Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 987/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77, art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko Sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr.) Protokolant Starszy specjalista Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi T.P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...]. 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

I SA/Go 987/10

Uzasadnienie

W dniu 14 stycznia 2009r. skarżący złożył wniosek o umorzenie należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na trudną sytuację rodzinną i finansową. Skarżący wychowuje dzieci niepełnosprawne, utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej, nie pracuje, żona skarżącego otrzymuje rentę w wysokości 628 zł. Wobec majątku skarżącego prowadzona jest egzekucja sądowa.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2010r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności

Zaskarżoną decyzją Nr [...] z [...] lipca 2010r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rozstrzygając wniosek T.P. z [...] maja 2010r. o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składe, utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2010r. Nr [...] w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy za okresy i w kwotach określonych w sentencji decyzji

W uzasadnieniu decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że T.P. we wniosku z [...] maja 2010r. o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych, odmawiając decyzją z dnia [...] maja 201r. umorzenia należności w łącznej kwocie 5 983,63 zł, nie ustalił prawidłowego stanu faktycznego. Wnioskodawca podkreślił, że pobiera świadczenie emerytalne w kwocie zł 740,00, które stanowi jego jedyne źródło utrzymania, gdyż wraz z nabyciem prawa do emerytury utracił możliwość pobierania zasiłku stałego z Ośrodka Pomocy Społecznej. Przyznana emerytura nie wystarcza mu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Po zakupie niezbędnych, a kosztownych lekarstw (jak ocenił, stan jego zdrowia w ostatnich kilkunastu latach bardzo uległ pogorszeniu) oraz po uregulowaniu opłat do dyspozycji pozostanie mu kwota 100,00 zł. miesięcznie. Ponadto wnioskodawca podał, że został pozbawiony ciepłej wody i gazu. Próbował targnąć się na życie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił na podstawie dokumentacji uzyskanej z urzędu, że zobowiązany pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 862,40 zł brutto, z którego potrącane jest 215,00 zł netto w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym na rzecz wierzyciela, którym jest ZUS. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydając decyzję nie odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom zebranym w sprawie do ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności. Prezes Zakładu dokonał analizy sytuacji materialnej i rodzinnej w celu ustalenia, czy zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności. Przytaczając treść art. 28 ust. 1-2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych Prezes Zakładu stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności. Zobowiązany jest właścicielem nieruchomości, na której Zakład dokonał zabezpieczenia hipotecznego, a więc nie wystąpiła przesłanka art. 28 ust. 3 pkt 3. Nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, ale w ocenie Prezesa zobowiązany ma możliwości płatnicze oraz posiada majątek, z którego można egzekwować należności.

Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zachodzą również przesłanki wymienione w art. 28 ust 3 pkt 4a, 5 i 6, ponieważ wysokość zadłużenia przewyższa kwotę kosztów upomnienia, a postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte.

W związku z tym, że nie wystąpiła żadna z przestanek określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dających możliwość Prezesowi Zakładu ewentualne pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności oraz z tym, że zobowiązany pobiera emeryturę, a ponadto zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne - zdaniem Prezesa Zakładu umorzenie należności byłoby niewątpliwie działaniem sprzecznym z interesem ZUS, bowiem umorzenie należności wpływa na zdolność realizacji przez organ statutowej działalności. Na podstawie analizy sprawy Zakład widzi możliwość odzyskania należności ZUS.

Prezes Zakładu przeanalizował sprawę również pod kątem umorzenia zadłużenia ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej na podstawie art. 28 ust. 3a, w związku z art. 32, które przewidują, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w związku z § 3 ust. 1 Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Na podstawie oceny materiału dowodowego Prezes Zakładu uznał, że w okresie od dnia wydania decyzji z dnia [...] maja 2010r. Nr [...] do dnia złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie morzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, nie wystąpiły nowe przesłanki przemawiające za uchyleniem decyzji z dnia [...] maja 2010r. Strona nie przedstawiła nowych dowodów, które umożliwiłyby umorzenie należności biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy prawne.

Oceniając sprawę pod względem art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarski, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., Zakład podkreślił, że decyzje podejmowane na podstawie powyższych przepisów wydawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi i może on, ale nie musi umorzyć należności. Stwierdzenie istnienia przesłanek nie obliguje organu do umorzenia należności, oczywiście, gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu. Oceniając sprawę Prezes Zakładu bierze pod uwagę nie tylko materiał dowodowy zebrany w sprawie i ważny ""interes osoby zobowiązanej", ale również stan finansów ubezpieczeń społecznych. Prezes Zakładu wskazał, że to w interesie osoby zobowiązanej do uregulowania zadłużenia jest udokumentowanie trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej, co jest możliwe m.in. poprzez dołączenie do wniosku dokumentów, które umożliwiłyby umorzenie należności.

Wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS przez ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia zadłużenia należy rozumieć ubóstwo osoby zobowiązanej do opłacenia należności, zagrażające jej dalszej egzystencji poprzez niezapewnienie minimum socjalnego w zakresie, który uniemożliwia spłatę zadłużenia w dłuższym okresie czasu. Ważny interes wystąpi w szczególności, gdy po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała (wraz z najbliższą rodziną) środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych (wyżywienie, utrzymanie mieszkania, ubranie oraz inne). Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z materiału dowodowego uzyskanego z urzędu wynika, że zobowiązany osiąga dochody w postaci emerytury w wysokości 862,40 brutto. Małżonka pobiera rentę w kwocie 657,88 zł netto. Rodzina wnioskodawcy składa się z dwóch osób. Materiał dowodowy nie wykazuje stałych miesięcznych obciążeń finansowych związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wnioskodawca nie posiada również zaległości podatkowych w Urzędzie Skarbowym, ani też u osób fizycznych. W uzasadnieniu wniosku zobowiązany twierdzi, że ma obciążenia finansowe spowodowane chorobą swoją oraz małżonki. Jednak płatnik nie przedstawił dokumentacji, która wskazywałaby wysokość faktycznie ponoszonych kosztów związanych z leczeniem, a która miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie omawianej kwestii. Odnosząc się do stanu zdrowia wnioskodawcy i jego żony J.P. Prezes Zakładu stwierdził, że z przepisu § 3 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia MGPiPS wynika, że ważny interes osoby zobowiązanej występuje wówczas, gdy choroba samej osoby zobowiązanej uniemożliwia tej osobie pozyskanie środków pieniężnych na spłatę istniejącego zadłużenia (np. utrata miejsca pracy). A zatem ważny w tej kwestii jest fakt utraty źródeł dochodów, umożliwiających przystąpienie do spłaty zadłużenia z tytułu składek. Prezes Zakładu nie kwestionując istnienia chorób wnioskodawcy i jego małżonki nie stwierdził wystąpienia tej okoliczności, bowiem wnioskodawca pozyskuje dochody, które w ocenie Zakładu dają możliwość spłaty zadłużenia. Oceniając materiał dowodowy Prezes Zakładu uznał, że zobowiązany nie udowodnił, iż ewentualne opłacanie należności pozbawi zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem Zakładu strona posiada możliwości płatnicze, a w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie należności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Prezes Zakładu widzi możliwość odzyskania należności ZUS. Podkreślił ponadto, że istnieje możliwość spłaty zadłużenia w ramach układu ratalnego.

Dalej Zakład stwierdził, że umorzenie zaległości stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane organ odpowiedzialny za ich pobór zobligowany jest do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi co dotyczy również czynności podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego decyzji w przedmiocie umorzenia należności. Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobligowany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek.

W konkluzji organ stwierdził, że umorzenie należności byłoby przedwczesne i działałoby na niekorzyść finansów ubezpieczeń społecznych. Mając zatem na względzie interes funduszy, jak również ustawowy obowiązek dochodzenia należności, działając w ramach obowiązującego prawa oraz uznania administracyjnego Zakład Ubezpieczeń Społecznych analizując sprawę i zebrane w toku postępowania dowody utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2010r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. T.P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, o wydanie decyzji umarzającej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi T.P. nie zgodził się z ustaleniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że ma możliwości płatnicze i posiada majątek, z którego można egzekwować należności. Wskazał, że ten majątek to domek jednorodzinny o powierzchni 60m2 (pozbawiony gazu, który został odcięty z powodu braku pieniędzy na opłaty) i wymagający remontu kapitalnego. Podkreślił, że jego emerytura wynosi 862,40 brutto (527 zł po potrąceniach), jest inwalidą II grupy. Jego żona, inwalidka I grupy, niezdolna do samodzielnej egzystencji, otrzymuje rentę w wysokości 655 zł netto. Podał, że na lekarstwa swoje wydaje ok. 400 zł, lekarstwa żony ok. 1000 zł i nie stać ich na wykupienie wszystkich leków. Opłaca należności za prąd w wysokości 151,33 zł. przy czym ma zaległość z tego tytułu w kwocie 155 zł. Podatek od nieruchomości i podatek gruntowy w kwocie 242 zł ściągnął komornik. Nie stać go na opał na zimę. Na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych jak wyżywienie, środki czystości i higieny, odzież zostaje im ok. 100 zł. Ma również zaległości za wodę i wywóz śmieci. Skarżący podniósł, że wraz z żoną są starymi, schorowanymi ludźmi, u kresu drogi życiowej. W niedostatku i ubóstwie znaleźli się nie z własnej winy. Nieugięte stanowisko ZUS, mające na względzie jedynie " stan finansów ubezpieczeń społecznych" i "interes funduszy", wielokrotnie podkreślone w uzasadnieniu decyzji, pozbawia ich możliwości dalszego życia. Zarówno wiek , jak i stan ich zdrowia uniemożliwia im uzyskanie jakichkolwiek dodatkowych dochodów.

Dalej skarżący stwierdził, iż spełnia dwie przesłanki umorzenia zaległości zawarte w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne tj. opłacenie zaległości pozbawi jego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Zgodził się również ze stanowiskiem ZUS, że przytoczone rozporządzenie nie nakłada na organ obligatoryjnego obowiązku umorzenia zaległości.

Do skargi skarżący dołączył dokumenty: kserokopie orzeczeń lekarskich, paragony za zakup lekarstw, decyzję o wysokości emerytury żony, decyzje Domu Pomocy Społecznej, zestawienie rozliczenia wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, upomnienie, wezwania E do zapłaty.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że skarga nie wnosi jakichkolwiek nowych elementów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, iż skarżący nie spełnia przesłanki całkowitej nieściągalności o której mowa w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych warunkującej umorzenie należności z tytułu składek jak również nie zachodzą podstawy do umorzenia ich na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zakład bowiem prowadzi skuteczną egzekucję z emerytury skarżącego w wysokości 215,00 zł miesięcznie. Skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości 862,40 zł, żona skarżącego pobiera rentę w kwocie 657,88zł netto. Rodzina skarżącego składa się z dwóch osób. Skarżący nie ma zadłużenia w Urzędzie Skarbowym ani u osób fizycznych. W ocenie organu skarżący ma możliwości spłacenia należności wobec ZUS.

W ocenie organu w zaskarżonej decyzji organ I instancji szczegółowo wyjaśnił, które fakty uznał z udowodnione, dowody na których się oparł oraz wskazał jakim dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ zebrał i wnikliwie rozpatrzył materiał dowodowy sprawy. Podkreślił uznaniowy charakter decyzji dotyczących umorzenia i w związku z tym możliwość negatywnego dla dłużnika rozstrzygnięcia nawet w sytuacji przejściowych trudności finansowych oraz wyjątkowość stosowania tej instytucji w odniesieniu do nadzwyczajnych okoliczności i niewątpliwie przy uwzględnieniu interesu ZUS, gdyż umarzanie należności wpływa na zdolność realizacji przez ten organ statutowej działalności.

Skarżący, po doręczeniu mu odpowiedzi ZUS na skargę, nadesłał pismo procesowe datowane [...] listopada 2010r. wraz z dokumentami. W ww. piśmie ustosunkował się do twierdzenia organu o braku zadłużeń i wskazał, że z renty jego żony komornik egzekwuje kwotę 2500 zł na podstawie nakazu zapłaty, nieruchomość skarżącego obciążona jest hipoteką przymusową. Okoliczności te, zdaniem skarżącego, znane były organowi II instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585) należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Z treści 3 tegoż przepisu wynika, iż całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Szczegółowe warunki umorzenia należności zostały określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z powyższym rozporządzeniem umorzenie jest zasadne w stosunku do tych dłużników, których stan majątkowy i sytuacja rodzinna nie pozwala na egzekucję, ponieważ powoduje ciężkie, negatywne skutki dla jego rodziny. Oznacza to stan, w którym spłacanie zadłużenia z tytułu składek na własne ubezpieczenie pozbawia rodzinę dłużnika niezbędnych środków utrzymania i nie pozwala na zaspokojenie wszystkich potrzeb życiowych. Ponadto powodem do umorzenia niezapłaconych składek są poniesione przez dłużnika straty spowodowane klęską żywiołową, a także koszty ponoszone na skutek przewlekłej choroby wnioskującego o umorzenie lub członka jego rodziny.

Konstrukcja art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oparta jest na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Nie zwalnia to jednak organu orzekającego od obowiązku prawidłowego stosowania przy rozpoznawaniu i rozstrzyganiu sprawy przepisów nie tylko prawa materialnego, ale i procesowego ani też nie upoważnia organu administracji do prowadzenia postępowania w sposób dowolny. Z faktu, iż zaskarżona decyzja ma uznaniowy charakter wynika, iż sprawowana przez sąd administracyjny kontrola decyzji sprowadza się do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania przez organ ubezpieczeniowy i zbadania formalnej prawidłowości decyzji, nie obejmuje natomiast zagadnień zasadności i celowości. (por. wyrok z 9.11.2005r. WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1264/05, M. Pod. 2005/12/4; J. Kotecki, Odmowa umorzenia zaległości podatkowej - uznaniowość decyzji organów podatkowych, Doradca podatkowy nr 3/2000, str. 58). Organ działając w ramach uznania administracyjnego ma obowiązek w sposób wyczerpujący i obiektywny rozważyć wszystkie ewentualności, przemawiające za podjętą decyzją.

Analizując zaskarżoną decyzję w kontekście poczynionych wyżej uwag nie sposób nie zwrócić uwagi, iż uzasadnieniem dla odmowy umorzenia składek była z jednej strony skutecznie prowadzona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych egzekucja z emerytury skarżącego z drugiej zaś stan finansów ubezpieczeń społecznych. Organ zupełnie pominął natomiast ciążący na nim obowiązek ustosunkowania się do twierdzeń skarżącego co jego stanu zdrowia, ciężkiej choroby jego żony, wydatków ponoszonych na leczenie oraz niezbędnych kosztów utrzymania. Nie wiadomo na jakiej podstawie Zakład stwierdził w decyzji, iż "materiał dowodowy nie wykazuje stałych miesięcznych obciążeń finansowych związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego" skoro nie prowadził w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego. Ze zwykłego zaś doświadczenia życiowego wiadomo, iż nie jest możliwa taka sytuacja chyba że skarżący pozostawałby na czyimś utrzymaniu. Takiego ustalenia zaskarżona decyzja nie zawiera. Organ wbrew obowiązkom wynikającym z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. wbrew art. 7, art. 77 § 1 i 107 kpa nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli i nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego a ponadto niedokładnie przeanalizował już zebrany materiał dowodowy. I chociaż można się zgodzić z organem, iż dowody uzasadniające umorzenie postępowania winien przedłożyć skarżący, to jednak organ jako gospodarz postępowania winien nim pokierować i informować o zaistniałych brakach uniemożliwiających rozstrzygnięcie sprawy. Obowiązek taki spoczywa na organie administracyjnym z mocy art. 11 i 12 kpa. I nie jest wypełnieniem tego obowiązku wezwanie wysłane przez organ na początku postępowania, zawarte na karcie 15 akt administracyjnych. Gdyby bowiem organ przeprowadził rzetelne postępowanie nie doszłoby do sytuacji wskazanej w skardze to jest do przedłożenia przez skarżącego dowodów o ponoszeniu wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości jak i zakupem leków.

Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 kpa. Orzeczenie I instancji zawiera bowiem sprawozdanie ze złożonych dokumentów (wymienienie dowodów), przedstawia przepisy prawne i wyjaśnia przesłanki umorzenia należności jednakże dokonuje tego w sposób teoretyczny bez przeanalizowania konkretnej sytuacji skarżącego, koncentrując się wyłącznie na uzyskiwanej przez skarżącego emeryturze oraz rencie jego małżonki co prowadziło organy do konkluzji, iż skarżący ma możliwość spłaty zadłużenia. Uzasadnienie decyzji nie odnosi się w ogóle do pozostałych twierdzeń stron oraz złożonych dokumentów. Dotyczy to również oceny przedłożonych przez skarżącego dokumentów dotyczących wcześniejszego korzystania z pomocy społecznej, zawartych w nich informacjach o stanie niepełnosprawności co było powodem do przyznawania zasiłków, dożywiania rodziny i finansowania ich pobytów w domu pomocy społecznej. Brak jest w decyzji ustaleń sumarycznych dotyczących miesięcznych kosztów utrzymania rodziny tj. całościowego zestawienia przychodów i wydatków, które dopiero mogłyby stanowić podstawę do oceny czy nie zachodzi stan, w którym spłacanie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie mogłoby pozbawić dłużnika i jego rodzinę niezbędnych środków utrzymania i nie pozwolić na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Podkreślenia przy tym wymaga iż skarżący już we wniosku o umorzenie zaległości sygnalizował ponoszenie wydatków na leczenie i wskazywał ich przybliżone kwoty. Twierdził, iż na życie pozostaje mu z emerytury kwota 100 zł miesięcznie. Ponadto ZUS nie wziął pod uwagę widzianego całościowo zadłużenia skarżącego i nie wskazał jasno, czy przy ich poziomie istnieje realna możliwość spłaty zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, nie wyłączając formy ratalnej, po ewentualnym częściowym umorzeniu odpowiednich należności.

Uzasadnienie decyzji jest nieprzekonujące i odbiega od zasad ogólnych postępowania administracyjnego, przede wszystkim co do obowiązku wyjaśniania przesłanek zasadności rozstrzygnięcia oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i podnoszenia ich świadomości i kultury prawnej, co w efekcie przesądza o istotnej wadliwości zaskarżonej decyzji. Organ powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, by z decyzji i jej uzasadnienia wynikało jasno, dlaczego podjęto takie, a nie inne rozstrzygnięcie, zwłaszcza w sytuacji gdy, chociażby tylko w subiektywnej ocenie strony, nie uwzględniono jej żądania w ogóle. W tej sytuacji organy powinny przekonać skarżącego w uzasadnieniu swojej decyzji, że jego stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a przyczyną rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony były istotne powody. Sąd stanął na stanowisku, że uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji administracyjnej stanowi jej element niezbędny, istotny z punktu widzenia zakresu zastosowania wielu norm prawnych, a co za tym idzie posiada ogromne znaczenie dla oceny praworządności działania administracji publicznej.

Rozpatrując ponownie sprawę T.P. organ powinien rozważyć wskazane okoliczności i na tej podstawie ukształtować swoją ocenę sytuacji skarżącego, wydając w tym zakresie stosowne rozstrzygnięcie.

Reasumując należy stwierdzić, iż Sąd dopatrzył się naruszeń prawa procesowego, skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. i w związku z tym orzekł jak w sentencji wyroku mając na względzie, iż wadami tymi dotknięte są w równej mierze obie decyzje wydane w sprawie.

/-/ K. Skowrońska-Pastuszko /-/ J. Niedzielski /-/ J. Wierchowicz