Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 946/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 137
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 946/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 sierpnia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędziowie: WSA Beata Łomnicka, WSA Bogusław Wolas, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2015 r., sprawy ze skarg Ł. G., M.G., K.G. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 marca 2015 r. nr [...],[...],[...],[...],[...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia - skargi oddala -


UZASADNIENIE

I.

Zaskarżonymi postanowieniami z 30 marca 2015r. znak: [...], znak: [...], znak: [...], znak: [...], znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienia własne z 15 stycznia 2015r., znak: [...], znak: [...], znak: [...], znak: [...], [...] orzekające o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołań J. C.-G. od decyzji Wójta Gminy Z. z dnia 7 sierpnia 2014r., nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] ustalających Ł. G., M. G. i K. G., jako solidarnie zobowiązanym, wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego odpowiednio za 2010r., 2011r., 2012r., 2013r. i 2014r.

W postawie prawnej rozstrzygnięć powołano art. 169§1 i §4, art. 168, art. 137 oraz art. 216§1, art. 239, art. 233§1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 749, dalej -O.p.).

Powyższe postanowienia zostały wydane w następujących okolicznościach faktycznych:

Decyzjami z 7 sierpnia 2014r. Wójt Gminy Z. ustalił Ł. G., M. G. i K. G., jako solidarnie zobowiązanym, wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2010-2014. Odwołanie od ww. decyzji złożyła J. C.-G. wskazując, iż działa w imieniu podatników tj. Ł. G., M. G. i K. G. Wraz z ww. odwołaniami J. G.-G. nie przedłożyła jednakże pełnomocnictwa wykazującego jej umocowanie do działania w imieniu podatników.

W oparciu o art. 169§1 O.p. Kolegium wezwało J. C.-G. do uzupełnienia braku formalnego odwołania poprzez przedłożenie w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pełnomocnictwa upoważniającego do działania w imieniu K. G., M. G. i Ł. G.pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia.

Wezwanie zostało skutecznie doręczone J. C.-G. dnia 10 września 2014r., a zatem zakreślony przez organ 7-dniowy termin do uzupełnienia braków formalnych odwołań upływał w dniu 17 września 2014r.

Z akt spraw wynika, że J. C.-G. nie przedłożyła w wyznaczonym terminie stosownego pełnomocnictwa.

Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniami z 15 stycznia 2015r., działając na podstawie art. 169 w zw. z art. 137 O.p. orzekło o pozostawieniu odwołań J. C.-G. bez rozpatrzenia.

Zażalenie na przedmiotowe postanowienia wniosła J. C.-G. wskazując, iż nie zgadza się z zapadłymi w sprawie rozstrzygnięciami. Podniosła, że od lat reprezentuje swoich synów przed organem l instancji, tj. Wójtem Gminy Z. na podstawie pełnomocnictwa notarialnego z 29 września 2010r. udzielonego przed notariuszem D. A.-W. (rep. [...]), a upoważniającym do reprezentowania synów we wszelkich postępowaniach prowadzonych przed organami administracji samorządowej dotyczących spraw związanych z nieruchomością położoną w Z. przy ul. [...].

J. C.-G. zaznaczyła, iż powoływane pełnomocnictwo nie zostało w żadne sposób odwołane ani cofnięte, wskazała jednocześnie, iż posiada ustne pełnomocnictwo od swoich synów - poinformowanych i popierających złożone odwołania. Skoro zatem Kolegium powzięło wątpliwości dotyczące faktu czy zakresu umocowania, powinno wezwać skarżącą do uzupełnienia tego braku poprzez przedstawienie stosownego pełnomocnictwa - czego jednak zaniechało.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień wskazało w pierwszej kolejności że w sprawach znajdował zastosowanie art. 169 § 1 O.p., stanowiący, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Składając odwołania J. C.-G. wskazała, iż działa jako pełnomocnik synów: Ł. G., M. G. i K. G., jednak nie przedłożyła pełnomocnictwa (w oryginale lub jego uwierzytelnionej kopii) upoważniającego do działania w imieniu podatników, co stanowiło brak formalny odwołania. Organ podatkowy był zatem zobowiązany do zastosowania trybu z art. 169§1 O.p. przez wezwanie pełnomocnika do złożenia w ustawowym terminie dokumentu pełnomocnictwa udzielonego przez podatników będących stronami postępowania. Wezwanie wystosowane przez Wójta Gminy Z.-zostało skierowane do J. C.-G. i doręczone w dniu 10 września 2014r., z czego wynika, że termin siedmiodniowy do uzupełnienia braków formalnych odwołania upływał w dniu 17 września 2014r. W dniu 16 września 2014r. do Urzędu Gminy Z., w odpowiedzi na wezwanie z 1 września 2014r., wpłynęło pismo z wyjaśnieniami Pani J. C.-G., jednakże nie załączono do niego stosownego pełnomocnictwa, o którego przedłożenie wzywał organ.

Oceniając wskazane fakty z punktu widzenia skuteczności uzupełnienia braków formalnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że J. C.-G., nie dokonała uzupełnień braków formalnych odwołań, co skutkowało pozostawieniem ich bez rozpatrzenia.

Odnosząc się do zarzutu J. C.-G., iż od lat reprezentuje swoich synów przed organem I instancji, tj. Wójtem Gminy Z. na podstawie pełnomocnictwa notarialnego z 29 września 2010r., organ wskazał, że zgodnie art. 137§3 O.p. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Organ podatkowy nie jest w stanie zweryfikować gołosłownych twierdzeń "pełnomocnika" o istnieniu dokumentu pełnomocnictwa lub jego ustnym udzieleniu. Zgodnie z utrwalonym i jednolitym orzecznictwem sądowym z treści art. 137§3 O.p. wynika jednoznaczny obowiązek złożenia pełnomocnictwa do akt. Oznacza to, że osoba chcąca działać w sprawie jako pełnomocnik musi złożyć do akt tej konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis. Organ podatkowy nie ma podstaw prawnych do zastąpienia pełnomocnika w realizacji obowiązku wynikającego z tego przepisu, ponieważ jest to ewidentnie obowiązek pełnomocnika.

Organ podkreślił, że dokument pełnomocnictwa powinien był trafić do akt rozpatrywanej sprawy jako wyraz woli strony działania w tej konkretnej sprawie za pośrednictwem pełnomocnika i dowód umocowania konkretnej osoby jako właśnie pełnomocnika. Organ nie może z urzędu traktować określonej osoby jako pełnomocnika, czy domniemywać pełnomocnictwa. Nadto organ wskazał, że przez akta, o których mowa w art. 137§3 O.p., należy rozumieć akta konkretnego postępowania. Pełnomocnik ma obowiązek złożyć zatem oryginał lub urzędowo poświadczony odpis tego pełnomocnictwa do akt każdej z prowadzonych spraw. Organy podatkowe nie mają obowiązku badania, czy stronę postępowania i jej pełnomocnika wiąże umowa o określonej treści, mająca wpływ na sposób działania pełnomocnika.

Organ podatkowy jest zobligowany do honorowania pełnomocnictwa, ale pod warunkiem posiadania wiedzy o jego udzieleniu, a tę może posiąść z chwilą otrzymania dokumentu.

Kolegium zaznaczyło, że wezwanie J. C.-G. do uzupełnienia braków formalnych odwołania wystosowane przez organ I instancji było precyzyjne i klarowne, zakreślono termin do dokonania stosownych uzupełnień jak również pouczono o skutkach niewypełnienia wezwania we wskazanym terminie. Na końcu Kolegium wyjaśniło, iż nie budzi wątpliwości możliwość dokonania wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania przez organ I instancji, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się bowiem, iż czynność organu I instancji polegająca na wezwaniu strony do podpisania odwołania jest dopuszczalna.

II.

W skargach wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. C.-G. zarzuciła obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 120 O.p. oraz art. 122 O.p. poprzez brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący, a także naruszenie art. 210§1 i 4 O.p. oraz art. 200§1 oraz art. 123§1 O.p. poprzez niepoinformowanie stron o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału.

W uzasadnieniu skarg skarżąca w znacznej mierze skupiła się na zarzutach skierowanych pod adresem decyzji Wójta Gminy Z. z 7 sierpnia 2014r., zarzucając m.in. obrazę przepisów prawa materialnego poprzez błędne ustalenie, jakoby zobowiązanie podatkowe powstało mimo upływu 3 lat od daty powstania obowiązku podatkowego oraz błędną wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 3 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W odniesieniu do zaskarżonych postanowień, skarżąca podniosła, że strony postępowania są jej dziećmi i od lat reprezentuje je przed organem I instancji na podstawie pełnomocnictwa notarialnego, które to pełnomocnictwo upoważnia skarżącą m.in. do reprezentowania ich we wszelkich postępowaniach prowadzonych przed organami administracji samorządowej dotyczących spraw związanych z nieruchomością, co do której ustalono wysokość podatku. Pełnomocnictwo to zostało złożone w Urzędzie Gminy Z. i nie zostało w żaden sposób odwołane ani cofnięte, a synowie skarżącej wiedzą i w pełni popierają działania przez nią podejmowane.

Skarżąca podniosła, że zaskarżone postanowienia Kolegium powinny zostać uchylone, a odnośne decyzji podatkowych organu I instancji, postępowanie winno zostać w całości przeprowadzone ponownie przez organ I instancji w sposób prawidłowy.

Odpowiadając na skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień.

Na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2015r. Sąd na podstawie art. 111§2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.) połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt: od I SA/Kr 946/15 do I SA/Kr 950/15 i postanowił prowadzić je pod wspólną sygn.. akt: I SA/Kr 946/15. Powołany przepis stanowi, że sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W rozpoznawanej sprawie skargi ze względu na osobę skarżących oraz stan faktyczny i istotę spornych zagadnień prawnych, pozostawały ze sobą w związku w rozumieniu ww. przepisu. Uzasadnione było więc połączenie obu postępowań sądowych, wszczętych odrębnymi skargami, do łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm. dalej- p.p.s.a.), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3§2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola zgodności z prawem dotyczy właściwości organu administracyjnego w sprawie, jego kompetencji do załatwienia spraw decyzjami administracyjnymi, poprawnego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego oraz załatwienia sprawy na podstawie prawidłowo stosowanych, pod względem zakresu obowiązywania i treści, przepisów prawa materialnego. Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134§1 p.p.s.a., który stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Badając niniejsze sprawy w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133§1 p.p.s.a., jak również dokonując analizy zarzutów sformułowanych w skargach Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa, które skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych postanowien. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że Sąd oceniając legalność zaskarżonego aktu bierze pod uwagę okoliczności, które z tych akt wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Przepis ten nie służy zatem do zwalczania wniosków jakie zostały wyprowadzone z materiału dowodowego, lecz nakazuje sądowi konkretne zachowanie przy podejmowaniu orzeczenia.

Analiza akt postępowania oraz zarzutów skarg doprowadziły Sąd do przekonania, że skargi zasługują na uwzględnienie.

W przepisie art. 136 O.p. ustanowiono zasadę o możliwości działania strony przez pełnomocnika w zakresie tych wszystkich spraw, które nie wymagają osobistego działania samej strony. Zatem każda strona, w tym osoba fizyczna, może działać w sprawie przez pełnomocnika. Jednakże dla wykazania, że pełnomocnik został dla strony ustanowiony, niezbędne jest okazanie, poprzez przedłożenie do akt sprawy, dokumentu stwierdzającego ustanowienie takiego pełnomocnika. Wymóg ten jednoznacznie został określony w przepisie art. 137§3 O.p., który nakazuje dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa, przy czym radca prawny może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa. Dopiero od chwili doręczenia organowi prowadzącemu postępowanie pełnomocnictwa pełnomocnik ten powinien być zawiadamiany o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich, gdyż to zapewnia prawidłowy udział strony w postępowaniu. Od tego momentu pominięcie pełnomocnika przez organ prowadzący postępowanie musiałoby być traktowane jako pominięcie samej strony i stanowiłoby o istotnej wadliwości takiego postępowania.

Z treści analizowanego w sprawie przepisu art. 137§3 O.p. jednoznacznie zatem wynika, że dołączenie do akt oryginału lub urzędowego poświadczenia odpisu pełnomocnictwa jest obowiązkiem pełnomocnika. Organ nie ma zatem obowiązku podejmowania poszukiwań i sprawdzeń, czy ewentualnie w innej sprawie nie zostało złożone pełnomocnictwo strony, albo czy to właśnie złożone nie dotyczy innych spraw. Jeśli nawet weźmie się pod uwagę bezsporny fakt, że pełnomocnictwo z 29 września 2010r. złożono przed organem podatkowym I instancji, to nie wynika z tego obowiązek przekazania tego dokumentu do innych akt postępowania toczącego się przed tym samym organem. Nie można zaakceptować poglądu, że niezależnie od faktu złożenia organowi na piśmie dokumentu pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy, organ ten musi uwzględniać sytuację jego udzielenia w innych sprawach, skoro do innych akt taki dokument nie został złożony. Pod względem materialnym takie umocowanie nawet mogło istnieć. Jednak dopóki o jego istnieniu nie powziął wiadomości organ prowadzący postępowanie w sprawie ustalenia Ł. G., M. G. i K. G. wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2010, 2011, 2012, 2013 i 2014 dopóty czynności podjęte bez udziału pełnomocnika nie mogą być uznane za naruszające prawa strony. Przyjęcie poglądu Skarżących oznaczałaby ogromną niepewność co do poprawności przeprowadzonego postępowania, albowiem w każdej chwili strona mogłaby postawić zarzut ustanowienia pełnomocnika w szerokim zakresie w sprawie, w której do akt nie przedłożyła dokumentu pełnomocnictwa, wskazując na złożenie go w innej sprawie.

Za poprawnością stanowiska organów przemawia przede wszystkim literalna wykładnia powołanych wcześniej przepisów art. 137§2 i § 3 O.p. Wynika z nich bowiem, że zasadą jest składanie pełnomocnictwa w formie pisemnej, a wyjątkowo w przypadku ustnego zgłoszenia wymagane jest sporządzenie z tej czynności protokołu. Zatem wolą ustawodawcy było, aby fakt udzielenia pełnomocnictwa był w aktach sprawy pisemnie udokumentowany. Zastrzeżone w powyższym przepisie formy udzielenia pełnomocnictwa świadczą o tym, że organ posiadając w aktach dokumenty o ustanowieniu pełnomocnika nie może pominąć jego udziału w sprawie, a przy tym pisemna forma ma znaczenie dla bezspornego ustalenia zakresu pełnomocnictwa.

Z kolei zgodnie z utrwalonym i jednolitym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z treści art. 137§3 O.p. wynika jednoznaczny obowiązek złożenia pełnomocnictwa do akt. Oznacza to, że osoba chcąca działać w sprawie jako pełnomocnik musi złożyć do akt tej konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis. Organ podatkowy nie ma natomiast podstaw prawnych do zastąpienia pełnomocnika w realizacji obowiązku wynikającego z tego przepisu, ponieważ jest to ewidentnie obowiązek pełnomocnika. Dokument pełnomocnictwa powinien był trafić do akt rozpatrywanej sprawy, jako wyraz woli strony działania w tej konkretnej sprawie za pośrednictwem pełnomocnika i dowód umocowania konkretnej osoby jako właśnie pełnomocnika (por. wyroki NSA z 11 kwietnia 2008r., sygn. akt: II FSK 128/08; z 30 kwietnia 2009r., sygn. akt: I FSK 131/09; z 12 maja 2009r., sygn. akt: II FSK 519/08; z 8 lipca 2009r., sygn. akt: II FSK 690/08; z 18 listopada 2009r., sygn. akt: I FSK 1843/07; z 17 grudnia 2009r., sygn. akt: II FSK 1161/08; z 17 marca 2010r., sygn. akt: I FSK 1802/08; z 21 maja 2010r., sygn. akt: II FSK 42/09; publik w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ - dalej w skrócie CBOSA).

Należy zatem przyjąć, że dopiero od momentu złożenia pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy aktualizują się procesowe obowiązki i uprawnienia pełnomocnika w określonym postępowaniu.

Ponadto wskazać należy, iż stosunek pełnomocnictwa powstaje w wyniku umowy cywilnoprawnej. Umowa ta może być wypowiedziana przez dającego zlecenie w każdym czasie, o ile nie mamy do czynienia z pełnomocnictwem nieodwołalnym. Potencjalna możliwość wypowiedzenia pełnomocnictwa powoduje, że organ powinien mieć wiedzę o tym, czy strona nadal pragnie działać w kolejnej sprawie podatkowej przez swego pełnomocnika.

W ocenie Sądu, w postępowaniach toczących się przez organem Wójtem Gminy Z., koniecznym było dołączenie do akt tych postępowania pełnomocnictwa, jeżeli wniosek nie został złożony przez stronę, a przez pełnomocnika.

Sąd zatem w pełni podziela stanowisko organów podatkowych co do konieczności przedłożenia w rozpoznawanej sprawie dokumentu pełnomocnictwa przez pełnomocnika i uznaje za niezasadny zarzut naruszenia art. 137 O.p.

W konsekwencji za pozbawiony podstaw należało uznać także zarzut naruszenia art. 120, art. 122, art. 123§1, art. 200§1 i art. 210§1 i §4 O.p. jako że wzywając pełnomocnika do przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa organy podatkowe działały, jak to zostało wykazane powyżej na podstawie przepisów prawa.

Mając powyżej przedstawione względy na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargi jako niezasadne w całości.