Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1230/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Elżbieta Lenart /spr./ Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2006 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. K. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 (dwadzieścia dwa) procent podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

I SA/WA 1230/06

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję Nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1991 r. nr [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 1991 r. nr [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie z mocy prawa, przez Gminę W. własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jednostki ewidencyjnej W. obręb [...] jako działka nr [...] o pow. [...] m².

Wobec nie zaskarżenia przedmiotowej decyzji w ustawowym terminie stała się ona ostateczna.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji wystąpili spadkobiercy byłych właścicieli części skomunalizowanej nieruchomości – B. L., M. P. oraz P. T., którzy wskazali, że przy wydawaniu spornej decyzji błędnie podano informację o braku księgi wieczystej, gdy tymczasem nieruchomość, o zwrot której ubiegają się, jest wpisana w księdze wieczystej nr [...], gdzie w dziale II wpisani są A. i W. T.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 1997 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...], a po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 1997 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 1997 r.

Na powyższe decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji została złożona skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 21 sierpnia 1998 r. sygn. akt IV SA 1684/97 wniesioną skargę oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, uzasadniając swoje stanowisko w sprawie wskazał, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji, o których mowa w art. 16 kpa, toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych wart. 156 § 1 kpa. W kwestii wystąpienia przesłanek określonych w/w przepisem sąd nie podzielił jednak argumentacji strony skarżącej, że kwestionowana decyzja komunalizacyjna rażąco narusza prawo. Sporna nieruchomość stała się z mocy dekretu z dnia 26 października 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) własnością Gminy, a następnie w 1950 r. wobec zmian w ustroju administracji publicznej i likwidacją gmin, stała się własnością Skarbu Państwa, niezależnie od tego w czyim posiadaniu nieruchomość była. Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych z mocy prawa stała się mieniem właściwej gminy, a Wojewoda [...] zobowiązany dyspozycją art. 18 ust. 1 przywołanej ustawy, wydał w tej mierze decyzję deklaratoryjną. W tej sytuacji Sąd uznał, że nie może mieć znaczenia w sprawie oceny legalności kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej, ubieganie się skarżących o ustanowienie na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia 4 lutego 2005 r. P. T. wnosił o "anulowanie" decyzji z dnia [...] lutego 1990 r. odmawiającej zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] na rzecz spadkobierców byłych właścicieli A. i W. małżonków T. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1991 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę W. własności tejże nieruchomości. Powoływał się na nowe okoliczności w sprawie - fakt, że byli właściciele nieruchomości (jego rodzice) złożyli w ustawowym terminie wniosek "o przywrócenie placu przy ul. [...], lecz nigdzie nie można było znaleźć śladu złożenia wniosku wobec zaginięcia dokumentów. Na dowód złożenia wniosku dołączył dwa oświadczenia.

Następnie pismem z dnia 14 czerwca 2005 r. skarżący sprecyzował swój wniosek w ten sposób, że – w oparciu o oświadczenie M. L. dotyczącego złożenia wniosku przez byłych właścicieli - wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1991 r. nr [...].

Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1991 r. nr [...], stwierdzającej nabycie przez Gminę W. własności przedmiotowej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

Minister stwierdził, że zgłoszony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż podniesione w nim argumenty nie są zasadne.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W tym stanie rzeczy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji -rozpoznając zgłoszoną sprawę - zobowiązany został do dokonania ustaleń w kwestii, czy od wydania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 1998 r. sygn. akt IV SA 1684/97 nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego, która czyniłaby pogląd sądu nieaktualnym. Po dokonaniu analiz obowiązujących przepisów prawa odnoszących się do prowadzonych postępowań w sprawie komunalizacji mienia Skarbu Państwa na rzecz właściwych gmin, minister stwierdził, że w przedmiotowej kwestii nie nastąpiła zmiana stanu prawnego, która czyniłaby pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego nieaktualnym.

P. T. - nie zgadzając się z powyższymi argumentami - wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wnosząc o powyższe wskazał, że kwestionowana decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji opiera się na wcześniej wydanych decyzjach, które – w jego ocenie - zostały wydane w nieświadomości, że zatajony został fakt zaginięcia dokumentów z okresu lat 1946 - 1970. Również orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 1998 r. sygn. akt IV SA 1684/97 oddalające wniesioną skargę oparte zostało na nie złożeniu do Zarządu Miejskiego wniosku o przywrócenie dawnemu właścicielowi nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

Po ponownym rozpatrzeniu całości akt przedmiotowej sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. utrzymał w mocy własną decyzję Nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. uznając, że zgłoszony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż podniesione w nim argumenty nie są zasadne.

Minister stwierdził, że w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1991 r. nr [...] jest związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 1998 r. sygn. akt IV SA 1684/97 oddalającym skargę wniesioną na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] lipca 1997 r. i nie może wyrażać nowego poglądu w zgłoszonej sprawie, a ponadto - zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej wyrażonej w art. 16 kpa - nie można merytorycznie rozpatrzyć sprawy, która została już zakończona ostateczną decyzją i podlega szczególnej ochronie ze względu na powagę rzeczy osądzonej (res iudicata).

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P. T.

Skarżący domagał się "anulowania" powyższej decyzji i przywrócenia spadkobiercom niesłusznie zabranego placu. Zarzucał Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, że nie zajął stanowiska w sprawie zaginięcia akt, jak również nie odniósł się do złożonych oświadczeń odnośnie złożenia wniosku dekretowego – zatem wydał decyzję bez uwzględnienia nowych okoliczności nieznanych w chwili wydawania decyzji przez Wojewodę [...] w dniu [...] września 1991 r.

Na rozprawie jego pełnomocnik popierał skargę i wnosił o stwierdzenie nieważności obu decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wobec rażącego naruszenia art. 65 § 1 kpa, gdyż wyłącznie właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego z mocy art. 273 § 2 ppsa jest Naczelny Sąd Administracyjny, który wydał prawomocne orzeczenie.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji aczkolwiek z zupełnie innych powodów niż wskazane w skardze.

Występując z wnioskiem o "anulowanie" decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1991 r. skarżący podniósł zarzut, że organy administracji nie wzięły pod uwagę nowych okoliczności sprawy wynikających z oświadczenia M. L. dotyczącego złożenia wniosku przez byłych właścicieli. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wydając orzeczenie w sprawie nie wiedział o zaginięciu akt dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Są to zarzuty wznowieniowe z art. 145 § 1 pkt.5 kpa - wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Dlatego też Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powinien rozpoznać wniosek P. T. jako wniosek o wznowienie postępowania.

Najpierw powinien rozpoznać kwestie formalne np. ile lat upłynęło od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji albo czy wniosek został złożony w terminie jednego miesiąca od dnia dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a następnie albo wznowić postępowanie postanowieniem albo odmówić wznowienia postępowania decyzją.

Natomiast Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie mógł rozpoznać merytorycznie wniosku P. T. jako wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ze względu na powagę rzeczy osądzonej (res iudicata).

Minister nie może oceniać czy od wydania wyroku przez sąd nastąpiła zmiana stanu prawnego, która czyniłaby pogląd sądu nieaktualnym.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999r.sygn. akt I SA 2019/98 ONSA 2000/3/129 na który powołuje się Minister, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu tej decyzji NSA stwierdził wręcz, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w niedopuszczalny sposób zignorowała prawomocny wyrok NSA, w którym została sformułowana ocena prawna, a ponieważ wyrok ten nie został wzruszony w trybie rewizji nadzwyczajnej, dlatego też wiąże w sprawie zarówno organ, jak i Sąd.

Organ nie może rozpoznać kolejnego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji, gdy ta sama sprawa była już prawomocnie rozstrzygnięta przez sąd.

Również nie jest zasadny zarzut pełnomocnika skarżącego dotyczący rażącego naruszenia prawa wobec rozpoznania wniosku skarżącego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji a nie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wniosek ten został złożony do Wojewody [...] z żądaniem "anulowania" decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] września 1991 r. i przywrócenia spadkobiercom niesłusznie zabranego placu - z uwagi na nowe okoliczności w sprawie. Natomiast nie jest to wniosek o wznowienie postępowania sądowego, jeżeli zaś taki wniosek zostałby do Sądu złożony - to wtedy zostanie rozpatrzony.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. a i lit. c, art.152, art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) orzekł, jak w sentencji wyroku.