Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 410/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2, art. 65, art. 67
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2009 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na maj 2009 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] r. (znak [...]) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. umarzającą postępowanie w sprawie wydania decyzji administracyjnej potwierdzającej prawo K. K. do świadczeń opieki zdrowotnej na maj 2009 roku.

Z ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy wynikało, że K. K. złożył wniosek o objęcie go ubezpieczeniem zdrowotnym w miesiącu maju 2009 roku. Prezydent Miasta Ł., powołując się na art. 104 i art. 105 par 1 k.p.a., wydał decyzję (znak [...]), na mocy której umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji administracyjnej potwierdzającej prawo K. K. do świadczeń opieki zdrowotnej na maj 2009 roku, z uwagi na bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na wynikającą z akt sprawy okoliczność rozpoznawania przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. sprawy K. K. o przyznanie renty. Jak wskazał organ, zgodnie z treścią art. 67 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) [dalej ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej], osoba ubiegająca się o przyznanie emerytury lub renty pomimo wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia ma wraz z członkami rodziny, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego w okresie trwania postępowania o przyznanie tych świadczeń. K. K. ma zatem – jak stwierdził organ – prawo do świadczenia z ubezpieczenia zdrowotnego z mocy tej ustawy. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, gmina wydaje decyzje potwierdzające prawo do świadczeń opieki zdrowotnej osobom innym niż ubezpieczone. Z tych też względów organ zdecydował o umorzeniu postępowania.

Od powyższej decyzji, pismem z dnia [...] r., odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. złożył K. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia 1 maja 2009 roku. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że do dnia 30 kwietnia 2007 r. miał orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy i na tej podstawie otrzymywał rentę rodzinną i socjalną. W dniu [...] r. lekarz orzecznik ZUS orzekł o częściowej niezdolności do pracy. K. K. złożył sprzeciw od tego orzeczenia. Komisja Lekarska ZUS w dniu [...] r. utrzymała w mocy orzeczenie lekarza orzecznika i tym samym wydała decyzję, w której ustaliła częściową niezdolność do pracy. Od tej decyzji skarżący w dniu [...] r. złożył odwołanie do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł., a w dniu [...] roku złożył apelację do Sądu Apelacyjnego w Ł. w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] roku oddalającym odwołanie i, jak wskazał, obecnie oczekuje na wyrok w sprawie. Wyjaśnił ponadto, że w miesiącach czerwcu i lipcu 2007 r. otrzymał decyzje MOPS w Ł. o przyznaniu prawa do świadczeń zdrowotnych. Jednakże w sierpniu i wrześniu 2007 r. nie otrzymał – jak wyjaśnił – żadnej decyzji, tylko "kartki od pracownika socjalnego, że jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym w myśl ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych". W związku z zaistniałą sytuacją zwrócił się do ZUS i NFZ o wyjaśnienie, czy jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. ZUS poinformował go, iż nie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Natomiast NFZ przedstawił odmienne stanowisko. W październiku, listopadzie i grudniu 2007 r. MOPS wydał decyzje odmowne, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpoznające odwołania od decyzji wydawało rozbieżne orzeczenia.

K. K. wyjaśnił ponadto, że zarówno MOPS, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznają w jego sprawach, iż ubiega się o rentę, tymczasem on stara się tylko o zmianę z częściowej niezdolności na całkowitą niezdolność do pracy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] r. (znak [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 , art. 3, art. 7 ust. 2, art. 54, art. 62 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 67 ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej skarżącemu przysługuje prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej, a więc brak jest podstaw do wydania żądanej przez K. K. decyzji. W ocenie organu wskazać należy, iż zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, do zadań zleconych gminy należy wydawanie decyzji w sprawach świadczeniobiorców innych niż ubezpieczeni. Kolegium uznało, iż zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanej ustawy nie ma podstaw do wydania decyzji, o której wydanie wnosi skarżący, bowiem posiada on już prawo do tych świadczeń. Postępowanie w niniejszej sprawie stało się więc bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.).

Na powyższą decyzję K. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wydanie wyroku stwierdzającego, czy jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym w myśl ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz o przyznanie mu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia 1 maja 2009 r. i zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skargi K. K. podniósł, że nie uzyskał jednoznacznej opinii w kwestii tego, czy podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, czy też nie. Decyzja, którą otrzymał nie jest w jego ocenie jasna. Podkreślił swą trudną sytuację zdrowotną i materialną. Powtórzył ponadto argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił, że w sprawie o sygnaturze akt [...] Sąd Okręgowy w Ł.[...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie KK od orzeczenia ZUS. Skarżący wniósł apelację od tego wyroku, a Sąd Apelacyjny w Ł. w dniu [...] roku uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (notatka służbowa k. 37 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p. p. s. a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 p. p. s. a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b/naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził naruszeń przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Zaznaczyć należy, iż prawo do ochrony zdrowia oraz do równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych należy do praw gwarantowanych w Ustawie Zasadniczej (art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). W doktrynie podkreśla się, że wymienionym przepisom konstytucyjnym przyznawać trzeba walor normatywny w tym sensie, że przepisy te statuują prawo jednostki, które stanowić może samoistne źródło roszczenia (por. J. Trzciński, "Konstytucyjne prawo do zdrowia na tle art. 35 Karty Podstawowych Praw Unii Europejskiej" [w:] "Sześć lat Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Doświadczenia i inspiracje", L. Garlicki, A. Szmyt (red.), Warszawa 2003, s. 303 – 305).

Ustawowa regulacja dotycząca uprawnień do świadczeń z opieki zdrowotnej jest koherentna z konstytucyjną. W tym zakresie zwrócić można w szczególności uwagę na dyspozycję art. 65 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j. Dz. U. z 2008r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), potwierdzającą zasady równego dostępu, równego traktowania i solidarności w zakresie korzystania ze świadczeń zdrowotnych.

W tym duchu postanowiono, iż omawiane uprawnienie przysługiwać może na podstawie różnego rodzaju tytułów, w szeregu sytuacji życiowych, zawodowych, w szczególności także w przypadkach, gdy jednostka nie odprowadza składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zasadą jest, że w myśl art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy, uprawnienie to wiąże się ze stosunkiem ubezpieczenia zdrowotnego, tj. objęcia obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Jednakże prawo do świadczeń zdrowotnych przysługuje również innym osobom, niż ubezpieczeni w ścisłym tego słowa znaczeniu oraz osobom nieubezpieczonym. Uprawnienie to bowiem przyznano podmiotowi, który ubiega się o przyznanie emerytury lub renty, pomimo wygaśnięcia ubezpieczenia w okresie trwania postępowania o przyznanie tych świadczeń (art. 67 ust. 7 ustawy). Z tego samego tytułu prawo do świadczeń uzyskali w tożsamym zakresie także członkowie rodziny takiej osoby. Ponadto, omawiane prawo zagwarantowano także innym niż ubezpieczeni osobom, posiadającym obywatelstwo polskie i posiadającym miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy), a nawet osobom nieposiadającym polskiego obywatelstwa (art. 2 ust. 2 ustawy).

Regułą jest także to, że realizacja prawa do świadczeń zdrowotnych jest odformalizowana. W celu potwierdzenia prawa do świadczeń nie jest bowiem wymagane wydanie decyzji administracyjnej, lecz sporządza się kartę ubezpieczenia, o której mowa w art. 50 i nast. ustawy lub poświadczenie, uregulowane w art. 52 ust. 1 i nast. ustawy. Tak jest w przypadku świadczeń przysługujących ubezpieczonym. Natomiast wobec osób innych niż ubezpieczone – właściwy wójt (burmistrz, prezydent) wydaje decyzję potwierdzającą uprawnienie do świadczeń zdrowotnych w trybie art. 54 ust. 1 i nast. ustawy. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny.

Stwierdzić przy tym należy, iż niedecyzyjny tryb potwierdzenia prawa do świadczeń wyprzedza decyzyjne formy potwierdzenia uprawnienia w tym znaczeniu, że decyzję administracyjną w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń wydaje się wyłącznie wówczas, gdy jednostce nie przysługuje pozadecyzyjna forma potwierdzenia tego prawa. W przypadku zatem, gdyby ta sama osoba spełniała kryteria do uzyskania karty ubezpieczenia czy też poświadczenia prawa do świadczeń i jednocześnie przesłanki do uzyskania decyzji potwierdzającej to prawo, pierwszeństwo należałoby przyznać drodze mniej sformalizowanej. Uznać należy, iż w takim wypadku brak jest podstaw do wydania pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji administracyjnej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść należy, iż K. K. w maju 2009 r. spełniał przesłanki do uzyskania świadczeń z opieki zdrowotnej. Potwierdzenie tego prawa nie mogło jednak nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, jak żądał skarżący. Z akt sprawy wynika bowiem, iż skarżący ubiega się przed sądem powszechnym o przyznanie prawa do renty socjalnej i renty rodzinnej (pkt V apelacji pełnomocnika K.K. od wyroku Sądu Okręgowego w Ł.[...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. w sprawie [...], załączonej do akt sprawy III SA/Łd 185/09 oraz w formie kserokopii do akt sprawy rozpatrywanej – k. 30 – 36 akt sądowych). Wobec tego stan faktyczny sprawy mieścił się w hipotezie art. 67 ust. 7 ustawy. W tym przepisie uregulowano sytuację osób, wobec których wygasł obowiązek ubezpieczenia, a którym nadal, pomimo tego faktu, przysługuje prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego. Osoby te traktowane są przez ustawodawcę nadal jak osoby ubezpieczone.

Konkludując, K. K. nie przysługiwało uprawnienie do żądania wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej na miesiąc maj 2009 r. Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przysługiwało bowiem stronie już z faktu ubiegania się o rentę socjalną, a więc w oparciu o art. 67 ust. 7 ustawy.

Z przedstawionych wyżej powodów, zdaniem Sądu, skarga K. K. nie zasługiwała na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

D.T.