Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3000/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt. 2, art. 5 ust. 1 pkt. 1, art. 6 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st. asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 667/14 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 10 lutego 2015 r. oddalił skargę J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego.

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Działając z upoważnienia Burmistrza Miasta Bielawy Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z [...] maja 2014 r. przyznał J. B. dodatek mieszkaniowy w kwocie 24,52 zł miesięcznie na okres od [...] czerwca 2014 r. do [...] listopada 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił dane, które przyjął do wyliczenia dodatku, natomiast w załączniku do decyzji podał jego wyliczenie.

Od wydanej decyzji skarżąca wniosła odwołanie.

Decyzją z [...] czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust.1 i 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71 poz. 734 ze zm., dalej: ustawa), oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ podkreślił, że zgodnie z deklaracją o dochodach wnioskodawczyni zajmuje w spółdzielni mieszkaniowej (jako właściciel) lokal mieszkalny nr [...] w budynku nr [...] na [...] w [...], w którym zamieszkuje sama (według pkt 10 wniosku). Lokal ten jest wyposażony w instalację centralnego ogrzewania oraz gazu przewodowego, natomiast nie posiada instalacji ciepłej wody. Jak potwierdził zarządca budynku powierzchnia lokalu wynosi 37,20 m2. Wykazana kwota wydatków za mieszkanie za ostatni miesiąc wynosi 204,93 zł. Według złożonej deklaracji dochód, za okres 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku (tj. za luty, marzec i kwiecień 2014 r.), wynosił 3.592,74 zł, z czego na miesiąc przypada 1.197,58 zł. Podkreślono, że w myśl art. 2 ust.1 ustawy prawo do dodatku mieszkaniowego przysługuje m.in. osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125 % tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, a zajmowana powierzchnia nie przekracza określonej powierzchni normatywnej. Powierzchnia normatywna dla jednej osoby wynosi 35 m2 (art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy). Natomiast w myśl art. 5 ust. 3 ustawy normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, ze zm.). Fakt uprawnień do zwiększonej powierzchni winien wynikać z pkt 6 lit. a i b wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Organ podkreślił, że w pkt 6 lit. b wniosku skarżąca wykazała, iż niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Do akt sprawy załączona została kserokopia orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] września 2009 r. o zaliczeniu skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Jednocześnie w punkcie 10 tego orzeczenia przyznano skarżącej prawo do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju.

Organ wywiódł, że skarżąca spełnia przesłankę posiadania tytułu prawnego do lokalu oraz dochodu, natomiast przekroczona została powierzchnia normatywna. Istotnym w przedmiotowej sprawie jest, czy w przypadku strony występuje przekroczenie powierzchni normatywnej, czy też nie ma powyższego przekroczenia wobec zwiększenia powierzchni normatywnej stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy. Bezspornym jest bowiem, że z uwagi na niepełnosprawność, skarżąca wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, ale jednocześnie zaznaczono, że skarżąca zajmuje lokal samodzielnie. Organ podkreślił, że fakt, iż osoby opiekujące się skarżącą nie są spokrewnione, zmieniają się świadcząc usługi opiekuńcze polegające na podawaniu leków, wspieraniu skarżącej w chorobie i życiu osobistym (strona nie melduje ich, ponieważ każda z nich ma własne mieszkanie) nie oznacza, że opiekunowie ci prowadzą wspólne gospodarstwo domowe ze skarżącą. W myśl art. 4 ustawy przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby.

W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego, nie można przyjąć, że w lokalu nr [...] na [...] w [...] zamieszkuje więcej niż jedna osoba. W sytuacji zaś, kiedy lokal mieszkalny zajmuje jedna osoba, która na mocy orzeczenia wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, to nie można wyłączyć z powierzchni tego lokalu oddzielnego pokoju. Pokój oddzielny to pomieszczenie, które osoba nie musi dzielić z innymi osobami. Zatem w razie braku innych osób zamieszkujących lokal mieszkalny nie można dokonać rozróżnienia na pokoje oddzielne i nieoddzielne. Uwzględniając powyższe, Kolegium nie znalazło podstaw do zwiększenia powierzchni normatywnej o 15 m2 , bowiem skarżąca zajmuje sama lokal nr [...] na [...] w [...] i w tym lokalu ma zrealizowane uprawnienie do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Wobec czego w przypadku strony występuje przekroczenie powierzchni normatywnej (powierzchnia lokalu wynosi 37,20 m2 , powierzchnia normatywna dla jednej osoby wynosi 35 m2).

Jednocześnie organ podkreślił, że ustawodawca dopuszcza możliwość przyznania dodatku w sytuacji przekroczenia zarówno dochodu jak i powierzchni normatywnej, jednakże tylko do pewnych granic tego przekroczenia. I tak w przypadku przekroczenia powierzchni normatywnej dodatek mieszkaniowy wylicza się w oparciu o wydatki przypadające na powierzchnię normatywną, a nie o faktycznie ponoszone wydatki. Ponadto nie wszystkie ponoszone wydatki na lokal można przyjąć do wyliczenia dodatku mieszkaniowego lecz tylko te, które wskazał ustawodawca. Stosownie do § 2 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego w gospodarstwach domowych członków spółdzielni mieszkaniowych, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali mieszkalnych, osób, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, niebędących członkami spółdzielni mieszkaniowych, oraz właścicieli lokali mieszkalnych w budynkach spółdzielni mieszkaniowych stanowią następujące rodzaje wydatków: opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych oraz opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, z wyłączeniem ubezpieczeń, podatku od nieruchomości i opłat za wieczyste użytkowanie gruntów. Z informacji Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] wydatki za w/w lokal wynoszą 204, 93 zł (w tym eksploatacja + fundusz remontowy - 43,90 zł i 36,83 zł; centralne ogrzewanie 73,28 zł + 35,34 zł, wywóz nieczystości stałych - 12,50 zł, zimna woda + ścieki 2,62 zł oraz 0,46 zł opłaty abonamentowej za wodomierz). Uwzględniając przekroczenie powierzchni normatywnej wydatki na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu oblicza się dzieląc wydatki na lokal zajmowany przez jego powierzchnię użytkową i mnożąc uzyskany w ten sposób wskaźnik przez normatywną powierzchnię użytkową lokalu tj. 204,93 zł : 3,20 m2 x 35 m2 = 192,81 zł. Jednocześnie dla celów obliczania dodatku mieszkaniowego wyliczone wydatki w kwocie 192,81 zł ulegają zwiększeniu o ryczałt za brak ciepłej wody w wysokości 11,34 zł (bowiem jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację ciepłej wody, za wydatek na ten cel uznaje się równowartość 20 kWh energii elektrycznej według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy z wyłączeniem opłaty abonamentowej oraz stałych opłat miesięcznych na każdego członka gospodarstwa - tj. 20 kWh x 0,5674 zł x 1 osoba = 11,34 zł.

Według wyliczeń organu łączna kwota wydatków za zajmowany lokal wynosi 204,16 zł zaś wysokość dodatku mieszkaniowego zależy nie tylko od ponoszonych wydatków lecz także od dochodu wnioskodawcy.

Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo wyliczył dochód strony. Do wyliczenia dochodu należało przyjąć średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku. Należało zatem przyjąć dochód otrzymany za okres od lutego do kwietnia 2014 r. i po 1203,90 zł w marcu i kwietniu 2014 r., co stanowi łącznie 3592,74 zł.

Organ wskazał też, że stosownie do art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15% dochodów w gospodarstwie jednoosobowym. W przypadku strony piętnaście procent dochodu wynosi 179,64 zł tj. 3.592,74 zł: 3 m-ce x 15 % = 179, 64 zł. Stąd dodatek mieszkaniowy wynosi 24,52 zł / tj. 204,16 zł - 179,64 zł = 24,52 zł. Wyliczenie dodatku mieszkaniowego nie zależy od uznania organu, jest to wyliczenie matematyczne i nie może być zwiększone lub zmniejszone niezależnie od sytuacji życiowej czy innych okoliczności w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego, dodatek mieszkaniowy wyliczony został w prawidłowej wysokości.

J. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za nieuzasadnioną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd wyjaśnił, że wysokość przyznanego dodatku mieszkaniowego jest wynikiem obliczeń matematycznych, dokonywanych według zasad określonych w ustawie, na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie dodatku oraz deklaracji o wysokości dochodów. Dlatego też organ pomocy społecznej rozpatrujący wnioski o przyznanie omawianego świadczenia nie ma swobody w wyborze podejmowanego rozstrzygnięcia. Osoba ubiegająca się o tę formę pomocy musi spełniać wszystkie określone w ustawie warunki. Niedopełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania dodatku. Wyjaśnił zatem, że podmioty, którym dodatek ten przysługuje zostały wymienione w art. 2 ustawy z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym. Przepis art. 4 zawiera definicję pojęcia gospodarstwa domowego, natomiast art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, iż normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana dalej "normatywną powierzchnią", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 m2 dla jednej osoby. Normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju (art. 5 ust. 3 ustawy). Jak stanowi art. 5 ust. 5 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż:

1) 30 % albo

2) 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 %.

Sąd wskazał, że powyżej powołane przepisy w sposób jednoznaczny określają kryteria nabycia prawa do uzyskania dodatku mieszkaniowego. W sprawie bezspornym jest, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania dodatku mieszkaniowego w świetle ustawy. Kwestią sporną natomiast jest brak uwzględnienia przez organy administracji uprawnienia określonego w art. 5 ust. 3 ustawy. W ocenie skarżącej fakt, iż jest osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uprawnia ją do powiększenia przysługującej jej powierzchni normatywnej o 15 m2.

Sąd podkreślił, że art. 5 ust. 3 ustawy dopuszcza powiększenie normatywnej powierzchni jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia spełnia określone warunki: 1) wnioskodawca będący osobą niepełnosprawną musi poruszać się na wózku lub jego niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, 2) wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju musi być potwierdzony przez właściwy, wskazany w ustawie powiatowy zespół do orzekania o niepełnosprawności. W ocenie Sądu skarżąca nie spełnia powyższych warunków. Skarżąca jest wprawdzie osobą niepełnosprawną, ale sama zajmuje lokal nr [...] na [...] w [...] a zatem ma zapewnione zamieszkiwanie w oddzielnym pokoju. Dysponowanie przez osobę niepełnosprawną orzeczeniem o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju nie skutkuje automatycznie powiększeniem powierzchni normatywnej lokalu.

Podstawą powiększenia powierzchni mieszkalnej nie jest sam fakt niepełnosprawności osoby zamieszkałej w danym lokalu. W przypadku gdy osoba niepełnosprawna samotnie zajmuje lokal mieszkalny ma zapewnione zamieszkiwanie w oddzielnym pokoju. Dlatego też w takiej sytuacji przepis art. 5 ust. 3 ustawy nie znajdzie zastosowania. Pokój oddzielny to pomieszczenie, które osoba nie musi dzielić z innymi osobami. Zatem w razie braku innych osób zamieszkujących lokal mieszkalny nie można dokonać rozróżnienia na pokoje oddzielne i nieoddzielne.

W ocenie Sądu, nie można też było przyjąć, tak jak tego chciała skarżąca, że lokal nr [...] na [...] w [...] zamieszkuje więcej niż jedna osoba. Osoby, które świadczą usługi opiekuńcze na rzecz skarżącej, są osobami z nią niespokrewnionymi, niezameldowanymi w mieszkaniu skarżącej, posiadającymi własne mieszkanie. Trafnie zatem organy orzekające w sprawie przyjęły, że osoby te nie prowadzą ze skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego.

Końcowo Sąd zaznaczył, że wyliczenie dodatku mieszkaniowego nie zależy od uznania organu, jest to wyliczenie matematyczne i nie może być zwiększone lub zmniejszone niezależnie od sytuacji życiowej czy innych okoliczności w sprawie. Organy obu instancji dokonały zatem prawidłowego obliczenia wysokości dodatku mieszkaniowego przysługującego skarżącej.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku J. B., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że powyższy przepis nie daje możliwości powiększenia normatywnej powierzchni lokalu o 15 m2 w przypadku osoby niepełnosprawnej, która jako jedyna jest zameldowana w lokalu mieszkalnym, gdy tymczasem przepis art. 5 ust. 3 ustawy stanowi jedynie o tym, że normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania tego przepisu, nie przeanalizowania sytuacji życiowej skarżącej i odmowie powiększenia powierzchni normatywnej lokalu.

Wskazując na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie, że J. B. spełnia ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa do powiększonej powierzchni normatywnej o 15m2 i finalnie uznanie, że przysługuje jej dodatek mieszkaniowy do całej powierzchni lokalu tj. do 37,20 m2 w wysokości 36,63 zł w okresie od 1 czerwca do 30 listopada 2014 r. Ewentualnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Na wstępie wyjaśnić należy, że pomoc w postaci dodatków mieszkaniowych opiera się na zasadzie solidaryzmu społecznego i subsydiarności. Określone więc w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych reguły i warunki, na jakich udzielana jest pomoc publiczna w tej formie, należy interpretować ściśle, uwzględniając, że pomoc taka nie przysługuje każdemu, lecz jedynie osobom, które z racji swej sytuacji materialnej, czy zdrowotnej wymagają wsparcia. Jednocześnie solidaryzm społeczny nakazuje dbałość o to, aby udzielana pomoc nie była wyłudzana czy marnotrawiona. Wśród kryteriów przyznania pomocy w formie dodatku mieszkaniowego ustawa o dodatkach mieszkaniowych w art. 5 ust. 1 posługuje się powierzchnią zajmowanego przez osobę wnioskującą mieszkania, którą wyznacza się za pomocą tzw. normatywnej powierzchni użytkowej lokalu. Powierzchnia normatywna, nie zaś ta rzeczywista, zajmowana przez wnioskodawcę, stanowi wartość, która jest niezbędna do wyliczenia wysokości wypłacanego dodatku mieszkaniowego. W myśl art. 5 ust. 3 ww. ustawy normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, ze zm.).

W sprawie jest bezsporne, że skarżąca mieszka sama w lokalu mieszkalnym o powierzchni 37,20 m2 i uzyskała orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] września 2009 r. z którego wynika, że jest ona osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i posiada prawo do zamieszkania w oddzielnym pokoju. W tych warunkach spornym pozostawało, czy skarżąca jako osoba niepełnosprawna wymagająca zamieszkiwania w oddzielnym pokoju jest uprawniona do dodatkowej powierzchni normatywnej w sytuacji, gdy mieszka sama w lokalu mieszkalnym.

Zdaniem skargi kasacyjnej nie można przyjąć automatyzmu w formułowaniu tezy, że w sytuacji samotnego zamieszkania nie sposób dokonać rozróżnienia na pokoje oddzielne i nieoddzielne. W sytuacji skarżącej należy uwzględnić, że wymaga ona stałej opieki osób trzecich, jedynie więc formalnie mieszka samodzielnie. Powyższe, w ocenie skargi kasacyjnej, sprawia, że przy ustalaniu wysokości dodatku mieszkaniowego przysługującego skarżącej, zachodzi podstawa do powiększenia normatywnej powierzchni lokalu mieszkalnego. W konsekwencji - jak wywiedziono - przepis art. 5 ust. 3 ustawy nie wyklucza jego zastosowania również do osób, które mieszkają samotnie.

Odmawiając słuszności zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej poglądowi, podkreślić należy, że ustawowe pojęcie "wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju" było przedmiotem pogłębionych rozważań w orzecznictwie sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1262/10 (CBOSA). W uzasadnieniu tego wyroku NSA wskazał między innymi, że w sytuacji, kiedy lokal mieszkalny zajmuje jedna osoba, która na mocy orzeczenia wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, to nie można wyłączyć z powierzchni tego lokalu oddzielnego pokoju. Przepis art. 5 ust. 3 ustawy nie został stworzony dla korzyści samego niepełnosprawnego, lecz dla wyrównania prawa wszystkich tych osób, które zamieszkują wraz z osobą niepełnosprawną, a które faktycznie mają zmniejszoną powierzchnię lokalu, z uwagi na konieczność wydzielenia osobnego pokoju dla niepełnosprawnego. Przyznanie przywileju tylko dwóm kategoriom osób niepełnosprawnych: poruszającym się na wózku i tym, których niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, ale tylko w sytuacji, gdy dzielą mieszkanie z innymi osobami, jest uzasadnione posiadaniem przez te dwie kategorie osób niepełnosprawnych istotnej cechy wspólnej - dodatkowa powierzchnia umożliwia im korzystanie z mieszkania w takim stopniu jak innym osobom korzystanie z mieszkania bez zwiększonej powierzchni. Określenie "oddzielny pokój" ma więc sens tylko wtedy, gdy zachodzi konieczność dzielenia lokalu mieszkalnego z innymi osobami. W podobnym tonie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1450/15 (CBOSA) przyjmując, że określenie "wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju" będzie miało tylko wówczas zastosowanie, gdy osoba niepełnosprawna zamieszkuje przynajmniej z jedną osobą. Wykładnia gramatyczna tego określenia wskazuje, że chodzi tu o pokój, którego osoba niepełnosprawna nie musi dzielić z innymi osobami. Osoba prowadząca gospodarstwo domowe jednoosobowe, a więc zamieszkująca samotnie, nie dzieli lokalu z innymi osobami.

Mając na uwadze powyższe należało zaaprobować ocenę prawną wyrażoną przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Użyty w art. 5 ust. 3 ustawy zwrot "oddzielny pokój" dotyczy bowiem tylko tych przypadków, w których osoba niepełnosprawna mieszka w jednym lokalu z innymi osobami. Skoro zatem skarżąca jako osoba niepełnosprawna, która na mocy orzeczenia wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, samodzielnie zajmuje lokal mieszkalny, to nie można mówić o wyłączeniu z powierzchni tego lokalu oddzielnego pokoju służącego tylko jej potrzebom.

Z tych wszystkich względów należało uznać, że skarga kasacyjna jako nie zawierająca usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Należne natomiast od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.