Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 737/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 11,  art. 78,  art. 80,  art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 25  ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1  art. 143 b ,  art. 143 c
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Protokolant Sekr. sąd. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi A.P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...]złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2008 r. Nr 98, poz. 634) i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A.P. od decyzji nr [...] z dnia [...]r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej w całości oraz przyznaniu jednolitej płatności obszarowej w pomniejszonej kwocie oraz odmawiającej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do gruntów rolnych - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumentację prawną. Podkreślono, że podstawą takiego rozstrzygnięcia była weryfikacja i analiza dokumentacji oraz wniosku A.P. z dnia [...]r., złożonego do Biura Powiatowego ARiMR w N. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 na podstawie, którego decyzją z [...]r. nr [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych przyznano A.P. płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na rok 2006 w kwocie łącznej [...] zł na którą złożyła się Jednolita Płatność Obszarowa (JPO) w wysokości [...] zł oraz Uzupełniająca Płatność Obszarowa (UPO) w wysokości [...] zł. Stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha uprawy w roku 2006 wynosiła [...] zł, a wnioskodawca zgłosił do dopłat powierzchnię 1,59 ha i do takiej powierzchnia naliczono dopłatę.

Ponieważ powierzchnia uprawniająca do dopłat stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu, zgodnie z protokołem z [...] r. nr [...], wykazała nieprawidłowości polegające na błędach w deklaracji działek rolnych postanowieniem z [...] r. wznowiono z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie płatności bezpośrednich za rok 2006.

Ustalono, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku wynosiła 1,59 ha, uprawniająca do dopłat 1,24 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli wynosiła 28,23 % zmniejszenie kwoty przyznania jednolitej płatności obszarowej o [...] zł. Jako podstawę prawną wskazano art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 145 z 20. 1 1 .2004 r., str. l ze zm.), który stanowi, że jeżeli różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lecz nie więcej niż 30% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę powierzchni działek oraz art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/2003, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 oraz (WE) nr 2529/2001 (Dz.U. L 270 z 21 października 2003 r.). Podkreślono, że jedynie obszar użytków utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień [...]r. objęty jest systemem jednolitej płatności obszarowej państwa członkowskiego, niezależnie od tego czy w danym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie. W związku z powyższym oraz zapisem art. 143b ust. 5 rozporządzenia Rady nr 1782/2003 do przyznania JPO kwalifikują się działki rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...]r., niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie, a stwierdzenie to nie dotyczy spornej działki, co powoduje konieczność wykluczenia jej z dopłat.

W przedmiotowej sprawie wskazaną wyżej różnicę powierzchni działki rolnej wykluczającą z dopłat ustalono na podstawie raportu z kontroli na miejscu z dnia [...]r. nr [...], w którym stwierdzono nieprawidłowości na działce rolnej i ewidencyjnej nr [...] leżącej w gminie T. obręb B., na której deklarowano działkę rolną [...] o pow. 0,35 ha, a która na dzień [...] r. nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej.

Dalej wskazano, że ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną odmówiono A.P. Uzupełniającej Płatności Obszarowej – inne rośliny do 1 ha uprawy, która w 2006 r. wynosiła 313,45 zł.

Powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności uzupełniającej wynosiła 1,59 ha i do takiej wniosek został rozpatrzony. Tymczasem powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu wynosiła 1,24 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku do uzupełniającej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej i na miejscu wynosiła 28,23% co spowodowało, że w związku z zapisem art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 145 z 20. 1 1 .2004 r., str. l ze zm.), który stanowi, że jeżeli różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku do uzupełniającej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20% lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej, wówczas nie przyznaje się płatności w danym roku. Dalej odwołano się do wskazanych wyżej zapisów art. 143b ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Rady nr 1782/2003, które nakazuje wykluczyć z płatności działki rolne nie utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...]r., a tak było w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,35 ha zadeklarowanej we wniosku jako działka rolna [...].

W podstawie prawnej decyzji wskazano również art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r. ze zm.), który stanowi: ,jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru ustalonego. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa

W odwołaniu A.P. zakwestionował prawidłowość decyzji organu I instancji i zarzucił wydanie jej:

- w oparciu o błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, że sporna działka nr [...] – trawy na gruntach ornych obsadzona jest drzewami, podczas gdy na działce tej drzewa nigdy nie rosły, a jedynie kilka krzewów stanowiących ostoje dla zwierząt. Działka stanowi pastwisko położone na obszarze "[...]",

- z naruszeniem art. 6 ust. 8 i 9 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. Nr 6, poz.40 ze zm.) poprzez oparcie decyzji na protokole kontroli dotkniętym uchybieniami formalnymi (brak podpisów osób przeprowadzających kontrolę oraz kontrolowanego),

-naruszenie art. 10 § 1 oraz art. 79 Kpa poprzez niezawiadomienie wnioskodawcy o kontroli i pozbawienie go możliwości czynnego w niej udziału,

- art. 7 Kpa przez niewyjaśnieni stanu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu podkreślił, że jest geodetą uprawnionym i w jego ocenie przedmiotem kontroli została objęta działka nr [...] wg ewidencji nieużytki, porośnięta drzewami, która sąsiaduje z działką nr [...] objętą wnioskiem, która jest pastwiskiem z wysianą trawą – podsiewem. Podkreślił, że nie został powiadomiony o kontroli, co spowodowało błędne ustalenia i pozbawienie go dopłat, a także pozbawiło go możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Do odwołania załączył dokumenty potwierdzające jego oświadczenie, w tym mapkę ewidencyjną z której wynika, że działka nr [...] to grunty rolne klasy [...], zaś działka nr [...] to nieużytki.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów strony i zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Jako podstawę prawną wskazał art. 138 § 1 Kpa i art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz.634).

W uzasadnieniu decyzji przedstawiono ustalenia faktyczne, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji oraz obszernie regulacje prawne dotyczące złożonego wniosku wynikające z zapisów art. 3 ust. 2 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz.40).

Podkreślono, że w trakcie kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie płatności nie wykryto nieprawidłowości, chociaż w jej ramach obowiązkowo przeprowadzona jest kontrola wizualna dostępnych załączników graficznych polegająca na sprawdzeniu czytelności wprowadzonych przez rolnika oznaczeń i adnotacji, przylegania działek ewidencyjnych, na których zadeklarowano działkę rolną oraz weryfikacji czy zadeklarowane działki leżą na terenach kwalifikujących się do płatności. Ustalono, że suma powierzchni działek rolnych zgłoszonych do płatności wyniosła: w zakresie jednolitej płatności obszarowej (JPO) jak i w zakresie uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) 1, 59 ha i do takiej przyznano płatność.

Ponieważ z kontroli przeprowadzonej na miejscu wynikało, że działka [...] – 0,35 ha nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej postępowanie wznowiono i wykluczono ją z płatności. Stwierdzono, że działkę porastają drzewa.

Biuro Kontroli na Miejscu ŚIOR ARiMR w C. szczegółowo przeanalizowało wyniki kontroli zasadniczej przeprowadzonej w gospodarstwie wnioskodawcy w roku 2007 oraz kontroli sprawdzającej na rok 2007. Kontrolę przeprowadzono w dniu [...]r. na prośbę Biura Powiatowego w związku z kolejnym odwołaniem A. P. w sprawie decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej z powodu nieprawidłowości wykrytych na działce nr [...]. Wyniki kontroli zasadniczej były tożsame z wynikami kontroli sprawdzającej, gdzie sporna działka oznaczona literą [...] (uprzednio [...]) to teren nie użytkowany rolniczo od kilkunastu lat, porośnięty licznymi drzewami i krzewami, leży na terenach kopalnianych w sąsiedztwie gruntów nie użytkowanych rolniczo oraz lasu. W obrębie działki znajduje się wyrobisko porośnięte drzewami oraz utwardzona kamieniami ścieżka przecinająca działkę. Na powierzchni 0,05 ha stwierdzono fragment na terenie, którego drzew zostały wykarczowane. Na potwierdzenie powyższego sporządzono fotografie, które stanowiły załącznik protokołu. Ustalenia kontroli jednoznacznie wskazują, że sporna działka na dzień [...]r. nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej. Podkreślono, że zgodnie z wytycznymi powiadomienie o planowanej kontroli nie jest obowiązkowe. Można wnioskodawcę powiadomić z ograniczeniem do koniecznego minimum, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Jednakże kontrola przeprowadzona bez udziału wnioskodawcy, jest tak samo ważna jak z jego udziałem. Tym samym zarzuty błędnej lokalizacji działki nr [...] w trakcie kontroli uznano za bezpodstawne. Również za gołosłowny uznano zarzut dotyczący wadliwości raportu, gdyż został on podpisany przez inspektorów terenowych i przesłany skarżącemu pocztą poleconą [...]r.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że kontrola przeprowadzona została bez obecności wnioskodawcy organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Jeżeli jednak nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej uniemożliwiającej jej uzyskanie stosownych płatności obszarowych. Podtrzymano zarzuty zawarte w odwołaniu i zaprezentowaną argumentację. Podkreślono, że w toku postępowania odwoławczego przeprowadzono kolejną kontrolę na miejscu w dniu [...]r., o której skarżącego nie powiadomiono uniemożliwiając mu udział w czynnościach kontrolnych, co spowodowało że kontrolowano ponownie inną działkę niż deklarowana we wniosku. Jego działka jest niezadrzewiona i stanowi pastwisko, co potwierdzają załączone do odwołania oświadczenia A.P. i M.S., do których organ nawet się nie odniósł w uzasadnieniu decyzji naruszając wymogi art. 11 i art. 107 § 3 Kpa. Nadto podkreślił, że jego udziałowi w kontroli nie sprzeciwia się wskazany art. 25 ust. 1 rozporządzenia KE tym bardziej, że kontrolę przeprowadzono na skutek jego odwołania i jego udział nie zagrażał celowi kontroli. Również fakt, że protokół kontroli nie został przez niego podpisany, wbrew zapisowi art. 6 ust. 8 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach (...) oznacz, że nie zgadzał się z jej ustaleniami. Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie ma fakt, że wnioskodawca jest geodetą uprawnionym.

Na rozprawie w dniu 15 października 2009 r. A.P. podkreślił, że nadal podtrzymuje swoje wątpliwości, co do prawidłowości identyfikacji działki objętej wnioskiem o dopłaty. Z akt sprawy nie wynika by odczytano punkty graniczne, przebieg granic, ani by do tego celu użyto map stworzonych na podstawie zdjęć satelitarnych. Nie zgadza się z twierdzeniem organu, że jego udział w ponownej kontroli był zbędny w sytuacji, gdy neguje ustalenia kontroli istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Jego zdaniem w tej sytuacji mają zastosowania regulacje Kpa. Wskazuje, że znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia, bez określenia współrzędnych nie mogą być podstawą do identyfikacji spornej działki. Dodatkowo wskazuje, że zaznaczone na szkicu pomiaru działek (k. 55 akt) wyrobisko, opisane jako kamieniołom, w rzeczywistości nie wchodzi w teren jego działki, co powoduje, że zdjęcia znajdujące się w aktach sprawy nie dotyczą jego działki.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych zarzutów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, podkreślając, że również oświadczenia świadków były przedmiotem analizy organu odwoławczego i spowodowały przeprowadzenie kontroli sprawdzającej na rok 2007 w toku postępowania odwoławczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co, następuje :

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej p.p.s.a) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p..ps.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

W konkluzji zatem należy stwierdzić, że sąd administracyjny nie może stosować zasad współżycia społecznego lub słuszności oceniając zaskarżoną decyzję a tylko przeprowadzić badanie, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, to znaczy - nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania (vide: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 marca 2008 r. o sygn. akt IV SA/Wr 71/2008).

Poza tym wskazać także należy, że sąd administracyjny jest sądem wyłącznie o charakterze kasacyjnym i nie może przyznać skarżącemu dopłaty.

Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności zaskarżonej decyzji przede wszystkim należy podkreślić, że proces przyznawania dotacji unijnych obwarowany jest szczególnymi wymogami, których spełnienie warunkuje możliwość otrzymania konkretnych świadczeń z tego zakresu.

Bezspornym jest, że strona w złożonym wniosku, osobiście podpisanym, pod rygorem odpowiedzialności karnej zadeklarowała konkretny obszar rolny i wskazała numerycznie oznaczone działki do przyznania wnioskowanych płatności – to zobowiązana była do uprawy tych konkretnych nieruchomości i utrzymywania ich w należytej kulturze rolnej. Spornym w sprawie pozostaje kwestia obszaru rolnego uprawianego przez rolnika wnioskodawcę. W tym zakresie zaistniała rozbieżność pomiędzy wnioskodawcą a organem przyznającym płatności. Organ uznał, że użytkowana przez rolnika działka ewidencyjna nr [...] nie spełnia wymogów uprawniających zaliczenie jej do powierzchni rolnej uprawniającej do dopłat utrzymanej w dobrej kulturze rolnej, a wnioskodawca wskazuje, że ustalenia te są konsekwencją objęcia kontrolą działki innej niż wynika to z wniosku. Stanowisko organu, zdaniem Sądu orzekającego należy uznać za przedwczesne i wynikające z wątpliwych ustaleń faktycznych.

Na wstępie należy wyjaśnić, że ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 z dnia 27 lutego 2007 r.), która weszła w życie z dniem ogłoszenia spowodowała, zgodnie z zapisem jej art. 59, że utraciła moc ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40, ze zm., pierwotna nazwa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych) na podstawie której przyznano skarżącemu wnioskowane dopłaty. W przepisach przejściowych tej ustawy w art. 53 stwierdzono, że do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Tym samym należy wskazać, że prowadzone przez organy obu instancji postępowania w sprawie prowadzone winny być w rygorach tej ustawy, gdyż postępowanie zostało wznowione postanowieniem z [...]r., a decyzja przyznająca dopłaty na rok 2006 z [...]r. została uchylona [...] r.

Również w nowelizacji powyższej ustawy wprowadzonej art. 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 170, poz. 1051) z dnia 14 marca 2008 r.) wprowadzono przepis przejściowy stanowiący w art. 4, że do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w ustawie wymienionej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Należy jednak podkreślić, że ustawa z 18 grudnia 2003 r. w art. 1 określał warunki i tryb udzielenia producentom rolnym płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, określonych w przepisach art. 143b i art. 143c rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.), zwanych dalej "płatnościami" a te przepisy obowiązują nadal. Nadto była to regulacją szczególną, odnoszącą się do dopłat obowiązujących w roku 2006 i w tym zakresie obowiązuje przy ocenie wniosku na etapie postępowania wznowieniowego. Płatności były przyznawane osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi" (art. 2 ust. 1). Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Płatności obejmowały:

1) jednolitą płatność obszarową;

2) płatności uzupełniające do powierzchni uprawy, w tym innych roślin.

Producent rolny składał wniosek o przyznanie płatności na formularzu udostępnionym przez Agencję. Producentowi rolnemu, który złożył wniosek o przyznanie płatności w poprzednim roku Agencja przesyła formularz oraz materiał graficzny, o których mowa w art. 22 ust. 2 rozporządzenia nr 1782/2003, producentowi rolnemu. Producent rolny składa kolejny wniosek o przyznanie płatności na formularzu przesłanym przez Agencję i dołącza do niego przesłany przez Agencję materiał graficzny.

Zasady określone powyższą ustawą nie uległy zmianie, gdyż w myśl art. 18 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznanie płatności następuje na wniosek rolnika (art. 18), który podlega rozpatrzeniu z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu o przyznanie płatności są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Powyższe wskazuje, że w postępowaniu w sprawie płatności w przypadku sporu z organem obowiązek dowodowy wykazania swoich racji spoczywa na rolniku wnioskodawcy.

W przedmiotowej sprawie A.P. konsekwentnie neguje ustalenia kontroli na miejscu dotyczące spornej działki, odwołuje się do szkiców ewidencyjnych i oświadczeń świadków oraz swojej wiedzy zawodowej, gdyż jest geodetą uprawnionym.

Płatności obszarowe są przyznawane w drodze decyzji, w których określa się również zmniejszenia płatności obszarowych, w tym także w kolejnych latach, jeżeli zmniejszenia te wynikają z przepisów Unii Europejskiej wskazanych w ustawie. Decyzja jest wydawana po wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, którego to ustawowego obowiązku organ niedopełnił w niniejszej sprawie.

Rolnik składa wnioski w sprawach dotyczących płatności obszarowych na formularzach opracowanych i udostępnionych przez Agencję. W przypadku, gdy rolnik składa kolejny wniosek o przyznanie płatności obszarowych na formularzu przesłanym przez Agencję i dołącza do niego materiał graficzny (art. 25). W tym miejscu Sąd zauważ, iż w aktach sprawy znajduje się zdjęcie satelitarne tylko jednej działki i to, tej która była niesporna.

Pojęcie działki rolnej zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76).

Działka ewidencyjna stanowi jednostkę powierzchni kraju dla celów ewidencji gruntów i budynków, która uregulowana jest ustawą z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.).

Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), działka ewidencyjna stanowi ciągły obszar gruntu położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Ewidencja gruntów i budynków obejmuje, m.in. informacje dotyczące gruntów, ich położenia, granic powierzchni, rodzaju użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbioru dokumentów.

Użytki gruntowe dzielą się na użytki rolne:

1/ grunty orne, sady, łąki trwałe, pastwiska trwałe i grunty rolne zabudowane, grunty pod stawami, rowy;

2/ grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione;

3/ grunty zabudowane i zurbanizowane;

4/ użytki ekologiczne;

5/ nieużytki;

6/ grunty pod wodami

7/ tereny różne.

Działki rolne mogą być zlokalizowane tylko na niektórych użytkach rolnych, co oznacza, że nie są to tożsame pojęcia. Tym samym nie można pojęcia działki ewidencyjnej bez względu na znajdujący się na niej rodzaj użytku rolnego traktować jako równoznacznego z pojęciem działki rolnej. To rolnik decyduje ile działek rolnych, o jakiej wielkości i z jakim rodzajem uprawy, położonych na jakich działkach ewidencyjnych zgłosi we wniosku o płatności. Dane dotyczące działek ewidencyjnych umożliwiają jedynie ustalenie i zlokalizowanie położonych na nich działek rolnych. Tym samym spór w tym zakresie winien być rozstrzygany z jego udziałem, tym bardziej, że działki mają być utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, a to wymaga często nakładu pracy samego rolnika.

Bezspornym jest, że źródłem wszelkich danych związanych z działkami rolnymi jest wniosek strony o przyznanie płatności, a jednym z podstawowych sposobów zweryfikowania podanych danych jest przeprowadzanie kontroli na miejscu i weryfikacja wyjaśnień wnioskodawcy. Zgodnie z art. 22 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 118/2004 z 23 stycznia 2004r., zmieniającym rozporządzenie (WE) Nr 2419/2001, powierzchnia działek rolnych jest ustalana na podstawie wszelkich odpowiednich metod wyznaczonych przez właściwy organ. Kontrola na miejscu i wykonywanie w jej trakcie za pomocą różnych metod pomiary są rozstrzygającym sposobem ustalenia, jakie są faktyczne dane dotyczące podanych we wniosku działek rolnych. Nie są mierzone działki ewidencyjne, lecz działki rolne, bowiem to do tych terenów przysługują płatności obszarowe. O obszarze działek rolnych decydują rolnicy, a weryfikuje się go za pomocą, m.in. zdjęć lotniczych, map cyfrowych, oświadczeń rolników oraz pomiarów przeprowadzanych w gospodarstwach rolników.

Podanie przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności powierzchni gruntów zgodnie z aktualnymi danymi zawartymi w ewidencji gruntów nie oznacza, że wniosek został poprawnie złożony, a zawarte w nim dane zgodne są z danymi faktycznymi dotyczącymi działek rolnych (por. glosa Elżbiety Kremer do wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2008r., sygn. II GSK 295/07, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 1/2009), co potwierdzają wyniki kontroli na miejscu.

Wobec powyższego należy zgodzić się z zarzutem skargi, że organ I instancji przedwcześnie pozbawił rolnika dopłat uznając, że wskazane we wniosku informacje o użytkowaniu wskazanej działki nr [...] jako pastwiska nie znajdują odzwierciedlenia faktycznego. Nie zweryfikował oświadczenia wnioskodawcy z jego udziałem, czemu istotnie nie stoją na przeszkodzie zapisy art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 796/2004. nadto kontrola przeprowadzona w roku 2009, w czasie trwania postępowania odwoławczego nie była kontrolą przeprowadzoną w związku ze złożonym odwołaniem, ale była kontrolą prowadzoną w innym postępowaniu, której ustalenia posłużyły do weryfikacji ustaleń kontroli innego wniosku (w sprawie renty strukturalnej). Można tym samym domniemywać, że to spowodowało zmianę oznaczenia spornej działki z [...] na [...] w uzasadnieniu organu odwoławczego.

Należy podkreślić, że art. 35 ustawy o płatnościach stanowi, że przepisy dotyczące kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu określonych w przepisach Unii Europejskiej stosuje się odpowiednio do kontroli:

1) wielkości powierzchni upraw roślin, o których mowa w art. 7 ust. 2, zadeklarowanej przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności uzupełniającej;

2) w zakresie spełniania warunków do przyznania płatności uzupełniającej.

Tym samym należało uwzględniać znajdujące się w tych przepisach zasady zmniejszenie płatności oraz wykluczenie z płatności. I tak w rozporządzeniu Rady Nr 1782, art. 6 ust. 1 stanowi, że w przypadku niezastosowania się do wymogów podstawowych w zakresie zarządzania lub do zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska w jakimkolwiek momencie w danym roku kalendarzowym (zwanym dalej "danym rokiem kalendarzowym"), i gdy taka niezgodność jest wynikiem działania lub zaniechania bezpośrednio ze strony rolnika składającego wniosek o pomoc w danym roku kalendarzowym, rolnikowi temu zmniejsza się lub anuluje - zgodnie z zasadami szczegółowymi ustanowionymi na mocy art. 7 - całkowitą kwotę przyznawanych płatności bezpośrednich. Zmniejszenia lub wykluczenia, o których mowa w ust. 1, mają zastosowanie wyłącznie, jeżeli niezgodność dotyczy:

a) działalności rolniczej; lub

b) gruntów rolnych należących do gospodarstwa, włączając w to działki odłogowane.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 powyższego rozporządzenia system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznej, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność, co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000. Natomiast w art. 143b ust. 8 rozporządzenia podkreślono, że każde nowe Państwo Członkowskie jest zobowiązane min.

– przygotować i przetwarzać wnioski rolników o roczną pomoc. Wnioski te zawierają jedynie dane osób wnioskujących i zgłoszonych działek rolnych (numer identyfikacyjny i obszar);

– wprowadzić system identyfikacji działek, tak by zapewnić możliwość identyfikacji działek, które zgłoszono we wnioskach o pomoc, a ich powierzchnia mogła zostać ustalona, oraz uzyskać potwierdzenie, że działki są użytkami rolnymi i że nie są one przedmiotem innych wniosków;

– posiadać komputerową bazę danych gospodarstw rolnych, działek i wniosków o pomoc. Powyższe wskazuje, że żądanie wskazania numeru ewidencyjnego ma na celu ułatwienie identyfikacji działek użytkowanych przez rolnika i wykluczenie objęcia ich innym wnioskiem o płatności, nie może zatem błędne określenie ewidencyjne użytkowanych działek (przy spełnieniu innych warunków) wykluczać możliwość uzyskania płatności obszarowej.

W ust. 26 preambuły do rozporządzenia nr 796 stwierdzono, że jeśli wnioski pomocowe zawierają oczywiste błędy, powinna istnieć możliwość ich skorygowania w każdym momencie. Tym samym organ winien rozważyć czy w przedmiotowej sprawie nie zaistniał taki przypadek. Przemawia za takim poglądem zapis artykuł 68 tego rozporządzenia, który określa wyjątki od stosowania obniżek i wyłączeń, a który stanowi w ustępie 1, że obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1 (w tym sankcje z art. 51), nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Informacje podane przez rolnika określone w akapicie pierwszym powodują, że wniosek pomocowy jest dostosowywany do rzeczywistej sytuacji.

Mając na względzie powyższe wywody Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została uznana za przedwczesną, a tym samym wydaną z naruszeniem prawa procesowego (art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach oraz art. 7, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa), które skutkowało naruszeniem prawa materialnego przez obniżenie kwoty JPO i odmowę przyznania rolnikowi UPO i jako taka nie może ostać w obrocie prawnym.

Art. 107 § 1 K.p.a. określa istotne elementy, które musi zawierać decyzja administracyjna. W szczególności do obowiązkowych elementów decyzji administracyjnej należy zaliczyć podanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Podstawa prawna decyzji administracyjnej musi być powołana dokładnie a więc ze wskazaniem mających zastosowanie w sprawie przepisów określonego aktu prawnego, a także podawać zmiany tego aktu mające miejsce do dnia wydania decyzji, ponieważ powinna być oparta o stan prawny w czasie orzekania. Organ II instancji przypomina, że wnioskodawca ubiegał się o płatności w trybie art. 3 ust. 2 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności do cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40), która była nowelizowana (zmieniła nawet nazwę) i z dniem 27 lutego 2007 r. utraciła moc w stosunku do spraw zakończonych prawomocną decyzją. Wskazuje tylko ogólnie jako podstawę prawną wydanej decyzji przepisy prawa unijnego:

- rozporządzenie Rady nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.),

i rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r. ze zm.).

Podobnie nakłada sankcję na podstawie art. 138 rozporządzenia WE nr 1973/2004 nie wyjaśniając, że został on uchylony rozporządzeniem Komisji nr 316/2009 z dnia 17 kwietnia 2009 r. zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 1973/2004 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.U.UE.L 2009.100.3), ale na podstawie art. 2 tego rozporządzenia ma on zastosowanie do wniosków złożonych przed 1 stycznia 2009 r.

Ponownie rozpatrując odwołanie wniesione przez skarżącego organ II instancji winien dokonać oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem powyższych wywodów Sądu. W szczególności przeprowadzić kontrolę działki nr [...] z udziałem skarżącego i przy prawidłowym określeniu jej położenia w odniesieniu do działki nr [...], której właściciel nie jest ustalony. Przed przeprowadzeniem kontroli weryfikującej należy przesłuchać wnioskodawcę na okoliczność posiadania działki, jej nabycia i wydania przez poprzedniego właściciela oraz dokonywanych na niej upraw czy sposobu wykorzystywania. Organ winien również załączyć do akt sprawy zdjęcie spornej działki takie, jakie stanowi załącznik do wniosku z [...]r. dla działki z poz. 3 tegoż wniosku.

Jednoznaczne ustalenie rzeczywistego położenia i poddanie ocenie kultury rolnej spornej działki wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego wnioskodawcy i objętej wnioskiem z [...]r. pozwoli na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie obniżenia i odmowy płatności obszarowych za rok 2006. Tym bardziej, że skarżący wnioskował również o dopłaty w roku 2005.

Z uwagi na powyższe ponieważ doszło do naruszenia prawa procesowego jak i materialnego zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit.c) p.p.s.a.

W oparciu o art. 152 p.p.s.a. orzeczono, iż uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.

W oparciu o art. 200 p.p.s.a. zasądzono od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, które to koszty stanowią uiszczony wpis – [...] zł, koszty zawodowego pełnomocnika – [...] zł oraz 17 zł opłata pełnomocnictwa.