Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1335/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch Jerzy Solarski Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 lipca 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 265/09 w sprawie ze skargi L. R. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 1234/08 oddalił skargę L. R. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i prawny:

Starosta Poznański decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] działając na podstawie m.in. art. 105 K.p.a. i art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 31 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jako organ wyznaczony do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości (postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2005 r.) umorzył postępowanie administracyjne o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ul. N., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb N., arkusz mapy [...], działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Poznaniu.

Według ustaleń organu w 1967 r. wszczęto egzekucję na podstawie wyroku zaocznego Sądu Powiatowego dla Miasta Poznania z 19 maja 1966 r. sygn. akt VIII C 788/66. Postępowanie egzekucyjne zostało skierowane do przedmiotowej nieruchomości (wówczas objęte księgą wieczystą KW nr [...]). Na podstawie obowiązującego w tym czasie art. 30 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (DZ. U. z 1964 r. nr 32, poz. 159 ze zm.) Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania Uchwałą nr [...] z [...] kwietnia 1967 r. postanowiło wykonać prawo pierwokupu w stosunku do przedmiotowej nieruchomości.

Wykonanie tej uchwały powierzono Zarządowi Gospodarki Terenami Miasta Poznania. Sąd Powiatowy dla Miasta Poznania postanowieniem z dnia [...] września 1970 r. ustalił cenę nabycia wyżej wymienionej nieruchomości na kwotę 175743,68 zł. Postanowienie to zgodnie z art. 944 K.p.c. miało skutki przybicia, stąd też Sąd Rejonowy w Poznaniu VII Wydział Egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] stycznia 1971 r. przysądził na własność Skarbowi Państwa – Zarządowi Geodezji i Gospodarki Terenami Miasta Poznania omawianą nieruchomość. Postanowienie to z momentem uprawomocnienia przeniosło na własność przedmiotową nieruchomość, a Skarb Państwa został wpisany do ksiąg wieczystych jako jej właściciel, w miejsce dotychczasowej właścicielki J. S.. Nastąpiło to 30 sierpnia 1971 r. J. S. nie żyje. Spadek po niej na podstawie testamentu nabyła w całości L. R. (postanowienie SR w Poznaniu z [...] października 1994 r. sygn. akt III Ns 2863/94/6).

L. R. pismem z [...] kwietnia 2005 r. wystąpiła o zwrot przedmiotowej nieruchomości określając jej nowe oznaczenie. Jako podstawę żądania strona wskazała art. 136 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. – dalej ustawa o gospodarce nieruchomościami).

Organ pierwszej instancji stwierdził, iż w myśl art. 136 ust. 3 ww. ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli stosownie do przepisu art. 137 ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zgodnie natomiast z treścią art. 216 ust. 1 omawianego aktu przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami znajdują odpowiednie zastosowanie co do nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa m.in. na podstawie art. 22 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.) jednakże przepis ten nie wymienia art. 30 wskazanej ustawy na podstawie którego Skarb Państwa przejął objętą żądaniami nieruchomość.

W tych okolicznościach art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania do wszczętego wnioskiem postępowania o zwrot omawianej nieruchomości.

W ocenie Starosty brak jest zatem materialno-prawnej podstawy do zgłoszenia roszczenia o zwrot nieruchomości we wnioskowanym trybie, tj. w postępowaniu administracyjnym. W tych okolicznościach postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe i ulega umorzeniu.

Rozpoznając odwołanie na powyższą decyzję Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] zaskarżone rozstrzygnięcie utrzymał w mocy.

Organ odwoławczy podzielił argumentację organu pierwszej instancji.

Dodał, iż podstawą żądania nie mógł być art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż dotyczy on przypadku wywłaszczenia nieruchomości na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej, co w tej sprawie nie nastąpiło. Podstawą taką nie mógł ,być także art. 216 ww. ustawy , gdyż jego treść taksatywnie wymienia przypadki odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie nieruchomości do okoliczności nie wymienionych dyspozycją art. 136. W śród tych przypadków ustawodawca nie umieścił art. 30 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Wyraźnie ustawodawca wskazał na możliwość zwrotu nieruchomości przejętych ówczesnym art. 22 tej ustawy.

Wojewoda stwierdził, iż roszczenie o zwrot nieruchomości przejętej na mocy art. 30 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach nie ma charakteru administracyjnego, gdyż jego dochodzenie w tym trybie wymagałoby wyraźnej podstawy ustawowej. Zatem rozpoznanie takiej sprawy należy wyłącznie do właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji). Zgodnie z ogólnym domniemaniem właściwości sądów powszechnych w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się L. R. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i domagając się uchylenia decyzji organu drugiej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Wojewoda Wielkopolski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyjaśnił, że zaskarżona decyzja została bowiem podjęta w oparciu o prawidłowe przepisy przypisane prawa materialnego, a procedowanie w tej sprawie nie naruszało jego reguł w sposób istotnie wpływający na rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej P.p.s.a.). Generalnie zasady zwrotu nieruchomości na zasadach wskazanych we wniosku reguluje rozdział 6 dział III ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności art. 136 oraz art. 216 ustawy. Art. 136 ust. 3 omawianej ustawy stanowi, że zwrotowi ulega nieruchomość wywłaszczona lub jej część. Z kolei art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw enumeratywnie w tym przepisie określonych oraz przejętych na rzecz wymienionych tam podmiotów.

Sąd zwrócił przy tym uwagę, iż generalnie w orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie "nieruchomość wywłaszczona" należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto. Oznacza to wywłaszczenie na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i w konkretnej (przedmiotowej) decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązującego porządku prawnego regulującego zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych za odszkodowaniem. Nie ulega więc wątpliwości, iż w świetle ww. założenia Skarb Państwa nie nabył prawa własności przedmiotowej nieruchomości w drodze tak rozumianej instytucji wywłaszczenia nieruchomości.

Sąd wojewódzki podkreślił także, iż prawidłowo organy orzekające zauważyły, iż rozszerzenie możliwości zwrotu nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w art. 136 ust. 3 i następny ustawy o gospodarce nieruchomościami, również na nieruchomości, której własność Skarb Państwa nabył na zasadach i trybie nie mieszczącej się w konstrukcji wywłaszczenia sensu stricto zawiera art. 216 ustawy. Prawidłowo też organy administracji publicznej orzekające w tej sprawie przyjęły, że przepis ten w sposób taksatywny wylicza kategorię nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa zrównanych z nieruchomością wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 ustawy.

Wśród tych nieruchomości omawiana regulacja wymienia także nieruchomości nabyte przez Skarb Państwa na podstawie ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Ustawodawca jednak ograniczył stosowanie ostatnio wymienionej ustawy jedynie do jej art. 22. Zasadniczo przepis ten reguluje przechodzenie nieruchomość na własność Państwa z mocy samego prawa.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nieruchomość została przejęta na podstawie art. 30 i następnych omawianej ustawy – z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Słusznie zatem organy orzekające przyjęły, iż z uwagi na konstrukcję art. 216 (enumeratywne wyliczenie) normy prawne zawarte w omawianej jednostce redakcyjnej mają charakter wyjątkowy, rozszerzający pojęcie nieruchomości wywłaszczonej i jako takie nie mogą być wykładane w sposób rozszerzający.

Sąd uznał, iż brak jest podstaw do ubiegania się o zwrot przedmiotowej nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Można zatem podzielić pogląd organu, że w sprawie objętej przedmiotowym wnioskiem brak jest podstaw materialno-prawnych do uwzględnienia wniosku w trybie administracyjno-prawnym.

Sąd pierwszej instancji dodał, że nie doszukał się sprzeczności regulacji objętych art. 136 ust. 3 i 4 i art. 216 z przywołanymi przez skarżącą wzorcami konstytucyjnymi. Należy natomiast zauważyć, że ostatni z wymienionych przepisów był poddany kontroli zgodności z Konstytucją i to dwukrotnie . Trybunał Konstytucyjny wyrokami z 24 października 2001 r. w sprawie SK 22/01 oraz z 9 grudnia 2008 r. w sprawie SK 43/07 nie doszukał się niezgodności tej jednostki redakcyjnej z konstytucyjnym porządkiem prawnym.

Na uwagę zasługuje w tej sprawie fakt, że skorzystanie przez Skarb Państwa z instytucji pierwokupu miało miejsce w sytuacji , gdy do przedmiotowej nieruchomości skierowana była egzekucja. Zatem gdyby Skarb Państwa nie skorzystał z tej instytucji, to poprzednik prawny skarżącej i tak nie byłby w lepszej sytuacji prawnej chroniącej go przed utratą tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości w wyniku prowadzenia postępowania egzekucyjnego i jego zakończenia. Dodatkowo wzmacnia to przekonanie Sądu zarówno co do wykładni art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami jak i jego zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła L. R., zaskarżając wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła zarówna naruszenie przepisów postępowania jak również naruszenie prawa materialnego, tj.:

– naruszenie art. 145 §1 lit. c/ P.p.s.a. poprzez niestwierdzenie naruszenia przez organy przepisów postępowania, tj. art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. –Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej K.p.a.) oraz 107 § 1 K.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., stanowiących o obowiązku podpisania decyzji administracyjnej jedynie przez osobę upoważnioną, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem wada polegająca na podpisaniu decyzji przez osobę nieuprawnioną skutkuje stwierdzeniem, iż taka decyzja wydana została przez organ niewłaściwy, a co za tym idzie stwierdzeniem, iż decyzja jest dotknięta wadą nieważności;

– naruszenie art. 134, art. 145 §1 lit. c/ P.p.s.a. poprzez niestwierdzenie naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania, tj. art. 7, 15, 77 K.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności i nierozpoznanie przez organ odwoławczy spawy w jej całokształcie, a w szczególności niepodjęcie działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy, tj. czy decyzję podpisała osoba upoważniona;

– naruszenie art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji;

– naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną zastosowanie tj. naruszenie art. 136 w zw. z 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie do nieruchomości przejętej na mocy art. 30 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.).

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał, iż decyzję Starosty Poznańskiego podpisała z upoważnienia Starosty G. K. – Dyrektor Wydziału Nieruchomości, składając na decyzji swój podpis, Fakt działania "z upoważnienia Starosty" wynika wyłącznie z pieczęci, którą opatrzono decyzję organu pierwszej instancji. Natomiast w aktach niniejszej sprawy brak jest stosownego upoważnienia. W ocenie skarżącej wobec powyższego w żaden sposób nie da się stwierdzić, jaki jest zakres zastępstwa, a co za tym idzie trudno jest ustalić czy wydawanie decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu zwrotu nieruchomości zostało zastrzeżone dla G. K. – Dyrektora Wydziału Nieruchomości.

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, organ odwoławczy swoim postępowaniem naruszył wynikającą z art. 15 K.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania, a Sąd nie dostrzegając powyższego uchybienia naruszył art. 134 i 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, iż istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.) polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 1992 r., V SA 721/92, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 95). Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest bowiem takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji. Zatem obowiązkiem organu wynikającym z zasady dwuinstancyjności oraz zasady prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77) jest podjęcia działań mających na celu należyte ustalenie stanu faktycznego m.in. czy decyzja została podpisana przez osobę upoważnioną.

W uzasadnieniu podkreślono, iż nieruchomość w stosunku do której wykonano prawo pierwokupu była nabywana na zasadach, trybie oraz za cenę co nieruchomość nabyta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zatem nie ulega wątpliwości, iż do nieruchomości nabytych w związku z wykonaniem przez Skarb Państwa prawa pierwokupu powinny znaleźć zastosowanie przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zdaniem skarżącej ustawodawca w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami różnicując sytuację prawną podmiotów, których własność odebrano zasadniczo w tym samym trybie oraz z identycznym wynagrodzeniem, faworyzującym tym samym właścicieli, których nieruchomość została nabyta na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości naruszył wyrażoną w art. 32 Konstytucję zasadę równości wobec prawa.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie na podstawie art. 188 P.p.s.a. co do meritum sprawy.

W razie nie uwzględnienia zarzutu naruszania ww. przepisów prawa materialnego skarżąca wniosła o wystąpienie przez Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 193 Konstytucji oraz art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1997 r. Nr 102, poz. 643) do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność z art. 2 i 32 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie w jakim nie przewiduje możliwości odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa w trybie i na zasadach określonych w art. 29-36 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Nietrafne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Poznaniu przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. w zw. z art. 268a K.p.a.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania wiązane są przez skarżącą z niewyjaśnieniem przez Sąd pierwszej instancji, czy Grażyna Komisarek, która z upoważnienia Starosty Poznańskiego podpisała decyzję z dnia 10 grudnia 2008 r. w przedmiocie umorzenia postępowania była w istocie upoważniona do działania w sprawie.

Stosownie do art. 268a K.p.a. organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwienia spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień oraz zaświadczeń.

Na k. 34 akt Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, złożone zostało udzielone w dniu 23 czerwca 2008 r. przez Starostę Poznańskiego upoważnienie dla G. K. – dyrektora Wydziału Nieruchomości do wydawania w imieniu Starosty decyzji administracyjnych w trybie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).

W świetle powyższego, wątpliwości skarżącej związane z upoważnieniem G. K. do podpisywania decyzji administracyjnych w imieniu Starosty Poznańskiego są niezrozumiałe, a wynikające z nich zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 134 P.p.s.a. w zw. z art. 268a K.p.a. nieusprawiedliwione.

Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny ocenił stawiany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawa materialnego – art. 136 ust. 3 w zw. z art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem skarżącej ostatni z wymienionych przepisów, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji uprawnia ją do żądania na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy zwrotu nieruchomości przejętej na podstawie art. 30 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.).

W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2008 r. SK 43/07 OTK-A 2005 nr 10, poz. 175, Trybunał Konstytucyjny podzielił stanowisko wyrażone we wcześniejszym wyroku z dnia 24 października 2001 r., sygn. akt SK 22/01 (OTK ZU 2001, Nr 7, poz. 216), że ustawa z 21 sierpnia 1997 r. utrzymała zasadę zwrotu i – w art. 136 – odniosła ją do wszelkich przypadków wywłaszczenia nieruchomości na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej. Natomiast art. 216 tej ustawy dodatkowo przewidział odpowiednie stosowanie tej zasady do niektórych innych przypadków odjęcia własności. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego art. 136 ustawy znajduje zastosowanie do wszelkich wypadków wywłaszczenia nieruchomości bez względu na podstawę prawną dokonanego wywłaszczenia. Dotyczy to również ustaw i innych aktów normatywnych, które stanowiły podstawę wywłaszczenia przed 1 stycznia 1998 r. Art. 216 zwrot ustawy przewiduje nieruchomości, których własność została odjęta w trybie innym niż wywłaszczenie, pod warunkiem, że nieruchomość została przejęta lub nabyta na podstawie przepisów wymienionych w tym artykule bądź na rzecz powiatowych i spółdzielczych przedsiębiorstw, bądź w związku z potrzebami Terytorialnego Parku Narodowego.

Odnosząc powyższą argumentację do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że art. 30 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, na podstawie którego przejęta została nieruchomość o zwrot której wystąpiła skarżąca, nie został objęty przepisem art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który to przepis pozwala na odpowiednie stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III ustawy. Zgodnie z art. 216 ust. 1 ustawy przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z 1961 r. Nr 7, poz. 47 i Nr 32, poz. 159 oraz z 1972 r. Nr 27, poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r. Nr 49, poz. 312 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99, art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 z 1972 r., Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego.

W świetle przytoczonej regulacji nie można skutecznie postawić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu zarzutu naruszenia art. 216 ust. 1 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię prowadząca do wniosku, że brak jest podstawy prawnej do zwrotu nieruchomości przejętej w trybie art. 30 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.

W wyroku z dnia 5 maja 2000 r. I SA 537/99 (Lex nr 77630) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest normą o charakterze szczególnym, nie podlega więc interpretacji rozszerzającej.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.