Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 838/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, , Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi C. P. i L. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki wolnostojącego murowanego komina oddala skargę.


UZASADNIENIE

Syg. akt VIII SA/Wa 838/21

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2021 roku [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego działając na podstawie art. 138 § 1 okt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2021 roku, poz. 1333 ze zm. dalej kpa) oraz art. 83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowalne( DZ.U z 2020 roku, poz. 1333 ze zm. dalej p.b.) po rozpatrzeniu odwołania L. i C. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w R. ( dalej PINB) nr [...] z dnia [...] maja 2021 roku, stwierdzającej wygaśniecie ostatecznej decyzji PINB w R. nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 roku nakazującej L. i C. P. rozbiórkę nieużytkowanego, wolnostojącego murowanego komina zlokalizowanego na działce o nr ew. [...], położonej w R. przy ul. W.– na terenie byłej garbarni ,, [...] ‘’ oraz uporządkowanie terenu po rozbiórce w terminie od 1 sierpnia do 30 września 2017 roku – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.

PINB w R. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 roku nakazał skarżącym rozbiórkę nieużytkowanego, wolnostojącego murowanego komina zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] położonej w R. przy ulicy W.– na terenie byłej garbarni ,, [...] ‘’ oraz uprządkowanie terenu po rozbiórce.

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] lipca 2017 roku, nr [...] orzekł o wpisaniu do rejestru zabytków nieruchomości województwa [...] historycznego zespołu budowalnego dawnej garbarni ,, [...] ‘’ z przełomu XIX i XX wieku zlokalizowanego przy ul. W. w R. o nr ew. [...].

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] czerwca 2018 roku, znak: [...] uchylił wyżej powołane rozstrzygnięcie i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wobec powyższego [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 roku umorzył postępowanie w sprawie wpisania do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] zespołu budowlanego dawnej garbarni ,,[...]’’.

Następnie [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2020 roku wpisał zabytek nieruchomy - główny budynek fabryczny oraz komin ciepłowni do rejestru zabytków – pozostałości po dawnej garbarni ,, [...] ‘’ z przełomu XIX i XX wieku zlokalizowane przy ul. W. w R..

W wyniku postępowania odwoławczego Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu decyzją z dnia [...]marca 2021 roku utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy.

PINB w R. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wygaśnięcia ostatecznej decyzji PINB w R. nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 roku.

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2021 roku PINB stwierdził wygaśnięcie ostatecznej decyzji z [...] czerwca 2017 roku.

Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożyli L. i C. P..

Organ odwoławczy wskazywał, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 162 § 1 pkt kpa zgodnie z którym – organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to interesie społecznym lub w interesie strony.

W piśmiennictwie przyjmuje się, że bezprzedmiotowość wynika z ustania bytu elementu stosunku materialnoprawnego na skutek m.in. zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji. Zasadniczą przesłanką stwierdzenia wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa jest bezprzedmiotowość decyzji, która powstała już po jej wydaniu. Bezprzedmiotowość decyzji wynika z ustania prawnego elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej. Wiązać się to będzie z brakiem podmiotu lub przedmiotu stosunku prawnego( wyrok WSA w Gliwicach z 12 lutego 2021 roku, II SA/Gl 1337/20). Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji jest decyzją deklaratoryjną i wywołuje skutki prawne ex tunc, tzn. od dnia w którym powstały przesłanki wygaśnięcia decyzji, czyli od dnia, w którym decyzja stała się bezprzedmiotowa. Decyzja administracyjna wiąże tak długo, jak mamy do czynienia z elementami decydującymi o istnieniu danego, skonkretyzowanego w decyzji stosunku prawnego. Powstanie po wydaniu decyzji sytuacji czy układu stosunków społecznych odbiegających od czynników indywidualizujących dany stosunek prawny, ukształtowany w decyzji, kładzie kres istnieniu tego stosunku i musi oddziaływać na obowiązywanie decyzji. W tej sytuacji można mówić o bezprzedmiotowości decyzji, która oznacza nierealność z punktu widzenia możliwości osiągnięcia jej celu.

Zdaniem organu odwoławczego w realiach niniejszej sprawy należało stwierdzić, że wpisanie omawianego nieużytkowanego, wolnostojącego, murowanego komina zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. W. w R. ( w stosunku do którego został orzeczony nakaz rozbiórki) do rejestru zabytków powoduje, że decyzja PINB w R. nr [...]z dnia [...] czerwca 2017 roku staje się bezprzedmiotowa.

Zgodnie z art. 67 ust.1 p.b. jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowalny nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowalnego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Zgodnie z ust.2 tego przepisu nie stosuje się go do obiektów wpisanych do rejestru zabytków.

Tam gdzie ustawodawca zauważył możliwość potencjalnej kolizji pomiędzy wartościami chronionymi na gruncie prawa budowlanego, a wartościami związanymi z ochroną zabytków, każdorazowo dał prymat ochronie tych ostatnich wartości, o czym świadczy treść art. 67 ust.2 p.b. wprost wyłączającego stosowanie w stosunku do obiektów wpisanych do rejestru zabytków przepisów dotyczących rozbiórki nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych nie nadających się do remontu( wyrok WSA w Poznaniu z 25 marca 2013 roku, II SA/Po 184/13).

Zdaniem organu wygaśnięcie przedmiotowej decyzji leży w interesie społecznym, gdyż mając na uwadze art. 6 kpa w interesie społecznym leży poszanowanie porządku prawnego gdyż obiekt przeznaczony do rozbiórki został wpisany do rejestru zabytków.

Odnosząc się do zarzutów z odwołania organ wskazywał, że organy nadzoru budowalnego nie badają prawidłowości rozstrzygnięć wydawanych przez organy do spraw ochrony zabytków. Dlatego bez znaczenia pozostają zarzuty dotyczące prawidłowości wydanej decyzji przez Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] marca 2021 roku. Decyzja Ministra jest decyzją ostateczną w instancyjnym toku postępowania administracyjnego.

Skargę na decyzję organu odwoławczego wnieśli L. i C. P..

Zaskarżonej decyzji zarzucali:

- naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji tj:

- art. 162 § 1 pkt 1 kpa poprzez błędne zastosowanie, a tym samym uznanie, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe i leży w interesie społecznym jego wygaśnięcie, podczas gdy faktycznie decyzja Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] marca 2021 roku utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji wpisująca do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] główny budynek fabryczny oraz komin ciepłowni zlokalizowane w R. przy ul. W. [...] nie jest prawomocna w związku z czym postępowanie administracyjne w sprawie rozbiórki nieużytkowanego, wolnostojącego murowanego komina na terenie byłej garbarni ,,[...]’’ nie stało się bezprzedmiotowe w chwili wydania zaskarżonej decyzji;

- art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 kpa, a polegającym na braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, braku podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niedostrzeżenia uchybień przepisom postępowania, których dopuścił się organ pierwszej instancji, czym w konsekwencji naruszył zasadę przekonywania oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, które to naruszenia skutkowały błędnym utrzymaniem w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji;

- art. 10 § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie polegające na tym, iż organ drugiej instancji, przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, które to naruszenie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, bowiem uniemożliwiło skarżącemu wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego – a mianowicie co do braku przymiotu prawomocności decyzji ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i sportu z dnia [...] marca 2021 roku;

- art. 1 i art. 107 § 1 i 3 w związku z art. 11, art. 8 i art. 140 kpa poprzez nierozpatrzenie wszystkich zarzutów przedstawionych przez skarżących z dnia [...] kwietnia 2021 roku informującego o braku przymiotu prawomocności decyzji Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] marca 2021 roku.

Naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na treść zaskarżonej decyzji tj.:

- art. 67 ust.2 p.b. poprzez błędne zastosowanie oraz uznanie, że budynek garbarni został wpisany do rejestru zabytków, podczas gdy decyzja Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z [...] marca 2021 roku nie jest prawomocna, a zatem nieużytkowany, wolnostojący komin nie został jeszcze wpisany do rejestru zabytków.

Z uwagi na powyższe skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji ją poprzedzającej PINB w R. z dnia [...] maja 2021 roku w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżący podnosili, że organ odwoławczy wskazywał, że decyzja Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] marca 2021 roku utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji wpisująca do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] główny budynek fabryczny oraz komin ciepłowni zlokalizowane w R. przy ul. W. [...] nie jest prawomocna( skarga do sądu administracyjnego). Ich zdaniem organ błędnie uznał, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe w chwili wydawania zaskarżonej decyzji.

Następnie skarżący wskazywali, iż organ jest obowiązany stwierdzić jego wygaśnięcie jeżeli łącznie są spełnione warunki – decyzja jest bezprzedmiotowa, stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji leży w interesie społecznym lub w interesie strony. Z wykładni gramatycznej przepisu należy uznać, że bezprzedmiotowość decyzji jest konieczną, lecz niewystarczającą przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia. Ich zdaniem w przedmiotowej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek z art. 162 § 1 pkt 1 kpa.

Skarżący powołali się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 5 czerwca 2017 roku, iż w trakcie postępowania sądowo – administracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia i zawiesić je na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania sądowo – administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie organ winien zaczekać z rozstrzygnięciem do czasu prawomocnego – ostatecznego zakończenia postępowania sądowo – administracyjnego dotyczącego wpisu do rejestru zabytków. Z uwagi na zaskarżenie decyzji przez skarżących do sądu w dniu [...] kwietnia 2021 roku nadal istnieje podstawa do wykonania decyzji PINB w R. nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 roku nakazującym skarżącym rozbiórkę nieużytkowanego, wolnostojącego murowanego komina. Wszczęcie postępowania z urzędu i wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie wyżej powołanej decyzji ostatecznej w sprawie było nieuzasadnione i przedwczesne.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie skarżących art. 67 ust.2 p.b. w związku z przedstawionym stanem faktycznym nie powinien mieć zastosowania bowiem obiekt budowalny( główny budynek fabryczny oraz komin ciepłowni) zlokalizowane w R. przy ul. W. [...] nie został jeszcze prawomocnie wpisany do rejestru zabytków.

Skarżący podnosili, iż organ odwoławczy powielił argumentację organu pierwszej instancji, pomimo informacji o złożonej przez skarżących skardze na decyzje Ministra o wpisie do rejestru zabytków.

Taki sposób procedowania narusza zasadę przekonywania oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325,dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się

z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest przesądzenie czy organy nadzoru budowalnego miały podstawy do zastosowania art. 162 § 1 pkt 1 kpa i należało wydać decyzję o wygaszeniu ostatecznej decyzji PINB w R. nr [...], z dnia [...] czerwca 2017 roku, nakazującej skarżącym rozbiórkę nieużytkowanego, wolnostojącego murowanego komina zlokalizowanego na terenie byłej garbarni ,,[...]’’, na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w R. przy ul. W. [...].

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów procesowych w zakresie wadliwych ustaleń dotyczących stanu faktycznego w sprawie. Dopiero niewadliwe ustalenia faktyczne mogą stanowić podstawę do prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego.

Co prawda znalazły się skardze zarzuty odnośnie braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, braku podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego – art. 7, art.8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 kpa. Stawiając zarzut nie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego skarżący nie wskazują jakie dowody nie zostały przeprowadzone, które byłyby niezbędne dla wyjaśnienia niniejszej sprawy i miałyby istotny wpływ na treść zapadłego orzeczenia. W ocenie sądu ocena materiału dowodowego zaprezentowana przez organ nie nosi znamion dowolności, a brak zgody skarżących z oceną materiału nie może być utożsamiana z naruszeniem reguł oceny i narusza art. 80 kpa.

Nieuwzględnienie stanowiska skarżących zawartych w piśmie w procesowym z dnia 19 kwietnia 2021 roku nie jest równoznaczne, iż doszło do naruszenia art. 1, art. 107 § 1 i 3 w związku z art. 11, art. 8 i art. 140 kpa. I to w sposób istotny. Przedstawiając zaś zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa skarżący winien wskazać, iż chciał wnioskować o uzupełnienie materiału dowodowego o konkretne dowody, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący poza przywołaniem przepisu art. 10 § 1 kpa w skardze w żadnym stopniu nie wskazują, że mieli zamiar uzupełnić materiał dowodowy w sprawie, a zachowanie organu im to uniemożliwiało. Naruszenie przepisu art. 10 § 1 kpa należy oceniać z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy( wyrok NSA z 17 września 2020 roku, II OSK 53/19).

Naruszenie art. 107 § 3 kpa w związku z art. 11 kpa może być skuteczne wówczas, jeżeli uzasadnienie uniemożliwia prześledzenie toku rozumowania organu, ustalonego przez niego stanu faktycznego. Sama polemika z ustaleniami i dokonaną oceną nie może wskazywać na zasadność naruszenia wskazanych przepisów.

Zdaniem Sądu stanowisko skarżących, iż organ nie miał podstaw do wydawania rozstrzygnięcia w sprawie wygaśnięcia decyzji o rozbiórce komina ponieważ została wniesiona skarga do sądu administracyjnego na decyzję ostateczną o wpisaniu o rejestru zabytków znajdującego się na działce skarżących przedmiotowego komina nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 67 ust.1 p.b. jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę obiektu i uporządkowanie terenu w określonym terminie.

Zgodnie z ust.2 przedmiotowego przepisu ust.1 nie stosuje się do obiektów budowalnych wpisanych do rejestru zabytków.

Tak więc w sytuacji gdy w obrocie prawnym zaczęła obowiązywać ostateczna decyzja [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2020 roku, nr [...] wpisująca między innymi komin ciepłowni do rejestru zabytków, to organ miał podstawy do eliminacji z obrotu prawnego decyzji nakazującej rozebranie komina.

Fakt, iż decyzja o wpisaniu do rejestru zabytków została zaskarżona do sądu administracyjnego nie mógł być przeszkodą tamującą do wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie wygaśnięcia decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego komina.

Prawomocność decyzji jest szczególną kwalifikacją decyzji ostatecznej. Decyzji ostatecznej służy zaś tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ, z zachowaniem przepisanego trybu postępowania( por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2017 roku, I OSK 1545/15). Ostateczna decyzja administracyjna jest wiążąca erga omnes. Tak więc ostateczność decyzji powoduje jej skuteczność i jest wiążąca dla ustaleń faktycznych i prawnych w innych sprawach w zakresie praw i obowiązków stron tych postępowań.

Fakt, iż wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2021 roku, VII SA/Wa 1106/21 WSA w Warszawie( wyrok nieprawomocny) uchylił decyzje o wpisie do rejestru zabytków komina nie mogą zmienić oceny w sprawie, ponieważ wyrok jest nieprawomocny, a w dacie wydawania zaskarżonej decyzji nie było rozstrzygnięcia sądu w tym zakresie. Nadto zgodnie z treścią art. 133 p.p.s.a., Sąd orzeka na podstawie akt sprawy, a więc na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Zgodnie z przepisem art. 162 § 1 pkt 1 kpa – organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie jeżeli decyzja:

- stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony.

Odnosząc się do zarzutu o braku podstaw do zastosowania art. 162 § 1 pkt 1 kpa należy zauważyć, iż w sytuacji wydania decyzji ostatecznej o wpisaniu komina do rejestru zabytków istniały podstawy do uznania, iż decyzja organu nadzoru budowlanego o jego rozbiórce jest bezprzedmiotowa. Wskazuje na ten fakt też treść przepisu art. 67 ust.2 p.b. oraz przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami( DZ.U z 2020 roku, poz.282 ze zm. dalej u.o.z.). Zgodnie z art. 10a u.o.z. od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wpisu zabytku do rejestru do dnia, w którym decyzja w tej sprawie stanie się ostateczna, przy zabytku, którego dotyczy postępowanie, zabrania się prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowalnych i podejmowania innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że instytucja stwierdzenia wygaśnięcia decyzji musi być interpretowana z uwzględnieniem zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Stosownie do art. 16 § 1 kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Ustawodawca nie wymienił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w treści art. 16 § 1 kpa, niemniej jednak nie sposób wykładać treści art. 162 § 1 kpa z pominięciem tego, że możliwość wyeliminowania decyzji administracyjnej ostatecznej z obrotu prawnego została zastrzeżona tylko do przypadków, wyraźnie wskazanych w ustawie. Orzeczenie wygaśnięcia decyzji jest o tyle szczególne, że jest rozstrzygnięciem deklaratoryjnym, stwierdzającym jedynie, że określony skutek (wygaśnięcie) już nastąpił od dnia, w którym decyzja stała się bezprzedmiotowa (zob. A. Wróbel, Art. 162. W: Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. System Informacji Prawnej LEX, 2016). Instytucja stwierdzenia wygaśnięcia decyzji może być postrzegana jako swoisty środek wzruszenia decyzji ostatecznych, poprzez ich eliminację z obrotu prawnego, niemniej jednak w ścisłym znaczeniu to wzruszenie nie następuje wskutek wydania decyzji albowiem utrata mocy decyzji ostatecznej następuje wskutek zaistnienia stanu bezprzedmiotowości, a decyzja wydana na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa jedynie tą utratę mocy potwierdza. Należy też podkreślić, że stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nie jest środkiem do jej weryfikacji pod kątem zgodności z prawem.

Zasadniczą przesłanką stwierdzenia wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa w obu omówionych powyżej sytuacjach jest jednak bezprzedmiotowość decyzji. Oznacza ona sytuację, gdy nierealne okaże się osiągnięcie celu, ze względu na który decyzja została wydana, wskutek tego, że przestanie istnieć bądź przedmiot rozstrzygnięcia, bądź podmiot, którego to rozstrzygnięcie dotyczy. Bezprzedmiotowość może zatem mieć charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. W pierwszym wypadku decyzja będzie bezprzedmiotowa wtedy, gdy podmiot, którego decyzja dotyczy, utraci wymagane kwalifikacje (zdolność bycia podmiotem praw czy obowiązków) lub gdy przestanie istnieć. Natomiast w drugim wypadku bezprzedmiotowość decyzji będzie następstwem przestania istnienia przedmiotu rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, czyli przedmiotu stosunku administracyjnoprawnego. Przedmiotem tym są zawsze uprawnienia i obowiązki podmiotów stosunku prawnego. Bezprzedmiotowość o charakterze przedmiotowej wystąpi więc gdy przestanie istnieć przedmiot rozstrzygnięcia w postaci praw czy obowiązków stron, czyli gdy nastąpi ustanie (w tym i na skutek braku możliwości realizacji) praw i obowiązków wynikających z decyzji. Podkreślić należy także, że przepis art. 162 § 1 pkt 1 kpa z natury rzeczy dotyczy decyzji, które albo nie zostały jeszcze wykonane i na skutek określonych zdarzeń faktycznych wykonanie ich stało się bezprzedmiotowe (niemożliwe), albo decyzji, które są w trakcie wykonywania lub wykonane w części, ale dalsze ich wykonywanie może być uznane za bezprzedmiotowe (postanowienie NSA z 20 września 2012 r., II OSK 2025/12, publ. CBOSA; wyrok WSA w Gdańsku z 10 stycznia 2018 r., II SA/Gd 207/17, LEX nr 2442879).

W przedmiotowej sprawie w sytuacji gdy przedmiot decyzji PINB w R. nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 roku - nakazanie rozbiórki komina znajdującego się na działce skarżących w związku z wydaniem decyzji ostatecznej o jego wpisaniu do rejestru zabytków województwa [...] stał niemożliwy do realizacji. Z uwagi na powyższe biorąc za podstawę art.151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.