Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 304/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.2, art.3, art. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 690
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - tekst  jedn.

SENTENCJA

Dnia 4 czerwca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant referent Małgorzata Gaida po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2019 roku sprawy ze skargi I. N. na decyzję Szefa Urzędu z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Po rozparzeniu wniosku I N o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w świetle przepisów ustawy z 20 marca 2015r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tj. Dz.U. z 2018r. poz. 690) dalej zwanej: ustawą o działaczach opozycji, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z "[...]"r. Nr "[...]", działając na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 oraz art. 3 ww. ustawy, odmówił potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Od decyzji tej I N złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzupełnił dotychczas przedstawione informacje dotyczące jego represjonowania z przyczyn politycznych przez tzw. władze PRL-u z tzw. partii PZPR i jej funkcjonariuszy, co udowodnił przed SKP w dniu 18.02.1991r., gdzie wydano na jego korzyść orzeczenie. Wniósł o zmianę kwestionowanej decyzji poprzez przyznanie statusu osoby represjonowanej.

Decyzją z "[...]"r. Nr "[...]" Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018r. poz. 2096) zwanej dalej: k.p.a. oraz art. 5 ust. 2 w zw. z art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z przyczyn politycznych, utrzymał w mocy własną decyzję z "[...]"r. o odmowie przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej I N.

W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji wskazując, że status działacza potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 tej ustawy. W toku postępowania przesłano decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z "[...]"r., którą organ ten stwierdził, że I N nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja ta potwierdziła, że w stosunku do wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania statusu jednakże nie potwierdziła, że strona spełnia przesłanki określone w art. 2 lub 3 ww. ustawy.

We wniosku strona podała, że "[...]"r. została, jako funkcjonariusz Służby Więziennej, zmobilizowana i skoszarowana wbrew woli w Zakładzie Karnym w I (dalej: ZK), gdzie utworzono ośrodek dla internowanych. Z jej relacji wynikało, że w marcu 1982r. odmówiła bicia osób internowanych, za co spotkała się z groźbą skazania na więzienie przez oficera SW. Od tego czasu dochodzić miało do szeroko zakrojonej inwigilacji ze strony sekretarza PZPR oraz Służby Bezpieczeństwa, w czasie której doszło do dwukrotnego przesłuchania, kilku włamań do mieszkania, nakłaniania do opuszczenia kraju, trudności związanych z budową domu, sporządzania notatek służbowych o charakterze politycznym. Strona czuła się zmuszona do rezygnacji z pracy i doznała rozstroju zdrowia z powodu represji. Nadto skarżący podał, że wynosił korespondencję od osób internowanych, w tym od K R, a w działalności tej współpracował z innym funkcjonariuszem SW - A D, jednak wszelkie dokumenty świadczące o jego inwigilacji zostały zniszczone.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytaczając treść art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie stanowi podstawy do uznania, że strona działała w ramach struktur zorganizowanych, co jest warunkiem koniecznym do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu tej ustawy. Stwierdzono, że nie przedstawiono na żadnym etapie postępowania okoliczności, związanych z działalnością antykomunistyczną w jakichkolwiek strukturach konspiracyjnych w okresie 1956-1989r., do których przynależność byłaby związana z odpowiedzialnością karną, co jest wymagane dla potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Wnioskodawca wyraźnie określał w korespondencji z organem, że ubiega się wyłącznie o status osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wyjaśniono, że organ dokonał sprawdzenia w internetowej bazie danych projektu: "Encyklopedia Solidarności' prowadzonego przez IPN, który nie zawiera biogramu, ani innych informacji na temat strony, a jest to najobfitsze źródło wiedzy o polskiej opozycji antykomunistycznej lat 1976-1989 prezentujące ok. 4800 biogramów osób, które prowadziły walkę z systemem komunistycznym. Także Instytut Pamięci Narodowej (dalej: IPN) nie odnalazł żadnych dowodów potwierdzających prowadzenie działalności lub podleganie represjom. Zebrany materiał dowodowy nie potwierdza nadto spełnienia przesłanek określonych w art. 3 ustawy, brak jest uzasadnienia dla uznania, że strona doznała wymienionych wyżej represji, które miałyby spotkać stronę z przyczyn politycznych za udział w wystąpieniu wolnościowym lub prowadzenie działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce w przewidzianym w ustawie okresie. Wyjaśniono nadto co należy rozumieć pod pojęcie wystąpienia wolnościowego.

Wprawdzie skarżący złożył oświadczenie W K, który jak ustalono był internowany w Ośrodku Odosobnienia w I od "[...]"r. przez okres maksymalnie kilku miesięcy (najpóźniej w "[...]"r. działacz został przeniesiony do Ośrodka Odosobnienia w K) i uznano je za wiarygodne, a stwierdzono w nim, że wnioskodawca pomagał internowanemu w przekazywaniu wiadomości (listów, grypsów, znaczków z internowania) kierowanych do członków rodziny, to jest to działalność mająca wymiar humanitarny będący pomocą dla osadzonych, jednak nie stanowiła o wzięciu udziału w wystąpieniu wolnościowym, co jest wymagane dla potwierdzenia statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. Dokonano analizy oświadczenia świadka K R, które potwierdza informacje uzyskane od W K, gdzie podano, że w czasie internowania w dniach "[...]" strona aktywnie świadczyła mu pomoc, przekazując kilkukrotnie listy i przesyłki od internowanego do rodziny. Świadek ocenił, że wnioskodawcy należy się szacunek i pamięć za służbę i posługę innym ludziom w czasie walki o niepodległość Ojczyzny.

Zarówno oświadczenia strony jak i inne akta sprawy nie zawierają informacji o antykomunistycznym i politycznym wymiarze czynu skarżącego. Szef Urzędu ocenił, że działanie strony polegające na przekazywaniu korespondencji od osób internowanych, działaczy opozycji antykomunistycznej, w stanie wojennym do członków ich rodzin miało bezsprzecznie wymiar humanitarny, stanowiło akt udzielenia pomocy osobom poszkodowanym. Działanie I N, jako funkcjonariusza Służby Więziennej w ośrodku odosobnienia, należy uznać za przejaw odwagi, jednakże nie stanowiło ono wzięcia udziału w wystąpieniu wolnościowym, co jest wymagane dla potwierdzenia statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych w rozumieniu ustawy. Działanie takie bowiem winno zmierzać dodatkowo do odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Wskazuje na to idea aktu prawnego wyrażona w preambule ustawy, którą jest uznanie szczególnych zasług tych obywateli, którzy z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych angażowali się w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Ojczyzny lub byli z tych powodów represjonowani.

W odniesieniu do okoliczności odmowy bicia osób internowanych w marcu 1982r. organ stwierdził, że nie została ona potwierdzona w postępowaniu administracyjnym za pomocą środków dowodowych. Organ w trakcie postępowania wystąpił do strony o opisanie okoliczności rozwiązania umowy o pracę wskazując rzeczywiste przyczyny oraz podstawę rozwiązania i dostarczenie dowodów w postaci dokumentów kadrowych, tj. pisma o rozwiązaniu umowy o pracę, świadectwo pracy. Skarżący podał, że umowa o pracę z ZK w I została rozwiązana w "[...]"r. przez stronę, która została do tego zmuszona przez ówczesnych przełożonych. Niezależnie od braku dowodów, Szef Urzędu stwierdził, że umowa o pracę została rozwiązana po upływie pięciu lat od podnoszonej odmowy bicia internowanych i w tej sytuacji nie znaleziono uzasadnienia dla stwierdzenia związku przyczynowo-skutkowego między czynem wnioskodawcy z maja 1982r. a rozwiązaniem umowy o pracę w "[...]"r. Biorąc pod uwagę realia okresu stanu wojennego oraz lat następujących, w zestawieniu z represjami doświadczonymi przez innych wnioskodawców, organ uznał, że w danym przypadku musi wystąpić pewna bliskość czasowa między ujawnieniem czynu wnioskodawcy, a zastosowaniem wobec niego określonych represji. Podano, iż strona wykazała fakt przywrócenia do pracy w ZK w I orzeczeniem Społecznej Komisji Pojednawczej z "[...]"r. Uznano w trakcie przeprowadzonego wówczas postępowania, że w odniesieniu do wnioskodawcy zachodzą przesłanki art. 1 ustawy z 24 maja 1989r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne (Dz.U. 1989 nr 32 poz. 172), w myśl którego pracownik uspołecznionego zakładu pracy, z którym stosunek pracy został rozwiązany w jakikolwiek sposób w związku z przekonaniami politycznymi, religijnymi pracownika albo z jego przynależnością do związku zawodowego, prowadzeniem działalności związkowej lub samorządowej w okresie od sierpnia 1980r., albo uczestniczeniem w działalności związkowej prowadzonej w sposób niezgodny z przepisami ustawy z 8 października 1982r. o związkach zawodowych, może w terminie do 30 czerwca 1990r. zgłosić na piśmie gotowość ponownego podjęcia pracy w tym zakładzie pracy. Zwrócono jednak uwagę, że w przedmiotowym przepisie szeroko ujęto przesłanki dotyczące rozwiązania stosunku pracy, zaś art. 3 pkt 3 ustawy o działaczach opozycji określa wąsko przyczyny rozwiązania umowy o pracę lub pozbawienia możliwości wykonywania zawodu tylko jako represję za wzięcie udziału w wystąpieniu wolnościowym. Obie ustawy posługują się rozbieżnymi przesłankami, których spełnienie prowadziłoby do wydania rozstrzygnięć pozytywnych dla wnioskodawcy. Organ wystąpił do strony z zapytaniem, jakie dowody przedstawiła w postępowaniu przed Społeczną Komisją Pojednawczą w "[...]" lub "[...]" roku, jednak w odpowiedzi skarżący przedłożył jedynie zaświadczenie Proboszcza Parafii w I z "[...]"r., zaś Zakład Karny dostarczył szczątkowe akta personalne. Oceniono, że pismo Proboszcza zawiera wyłącznie informację, że strona w latach "[...]" organizowała nabożeństwa dla internowanych i skazanych oraz, że przystąpiła do sakramentu małżeństwa, co pozostaje bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie.

Szef Urzędu podjął działania zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy występując, do Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie dokumentów dotyczących strony, a mających wpływ na przyznanie przedmiotowego statusu, jednak IPN nie wykazał informacji oraz dokumentów, które mogłyby prowadzić do decyzji pozytywnej dla skarżącego.

Od tej decyzji I N złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wnosząc o jej uchylenie, jako niekorzystnej i krzywdzącej. W motywach uzasadnienia wskazał na fakt bezprawności wprowadzenia stanu wojennego czyli zamachu na podstawowe prawa człowieka, oraz zamach na nikłe prawa niepodległościowe Polski. Bezprawne wprowadzenie stanu wojennego skutkowało jego zmobilizowaniem i skoszarowaniem na terenie Zakładu Karnego w oparciu o kartę mobilizacyjną LWP i objęcie przepisami o powszechnym obowiązku obrony PRL. Jest to fakt represji, gdyż odbyło się to wbrew woli skarżącego. Zarzucił organowi zbagatelizowanie faktu, że po wprowadzeniu stanu wojennego wielokrotnie krytycznie wypowiadał się na temat działalności PZPR i jej kierowniczej roli w Państwie. Podał, że cała jego ówczesna działalność była wystąpieniem w obronie Ojczyzny, jej Obywateli o przywrócenie praw politycznych praw człowieka. Agitował za odmową brania udziału w wyborach do sejmu PRL, organizował Msze Św. dla internowanych, brał udział w pogrzebie Kś. Jerzego Popiełuszki, który był wielką manifestacją, czy Mszy Św. na Zaspie w Gdańsku w 1987r. z udziałem Papieża. Wyjaśnił, że na skutek takiej działalności: -obniżono mu stanowisko służbowe mimo podniesienia kwalifikacji, -pozbawiono pracy, - możliwości jakiegokolwiek zatrudnienia, - nakłaniano do opuszczenia kraju, - uniemożliwiono wykonywanie zawodu, - prowadzono inwigilację, co świadczy o stosowaniu wobec niego represji, a co winno skutkować potwierdzeniem posiadania statusu działacza opozycji antykomunistycznej.

W odpowiedzi na skargę, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko, wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 4 czerwca 2019r. skarżący podał, że dowodem na jego represjonowanie i inwigilowanie było wręczenie mu paszportu z wizą na wyjazd do RFN, podczas gdy nie występował o taki wyjazd oraz o paszport. Nadto podał, że gdy już nie pracował w ZK został przez milicję zabrany do Szpitala Psychiatrycznego w O, po czym po godzinie "[...]" wypuszczony do domu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018r. poz. 1302, ze zm) dalej jako: p.p.s.a., sąd uchyla decyzję w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a stwierdza jej nieważność gdy zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach. Sąd kontrolując zaskarżone akty administracyjne m.in. decyzje pod kątem ich zgodności z prawem nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 p.p.s.a.

Dokonując z urzędu oceny skarżonej decyzji, w zakresie tak określonej kognicji Sąd zważył, że nie zaistniały podstawy do jej wyeliminowania z obrotu prawnego, zatem skarga podlegała oddaleniu.

Zaskarżoną decyzją z "[...]"r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy w mocy własną decyzję z dnia "[...]"r. o odmowie potwierdzenia I N statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Przedmiot sporu w rzeczonej sprawie stanowi okoliczność, czy skarżący spełnił ustawowe przesłanki dla wnioskowanego potwierdzenia statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zdaniem skarżącego uzyskał ten status poprzez swoją działalność w efekcie wprowadzonego stanu wojennego 13.12.1981r. oraz postawę w stosunku do internowanych w ZK w I opozycjonistów, którym pomagał w kontakcie z rodzinami poprzez przekazywanie listów i przesyłek od internowanych do rodziny, ale także odmowę bicia internowanych w marcu 1982r., czy też po wprowadzeniu stanu wojennego wielokrotnego krytycznego wypowiadania się na temat działalności PZPR i jej kierowniczej roli w Państwie. Cała ówczesna działalność skarżącego, w jego ocenie, była wystąpieniem w obronie Ojczyzny, jej Obywateli o przywrócenie praw politycznych praw człowieka, gdyż agitował za odmową brania udziału w wyborach do sejmu PRL, organizował Msze Św. dla internowanych, brał udział w pogrzebie Kś. Jerzego Popiełuszki, czy Mszy Św. na Zaspie w Gdańsku w 1987r. z udziałem Papieża. W ocenie organu zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza antykomunistycznej działalności skarżącego, w szczególności okoliczności, o których mowa w dyspozycji art. 3 pkt 1-4 ustawy z 20 marca 2015r., gdyż warunkiem uzyskania takich uprawnień jest wzięcie udziału w wystąpieniu wolnościowym lub prowadzenie działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Organ wskazał, że rozwiązanie umowy o pracę z ZK w I w "[...]"r. nie pozostaje w związku przyczynowo - skutkowym z odmową bicia internowanych, która to okoliczność miała miejsce, jak podał skarżący, w marcu 1982r. Przy czym oceny tej nie może zmienić przedłożone orzeczenie Społecznej Komisji Pojednawczej z "[...]"r., którym przywrócono stronę do pracy w ZK w I.

Materialnoprawną podstawę orzekania organu administracji publicznej w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 20 marca 2015r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. poz. 693) dalej jako: ustawa o działaczach opozycji.

Pojęcie "działacza opozycji antykomunistycznej" zdefiniowano w art. 2 ww. ustawy, który stanowi, że jest nim osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956r. do dnia 4 czerwca 1989r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (ust. 1). Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (ust. 2).

Z kolei "osobą represjonowaną z powodów politycznych", o taki status ubiega się skarżący w tej sprawie, zgodnie z art. 3 ww. ustawy jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956r. do dnia 4 czerwca 1989r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z 12 grudnia 1981r. o stanie wojennym (Dz.U. Nr 29, poz. 154, z późn.zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. z 2014r. poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

W myśl art. 4 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Powyższy status potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (ust. 2). Do wniosku dołącza się: 1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3, oraz 2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności (art. 5 ust. 3).

Po myśli ust. 4 art. 5 ww. ustawy, okresy represji z powodów politycznych, o których mowa w art. 3 pkt 1, 2 i 3 lit. c i f, zalicza się do okresów działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, o których mowa w art. 2 ust. 1.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może nadto zwrócić się do:

- Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3, oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów (art. 5 ust. 5),

- właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji i osób represjonowanych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (ust. 6).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia "[...]"r. I N zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych z tytułu: "represji jakie go spotkały w wyniku wprowadzenia stanu wojennego oraz wykazania pomocy osobom bezprawnie uwięzionym z przyczyn politycznych". Do wniosku skarżący dołączył orzeczenie Społecznej Komisji Pojednawczej z "[...]"r., mocą którego przywrócono stronę do pracy w ZK w I.

Niesporne pozostaje, że skarżący przedłożył w toku postępowania decyzję Prezesa IPN z dnia "[...]"r. nr "[...]", w której organ ten stwierdził, że I N nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Tym samym stwierdzić należy, że wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania wnioskowanego statusu. Natomiast w piśmie IPN z "[...]"r. znak: "[...]" poinformowano, że w wyniku szczegółowej kwerendy przeprowadzonej w zasobie INP nie odnaleziono dokumentów spełniających wymogi art. 2 lub 3 ustawy o działaczach opozycji. Wśród zgromadzonej dokumentacji znajduje się oświadczenie świadka W K, pismo K R z "[...]"r. oraz zaświadczenie Proboszcza Parafii w I z "[...]"r.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: Szefa Urzędu) utrzymującej w mocy decyzję tego organu z "[...]"r. Sąd zważył, że zasadnie organ, na podstawie oceny zgromadzonego materiału dowodowego uznał, że brak jest dostatecznych podstaw aby potwierdzić, że skarżący posiada status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w rozumieniu przepisów ustawy z "[...]"r.

Niesporna w sprawie pozostaje okoliczność, iż skarżący przedłożył decyzję administracyjną Prezesa IPN – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zgodnie z która spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy. Nie jest to jednak warunek wystarczający dla wydania przez Szefa Urzędu decyzji potwierdzającej jego status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Te bowiem okoliczności ustala organ na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę lub zgromadzonych dowodów, które potwierdzą spełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych w art. 2 lub 3 ustawy.

Skarżący we wniosku oraz w toku postępowania konsekwentnie wywodził, iż ubiega się o potwierdzenie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. W ocenie Sądu zasadnie jednak organ stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy oraz twierdzenia skarżącego nie dają do tego podstaw. Organ administracji działa na podstawie prawa. Oznacza to, iż zgodnie z przepisem art. 5 ustawy, Szef Urzędu może w drodze decyzji administracyjnej w trybie cytowanej ustawy potwierdzić status odpowiednio "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych", wyłącznie osobom, spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę w art. 2 oraz 3 ustawy. Zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności źródłowy, nie daje podstaw do stwierdzenia, aby skarżący którykolwiek z tych warunków spełnił.

Mając na uwadze stanowisko skarżącego, podkreślenia wymaga, iż brak w szczególności podstaw, aby uznać, że spełnia on warunek określony w art. 3 pkt 3 ustawy tj. brał udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym nastąpiły określone okoliczności wymienione enumeratywnie w pkt a) – f). Organ ocenił istnienie wszystkich tych przesłanek szczegółowo wyjaśniając możliwość zaistnienia okoliczności wskazanych w pkt c) - d), czyli bycia inwigilowanym przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęcia wobec niej bezprawnego działania polegającego na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, bycia pozbawionym możliwości wykonywania swojego zawodu, rozwiązania z nią umowy o pracę.

Prawidłowo dokonano oceny, że nie sposób w realiach przedstawionych okoliczności uznać aby podnoszona okoliczność odmowy bicia osób internowanych w marcu 1982r., pozostawała w związku przyczynowo - skutkowym z faktem rozwiązania przez skarżącego w "[...]"r. umowy o pracę z uwagi na podnoszoną okoliczność inwigilowania przez oficerów politycznych SW, jak również na skutek licznych rozmów nakłaniających do opuszczenia kraju. W pierwszej kolejności należy bowiem wyjaśnić, że z przedłożonych materiałów źródłowych wynika jedynie, w sposób niesporny, że skarżący w czasie internowania działaczy opozycyjnych udzielał im pomocy jako funkcjonariusz Służby Więziennej umożliwiając kontakt listowny z rodzinami poprzez doręczanie korespondencji. Jednak ta okoliczność, niewątpliwe świadcząca o odwadze oraz humanitarnym traktowaniu osadzonych, pozostaje bez wpływu (prawnego) dla uznania, że spełniona została któraś z przesłanek art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Poprawnie też organ dokonał oceny, że przedłożone orzeczenie Społecznej Komisji Pojednawczej z "[...]"r. przywracające skarżącego do pracy w ZK w I nie świadczy o rozwiązaniu z nim umowy o pracę w wyniku brania udziału w wystąpieniu wolnościowym. Słusznie oceniono, że okoliczność przywrócenia do pracy na podstawie art. 1 ustawy z 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne (Dz.U. 1989 nr 32 poz. 172), w myśl którego pracownik uspołecznionego zakładu pracy, z którym stosunek pracy został rozwiązany w jakikolwiek sposób w związku z przekonaniami politycznymi, religijnymi pracownika albo z jego przynależnością do związku zawodowego, prowadzeniem działalności związkowej lub samorządowej w okresie od sierpnia 1980r., albo uczestniczeniem w działalności związkowej prowadzonej w sposób niezgodny z przepisami ustawy z dnia 8 października 1982r. o związkach zawodowych, nie może być potraktowana jako spełnienie przesłanki rozwiązania umowy o pracę z art. 3 pkt 3 lit. d) ustawy o działaczach opozycji. Należy podzielić stanowisko organu orzekającego, że w art. 1 ustawy z 24 maja 1989r. szeroko ujęto przesłanki dotyczące rozwiązania stosunku pracy, zaś w art. 3 pkt 3 ustawy o działaczach opozycji określono bardzo wąsko przyczyny rozwiązania umowy o pracę lub pozbawienia możliwości wykonywania zawodu tylko jako represję za wzięcie udziału w wystąpieniu wolnościowym.

W każdej sytuacji, aby stwierdzić czy mamy do czynienia z osobą represjonowaną z powodów politycznych należy ustalić, czy osoba ta w okresie od dnia 1 stycznia 1956r. do dnia 31 lipca 1990r. brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a następnie dopiero czy konsekwencję tego stanowiły konkretne represje określone wyżej.

Wprawdzie "udział w wystąpieniu wolnościowym" nie jest pojęciem zdefiniowanym, jednakże w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że jest to wyłącznie forma świadomego uczestnictwa, aktywności danej osoby w przedsięwzięciu zorganizowanym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka, która jednak choć nieprzypadkowa, nie musiała wiązać się z pełniejszym zaangażowaniem przybierającym już formę działalności politycznej. Jest to z pewnością także szereg działań o charakterze organizacyjnym, przygotowawczym itp., gdyż wystąpienie takie ze swojej natury jest pewnym procesem, niekiedy wieloetapowym i wymagającym różnorakich działań.

Niezależnie od powyższego należało podzielić stanowisko organu, iż aby uznać za osobę represjonowaną z powodów politycznych, w rozumieniu ww. przepisów muszą wystąpić łącznie określone w nich przesłanki. Oznacza to, iż nawet ustalenie, że dana osoba brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, nie jest wystarczające. Konieczne jest bowiem następnie ustalenie, że w związku z tym właśnie udziałem, nastąpiły konkretnie określone przez ustawodawcę negatywne konsekwencje (represje). W rzeczonej zaś sprawie, jak już wskazano wyżej, nie nastąpiły takie konsekwencji.

Nadto odnosząc się do argumentu skarżącego, że już sam fakt wprowadzenia stanu wojennego świadczy o represjach w stosunku do niego z uwagi na okoliczność zamachu na podstawowe prawa człowieka ale także na jego skoszarowanie, które to zdarzenia miały miejsce wbrew jego woli pozostaje wyjaśnić, że w takiej samej sytuacji pozostawali wszyscy obywatele Polski, których prawa automatycznie zostały ograniczone na skutek dekretu Rady Państwa z 12.12.1981r. o stanie wojennym i aktów wykonawczych. Mimo tego, jak również późniejszego stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16.03.2011r., że dekret o stanie wojennym oraz dekret o postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania stanu wojennego są niezgodne z art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 31 ust. 1 Konstytucji PRL z dnia 22 lipca 1982r. oraz z art. 15 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Politycznych, ustawodawca w powołanej na wstępie ustawie o działaczach opozycyjnych nie uznał samego faktu wprowadzenia stanu wojennego oraz wynikających z niego ograniczeń za uprawniające do uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznego lecz wskazał na konkretne przesłanki, które należy spełnić (art. 2 i art. 3 tej ustawy), aby uzyskać taki status.

W ocenie Sądu zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest wystarczający dla ustalenia okoliczności faktycznych niezbędnych do merytorycznego jej rozstrzygnięcia, a ocena dowodów nie okazała się dowolną.

Mając powyższe na uwadze, nie negując wskazanej przez skarżącego okoliczności pomocy osadzonym działaczom opozycyjnym, organizowania dla nich Mszy Św,. brania udziału w pogrzebie Kś. Jerzego Popiełuszki czy Mszy Św. na Zaspie w Gdańsku w 1987r., zwolnienia skarżącego z pracy w maju 1987r. jako represji przez organy państwa, niewykazanej ale wskazywanej represji finansowej związanej z brakiem źródła utrzymania, brak jest jednak podstaw, aby uznać skarżącego za działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015r.

Z tych powodów, na podstawie art. 151 p.p.s.a, skarga podlegała oddaleniu. Wobec oddalenia skargi, zgodnie z art. 199 p.p.s.a strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.