Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 824/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-07-17 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: zwolniono od kosztów sądowych w pozostałym zakresie oddalono wniosek

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.Z., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 13.03.2015r. nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, w podatku akcyzowym za maj 2011r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B.Z. o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej , z dnia 13.03.2015r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, w podatku akcyzowym za maj 2011r.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów B.Z. ur. w 1965r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną R.Z. ur. w 1967r. , córka A. Z ur. w 1994r. , synową E W - Z ur. w 1988r. oraz wnuczką L.Z. Rodzina mieszka w mieszkaniu należącym do syna B Z – R Z.

B.Z. otrzymuje emeryturę w wysokości 958,76 zł., miesięcznie, a córka K.S. przesyła mu 400 zł., w zależności od jej możliwości finansowych w danym miesiącu. W 2014r. uzyskał on dochód w wysokości 4 091,20 zł.

R.Z. zatrudniona jest w przedszkolu specjalnym, na stanowisku woźnego, i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 859,76 zł., miesięcznie.

A.Z. otrzymuje rentę w wysokości 1 373,02 zł., miesięcznie. W 2014r. uzyskała z tego tytułu dochód w wysokości 18 870,02 zł. Wspierana jest też przez MOPS, z którego dnia 19.03.2015r. otrzymała 1200 zł., dnia 20.04 2015r. - 1200 zł. a dnia 19.05.2015r. - 1000 zł. Na jej konto, prowadzone przez mBank S.A. wpływają też inne kwoty (dnia 09.05.2015r. - wpłata 2400 zł., dnia 23.05.2015r. - przelew wewnętrzny przychodzący na kwotę 10 000 zł., dnia 27.05.2015r. - przelew zewnętrzny przychodzący na kwotę 10 768,74 zł., dnia 09.04.2015r. - przelew wewnętrzny przychodzący na kwotę 800 zł., dnia 19.04.2015r. - wpłata 1500 zł.).

E W – Z otrzymuje pomoc finansową na córkę L Z, od swojego męża, w wysokości 600 - 800 zł. W 2014r. uzyskała ona łączny dochód w wysokości 3 973,67 zł., przy przychodzie na poziomie 4 233,42 zł.

Miesięczne wydatki rodziny obejmują : czynsz – 850 zł., opłatę za gaz – ok. 130 zł., opłatę za energię elektryczną – ok. 200 zł., opłatę za telewizję kablową i internet – 140 zł., opłatę za telefon – 300 zł., koszty leków – ok. 200 zł., koszty wyżywienia – 800 zł., koszty środków czystości – 300 zł. , koszty ubrań – 200 zł., koszty benzyny – 500 zł., opłatę za żłobek – 300 zł.

B Z oświadczył, że nie posiada oszczędności, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości.

Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, postanowienie NSA z dnia 23.07.2013r. , sygn. akt II FZ 565/13, postanowienie NSA z dnia 19.07.2013r. , sygn. akt I FZ 324/13, postanowienie NSA z dnia 28.11.2012r. , sygn. akt I GZ 384/12).

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ).

Zasada partycypacji w kosztach prowadzonego postępowania ma więc zastosowanie w takim przypadku, jak rozpatrywany, kiedy zarówno wnioskodawca jak i członkowie jego rodziny uzyskują bądź to stałe świadczenia, bądź wynagrodzenie, bądź też wsparcie finansowe najbliższych.

Oczywiście stopień partycypacji musi być uzależniony z jednej strony od sytuacji majątkowej strony skarżącej, z drugiej zaś od wysokości należnych kosztów sądowych. W przypadku natomiast kiedy strona bierze udział w większej ilości postępowań, w analizie trzeba wziąć pod uwagę wszystkie koszty generowane przez te postępowania. W tut. Sądzie prowadzonych jest osiem postępowań ze skarg B Z o sygn. akt I SA/Kr 821- 828/15, w których łączna suma wpisów od skarg wynosi 4000 zł. Kwota ta przekracza natomiast zdolności płatnicze wnioskodawcy.

Stąd też, w świetle wskazanych okoliczności, kierując się zasadą partycypacji strony w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego należało przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych i oddalenie wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika.

Rozstrzygnięcie to jest adekwatne do sytuacji majątkowej strony skarżącej. Nie pozbawia jej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąża w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie warunków bytowych rodziny.

Zwolnienie B Z od kosztów sądowych i równoczesne ustanowienie dla niego adwokata, przekraczałoby natomiast ustawowe ramy instytucji przyznania prawa pomocy.

Trzeba zaznaczyć, że na obecnym etapie postępowania to konieczność uiszczenia wpisu od skarg jest największą barierą dla strony w dochodzeniu jej prawa, polegającego na żądaniu skontrolowania zaskarżonej decyzji pod względem legalności. Bariera ta została więc usunięta. W kwestii natomiast odmowy ustanowienia adwokata warto zaznaczyć, iż z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 w/w ustawy nie zachodzi obawa, że strona skarżąca bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 i § 2 w/w ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie może też wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Z kolei z art. 140 § 1 p.p.s.a. wynika, że stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący zobowiązany jest udzielić wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (por. postanowienie NSA z dnia 27.05.2008r. , sygn. I FZ 154/08, postanowienie NSA z dnia 17.12.2012r. , sygn. II FZ 970/12, postanowienie NSA z dnia 18.07.2013r., sygn. II FZ 570/13, postanowienie NSA z dnia 10.01.2014r., sygn. II OZ 1216/13).

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 244§1, art.245, art. 246§1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.