Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1528/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: zwolniono od kosztów sądowych w części, w pozostałym zakresie wniosek oddalono

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Sp. z o.o. w upadłości układowej w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. Sp. z o.o. w upadłości układowej w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 lipca 2015 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2011 r. p o s t a n a w i a I) zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w 3/4 części; II) w pozostałej części wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W. Sp. z o.o. w upadłości układowej w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 lipca 2015 roku w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2011 r.

Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, iż wnioskodawca prowadzi działalność usługową w zakresie handlu sprzętem i oprogramowaniem komputerowym. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 50.000 zł, a wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 19.386.072,40 zł. Ostatni rok obrotowy Spółka zamknęła zyskiem w wysokości 225.684,03 zł. Wskazano ponadto, że Spółka dysponuje rachunkami bankowymi w czterech bankach. Na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku stan rachunków przedstawiał się następująco: Bank S. w K. 0 zł, M. 54.623,31 zł, C. 7,50 zł, C.171,07 zł.

Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniesiono, iż przedmiotem zaskarżania w niniejszej sprawie jest zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług na kwotę 10.003.114 zł Jest to tylko jedna z kilkunastu spraw prowadzonych przez Spółkę, w których łączna wartość zobowiązań podatkowych wynosi ok. 58 mln zł. Części decyzji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności i zostały one w możliwej części wykonane, przez co Spółka pozbawiona została majątku pozwalającego nie tylko na uiszczenie tak znacznego wpisu, jak w niniejszej sprawie, ale także pozwalającego na prowadzenie bieżącej działalności gospodarczej. W wyniku prowadzonych przez organy skarbowe postępowań Spółka zmuszona była do złożenia wniosku o upadłość i postanowieniem z dnia 19 maja 2014 roku Sąd Rejonowy ogłosił upadłość Spółki. Majątek Spółki zastawiony jest hipotekami na rzecz Banku S.jako zabezpieczenie udzielonego kredytu rewolwingowego. Środki transportu i wierzytelność objęte są zastawem skarbowym. W ocenie wnioskodawcy nieuwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy będzie godziło w konstytucyjną zasadę prawa do sądu.

Odnosząc się do wezwania o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca przesłała oświadczenia i dokumenty źródłowe potwierdzające aktualny stan majątkowy. Wynika z nich, że w okresie od lipca do września 2015 roku łączne obroty Spółki wyniosły 1.089.666,60 zł. Z rachunku zysków i strat wynika, że przychody netto strony ze sprzedaży za okres od 1 stycznia 2015 roku do 30 września 2015 roku wyniosły 6.083.290,14 zł przy kosztach działalności operacyjnej 6.087.790,02 zł, pozostałe przychody operacyjne wyniosły 145.191,37 zł, zaś pozostałe koszty operacyjne 358.643,04 zł, przychody finansowe w tym okresie wyniosły 2.303,68 zł, zaś koszty finansowe 252.828,11 zł.

W okresie od 1 sierpnia do 31 października 2015 roku na rachunku bankowym nr [...] w A. suma obciążeń wyniosła 2.018.356,11 zł, zaś uznań 1.623.268,01 zł. Saldo końcowe tego rachunku wyniosło 51.385,81 zł. Na dzień 30 października 2015 roku Spółka posiadała w kasie środki w wysokości 528,87 zł.

Z przedłożonych deklaracji VAT-7 wynika, że podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju za miesiąc lipiec 2015 wyniosła 363.191 zł, za sierpień 2015 roku 358.154 zł, a za wrzesień 2015 roku 362.690 zł.

Spółka jest właścicielką 11 nieruchomości, dla których w dziale IV ujawniono hipoteki: działek w K. [...],[...],[...],[...],[...],[...],obciążonych hipoteką umowną łączną na kwotę 17.000.000 zł na rzecz Banku S. w K., [...] – obciążonej hipoteką umowną łączną na kwotę 17.000.000 zł na rzecz Banku S. w K. i dodatkowo hipoteką przymusową na łączną kwotę 78.394.052,24 zł na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego, domu w W. [...] obciążonego hipoteką umowną łączną na kwotę 17.000.000 zł na rzecz Banku S. w K., Domu Wypoczynkowego "B" w W. [...] obciążonego hipoteką umowną łączną na kwotę 17.000.000 zł na rzecz Banku S. w K., lasu i drogi w W. [...] obciążonych hipoteką umowną na kwotę 200.000 zł na rzecz Banku Spółdzielczego R. w K. oraz łąki w W. [...]. Spółka posiada także dwie nieruchomości bez wpisów hipotek [..] (budynek na 3 arowej działce) i [...] (udział w drodze dojazdowej do w/w nieruchomości).

Strona skarżąca posiada majątek w postaci środków transportu objętych zastawem skarbowym (8 samochodów) i jednego samochodu niezastawionego w rejestrze zastawów skarbowych.

Na dzień 30 października 2015 roku Spółka zatrudniała 17 pracowników. Ich wynagrodzenia, składki ZUS i podatki wypłacane są ze środków finansowych pochodzących z bieżącej działalności Spółki. Ze środków obrotowych (bieżących) pokrywane jest również wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru.

Strona przedłożyła również kopię bilansu sporządzonego za okres od 19 maja 2014 roku do 31 grudnia 2014 roku, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej oraz zeznania podatkowego CIT-8 za ten sam okres.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie podmiot skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy i w związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek strony powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach.

Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10).

Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

W niniejszej sprawie zasadność wniosku strony skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jej aktualne możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na podmiocie skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 tys. zł zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W ocenie orzekającego uiszczenie kosztów sądowych w pełnej wysokości stanowiłoby nadmierne obciążenie finansowe Spółki, dlatego wniosek został uwzględniony w części.

Jak wynika z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych do wniosku dokumentów źródłowych sytuacja finansowa strony skarżącej nie jest łatwa. Od 19 maja 2014 roku znajduje ona się bowiem w stanie upadłości z możliwością zawarcia układu. Spółka posiada znaczne zobowiązania podatkowe sięgające kwoty 58 mln zł. Tylko w niniejszej sprawie wartość przedmiotu sporu wynosi ponad 10 mln zł. Okoliczności te nie przesądzają jednak o konieczności automatycznego zwolnienia podmiotu od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OZ 208/08).

Skarżąca Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Jej obroty za miesiąc lipiec 2015 roku wyniosły 10.503,63 zł, za sierpień 2015 roku 716.472,61 zł, a za wrzesień 2015 roku 363.690,36 zł. Skoro podmiot skarżący osiąga przychody, jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych. Należy natomiast zaznaczyć, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przez kosztami sądowymi (por. postanowienie NSA z 5 listopada 2014 r., sygn. akt II FZ 1654/14).

Dla oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy istotne są również informacje o stanie jego kont bankowych i dokonywanych na nich transakcjach, a w szczególności wysokości przepływów finansowych. Analiza przepływów finansowych na rachunku w A. wykazała istotne obroty. Z przekazanej historii rachunku wyciągu wynika, że na dzień 31 października 2015 roku jego saldo było dodatnie i wynosiło 51.385,81 zł. Za okres trzech miesięcy (od sierpnia do października 2015 roku) na konto skarżącej Spółki wpłynęło łącznie 1.623.268,01 zł, a suma wydatków z tego konta wyniosła 2.018.356,11 zł. Powyższe oznacza, że Spółka na bieżąco obraca środkami przekraczającymi wysokość kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Posiada zatem możliwości pokrycia choćby części kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

Orzekający pragnie także zauważyć, że przedłożony wyciąg z rachunku bankowego w A. dotyczy tylko jednego z kont posiadanych przez stronę skarżącą. Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, że W. Sp. z o.o. w upadłości układowej w K. posiada cztery rachunki w bankach: C, C, M i Banku S w K. Pomimo wezwania do przesłania wyciągów z wszystkich rachunków bankowych strona nie odniosła się do niego w pełni.

Konkludując, z przedstawionych powyżej danych jednoznacznie wynika, że strona pomimo trudności finansowych i znacznego zadłużenia prowadzi działalność, która przynosi przychody. Jednakże ze względu na wysokość kosztów sądowych należnych w niniejszym postępowaniu, przekraczających aktualne możliwości finansowe skarżącej Spółki orzekający przychylił się w części do jej wniosku i zwolnił stronę od kosztów sądowych w 3/4 części. Przedmiotowe rozstrzygnięcie stanowi wyraz miarkowania zdolności płatniczych wnioskodawcy w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne, tak by poniesienie tych kosztów nie stanowiło przeszkody w funkcjonowaniu podmiotu, a zarazem dawało szansę na realizację przysługującego stronie prawa do sądu przez sądową kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.