Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1066/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2,  art. 71  ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 145  par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7,  art. 77  par. 1,  art. 9
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 10 ust. 2, art. 22 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił K. K. (dalej jako strona lub skarżąca) przyznania świadczenia wychowawczego na troje dzieci za okres od 24 listopada 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił działania podejmowane w sprawie dotyczącej przyznania stronie przedmiotowego świadczenia, jak również przybliżył orzeczenia sądów powszechnych wydawane w stosunku do rodziny strony. Organ administracji publicznej podkreślił, że wniosek został złożony w lutym 2021 r. i świadczenie zostało od tego miesiąca stronie przyznane, natomiast podkreślił, że nie istnieje możliwość przyznania świadczenia za wskazany okres, ponieważ nie było wówczas złożonego wniosku o jego przyznanie, a zgodnie z obowiązująca regulacją świadczenie przyznaje się od miesiąca złożenia wniosku.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przedstawił własną analizę sytuacji w jakiej znajduje się strona i przywołał treść art. 18 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym świadczenie przysługuje od dnia złożenia wniosku. Mając na uwadze treść tego przepisu jak również fakt, że strona stosowny wniosek złożyła dopiero w lutym 2021 r. tym samym brak jest podstaw prawnych dla przyznania wnioskowanego świadczenia za okres przed złożeniem stosownego wniosku.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wyraziła swoją dezaprobatę dla działań organów administracji publicznej. Podkreśliła, że mocą orzeczenia sądu powszechnego od [...] r. dzieci wróciły do niej i ona sprawuje opiekę nad nimi. Począwszy od wskazanego dnia dzieci już nie przebywały w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Podniosła, że 24 listopada 2020 r. asystent rodziny czy też kurator sądowy nie poinformowali jej o konieczności złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. W skardze do tutejszego Sądu skarżąca podniosła, że w organie pierwszej instancji uzyskała informację, że wniosek musi być złożony wraz z postanowieniem sądu powszechnego o powrocie dzieci do niej i z tego powodu wstrzymywała się z jego złożeniem oczekując na otrzymanie stosownego dokumentu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przedstawiło analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją Sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli Sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie stwierdzić, że zaskarżona decyzja pozornie jest prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Sygnalizowana tu pozorność wynika z tego, że faktycznie stosownie do postanowień art. 18 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką, przysposobienia dziecka lub umieszczenia dziecka w domu pomocy społecznej. Szczegółowe regulacje zamieszczone w ust. 2a - 2c tego przepisu do rozpoznawanej sprawy nie mają zastosowania. W sprawie tej formalnie skarżąca wniosek złożyła do organu pierwszej instancji w lutym 2021 r. i od tego miesiąca świadczenia otrzymała. Patrząc na rozpoznawaną sprawę od tej strony nie można organom administracji publicznej zarzucić naruszenia prawa, ponieważ postąpiły w sposób zgodny z przepisami prawa. W tym zakresie skład orzekający w pełni podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że brak jest podstaw prawnych do przywracania terminu do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego i termin ten posiada charakter terminu materialnoprawnego. Zatem skoro organy administracji publicznej ustaliły, że wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia wpłynął w lutym 2021 r. to może być ono przyznane dopiero od tego miesiąca.

Jak zostało zaznaczone, sygnalizowana zgodność poddanej kontroli tutejszego Sądu decyzji organów administracji publicznej z obowiązującymi przepisami prawa doznaje istotnego zastrzeżenia, gdy uwzględni się treść skargi.

W tym miejscu przyjdzie dostrzec, że organ odwoławczy znajdował się w trudnym położeniu, ponieważ treść odwołania skarżącej sprowadza się jedynie do wyrażenia sprzeciwu. Dopiero w skardze do tutejszego Sądu skarżąca zamieściła informacje, które powinny być zamieszczone w odwołaniu i skłonić organ wyższego stopnia do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.

Podkreślić trzeba, że wydanie decyzji administracyjnej może nastąpić dopiero wówczas, gdy organ administracji wyjaśni wszystkie istotne okoliczności sprawy. Stwierdzenie takie wynika z treści art. 7 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem organ administracji winien prowadzić postępowanie tak długo, dopóki nie wyjaśni wszystkich okoliczności sprawy. Uchybienie tym przepisom stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest wystarczającą przesłanką do uwzględnienia wniesionej skargi. W świetle dotychczas prowadzonych rozważań odnieść należy się do sytuacji opisywanej przez skarżącą. Jak wynika to z jej oświadczeń, a także z treści postanowienia Sądu Rejonowego w P. z [...] r. z dniem tym dzieci powróciły pod opiekę skarżącej z pobytu w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Jak oświadcza skarżąca posiada ona asystenta rodziny, jak również opiekę nad nią sprawuje kurator sądowy, zatem skarżąca jest pod ścisłą kuratelą instytucji państwowych, których zadaniem jest dbanie o dobro rodziny i podejmowanie działań zmierzających do stworzenia warunków umożliwiających powrót dzieci do rodziny biologicznej i do tego, aby rodzina ta mogła prawidłowo funkcjonować. Z treści skargi wynika, że żaden podmiot publiczny nie poinformował skarżącej o konieczności złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia, jak również z treści skargi wynika, że pracownicy organu pierwszej instancji warunkowali możliwość złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia od dołączenia do niego stosownego postanowienia sądu powszechnego o powrocie dzieci do rodziny.

Dostrzec należy, że organy administracji publicznej obu instancji w rozpoznawanej sprawie ograniczyły się do zagadnień ściśle formalnych i podjęły stosowne rozstrzygnięcia w oparciu o tego typu ustalenia. Natomiast w polu widzenia należy mieć fakt, że Polska jest stosownie do postanowień art. 2 Konstytucji RP demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Nadto stosownie do postanowień art. 71 ust. 2 przywołanego aktu ma w szczególnej opiece rodziny niepełne i wielodzietne. Oznacza to, że organy administracji publicznej przy podejmowaniu działań winny mieć na uwadze dobro tego typu rodzin, w tym zapewnienie im takich środków, które pozwolą na prawidłowe funkcjonowanie, zwłaszcza tych, które mają status publicznego prawa podmiotowego.

W rozpoznawanej sprawie jak zostało to podkreślone z treści skargi wynika, że skarżąca po przejęciu opieki nad dziećmi była w organie pierwszej instancji celem uzyskania informacji dotyczących złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia i jak oświadcza otrzymała odpowiedź, że winna się zgłosić wraz z postanowieniem sądu powszechnego. Za prawdziwością twierdzeń skarżącej przemawia to, że po otrzymaniu sygnalizowanego postanowienia formalnie złożyła wniosek o przyznanie świadczenia. W tym miejscu należy przywołać treść art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z nim organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Mając na uwadze treść przywołanego przepisu i oświadczenia składane przez skarżącą można opowiedzieć się za stanowiskiem, że skarżąca została wprowadzona przez pracownika organu administracji publicznej w błąd, który przeniósł się na prawo do wnioskowanego świadczenia. W świetle przeprowadzonej analizy przyjdzie stwierdzić, że wyczerpane zostały przesłanki przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do uwzględnienia wniesionej skargi, albowiem skład orzekający dostrzegł możliwość naruszenia szeregu przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenia mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji obowiązany będzie ustalić z asystentem rodziny oraz kuratorem sądowym sprawującym opiekę nad rodziną skarżącej, czy osoby te udzieliły jej wystarczających wskazań co do możliwości ubiegania się o świadczenie wychowawcze, jak również organ ten przeprowadzi postępowanie wyjaśniające, czy skarżąca była we wskazanym okresie w siedzibie organu pierwszej instancji i ubiegała się o udzielenie wyjaśnień dotyczących możliwości uzyskania świadczenia wychowawczego. W przypadku ustalenia, że skarżąca faktycznie była w siedzibie organu pierwszej instancji, na ten temat rozmawiała z pracownikiem tego organu i uzyskała informację o konieczności przedłożenia stosownego postanowienia, to dzień ten uznać należy za dzień złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia, ponieważ strona postępowania administracyjnego nie może ponieść negatywnych konsekwencji w następstwie przekazania jej niepełnych informacji co do możliwości otrzymania świadczenia wychowawczego. Po wyjaśnieniu wskazanych okoliczności organ administracji podejmie rozstrzygnięcie stosownie do poczynionych ustaleń.

Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.

mr