Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1101/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-12-08 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych ponad kwotę
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie długu celnego postanawia: I.Przyznać P. H. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od każdej opłaty sądowej (z wyłączeniem wpisu sądowego od wniesionej skargi) ponad kwotę 20 (dwadzieścia) złotych. II.Odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżący wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, po upływie terminu do jego opłacenia, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na nieaktualnym urzędowym formularzu. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał wypełniony urzędowy formularz wniosku na obowiązującym druku wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych.

Z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z konkubiną oraz czworgiem małoletnich dzieci (w tym dwoje dzieci z poprzednich związków konkubiny), z którymi zamieszkuje w domu swoich rodziców. Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku od [...] r. (zaświadczenie urzędu pracy z dnia 27 sierpnia 2015 r.). Skarżący wraz z rodziną utrzymują się z zasiłku macierzyńskiego konkubiny w kwocie ok. [...] zł netto, alimentów na dwoje z wychowywanych dzieci w kwocie [...] zł, zasiłku rodzinnego [...] zł oraz z pomocy od rodziny w wysokości ok. [...] zł. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi ok. [...] zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują: wydatki na żywność ok. [...] zł, środki czystości [...] zł, odzież [...] zł, lekarstwa [...] zł, energia elektryczna [...] zł, obiady szkolne [...] zł. Skarżący jest właścicielem działki budowlanej o pow. [...] ha z rozpoczętą i niezakończoną budową domu (ze względu na brak środków finansowych) oraz samochodu osobowego marki [...] (r. prod. [...]) o wartości [...] zł. Konkubina skarżącego jest właścicielką mieszkania o pow. [...] m2, obciążonego kredytem hipotecznym w wysokości [...] zł, które jest wynajmowane, a środki z tego tytułu są przeznaczane na spłatę kredytu. Skarżącego obciąża również spłata pożyczki w kwocie [...] zł zaciągniętej na spłatę długu celnego, której miesięczna rata wynosi od [...] do [...] zł, spłata kwoty [...] zł na rzecz firmy windykacyjnej oraz spłata raty kredytowej w wysokości [...] zł z innego tytułu.

Referendarz sądowy stwierdził co następuje:

Z uwagi na fakt, że w sprawie niniejszej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych został złożony po upływie terminu do opłacenia wpisu sądowego od skargi, rozpoznanie wniosku nie obejmuje tej opłaty sądowej. Wniosek o przyznanie prawa pomocy jest bowiem skuteczny od momentu jego wniesienia, a zwolnienie od kosztów sądowych nie ma mocy wstecznej (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., II FSK 1658/06, niepubl.; postanowienie WSA w Warszawie z 27 czerwca 2008 r., V SA/Wa 2895/07, Legalis)

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

W ocenie referendarza wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Podnieść należy, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, jako forma dofinansowania ze strony państwa powinna sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W orzecznictwie podkreśla się, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeśli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2005 r., FZ 711/04 Legalis, postanowienie NSA z 27 maja 2008 r., II GZ 112/08 Legalis, postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., I FZ 227/08 Legalis). Jednocześnie należy mieć na uwadze wysokość kosztów sądowych w sprawie niniejszej (ewentualne opłaty sądowe, z wyjątkiem wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł) oraz koszty sądowe w pozostałych sprawach, w których skarżący złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy (sprawy o sygnaturze akt od I SA/Lu 894/15 do I SA LU 914/15 wpis sądowy od skargi w każdej z nich wynosi 100 zł, natomiast w sprawach od III SA/Lu 1085/15 do III SA/Lu 1105/15 wpis sądowy od skargi wynosi w każdej sprawie 500 zł).

Mając na względzie z jednej strony aktualną sytuację materialną i rodzinną skarżącego przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentach, z drugiej zaś strony wysokość obciążeń finansowych strony stwierdzić należy, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej zwolnienia od każdej opłaty sądowej (z wyłączeniem wpisu sądowego od wniesionej skargi) ponad kwotę 20 zł. Z powyższych względów orzeczono jak w punkcie I postanowienia.

Natomiast brak jest podstaw do przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, skarżący bowiem nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W przedstawionych przez skarżącego okolicznościach stwierdzić należy, że jego obecna sytuacja materialna nie należy do skrajnie trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy w postaci działki o pow. [...] ha z rozpoczętą budową domu, a jego rodzina uzyskuje stały dochód w kwocie ok. [...] zł miesięcznie. Należy zauważyć, że skarżący regularnie spłaca swoje zobowiązania prywatnoprawne (spłata pożyczki zaciągniętej na spłatę długu celnego, spłata pozostałych zobowiązań cywilnoprawnych) w kwocie ponad [...] zł miesięcznie, a to świadczy o jego zdolnościach do ponoszenia przynajmniej częściowo kosztów postępowania. W ocenie referendarza, brak jest podstaw aby zobowiązania prywatnoprawne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów sądowych w związku zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Przyznanie prawa pomocy skarżącemu w żądanym przez niego zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych w całości), chroniłoby jego majątek kosztem środków publicznych, które są przeznaczane na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14, Centralna Baza Orzeczeń sądów Administracyjnych). Zatem poniesienie przez skarżącego w sprawie niniejszej ewentualnych opłat sądowych w kwocie każdorazowo nie przekraczającej 20 zł, leży w granicach realnych możliwości finansowych strony posiadającej stały dochód i majątek nieruchomy, regularnie spłacającej zaciągnięte zobowiązania prywatnoprawne.

Z powyższych względów oraz na podstawie 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w punkcie II postanowienia.