Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 800/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 23,  art. 30 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A.O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej PINB) działając w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie samowolnie wykonanego wjazdu – wyjazdu z terenu zakładu ogrodniczego "A" na działkę nr [...] w S. Stanowiący przedmiot postępowania wjazd – wyjazd został wykonany w istniejącym ogrodzeniu działki nr [...]. W uzasadnieniu PINB podał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w związku z wnioskiem S. K. i M. Z.-W. z dnia 16 lutego 2008 r. Następnie organ wskazał, że w dniu [...] r. wydał postanowienie oparte na przepisie art. 49 b ust. 4 i ust. 5, którym ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej w kwocie 2500 zł. Obowiązek uiszczenia tej opłaty został nałożony na ówczesnego właściciela gospodarstwa ogrodniczego "A" w związku ze stwierdzeniem samowolnego wykonania przez niego ogrodzenia z elementów prefabrykowanych wokół tego gospodarstwa o długości 625 m i wysokości 2,40 m, a przedmiotowa opłata została uiszczona przez inwestora. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że zalegalizowane ogrodzenie zostało m.in. wykonane na działce nr [...] oraz, że nakazano jego cofnięcie w głąb tej działki na odległość 1,5 od granicy działki nr [...] na odcinku leżącym na wysokości działki należącej do S. K. W ocenie organu przedmiotowe ogrodzenie nie zostało zlokalizowane od strony dróg, ulic, placów czy innych miejsc publicznych lecz przylega do działki rolnej wykorzystywanej jako dojazd do nieruchomości m.in. S. K. Nie jest to jednak droga dojazdowa w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zrealizowana przez A. O. brama wjazdowa stanowi część wykonanego ogrodzenia i mogła zostać wykonana bez zgody współwłaścicieli działki nr [...]. Powyższe powoduje zatem konieczność umorzenia wszczętego postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. PINB podniósł także, że autorzy wniosku z 2008 roku mogą dochodzić swoich roszczeń w trybie cywilnoprawnym.

Odwołanie od tej decyzji wniósł S. K. domagając się jej uchylenia. Uzasadniając swoje żądanie wskazał, że decyzja PINB nie rozstrzyga sprawy wszczętej wnioskiem z dnia 16 lutego 2008 r., a jedynie stanowi deklarację organu o pozostawaniu w dalszym ciągu w stanie bezczynności. Uznając zrealizowane obiekty jako wynik samowoli budowlanej PINB nie podejmuje działań w sprawie, a jedynie udziela porad prawnych, w jaki sposób można dochodzić odszkodowania za szkodę wynikłą z tej samowoli. Gdyby organ ten uznał, że wjazd na działkę nr [...] jest legalny to powinien to prawnie uzasadnić. W ocenie odwołującego się samowolnie zrealizowany dojazd nie spełnia jednak wymogów wynikających z art. 2 pkt 14 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( dalej u.p.z.p.). W związku z tym powołał się on na wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 września 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 260/07, w którym objaśnione zostało pojęcie dostępu do drogi publicznej. Rozwijając ten zarzut S. K. wskazał, że ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej P.b.) jednoznacznie określa wymagania, jakie muszą być spełnione do wydania pozwolenia na budowę. Jednym z tych wymogów jest dostęp do drogi publicznej, który musi być legalny.

W dalszej części uzasadnienia odwołujący odniósł się do decyzji z dnia [...] r., którą udzielone zostało pozwolenie na budowę. W jego ocenie decyzja ta została antydatowana, bowiem faktycznie wydano ją w lutym [...] r. Decyzją tą zatwierdzono w dodatku niekompletny projekt budowlany, bowiem nie rozstrzygała ona kwestii wjazdu na teren budowy. Zdaniem S. K. PINB w swojej decyzji powołuje się na wielokrotnie już dementowane nieprawdziwe okoliczności. W szczególności nie jest prawdą, że ogrodzenie między działką [...] a drogą wewnętrzną [...] zostało zalegalizowane, bowiem objęte tą legalizacją ogrodzenie znajduje się na innym terenie. Odwołujący się podkreślił także, że nie brał udziału i nie był informowany o postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w sprawie tego ogrodzenia. Wykonane ogrodzenie z uwagi zaś na jego wysokość 2,38 m wymagało zgłoszenia niezależnie od tego czy działka [...] stanowi drogę czy łąkę. Jednocześnie kategorycznie stwierdził on, że działka nr [...] stanowi drogę wewnętrzną, co wynika z decyzji zatwierdzającej podział działki [...], który został zatwierdzony decyzją administracyjną Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] r. Drogę tę naniesiono następnie na mapę ewidencyjną i zasadniczą, a do księgi wieczystej [...] wpisano, że działka nr [...] stanowi drogę dojazdową. Wreszcie odwołujący się wskazał, że wykonane ogrodzenie wychodzi południowym krańcem o ok. 1,0 m na drogę [...], a w miejscu kwestionowanego wjazdu wchodzi ono na tę działkę na głębokość ok. 0,5 m. W końcowej części uzasadnienia odwołania S. K. zarzucił także, że decyzja PINB została nie tylko wydana z naruszeniem art. 6 i art. 7 k.p.a., ale także potwierdzono nią nieprawdę w dokumencie urzędowym co stanowi przestępstwo z art. 271 k.k.

Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej WINB) działając w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu WINB zreferował stan sprawy związanej z budową przedmiotowego ogrodzenia i wykonanej w nim bramy wjazdowej Organ ten skrótowo także omówił orzeczenia administracyjne, które dotyczyły tego ogrodzenia oraz zapadłe w tym przedmiocie wyroki WSA w Gliwicach. W dalszej części uzasadnienia WINB podał, że postanowieniem z dnia [...] r. zlecił PINB przeprowadzenie oględzin zrealizowanego ogrodzenia celem zbadania wysokości wykonanej bramy wyjazdowej oraz nakazał wykonanie dokumentacji zdjęciowej oraz uzupełnienie akt sprawy o wyrys i wypis z ewidencji gruntów dotyczący działki nr [...] oraz graniczących z nią działek. Ze sporządzonego protokołu oględzin oraz przekazanych dokumentów wynika, że sporna brama posiada wysokość 1, 97 m i szerokość 3,86 m. WINB stwierdził także, że samowolnie wykonane ogrodzenie obejmujące m.in. działkę [...] w S. zostało zalegalizowane.

Organ odwoławczy odnosząc się do sentencji zaskarżonego orzeczenia podkreślił, że strona postępowania ma prawo oczekiwać od organu merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a wyjątek od tej zasady stanowi decyzja umarzająca postępowanie. W jego ocenie w sprawie brak było tymczasem podstaw do przyjęcia bezprzedmiotowości postępowania. Przedmiotowy wjazd – wyjazd z terenu zakładu ogrodniczego "A" na wspólną działkę nr [...], określoną jako "droga dojazdowa" stanowi bowiem samowolną przebudowę ogrodzenia zrealizowanego na działce nr [...]. WINB uznał także, że wjazd ten został zrealizowany od strony miejsca publicznego, bowiem w jego ocenie działka nr [...] stanowi miejsce, z którego korzysta nieokreślona liczba niezidentyfikowanych osób i charakteryzuje ją powszechna dostępność (tak: wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2006r., sygn. akt II OSK 1002/05). Taki charakter działki nr [...] powoduje, że zrealizowana przebudowa ogrodzenia, w wyniku której powstała brama wjazdowa wymagała zgłoszenia, a tym samym istnieje konieczność przeprowadzenia przez PINB w trybie art. 51 P.b. postępowania legalizacyjnego dotyczącego wykonanych robót budowlanych.

Skargę na tę decyzję wniosła A. O., właścicielka działki nr [...], domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania toczącego się z wniosku z dnia 16 lutego 2008 r. Skarżąca zarzuciła wydanie decyzji WINB z naruszeniem art. 30 ust. 1 pkt 3 P.b. w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. W jej ocenie zaskarżona decyzja została także wydana z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie skarżącej WINB zmienił niezgodnie z wnioskiem z dnia 16 lutego 2008 r. przedmiot postępowania, którym było wykonanie zjazdu z działki nr [...] na wspólną drogę dojazdową nr [...], a nie samowolna przebudowa ogrodzenia polegająca na wykonaniu w nim bramy wjazdowej.

W uzasadnieniu skargi A. O. podała, że zapoznając się z aktami sprawy natrafiła na pismo S. K. i M. Z.-W. za dnia 6 lipca 2008 r. kierowane do WINB, w którym podnosili oni, że organ ten nie odniósł się do samowolnego wykonania wjazdu lecz "wprowadził temat nie mający związku z tą sprawą" dotyczący płotu, w stosunku do którego toczyło się odrębne postępowanie. W ocenie skarżącej organ winien zastosować w tej sprawie powszechnie stosowaną terminologię, przez którą "wjazdem, zjazdem określa się część płaską terenu (....) pomiędzy drogą publiczną a nieruchomością położoną przy drodze". Kwestię tę regulują przepisy u.p.z.p. i odnoszą się one do terenu, a nie do obiektów, czy urządzeń budowlanych. Skarżąca wskazała także, że w związku z wybudowanym ogrodzeniem toczyła się również sprawa cywilna i wyrokiem Sądu Okręgowego w K. ustalone zostało na rzecz małżonków K. odszkodowanie między innymi za uciążliwości wynikające z wybudowanego ogrodzenia. Wniesieniem opłaty legalizacyjnej zakończyło się także postępowanie w sprawie samowolnie wybudowanego ogrodzenia.

W dalszej części uzasadnienia skargi A. O. stwierdziła, że w jej opinii działka nr [...] w S. nie jest miejscem "użyteczności publicznej" w rozumieniu ustawy P.b. Działka ta stanowi bowiem użytek rolny stanowiący współwłasność prywatnych właścicieli, w tym również jej. Jest ona użytkowana jako droga, gdyż poruszały się po niej ludzie i pojazdy, znajduje się ona jednak wewnątrz zakładu "A" i nie posiada dostępu do drogi publicznej oraz do najbliższej drogi wewnętrznej. Od drogi wewnętrznej oddziela ją bowiem należąca do niej działka nr [...], przez którą współwłaściciele działki [...] nie posiadają ustalonego prawa przejścia i przejazdu, a postępowanie w sprawie ustanowienia drogi koniecznej przez tę działkę zostało umorzone w [...] r. Błędnie zatem WINB przyjął, że działka nr [...] jest drogą dojazdową do nieruchomości i stanowi zarazem miejsce publiczne. Skarżąca podała ponadto, że organ odwoławczy błędnie ustalił również, iż brama zrealizowana w ogrodzeniu jest usytuowana w granicy między działkami nr [...] i [...], bowiem ogrodzenie to w całości znajduje się na działce [...]. Skrzydła bramy posiadają zaś wysokość 1,97 m. Tym samym wykonanie bramy o takiej lokalizacji i wysokości nie wymagało zgłoszenia, a wobec tego niezasadne jest prowadzenie postępowania w trybie art. 51 P.b.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie. Podał, że WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/GL 1138/10, wskazał, że przedmiot toczącego się postępowania stanowi wykonana brama – wjazd w ogrodzeniu działki. Ponadto Sąd ten stwierdził, że wykonanie bramy stanowiącej wjazd na ogrodzony teren wymagało zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 P.b. zgłoszenia do właściwego organu. Organ podtrzymał także swoje stanowisko, że sporna brama znajduje się od strony miejsca publicznego tzn. drogi dojazdowej usytuowanej na działce nr [...]. Działka ta jest bowiem drogą dojazdową, do której dostęp jest powszechny i niczym nieograniczony, a także może z niej korzystać nieokreślona liczba niezidentyfikowanych osób. Z drogi tej korzystają także mieszkańcy położonych wzdłuż niej działek oraz użytkownicy parkingu usytuowanego na działce nr [...]. Dodatkowo WINB stwierdził także brak ustalenia przez PINB zgodności wykonania bramy z warunkami technicznymi, w tym z § 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Uczestnik postępowania S. K. skierował do WSA w Gliwicach trzy pisma procesowe. W pierwszym z tych pism z dnia 6 grudnia 2011 r. wskazał, że zrealizowana przez skarżącą brama wjazdowa stanowi urządzony dostęp do drogi publicznej. W jego ocenie badając legalność wykonanego wjazdu - zjazdu organ nadzoru budowlanego powinien zbadać czy możliwość korzystania przez zakład ogrodniczy "A" z urządzonego wjazdu winna wynikać z projektu zagospodarowania działki oraz czy inwestor winien legitymować się zgodą właściciela terenu, po którym chce sobie urządzić dojazd do drogi publicznej. Sprawy te winny zostać załatwione na etapie postępowania o pozwolenie na budowę. Organ nadzoru budowlanego kontrolując zatem legalność wykonanego zjazdu – wjazdu winien zajrzeć do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia [...] r. Jeżeli zaś wjazd taki nie został przewidziany w zatwierdzonym projekcie budowlanym wówczas winien przyjąć, że nastąpiło odstępstwo od tego projektu i orzec, czy było ono istotne czy nieistotne. S. K. zakwestionował także stanowisko skarżącej dotyczące charakteru działki nr [...] wskazując, że powstała ona z podziału działki nr [...] i zgodnie z projektem podziału tej działki od początku miała ona stanowić drogę i była wykorzystywana jako droga. Działka ta została także wpisana do księgi wieczystej jako droga dojazdowa, a w planie miejscowym oznaczono ją jako drogę wewnętrzną o symbolu 6KDW. Ma ona na całej długości szerokość 6 m, a zatem spełnia wymogi drogi określone w rozporządzeniu MI w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nieprawdziwe jest także stwierdzenie skarżącej, że współwłaściciele działki [...] nie posiadają prawa przejścia i przejazdu przez jej działkę, bowiem od zatwierdzenia podziału działki [...] mieli oni prawnie potwierdzony dostęp do drogi publicznej, chociaż droga ta została przekształcona ze zbiorczej drogi publicznej w drogę wewnętrzną. Prawo dostępu do drogi publicznej potwierdza wreszcie postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Prawdą jest natomiast, że to właśnie skarżąca nie posiada dostępu do drogi publicznej od czasu uchwalenia nowego planu, ponieważ Sąd Rejonowy nie orzekł o przysługującym jej takim prawie. Droga asfaltowa przechodząca przez działki [...],[...] i [...], która w poprzednim planie była drogą publiczną stanowi bowiem aktualnie drogę wewnętrzną, a zatem sposób korzystania z niej winien być prawnie ustalony. Podsumowując swoje stanowisko S. K. stwierdził, że zaskarżona decyzja WINB, chociaż nie orzeka o całości sprawy winna zostać utrzymana w mocy.

W piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2011 r. S. K. odniósł się głównie do swojego pisma z dnia 5 listopada 2011 r., w którym zarzucił bezczynność organu w sprawie samowolnie zrealizowanego ogrodzenia ( sprawa ta zawisła przed WSA w Gliwicach pod sygnaturą II SAB/GL 7/11). W piśmie tym podał, że nie była mu znana decyzja PINB z dnia [...] r., nr [...], umarzająca postępowanie w sprawie samowolnie wybudowanego ogrodzenia wzdłuż działki [...] i zapoznał się z nią dopiero w związku z dołączeniem jej kopii do skargi A. O. Po zaznajomieniu się z tą decyzją nabrał on także wątpliwości czy dotyczy ona ogrodzenia stanowiącego przedmiot postępowania w sprawie oraz czy decyzja ta nie została antydatowana. W związku z tym domagał się od Sądu wezwania PINB do przesłania szeregu dokumentów pozwalających na ustalenie, czy decyzja z [...] r. faktycznie dotyczyła ogrodzenia wybudowanego wzdłuż drogi wewnętrznej biegnącej podziałce nr [...]. Jednocześnie stwierdził, że gdyby doszło do legalizacji przedmiotowego płotu wówczas stroną takiego postępowania powinni być współwłaściciele działki nr [...].

Wreszcie w piśmie z dnia 10 stycznia 2012 r. S. K. kolejny raz odniósł się do decyzji PINB z dnia [...] r. Ponownie oświadczył w nim, że wspomniana wyżej decyzja "została antydatowana i sfabrykowana". Wskazał także, że decyzji tej nigdy mu nie doręczono. Dowód zaś doręczenia, jakim posłużył się organ dotyczył decyzji PINB nr [...] wydanej także [...] r. W związku z tym uczestnik postępowania domagał się od Sądu zawiadomienia właściwej prokuratury o podejrzeniu popełnienia przez PINB przestępstwa fałszerstwa dokumentu oraz przestępstwa poświadczenia nieprawdy. W dalszej części tego pisma uczestnik postępowania stwierdził, że mimo wielokrotnego przeglądania akt sprawy nie znalazł dowodów potwierdzających przeprowadzenie w [...] r. postępowania legalizacyjnego dotyczącego samowolnie zrealizowanego ogrodzenia. Jedynym dokumentem wskazującym na prowadzenie takiego postępowania jest pismo informacyjne z dnia 17 lutego 2005 r., jednak z pisma tego nie wynika czy postępowanie takie dotyczyło ogrodzenia między działką [...], a działką [...]. W ocenie skarżącego dotyczyło on natomiast tylko ogrodzenia od strony ul. [...] w M., a zatem od strony bramy głównej zakładu. Pismo to zostało także skierowane do T. M. Do tego pisma procesowego uczestnik postępowania dołączył także mapkę z wykonanymi przez niego obliczeniami wskazującymi, że postępowanie w sprawie legalizacji wykonanego ogrodzenia nie dotyczyło odcinka między działkami nr [...] a nr [...]. W dalszej części pisma uczestnik powtórzył wcześniej już formułowane zarzuty pod adresem decyzji z [...] r. udzielającej pozwolenia na budowę zespołu ogrodniczego "A". Odniósł się także do budzącej jego wątpliwości kwestii rozliczeń między Gminą P., a właścicielką zakładu ogrodniczego "A", które dotyczyły wypłaty zasądzonego przez Sąd Okręgowy odszkodowania.

Do pism procesowych uczestnika postępowania z dnia 6 i 12 grudnia 2011 r. odniosła się skarżąca A. O. w piśmie z dnia 12 stycznia 2012 r. W piśmie tym podtrzymała ona skargę wniesioną na decyzję WINB. Skarżąca podała także, że S. K. większość swoich zarzutów kieruje w stosunku do postępowań toczących się przed PINB i zakończonych w minionych latach. W szczególności zarówno jemu jak i WINB były znane orzeczenia kończące postępowanie w sprawie samowolnie zrealizowanego ogrodzenia wokół zakładu ogrodniczego, a świadczy o tym korespondencja znajdująca się w aktach sprawy. W związku z zalegalizowaniem tego ogrodzenia i wynikającymi z tego tytułu uciążliwościami S. K. uzyskał wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z [...] r. (prawomocnym w [...] r.) wysokie odszkodowanie pieniężne. Natomiast aktualnie toczące się postępowanie dotyczyło wjazdu i wyjazdu zrealizowanego w istniejącym ogrodzeniu. Podniosła także, że działka nr [...], której jest współwłaścicielem nie stanowi miejsca publicznego bowiem nie ma ona bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, a jej pozostali współwłaściciele nie mają prawa przejścia ani przejazdu przez jej działkę nr [...], a zatem dostęp do niej jest ograniczony. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że główny wjazd na teren zakładu ogrodniczego "A" jest zgodny z zatwierdzonym projektem budowlanym oraz warunkami zabudowy. Nadmieniła również, że gdyby nie zostało wykonane ogrodzenie wzdłuż działki nr [...] mogłaby swobodnie poruszać się zarówno po tej działce, jak i po działce [...], której jest współwłaścicielką. Dodała wreszcie, że w [...] r. toczyło się postępowanie, w którego wyniku rozebrana została część ogrodzenia działki nr [...] posadowionego w odległości ok. 1 m od granicy z działką [...] na wysokości działki S. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Poddana kontroli Sądu decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie mogła się ostać, gdyż została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego oraz naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie rozważań prawnych zauważyć przyjdzie, że sprawa zainicjowana wnioskiem S. K. i M. Z.-W. z dnia 16 lutego 2008 r. po raz czwarty jest rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Pierwszym zapadłym w sprawie postanowieniem z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt II SAB/GL 41/08 odrzucona została skarga S. K. na bezczynność w tej sprawie WINB w K. Następnie wyrokiem z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II SAB/GL 7/09, WSA w Gliwicach na skutek skargi S. K. zobowiązał PINB do rozpoznania przedmiotowego wniosku przez wydanie aktu lub czynności. Wreszcie wyrokiem z dnia 2 czerwca 2010 r., II SA/GL 1138/09, uchylone zostało postanowienie WINB oraz utrzymane nim w mocy postanowienie PINB z dnia [...] r., nr [...]. Ostatnio wymienionym postanowieniem PINB zwrócił na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. wniosek S. K. i M. Z.-W. z dnia 16 lutego 2008 r., gdyż w jego ocenie do jego rozpoznania właściwy był sąd powszechny z uwagi na cywilnoprawny charakter sprawy.

Z uwagi na treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. –,dalej zwanej p.p.s.a.), w którym jest mowa o związaniu zawartą w orzeczeniu sądu oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postepownia zarówno sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie, jak i organu, którego działalność lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia, a także mając na uwadze przepis art. 171 tej ustawy stanowiący o powadze rzeczy osądzonej prawomocnym wyrokiem należy w pierwszym rzędzie zanalizować treść ostatnio powołanego wyroku.

Wyrok z dnia 2 czerwca 2010 r., II SA/GL 1138/09, został oparty na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 p.p.s.a., a zatem WSA w Gliwicach uznał, że do wydania zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia organów nadzoru budowlanego doszło z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności zdaniem WSA brak było podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 66 § 3 k.p.a., bowiem przedmiotem postępowania była część obiektu budowlanego, a zatem do załatwienia wniosku z dnia 16 lutego 2008 r. koniecznym było przeprowadzenia postępowania dowodowego. Pogląd ten został oparty na stwierdzeniu, że przedmiotową bramę należy potraktować jako część ogrodzenia, którego realizacja została na mocy art. 29 ust. 1 pkt 23 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualnie tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm. – dalej P.b.) zwolniona od uzyskania pozwolenia na budowę. W omawianym wyroku WSA nie przesądził jednak czy orzekające w sprawie organy naruszyły przepis art. 30 ust. 1 pkt 3 P.b. uznając jedynie, że nie poczyniły one ustaleń faktycznych koniecznych do wykluczenia zaistnienia w sprawie przesłanek w przewidzianych w tym przepisie. W szczególności organy te nie ustaliły zaś wysokości zrealizowanej bramy wjazdowej na działkę nr [...] ograniczając się tylko do stwierdzenia, że sporna część ogrodzenia nie przylega do miejsc, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 3 P.b. W skierowanych do organu zaleceniach co do dalszego postępowania, o jakich jest mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. WSA nakazał usunięcie tego braku wskazując, że pozwoli to organowi na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze zacytowane fragmenty uzasadnienia prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach uznać należy, że Sąd ten nie odniósł się w sposób wiążący do charakteru prawnego położonej w S., gmina P., działki nr [...], a w szczególności do ustaleń faktycznych poczynionych w tej kwestii przez organy nadzoru budowlanego pozwalających na zaliczenie tej działki czy też nie do miejsc wskazanych w art. 30 ust. 1 pkt 3 P.b. Dostrzec jedynie należy, że WSA nie zakwestionował wprost stanowiska zajętego w tej kwestii przez organy nadzoru budowlanego obu instancji. Tym samym nie można postawić WINB zarzutu naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a., poprzez ponowne rozważenie tej kwestii w toku kontrolowanej sprawy. Dodatkowo także przyjdzie wskazać, że po wydaniu opisanego wyroku zmianie uległy także okoliczności faktyczne mające wpływ na ocenę prawną omawianej kwestii. Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...], ustanowił bowiem na rzecz każdoczesnego właściciela pozostających w użytkowaniu wieczystym działek nr [...] (wpółuzytkownicy wieczyści K. B. i T. B.), [...] (współużytkownicy wieczyści (M. Z.-W. i B. W.), [...], [...], [...] (współużytkownicy wieczyści S. K. i H. K.) drogę konieczną o powierzchni 264 m² biegnącą szlakiem przez działkę nr [...] (stanowiącą własność A. O.) oraz działki nr [...] i [...] (stanowiące własność Skarbu Państwa – Agencji Własności Rolnej S.P.). Fotokopię tego postanowienia dołączył do swojego pisma z dnia 8 grudnia 2011 r. S. K. Z fotokopii tej nie wynika czy postanowienie to posiada walor prawomocności, tym niemniej zdaniem składu orzekającego dowodzi ono w sposób nie budzący wątpliwości, że działka nr [...], do której przylega zrealizowana przez skarżącą brama nie posiada bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Tym samym mimo, jest ona użytkowana jako droga, a nawet została określona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako droga wewnętrzna oznaczona symbolem 6KDW, to jednak nie można jej zaliczyć do dróg, czy ulic w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 3 P.b., a także do innych miejsc publicznych, o jakich jest mowa w tym przepisie. Wskazana wyżej okoliczność powoduje, że aczkolwiek poprzez działkę nr [...] można w sposób faktyczny dotrzeć (dojść bądź dojechać) do drogi publicznej to jednak z prawa takiego nie może korzystać nieokreślona liczba osób.

Błędne zatem było powołanie się przez WINB w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 sierpnia 2006 r. sygn. akt II OSK 1002/05 ( w LEX nr 267009). W wyroku tym NSA bowiem wyjaśnił, że użyte w art. 30 ust. 1 pkt 3 P.b. określenie "inne miejsca publiczne" "nie ogranicza się wyłącznie do dróg uznanych za publiczne w rozumieniu ustawy o takich drogach, lecz ustawodawca wyraźnie rozszerzył to pojęcie do wszystkich miejsc, które mogą być uznane za publiczne, a więc ogólnodostępnych, z których korzysta nieokreślona liczba niezidentyfikowanych osób". Taka sytuacja nie ma natomiast miejsca w przypadku działki nr [...], z której korzystać mogą jej współwłaściciele. Prawnie zagwarantowany dostęp do tej działki od strony drogi publicznej (jeśli postanowienie SR w B. z dnia [...] r., [...], posiada walor prawomocności) mają zaś tylko właściciele i użytkownicy wieczyści działek nr [...],[...],[...], [...] i [...], a także osoby pozostające z nimi we wspólności domowej, najemcy, dzierżawcy, użytkownicy czy pracownicy zatrudnieni przez te osoby. Tym samym brak jest podstaw prawnych do uznania działki nr [...] za ogólnodostępne miejsce publiczne.

Uczestnikowi postępowania S. K. przyjdzie także wyjaśnić, że wbrew jego stanowisku każdorazowi współwłaściciele działki nr [...] nie posiadają prawa przychodu i przejazdu m.in. przez należącą do skarżącej działkę [...], bowiem prawo to, jak wynika z przedstawionej przez niego fotokopii postanowienia SR w B. przysługuje nie każdorazowym właścicielom tej działki lecz właścicielom ( użytkownikom wieczystym) działek wskazanych w tym postanowieniu. Nieuprawnione było także powołanie się przez niego na definicję dostępu do drogi publicznej zawartą w art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) jako argumentu przemawiającego za możliwością zastosowania tego przepisu do wykładni pojęcia miejsca publicznego, o jakim jest mowa w art. 30 ust. 1 pkt 3 P.b.

Odnosząc się do pozostałych argumentów podnoszonych przez uczestnika postępowania S. K., a w szczególności kwestionujących stanowisko organów obu instancji dotyczące objęcia postępowaniem legalizacyjnym ogrodzenia wykonanego na odcinku między działkami [...] i [...] wskazać należy, że kwestia ta nie stanowiła przedmiotu rozstrzygnięcia w kontrolowanym postępowaniu. Przedmiotem tym było bowiem (zgodnie z wnioskiem z dnia 16 lutego 2008 r.) wykonanie jedynie części tego ogrodzenia w postaci bramy umożliwiającej wjazd na działkę [...] i wyjazd z tej działki.

Ponownie rozpatrując sprawę WINB zastosuje się do przeprowadzonej przez Sąd wykładni art. 30 ust. 1 pkt 3 P.b. Niezależnie od rozpatrzenia odwołania od decyzji PINB z dnia [...] r., nr [...], organ ten odniesie się także do postawionej przez uczestnika postępowania w piśmie z dnia 10 stycznia 2012 r. kwestii podejrzenia popełnienia przez PINB przestępstwa fałszerstwa dokumentu i poświadczenia nieprawdy w związku z decyzją z dnia [...] r., nr [...]. Po zbadaniu podniesionych przez S. K. zarzutów organ ten winien zawiadomić organy ścigania bądź to o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez PINB bądź to przez autora tego pisma.

W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. O niewykonalności zaskarżonego aktu orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącej Sąd nie orzekał wobec zaistnienia w sprawie sytuacji wskazanej w art. 210 § 1 p.p.s.a.