Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 420/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Z.D. i E.D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. [ ] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia oceny technicznej uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego - Powiat ........w N. z dnia ..........11.2004r. ...............na podstawie art. 81 c ust. 2 w związku z art.80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz.2016 z późn. zm.) i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16.04.2004r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93 póz. 888) oraz art. 77 i 123 k.p.a. - nakazano P.D. dostarczenie w terminie 30 dni licząc od dnia otrzymania niniejszego postanowienia oceny stanu technicznego instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z budynku zlokalizowanego na działce nr ......w miejscowości K........... W osnowie postanowienia zawarto wskazanie, w myśl którego żądane opracowanie winno być sporządzone przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia oraz wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, potwierdzony zaświadczeniem wydanym przez tę izbę, zaś w przypadku stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego w opracowaniu o należy określić propozycję projektową wykonania zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Pouczono nadto , że jeżeli w wyznaczonym terminie żądane dokumenty nie zostaną dostarczone albo dostarczone zostaną dokumenty, które niedostatecznie wyjaśnią sprawę będącą ich przedmiotem, organ nadzoru budowlanego zaleci wykonanie tych ocen albo wykonanie dodatkowych ocen na koszt zobowiązanego.

W myśl ustaleń zawartych w postanowieniu P.D. w dniach ........05.2004r. wykonał instalację kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z budynku zlokalizowanego na działce nr ......w miejscowości K............, bez wymaganego zgłoszenia oraz bez nadzoru osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane, w związku z czym zachodzą wątpliwości odnośnie prawidłowości wykonanych robót budowlanych. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego uznano za konieczne uzupełnienie zgromadzonego materiału dowodowego o ocenę stanu technicznego przedmiotowej instalacji.

Od powyższego postanowienia zażalenie w terminie wniósł P.D. podnosząc, że przedmiotowa instalacja wykonana została w latach 1979 - 1980, w oparciu o opracowaną dokumentację uwzględniającą wszystkie wymagania prawa budowlanego, pod nadzorem jego ojca, który jako inżynier pracował ponad 40 lat w budownictwie i posiada stosowne uprawnienia oraz uprawnienia budowlane w specjalności dróg. Wyjaśniał, że w maju bieżącego roku zmodernizował mały fragment kanalizacji wód deszczowych, co polegało na tym, że w miejscu gdzie przebiegał ściek gruntowy, odprowadzający wody opadowe z części połaci dachowych budynku o powierzchni około 50 m2 na pobocze drogi gminnej położył rurociąg z tworzywa sztucznego długości 17 mb, - 100 mm, na głębokości około 60 cm, bez wymaganego prawem budowlanym zgłoszenia. P.D. wskazał nadto, że bezpośrednią przyczyną tych robót było złośliwe działanie sąsiadki Z.D. , która przez ponad 20 lat nie wnosiła zastrzeżeń do odprowadzania wód opadowych przy pomocy ścieku gruntowego biegnącego w pobliżu granicy jej działki, a obecnie - przez ostatnie dwa lata - podczas nieobecności skarżącego zasypywała ten ściek ziemią i kamieniami. Chcąc zlikwidować zarzewie konfliktu z sąsiadem,

skarżący zrealizował opisaną modernizację. P.D. podkreślał, że zaprojektowana przez jego ojca kanalizacja wód opadowych i wykonana pod jego nadzorem w latach 1979- 1980, w pełni zdaje egzamin w wyjątkowo ciężkich górskich warunkach terenowych i klimatycznych, uznając w tej sytuacji żądanie oceny technicznej za nieaktualne. Skarżący informował także, że w ubiegłym roku rozpoczęto modernizację drogi gminnej, prowadzącej do Z. na odcinku od drogi K............ do Ośrodka Wypoczynkowego "[.....]", co może wiązać się z wykonaniem rowu odwadniającego od strony stoku, zgodnie z podstawowymi warunkami technicznymi obowiązującymi przy budowie dróg. Biorąc powyższe pod uwagę, skarżący wnosił o potraktowanie wykonanego rurociągu jako fragmentu stałego odprowadzenia, które zakończone zostanie po wykonaniu przy drodze odwadniającego rowu od strony stoku, co umożliwi podłączenie do niego rurociągu przedmiotowej kanalizacji deszczowej.

Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia postanowieniem ..........Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K............. z dnia........2005r. .........na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 123 w zw. z art.144 k.p.a. oraz art. 81 c ust. 2, art. 80 ust. 2 pkt 2 i w zw. 83 ust 2 ustawy z dnia 7.07.1994r.- Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2003r. Nr 204, poz.2016 z późn. zm.) - uchylono zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w całości, oraz w to miejsce orzeczono o nałożeniu na inwestora P.D. obowiązku przedłożenia w terminie 30 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych związanych z realizacją części instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z budynku zlokalizowanego na działce nr.........w miejscowości ............W osnowie postanowienia zawarto wskazanie, w myśl którego żądane opracowanie winno być sporządzone przez osobą posiadającą stosowne uprawnienia oraz wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, potwierdzony zaświadczeniem wydanym przez tę izbę, zaś należy określić w nim propozycje projektowe niezbędnych do wykonania zmian w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z przepisami. Pouczono, że w przypadku niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądnych niniejszym postanowieniem dokumentów lub dostarczenia dokumentów niedostatecznie wyjaśniających sprawę będącą ich przedmiotem, PINB zleci wykonanie takiej oceny lub dodatkowych ocen na koszt zobowiązanego.

W uzasadnieniu tego orzeczenia nawiązano do dotychczasowego przebiegu postępowania oraz wskazano na następujące okoliczności.

Przedmiotem niniejszego postępowania są roboty budowlane związane z wykonaniem przez P.D. na działce nr ........w miejscowości K. instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe ze znajdującego się na tej działce budynku. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że z końcem maja 2004r. P.D. wykonał na działce nr .....w......roboty polegające na ułożeniu w wykopie wykonanym wzdłuż granicy działki o długości 17 m i głębokości ok. 60cm rurociągu PCV o średnicy - 100 mm oraz jego zasypaniu. Organ pierwszej instancji uznał, że przedmiotowe roboty budowlane wymagają zgłoszenia, którego inwestor nie dokonał. Wydane przez organ pierwszej instancji postanowienie jest nieprawidłowe. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - w tym i treści odwołania wynika, że wody opadowe z budynku nie są odprowadzane na teren działki nr .........lecz na pobocze drogi gminnej. Fakt ten świadczy jednoznacznie, że zrealizowane w roku 2004r. przez inwestora P.D.

roboty budowlane polegające na wykonaniu części instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z dachu budynku naruszają warunki technicznych obowiązujących w tym zakresie, w tym § 28 ust. 2 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. 2002 Nr 75, póz. 690 ). Zgodnie z treścią § 28 ust. 2 rozporządzenia - w razie braku możliwości przyłączenia się do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych, zaś w myśl § 29 - dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. W niniejszej sprawie powyższe przepisy zostały naruszone, co świadczy w sposób jednoznaczny, że przedmiotowe roboty budowlane nie zostały wykonane prawidłowo, a tym samym wskazuje na zasadność wydania postanowienia na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Mając jednakże na uwadze, że przedmiotem postępowania są roboty budowlane wykonane przez P.D. na działce nr ......w 2004r. bez wymaganego prawem zgłoszenia żądanie oceny stanu technicznego instalacji kanalizacji deszczowej jest bezzasadne, gdyż przedmiotem postępowania nie jest stan techniczny. W sprawie należy wydać postanowienia na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane o przedłożeniu oceny technicznej wykonanych robót budowlanych zawierającej w szczególności zalecenia co do sposobu wykonania niezbędnych zmian i przeróbek w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Mając na uwadze powyższe organ uchylono zaskarżone postanowienie w całości i orzekł jak na wstępie.

Ponadto, w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia oprócz art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane powołano art. 77 k.p.a. Postanowienie wydane na tych podstawach mają charakter dowodowy, jednakże przepisy prawa w przypadku stosowania art. 77 nie przewidują możliwości złożenia na nie zażalenia, w przeciwieństwie do postanowienia wydanego na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, na które przysługuje ten środek zaskarżenia. Należy zatem stwierdzić, że łączne powołanie tych dwóch artykułów w podstawie prawnej w jednym postanowieniu jest nieprawidłowe.

Niniejsze postanowienie nie narusza przepisu art. 139 k.p.a. i nie stanowi rozstrzygnięcia na niekorzyść strony skarżącej, bowiem nie rozszerzono zakresu obowiązku wynikającego postanowienia organu pierwszej instancji, a jedynie zmieniono w treści wyrzeczenia charakter żądanych dokumentów z oceny stanu technicznego na ocenę techniczną wykonanych robót, pozostawiając zakres tych opracowań w kwestii oceny i zaleceń bez zmian, a także wyeliminowano z podstawy prawnej błędnie powołany przepis art. 77 k.p.a.

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie .........Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia.........2005r. .........Z.D. i E.D. domagali się jego uchylenia w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, bądź wydania prawomocnego wyroku nakazującego przywrócenie stanu pierwotnego posiadania, jak również zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania.

Skarżący zarzucali naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 5 ustawy Prawo budowlane, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny

odpowiadać budynki wraz z przyłączami. Prowadząc wywody odpowiadające treści § 28 ust. 2 i § 29 tego rozporządzenia skarżący wskazywali na wykonanie przedmiotowego ujęcia instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z naruszeniem tych przepisów, bez wymaganych prawem propozycji projektowych i uzgodnień z nadzorem budowlanym, bez udowodnienia granicy, bez zgody osób trzecich, których interes osobisty został naruszony, zarzucając iż zaskarżonym postanowieniem chce się sanować po roku czasu samowolę budowlaną bez żadnych konsekwencji. Skarżący wyjaśniali, że naruszenie powołanych przepisów, polegające na ich wadliwej wykładni dokonanej przez ............Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. , doprowadziło do uchylenia postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego N. w całości i sanowania samowolnego zajęcia cudzej działki, bez zezwolenia właściciela, wykonania prac ujęcia wód opadowych bez zezwolenia nadzoru budowlanego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podawali szczegółowo okoliczności mające uzasadniać powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę ...........Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu z analogicznym uzasadnieniem. Odnosząc się do zawartych w treści skargi zarzutów wskazał dodatkowo, że zakres przeprowadzonego postępowania zażaleniowego dotyczy jedynie kwestii o charakterze dowodowym, zatem brak było podstaw do wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, która załatwiona zostanie przez organ administracyjny w drodze decyzji kończącej postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. W sytuacji, gdy w przedmiotem postępowania sądowadministracyjnego jest zaskarżalne w myśl art. 3 § 2 pkt 2, przewidziane w art. 123 § 1-2 k.p.a. postanowienie organu administracji publicznej nie rozstrzygające o istocie sprawy, lecz dotyczące poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania administracyjnego, kontrola ta ogranicza się li tylko do badania prawidłowości zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia tego samego organu lub organu pierwszej instancji. O ile

charakter zaskarżonego postanowienia natury procesowej wymaga rozważenia kwestii materialnoprawnych, powyższe jest dopuszczalne w konicznych granicach.

Mając na uwadze powołane na wstępie orzeczenia oraz okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych co do zgromadzonego materiału i przebiegu postępowania, skargę należy uznać za zasadną.

Przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego są roboty budowlane związane z wykonaniem przez P.D. z końcem maja 2004r. na działce nr .......w miejscowości K. części instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe ze znajdującego się na tej działce budynku, polegające na ułożeniu w wykopie wykonanym wzdłuż granicy działki o długości 17 m i głębokości ok. 60cm rurociągu PCV średnicy - 100 mm, oraz jego zasypaniu. W świetle niekwestionowanych ustaleń organu drugiej instancji, w myśl których wody opadowe z budynku nie są odprowadzane na teren działki nr........, lecz na pobocze drogi gminnej, trafnie wskazuje się w zaskarżonym postanowieniu, że powyższe nie odpowiada wymogom wynikającym z przytoczonych w nim § 28 ust. 2 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. 2002 Nr 75, póz. 690 ). O ile ocenę prawną stanu faktycznego w tym zakresie należy uznać za prawidłową, o tyle błędnie przyjmują organy obu instancji, że realizacja takich robót budowlanych wymagała zgłoszenia, nie zaś uzyskania pozwolenia na budowę. W szczególności, art. 28 ustawy z dnia 7.07.1994r- Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2003r. Nr 204, poz.2016 z późn. zm.) stanowi, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Definicję legalną pojęć: obiekt budowlany, budynek, roboty budowlane, urządzenia budowlane, pozwolenie na budowę - podano w art. 3 pkt 1, 2, 6, 7, 9 i 12 Prawa budowlanego. Stosownie do tej regulacji ilekroć w ustawie jest mowa o:

1) obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć:

a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi,

b) budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami,

c) obiekt małej architektury;

2) budynku - należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach;

6) budowie - należy przez to rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego;

7) robotach budowlanych - należy przez to rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego;

9) urządzeniach budowlanych - należy przez to rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki;

12) pozwoleniu na budowę - należy przez to rozumieć decyzję administracyjną zezwalającą na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego. Uwzględniając powyższe należy uznać, że instalacji kanalizacji deszczowej

odprowadzającej wody opadowe ze znajdującego się na tej działce budynku jest

urządzeniem technicznym związanym z obiektem budowlanym, do których należy budynek, zapewniającym możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem, przy czym jak wskazuje treść art. 3 pkt 1 a ) Prawa budowlanego, stanowi ona cześć obiektu budowlanego. Roboty budowlane polegające na realizacji nieistniejącej uprzednio części takiego urządzenia są budową części obiektu budowlanego, co wynika z art. 3 pkt 6 tej ustawy. W art. 29 - 30 Prawa budowlanego wskazano kolejno - roboty budowlane nie wymagające pozwolenia na budowę, wymagające w to miejsce zgłoszenia, zaś art. 31 odnosi się do kwestii rozbiórki obiektów budowlanych. Analiza dwóch pierwszych przepisów wskazuje, że wyłączeniem od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie objęto budowy instalacji kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z budynku, ani też części takiej instalacji. Budowa bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego lub jego części obliguje zaś do stosowania 48 - 49 Prawa budowlanego. Artykuł 48 tej ustawy stanowi, że :

ust. 1 - właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę; ust. 2 - jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:

1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:

a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo

b) ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem

- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych; ust. 3 - postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1;

5. Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona.

Stosownie do treści art. 49 Prawa budowlanego :

ust. 1 - właściwy organ, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada:

1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,

3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane

- oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie;

ust. 2 - do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu;

ust. 3 -w przypadku stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1, właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, w określonym terminie, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Decyzję tę wydaje się również w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej;

ust. 4 - w razie spełnienia wymagań, określonych w ust. 1, właściwy organ wydaje decyzję:

1) o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót;

2) o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona;

ust. 5 - w decyzji, o której mowa w ust. 4, nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o

pozwoleniu na użytkowanie.

Powoływany w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji art. 81 c ust.2 Prawa budowlanego nie ma w tym wypadku zastosowania. W sytuacji faktycznego zakończenia robót budowlanych należy stosować art. 48 ust. 2 i 3 tej ustawy z pominięciem jednakże nakazu wstrzymania robót budowlanych, który w przypadku ich zakończenia jest bezprzedmiotowy. Pomimo, że hipoteza art. 48 ust. 2 pkt 3 nie obejmuje wprost takiej sytuacji, zakładając racjonalność działania ustawodawcy, kierując się zasadami logiki, mając na uwadze względy celowości, uwzględniając podobieństwa i różnice stanu faktycznego dotyczącego samowolnej budowy obiektu budowlanego lub jego części w przypadku zakończenia albo niezakończenia budowy pod kątem ich legalizacji wskazana wyżej wykładnia jest uzasadniona. Skoro przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego w zakresie odstąpienia od jego stosowania odsyła bez wyjątków uzależnionych od zakończenia budowy do przesłanek i trybu przewidzianego w ust. 2, którego rozwinięcie stanowi ust. 3 , nadto regulacje przewidziane w ust. 4 i 5 nawiązujące do wymogów z ust. 3 mają także charakter kompleksowy, zaś dotyczą obu przypadków samowolnej budowy obiektu budowlanego, albo jego części, - podobnie jak art. 49 tej ustawy, wprowadzający tylko w ust. 5 rozróżnienie podyktowane specyfiką każdego z analizowanych przypadków, to powyższe oznacza zarówno konieczność, jaki i istnienie podstaw do stosowania art. ust. 2 i 3 także w sytuacji zakończenia budowy, z uwzględnieniem bezprzedmiotowości orzekania postanowieniem o wstrzymaniu robót budowlanych.

Przepisy art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego określają zatem samodzielnie i w sposób wyczerpujący zakres obowiązków natury dowodowej, które mogą zostać nałożone na inwestora w toku czynności zmierzających do legalizacji obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Zamieszczony w przepisach prawa materialnego artykuł 81 c Prawa budowlanego stanowi, że :

"1. Organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu zadań określonych przepisami prawa budowlanego mogą żądać od

uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji lub udostępnienia dokumentów:

1) związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego;

2) świadczących o dopuszczeniu wyrobu budowlanego do obrotu albo jednostkowego zastosowania w obiekcie budowlanym.

2. Organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.

3. Na postanowienie, o którym mowa w ust. 2, przysługuje zażalenie. bnm

4. W razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ocen lub ekspertyz albo w razie dostarczenia ocen lub ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem, organ administracji architektoniczno-budowlanej lub nadzoru budowlanego może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia."

Analiza powołanej regulacji wskazuje, że ustawodawca przyznał w niej organom administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego w stosunku do uczestników procesu budowlanego uprawnienia do żądania udzielania informacji oraz udostępniania dokumentów związanych z prowadzeniem robót, przekazaniem obiektu budowlanego do użytkowania, jego utrzymaniem i użytkowaniem ( ust. 1 ), a także ocen technicznych lub ekspertyz ( ust. 2 ). Zakres stosowania art. 81 c ust. 1-2 jest o tyle szeroki, że ma on na celu umożliwienie prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w postępowaniu administracyjnym lub w czasie czynności kontrolnych. Treść art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego wskazuje jednak, że możliwość nałożenia przez w nim wymienione organy określonych obowiązków istnieje jedynie w przypadku powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, zaś uprawnienie organów sprowadza się li tylko do żądania ocen technicznych lub ekspertyz. Ponadto, z uwagi na systematykę, regulację zawartą w ust. 2-4 należy uznać za uzupełnienie uprawnień organów przewidzianych w ust. 1. Powyższe nakazuje jej stosowana w ścisłym powiązaniu z art. 81 c ust. 1 oraz upoważnia do uznania, że z uprawnienia do żądania ocen technicznych lub ekspertyz organ mogą korzystać zasadnie wtedy, informacje oraz dokumenty, o których mowa w ust. 1 nie są dostateczne do oceny stanu sprawy, zaś taka interpretacja pozostaje w zgodzie z przewidzianą w art. 81 c ust. 2 przesłanka powstania uzasadnionych wątpliwości. Zgodnie z zasadami wykładni wszystkie przepisy prawa powinny być interpretowane literalnie, chyba że istnieją ważne racje by nadać im interpretacje rozszerzającą lub zwężającą. Zakaz wykładni rozszerzającej obowiązuje nie tylko na gruncie przepisów prawa karnego, czy podatkowego, lecz także przy interpretacji przepisów mających charakter lex specjalis, przepisów upoważniających i za aktualny uznać go należy także na gruncie przepisów prawa materialnego i procesowego prowadzących do ograniczenia wolności i uprawnień. Uwzględniają treść art. 81 c ust. 2-4 należy uznać, że analizowana regulacja ma charakter materialnoprawny i procesowy, a w tym ostatnim zakresie stanowi lex specjalis w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o postępowaniu dowodowym. Przyznając organom

8

administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego określone upoważnienie, stanowiąc jednocześnie o możliwości nałożenia na podmioty wymienione w art. 81 c ust. 1 Prawa budowlanego, tj. uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego i dostawcę wyrobów budowlanych określonych obowiązków - także finansowych, prowadzi do ograniczenia praw podmiotowych wyżej wymienionych, a zatem nie powinna być interpretowana rozszerzające. Przedmiotem niniejszego postępowania jest samowola budowlana, a zatem nie dotyczy ono jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, ani stanu technicznego obiektu budowlanego. Rzeczą organów jest natomiast ustalenie, czy inwestor zbudował, albo buduje obiekt budowlany lub cześć takiego obiektu, jak również rozstrzygniecie o prawnych konsekwencjach tego stanu rzeczy. W tym kontekście należy zauważyć, że organ odwoławczy nakładając na inwestora obowiązek przedstawienia oceny technicznej zrealizowanych robót budowlanych zmierzał do ustalenia sposobu wykonania niezbędnych zmian i przeróbek w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, zaś powyższe nie mieści się w hipotezie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego. Zalecenia co do treści oceny technicznej jakie znalazły się w osnowie postanowienia organu pierwszej instancji wskazują, że cel ten był analogiczny.

Skarga jest zatem zasadne o ile naprowadza na nieprawidłowe podejmowanie czynności dowodowych w postępowaniu administracyjnym dotyczącym samowoli budowlanej. Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi nawiązujące do kwestii materialnoprawnych w zakresie dopuszczalności legalizacji przedmiotowej części instalacji kanalizacji opadowej , które mogą podlegać badaniu dopiero w ramach odrębnej, sądowoadministracyjnej kontroli decyzji kończącej postępowanie administracyjne. Zawarte w skardze żądanie wydanie wyroku nakazującego przywrócenie stanu pierwotnego posiadania jest bezzasadne, bowiem wydawanie rozstrzygnięć co do istoty sprawy pozostaje poza kognicja sądów administracyjnych, do których należy kontrola działań administracji publicznej. Ponadto roszczenia o ochronę posiadania nie należą do drogi administracyjnej, zaś są rozstrzygane przez sądy powszechne w procesie cywilnym.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt l. sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 "a " i " c " p.p.s.a., zaś rzeczą organów administracji publicznej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie eliminacja wytkniętych uchybień oraz wydanie stosownego rozstrzygnięcia w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono zgodnie treścią art. 200 p.p.s.a. i art. 205 §1 p.p.s.a.