Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2346/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1 pkt 1,  art. 145  par. 1  pkt 2,  art. 151 i 119  pkt 3,  art. 120
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 61a  par. 1,  art. 156  par. 1,  art. 158  par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako Minister) postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2017 r., [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...], utrzymanej w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowych, położonych w obrębie ewidencyjnym [...], w Gminie [...] oznaczonych w ewidencji gruntów działkami: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, ujawnionej w księdze wieczystej Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w [...] oraz działkami: nr [...], o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha ujawnionej w księdze wieczystej Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w [...], w części dot. działki nr [...] z obrębu [...].

Postanowienie Ministra zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 17a ust. 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym oraz ustawę o prawcownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej powoływana jako ustawa wprowadzająca), decyzją z dnia [...] września 2013 r. stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowych, położonych w obrębie ewidencyjnym [...], w Gminie [...] oznaczonych w ewidencji gruntów dziatkami: nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha, ujawnionej w księdze wieczystej Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w [...] oraz działkami: nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha ujawnionych w księdze wieczystej Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w [...].

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymała w mocy ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt. I SA/Wa 239/16, oddalił skargę [...] S.A w [...] na powołaną decyzję KKU z dnia [...] grudnia 2015 r.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej działki nr [...] z obrębu [...], wystąpiły [...] S.A., podnosząc, że przedmiotowa nieruchomość nigdy nie stanowiła mienia służącego Gminie [...] do wykonywania powierzonych jej zadań, gdyż wchodzi w skład obszaru kolejowego, na którym znajduje się infrastruktura kolejowa.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. odmówił wszczęcia wnioskowanego postępowania administracyjnego. Podniósł, że zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma fakt, iż kwestionowana przez wnioskodawczynię decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r., utrzymana w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2015 r., była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt. I SA/Wa 239/16, oddalił skargę na tą decyzję. Prawomocny wyrok oddalający skargę oznacza, że kontrolowane przez sąd rozstrzygnięcie nie jest prawnie wadliwe. Jednocześnie wobec treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. Z 2018 r. poz. 1302 ze zm. dalej powoływana jako "ppsa") ograniczona jest możliwość weryfikacji tego rozstrzygnięcia w nadzwyczajnym trybie postępowania. Ustanowiona powołanym przepisem zasada związania powoduje bowiem, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowo-administracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Zatem związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami, co do dalszego postępowania, powoduje, że determinują one działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczy postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi natomiast prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu.

Minister wskazał, że od czasu zakończenia ww. sprawy prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt. I SA/Wa 239/16, nie zmienił się status prawny wnioskodawczyni. Składając wniosek o stwierdzenie nieważności wspomnianej decyzji komunalizacyjnej, nie przedstawiła żadnych nowych dokumentów ani okoliczności mogących świadczyć o przysługującym jej tytule prawnym do nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], na dzień komunalizacji z mocy prawa, tj. 27 maja 1990 r.

Biorąc pod uwagę powyższe Minister, stwierdził, iż brak jest możliwości wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności wskazanej przez wnioskodawczynię decyzji komunalizacyjnej, z uwagi na związanie organu oceną prawną wyrażoną w powołanym wyroku z dnia 16 maja 2016 r. oraz w związku brakiem nowych okoliczności w sprawie.

[...] S.A. nie zgadzając się z postanowieniem Ministra z dnia [...] sierpnia 2017 r. wystąpiły z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2017 r., uznając je za prawidłowe. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powtórzył w całości argumentację przedstawioną uprzednio oraz podniósł, że w sprawie nie wystąpiły nowe, istotne okoliczności. W kwestionowanym postanowieniu w sposób prawidłowy wyjaśniono, że decyzja, której stwierdzenia, we wskazanym zakresie, żąda [...] S.A. była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt. I SA/Wa 239/16, oddalił skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2015 r. Zatem, w ocenie organu, w niniejszej sprawie występuje, na mocy art. 153 ppsa, związanie treścią wyroku, którego skutki dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie przedmiotowej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, w tym także w sprawie stwierdzenia nieważności aktu i wznowienia postępowania administracyjnego, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji. Skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem. Wobec tego w przedmiotwej sprawei Minister związany jest wykładnią dokonaną przez sąd w wyroku o sygn. akt I SA/Wa 239/16, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.

Minister podkreślił, że od czasu zakończenia sprawy powołanym wyrokiem nie zmienił się status prawny [...] S.A. wobec skomunalizowanych nieruchomości. Zarówno bowiem, na etapie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej jak i na etapie obecnie rozpatrywanego wniosku, nie przedstawiono żadnych nowych dokumentów ani okoliczności mogących świadczyć o przysługującym [...] S.A. tytule prawnym do skomunalizowanych nieruchomości na dzień komunalizacji z mocy prawa, tj. 27 maja 1990 r., a w szczególności tej, oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...].

Reasumując Minister stwierdził, że brak jest możliwości wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności opisanej na wstępie decyzji komunalizacyjnej.

[...] S.A. wniosły skargę na postanowienie Ministra z dnia [...] października 2018 r., któremu zarzuciły:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj:

a) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 127 § 3 kpa, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 r., pomimo tego, iż przedmiotowe postanowienie Ministra zawierało istotne wady, w wyniku których powinno zostać uchylone;

b) art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez przyjęcie, iż w odniesieniu do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r., utrzymanej w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2015 r., nie występuje przesłanka rażącego naruszenia prawa skutkująca nieważnością tej decyzji, podczas gdy taka przesłanka zaistniała;

c) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 7 kpa oraz 8 kpa, art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy wprowadzającej, poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego, zastosowanie legalnej teorii dowodów, poprzez twierdzenie, że prawo zarządu [...] w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości można udowodnić wyłącznie określonymi środkami dowodowymi, jak również brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do treści dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu dowodom tym organ odmówił mocy dowodowej;

2) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy:

a) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ustawy wprowadzającej poprzez uznanie, że z powyższych przepisów wynika, iż do wydania decyzji komunalizacyjnej wystarczające jest ustalenie, że dana nieruchomość nie była objęta prawem zarządu państwowej jednostki organizacyjnej, podczas gdy w rzeczywistości przepis ten warunkuje wydanie decyzji komunalizacyjnej ustaleniem, że dana nieruchomość należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego;

b) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy wprowadzającej w zw. z art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z dnia 28 lutego 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.), poprzez nieuwzględnienie, iż grunty, które w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce gruntami znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego [...] przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa;

c) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy wprowadzającej w zw. z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "[...]" (Dz.U. nr 26, poz. 138, ze zm.) w zw. z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (j.t. z dnia 18 czerwca 2002 r., Dz.U. Nr 112, poz. 981, ze zm.), poprzez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz, że z przepisów prawa wynika, iż przedsiębiorstwo państwowe [...] gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie [...] stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji [...] w dniu wejścia w życie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "[...]" oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe [...] w toku jego dalszej działalności;

d) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy wprowadzającej w zw. z art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP (Dz.U. nr 84, poz. 948, ze zm), poprzez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia wżycie tej ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...] oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji, jak również błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki komunalizacji, wyłączające zastosowanie ww. przepisów.

W konsekwencji przestawionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ppsa).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skargę należało oddalić.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2018 r., którym organ ten utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2017 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r., utrzymanej w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2015 r.

Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stanowił art. 61a § 1 kpa, zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap, w ramach którego właściwy organ ocenia dopuszczalność wykorzystania instytucji procesowej.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1366/09). W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania, czy wskazanie przez ten podmiot przesłanki określonej w art. 156 § 1 kpa.

Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przyczyną przedmiotową odmowy wszczęcia postępowania może być m.in. wniesienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, która była już poddana kontroli Sądu.

W niniejszej sprawie skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r., utrzymanej w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2015 r.

Kluczowe dla oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzwyczajnego było ustalenie, że decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2015 r.

była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 16 maja 2016 r. w sprawie o sygn. I SA/Wa 239/16 oddalił skargę na tę decyzję.

Odnosząc się do tej kwestii należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że obowiązkiem sądu meriti jest dokonanie kontroli całościowej zaskarżonego orzeczenia organu, a nie wyłącznie w ramach zarzutów skargi (jak ma to miejsce przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny). Sąd kontroluje więc zaskarżone orzeczenie również pod kątem jego ewentualnej nieważności, gdyż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ppsa jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach, wówczas stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części lub stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Tym samym należy przyjąć, że wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 maja 2016 r. wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym został wydany, a zasięgiem jego oddziaływania objęte zostało również przyszłe postępowanie administracyjne. W konsekwencji, skoro wyrok ten jest prawomocny to organy administracji publicznej są nim związane, co wyłącza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia na podstawie art. 156 § 1 kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2572/14). Zgodnie zaś z art. 170 ppsa orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie to może być ograniczone jedynie z uwagi na zaistnienie nowych, istotnych okoliczności i zdarzeń prawnych w sprawie.

W judykaturze prezentowany jest pogląd, wedle którego uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. I OPS 6/09, zachowuje swą aktualność, pomimo zmiany stanu prawnego (por. wyroki NSA z 4.07.2014 r. I OSK 2996/12, z 24.07.2014 r. I OSK 1552/13, z 6.03.2015 r. II OSK 1896/13). Stanowisko zawarte w uchwale I OPS 6/09 sprowadza się do tezy, wedle której "żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 kpa) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 kpa". W motywach do tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 kpa, czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 kpa), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 kpa). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). Możliwa jest wszakże i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania". Ponieważ, jak już wyżej podniesiono sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi przeto niezależnie od jej zarzutów powinien zawsze skontrolować, czy w procesie stosowania prawa przez organy administracji publicznej nie doszło do naruszenia prawa przewidzianego w art.145 § 1 pkt 1 i 2 ppsa. Punktem odniesienia tych ustaleń w czasie jest data wydania decyzji ostatecznej, kończącej postępowanie administracyjne objęte kontrolą sądową. W judykaturze i piśmiennictwie przeważa pogląd, iż sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym na dzień jej wydania oraz z uwzględnieniem stanu prawnego wówczas obowiązującego. Jeżeli przy rozpoznaniu skargi sąd administracyjny dojdzie do przekonania, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji nie naruszyła ona prawa w rozumieniu powołanego wyżej przepisu, to wówczas skargę oddala. Wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia wobec niewystępowania wad prawnych, uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Jego istotną treścią zatem jest ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych. Taki wyrok zamyka organom administracji publicznej możliwość korzystania z nadzwyczajnych postępowań, właściwych dla uchylenia decyzji ostatecznych wadliwych, ale tylko wówczas, gdy przyczyny tej wadliwości mogły być zbadane przez Sąd w toku rozpoznania skargi. Po wyroku oddalającym skargę, niedopuszczalne więc byłoby stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, albowiem sąd z urzędu powinien ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 kpa. Żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2448/16).

Z treści wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wynika, że skarżąca stoi na stanowisku, iż w części dotyczącej opisanej na wstępie działki nr [...] zaszła okoliczność z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż działka ta nigdy nie stanowiła mienia służącego Gminie [...] do wykonywania powierzonych jej zadań, bowiem wchodzi w skład obszaru kolejowego, na którym znajduje się infrastruktura kolejowa. Wobec czego Sąd wyjaśnia, że kwestia ta była już badana przez WSA w Warszawie, który wyrokiem z dnia 16 maja 2016 r. oddalił skargę na kwestionowaną decyzję komunalizacyjną, wobec niewystępowania w niej wad prawnych. Skarżąca zaś domagając się stwierdzenia nieważności tej decyzji w ww. części, wskazuje w istocie na okoliczność, która była objęta już oceną Sądu. Podkreślić zatem raz jeszcze należy, że Sąd ten dokonywał oceny zgodności decyzji komunalizacyjnej z prawem na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym na dzień jej wydania oraz z uwzględnieniem stanu prawnego wówczas obowiązującego. Natomiast zarówno w postępowaniu zwykłym jak i obecnym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej skarżąca powołuje te same okoliczności nieważności tej decyzji.

W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie naruszył w swoich postanowieniach art. 61a § 1 kpa, gdyż prawidłowo ocenił znaczenie prawne ww. wyroku WSA w Warszawie i znaczenie prawne prawomocności tego orzeczenia.

Konkludując Sąd uznał działanie organu nadzoru w sprawie za zgodne z prawem, w tym nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ppsa, orzekł jak w sentencji.