rozporządzenia, z czym wiązało się wycofanie wcześniejszych wniosków. Kierownik Biura ARiMR decyzją z [...] września 2020 r. odmówił jej przyznania pomocy finansowej w związku z pierwszym wnioskiem, a decyzją z [...] września 2020 r. odmówił przyznania pomocy finansowej na podstawie § 13z rozporządzenia wskazując, że został przekroczony limit pomocy de minimis. Odwołała się od obu decyzji. Organ odwoławczy w pierwszej ze spraw decyzją z [...] grudnia 2020 r. uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie z powodu wycofania wniosku. Wydając zaś drugą - zaskarżoną decyzję z [...] grudnia 2020 r. Dyrektor Oddziału [...]. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura ARiMR z [...].09.2020 r. wskazując na przekroczenie w samym wniosku limitu pomocy de minimis o [...] €. Organ odwoławczy błędnie ustalił stan faktyczny – uzasadnienie decyzji nie odnosi się do jej wniosku o przyznanie pomocy na podstawie § 13z rozporządzenia, lecz do pierwszego wniosku złożonego na podstawie § 13v rozporządzenia. Organ faktycznie uzasadnił odmowę przyznania pomocy de minimis z tytułu szkód spowodowanych suszą, a nie wniosku o pomoc opartą o § 13z rozporządzenia. Nadto w treści uzasadnienia znajdują się fragmenty uzasadnienia skierowane do innej osoby – T. K.. Jednocześnie zdaniem skarżącej brak jest podstaw do odmowy pomocy na podstawie § 13z rozporządzenia ze względu na przekroczenie limitu pomocy de minimis. Pomoc z tego tytułu jest pomocą publiczną a nie pomocą de minimis, co oznacza, że może być łączona z inną pomocą publiczną lub pomocą de minimis bez ograniczeń. Skorzystanie wcześniej częściowo z pomocy de minimis nie powinno mieć znaczenia przy rozpatrywaniu wniosku o pomoc przyznawaną w związku z epidemią.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organów obu instancji co do przekroczenia limitu w zakresie pomocy de minimis. Jej zdaniem organy nie dokonały analizy przepisów § 13v i § 13z rozporządzenia i w ich kontekście wysokości pomocy udzielonej jej w związku z suszą w 2019 r. Wskazała, iż faktycznie poniesione szkody powstałe w związku z suszą wynoszą wg wyceny dokonanej przez komisję powołaną przez Wojewodę [...] ok. [...] zł. Dochodzą do tego straty związane z epidemią [...] Powstała sytuacja zagraża realnie płynności prowadzonej przez skarżącą działalności. Dodała, że z żadnego fragmentu druku wniosku nie wynika obowiązek podania kwoty, o jaką się wnioskuje. Ostateczna wysokość pomocy wynika bowiem z wyliczeń ARiMR. To zadaniem organu jest więc ostateczne rozliczenie tego co się skarżącej należy.

W odpowiedzi Dyrektor Oddziału [...]. ARiMR wniósł o oddalenie skargi. Powtórzył argumentację przemawiającą za odmową przyznania pomocy z powodu przekroczenia limitu pomocy de minimis. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że przedstawiony w skardze stan faktyczny zgadza się z rzeczywistością, a zmiana z pomocy publicznej na pomoc de minimis nie wynikała z faktu wyczerpania funduszy, lecz w związku z ustaleniem, że szkody wyniosły nie więcej niż 30% (25,02%) średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie. Faktem jest zaś, że w związku z wyczerpaniem kwoty krajowej wnioskowanej pomocy na podstawie § 13v rozporządzenia, można było wnioskować o udzielenie pomocy na podstawie § 13z rozporządzenia. Nie można zgodzić się, że pomoc ta powinna być wypłacona z pomocy publicznej a nie de minimis. Odmowa przyznania pomocy wynika z przekroczenia limitu de minimis i została wydana prawidłowo. Strona mogła wnioskować tylko o pomoc z funduszu de minimis, ponieważ zgodnie z protokołem szkody wyniosły nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie. Organ przyznał, że na s. 2 decyzji błędnie wskazano imię i nazwisko strony, co zostało sprostowano postanowieniem z [...].01.2021 r. Nadto zaznaczył, że strona wnioskowała do [...] ha pow. upraw (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wys. co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy na pow. uprawy x [...] zł (stawka na 1 ha pow. uprawy, na której szkody obejmują co najmniej 30% i mniej niż 70% danej uprawy) = [...] zł oraz [...] ha pow. upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wys. co najmniej 70% danej uprawy na pow. tej uprawy spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy (...) x [...] zł (stawka na 1 ha pow. uprawy, na której szkody wystąpiły co najmniej 70% danej uprawy) = [...] zł, co razem daje kwotę [...]zł czyli [...] €. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) [...] całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorcy nie może przekroczyć [...] € w okresie trzech lat podatkowych. Wyliczona kwota w ramach złożonego przez skarżącą wniosku w niniejszej sprawie przekracza tę kwotę. Wcześniej strona otrzymała pomoc de minimis w kwocie [...]€, a więc kwota wynikająca z wniosku przekracza ww. limit o [...] €. Dodając kwoty otrzymane wcześniej (13.082,02 €) kwota przekroczenia wynosi [...] €. Nie można było uznać, że organy orzekające dokonały błędnej wykładni art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że skargę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pk 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: Ppsa), który dopuszcza rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na wniosek strony, o ile żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o jego złożeniu nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W sprawie niniejszej strona skarżąca złożyła wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a organ nie żądał przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 3 § 1 Ppsa sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zgodnie z 134 Ppsa sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola w tak zakreślonej kognicji wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że [...] października 2019 r. U. K. zwróciła się do Kierownika Biura ARiMR z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu. gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi na powierzchni co najmniej 30% danej uprawy, o której mowa w § 13v rozporządzenia. Następnie [...] sierpnia 2020 r. do organu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie jej pomocy finansowej określonej w § 13z rozporządzenia (o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19), w którym to wniosku skarżąca oświadczyła, że zrzeka się prawa do pomocy, o której mowa w § 13v ust. 1 rozporządzenia (rubryka IV pkt 2). W wyniku tego Dyrektor Oddziału ARiMR decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...]/2020, uwzględniwszy zrzeczenie się przez U. K. prawa do pomocy, o której mowa w § 13v ust. 1 rozporządzenia, uchylił decyzję Kierownika Biura ARiMR z [...] września 2020 r. o odmowie przyznania pomocy i umorzył postępowanie w tej sprawie stwierdzając, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. Równolegle Dyrektor Oddziału ARiMR tego samego dnia – [...] grudnia 2020 r. wydał zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura ARiMR z [...] września 2020 r. o odmowie przyznania pomocy, o której mowa w § 13z rozporządzenia, tj. pomocy finansowej producentowi rolnemu, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19.

W tym miejscu należy wskazać, iż faktycznie powołując podstawę prawną wydanej decyzji organ II instancji błędnie wskazał na przepis § 13v rozporządzenia w sytuacji, gdy rozstrzygał sprawę dotyczącą przyznania pomocy, o której mowa w § 13z rozporządzenia. W tym zatem zakresie organ naruszył przepis art. 107 § 1 pkt 4 Kpa, który nakazuje, by w decyzji powołano podstawę prawną. Nie to jednak uchybienie procesowe jest kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Zważyć należy, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 ze zm., dalej: rozporządzenie), w szczególności przepis § 13v tegoż aktu w brzmieniu obowiązującym od [...] sierpnia 2020 r. oraz przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.U. L 352 z 24.12.2013, s. 9 ze zm.).

Zasadniczy spór pomiędzy organami ARiMR a skarżącą dotyczy zagadnienia prawnego sprowadzającego się do pytania, czy dopuszczalne jest przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w § 13z rozporządzenia w sytuacji, gdy suma wnioskowanej aktualnie pomocy i kwot uzyskanej pomocy przez danego producenta rolnego w ostatnich trzech latach podatkowych przekroczyłaby całkowitą kwotę pomocy de minimis, o której mowa w art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013. Aby odpowiedzieć na to pytanie w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na treść przepisów, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie.

W myśl § 13z ust. 1 rozporządzenia W 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19. Zgodnie z § 13z ust. 2 rozporządzenia pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej. Jak stanowi ust. 3 powołanego paragrafu wniosek, o którym mowa w ust. 2, zawiera:

1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego ubiegającego się o pomoc;

2) numer identyfikacyjny producenta rolnego ubiegającego się o pomoc nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

3) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL - numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;

4) oświadczenie producenta rolnego o zagrożeniu utraty płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19 oraz niewypłaceniem pomocy, o której mowa w § 13v ust. 1;

5) oświadczenie producenta rolnego o zrzeczeniu się prawa do pomocy, o której mowa w § 13v ust. 1.

Stosownie zaś do przepisu § 13z ust. 4 rozporządzenia wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, ustala się zgodnie z § 13v.

Przepis § 13v ust. 1 rozporządzenia określa, że w 2019 i 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy;

3) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr [...].

Zgodnie z ust. 2 § 13v rozporządzenia pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana:

1) na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia nr 702/2014 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji, albo

2) zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1408/2013 oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w pkt 1.

Zważywszy, że deklarowana wartość strat w gospodarstwie rolnym skarżącej określono na poziomie 25,02%, a więc wynosi nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej, w sprawie należało zastosować przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 dotyczące pomocy de minimis.

Przepis art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 stanowi, że całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 20.000 EUR w okresie trzech lat podatkowych.

Organy w niniejszej sprawie ustaliły, że w ostatnich trzech latach podatkowych skarżąca uzyskała pomoc [...] zł, tj.[...] € i przyjęły, że z uwagi na wysokość aktualnie żądanej pomocy finansowej (kwoty [...] € - wyliczenie ARiMR na podstawie zadeklarowanej powierzchni upraw) udzielenie żądanej pomocy oznaczałoby przekroczenie wynikającego z art. 3 ust. 2 ww. rozporządzenia Komisji (UE) limitu wynoszącego 20.000 €.

Mając na względzie powyższe, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma wykładnia art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013. W świetle tego przepisu wymaga wyjaśnienia, czy w wypadku ubiegania się przez rolnika o pomoc finansową, która przekracza limit z art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 1408/2013 (tj. 20.000 €), przy uwzględnieniu wcześniej otrzymanych przez rolnika kwot pomocy, możliwe jest uzyskanie pomocy w części nieprzekraczającej tego limitu, czy też, tak jak uznały organy, brak jest możliwości uzyskania pomocy, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu.

W ocenie Sądu wykładnia językowa, systemowa oraz celowościowa przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 prowadzi do wniosku, że górny pułap pomocy de minimis przyznanej jednemu przedsiębiorstwu nie może przekraczać 20.000 €, a tym samym nie jest możliwe udzielenie pomocy de minimis w wysokości przekraczającej wskazaną kwotę. Przy wykładni wskazanego przepisu należy mieć również na uwadze, że zgodnie z art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 1408/2013 łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego w załączniku I. Pomoc de minimis uznaje się za przyznaną w dniu, w którym uzyskuje się prawo otrzymania takiej pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym, niezależnie od terminu wypłacenia pomocy de minimis temu przedsiębiorstwu (art. 3 ust. 4 rozporządzenia nr 1408/2013). W myśl zaś art. 2 ust. 7 tegoż rozporządzenia określa, że jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis zostałyby przekroczone pułapy de minimis, górny limit krajowy lub górny limit sektorowy, o których mowa w ust. 2, 3 i 3a, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia. Równocześnie zgodnie z pkt 8 preambuły do ww. rozporządzenia okres trzech lat brany pod uwagę do celów niniejszego rozporządzenia należy oceniać w sposób ciągły, zatem dla każdego przypadku nowej pomocy de minimis należy uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych.

Z powyższego wynika, że prawodawca unijny używa sformułowań "całkowita kwota pomocy" (art. 3 ust. 2) oraz "pułap określony w ust. 2" (art. 3 ust. 7), podając jednocześnie, że nie mogą one przekroczyć określonej kwoty. Z kolei przy interpretacji określonego w art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 sfomułowania "nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia" należy posłużyć się treścią pkt 8 preambuły do tego rozporządzenia, gdzie jednoznacznie potwierdzono, że "dla każdego przypadku nowej pomocy de minimis należy uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych" oraz treścią pkt 13 tej preambuły, w której wyrażono potrzebę maksymalnego ograniczenia ryzyka przyznania pomocy ponad przyjęte limity. Powyższe przemawia za uznaniem, że w powołanych przepisach mowa jest o faktycznie mającej być przyznanej pomocy, nie zaś pomocy jaka byłaby możliwa do przyznania.

Sąd zwraca uwagę, że powyższa kwestia była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Podzielić należy stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 21 stycznia 2020 r. sygn. II FSK 456/18, z 7 lipca 2020 r. sygn. II FSK 930/20 oraz z 2 września 2020 r. o sygn. akt II FSK 1423/18, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyrokach z 8 października 2020 r., sygn. I SA/Sz 468/20, z 7 października 2020 r. sygn. I SA/Sz 467/20 i z 21 października 2020 r., sygn. I SA/Sz 573/20 oraz przez tutejszy Sąd w wyroku z 16 czerwca 2021 r. sygn. III SA/Po 172/21 (orzeczenia są dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl.), w których stwierdzono, że pomoc de minimis, będąca wsparciem finansowym, ze swej definicji nie niesie ryzyka zakłócenia konkurencji na rynku unijnym i nie podlega procedurze notyfikacji. Pomoc ta przyznana jednemu beneficjentowi w okresie 3 lat kalendarzowych nie może przekroczyć ustalonego limitu. Stosownie do art. 3 ust. 5 rozporządzenia nr 1408/2013 pułapy de minimis oraz górny limiit krajowy i górny limit sektorowy, o którym mowa w ust.2, 3 i 3a, stosuje się bez względu na formę i cel pomocy de minimis, a także bez względu na to, czy pomoc przyznana przez państwo członkowskie jest w całości lub częściowo finansowana z zasobów Unii. Okres trzech lat podatkowych ustala się przez odniesienie do lat obrotowych stosowanych przez przedsiębiorstwo w danym państwie członkowskim. Ponadto okres ten, stosownie do pkt 8 preambuły tego rozporządzenia, należy oceniać w sposób ciągły, co znaczy, że dla każdego przypadku nowej pomocy de minimis należy uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że wielkość już przyznanej pomocy skarżącej jako producentowi rolnemu nie mogła doprowadzić do przekroczenia przysługującego trzyletniego limitu kwotowego wynoszącego 20.000 €. Dopuszczalne było bowiem przyznanie skarżącej pomocy finansowej, która będzie mieściła się w tym limicie, przy czym organ winien uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych, gdyż zasadniczym celem rozporządzenia Komisji (EU) nr 1408/2013 jest zakaz przyznawania przez państwo członkowskie pomocy ponad określoną w nim kwotę. W ocenie Sądu przemawia to za uznaniem, że w przepisach tych mowa jest o faktycznie mającej być przyznanej pomocy, nie zaś pomocy jaka hipotetycznie możliwa jest do przyznania.

Za takim rozumieniem omawianej regulacji przemawia także wykładnia historyczna regulacji pomocy de minimis w rolnictwie. W poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. Urz. UE.L Nr 337, str. 35 ze zm.) wyraźnie wskazano, że jeżeli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu (art. 3 ust. 2). Obecnie obowiązujące rozporządzenie nr 1408/2013 zastrzeżenia takiego nie wprowadza. Jest to zasadnicza i wyraźna różnica pomiędzy regulacjami poprzednio i obecnie obowiązującego rozporządzenia. Z powyższego wyprowadzić należy wniosek, że gdyby zamiarem prawodawcy unijnego było zakazanie udzielania pomocy de minimis w przypadku, gdy cała kwota możliwego zwolnienia podatkowego przekracza wartości określone w rozporządzeniu nr 1408/2013, to kwestię tę wyraźnie by uregulował, jak uczynił to w rozporządzeniu nr 1535/2007. Nie można zatem zasadnie twierdzić, że rozporządzenie nr 1408/2013 wprowadza zakaz udzielania pomocy de minimis do części konkretnego środka pomocy, lecz wymaga ono jedynie, aby pomoc nie przekraczała wartości 20.000 €. Inne rozumienie tych przepisów wprowadziłoby niesprawiedliwe traktowanie producentów rolnych znajdujących się w podobnej sytuacji. Intencją zaś ustawodawcy unijnego było to, aby każdy z podmiotów miał prawo do otrzymania pomocy de minimis w wysokości do jednego, określonego pułapu.

W świetle powyższego uznać należy, iż odmawiając przyznania przedmiotowej pomocy finansowej organy orzekające dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego - § 13z ust. 1 i 4 w zw. z § 13v ust. 2 pkt 2 rozporządzenia i art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (EU) nr 1408/2013 poprzez ich błędną wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy. Organy błędnie przyjęły, że uzyskanie przez skarżącą w ostatnich trzech latach obrotowych pomocy o charakterze de minimis w kwocie [...]€ wyklucza możliwość przyznania jej pomocy, o której mowa w § 13z ust. 1 rozporządzenia z uwagi na potencjalne przekroczenie limitu 20.000 €. Organy nie wzięły pod uwagę, że pomoc tę można przyznać do ww. limitu. W tym też kontekście błędnie organ odwoławczy uznał, że okoliczność, iż wnioskowana kwota pomocy przekracza limit 20.000 € (wg wyliczeń ARiMR) stanowi podstawę wydania decyzji odmownej. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1408/2013 nie wprowadza bowiem zakazu udzielania pomocy de minimis do części konkretnego środka pomocy. Wymaga ono jedynie, aby pomoc ta nie przekraczała określonej wartości. Tym samym dopuszczalne będzie przyznanie stronie pomocy finansowej, która mieści się w tym limicie, przy czym organ winien uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną stronie w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych, gdyż zasadniczym celem rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 jest zakaz przyznawania przez państwo pomocy ponad określoną w nim kwotę. Zarówno z art. 3 ust. 2, jak również z art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 1408/2013 wynika, że górny pułap przyznanej pomocy nie może przekraczać określonej wysokości. Jest to jedyna przeszkoda w uzyskaniu pomocy de minimis. Gdyby kwota wnioskowanej nowej pomocy miała doprowadzić do przekroczenia całkowitej kwoty pomocy, czyli zostałby przekroczony jej maksymalny pułap, może zostać ona udzielona do kwoty możliwej pomocy wynikającej z art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013. Dopuszczalne jest zatem przyznanie stronie pomocy finansowej, która będzie mieściła się w maksymalnym limicie, przy czym organ winien uwzględnić całkowitą kwotę pomocy de minimis przyznaną w ciągu danego roku podatkowego oraz dwóch poprzedzających lat podatkowych.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, mając na względnie przepis art. 153 Ppsa, organy winny kierować się wykładnią ww. przepisów zaprezentowaną przez Sąd. Uwzględnią, iż samo uzyskanie przez skarżącą w ostatnich trzech latach obrotowych pomocy de minimis na kwotę [...]€ nie stanowi przeszkody w uzyskaniu do pomocy finansowej na podstawie § 13z rozporządzenia do limitu 20.000 €. Jednocześnie obowiązkiem organów jest wzięcie pod uwagę okoliczności, iż skarżąca składając wniosek o przedmiotową pomoc zrzekła się pomocy, o której mowa w art. 13v ust. 1 rozporządzenia, co oznacza, że potencjalnych kwot tej pomocy nie powinno się uwzględniać przy ustaleniu przedmiotowej pomocy.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 Ppsa uchylił decyzje obu instancji (pkt I. wyroku).

Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów sądowych na kwotę [...]zł tj. uiszczonego wpisu od skargi mając na względzie przepisy art. 200 i art. 205 § 1 i art. 209 Ppsa (pkt II. wyroku).