Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 665/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 3 ust.1 pkt 3 lit. a
journal: Dz.U. 2004 nr 286 poz 2870
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Kolanowski, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności na wspieranie gospodarstw niskotowarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] w sprawie D.R. w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

Podstawą wydanego rozstrzygnięcia był ustalony w sprawie, następujący stan faktyczny:

D.R., działając jako producent rolny, wystąpiła w dniu 16 listopada 2006r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako ARiMR) z "Wnioskiem o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych". Pismem z dnia 10 stycznia 2007r. wezwano wnioskodawczynię do usunięcia braku we wniosku polegającego na braku dokumentu umożliwiającego stwierdzenie, iż beneficjentka jest właścicielem gospodarstwa rolnego. W dniu 15 stycznia 2007 r. wnioskodawczyni dostarczyła do Biura Powiatowego ARiMR korektę wniosku wraz z niezbędnymi załącznikami, w tym potwierdziła wcześniej przedłożony odpis z Księgi Wieczystej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania wnioskodawczyni płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W uzasadnieniu odmowy wskazano jako podstawę § 3 ust.1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. Nr 286, poz.2870 z późn.zm.).

Od powyższej decyzji wnioskodawczyni złożyła odwołanie, w którym stwierdziła, że gospodarstwo prowadziła wraz z mężem do dnia 14 stycznia 1998 r., gdyż w tym roku mąż zmarł pozostawiając wnioskodawczynię z dwójką małych dzieci. Spadek po mężu odziedziczyła wnioskodawczyni oraz dwoje małoletnich dzieci, każdy w udziale po 1/3 części gospodarstwa.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zgodnie z § 3 ust.1 pkt 3 lit.a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. Nr 286, poz. 2870 z póź. zm.) płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który:

1) jest osobą fizyczną;

2) prowadził, przez okres co najmniej 3 lat przed dniem złożenia wniosku, działalność

rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcji warzywniczej, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowli i produkcji materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcji zwierzęcej typu przemysłowego, fermowego oraz chowu i hodowli ryb;

3) w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, o której mowa w pkt 2, w gospodarstwie rolnym:

a) stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności, oraz

b) będącym gospodarstwem niskotowarowym o wielkości ekonomicznej co najmniej 2 EJ W (ESU) i nie więcej niż 4 EJ W (ESU), w rozumieniu decyzji 85/377/EWG z dnia 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE L 220 z 17.08.1985, z późn. zm.).

Z przedstawionego odpisu aktu notarialnego wynika, iż odwołująca się jest współwłaścicielką gospodarstwa w jednej trzeciej, natomiast pozostałe dwie szóste części gruntów stanowi własność jej dzieci, a zatem odwołująca się nie spełnia jednego z podstawowych warunków do uzyskania płatności, nie jest bowiem posiadaczem gospodarstwa rolnego stanowiącego przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka lub przedmiot ich współwłasności.

D.R. na powyższą decyzję złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazała, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., narusza bowiem słuszny interes strony, jakim było przyznanie wnioskowanej pomocy finansowej. Ponadto zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania powoływanego przez organy administracyjne § 3 ust. 1 pkt. 3 lit. a ) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. Nr 286, poz. 2870 z póź. zm.), bowiem przepis ten nie przewiduje sytuacji, kiedy producent rolny będzie się ubiegał o pomoc finansową dla gospodarstwa niskotowarowego bez zmarłego małżonka, a z pozostawionymi niepełnoletnimi dziećmi. Skarżąca wskazała także, iż działalność rolniczą prowadziła wraz z mężem i nadal ją prowadzi wraz z dziećmi. Dzieci na dzień złożenia wniosku były niepełnoletnie i nie miały zdolności do czynności prawnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego, jakkolwiek z innych względów, niż wskazane w skardze.

Podstawą wydanych przez organy rozstrzygnięć był § 3 ust.1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. Nr 286, poz. 2870 z póź. zm.), który stanowi, że płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, (...) w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot jego współwłasności. Strona skarżąca, zdaniem organów nie spełniła powyższego warunku, gdyż po śmierci męża, skarżąca jest jedynie współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z małoletnimi dziećmi.

W ocenie Sądu, wskazany § 3 ust. 1 pkt. 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. Nr 286, poz. 2870 z póź. zm.), jest niezgodny z art. 3 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz z art. 92 ust. 1, art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997r., Nr 178, poz. 438) przez to, że ograniczył prawo do otrzymania płatności na wspieranie gospodarstw niskotowarowych wyłącznie do producentów rolnych prowadzących działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich wspólnej własności.

Mając powyższe na względzie Sąd odmówił zastosowania § 3 ust. 1 pkt. 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. Nr 286, poz. 2870 z póź. zm.). Podkreślić należy w pierwszej kolejności, iż Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu przysługuje uprawnienie do odmowy zastosowania w konkretnej sprawie przepisu podustawowego, w przypadku stwierdzenia niezgodności przepisu rozporządzenia z ustawą i Konstytucją RP.

Zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, sędziowie w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości są związani tylko Konstytucją oraz ustawami. Z powyższego przepisu wynika, że skład orzekający w konkretnej sprawie rozważając, czy akt prawny podustawowy, (np. rozporządzenie), jest niezgodny z Konstytucją, może w tej sprawie pominąć określoną normę prawną tego rozporządzenia przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, gdyż wydaje je wówczas wyłącznie na podstawie przepisów Konstytucji oraz ustawy. Regulacja ta nie pozostawia zatem wątpliwości, iż Sąd, składający się przecież z sędziów, nie jest związany przepisami podustawowymi, które w razie potrzeby może zakwestionować (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 402/05, nie publ.). Stąd też w praktyce judykatury sądowoadministracyjnej możliwość odmowy zastosowania, w konkretnym przypadku, podustawowego przepisu z powodu jego sprzeczności z ustawą i Konstytucją jest w pełni aprobowana. Spośród najnowszych orzeczeń dotyczących tej kwestii wskazać należy wyrok składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.01.2006 r., sygn. I OPS 4/05, w którym stwierdzono, że sąd administracyjny posiada kompetencję do oceny, czy przepis rozporządzenia jest zgodny z ustawą i Konstytucją RP oraz że może odmówić zastosowania przepisu obowiązującego rozporządzenia z tego powodu, że przepis ten w ocenie sądu jest niezgodny z ustawą i Konstytucją RP. W powołanym wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "uprawnienie każdego sądu rozpoznającego sprawę do oceny czy określone przepisy rozporządzenia są zgodne z ustawą było i jest przyjmowane zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w tym względzie najdobitniej zostało wyrażone w postanowieniu z dnia 13 stycznia 1998 r. U. 2/97 (OTK z 1998 r., nr 1, poz. 4), w którym Trybunał stwierdził, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany.(...) Wielokrotnie w tej kwestii wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny (przykładowo można wskazać na uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., OPK 13/00 – ONSA z 2001 r. z.2, poz. 63, z dnia 15 grudnia 2000 r., OPK 20-22/00 – ONSA z 2001 r. z. 3, poz. 104, z dnia 21 lutego 2000 r., OPS 10/99 – ONSA z 2000 r. z. 3, poz. 90, z dnia 22 maja 2000 r., OPS 3/00 – ONSA z 2000 r. z.4, poz. 136). Uzasadnienie dla prawa badania konstytucyjności aktu podustawowego w procesie kontroli legalności decyzji administracyjnej w konkretnej sprawie NSA znajduje w przepisach Konstytucji

- w art. 184, który stanowi, że NSA i sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co obejmuje nie tylko kontrolę stosowania, ale także kontrolę stanowienia prawa;

w art. 178 ust. 1, który stanowi o podległości sędziów tylko Konstytucji oraz

ustawom (a nie wszelkim innym aktom prawnym),

w art. 8, który stanowi, że Konstytucja jest najwyższym prawem i że przepisy

Konstytucji stosuje się bezpośrednio. Adresatem tego ostatniego postanowienia są przede wszystkim sądy.

Ten kierunek argumentacji jest w zasadzie powszechnie aprobowany w doktrynie prawa konstytucyjnego i administracyjnego (A. Mączyński, Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy, PiP z 2005 r., nr 5, str. 12; L. Garlicki, Trybunał Konstytucyjny a rola sędziów w ochronie konstytucyjności prawa, PiP z 1986 r., nr 2, str. 40)".

Z powyższego wynika, że Sąd ma obowiązek zbadania, czy przepis rozporządzenia będący materialnoprawną przesłanką wydanej decyzji jest zgodny z ustawą oraz Konstytucją RP.

Na marginesie można także wskazać, iż kwestia zgodności wskazanego przepisu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. z art. 3 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.) oraz art. 92 Konstytucji była przedmiotem pytania prawnego skierowanego przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego do Trybunału Konstytucyjnego. Sprawa powyższa została zarejestrowana pod sygnaturą U 6/07. Jak już jednak wskazano, nie jest konieczne oczekiwanie na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego, sąd administracyjny może bowiem odmówić w konkretnej sprawie zastosowania przepisu rangi podustawowej w razie uznania, że jest on sprzeczny z ustawą bądź Konstytucją.

Jak już wskazano, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie przepis § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 z póź. zm.) został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, a tym samym sprzeczny jest z art. 92 Konstytucji.

Z treści art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.) wynika, że może być udzielana pomoc finansowa na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Beneficjentem tej pomocy zgodnie z art. 5 ust. 1 w/w ustawy są producenci rolni. Ustawa nie definiuje pojęcia producenta rolnego, tylko w tym zakresie odsyła do przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z kolei w ustawie z dnia 18 stycznia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004r. Nr 10, poz. 76 z póź. zm.) w art. 3 pkt 3 podana została definicja producenta rolnego. W rozumieniu powyższego przepisu producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca:

a) posiadaczem gospodarstwa rolnego lub

b) rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001, lub

c) posiadaczem zwierzęcia;

Zgodnie z art. 2 lit. a) cytowanego w art. 3 pkt. 3 lit. b) powyższej ustawy rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą.

Z wyżej przytoczonych przepisów nie wynika, że pomoc finansowa na wspieranie gospodarstw niskotowarowych może być przyznana wyłącznie tej grupie producentów rolnych, którzy legitymują się prawem odrębnej własności gospodarstwa rolnego, jego małżonka albo ich współwłasności. Podmiot uprawniony do otrzymania pomocy finansowej został przez ustawodawcę wskazany wyraźnie. Jest nim producent rolny zgodnie z definicją zawartą w ustawie o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstwa rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Producentem rolnym, zgodnie z powyższą ustawą, jest posiadacz gospodarstwa rolnego, a nie tylko jego właściciel. Obowiązek bycia właścicielem nie wynika także z cytowanego Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. Rada Ministrów została upoważniona do określenia szczegółowych warunków i trybu udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem rozwoju obszarów wiejskich.

W dniu 7 grudnia 2004 zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 z póź. zm.).

Z tej delegacji nie wynika aby Rada Ministrów została upoważniona do zawężenia kręgu podmiotów uprawnionych do skorzystania z pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych, bowiem skoro w ustawie określono krąg beneficjentów tej pomocy tj. producenta rolnego w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji to należy przyjąć, że w części w której akt wykonawczy tj. § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia wprowadził ograniczenia podmiotowe do otrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego wyłącznie dla producentów rolnych prowadzących działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności, to w tym zakresie rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.

Niezależnie od powyższego, wskazany § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 z póź. zm.) w zakresie, w jakim pozbawia producenta rolnego będącego współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z małoletnimi dziećmi narusza także art. 2 oraz art. 32 Konstytucji.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Ponadto zgodnie z art. 32 Konstytucji RP wszyscy są wobec prawa równi, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dopuszcza uznanie art. 2 i art. 32 Konstytucji RP jako samodzielnych wzorców konstytucyjności (wyrok TK z 12 grudnia 2001 r., sygn. akt SK 26/01, publ. OTK 2001/8/258). Z kolei w wyroku z dnia 24 maja 2006 r. (sygn. akt K 5/05, publ. OTK-A 2006/5/59), Trybunał stwierdził, że zasady wyrażone w art. 2 i art. 32 Konstytucji RP wzajemnie się uzupełniają. Trybunał w orzeczeniu tym stwierdził, że "wielokrotnie wskazywano w dotychczasowym orzecznictwie, że "różnicowanie podmiotów prawa jest dopuszczalne na gruncie zasady równości, jeżeli jest zgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej". O ile więc zasada równości nakazuje jednakowe traktowanie wszystkich podmiotów wyróżnionych według cechy prawnie relewantnej w danej sferze stosunków, o tyle zasada z art. 2 Konstytucji pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy zastosowanie danej cechy czy też danego kryterium wyodrębnienia określonej kategorii podmiotów odpowiada względom sprawiedliwości, a więc czy nie jest arbitralne i czy odpowiada standardom państwa prawnego. W takim ujęciu wymaganie sprawiedliwego traktowania może nie tylko uzupełniać, ale może również korygować ocenę formułowaną na gruncie prawa do równego traktowania. W konsekwencji konkretne rozwiązanie normatywne podporządkowane zasadzie równego traktowania z punktu widzenia wyróżnionego kryterium formalnego nie będzie mogło być uznane za zgodne z Konstytucją, jeśli kryterium to nie odpowiada wymaganiom sprawiedliwości (zob. wyrok TK z 12 grudnia 2001 r., sygn. SK 26/01, OTK ZU nr 8/2001, poz. 258 i powołane tam orzeczenia)."

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zakwestionowana regulacja przez nieracjonalność zróżnicowania podmiotów, a także zróżnicowanie prowadzące do gorszej sytuacji prawnej wdowy wychowującej małoletnie dzieci od sytuacji małżonków prowadzi do stwierdzenia jej niezgodności z art. 2 i art. 32 Konstytucji. Nie do zaakceptowania jest bowiem na gruncie zasad wyrażonych w powołanych przepisach Konstytucji sytuacja, w której małżonkowi nie przysługuje uprawnienie do pomocy finansowej tylko z tego powodu, że odziedziczył po zmarłym współmałżonku część gospodarstwa rolnego wraz z małoletnimi dziećmi. Takie zróżnicowanie sprzeczne jest z zasadą sprawiedliwości społecznej.

Odmowa zastosowania przepisu rozporządzenia powoduje, że zastosowanie znajdą przepisy ustawy, na mocy której akt wykonawczy został wydany. Trzeba bowiem zauważyć, że ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnych w odmienny sposób uregulowała kwestię podmiotów uprawnionych do dopłat z w.w. funduszu - poprzez odesłanie do ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności określiła, że podmiotem uprawnionym do ubiegania się o pomoc jest producent rolny, którym może być również współposiadacz gospodarstwa rolnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skoro skarżąca była współposiadaczem gospodarstwa rolnego na dzień składania wniosku, przysługiwało jej uprawnienie do domagania się pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych.

Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę odmówił zastosowania § 3 ust.1 pkt 3 lit. a) rozporządzenia z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, w zakresie, w jakim pozbawia producenta rolnego będącego współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z małoletnimi dziećmi, z uwagi na jego niezgodność z ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnych i art. 92 Konstytucji, a także z art. 2 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W ponownym postępowaniu organy, uznając że strona spełnia warunek odnoszący się do własności gospodarstwa rolnego, powinny dokonać merytorycznej oceny wniosku pod kątem spełnienia innych wymogów określonych przepisami i następnie wydać stosowną decyzję.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.

Zgodnie z dyspozycją art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.