Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 915/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1,
journal: Dz.U. 2003 nr 135 poz 1269
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń ciśnieniowych
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, b i c,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi W. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz.887 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. I Inspektorat Miejski orzekł, że W. A. (dalej: skarżący), jako członek Zarządu odpowiada za zaległości A Spółka z o.o.: z tytułu niepłacenia składek na ubezpieczenia społeczne - za okres od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r., [...] r., od [...] r. do [...] r. w kwocie należności głównej [...] zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia wymagalności do dnia wydania decyzji włącznie; z tytułu niepłacenia składek na ubezpieczenia zdrowotne - za okres od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r., od [...]r. do [...] r., od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r. kwocie należności głównej [...] zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia wymagalności do dnia wydania decyzji włącznie; z tytułu niepłacenia składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres od [...] r. do [...] r., [...] r. do [...] r., [...] r., [...] r., od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r. należności głównej [...] zł wraz z należnymi odsetkami i liczonymi od dnia wymagalności do dnia wydania decyzji włącznie.

W związku z wnioskiem skarżącego o umorzenia powyższych należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W., decyzją nr [...] r. z dnia [...] r., na podstawie, art. 28 ust. 2, ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na:

1. ubezpieczenia społeczne za okres: [...] r.- [...]r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...]r., [...] r., [...] r.- [...] r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek i odsetek;

2. Fundusz Pracy za okres: [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...]r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r. w kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek i odsetek;

3. odsetek od należności za zatrudnionych pracowników w części przez nich finansowanej w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek na ubezpieczenia społeczne za okres: [...] r.- [...] r., [...] r. - [...] r., [...]r.- [...] r., [...] r.- [...] r. [...] r. [...]r.- [...] r. składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres: [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...]r., [...] r.- [...] r., [...]r.- [...] r.

Drugą decyzją nr [...] z dnia [...] r., na podstawie art. 105 § 1 kpa oraz art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład umarzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie w części dotyczącej umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...] zł na: ubezpieczenia społeczne za okres [...] r.- [...] r., [...] r.- [...]r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r. [...] r., [...] r.- [...] r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...]r.- [...] r., [...]r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r. Sprawa objęta powyższą decyzją jest przedmiotem odrębnego postępowania sądowoadministracyjnego (sygn. akt III SA/Wr 916/11).

W dniu [...] r. wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. I Inspektorat, wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) o odmowie umorzenia składek ubezpieczeniowych, w trybie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W tym miejscu wskazać należy, że we wniosku tym skarżący wystąpił o umorzenie przedmiotowych zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGSP na podstawie art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.). Sprawa ta była przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego i sadowoadministracyjnego (sygn. akt III SA/Wr 134/11).

W związku z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, pismem z dnia [...] r. Zakład poinformował skarżącego o warunkach umarzania należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz wezwał do przedłożenia ewentualnych innych, niż dotychczas zgromadzonych w postępowaniu dowodów. W dniu [...]r. pełnomocnik skarżącego stawił się w Inspektoracie i do akt przedmiotowej sprawy przedłożył: kopię dowodu rejestracyjnego samochodu [...] z [...] r., kopię dowodu rejestracyjnego samochodu [...] z [...] r., kopię umowy dzierżawy z dnia [...] r., kopię umowy darowizny z dnia [...] r., kopię umowy darowizny z dnia [...]r., kopię odpisu zwykłego księgi wieczystej wg stanu na dzień [...] r.

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] r. Zakład utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r. nr [...].

W uzasadnieniu wskazano, że na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. I Inspektorat Miejski przeniósł na skarżącego, jako na członka Zarządu A Sp. z o.o., odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. W chwili obecnej na podstawie decyzji Nr [...]na koncie rozliczeniowym figuruje zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej wysokości wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji z [...] r. - [...] zł, a także koszty upomnienia w kwocie [...]zł oraz koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł powstałe po wydaniu decyzji.

Dalej w uzasadnieniu wskazano, że w wyniku zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług budowlanych pod nazwą "A" z siedzibą we W. Zgodnie z oświadczeniem, z tytułu jej prowadzenia osiąga dochód w miesięcznej wysokości [...] zł. Gospodarstwo domowe skarżący prowadzi wspólnie z żoną, która otrzymuje świadczenie przedemerytalne w miesięcznej wysokości [...] zł netto. Zgodnie z zeznaniami podatkowymi PIT-36, w 2009 r. osiągnął skarżący dochód w wysokości [...] zł, natomiast w 2008 r. w wysokości [...] zł (w tym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej [...] zł). Żona w 2008 r. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł, natomiast w roku 2009 dochód ten wyniósł [...] zł. Z przedłożonego do akt sprawy zaświadczenia z Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] r. wynika, że skarżący nie posiada zaległości podatkowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oświadczył skarżący, że na rachunku bankowym posiada zdeponowane środki pieniężne w kwocie [...] tys. zł. Według zaświadczenia z Banku PKO BP z dnia [...] r. na rachunku bankowym posiada kwotę w wysokości [...] zł. Rachunek nie jest objęty postępowaniem egzekucyjnym. Zgodnie z opinią bankową z dnia [...] r., firma A posiada rachunek bankowy w Kredyt Banku, na którym obroty w okresie od [...] r. do [...] r. zamykają się kwotą pięciocyfrową przed przecinkiem. Skarżący przedstawił również potwierdzenie wypłaty z depozytu terminowego z dnia [...]r. na kwotę [...]tys. zł. Na lokacie terminowej pozostała kwota [...]tys. zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej oświadczył skarżący, iż nie posiada żadnych zobowiązań.

Ustalona także, że skarżący jest współwłaścicielem działki budowlanej wraz z domem o powierzchni [...]m2 położonego w K., nieruchomość tą oszacował na kwotę [...] tys. zł, a także właścicielem samochodów marki [...] oraz marki [...]. Według oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej, miesięczne wydatki gospodarstwa domowego z tytułu utrzymania domu wynoszą [...]zł, przeznaczane na żywność - [...] zł, natomiast związane z ubezpieczeniem, z opłatami za abonament radiowo-telewizyjny, z utrzymaniem zwierząt, za rachunki telefoniczne, na zakup odzieży, obuwia i lekarstw sięgają kwoty [...] zł, co stanowi łączną kwotę w wysokości [...] zł. Zgodnie z przedstawioną do akt sprawy umową w dniu [...] r. skarżący obdarował żonę następującymi przedmiotami: zestaw [...] i ława [...], kino domowe [...], zmywarka [...], chłodziarko-zamrażarka [...], kuchnia mikrofalowa [...], robot kuchenny [...], garnek do gotowania ryżu [...], magnetowid [...], zestaw ogrodowy [...] z parasolem. Obdarowana przedmioty darowizny przyjęła. W dniu [...]obdarował skarżący swojego syna następującymi przedmiotami: telewizor [...], komputer + monitor [...], drukarka atramentowa [...] oraz drukarka laserowa [...]. Obdarowany przedmioty darowizny przyjął. Ponadto z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] r. skarżący zawarł z synem umowę dzierżawy, zgodnie z którą jako właściciel garażu z pomieszczeniem gospodarczym typu [...] o powierzchni całkowitej [...]m2 oddał go w dzierżawę. Zdaniem organu przedłożoną do akt sprawy dokumentację należy uznać za wiarygodną.

Następnie w uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek gdy występuje w sprawie przesłanka ich całkowitej nieściągalności.

W tym zakresie wskazano w uzasadnieniu decyzji ustawowe przesłanki nieściągalności. Następnie, ustosunkowując się do powyższych przesłanek, Zakład stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie będzie miała zastosowania przesłanka określona w punkcie pierwszym. Nie wynika także z akt sprawy aby wobec skarżącego było prowadzone postępowanie upadłościowe bądź likwidacyjne, wobec czego nie zachodzi przesłanka wymieniona w punkcie 2 i 4.

Odnosząc się do przesłanki określonej w punkcie 3, dotyczącej zaprzestania prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych oraz możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, wskazano w uzasadnieniu, że skarżący zobowiązany jest do zapłaty należności z tytułu składek na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] r. z treści której wynika, że ponosi odpowiedzialność za zaległości A Sp. z o.o. Wskazano ponadto, że skarżący prowadzi własną działalność gospodarczą z której uzyskuje stałe dochody. Jednocześnie jest właścicielem samochodu osobowego marki [...] z 2008 r. oraz samochodu ciężarowego marki [...] z 1996 r., a także posiada środki pieniężne zgromadzone w bankach oraz jest współwłaścicielem domu jednorodzinnego oraz działki położonych w K. Ponadto pozostaje w związku małżeńskim, zatem przesłanka ta nie może mieć zastosowania.

W tym miejscu w uzasadnieniu, odnośnie zarzut odwołania, iż okoliczność wyceny nieruchomości w wysokości [...] zł nie może stanowić jedynej przesłanki do uznania, iż skarżący posiada majątek wystarczający do zaspokojenia zobowiązania w wysokości [...] zł, bez potwierdzenia wiarygodności tych danych, Zakład wskazał, że nie ma podstaw do kwestionowania wskazanej w oświadczeniu skarżącego wartości posiadanej nieruchomości. Ponadto istotnym jest także fakt posiadania majątku ruchomego w postaci samochodu osobowego marki [...] z 2008 r. oraz samochodu ciężarowego marki [...] z 1996 r., których spieniężenie pozwoliłoby na chociaż częściową spłatę należności z tytułu składek. Wskazuje to, zdaniem Zakład, że skarżący posiada majątek z którego można prowadzić egzekucję, a zatem przesłanka ta nie może znaleźć zastosowania.

Nie ma także zastosowania w sprawie, zdaniem Zakładu, przesłanki określoną w punkcie 4a art. .28 ust.3 ustawy (zgodnie z którą całkowita nieściągalność zachodzi, gdy wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym), bowiem z dokonanego rozliczenia wynika, że zaległe składki znacznie przekraczają wartość kosztów upomnienia. Wysokość kosztów upomnienia wynosi czterokrotną wartość opłaty dodatkowej pobieranej przez państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej "[...]" za polecenie przesyłki listowej. Aktualnie wysokość kosztów upomnienia wynosi [...] zł.

Odnośnie przesłanki całkowitej nieściągalności określonej w punkcie 5 (gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję), stwierdzono w uzasadnieniu, że nie ma ona także zastosowania. W chwili obecnej prowadzone jest wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne w postaci zajęcia rachunku bankowego. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego możliwe będzie określenie sposobu jego zakończenia, tj. czy będzie to wyegzekwowanie należności, czy też umorzenie postępowania w związku z bezskutecznością.

W odniesieniu do przesłanki określonej w punkcie 6 (gdy oczywistym jest. że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne), stwierdzono w uzasadnieniu, że uwzględniając uzyskiwane przez skarżącego dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a także fakt, iż jest właścicielem mienia ruchomego oraz nieruchomego o znacznej wartości, przesłanka ta nie może mieć zastosowania.

Następnie Zakład odniósł się do zarzutu odwołania, nie uwzględniła okoliczności, że osiągane przez skarżącego i jego małżonkę miesięczne dochody wynoszą 3 [...] zł a miesięczne wydatki kształtują się na poziomie [...] zł, a niedobór jest finansowany z oszczędności. Odnosząc się do niego Zakład stwierdził, że podniesiona kwestia nie może zostać uznana za zasadną, gdyż zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek podlegają zaspokojeniu w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji przed innymi wierzytelnościami, a fakt uszczuplania oszczędności nie może stanowić podstawy rozpoznania sprawy.

Dalej w uzasadnieniu decyzji wskazano, że Zakład na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w uzasadnionych przypadkach, uwzględniając ważny interes osoby zobowiązanej, może umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W tym zakresie, powołując się na orzecznictwo sądu administracyjnego, Zakład stwierdził, że art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych znajduje zastosowanie wobec wnioskodawcy jedynie w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne własne. Wyżej wymieniony przepis nie ma więc zastosowania do zadłużenia z tytułu składek "za pracowników". Przepis art. 28 ust. 3a ustawy stanowi bowiem o należnościach z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek. Chodzi tu zatem wyłącznie o składki na ubezpieczenie własne. Biorąc to pod uwagę oraz fakt, że należności, o których umorzenie skarżący wnosił dotyczą osób zatrudnionych przez A Sp. z o.o., w rozpatrywanym przypadku nie mogą mieć zastosowania wyżej przytoczone przepisy.

W konsekwencji, zdaniem Zakładu, w związku z brakiem możliwości zastosowania art. 28 ust. 3a ustawy, sytuacja zdrowotna skarżącego i możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb przez jego gospodarstwo domowe, nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 kpa, wskazano w uzasadnieniu, że rozpatrując przedmiotową sprawę oparto sie na obowiązującym prawodawstwie i podjęto wszelkie możliwe czynności zmierzając do merytorycznego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz przedmiotu sprawy. Podobnie nieuzasadniony jest zarzutu naruszenia art. 8 kpa. Prowadzone bowiem w przedmiotowej sprawie postępowanie oparte zostało na obowiązujących przepisach prawa. Również nieuzasadniony jest naruszenia art. 9 kpa, bowiem w każdym stadium prowadzonego postępowania Zakład informował skarżącego o jego uprawnieniach oraz udzielał wskazówek i powoływał podstawy prawne, na których się opiera. Na bieżąco informował o jego przebiegu, zapoznając z zasadami i przesłankami oraz informował skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji.

Przedmiotowa decyzja, zawiera wyczerpujące wyjaśnienie zastosowanych przesłanek oraz odniesienie do stanu faktycznego, dlatego – zadaniem Zakładu - nie naruszono art. 11 kpa. Nie naruszona też art. 12 kpa, skarżący był informowany o przedłużeniu prowadzonego postępowania oraz o przyczynach takiego stanu rzeczy.

Odnośnie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 77 § 1 oraz art. 80 i 107 kpa. Zakład stwierdził, że rozstrzygając w przedmiotowej sprawie przeanalizował całokształt zebranego materiału dowodowego oraz oparł się na okolicznościach mogących mieć wpływ na wynik prowadzonego postępowania. Jednocześnie przedstawił swoje stanowisko dotyczące dowodów, które uznał za wiarygodne, a także uzasadnił każdą z przesłanek, którymi się kierował. Wydana decyzja sformułowana została na podstawie powszechnie obowiązującego prawa i zawiera wszelkie niezbędne składniki.

Co do naruszenia art. 28 i 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez błędne uznanie, że zastosowanie będą miały przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji, nie natomiast w dniu faktycznego złożenia wniosku i wszczęcia postępowania, Zakład stwierdził, że rozpatrując przedmiotową sprawę oparł się na zakresie wskazanym we wniosku, którym był związany. Rozpoznał sprawę na podstawie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, na przepisach obowiązujących w chwili wydawania decyzji, nie zaś na tych. które obowiązywały w dniu faktycznego złożenia wniosku i wszczęcia postępowania. Ponadto przepisy te nie uległy w tym okresie zmianie.

W skardze na powyższą decyzję, skarżący zarzucił Zakładowi naruszenie przepisów postępowania: art. art. 7, 8, 9, 11, 12, 77 § 1, 80, 107 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez nieuwzględnienie okresu przedawnienia. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że podstawą dla dochodzenia należności jest decyzja organu stwierdzająca odpowiedzialność członka zarządu za nieopłacone składki. Zdaniem skarżącego, tak adecyzja nie mogła być wydana jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość, upłynęło 5 lat. Tym samym decyzja z dnia [...] r. nie powinna dotyczyć składek za okres [...]r.- [...]r. Tymczasem organ wydając decyzję z dnia [...]r. nie uwzględnił w ogóle okresu przedawnienia.

W dalszej części uzasadnienia podniesiono, że wbrew twierdzeniom Zakładu, w myśl ust. 3a art. 28 wskazanej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia przez organ rentowy, że w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności organ może w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. Zakład rozpoznając sprawę w sposób nieuzasadniony tego nie uczynił.

Przepisy art. 28 ustawy, normujące umarzanie należności z tytułu składek, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, że regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym podniósł skarżący – powołując się na orzecznictwo – wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Wskazano w tym zakresie w skardze, że rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), to jest przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 kpa), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa).

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgromadzony materiał dowodowy powinien pozwolić na ustalenie, jaką rzeczywiście kwotą wnioskodawca dysponuje (wysokość wpływów pomniejszona o niezbędne koszty utrzymania), a także czy z kwoty tej jest on w stanie zaspokajać potrzeby niezbędne do egzystencji swojej i swojej rodziny i jednocześnie spłacać powstałe wobec ZUS zadłużenie. W sprawie skarżący wskazał, iż osiągane przez niego jak i współmałżonkę dochody wynoszą [...] zł, natomiast wydatki kształtują się w wysokości [...] zł miesięcznie, a niedobór finansowany jest z oszczędności. Okoliczność ta nie powinna być przez organ pominięta, choćby dlatego, że z tego powodu uszczuplają się oszczędności skarżącego, a więc i zmniejsza się jego zdolność finansowa.

Podniesiono w uzasadnieniu, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości na której znajduje się budynek mieszkalny w trakcie budowy, co znacznie zmniejsza wartość domu, nieruchomość ta objęta jest współwłasnością łączną z małżonką. We wspólnym gospodarstwie domowym uczestniczy również syn skarżącego. Tym samym okoliczność, iż skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości, wycenionego na kwotę [...] zł, nie może stanowić jedynej przesłanki do uznania, że posiada majątek wystarczający do zaspokojenia zobowiązania w wysokości [...] zł. Ponadto wskazano, że Zakład nie zbadał, czy okoliczności podane przez skarżącego w zakresie wysokości majątku są wiarygodne.

W odpowiedzi na skargę organ ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2). Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej "p.p.s.a".), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), a także przy którego wydaniu nastąpiło naruszenie innych przepisy postępowania, o ile mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c).

Tym samym sąd administracyjny, uwzględniając skargę, co do zasady może wyłącznie znieść z obrotu prawnego wadliwe orzeczenie, nie zastępuje natomiast organu administracji publicznej, nie prowadzi postępowania dowodowego we własnym zakresie i wobec tego – nie wydaje orzeczeń o charakterze merytorycznym w sprawie.

Mając na względzie przywołane regulacje prawne należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem rozpoznania w sprawie jest kwestia umorzenia następujących nieopłaconych składek na: ubezpieczenia społeczne za okres: [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r., [...] r.- [...] r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek i odsetek; Fundusz Pracy za okres: [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r. w kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek i odsetek; oraz odsetek od należności za zatrudnionych pracowników w części przez nich finansowanej w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek na ubezpieczenia społeczne za okres: [...] r.- [...] r., [...] r. - [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...]r. [...] r.- [...] r.; składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres: [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...]r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., w trybie przepisów art. 28 ustawy z 13 października 1989 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., dalej w skrócie ustawa).

Stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 ustawy, należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 ustawy ustawodawca wymienił przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność zachodzi gdy; 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art.13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z niewadliwie poczynionych przez organy ZUS ustaleń wynika, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z ujętych w art. 28 ust. 3 ustawy okoliczności powodujących całkowitą nieściągalność należności z tytułu składek, co wykluczało możliwość umorzenia w całości lub części należności z tytułu składek ubezpieczonych.

Skarżący zarzucił przedmiotowemu rozstrzygnięciu Zakładu wskazującemu na powyższy stan, wadliwości postępowania dowodowego, przekroczenie granic uznania administracyjnego przy wydaniu rozstrzygnięcia i związane z tym naruszenia przepisów postępowania i przepisów art. 28 ustawy.

Oceniając zgodność z prawem kwestionowanego aktu, należy przede wszystkim mieć na uwadze fakt, że rozstrzygnięcia wydawane w zakresie obowiązywania art. 28 ustawy należą do decyzji o charakterze uznaniowym, co oznacza, że samo wystąpienie przesłanek przewidzianych w tym przepisie nie oznacza powstania po stronie organu administracji powinności zadośćuczynienia wnioskowi strony o umorzenie należności z tytułu składek, skoro ustawodawca podkreśla, że należności te "mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład" (art. 28 ust. 1), "mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności" (art. 28 ust. 2). Funkcjonując w granicach uznania administracyjnego, organy administracji publicznej nie mogą jednak dopuścić się dowolności postępowania, a więc gdy bez należytego rozważenia konkretnego przypadku podejmą arbitralne w istocie decyzje.

Zaskarżone rozstrzygnięcie nie nosi znamion dowolności, gdyż w trakcie postępowania administracyjnego ZUS prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną ze wskazaniem jakimi przesłankami kierował się Prezes Zakładu utrzymując w mocy decyzję Zakładu odmawiającą zobowiązanemu umorzenia przedmiotowych należności z tytułu składek.

Wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...] r. organ ZUS poinformował pełnomocnika skarżącego o warunkach umarzania należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ustawy o ubezpieczeniach społecznych oraz wezwał do przedłożenia ewentualnych innych niż dotychczas zgromadzonych w postępowaniu dowodów lub też na istnienie po stronie skarżącego ważnego interesu przemawiającego za umorzeniem należności. W dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego stawił się w Inspektoracie i do akt przedmiotowej sprawy przedłożył dodatkowo: kopię dowodu rejestracyjnego samochodu [...] z [...] r., kopię dowodu rejestracyjnego samochodu [...] z [...] r., kopię umowy dzierżawy z dnia [...] r., kopię umowy darowizny z dnia [...] r., kopię umowy darowizny z dnia [...] r., kopię odpisu zwykłego księgi wieczystej wg stanu na dzień [...] r. Następnie pismem z dnia [...] r. Zakład poinformował skarżącego, że zakończone zostało postępowanie wyjaśniające, że istnieje możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji kończące postępowanie, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z przysługującego prawa pełnomocnik skorzystał i stawił się w Inspektoracie w celu zapoznania się z materiałem dowodowym. Do protokołu nie wniósł żadnych uwag.

W tej sytuacji, organ ZUS mógł przyjąć, że materiał dowodowy został zgromadzony w sprawie, że zgromadzone dokumenty obrazują aktualną sytuację majątkową, życiową i rodzinną skarżącego. Nieuzasadnionym jest więc zarzut skargi, nie wystarczającego zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie.

Wydanie decyzji poprzedzone było więc postępowaniem zmierzającym do ustalenia aktualnej sytuacji życiowej i materialnej skarżącej, co znalazło odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, iż zebrany materiał dowodowy nie przemawia za umorzeniem należności. Organy orzekające wzięły pod uwagę wszystkie podnoszone przez skarżącą okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody, a odnosząc je do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów. Niemożna mówić o naruszeniu art. 77, 80, 107 kpa. Mając, na gruncie art. 28 ustawy, możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy (umorzenia bądź odmowy umorzenia), przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Trafnie organ ZUS, na tle stwierdzonych okoliczności sprawy uznał, że niezasadnym byłoby umorzenie przedmiotowych należności.

Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym, miesięczny dochód rodziny skarżącego wynosi [...] zł netto, natomiast deklarowane miesięczne wydatki sięgają kwoty [...] zł, a niedobór jest finansowany z oszczędności. Niemniej, jak wynika z akt sprawy, skarżący posiada majątek ruchomy oraz nieruchomy o znacznej wartości. Jak wynika z ustaleń, nie kwestionowanych przez skarżącego, skarżący jest współwłaścicielem działki budowlanej wraz z domem o powierzchni [...] m2 (nieruchomość tą oszacował na kwotę [...] tys. zł), jest także właścicielem samochodów marki [...] oraz marki [...]. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług budowlanych, a więc działalność stwarzającą możliwość pozyskiwania niezbędnych do spłaty zadłużenia środków. Z przedłożonego do akt sprawy zaświadczenia z Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...]r. wynika, iż skarżący nie posiada zaległości podatkowych. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, która uzyskuje także dochody.

W tym stanie faktycznym, opłacenie należności z tytułu zaległych składek niewątpliwie byłoby dla skarżącego uciążliwością gdyż wiązałoby się ze sprzedażą posiadanego majątku, a tym samym pogorszeniu uległby standard życia i warunki mieszkaniowe dla skarżącego i jego rodziny. Jednak, jak trafnie wskazał organ ZUS, nie uległa wątpliwości fakt, że skarżący posiada majątek (w tym nieruchomości z budynkiem mieszkalnym) dający możliwość chociaż częściowego opłacenia powstałych zaległości. Nie jest istotne w tym kontekście, że nieruchomości ta jest objęta jest współwłasnością łączną z żoną, że we wspólnym gospodarstwie zamieszkuje syn.

Wskazać należy, że zgodnie z przedłożoną umową w dniu [...]r. skarżący obdarował żonę następującymi przedmiotami: zestaw [...] i ława [...], kino domowe [...], zmywarka [...], chłodziarko-zamrażarka [...], kuchnia mikrofalowa [...], robot kuchenny [...], garnek do gotowania ryżu [...], magnetowid [...], zestaw ogrodowy [...] z parasolem. Obdarowana przedmioty darowizny przyjęła. Z kolei zgodnie z umową z dnia [...] obdarował skarżący syna następującymi przedmiotami: telewizor [...], komputer + monitor [...], drukarka atramentowa [...] oraz drukarka laserowa [...].

Sytuacja ekonomiczna skarżącego, w tym posiany majątek wskazuje, że nie można uznać – jak chce skarżący - wystąpienia w sprawie interesu skarżącego polegającą na tym, że sytuacja majątkowa skarżącego uniemożliwia regulowanie zaległości składkowych.

Wskazać należy w tym miejscu, że prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego w zakresie nieopłaconych składek. Oznacza to ekonomiczną i prawną możliwość uzyskiwania środków finansowych na spłatę zalęgłości bez zagrożenia egzystencji skarżącego a także na to, że nie zostały wyczerpane przez ZUS wszystkich środków zmierzających do wyegzekwowania należności.

W tym stanie, odmawiając umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, z uwagi na posiadany przez skarżącego majątek o znacznej wartości, którego spieniężenie wystarczyłoby na przynajmniej częściowe opłacenie zaległości, prowadzoną działalność gospodarczą stwarzającą możliwość pozyskiwania niezbędnych do spłaty zadłużenia środków, z uwagi na prowadzone skutecznie postępowanie egzekucyjne w zakresie nieopłaconych składek a także ze względu na specyficzny charakter składek, celów na które są przeznaczone ze swej istoty, Zakład nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Nie można takiej ocenie przypisać znamion dowolności. Rozstrzygnięcie mieścić się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa.

Odnośnie zastosowania uregulowań zawartych w art. 28 ust. 3a ustawy, będących wyjątkiem od reguły sformułowanej w art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy – umożliwiających umorzenie w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pomimo braku całkowitej nieściągalności tychże składek. Należy zauważyć, że literalna wykładnia art. 28 ust. 3a ustawy nie pozwala zadośćuczynić wnioskowi strony skarżącej, gdyż ten wyjątkowy przepis dotyczy wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne "ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia". Ustawowe sformułowanie wskazuje, że art. 28 ust. 3a ustawy odnosi się jedynie do należności z tytułu składek ciążących na stronie skarżącej, jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą, dotyczy bowiem wyraźnie należności składkowych "ubezpieczonych", a więc ich własnych obciążeń z tego tytułu.

Wykładnia art. 28 ust. 3a ustawy nie pozwala więc na rozpoznanie merytoryczne wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu odsetek za zwlokę od nieopłaconych składek finansowanych przez płatnika za zatrudnionych pracowników – na gruncie tego przepisu - gdyż dotyczy on wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne "ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia". Jak już wskazano sformułowanie użyte w treści art. 28 ust. 3a ustawy odnosi się jedynie do należności z tytułu składek ciążących na stronie skarżącej, jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą, a zatem należności składkowych "ubezpieczonych", czyli ich własnych obciążeń z tego tytułu. Przedstawiona interpretacja art. 28 ust. 3a ustawy znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie, które przyjęło, że przewidziana w tym przepisie możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy tylko zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2006r., III UK 84/06, OSNP 2007, Nr 19-20, poz. 287, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 451/07).

W tym stanie, jak trafnie wskazał Zakład w zaskarżonej decyzji, fakt, że przedmiotowe należności zawarte we wniosku o umorzenie dotyczą osób zatrudnionych przez A Sp. z o.o., w sprawie nie może mieć zastosowania wyżej przytoczone przepisy art. 28 ust.3a ustawy. W sytuacji braku możliwości zastosowania art. 28 ust. 3a ustawy, sytuacja zdrowotna i możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb przez gospodarstwo domowe, nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

W konsekwencji, nie uzasadniony jest zarzut skargi braku rozpoznania wniosku skarżącego w świetle art. 28 ust. 3a ustawy i rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), w odniesieniu do należności z tytułu nieopłaconych składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek.

Wskazać należy, że w decyzji nr [...] z dnia [...] r. przenoszącej odpowiedzialność, ujęto jedynie zaległości za grudzień 2000 r., których termin wymagalności składki przypadał na [...] r. Natomiast zgodnie z przepisami (art. 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa), nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość, upłynęło 5 lat. Stosownie do art. 24 ust. 5 d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Decyzja przenosząca odpowiedzialność wydana została [...] r. Wskazuje to, że przedmiotowe zaległości na dzień złożenia wniosku o umorzenie nie uległy przedawnieniu.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu odpowiada wymogom art. 107 § 3 kpa. W rozpoznawanej ponownie sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., organ administracji nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.

H