Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 81/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Protokolant Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1k.p.a., art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. a, art. 92 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), art. 5 ust. 1 lit. c w związku z art. 6 ust. 1 umowy między Rządem Rzeczpospolitej Polskiej a Rządem Republiki Litewskiej o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzonej w Szczecinie dnia 18 marca 1992 r. (M.P. Nr 46 z 2001 r., poz. 751), oraz lp. 2.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] września 2009 r., wniesionego przez A. R. (dalej skarżący) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8000 złotych,utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Rozstrzygnięcie organu zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

Podczas kontroli drogowej pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], kierowanego przez Pana V. Z., [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego stwierdził wykonywanie transportu drogowego przez A. R. bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia. Kontrola miała miejsce w dniu [...] marca 2008 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...]. Została udokumentowana protokołem nr [...].

W dniu [...] marca 2008 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8000 złotych na litewskiego przedsiębiorcę A. R. za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy jednoznacznie określić, jakie było faktyczne miejsce rozładunku przewożonego towaru, podkreślając, że w przedmiotowej sprawie istnieje wiele niejasności, które nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie naruszenia braku zezwolenia. Z okazanego do kontroli dokumentu CMR nr [...] wynika, że odbiorcą przewożonego ładunku jest przedsiębiorstwo mające swoją siedzibę w USA, natomiast miejscem przeznaczenia jest Republika Litewska. Organ odwoławczy podkreślił, że z przesłanych przez stronę wraz z odwołaniem dokumentów wynika, że towar został rozładowany na Litwie, jednakże z wyjaśnień załadowcy towaru, spółki F. wynika, że towar został rozładowany w M. Powyższe wyjaśnienia załadowcy zostały następnie zmienione i jako miejsce rozładunku wskazana została miejscowość P. na Litwie.

W wyniku ponownie rozpatrzonej sprawy, w dniu [...] września 2009 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8000 (słownie: osiem tysięcy) złotych na litewskiego przedsiębiorcę A. R., od której zostało wniesione odwołanie pismem z dnia [...] września 2009 r.

W ocenie strony, "ponad wszelką wątpliwość ustalono, że przewóz (...) pojazdów zakończył się w Republice Litewskiej. Jest to wystarczającą podstawą do odstąpienia od żądania zezwoleń polskiej administracji na jego wykonywanie. Ustalenia własności i "przeznaczenia ładunku" oraz ewentualnego udziału (...) pojazdów w dalszym jego przewozie z Republiki Litewskiej nie mogą być przedmiotem kontroli władz polskich, gdyż uprawnienia do przewozu z Republiki Litewskiej do Rosji, czy gdziekolwiek indziej są przedmiotem suwerennej kontroli Republiki Litewskiej. Ostateczne przeznaczenie ładunku, jego status celny oraz właściciel są zupełnie indyferentne dla przewoźnika, jak również dla kontroli wykonywanej przez Polską Inspekcję Transportu Drogowego".

W ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego, dokonane przez organ I instancji ustalenia oraz regulacje prawne dotyczące wykonywania transportu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia pozwalają uznać wydaną decyzję za zgodną z obowiązującymi przepisami prawa.

Zgodnie z art. 28 ust.1 ustawy o transporcie drogowym wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 umowy między Rządem Rzeczpospolitej Polskiej a Rządem Republiki Litewskiej o międzynarodowych przewozach drogowych przewoźnicy każdej Umawiającej się Strony mogą wykonywać przewozy ładunków oraz wykonywać przejazdy w stanie próżnym:

a) między miejscem położonym na terytorium jednej Umawiającej się Strony a miejscem położonym na terytorium drugiej Umawiającej się Strony;

b) w tranzycie przez terytorium drugiej Umawiającej się Strony;

c) między miejscem położonym na terytorium jednej z Umawiających się Stron a miejscem położonym na terytorium państwa trzeciego i na odwrót.

Przewoźnicy jednej z Umawiających się Stron mają prawo zabierania ładunku powrotnego na terytorium drugiej Umawiającej się Strony.

W art. 6 ust. 1 powyższej umowy stwierdzono, iż z wyjątkiem przewozów określonych w artykule 7, przewozy ładunków wymienionych w artykule 5 mogą być wykonywane jedynie na podstawie zezwoleń, wydanych uprzednio przez właściwą władzę państwa rejestracji pojazdu w imieniu właściwej władzy drugiej Umawiającej się Strony.

W myśl art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o transporcie drogowym, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę opłaty drogowej, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879, z 2005 r. Nr 180, poz. 1497 oraz z 2007 r. Nr 99, poz. 661), a ponadto wykonując przewóz drogowy rzeczy -dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także odpowiednie zezwolenie wymagane w międzynarodowym transporcie drogowym.

Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 7 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy i umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15000 złotych.

Zgodnie z lp. 2.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 8000 (słownie: osiem tysięcy) złotych.

Mając na uwadze powyższe regulacje prawne oraz ustalenia dokonane przez organ I instancji, organ II instancji zaskarżoną decyzję uznał za wydaną zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Podczas przeprowadzonej kontroli drogowej w dniu [...] marca 2008 r. kierowca nie okazał do kontroli właściwego zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na przewóz do/z krajów trzecich, tj. do Rosji lub też zezwolenia EKMT/CEMT dla pojazdu marki [...] o nr rej. [...] z przyczepą marki [...] nr rej. [...].

Z okazanych podczas kontroli drogowej dokumentów, wynika, że stroną umowy przedmiotowego przewozu jest litewski przedsiębiorca A. R. Powyższe ustalono na podstawie listu przewozowego CMR nr [...], który został wystawiony w dniu [...] marca 2008 r. W rubryce nr 16 wskazano w/w firmę jako przewoźnika wykonującego transport drogowy. Stosownie do art. 9 Konwencji o Umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów (CMR) i protokół podpisania sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r., Nr 49, poz. 238 ze zm.), list przewozowy CMR stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika. Ze wspomnianego dokumentu CMR wynika, że przewożony towar miał być dostarczony na Litwę, ale ostatecznym miejscem przeznaczenia towaru miało być P. w USA. Oprócz CMR okazane zostały deklaracje celne - dokumenty towarzyszące MRN [...] gdzie jako urząd wyjścia wskazany został litewski urząd w P [...].

Na skutek przeprowadzonego ponownie postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, iż jednocześnie dla towaru ujętego w zgłoszeniach [...] i[...], dla pojazdu o nr rej. [...] i naczepy o nr rej. [...] otwarta została procedura tranzytu - zgłoszenia nr [...] oraz[...], które to procedury zostały zamknięte. Następnie należy wskazać, iż pismem z dnia [...] maja 2009 r. Izba Celna w B. przesłała do organu I instancji dokumenty z Terytorialnego Urzędu Celnego w W., tj. dwie deklaracje ogólne z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...]i [...]wydane przez Terytorialny Urząd Celny w P., wywozowy dokument towarzyszący nr [...] wydany w dniu [...] kwietnia 2008 r. w litewskim Terytorialnym Urzędzie Celnym P., karnet TIR nr [...]wydany w dniu [...] kwietnia 2008 r. przez Urząd Celny w P. dla kontrolowanego pojazdu i naczepy, strona 2 tego karnetu, dokument CMR nr[...]wydany w P. w dniu [...] kwietnia 2008 r., faktura nr [...]z dnia [...] marca 2008 r. oraz sporządzone w języku rosyjskim rozporządzenie nr [...]skierowane przez firmę B. do R. o przekazaniu towaru firmie S.

Zdaniem organu, wnikliwa analiza okazanych do kontroli dokumentów oraz dokumentów przekazanych przez litewski Urząd Celny wykazała, że miejscem przeznaczenia przewożonego w dniu kontroli ładunku była Rosja, zaś ładunek ten przewożony był kontrolowanym pojazdem marki [...]o nr rej. [...]i przyczepą marki [...]przez przedsiębiorcę litewskiego A. R.

Z okazanych do kontroli listów przewozowych CMR o numerze [...] wynika, że skarżący pojazdem marki[...] o nr rej. [...]z przyczepą marki [...]o nr rej. [...] przewoził ładunek 983 kartonów o łącznej wadze 16434 kg (w jednym ładunek - 383 kartonów o wadze 15060 kg, w drugim - 600 kartonów o wadze 1374 kg). Z okazanych do kontroli faktur oraz dokumentów towarzyszących MRN wynika, iż były to klimatyzatory oraz części do klimatyzatorów. Jako nadawca wskazana była firma F. Sp. z o.o. z siedzibą w D., natomiast odbiorcą w jednym dokumencie firma B. z USA, natomiast w drugim firma C. USA. Towar załadowany został w dniu [...] marca 2008 r. w D., a przeznaczony miał być do miejscowości P. na Litwie. Wraz z odwołaniem strona przesłała jeden z okazanych do kontroli CMR (ładunek 383 kartony, odbiorca – B.) z wypełnioną rubryką nr 24, potwierdzającą odebranie przesyłki przez R. L., w P. na L. Dla przewożonego towaru wystawionych zostało pięć tranzytowych dokumentów towarzyszących z nr MRN:

- [...]

Zgodnie z informacją przekazaną przez Urząd Celny w K., dokumenty [...] oraz nr [...] wystawione zostały w wyniku zgłoszenia do procedury tranzytu dla towaru ujętego odpowiednio w zgłoszeniach nr [...] i [...]. Pierwszy dokument na ładunek o masie 11352 kg, zaś drugi na ładunek o masie 1374 kg (łącznie 12726 kg). Opisany we wskazanych dokumentach [...] i [...] ładunek, zgodnie z przesłanym wraz z odwołaniem dokumentem CMR nr [...] z wypełnioną rubryką nr 24, odebrany został przez R. L., w P. na Litwie.

Potwierdzenie dalszego przeznaczenia do Rosji tego ładunku zawarte jest w dokumentach przekazanych przez litewski Urząd Celny. Zgodnie z przekazanymi deklaracjami ogólnymi nr [...]i [...] wystawionymi przez odbiorcę, tj. przedsiębiorstwo R. L., skład celny w P., w dniu [...] kwietnia 2008 r., towar określony w dokumentach MRN [...]trafił do wskazanego składu celnego. Jednocześnie przy towarze tym istnieje informacja o wystawieniu w dniu [...] kwietnia 2008 r. karnetu TIR [...], co wskazuje, że towar ten miał zostać przewieziony poza granice Unii Europejskiej. Powyższy karnet TIR wystawiony został dla kontrolowanego pojazdu o nr rej. [...] z przyczepą o nr rej. [...]. Jako kraj wyjścia wskazana została Litwa, natomiast kraj docelowy Rosja. Zgodnie z opisem towaru, wskazanym środkiem transportowym przewożono 983 kartony części urządzeń klimatyzacyjnych o wadze 16434 kg. W części karnetu TIR, przeznaczonej na adnotacje urzędowe, wpisany został tranzytowy dokument towarzyszący nr MRN[...], tj. dokument okazany do kontroli a wystawiony dla części przewożonego ładunku, gdzie jako odbiorcę wskazano firmę B. z USA, zaś urząd wyprowadzenia[...] (Litwa-P.) oraz dokument o nr [...] nie występujący wcześniej.

Z powyższego wynika, że kontrolowany ładunek, któremu nadano w Polsce nr tranzytowy MRN[...], został kontrolowanym środkiem transportu przewieziony do Rosji.

Należy przede wszystkim wskazać, iż w przedmiotowych dokumentach "brak jest dowodów wskazujących, że przewożony towar został przeładowany na inny pojazd i wywieziony do Rosji pojazdem należącym, do innego przewoźnika, wobec czego należy decyzję organu I instancji uznać za całkowicie słuszną.

Przewóz towarów z zastosowaniem karnetu TIR odbywa się na podstawie przepisów Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR), sporządzonej w Genewie 14 listopada 1975 r. (tekst pierwotny opubl. Dz.U.84.17.76 zał. z 28 marca 1984 r. ze zm.). Zgodnie z art. 91 ust. 2 lit. b Rozporządzenia Rady EWG 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny przewóz towarów może odbywać się z zastosowaniem karnetu TIR (tranzyt zewnętrzny) pod warunkiem, że: przewóz ten rozpoczął się lub ma się zakończyć poza Wspólnotą, lub przewóz ten realizowany jest z jednego do drugiego miejsca znajdującego się we Wspólnocie, przez terytorium kraju trzeciego. W rubryce nr 8 karnetu TIR "dokumenty załączone do karnetu", wpisano I. nr [...]z dnia [...] marca 2008 r. oraz CMR [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. Powyższe dwa dokumenty zostały przesłane przez litewski Urząd Celny. Natomiast dokument CMR nr [...] wystawiony został w dniu [...] kwietnia 2008 r. w P., dla ładunku 983 kartonów (16434 kg) zewnętrznych wymienników ciepła oraz osprzętu. Nadawcą towaru było przedsiębiorstwo S., B. Jako odbiorcę ładunku wskazano przedsiębiorstwo "P." z siedzibą w M., Rosja, zaś towar miał być rozładowany w O., M., Rosja. W rubryce nr 16 powyższego CMR-u wpisano kontrolowanego przewoźnika litewskiego A. R., a środek transportu, numery rejestracyjne kontrolowanego pojazdu i naczepy w rubryce nr 25. W rubryce nr 5 "załączone dokumenty" wpisany został opisany powyżej karnet TIR oraz I. [...]. Zgodnie z tą fakturą ładunek 983 kartonów (16434 kg) zewnętrznych wymienników ciepła oraz osprzętu sprzedany został przez S., B., rosyjskiej firmie "P.". W przekazanych przez litewski Urząd Celny dokumentach, istnieje prośba firmy "B." do składu celnego L. z P. o przekazanie ładunku firmie S. Ponadto w przekazanych przez litewski Urząd Celny dokumentach był tranzytowy dokument towarzyszący nr GRN [...] wydany w dniu [...] kwietnia 2008 r. w litewskim Terytorialnym Urzędzie Celnym P. dla towaru opisanego jak w/w dokumentach, przewożonego przez kontrolowany pojazd (rubryka nr 18). Jako głównego zobowiązanego wskazano litewskiego przewoźnika A. R. W dokumencie tym powołano się również na tranzytowy dokument towarzyszący [...] wydany w Polsce, CMR [...] oraz [...]

Z opisanych dokumentów wynika zatem, że ładunek został przewieziony z Polski na Litwę, gdzie sporządzone zostały nowe dokumenty: CMR –[...], karnet TIR nr [...] oraz tranzytowy dokument towarzyszący nr[...]. Następnie towar kontrolowanym środkiem transportu, przez kontrolowanego przedsiębiorcę litewskiego A. R., został przewieziony do Rosji. Potwierdzeniem zakończenia operacji tranzytowej jest przekazany przez litewski Urząd Celny odcinek nr [...] (tzw. zielony) karnetu TIR nr [...]. Odcinek ten wypełniony został przez litewski Urząd Celny w dniu [...] kwietnia 2008 r. Na fakt docelowego przeznaczenia ładunku do Rosji wskazuje brak wypełnienia rubryki nr 26, którą może wypełnić jedynie docelowy urząd celny wpisując liczbę rozładowanych paczek, w odniesieniu do których poświadcza się zakończenie operacji TIR.

Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie prowadzone wobec przedsiębiorców zagranicznych na etapie kontroli drogowej przez Inspekcję Transportu Drogowego, w oparciu o przepisy ustawy o transporcie drogowym, ma charakter szczególny, w stosunku do ogólnych zasad procedury administracyjnej przewidzianych Kodeksie postępowania administracyjnego. W przewidzianym przez ustawę mechanizmie odpowiedzialności podstawowe znaczenie mają więc ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli. Zasadniczo bowiem jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy nastąpiło określone naruszenie przepisów powołanej wyżej ustawy oraz na kwalifikację tego przekroczenia. Sprawy o naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym są z założenia wszczynane z urzędu, a wyniki kontroli drogowej, ujęte w formie protokołu kontroli, stanowią w tych sprawach podstawowy materiał dowodowy, którego często nie można już odtworzyć.

Celem zasadniczym przeprowadzanych przez służby Inspekcji kontroli jest przestrzeganie przepisów w zakresie przewozów drogowych, w tym także międzynarodowego transportu drogowego, m.in. poprzez kontrolę dokumentów związanych z wykonywaniem tych przewozów (art. 48 i 50 pkt 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym). Należy zauważyć, iż podczas kontroli drogowej, gdzie prowadzącym pojazd jest zatrudniony przez przedsiębiorcę kierowca, to przez sam ten fakt skutkujący powierzeniem kierowcy pojazdu i czynności przewozu, jest on wyznaczony do realizowania obowiązków związanych z wykonywaną kontrolą. Dokumenty, które okazuje do kontroli lub wyjaśnienia, które składa w jej toku, muszą więc być traktowane jako dowody udostępnione przez osobę zastępującą kontrolowanego przedsiębiorcę. Na tle przywołanych wyżej przepisów, stwierdzić należy, że szczególny charakter kontroli drogowej, wynika z jej istoty jako kontroli wykonywanej "na gorąco", czyli takiej, która nastawiona jest na wykrycie ewentualnych błędów przedsiębiorców realizujących swoje zadania gospodarcze, a która docelowo służyć ma zapewnieniu wykonywania licencjonowanej działalności transportowej zgodnie z obowiązującym prawem, co odnosi się również do podmiotów z innych państw członkowskich Wspólnoty wykonujących przewozy drogowe. Obowiązek wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego realizowany podczas kontroli drogowych powinien opierać się przede wszystkim na dowodach z dokumentów, wśród których największą moc dowodową mają dokumenty urzędowe (art. 55 ust. 1 pkt 2 i art. 73 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym). Katalog dowodów w postępowaniu tym nie jest jednak zamknięty, a jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a).

Odmienność postępowania nie zwalnia jednak organów Inspekcji z przestrzegania fundamentalnych zasad procedury administracyjnej wyrażonych m.in. w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Stąd też organ prowadzący postępowanie kontrolne winien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a w konsekwencji w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto, organ musi mieć na uwadze wyrażoną w art. 80 k.p.a. zasadę swobodnej oceny dowodów, przez co należy rozumieć obowiązek oparcia swojej oceny na przekonywujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Jeżeli zatem zgromadzony podczas kontroli drogowej zagranicznego przewoźnika materiał dowodowy, w postaci zapisów w dokumencie CMR, fakturach eksportowych oraz celnych dokumentach wywozowych, są ewentualnie także inne dowody, o ile ich przeprowadzenie nie było możliwe, np. dowody uzyskane od litewskich Służb Celnych, w sposób jednoznaczny wskazują, że przewoźnik podjął się realizacji przewozu do kraju trzeciego bez posiadania wymaganego zezwolenia, to ustalenia te mogą stanowić wystarczającą podstawę do nałożenia kary pieniężnej z zastosowaniem przepisu lp. 2.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym.

Trzeba też, zdaniem organu, zauważyć, że zgodnie z postanowieniami Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) dowodem zawarcia umowy przewozu jest list przewozowy (art. 4 zdanie pierwsze). Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. c, d i e Konwencji- list przewozowy powinien zawierać m.in. dane określające: nazwisko (nazwę) i adres przewoźnika; miejsce i datę przyjęcia towaru do przewozu oraz przewidziane miejsce jego wydania a także nazwisko (nazwę) i adres odbiorcy.

Nadto, zgodnie z postanowieniami Konwencji o uproszczeniu formalności w obrocie towarowym (SAD) sporządzonej w Interlaken dnia 20 maja 1987 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 46 poz. 288), formalności związane z obrotem towarowym między Umawiającymi się Stronami wypełniane są z zastosowaniem jednolitego dokumentu administracyjnego, opartego na formularzach, określonych w załącznikach do niniejszej Konwencji. I tak, zgodnie z ustalonym wzorem formularza jednolitego dokumentu (SAD) w rubryce 8 należy wskazać dane odbiorcy ładunku, natomiast w rubryce 17 kraj przeznaczona towaru. Przede wszystkim jednak, w rubryce 18 formularza winny być wskazane znaki i przynależność państwowa środka transportu przy wyjściu, zaś w rubryce 21 - znaki i przynależność państwowa aktywnego środka transportu prawdopodobnie przekraczającego granicę (np. w przypadku ciągnika samochodowego z naczepą, poprzez wskazanie numerów rejestracyjnych ciągnika).

Ustalenia faktyczne poczynione podczas kontroli drogowej muszą być jednak logiczne i niewątpliwe, oparte na spójnym materiale dowodowym. Natomiast w uzasadnieniu decyzji nakładającej karę pieniężną organ kontrolny zobligowany jest w szczególności wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a).

Skoro zatem dowody zgromadzone w przedmiotowej sprawie jednoznacznie wskazują, iż skarżący dopuścił się stwierdzonego naruszenia, tj. wykonywał międzynarodowy transport drogowy z Polski do "Rosji bez odpowiedniego zezwolenia do/z krajów trzecich, to tym samym pozbawienie organów polskiej Inspekcji Transportu Drogowego faktycznych możliwości weryfikacji i kontroli przestrzegania przepisów w zakresie przewozów drogowych, w tym także międzynarodowego transportu drogowego jest najwyraźniej niezasadny, tym bardziej z uwagi na fakt, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 umowy między Rządem Rzeczpospolitej Polskiej a Rządem Republiki Litewskiej o międzynarodowych przewozach drogowych, państwa wprowadziły zasadę, iż przewozy ładunków (...) mogą być wykonywane jedynie na podstawie zezwoleń, wydanych uprzednio przez właściwą władzę państwa rejestracji pojazdu w imieniu właściwej władzy drugiej Umawiającej się Strony. Brak jednocześnie dodatkowych umów pomiędzy państwami w tymże zakresie, które mogłyby wyłączać powyższą zasadę.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że kontrolowany przewoźnik rozpoczął transport międzynarodowy - wywóz towaru z Polski do kraju trzeciego w rozumieniu art. 5 ust. 1 lit. c umowy Polsko - Litewskiej o międzynarodowych przewozach drogowych, sporządzonej w Szczecinie dnia 18 marca 1992 r., wobec czego decyzję organu I instancji należy uznać za słuszną, bowiem nieprawdziwe jest twierdzenie, że przewożony towar miał trafić na Litwę, podczas gdy de facto jego rzeczywistym miejscem przeznaczenia była Rosja.

Odnosząc się do argumentu skarżącego podnoszonego w odwołaniu, jakoby polskie służby Inspekcji Transportu Drogowego nie były właściwe do orzekania w przedmiotowej sprawie, organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 7 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy i umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15000 złotych. Następnie przepis art. 12 umowy Polsko - Litewskiej o międzynarodowych przewozach drogowych stanowi, iż zezwolenia i inne dokumenty, wymagane stosownie do postanowień niniejszej umowy, powinny znajdować się w pojeździe i być okazywane na każde żądanie organów kontrolnych. Treść art. 13 ust. 1 powyższej Umowy określa obowiązki po stronie przewoźników jednej z Umawiających się Stron, bowiem powinni oni przestrzegać podczas swojego pobytu na terytorium drugiej Umawiającej się Strony przepisów prawnych obowiązujących na tym terytorium, dotyczących w szczególności przewozów i ruchu drogowego. Natomiast postanowienia art. 14 przedmiotowej Umowy przewidujące możliwość wzajemnego informowania służb kontrolnych o stwierdzonych naruszeniach na terytorium drugiego Państwa wobec podmiotów z jednego Państwa, nie wykluczają odpowiedzialności przewidzianej w ustawodawstwie obowiązującym w państwie, na którego terytorium naruszenie zostało popełnione.

Mając na uwadze powyższe uregulowania wskazać należy, iż w przypadku naruszenia wynikającego z lp. 2.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym w postaci wykonywania transportu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia, jurysdykcja polskich organów kontrolnych, tj. Inspekcji Transportu Drogowego była jak najbardziej zasadna i właściwa, dlatego też argument skarżącego pozostaje bezprzedmiotowy.

Skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2009 r. złożył A. R. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2009 r., wnosząc o ich uchylnie jako niezgodnych z prawem.

W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2010 r. skarżący podkreślił, iż przedmiotowy transport odbywał się od miejsca załadowania w Polsce (D.) do miejsca wyładunku na Litwie, co zostało potwierdzone w dokumencie (rubryka 24 CMR). Jego ostateczne przeznaczenie nie ma znaczenia. Towar został wyładowany na Litwie. Dalszy transport ładunku odbywać się będzie zgodnie z przepisami litewskimi. Postanowienia umowy między Polską a Litwą nie znajdują zastosowania w tej sprawie. Podjęte kroki przez Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, mające na celu ustalenie ostatecznego przeznaczenia ładunku, który był przewożony zespołem pojazdów [...] w dniu [...] marca 2008 r., na drodze krajowej nr [...] były całkowicie nieistotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Funkcjonariusz ITD miał prawo przeprowadzić kontrolę licencji wspólnotowej oraz dokumentów przewożonego ładunku, ale nie miał prawa żądać zezwolenia na przewóz towarów z Polski na Litwę. Tym samym nie miał prawa ukarać przewoźnika za brak takiego zezwolenia.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Kontrolując zaskarżoną uchwałę z punktu widzenia powyższych zasad skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 k.p.a. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć.

Zarzut skargi, uznania zdarzeń, które nastąpiły po kontroli jako mających wpływ na jej wynik jest, zdaniem Sądu, bezpodstawny. Obowiązkiem organu jest przecież podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

W zaskarżonej decyzji nastąpiło szczegółowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Organ przedstawił też obszerną argumentację na poparcie zajętego stanowiska. Materiał dowodowy został przez organ zgromadzony, rozpatrzony i oceniony w sposób wyczerpujący. Poczynione przez organ ustalenia faktyczne znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym.

Przedmiotem niniejszej sprawy było ustalenie, czy kontrolowany, w dniu [...] marca 2008 r., transport drogowy rzeczy wykonywany był pomiędzy Polską a Litwą, a więc dwoma krajami Unii Europejskiej, czy też był transportem drogowym rzeczy wykonywanym pomiędzy terytorium jednego z państw członkowskich a terytorium państwa nie należącego do Unii Europejskiej.

Ustalenie powyższego faktu miało kluczowe znaczenie dla sprawy, albowiem transport drogowy rzeczy pomiędzy dwoma krajami Unii Europejskiej odbywa się w oparciu o wypis z licencji wspólnotowej bez obowiązku posiadania zezwolenia zagranicznego wydawanego przed dniem 1 maja 2004 r. tj. przed dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. W przypadku transportu drogowego rzeczy pomiędzy terytorium jednego z państw członkowskich a terytorium państwa nie należącego do Unii Europejskiej, zezwolenie zagraniczne jest wymagane. Stanowi o tym art. 28 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Zgodnie z jego treścią wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny podmiot wymaga zezwolenia ministra właściwego do spraw transportu, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Ów dokument winien znajdować się w pojeździe i powinien być okazywany na każde żądanie kontrolujących.

Obowiązkiem organu było więc podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Organ udowodnił, że kontrolowany transport drogowy rzeczy wykonywany był pomiędzy terytorium jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej a terytorium państwa nie należącego do Unii Europejskiej. Wymagał więc stosownego zezwolenia, którym to uprawnieniem kierowca winien wylegitymować się podczas kontroli. W tym zakresie organ dokonał, w sposób wszechstronny, oceny stanu faktycznego. Odniósł się do wszelkich twierdzeń skarżącego, podnoszonych w toku postępowania administracyjnego.

Należy podkreślić, że czynione ustalenia w toku postępowania administracyjnego, będącego następstwem kontroli drogowej z dnia [...] marca 2008 r. udokumentowanej protokołem kontroli nr [...] miały na celu dokładne wyjaśnienie, jakiego rodzaju przewóz wykonywał skarżący w chwili kontroli, jakie było ostateczne miejsce przeznaczenia przewożonego towaru. Powyższe miało istotne znaczenie dla ustalenia, czy i ewentualnie jakiego rodzaju zezwolenie powinien mieć w pojeździe kierowca w chwili wykonywania przewozu. Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego było tym bardziej konieczne, iż w sprawie istniało wiele niejasności. Z okazanego do kontroli dokumentu CMR nr [...] wynika, że odbiorcą przewożonego ładunku jest przedsiębiorstwo mające swoją siedzibę w USA, natomiast miejscem przeznaczenia jest Republika Litewska. Z przesłanych przez stronę wraz z pierwszym odwołaniem dokumentów wynikało, że towar został rozładowany na Litwie, natomiast załadowca towaru, spółka F. wynika, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008 r. informowała, że towar został rozładowany w M. Powyższe wyjaśnienia załadowcy zostały następnie zmienione i jako miejsce rozładunku wskazana została miejscowość P. na Litwie.

Zdaniem Sądu, ustalenia poczynione przez organ jednoznacznie wskazują, iż w dniu kontroli wykonywano transport drogowy rzeczy pomiędzy terytorium Polski, przez terytorium Litwy do kraju trzeciego nie należącego do Unii Europejskiej tj. Rosji. Dowodzą tego dokumenty okazane do kontroli oraz dokumenty sporządzone przez Urząd Celny w P. na Litwie. Dokumenty przekazane przez Terytorialny Urząd Celny w W. wskazują, że towar przewożony przedmiotowym zestawem pojazdów w dniu kontroli drogowej w Polsce, został przewieziony z Polski na Litwę, gdzie sporządzono nowe dokumenty tj. nowy dokument CMR –[...], karnet TIR nr [...] oraz tranzytowy dokument towarzyszący [...]. W części karnetu TIR, przeznaczonej na adnotacje urzędowe, wpisany został tranzytowy dokument towarzyszący nr [...] tj. dokument okazany do kontroli dla części przewożonego ładunku, gdzie jako odbiorcę wskazano firmę B. z USA oraz urząd wyprowadzenia Litwa-P. Kontrolowany ładunek, któremu w Polsce nadano numer tranzytowy[...], został kontrolowanym środkiem transportu przewieziony do Rosji. W dokumentach brak jest dowodów wskazujących, że przewożony towar został przeładowany na inny pojazd i wywieziony do Rosji pojazdem należącym do innego przewoźnika. Natomiast na fakt docelowego przeznaczenia ładunku do Rosji wskazuje brak wypełnienia rubryki 26, którą może wypełnić docelowy urząd celny wpisując liczbę rozładowanych paczek, w odniesieniu, do których poświadcza się zakończenie operacji TIR.

Z zebranego materiału dowodowego wynika więc, w sposób niebudzący wątpliwości, iż skarżący pojazdem marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] przewoził ładunek do Rosji, a nie jak twierdzi na Litwę. Tym samym skarżący dopuścił się stwierdzonego naruszenia tj. wykonywał międzynarodowy transport drogowy z Polski do Rosji bez odpowiedniego zezwolenia.

Sporządzenie nowych dokumentów dla tego samego towaru i dla tego samego przewoźnika, wykonującego przewóz drogowy rzeczy tym samym pojazdem z towarzyszącym mu dokumentem tranzytowym [...]tj. dokumentem okazanym do kontroli, a wystawionym dla części przewożonego ładunku, oznacza wykonanie tej samej operacji tranzytowej, którego jako odbiorcę wskazano firmę B. z USA. Kontrolowany ładunek, któremu w Polsce nadano nr tranzytowy [...] został kontrolowanym środkiem transportu przewieziony do Rosji. Przewoźnik podjął się realizacji przewozu do kraju trzeciego. Kontrolowany przewóz drogowy rzeczy nie był więc przewozem wewnątrzwspólnotowym. Nieprawdziwe jest zatem twierdzenie skarżącego, że przewożony towar miał trafić na Litwę, podczas, gdy rzeczywistym miejscem jego przeznaczenia była Rosja.

Zgodzić się należy z organem, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżący dopuścił się stwierdzonego naruszenia tj. wykonywał transport drogowy z Polski do Rosji bez odpowiedniego zezwolenia do/z krajów trzecich. Pozbawienie więc organów Polskiej Inspekcji Drogowej faktycznej możliwości weryfikacji i kontroli przestrzegania przepisów w zakresie przewozów drogowych, w tym międzynarodowego transportu drogowego jest niezasadne. Zgodnie z art. 6 ust. 1 umowy pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem republiki Litewskiej o międzynarodowych przewozach drogowych, państwa wprowadziły zasadę, iż przewozy ładunków (...) mogą być wykonywane na podstawie zezwoleń, wydanych uprzednio przez właściwą władzę państwa rejestracji pojazdu w imieniu władzy drugiej umawiającej się strony. Powyższa zasada nie została wyłączona. Zawarta umowa między oboma państwami nie wyłącza też jurysdykcji polskich organów kontrolnych w przypadku naruszenia wymogu posiadania w pojeździe wymaganego zezwolenia przy wykonywaniu międzynarodowego transportu drogowego.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę jako niezasadną.