Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3599/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser (spr.) sędzia NSA Jerzy Siegień sędzia (del.) WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S.P. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2850/17 w sprawie ze skargi S.P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] 2017 r. znak: [...] w przedmiocie oddalenia zgłoszonych zarzutów oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 14 sierpnia 2018 r., VII SA/Wa 2850/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA albo sąd I instancji) oddalił skargę S. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej spółka albo zobowiązana) na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej Minister) z [...] 2017 r., znak: [...] wydane w przedmiocie oddalenia zgłoszonych zarzutów.

Wyrok wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Postanowieniem [...] 2016 r., nr [...] (dalej postanowienie z dnia [...] 2016 r.) Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy (dalej Prezydent), działając na podstawie art. 18, art. 33 § 1, art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej u.p.e.a.) w zw. z art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.), odmówił uwzględnienia zarzutów zgłoszonych przez spółkę w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] października 2016 r., nr [...].

Organ wskazał, że decyzją z [...] 2015 r., nr [...] Stołeczny Konserwator Zabytków nakazał, S. P. Sp. z o.o. w W. (dawniej S. C. M. Sp. z o.o.), doprowadzenie zabytku - zespołu budowlanego w kwartale ulic: Al. J. - P. - N. - E. . - do jak najlepszego stanu przez usunięcie siatki reklamowej zamontowanej na konstrukcji wsporczej na dachu budynku przy Al. J. [...] w W.. Prezydent wystawił stosowny tytuł wykonawczy. Skarżąca [...] października 2016 r. zgłosiła zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej z powodu skierowania decyzji do podmiotu nieistniejącego. Odmawiając uwzględnienia zarzutu Prezydent wskazał, że spółka w dniu wydania decyzji nakładającej na nią obowiązek była wpisana w KRS i organ miał prawo traktować ją jako podmiot istniejący.

Na skutek wniesionego zażalenia Minister postanowieniem z [...] 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie z [...] 2016 r.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. organ wyjaśnił, że przyczyny, o których mowa ww. przepisie mają charakter formalny. Egzekucja może być niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Z przyczyn podmiotowych egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, gdy przepisy prawa wyłączają jej prowadzenie wobec zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, a także gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Z przesłanką przedmiotową mamy do czynienia, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej lub gdy tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot nieuprawniony. Organ wyjaśnił, że podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące skierowania decyzji do podmiotu nieistniejącego w dacie jej wydania do takich przesłanek nie mogą zostać zaliczone i uznał, że mogłyby one zostać oparte na zarzucie z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., dotyczącym błędu co do osoby zobowiązanego.

Skargę na to postanowienie złożyła spółka, zarzucając naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.

Uzasadniając wskazany na wstępie wyrok WSA podzielił stanowisko organów obu instancji o braku zaistnienia w sprawie przesłanki z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że tytuł wykonawczy z [...] 2016 r. został skierowany do skarżącej spółki (jako spółki przejmującej spółkę S. C. M. Sp. z o.o.), przez uprawniony podmiot, tj. Stołecznego Konserwatora Zabytków. Nie może być również kwestionowane, że przedmiotem egzekucji jest obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej.

Marginalnie WSA zauważył, że wbrew stanowisku organu, również zarzut o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 4 u.p.e.a., tj. błąd co do osoby zobowiązanego nie miałby miejsca w tej sprawie. Dotyczy on bowiem sytuacji, w której organ podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego, i której doręczył tytuł wykonawczy oraz sytuacji, gdy w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek, ponieważ np. obowiązek ten przeszedł na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Na zakończenie WSA wskazał, mając na uwadze wnioski skargi, że administracyjne postępowanie egzekucyjne jest odrębnym postępowaniem od postępowania, w którym została wydana egzekwowana decyzja, co oznacza, że rozstrzygnięcie wydane w tym ostatnim postępowaniu nie mieści się w granicach niniejszej sprawy, w rozumieniu art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a) i jako takie nie podlegało kontroli Sądu i ewentualnemu zastosowaniu przewidzianych ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, o jakich mowa w tym przepisie.

W skardze kasacyjnej S. P. Spółka z o.o., reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła w całości wyrok z 14 sierpnia 2018 r. zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie, będące konsekwencją błędnego przyjęcia, że dopuszczalne było prowadzenie egzekucji administracyjnej przeciwko skarżącej, w sytuacji gdy egzekwowana decyzja z [...] 2015 r. była skierowana do podmiotu nieistniejącego w chwili jej wydania – spółki S. C. M. Sp. z o.o., a zatem niedopuszczalność egzekucji wynikała z faktu, że zarówno postępowanie w sprawie, jak i postępowanie egzekucyjne powinno być prowadzone przeciwko skarżącej, a w konsekwencji nie było podstaw do przyjęcia, że przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Na podstawie art. 188 p.p.s.a. skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi przez stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia 30 [...] 2017 r., wnosząc nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Rozpoznając niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. ograniczony był do sformułowanego we wniesionym środku odwoławczym jedynego tylko zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, nie dopatrując się wystąpienia którejkolwiek z przesłanek do stwierdzenia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego (art. 183 § 2 p.p.s.a.). Przywołana podstawa kasacyjna nie zasługiwała wszakże na uwzględnienie.

Formułując zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej skarżąca kasacyjnie nietrafnie próbuje wywieść, że wynika ona z rzekomej nieważności decyzji z dnia [...] 2015 r., w której skonkretyzowany został podlegający egzekucji obowiązek. Decyzja ta funkcjonuje w obrocie prawnym i póki stan ten będzie się utrzymywał, organ egzekucyjny obowiązany jest do podejmowania działań natury prawnej i faktycznej, zmierzających do przymusowej realizacji obowiązku. W toczącym się postępowaniu egzekucyjnym nie jest dopuszczalne kwestionowanie zgodności z prawem aktu administracyjnego, w którym skonkretyzowany został podlegający egzekucji obowiązek.

WSA w uzasadnieniu wyroku trafnie powtórzył w ślad za organami obu instancji, że niedopuszczalność egzekucji zachodzi wówczas, gdy przepisy prawa wyłączają prawną możliwość prowadzenia egzekucji względem zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, a także gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Niedopuszczalność egzekucji powinna każdorazowo wynikać z przepisów prawa wykluczających w ogóle możliwość przymusowej realizacji obowiązku w drodze egzekucji albo jej prowadzenia w stosunku do osoby mającej konkretne przymioty (zob. R. Hauser, Z. Leoński w: red. R. Hauser, A. Skoczylas, U.p.e.a. Komentarz, Warszawa 2018, s. 259). W niniejszej sprawie nie zaistniała którakolwiek ze wskazanych przesłanek, co skutkowało koniecznością oddalenia wniesionego środka odwoławczego.

Ubocznie należy także zauważyć, że w tej sprawie egzekucji podlega obowiązek doprowadzenia określonego obiektu budowlanego do określonego stanu zgodności z przepisami dotyczącymi ochrony zabytków. Obowiązek ten ma wobec tego charakter prawnorzeczowy, ponieważ odnosi się do zindywidualizowanej rzeczy – zespołu budowlanego w kwartale ulic Al. J. – P. – N. – E. P. w W. (szerzej na temat prawnorzeczowego charakteru obowiązku w kontekście dopuszczalności kontynuowania egzekucji zob. wyrok NSA z 19 kwietnia 2013 r., II OSK 2575/11). W samej skardze kasacyjnej wskazano, że zmiana podmiotowa po stronie skarżącej kasacyjnie polegała na przejęciu spółki S. C. M. Sp. z o.o. przez S. P. Spółka z o.o. Obowiązek prawnorzeczowy dotyczący wskazanego wyżej zespołu budowlanego nie przestał istnieć. Spoczywa on na nowym właścicielu tego zespołu. Skarżąca kasacyjnie przyznała, że to ona jest tym podmiotem wskazując, że "obecnie obowiązanym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym mogłaby być S. P. Sp. z o.o. i w tym zakresie nie mamy do czynienia z błędem co do osoby zobowiązanego" (s. 6 skargi kasacyjnej). Cała zatem argumentacja oparta została na uchybieniu formalnym, które nie prowadzi do zanegowania ani istnienia podlegającego egzekucji obowiązku, ani osoby zobowiązanego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.