Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1483/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 77, 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skarg P. M., E. R., M. K., G. M. oraz Gminy K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz P. M., E. R., M. K., G. M. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Gminy K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 12 maja 2000 r. P. M., M. K., E. R. oraz G. M. wystąpili do Wojewody [...] z wnioskiem

o wydanie decyzji uznającej za niezgodne z prawem przejęcie na własność Skarbu Państwa zespołu dworsko-parkowego położonego w K. wchodzącego

w skład majątku ziemskiego pn. B. na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu

o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Decyzją z dnia [...] października 2000 r. znak: [...] Wojewoda [...] stwierdził, iż majątek ziemski pn. B. o ogólnym obszarze [...] ha wraz

z zabudowaniami, położony w K. podpadał pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu w uzasadnieniu wskazując, iż powierzchnia majątku przekraczała normy obszarowe. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] uchylił decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z dnia 27 stycznia 2012 r. pełnomocnik wnioskodawców sprecyzował treść wniosku wskazując, że pod przepisy dekretu o reformie rolnej nie podpadał pałac, park, oranżeria, oficyna, budynek ogrodnika i kordegarda - oznaczone kolorem zielonym na załączonej mapie.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...], na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1945 r.

o przeprowadzeniu reformy rolnej stwierdził, że zespół pałacowo-parkowy, obejmujący zgodnie z wnioskiem działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] (granica zakreślona murem), wchodzący w skład majątku B., gmina K. stanowiący byłą własność J. (J.) K. M. L., M. P. z R. i K. A. R. podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. (Dz. U z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późn. zm.).

Wojewoda [...] opierając się na treści mapy załączonej do wniosku precyzującego z dnia 27 stycznia 2012 r. uznał, że działki objęte wnioskiem oznaczone są nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...].

Organ wskazał, iż wydając decyzję oparł się na zgromadzonym w sprawie materiale archiwalnym dotyczącym przejęcia majątku na rzecz Skarbu Państwa, materiale dowodowym przedstawionym przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, i dokonanych oględzinach w dniu 20 sierpnia 2012 r.

Minister powołując się na przeprowadzone oględziny wskazał na położenie budynków, parku, pałacu. Podał, że mapa - plan parku, przedstawiona przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w [...] Delegatura w [...], wskazuje, że na działkach nr [...] i [...] (objętych wnioskiem) znajdowały się "tereny dawnego sadu". Ponadto znajdowała się również oficyna i domek ogrodnika. Zgodnie z treścią wkładki do karty ewidencyjnej zespołu pałacowo- folwarcznego K.-B. (załącznik nr 2) "(...) dom ogrodnika przylega od pn. do terenu dawnego warzywnika

i dalej na pd. pola uprawnego znajdującego się w miejscu dawnego sadu. (...)". Jak wynika z Ewidencji parku zabytkowego dział I "Dane ogólne" przedstawionej przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w [...] Delegatura w [...] "(...) Sam park po odliczeniu dawnych sadów, a obecnych pól ornych i zabudowań PGR rozpościera się na przestrzeni [...] ha. Park wraz z pałacem i innymi zabudowaniami tworzy zespół pałacowo- ogrodowy pochodzący z I połowy XIX wieku (...)". W dziale II tej publikacji wskazano, iż "(...) W kompleks parkowy w granicach muru wchodziły dwa duże sady, jeden w narożu południowo-zachodnim, którego tylko fragmenty zachowały się do dnia dzisiejszego, drugi w narożu południowo-wschodnim, zlikwidowany całkowicie, zamieniony na pole orne, oraz teren ogrodzony ze szklarniami i domkiem ogrodnika, położonymi bezpośrednio przy granicy zachodniej, pełniącymi nadal tę samą funkcję. (...)". Ponadto, zgodnie z treścią protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 5 maja 1945 r. sporządzonego między przedstawicielami P.U.Z w K. i [...] Hodowli [...] (dokument Archiwum Akt Nowych w W. sygn. [...]), przekazaniu między tymi stronami podlegało m.in. [...] ha sadów i warzywników, a także oficyna w parku, dom ogrodnika i szklarnie.

Wojewoda stwierdził, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że istniał związek funkcjonalny (tzw. łączność) pomiędzy nieruchomością będącą przedmiotem wniosku tj. zespołem dworsko-parkowym, a resztą majątku ziemskiego Błonie, skoro w skład tego zespołu wchodziły sady i ogrody warzywne. Zespół pałacowo-parkowy był niezbędny dla działalności rolniczej. Nie ma tu znaczenia fakt istnienia murowanego ogrodzenia zespołu, bowiem w granicach tego muru znajdowały się tereny służące do działalności sadowniczej wraz z budynkami (dom ogrodnika

i szklarnie).

P. M., M. K., E. R. oraz G. M. w odwołaniu zarzucili naruszenie art. 7, 77, 80 oraz art. 75 k.p.a. poprzez zaniechanie wnikliwej analizy i oceny całokształtu materiału dowodowego sprawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.:

w punkcie 1) uchylił decyzję Wojewody w części, w której stwierdza, że działki oznaczone obecnie nr [...],[...],[...],[...], [...] oraz część działki nr [...] przebiegająca wzdłuż południowej granicy z działką nr [...] podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej;

w punkcie 2) stwierdził, że działki wymienione w pkt 1) nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej;

w punkcie 3) w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję Wojewody.

W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawcy swoje roszczenia ograniczają do nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W skład objętej wnioskiem nieruchomości wchodziły następujące budynki: pałac (działka nr [...]), oranżeria, oficyna i kordegarda (działka nr [...]) oraz domek ogrodnika (działka nr [...]). Księga hipoteczna "[...]" nr hip. [...], która była prowadzona dla omawianej nieruchomości uległa w czasie II wojny światowej całkowitemu zniszczeniu i jak wynika z postanowienia Sądu Grodzkiego w K. z dnia [...] grudnia 1946r. sygn. akt: [...] - nie została zrekonstruowana. Pełnomocnik wnioskodawców przedłożył jednak wypis z księgi hipotecznej nieruchomości P.,

z której wynika, że właścicielem dóbr K. byli: K. A. R., M. P. z R. de la G. i J. K. M.

z R. L.

Minister wskazał, że kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ocena materiału dowodowego pod kątem istnienia bądź nieistnienia związku funkcjonalnego pomiędzy wnioskowaną częścią nieruchomości a pozostałymi gruntami o charakterze rolnym. Będący przedmiotem niniejszego postępowania zespół pałacowo-parkowy wchodził w skład majątku ziemskiego pn. B. o pow. [...] ha. Zgodnie z treścią protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 5 maja 1945 r. sporządzonego między przedstawicielami PUZ w K. i [...] Hodowli [...], przekazaniu między tymi stronami podlegało m.in. [...] ha sadów i warzywniaków

a także oficyna w parku, dom ogrodnika i szklarnie. Pałac, park, oranżeria, oficyna, kordegarda oraz budynek domu ogrodnika zostały wpisane do rejestru zabytków. Minister podał, że według informacji zawartych w znajdującej się w aktach sprawy karcie ewidencyjnej zabytków architektury i budownictwa pałac zbudowany na planie prostokąta z ryzalitami po bokach, murowany z czerwonej cegły, w stylu renesansowym powstał w 1870 r. W karcie ewidencyjnej pałacu w rubryce: przeznaczenie pierwotne wskazano: mieszkalne. W piśmie z dnia 27 stycznia 2012 r. pełnomocnik wnioskodawców oświadczył, iż pałac spełniał wyłącznie funkcję rezydencji właścicieli

i ich rodzin. Organ stwierdził, że w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących, iż pałac był wykorzystywany na cele inne niż mieszkalne. Kordegarda usytuowana przy głównym wejściu od ul. [...], w linii muru ogrodzeniowego, stanowiła niewielki parterowy budynek pochodzący z okresu budowy pałacu

i wybudowany w tym samym stylu co budynek pałacu. Brama wjazdowa posiada dwa stylowe słupy, murowane, tynkowane, zwieńczone wazami. Oranżeria to parterowy budynek w stylu klasycystycznym usytuowany na granicy parku i gospodarstwa. Oficyna stanowiła murowany budynek mieszkalny z późniejszego okresu niż pałac. Dom ogrodnika to murowany budynek usytuowany na terenie gospodarstwa ogrodniczego służący, jak czytamy w dokumentacji przekazanej przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w [...] ,,(...) zarówno celom mieszkalnym, jak również bezpośrednio użytkowym, usytuowanym na skraju parku, w terenie wygrodzonym użytkowanym ogrodniczo". Teren ogrodniczy z inspektami łączył się bezpośrednio

z sadem, który zajmował znaczną powierzchnię w narożniku południowo-zachodnim założenia parkowo-ogrodniczego. Na terenie parku znajdują się dwa stawy - jeden duży ze sztucznie utworzoną wyspą, połączoną z lądem mostkiem, drugi mniejszy usytuowany w części południowej. Południowa część parku położona jest na terenie podmokłym. W parku znajduje się pomnik księcia J. P. W części gospodarczej, zlokalizowanej za murem znajdowały się m.in. budynki gospodarcze oraz spichlerz. W karcie ewidencyjnej zespołu pałacowo-folwarcznego przekazanej przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w [...] wskazano, iż “Zespół pałacowo-folwarczny założony jest na planie wydłużonego prostokąta. Składa się z trzech zasadniczych części: rezydencjalnej z parkiem, pałacem i towarzyszącymi mu budynkami, części folwarcznej i kolonii mieszkaniowej".

Minister stwierdził, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych rezydencje mieszkalne ziemiaństwa co do zasady nie podlegały przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W omawianej sprawie teza ta znajduje również odzwierciedlenie, bowiem nie sposób wykazać takich cech pałacu wchodzącego w skład d. majątku ziemskiego pn. B., które przemawiałyby za istnieniem wyjątku od powyższej zasady. Pałac był wykorzystywany jedynie dla celów mieszkalnych. Żaden ze zgromadzonych w sprawie dokumentów nie wskazuje,

aby pałac był w jakikolwiek sposób wykorzystywany do celów działalności rolniczej,

w szczególności do sprawowania bieżącego zarządu nad folwarkiem. Nie można stwierdzić architektonicznego przystosowania pałacu do sprawowania takiego zarządu, w szczególności nie wykazano istnienia żadnego biura czy kantoru, który mógłby trwale służyć do celów działalności administracyjnej. Tak zwana rządówka znajdowała

się poza obrębem zespołu pałacowo-parkowego. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, pałac usytuowany na działce oznaczonej obecnie nr [...] nie podlegał przejęciu na cele reformy rolnej. Pałac wchodzący w skład majątku ziemskiego pn. B. otoczony był parkiem, który zlokalizować można na działkach oznaczonych obecnie nr [...], [...] i [...] i wraz z nim tworzył integralną całość architektoniczno-urbanistyczną. W ocenie organu odwoławczego trudno uznać, by dla celów działalności rolniczej służył budynek kordegardy, oranżerii czy oficyny, które znajdują się na działce oznaczonej obecnie nr [...]. W świetle powyższych ustaleń Minister uznał, że ww. działki nie nadawały się do realizacji celów reformy rolnej i nie podlegały przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Również część działki oznaczona obecnym nr [...] przebiegająca wzdłuż południowej granicy z działką nr [...] stanowiącą drogę dojazdową do pałacu nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) podlegały natomiast działki oznaczone obecnie nr: [...],[...], [...], [...], [...] oraz część działki nr [...]. Dziaka nr [...] na której usytuowany był domek ogrodnika zajęta była pod sad oraz warzywnik. Ogrody owocowe i warzywne zalicza się na mocy § 4 rozporządzenia wprost do użytków rolnych. W dokumentacji przekazanej przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w [...] wskazano, iż domek ogrodnika służył zarówno celom mieszkalnym, jak również bezpośrednio użytkowym, usytuowany był w terenie wygrodzonym i użytkowanym ogrodniczo. Również działki oznaczone obecnie nr [...], [...], [...], [...] stanowiły tereny sadu. Pozostała część działki oznaczonej obecnie nr [...] stanowiła drogę dojazdową do sadu. Minister uznał, iż w dacie przejęcia na cele reformy rolnej ww. działki mogły być przeznaczone do prowadzenia szeroko rozumianej działalności rolniczej.

Odnosząc się do twierdzenia pełnomocnika wnioskodawców, iż sad stanowił przede wszystkim element założenia krajobrazowego zespołu pałacowo-parkowego

i służył rodzinie właścicieli do zaspokajania walorów widokowych Minister podniósł,

iż nie ma to w niniejszej sprawie znaczenia. Odnośnie twierdzenia, że owoce pochodzące z sadu były wykorzystywane wyłącznie na potrzeby mieszkańców zespołu pałacowo-parkowego organ stwierdził, iż przeczy temu przede wszystkim wielkość sadu. Nie jest możliwe do zaakceptowania, że owoce pochodzące z sadu o pow. ok.

[...] ha były wykorzystywane na potrzeby rodzin właścicieli, nawet jeśli był to dom otwarty, co w owych czasach w majątkach stanowiło regułę. Dodatkowo wskazał,

iż działka oznaczona obecnie nr [...] przylega do zabudowań gospodarczych.

Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] stała się przedmiotem dwóch skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: 1) P. M., M. K., E. R., G. M., reprezentowanych przez radcę prawnego (sygn. akt I SA/Wa 1483/14) ; 2) Gminy K., reprezentowanej przez radcę prawnego (sygn. akt I SA/Wa 1484/14).

Pełnomocnik P. M., M. K., E. R., G. M. zaskarżając decyzję Ministra w części, tj. co do jej punktu 3 i wnosząc o uchylenie w zaskarzonej części oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj:

- art. 2 i art. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (t.j. Dz. U. z 1999 r. Nr 98 poz. 1150) oraz art. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 6 marca 1928 r. o opiece nad zabytkami (Dz.U. z 1928 r. Nr 29 poz. 265) - w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - poprzez zastosowanie przepisów dekretu o reformie rolnej do nieruchomości stanowiącej zabytek, podczas, gdy objęcie zespołu pałacowo-parkowego ochroną, jako obiektu zabytkowego, wprost wyłącza nieruchomość spod działania dekretu o reformie rolnej;

- art. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568, z późn. zm.), poprzez wydanie decyzji powodującej fizyczny i faktyczny podział zabytkowego zespołu pałacowo-parkowego, prowadzący do dalszej dewastacji historycznego założenia pałacowo-parkowego;

- art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z § 5 pkt 1 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. poprzez zastosowanie rozszerzającej wykładni przepisów o charakterze nacjonalizacyjnym oraz błędne uznanie, że zespół pałacowo-parkowy położony w K. podlegał w części przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, podczas gdy zespół ten był w całości fizycznie i funkcjonalnie wydzielony od części gospodarczej majątku, miał on przeznaczenie rezydencjalne i nie mógł być wykorzystany na cele rolne, a część nieruchomości, co do której Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] stanowiła integralny element założenia pałacowo-parkowego;

- § 4 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. poprzez błędne uznanie, że spełnienie przez nieruchomość definicji "użytku rolnego" w rozumieniu ww. przepisu samo w sobie przesądza o podleganiu nieruchomości pod działanie dekretu;

2.naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie dokonania kompleksowej, wyczerpującej oceny materiału dowodowego sprawy - w szczególności nieuwzględnienie okoliczności, że teren sadu i ogrodu stanowił element zespołu pałacowo-parkowego leżący w granicach ogrodzenia zespołu, że zespół pałacowo-parkowy jako całość wpisany był do rejestru zabytków, że tereny co do których Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] stanowiły integralną, przemyślaną część kompozycji zespołu pałacowo-parkowego, że owoce i warzywa z sadu i ogrodu przeznaczone były na potrzeby własne właściciela i jego rodziny, jak również personelu i gości zespołu;

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez częściowe utrzymanie w mocy decyzji wydanej

z naruszeniami przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, opisanymi

w skardze.

W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik podniósł przede wszystkim, że fakt, iż zespół pałacowo-parkowy w K. posiadał szczególne walory kwalifikujące go jako zabytek, a zatem obiekt podlegający ochronie jako dobro kultury, wyłączał wprost możliwość zastosowania do tego zespołu przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skoro zespół pałacowo-parkowy K. w 1967 r. wpisany został do rejestru zabytków, to potwierdzało to jedynie jego zabytkowy charakter, który niewątpliwie istniał już w dacie wejścia w życie dekretu o reformie rolnej. Rozważając, jakie skutki niosłoby za sobą dla zabytkowego obiektu utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Ministra, pełnomocnik wskazał, że wskutek utrzymania w mocy decyzji Ministra dokonany został de facto podział nieruchomości stanowiącej spójną kompozycję przestrzenną, wpisaną do rejestru zabytków. Pełnomocnik wskazał, że wskutek bezprawnego przejęcia zespołu pałacowo-parkowego w K. przez Skarb Państwa, część historycznego założenia pałacowo-parkowego (oficyna i oranżeria wraz z gruntami parku) została już rozprzedana na rzecz osób fizycznych - byłych pracowników PGR.

Pełnomocnik podniósł nadto, że samo powołanie się na definicję użytku rolnego z paragrafu 4 rozporządzenia nie wystarcza do zakwalifikowania danej części nieruchomości na cele reformy rolnej. O rzeczywistej kwalifikacji danej części nieruchomości jako podlegającej przejęciu na cele reformy rolnej decydowało bowiem również to, czy stanowiła ona część gospodarstwa rolnego (ewentualnie nieruchomości powiązanej funkcjonalnie z gospodarstwem rolnym).

Pełnomocnik wskazał, że organ nie uwzględnił okoliczności, iż zlokalizowany na terenie zespołu dworsko-parkowego sad stanowił przede wszystkim element założenia krajobrazowego zespołu pałacowo-parkowego i służył rodzinie właścicieli do zaspokajania potrzeb estetycznych - jego funkcją było zwiększenie walorów widokowych, uatrakcyjnienie estetyki całego zespołu.

Gmina K. zaskarżając decyzję Ministra w części dotyczącej jej punktu 1 i 2 wniosła o uchylenie decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarzonej decyzji zarzucono naruszenie:

I. prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu :

- art. 2 ust. 1 lit e dekretu poprzez przyjęcie, iż działki o obecnym nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz część działki nr [...] przebiegająca wzdłuż południowej granicy z działką

nr [...] nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu,

- § 44 pkt 2 i 3 rozporządzenia polegające na jego niezastosowaniu i uznaniu, iż tereny zajęte pod park, cieplarnie, wody otwarte i zamknięte oraz zabudowania dworskie

nie podlegają pod działanie dekretu,

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. polegające na: zaniechaniu umożliwienia stronie zapoznania się i wypowiedzenia w odniesieniu do zgromadzonego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji Ministra, uchybieniu obowiązkowi zapewnienia udział

w postępowaniu wszystkim stronom, poprzez nieuwzględnienie współwłaścicieli działki nr [...] i działki nr [...] objętych wnioskiem (w załączeniu wypis z rejestru gruntów dla tych działek), brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz pełnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przy braku należytej staranności

w prowadzeniu sprawy przez organ odwoławczy, poprzez nieuwzględnienie obecnej struktury własności poszczególnych działek i interesów prawnych współwłaścicieli działek nr [...], [...], [...], [...], [...],brak wskazania przyczyn, z powodu, których organ administracji przyjął, iż działka nr [...] nie podlegała przejęciu na rzecz Skarbu Państwa dekretu, w sytuacji, gdy organ administracyjny uznał działki [...], [...], [...] zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa, brak wskazania przyczyn uznania za nie podleganie przejęciu na cele reformy rolnej części działki nr [...], w odniesieniu do stanu faktycznego zgodnie z którym ta część działki stanowiła jedyną drogę dojazdową

do działek nr [...], [...], [...] i [...] które to działki uznano za zasadnie przejęte na cele reformy rolnej.

Pełnomocnik skarżącej Gminy wniosła o dopuszczenie dowodu z mapy obrazującej majątek ziemski B. - z zasobu Archiwum Państwowego w K., na dowód integralności i związku funkcjonalnego działek objętych wnioskiem z pozostałą częścią majątku ziemskiego (w tym mapy z 1936 roku).

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniosła, że zespół dworsko - parkowy obejmujący działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...],[...] stanowił część majątku dworskiego ściśle z nim powiązaną funkcjonalnie i fizycznie. Powyższe potwierdza mapa majątku załączona do skargi a uzyskana przez Gminę K. już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z nią zabudowania, park i pałac nie były wyodrębnione od gruntów rolnych, a traktowane jako integralna część dóbr ziemskich. Pełnomocnik wskazała, że na terenie działki obecnej [...] znajdował się pałac - miejsce zamieszkania właścicieli majątku, ale zamieszkiwanie to umożliwiało właścicielom ścisłą kontrolę nad prowadzeniem gospodarstwa, a także jego zarządzanie. Powyższe świadczy o związku funkcjonalnym pomiędzy pałacem a pozostałą częścią majątku ziemskiego. Pośrednio można to również wywieść z faktu przyznania wykorzystywania rolniczego działek nr [...],[...],[...],[...] oraz część działki [...], znajdujących

się w bezpośrednim sąsiedztwie pałacu.

Wyodrębnienie poprzez ogrodzenie zespołu murem miało na celu jedynie ograniczenie dostępu do nieruchomości osobom postronnym, a nie wydzielenie funkcjonalne z majątku ziemskiego. Wyodrębnienie to obejmowało grunty rolne

i budynki wykorzystywane gospodarczo. Fizyczne wyodrębnienie zespołu poprzez mur ceglany nie może być utożsamiane z wyłączeniem ogrodzonego terenu z działalności rolniczej. Jej faktyczny i funkcjonalny związek z pozostałą częścią majątku ziemskiego potwierdzają załączone do akt sprawy dokumenty oraz mapa z Archiwum Państwowego. Pośrednio fakt ten przyznają także wnioskodawcy wyłączając z wniosku działki zlokalizowane w obrębie ogrodzenia muru, t.j. działki nr [...],[...] i [...] .

Odnosząc się do twierdzenia odwołujących się, iż owoce z sadów, o powierzchni około [...] ha, były wykorzystywane tylko na potrzeby mieszkańców pałacu, wskazano, że twierdzenie to nie jest poparte dowodami i jest sprzeczne z zasadami logiki uwzględniając obszar sadów. Podobnie rzecz się ma z uprawami warzywniczymi, które również stanowiły funkcjonalną całość z pozostałą częścią majątku dworskiego.

W piśmie Gminy K. z dnia 26 lipca 2013 r. zwrócono uwagę

na załączony do akt protokół z dnia 5 maja 1945 r. i załącznik, z którego wynika,

że oprócz budynków inwentarskich na terenie zespołu dworsko-parkowego zlokalizowano budynki gospodarcze określone jako budynki rożne pod poz. 11 do 21 (szopy w ogrodzie, magazyn w ogrodzie, spichrz, szklarnia w ogrodzie, różanka i suszarka w ogrodzie). Protokół z dnia 31 października 1947 r. w sprawie przekazania nieruchomości ziemskiej K. B. na rzecz Państwowych Zakładów [...] wskazuje, iż inwentarz żywy i martwy spisany w protokole z dnia 5 maja 1945 r. to inwentarz zlokalizowany w parku B.

W odpowiedzi na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o ich oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia.

P. M., M. K., E. R., G. M.

w piśmie z dnia 23 września 2014 r. wnieśli o oddalenie skargi Gminy K.

W piśmie z dnia 14 października 2014 r. Gmina K. wniosła o oddalenie skargi P. M., M. K., E. R., G. M.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia

26 czerwca 2014 r. połączył sprawy z wymienionych skarg do wspólnego rozpoznania

i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia pod sygn. akt I SA/Wa 1483/14.

Na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. Sąd uwzględnił wniosek dowodowy Gminy K. i przeprowadził dowód z map załączonych do skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skargi podlegały uwzględnieniu.

W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja, jak też decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zakresów zaskarżenia odmiennie ujętych w obu skargach Sąd wskazuje, że źródłem sporu w sprawach rozstrzyganych na podstawie

§ 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r.

w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia

6 września 1945 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.),

a w konsekwencji istotą postępowania jest ustalenie, czy nieruchomość (o określonych granicach i powierzchni) przeszła na własność Skarbu Państwa w sytuacji, gdy

w ocenie wnioskodawcy, nieruchomość ta nie miała charakteru rolnego w dacie przejęcia. Choć zatem rozstrzygnięcie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, podjęte na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., ujęte zostało w trzech punktach, decyzja rozstrzyga jedną sprawę w znaczeniu materialnoprawnym. Tę samą, w przedmiocie której rozstrzygał Wojewoda [...]. W sprawie tej nie mamy do czynienia z decyzją podzielną.

Na wstępie rozważań, zanim wskazane zostaną dalsze uchybienia proceduralne, zwrócić należy uwagę na zasadniczą kwestię w sprawie rozpatrywanej na podstawie

§ 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r.

W treści pisma z dnia 27 stycznia 2012 r. precyzującego żądanie wnioskodawców w niniejszej sprawie wskazano, że chodzi o stwierdzenie, iż pałac, park, oranżeria, oficyna, budynek ogrodnika i kordegarda nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późn. zm.). Do pisma załączono mapkę

z zakreśloną kolorem zielonym linią, wskazującą aktualne działki. Wnioskodawcy

nie określili natomiast powierzchni tak całego zespołu pałacowo-parkowego,

jak i poszczególnych aktualnie istniejących działek wchodzących w skład tego zespołu, jak i dawnych parcel, na których posadowiony był zespół pałacowo-parkowy.

W myśl § 6 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu, strona ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e, powinna przedłożyć wojewódzkiemu urzędowi ziemskiemu dowody, stwierdzające dokładny obszar tej nieruchomości

z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, a w braku takich dowodów zwrócić się do wojewódzkiego urzędu ziemskiego o sporządzenie dowodów pomiarowych na swój koszt.

W sprawie tej, ani wnioskodawcy, którym nie można czynić zarzutu wobec braku dodatkowego wezwania przez organ, ani organ prowadzący postępowanie nie dokonali uszczegółowienia w tym zakresie.

Analizując treść obu decyzji (w których organ przyjął, na podstawie mapki załączonej do pisma precyzującego żądanie, o jakie nieruchomości w sprawie chodzi), na gruncie całości akt postępowania administracyjnego, w tym w szczególności uwzględniając pismo Starosty Powiatowego w [...] z dnia 10 maja 2012 r.

nr [...], nie sposób stwierdzić, jakiej powierzchni nieruchomości

z dawnego majątku B. dotyczy postępowanie i na jakich dokładnie aktualnie działkach (na ich całej powierzchni czy też części) znajdował się zespół pałacowo-parkowy, którego dotyczy wniosek. Ma to o tyle istotne znaczenie, że w toku postępowania ujawniła się rozbieżność między żądaniem stron a ustaleniem organu, który stwierdził, że w części wskazanej przez wnioskodawców jako park na mapce załączonej do pisma z dnia 27 stycznia 2012 r. obrysowanej kolorem zielonym, znajdował się sad i warzywnik, którego wnioskodawcy we wniosku nie wymienili. Dopełnienie wymogu wskazania obszaru nieruchomości - która nie podlegała przejęciu – tak przez samych wnioskodawców, jak i poczynienie ustaleń w tym zakresie przez organ, który ma obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.) na dzień 13 września 19444 r., a zatem dzień wejścia w życie przepisów dekretu, ma znaczenie także z uwagi na to, że zgodnie z materiałem dowodowym, jaki organ przyjął w sprawie – sam park, po odliczeniu dawnych sadów, a obecnych pól ornych

i zabudowań PGR, (zgodnie z częścią opisową decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1967 r. o wpisaniu parku pałacowego

w K. do rejestru zabytków) miał powierzchnię [...] ha. W dokumentacji tej wskazano, że w kompleks parkowy w granicach muru wchodziły 2 duże sady.

Ich powierzchni nie wskazano. Podano, że teren w granicach ogrodzenia obejmuje przestrzeń [...] ha w tym zabudowania gospodarcze i pola orne.

Z protokołu z dnia 5 maja 1945 r. znajdującego się w materiale dowodowym wynika natomiast, że park miał powierzchnię [...] ha, zaś ujęte odrębnie sady i warzywnik miały powierzchnię [...] ha. Już z powyższego wynika konieczność uściślenia, doprecyzowania wniosku stron, co do zakresu żądania i powierzchni nieruchomości, co do której wnioskodawcy twierdzą, że nie podlegała na dzień przejęcia pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Pamiętając, że postępowanie niniejsze jest postępowaniem prowadzonym

w trybie zwykłym, wskazać trzeba, że na organie spoczywa obowiązek przeprowadzenia pełnego i wyczerpującego postępowania dowodowego, a jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Organ nie może pominąć konieczności ustalenia stanu faktycznego na dzień wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej i oprzeć się wyłącznie na danych z 1967 r., aktualnym stanie nieruchomości i samym oświadczeniu pełnomocnika wnioskodawców co do stanu faktycznego. Ustalić należy zatem, po ewentualnym doprecyzowaniu wniosku przez strony i przedłożeniu opracowania geodezyjnego, jakie dokładnie parcele wchodziły w skład nieruchomości, której dotyczy wniosek, a w braku dokumentów w tym zakresie, jakie dokładnie obecnie zajmuje działki lub ich części nieruchomość będąca przedmiotem żądania wnioskodawców, jaka jest powierzchnia nieruchomości (i poszczególnych działek lub ich części), której dotyczy wniosek.

W braku przedłożenia przez strony opracowania geodezyjnego sporządzonego przez uprawnionego geodetę, dokumentację w tym zakresie powinien zgromadzić organ. Sąd wskazuje jednocześnie, że ze znajdującego się w aktach postępowania administracyjnego powołanego już wyżej pisma Starosty z dnia 10 maja 2012 r. wynika, iż porównując mapy z aktualną mapą ewidencji gruntów ustalono, że w granicach nieruchomości oznaczonej uprzednio jako park leżą obecnie w większości części działek wymienionych w tym piśmie i tylko częściowo pokrywające się z działkami (bądź częściami działek) wymienionymi w decyzjach organów. Decyzja Wojewody, który stwierdził, że wymienione w niej działki podpadają pod przepisy dekretu nie tylko

nie określa powierzchni tych działek, ale również stanowi, że granice tych działek (czyli powierzchnię, która podpadała pod działanie dekretu) zakreśla mur. Takie rozstrzygnięcie – określające przedmiot "w granicach zakreślonych murem" –

nie stanowi prawidłowego rozstrzygnięcia i uniemożliwia stwierdzenie, w jakim zakresie wnioskodawcom nie przyznano prawa, którego stwierdzenia się domagali. Tym samym, także rozstrzygnięcie organu II instancji, który w odniesieniu do działek ujętych

w punkcie 1 decyzji stwierdza, że nie podpadają pod działanie dekretu, nie jest prawidłowe. Wprawdzie w punkcie 1 decyzji Minister pomija sformułowanie

(w granicach zakreślonych murem), a nawet ustala nowy przebieg granic działki nr [...] (także w sposób niedopuszczalny), to oczywiste jest, że Minister nie mógł orzec

w innym zakresie niż ujęty w decyzji organu I instancji. Sformułowanie "granica zakreślona murem" nie pozwalałoby na prawidłowe wykonanie decyzji. Jeśli zaś zespół pałacowo-parkowy obejmuje – we wnioskowanym zakresie – tylko części określonych istniejących obecnie działek ewidencyjnych, to konieczne było ich geodezyjne wydzielenie. Już z tych tylko powodów, zaskarżoną decyzję należało w całości uchylić.

Odnosząc się do kolejnych kwestii, Sąd wskazuje, że postępowanie administracyjne nie było w niniejszej sprawie przeprowadzone ani wnikliwie

ani dokładnie i z pewnością nie dokonano wyczerpującego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.). Zarzuty obu skarg, co do naruszenia przepisów postępowania Sąd uznał za zasadne. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję oparł się właściwie tylko na karcie ewidencyjnej zabytków architektury i budownictwa, która nie odnosi się do roku 1944, kiedy to nastąpiło przejęcie nieruchomości na cele reformy rolnej, a także na protokole zdawczo-odbiorczym z dnia 5 maja 1945 r. Oczywiście, w przypadku braku innego materiału dowodowego, możliwe jest skorzystanie także z dokumentacji sporządzonej w 1967 r., tym niemniej obowiązkiem organu, który twierdzi, że dawna nieruchomość ziemska lub jej część podpadała bądź nie podpadała pod przepisy dekretu, jest wykazanie na jakiej podstawie oceny takiej dokonał. Jeśli chodzi

o zaskarżoną decyzję, to odnaleźć w niej można jedno zdanie, zgodnie z którym rządówka znajdowała się poza obrębem zespołu pałacowo-parkowego. Żadnych ustaleń jednak i materiału dowodowego w tym zakresie nie ma. Decyzja

nie odzwierciedla, aby ustalenie to było dokonane na podstawie jakiegokolwiek materiału dowodowego. Twierdzenie takie można znaleźć w treści odwołania stron. Organ jednak obowiązany był dokonać ustaleń w tym zakresie. Z akt sprawy i treści decyzji nie wynika, aby organ dokonywał ustaleń, co do tego, kto zarządzał majątkiem B. o powierzchni [...] ha, przejętym na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, czy zarządzał nim bezpośrednio właściciel, czy zarządca. Dla istnienia związku funkcjonalnego może mieć znaczenie – jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym – miejsce zamieszkiwania rządcy oraz to, skąd prowadzony był zarząd nad gospodarstwem (v. wyroki NSA z dnia 4 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 287/08, wyrok z dnia 14 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1014/08, wyrok z dnia 20 października 2009 r. sygn. akt I OSK 27/09, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z akt sprawy nie wynika, aby wnioskodawcy przejawiali jakąkolwiek inicjatywę dowodową, co do powołania i przesłuchania w charakterze świadków ewentualnych żyjących jeszcze dawnych pracowników, czy innych osób, które mogłyby posiadać jakąkolwiek wiedzę o dawnym majątku B. i jego funkcjonowaniu. Organ powinien wezwać wnioskodawców do wskazania osób, które w tym charakterze mogłyby zostać przesłuchane. Kodeks postępowania administracyjnego dopuszcza również –

w przypadku wyczerpania środków dowodowych lub ich braku, gdy pozostały

nie wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy – dowód

z przesłuchania strony. Te środki dowodowe zostały pominięte w postępowaniu,

nie licząc przesłuchania w charakterze świadka I. S. urodzonego

w 1939 r., jednakże nie wniosło nic do sprawy, albowiem świadek, jako dziecko mieszkał 7 km od K., i nie będąc w majątku B. nie był w stanie nic na jego temat powiedzieć. Oświadczenie pełnomocnika wnioskodawców nie stanowi dowodu

w sprawie.

Ciężar dowodowy w niniejszym postępowaniu nie spoczywa wyłącznie na organie, ale przede wszystkim strona, która wywodzi, że nieruchomość nie podpadała pod przepisy dekretu powinna przedłożyć dowody na tę okoliczność lub co najmniej wskazać świadków, których należałoby przesłuchać. Organ, jak wynika z akt, poszukiwał w Archiwach materiałów niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Dokumentów nie udało się odnaleźć.

Zgodzić się trzeba z organem, że materiał dowodowy nie wskazuje, aby pałac był wykorzystywany do sprawowania bieżącego zarządu nad folwarkiem. Ale trzeba też zauważyć, że nie ma żadnych ustaleń organu w tym zakresie, co zasadnie zarzucono

w skardze Gminy K. Organ nie dokonał żadnych ustaleń, co do tego, kto zarządzał majątkiem B., nie ma ustaleń, co do tego w jaki sposób na dzień przejęcia nieruchomości wykorzystywana była oficyna. Minister stwierdził jedynie,

iż trudno uznać, by dla celów działalności rolniczej służył budynek oficyny. Nie ma żadnych ustaleń, co do tego, kto zamieszkiwał w oficynie, czy służyła tylko celom mieszkalnym. W odwołaniu strona podała, że na terenie zespołu pałacowo-parkowego zamieszkiwał liczny personel obsługi tegoż zespołu, zajmujący m.in. obszerną oficynę.

Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela pogląd, że rezydencje mieszkalne ziemiaństwa co do zasady nie podlegały przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, jednakże w postępowaniu prowadzonym na podstawie § 5 rozporządzenia wymagane jest dokonanie choćby minimum ustaleń, które pozwolą przyjąć,

że stwierdzenie organu nie jest w tym zakresie dowolne. Ma to odniesienie także do pozostałych elementów składających się na zespół pałacowo-parkowy, którego dotyczy żądanie wnioskodawców. Nieruchomości, które nie mogły ze swej istoty służyć do prowadzenia działalności rolniczej nie podpadały pod działanie dekretu. Pogląd ten jest aktualny w orzecznictwie sądów administracyjnych i Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę pogląd ten podziela.

Jednakże, w sprawie tej organ nie przeprowadził należycie postępowania dowodowego, a dokonana przez organ ocena tego materiału dowodowego jaki został zebrany – a jest niewystarczający – była dowolna, czym naruszono art. 7, art. 77 § 1

i art. 80 k.p.a. Organ nie dokonał też ustaleń w zakresie domu ogrodnika, czy samego sadu i warzywnika. Nie wiadomo, jakie to były sady. Po określeniu wielkości ich powierzchni, należy ustalić, czy istotnie – jak oświadcza reprezentujący wnioskodawców pełnomocnik – zbiory w całości przeznaczane były na potrzeby własne rodzin właścicieli, gości i personelu pałacu, czy też część podlegała jakiemukolwiek zbytowi, czy prowadzono w tym zakresie księgowość. Po raz kolejny powraca pytanie, czy sam właściciel prowadził gospodarstwo, czy zatrudniał rządcę. Czy była prowadzona księgowość i gdzie mieściły się biura. Samo stwierdzenie organu

w zaskarżonej decyzji, że nie jest możliwe do zaakceptowania, że owoce z sadu o powierzchni około [...] ha były wykorzystywane na potrzeby rodzin właścicieli to za mało, aby uznać, że ocena organu nie jest dowolna. W sprawie tej nie chodzi o akceptację organu, a o ustalenie w możliwie najpełniejszy sposób, przy należytej inicjatywie dowodowej wnioskodawców, stanu faktycznego na dzień 13 września 1944 r.

W świetle powyższego, Sąd uchylił również decyzję organu I instancji, albowiem – poza niedopuszczalnym określeniem zespołu pałacowo-parkowego jako działek tam wymienionych "w granicach zakreślonych murem", organ stwierdził, że pomiędzy zespołem a resztą majątku ziemskiego istniał związek funkcjonalny, a to z uwagi na to, że w skład zespołu wchodziły sady i ogrody warzywne. To stwierdzenie, na gruncie

§ 5 rozporządzenia w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu absolutnie nie stanowi o istnieniu związku funkcjonalnego z resztą majątku. Organ w decyzji takiego związku funkcjonalnego nie wykazał. Zatem, także ocena organu I instancji była dowolna, czym naruszono art. 80 k.p.a., albowiem w sprawie nie dokonano właściwie żadnych ustaleń stanu faktycznego w tym zakresie (w tym w szczególności ustaleń, co do tego kto zarządzał majątkiem B., gdzie mieszkał zarządca, czy właściciel, właściciele majątku zajmowali się zarządzaniem), czym naruszono art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.,

co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażone wyżej wskazania Sądu, co do dalszego postępowania. Po wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego organ dokona jego wszechstronnej analizy. Uzasadnienie decyzji powinno odpowiadać wymogom art. 107 § 3 k.p.a., w tym w szczególności powinno wskazywać fakty, które organ uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł.

Zarzuty dotyczące naruszenia art. 2 i art. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r.

o ochronie dóbr kultury (t.j. Dz.U. z 1999 r. Nr 98, poz. 1150) oraz art. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 6 marca 1928 r. o opiece nad zabytkami (Dz. U.

Nr 29, poz. 265), art. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568, z późn. zm.) Sąd uznał za niezasadne. Zgodnie z art. 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 6 marca 1928 r.

o opiece nad zabytkami, przedmioty otrzymują charakter zabytków w znaczeniu niniejszego rozporządzenia na skutek orzeczenia władzy konserwatorskiej pierwszej instancji, stwierdzającego wartość zabytkową przedmiotu, a nadto przy zabytkach nieruchomych określającego granice zabytku i granice otoczenia podlegającego przepisom niniejszego rozporządzenia w myśl art. 2 punkt 2.

Z akt sprawy nie wynika, aby w dacie wejścia w życie dekretu o reformie rolnej zespół pałacowo-parkowy, o którym mowa w sprawie, miał charakter zabytku

w rozumieniu rozporządzenia z dnia 6 marca 1928 r.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 152 powołanej ustawy. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 3 i 4 wyroku orzeczono na podstawie przepisu art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.