Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 993/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 82  ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Andrzej Góraj (spr.), Janusz Walawski, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2011 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Prezes Rady Ministrów z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej, po rozpoznaniu wniosku S. S. z dnia [...] grudnia 2010 r. w sprawie przyznania emerytury specjalnej, działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227), decyzją z [...] lutego 2011 r. nr [...], odmówił przyznania wymienionemu przedmiotowego świadczenia.

Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. S. S. zwrócił do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Prezes Rady Ministrów, po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: kpa, decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2011 r.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ wskazał, iż świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej, czy też politycznej (w przypadku rent rodzinnych mogą to być zasługi członka rodziny, po którym miałoby być przyznane świadczenie) oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Dodał, że przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców jest brana pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznania tego świadczeń.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskodawca uzasadniając swój wniosek o przyznanie emerytury specjalnej podał, że pracował już jako kilkuletni chłopiec, pomagając w czasie wakacji rodzicom zatrudnionym w Państwowym Gospodarstwie Rolnym. Podkreślił, że dużym wyzwaniem było dla niego zdobycie wykształcenia, gdyż szkoła zawodowa, do której uczęszczał, znajdowała się w znacznej odległości od miejsca jego zamieszkania. Poinformował, że w 1976 r. i w 1981 r. urodziły mu się dwie córki, a w 1983 r. jego żona zachorowała na [...], która doprowadziła do jej śmierci. Po śmierci żony samotnie wychowywał dzieci, które nabyły prawo do renty rodzinnej w niewielkiej wysokości, w związku z czym zmuszony został pracować po kilkanaście godzin dziennie, aby zapewnić córkom godne życie. Wskazał, iż ma 46-letni staż pracy, w tym 10 lat pracował równolegle na ½ etatu. Zaznaczył, że do osiągnięcia wieku emerytalnego brakuje mu 3,5 roku i że obecnie nadal pracuje zawodowo, jednak "pełnienie roli ojca i matki przez całe życie" doprowadziło go do tego, iż brakuje mu sił. W ocenie wnioskodawcy jego sytuacja życiowa i fakt, że przez całe życie ciężko pracował i wychowywał jednocześnie dwoje dzieci, uzasadnia przyznanie mu świadczenia emerytalnego w szczególnym trybie. W kolejnych pismach podał, że w okresie wykonywania pracy zawodowej był wielokrotnie nagradzany m.in. w 1978 r. odznaką honorową "Za zasługi w rozwoju [...]", w 1986 r. złotą odznaką "Zasłużony dla budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych", zaznaczył, że cały czas poszerzał wiedzę z zakresu budownictwa, a od 1993 r. jest biegłym sądowym w dziedzinie budownictwa ogólnego przy Sądzie Okręgowym w [...]. Podkreślił, że starsza córka ukończyła studnia magisterskie, a młodsza szkołę średnią. Zwrócił również uwagę, na to, że starsza córka w 2010 r. zachorowała na chorobę [...].

Prezes Rady Ministrów wyjaśnił, że z nadesłanych dokumentów wynika, że wnioskodawca w 1967 r. ukończył z wynikiem bardzo dobrym Zasadniczą Szkołę Budowlaną [...] w [...], w 1970 r. otrzymał świadectwo dojrzałości [...], a od 1999 r. zatrudniony jest na czas nieokreślony jako inspektor nadzoru w pełnym wymiarze czasu pracy w [...].

Z informacji uzyskanych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wynika, że S. S. mieszka z córkami w domu jednorodzinnym starego typu o pow. ok. 110 m2, przy czym starsza córka, prowadząca wraz z mężem i dziećmi odrębne gospodarstwo domowe, zajmuje parter domu, a I piętro zajmowane jest przez wnioskodawcę i jego młodszą córkę, z którą prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca z tytułu zatrudnienia otrzymuje miesięcznie 2 941 zł netto, zaś jego córka 1 013 zł netto, starsza córka i jej mąż również pracują zawodowo. Wszystkie opłaty ponosi wnioskodawca, który pomaga też w wychowaniu wnuczki. Z uwagi na problemy zdrowotne, z którymi się boryka wydaje ok. 150 zł miesięcznie na leczenie.

W ocenie Prezesa RM w sprawie nie została spełniona z przesłanek uzasadniających przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, tj. przesłanka legitymowania się przez wnioskodawcę wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami w jakiejś dziedzinie aktywności lub aby w sprawie wykazane zostały nadzwyczajne zdarzenia losowe.

Zdobycie przez wnioskodawcę pracującego od 16-go roku życia wykształcenia, kilkudziesięcioletnia praca zawodowa nagradzana nadaniem odznak honorowych, samotne wychowywanie i wykształcenie dzieci osieroconych przez matkę w dzieciństwie, w ocenie organu odwoławczego, zasługuje na uznanie, niemniej jednak nie pozwala uznać, że wnioskodawca legitymuje się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami uzasadniającymi przyznanie świadczenia specjalnego. Śmierć żony, samotne wychowywanie dzieci oraz aktualna choroba córki w opinii organu są niewątpliwie dramatycznymi zdarzeniami, których jednak nie można uznać za nadzwyczajne zdarzenia losowe w rozumieniu powołanego przepisu.

Organ zaznaczył, że wnioskodawca nadal pracuje zawodowo, a dochody osiągane przez rodzinę nie pozwalają na uznanie, że znajduje się on w szczególnie trudnej sytuacji materialnej. Staż pracy, którym się legitymuje, pozwoli mu na nabycie prawa do emerytury na ogólnych zasadach za ok. 3,5 roku, tj. po osiągnięciu wieku emerytalnego.

Pismem z dnia 05 kwietnia 2011 r. S. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie, uchylenie decyzji ją poprzedzającej, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Prezesowi RM do ponownego rozpoznania.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędne i niewłaściwe zastosowanie art. "82 § 1", przez przyjęcie, że przepis ten w niniejszej sprawie nie ma zastosowania; naruszenie interesu prawnego skarżącego w taki sposób, że zaskarżoną decyzją odmówiono mu prawa do wcześniejszej emerytury, co pozostaje w sprzeczności z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ w sposób prawidłowy nie dopatrzył się występowania po stronie wnioskodawcy przesłanek uzasadniających przyznanie mu emerytury lub renty specjalnej. Omawiana tematyka została uregulowana w art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz.353 ze zm.), w myśl którego Prezes Rady Ministrów może w szczególnie uzasadnionych przypadkach przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określona w ustawie. Przepis ten nie zawiera wyszczegółowienia sytuacji uzasadniających przyznanie świadczenia specjalnego. Pozostawia organowi, będącemu decydentem tego świadczenia, swobodę w ustalaniu przesłanek, których spełnienie jest konieczne dla uzyskania renty lub emerytury specjalnej.

Organ administracji w uzasadnieniu skarżonej decyzji wskazał jaki jest sposób rozumienia treści powyższego przepisu. Podkreślił, iż świadczenie to przysługuje osobie, która podczas swojej działalności politycznej, kulturalnej, naukowej, czy społecznej położyła wybitne i niepowtarzalne zasługi dla rozwoju kraju, a która jednocześnie, wskutek szczególnego zdarzenia losowego, znalazła się w sytuacji bytowej będącej rażąco niesprawiedliwą w odniesieniu do jej dokonań.

Tak zaprezentowany sposób odczytywania treści spornego przepisu uznać należy za poprawny. Powyższa materia była bowiem przedmiotem wielokrotnej oceny sądów administracyjnych, które w drodze orzeczniczej wypracowały wykładnię omawianego przepisu. Między innymi wskazać należy tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2007 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I OSK 894/06, którą to tezę tutejszy Sąd w pełni akceptuje, a w której podano, iż: "(...) szczególnie uzasadniony przypadek wiązać się winien nie tylko z ekstremalnie nawet trudną sytuacją bytową, lecz także ze szczególnymi właściwościami osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia, wskazującymi na wyjątkowość danego przypadku w aspekcie społecznym. Chodzić tu może o posiadanie przez wnioskodawcę pewnych cech wyróżniających, jak wybitne osiągnięcia na niwie zawodowej, artystycznej i sportowej czy społecznej, świadczące o zasługach danej osoby wobec społeczeństwa. Sytuacja bytowa spowodowana stanem zdrowia, czy też zdarzeniem losowym nie daje zatem podstaw do domagania się przyznania emerytury lub renty (...)".

W podobny sposób wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 01 sierpnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 7/07, stwierdzając, iż: "Niedookreślone pojęcie szczególnie uzasadnionych przypadków bez wskazania jakichkolwiek kryteriów i przesłanek oznacza, że ustawodawca pozostawił Prezesowi Rady Ministrów ocenę, czy sytuacja osoby ubiegającej się o świadczenie specjalne nosi znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku. Przy czym warto wskazać, iż celem przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach (...) jest uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności".

Również w wyroku z dnia 12 grudnia 2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 396/08, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że: "Świadczenie, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach (...) nie ma charakteru socjalnego, gdyż wtedy zatraciłoby wyjątkowy charakter przyznania i stałoby się świadczeniem o charakterze powszechnym".

Przechodząc do meritum niniejszej sprawy wskazać należy, iż organ w sposób prawidłowy wywiódł, iż po stronie skarżącego nie występują przesłanki uzasadniające przyznanie mu świadczenia specjalnego, tj. skarżący nie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej – rażąco niesprawiedliwej w odniesieniu do jego zasług, jak również skarżący nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami na niwie społecznej.

Odnosząc się do pierwszej z ww. przesłanek wskazać należy, iż organ poczynił wyczerpujące ustalenia w przedmiotowym zakresie. Oceniając zaś sytuację materialną skarżącego prawidłowo uznał, iż nie nosi ona znamion szczególnie trudnej. Skarżący jest bowiem osobą czynną zawodowo. Z wykonywanej pracy osiąga dochód umożliwiający utrzymanie, nie legitymuje się także orzeczeniem lekarskim stwierdzającym niezdolność do pracy.

W ocenie tutejszego Sądu organ trafnie też przyjął, iż skarżący nie może skutecznie podnosić twierdzeń o swoich wybitnych dla kraju osiągnięciach społecznych. Jak wynika z treści wniosku i skargi osiągnięć tych skarżący upatruje w fakcie nagrodzenia odznaką honorową "Za zasługi dla rozwoju [...]" i złotą odznaką "Zasłużony dla budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych". Bazując na wyżej powołanych ustaleniach nie sposób odmówić organowi słuszności we wniosku, iż skarżący nie legitymuje się wyjątkowymi osiągnięciami na niwie społecznej. Powyższe odznaczenia, jakkolwiek potwierdzają fakt, iż skarżący był osobą cenioną za swoje osiągnięcia zawodowe, za wieloletnią, rzetelną pracę, jednakże osiągnięcia te nie noszą znamion niepowtarzalności i wybitności o zasięgu ogólnopolskim. Tylko zaś takie mogłyby uzasadniać przyznanie świadczenia, o jakim mowa w omawianym przepisie. To zaś prowadzi do konkluzji, iż po stronie wnioskodawcy nie występuje też druga przesłanka konieczna dla przyznania mu omawianego świadczenia.

Reasumując tutejszy Sąd doceniając trud skarżącego włożony w wychowanie dzieci, odpowiedzialność i wytrwałość przy wykonywaniu pracy zawodowej, jak również rozumiejąc, iż może czuć się zmęczonym i wypalonym zawodowo, zwłaszcza biorąc pod uwagę problemy zdrowotne osób mu najbliższych, nie znalazł podstaw do zakwestionowania poprawności skarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie organu zostało wydane zgodnie z obowiązującym prawem, przy uwzględnieniu ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych odnośnie wykładni przepisu art. 82 ust. 1 omawianej ustawy.

W tym stanie sprawy, uznając że organ prawidłowo stwierdził, iż skarżący nie udowodnił twierdzenia, iż pozostaje w trudnej sytuacji materialnej, jak również skarżący nie uzasadnił skutecznie tego, aby legitymował się wybitnymi osiągnięciami i zasługami dla kraju, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).