Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1828/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.7,77 par 1, i art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 1
journal: Dz.U. 1968 nr 12 poz 65
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.
article: art. 145 par 1 ust. 1 lit.c, art.200, 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) Sędziowie: WSA Monika Sawa WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta [...] na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa udziału w prawie własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz Skarbu Państwa – Prezydenta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej jako "Minister/organ) decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 1, art. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65, dalej jako "ustawa z 1968 r.") oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) w związku z Układem zawartym w dniu 16 lipca 1960 r. między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej a Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych (dalej jako "Układ", wejście w życie w dniu 16 lipca 1960 r.), stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w wysokości [...] % w prawie własności nieruchomości w W., przy ul. [...], dawne oznaczenie nr hip. [...], którego dotychczasowym właścicielem, w rozumieniu przepisów rozporządzenia wykonawczego do ustawy z 1968 r. była A. C., powodujące utratę w tym samym zakresie uprawnień dotyczących ustanowienia praw rzeczowych, o których mowa w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Decyzja Ministra została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] listopada 2019 r. zostało wszczęte, na wniosek Prezydenta W., postępowanie administracyjne w sprawie zastosowania ustawy z 1968 r. w stosunku do opisanej na wstępie nieruchomości. Postępowanie zostało wszczęte w związku z ustaleniem, że na mocy Układu - Komisja Stanów Zjednoczonych ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych (dalej jako "Komisją") przyznała odszkodowanie A. C. z tytułu utraty udziału [...]% w prawie własności nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem.

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2021 r., Minister stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w wysokości [...] % w prawie własności opisanej powyżej nieruchomości [...]. Minister Finansów ustalił, że w latach 1948-1971 rząd polski zawarł umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych (tzw. umowy indemnizacyjne, dalej jako "Układy") z rządami Republiki Francuskiej, Konfederacji Szwajcarskiej i Księstwa Lichtenstein, Królestwa Szwecji, Królestwa Danii, Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii, Królestwa Norwegii, Stanów Zjednoczonych Ameryki, Królestwa Belgii i Wielkiego Księstwa Luksemburga, Królestwa Grecji, Królestwa Holandii, Republiki Austrii oraz Kanady. Objęcie nieruchomości skutkami którejkolwiek z wymienionych umów umożliwia wydanie decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów ustawy z 1968 r. Przy czym stwierdzenie przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa dokonywane jest decyzją deklaratoryjną wydawaną przez Ministra, na podstawie ustawy z 1968 r. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 17, poz. 109). Wpis do księgi wieczystej tytułu własności nieruchomości, która przeszła na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych następuje na podstawie decyzji Ministra i jest dokonywany na wniosek organów właściwych w zakresie gospodarowania nieruchomościami. Do Ministra należy sprawdzenie, czy zachodzą przesłanki przewidziane ustawą z 1968 r. w związku z ww. Układami, a ich wystąpienie implikuje obowiązek wydania decyzji.

Minister podał, że w toku postępowania pozyskał informacje dotyczące nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej hip. nr [...], będącej przedmiotem niniejszego postępowania, a zawarte w dokumentach szczegółowo wymienionych przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Minister wskazał, że badając spełnienie przesłanek umożliwiających stwierdzenie przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z 1968 r. konieczne jest wykazanie, że: 1) nieruchomość została znacjonalizowana lub w inny sposób przejęta na rzecz Skarbu Państwa; 2) nacjonalizacja lub inne przejęcie przez Skarb Państwa wystąpiły w okresie wskazanym przez postanowienia umowy międzynarodowej, właściwej ze względu na obywatelstwo dotychczasowego właściciela (siedzibę - w przypadku osób prawnych); 3) spełnione są inne warunki wynikające z właściwej umowy międzynarodowej, znajdującej zastosowanie w danej sprawie.

Przenosząc powyższe na grunt omawianej sprawy Minister podniósł, że nieruchomość w W. przy ul. [...], oznaczona hip. nr [...], została objęta działaniem przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279), który wszedł w życie w dniu 21 listopada 1945 r. Przedmiotowy grunt został przejęty na podstawie przepisów ww. dekretu na własność Gminy W., a następnie (po jej likwidacji w 1950 r.) na własność Skarbu Państwa. Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem administracyjnym z [...] lutego 1959 r., odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej.

Minister ustalił także na podstawie akt sprawy, że z wnioskiem do Komisji (claim nr [...]) o przyznanie odszkodowania za utratę m.in. udziału w prawie własności zabudowanej nieruchomości, położonej w W. przy ul. [...], wystąpiła jej dawna współwłaścicielka (w udziale [...]%) – A. C. (posługująca się wcześniej nazwiskiem C.). Komisja wydała decyzję nr [...], uwzględniającą wniosek nr [...] w zakresie tej nieruchomości, oraz przyznającą w/w wnioskodawczym odszkodowanie za utratę udziału [...]% części w prawie własności nieruchomości. Fakt posiadania obywatelstwa Stanów Zjednoczonych Ameryki przez A. C. Minister ustalił na podstawie dokumentów z postępowania prowadzonego przed Komisją o przyznanie odszkodowania. Zgodnie bowiem z ustaleniami Komisji (claim nr [...], decyzja Komisji nr [...]), A. C. stała się obywatelką Stanów Zjednoczonych Ameryki w dniu [...] czerwca 1954 r. poprzez naturalizację (nr świadectwa naturalizacji: [...]). Minister uznał więc, że A. C. legitymowała się obywatelstwem amerykańskim zarówno w dniu nacjonalizacji nieruchomości, jak i w dniu wejścia w życie Układu.

W świetle powyższego, w ocenie Ministra, przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej przejście prawa do ww. nieruchomości na własność Skarbu Państwa na podstawie ww. przepisów, zostały w przedmiotowej sprawie spełnione.

Minister podniósł jednocześnie, że na podstawie zgromadzonych dowodów, nie ulega wątpliwości, że wywłaszczenie dotyczyło nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej hip. nr [...]. Zatem, w ocenie organu, dokonywanie obecnie w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym, jakichkolwiek prób odwzorowywań dawnego obszaru ww. nieruchomości w aktualnej ewidencji gruntów i budynków (sporządzanie wykazów synchronizacyjnych) oraz powiązywanie dawnych oznaczeń wieczystoksięgowych z oznaczeniami aktualnymi nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia. Minister podniósł również, że sporządzanie wykazów synchronizacyjnych - wbrew twierdzeniom wnioskodawcy - nie leży w gestii Ministra prowadzącego postępowanie administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 1968 r. Przedmiotem postępowania przed Ministrem nie jest bowiem ocena stanu prawnego nieruchomości, jakim on jest aktualnie, lecz stwierdzenie zajścia "historycznego" zdarzenia prawnego, jakim niewątpliwie było przejście własności realności na Skarb Państwa w związku z zawartymi przez rząd polski układami indemnizacyjnymi. Wobec powyższego archiwalne dane o nieruchomościach hipotecznych stanowią wystarczający materiał dowodowy do stwierdzenia, czy możliwe jest jej wydanie. Dodatkowo organ zauważył, iż, nieruchomości w ciągu ubiegłych dziesięcioleci podlegały wielu zmianom zarówno prawnym jak i faktycznym, a przekształcenia te rodzą daleko idące, a niejednokrotnie nieodwracalne konsekwencje. W wielu przypadkach nie jest w ogóle możliwe dokonanie zupełnego odwzorowania nieruchomości "historycznej" w stosunku do współczesnej. Podobne problemy generuje sytuacja, gdy np. obszar nieruchomości objętej działaniem decyzji Ministra (czyli dawna nieruchomość "historyczna") w niewielkiej części zawiera się w nieruchomości współczesnej, która w pozostałej części nie była nigdy objęta działaniem układu indemnizacyjnego. Wydanie w takiej sytuacji decyzji, wraz z aktualnym oznaczeniem nieruchomości, byłoby bezprawne, albowiem wymagałoby wydzielania obszaru objętego i nieobjętego działaniem układu indemnizacyjnego, co miałoby znamiona decyzji w sprawie podziału nieruchomości. Próba sztywnego przyporządkowania współczesnych oznaczeń geodezyjnych do oznaczeń archiwalnych, prowadziłaby de facto do zmiany charakteru decyzji Ministra z deklaratoryjnej na konstytutywną, co stanowiłoby wprost działanie contra legem. Minister wskazał także, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990, dalej jako "u.g.n."), co do zasady, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze. W konsekwencji ustalenie aktualnych granic nieruchomość, która uprzednio przeszła na rzecz Skarbu Państwa, jest zadaniem starosty (w niniejszej sprawie Prezydent W.), jako podmiot gospodarujący zasobem nieruchomości Skarbu Państwa w ramach wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Wobec tego, w ocenie Ministra, pozyskiwanie oraz przyporządkowanie historycznych oznaczeń adresowych, geodezyjnych, hipotecznych i wieczystoksięgowych nieruchomości oznaczeniom współczesnym pozostaje poza jego zakresem ustawowych zadań.

Skargę na decyzję Ministra z [...] czerwca 2021 r. wniósł Skarb Państwa - Prezydent W. (dalej jako "Skarżący"), reprezentowany przez radcę prawnego J. M., zarzucając organowi:

1) wydanie decyzji niewykonalnej i tym samym obarczonej wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.;

2) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do załatwienia sprawy, w tym między innymi ustalenia granic nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, w konsekwencji wydanie decyzji w sytuacji, w której dopuszczone dowody nie doprowadziły do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających dla niej istotne znaczenie;

3) naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 40 ust. 1 i 40b ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez zaniechanie przez organ orzekający wyczerpującego zebrania i zbadania materiału dowodowego, zaniechanie opracowania geodezyjnego i ustalenia aktualnych oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości, a w konsekwencji dokonanie oceny sprawy z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów;

4) naruszenie art. 107 k.p.a. polegające na nieprawidłowym rozstrzygnięciu zawartym w decyzji administracyjnej i braku kompletnego i spójnego uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia;

5) naruszenie art. 46 k.c. w zw. z art. 1, art. 2 ustawy z 1968 r. poprzez brak określenia, jakiej "nieruchomości" dotyczy decyzja;

6) naruszenie art. 2 ustawy z 1968 r. w zw. z art. 25, 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. 2017, poz. 1007) poprzez nie zawarcie w treści decyzji elementów umożliwiających jej wykonanie zgodnie z powołanymi przepisami;

7) naruszenie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. w zw. z § 19 pkt 1 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz. U. z 2016 r. poz. 312, ze zm.) poprzez nie zawarcie w treści decyzji elementów umożliwiających jej wykonanie w sposób, w jaki nakazują powołane przepisy prawa;

8) naruszenie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. z 1968 r. Nr 17, poz. 109) poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez nie zawarcie w treści decyzji elementów umożliwiających jej wykonanie w sposób, w jaki nakazują powołane przepisy prawa.

W oparciu o wskazane wyżej zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Argumenty na poparcie zasadności skargi Skarżący przedstawił w jej uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 października 2021 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie w trybie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), o czym strony zostały powiadomione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest zasadna.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo,a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Kierując się powyższą regułą Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Zauważyć trzeba także, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 1968 r., przepisy ustawy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski (określane zwyczajowo jako układy indemnizacyjne). Stosownie natomiast do treści art. 2 ustawy z 1968 r., wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. W takim postępowaniu, do obowiązków Ministra należy zatem ustalenie, czy zachodzą przesłanki przewidziane ustawą z 1968 r. w związku z zawartymi układami indemnizacyjnymi. Minister powinien więc ustalić, czy nieruchomość została przed wejściem w życie układu indemnizacyjnego znacjonalizowana lub faktycznie przejęta przez Skarb Państwa oraz czy w dacie wejścia w życie przepisów nacjonalizacyjnych jej właściciele (względnie ich następcy prawni) legitymowali się obywatelstwem jednego z dwunastu układających się państw oraz czy takie obywatelstwo posiadali w dacie zawarcia układu.

Z przywołanych przepisów wynika, że Minister Finansów upoważniony jest do wydania decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych i decyzja ta stanowi podstawę wpisu praw w księdze wieczystej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że warunkiem wydania na podstawie tej ustawy decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa, jest po pierwsze jej nacjonalizacja lub w inny sposób przejęcie przed dniem zawarcia międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, a po drugie objęcie wynikających z tego tytułu roszczeń byłego właściciela taką umową. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 475/11 (CBOSA) podkreślił, że celem powyższej ustawy było nie tyle unormowanie kwestii dokonywania wpisów w księgach wieczystych, na co mogłoby wskazywać językowe brzmienie tytułu ustawy, lecz uregulowanie spraw związanych ze stanem prawnym nieruchomości, które faktycznie zostały przejęte przez Państwo, a z tytułu tego przejęcia na mocy umów międzynarodowych o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych właścicielom nieruchomości wypłacono odszkodowania. W orzecznictwie utrwalone jest też stanowisko, że określenie wysokości odszkodowań, ich wypłata należały do Rządu państwa, który je wypłacał i było poza gestią Rządu Polskiego. Rozdziałem kwot zajmowały się wyłącznie kompetentne specjalne organy państw obcych powołane do realizacji programów odszkodowawczych. Zawarcie układów oznaczało, że obce rządy zgodziły się na wynegocjowane kwoty, które miały stanowić źródło finansowania roszczeń ich obywateli. Układy w sposób wyraźny przerzuciły odpowiedzialność strony polskiej na obce rządy.

Przywołany wyżej Układ między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki i Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, przewidywał, że strona polska zapłaci stronie amerykańskiej globalną sumę 40.000.000 USD, na poczet całkowitego zaspokojenia wszelkich roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych do Rządu Polskiego z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw i interesów związanych lub odnoszących się do mienia, które miało miejsce przed dniem wejścia w życie układu (art. 1 ust. 1 Układu). Roszczenia te po myśli art. II Układu, obejmowały m.in. roszczenia z tytułu : "a) nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw i interesów związanych lub odnoszących się do mienia; b) przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania mienia na podstawie polskich ustaw, dekretów lub innych zarządzeń, ograniczających lub uszczuplających prawa i interesy związane lub odnoszące się do mienia, przy czym rozumie się, że dla celów niniejszego ustępu datą przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania jest data, w której tego rodzaju polskie prawa, dekrety lub inne zarządzenia zostały po raz pierwszy zastosowane do mienia (...)". W załączniku do Układu doprecyzowano nadto, że roszczeniami obywateli Stanów Zjednoczonych są: "prawa i interesy związane i odnoszące się do mienia znacjonalizowanego, przejętego na własność lub inaczej przejętego przez Polskę, które od daty nacjonalizacji, przejęcia na własność lub innego przejęcia, do dnia wejścia życie niniejszego układu były nieprzerwanie, z zastrzeżeniem postanowień w paragrafach B i C niniejszego załącznika, a) bezpośrednio własnością osób fizycznych będących obywatelami Stanów Zjednoczonych; (....)" (paragraf A).

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie Minister prawidłowo uznał, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...], hip. [...], objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Z dniem wejścia w życie dekretu (tj. 21 listopada 1945 r.) zgodnie z art. 1, grunt tej nieruchomości przeszedł na własność gminy W. Następnie - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14 poz. 130, ze zm.) – na własność Skarbu Państwa. Ponadto, Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem administracyjnym z [...] lutego 1959 r., nr [...], znajdującym się w aktach sprawy – odmówiło dotychczasowym właścicielom (R. P., L. P., A. C. i J. G.) przyznania prawa własności czasowej, co spowodowało tym samym, że wszystkie budynki znajdujące się na tym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.

Analiza akt sprawy pozwala również uznać za prawidłowe stanowisko organu co do ustalenia spełnienia przesłanki dotyczącej obywatelstwa. Zgłaszająca w dniu [...] września 1961 r. wierzytelność z tytułu przejętej nieruchomości, A. C. była w dacie podpisania Układu oraz w dacie nacjonalizacji nieruchomości obywatelką Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, które nabyła w drodze naturalizacji w dniu [...] czerwca 1954 r.

Sąd stwierdza jednak, że błędne jest stanowisko organu, że ze względu na deklaratoryjny charakter decyzji i objęcie działaniem układu indemnizacyjnego nieruchomości "historycznej", odnoszenie się do jej aktualnych oznaczeń nie jest niezbędne. Minister zwrócił uwagę, że postępowania prowadzone w trybie ustawy z 1968 r. odnoszą się do zdarzeń z przeszłości, a nieruchomości podlegały w tym czasie różnorakim zmianom własnościowym, czy geodezyjno-katastralnym. Określenie granic hipotecznych, stanowi więc złożoną czynność związaną z analizą dokumentacji archiwalnej, jak również zapisami zachowanymi w dawnych księgach hipotecznych, zbiorach dokumentów i aktach własnościowych. Przedmiotem zaś niniejszego postępowania nie jest ocena aktualnego stanu prawnego nieruchomości, lecz stwierdzenie zajścia "historycznego" zdarzenia prawnego, jakim niewątpliwie było przejście własności realności na Skarb Państwa w związku z zawartymi przez rząd polski układami indemnizacyjnymi. Obowiązek taki nie wynika także, zdaniem organu, z treści § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. Nr 17, poz. 109, dalej jako "rozporządzenie"), który w jego ocenie w tym zakresie stanowi o fakultatywności ujęcia tych danych, w miarę możliwości.

Przeciwny pogląd do Ministra wyraził natomiast skarżący Prezydent W., który to pogląd Sąd także podziela.

W ocenie Sądu, z uwagi na doniosłe następstwa pozytywnej decyzji Ministra w postaci potwierdzenia wystąpienie skutku prawnego w postaci nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości, niewystarczające jest, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, oparcie rozstrzygnięcia organu na nieprecyzyjnych danych dotyczących oznaczenia nieruchomości poprzez użycie jedynie adresu oraz dawnego oznaczenia nieruchomości (bez informacji co do aktualnej powierzchni nieruchomości, jej geodezyjnego oznaczenia, położenia i granic), które nie pozwalają w sposób jednoznaczny na zidentyfikowanie przejętej nieruchomości w aktualnych rejestrach i ewidencjach. Taki sposób zredagowania sentencji decyzji Ministra, zdaniem Sądu, świadczy o niejednoznacznym określeniu przedmiotu postępowania. Kwestii tej nie wyjaśnia również uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Co prawda jest tam wspomniane, że nieruchomość objęta przedmiotową decyzją, zawiera się obecnie w kilku aktualnych działkach ewidencyjnych, m.in. o nr [...],[...] oraz częściowo [...] w obrębie [...], z których ta ostatnia działka wykracza znacznie poza obszar dawnej nieruchomości, oznaczonej hip. nr [...], jednakże w kierunku ustalenia części, w jakich dawna nieruchomość zawiera się w aktualnych działkach ewidencyjnych, Minister nie podjął już jednak żadnych czynności.

Zgodnie z § 2 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia, decyzja, o której mowa w § 1, dotycząca nieruchomości powinna zawierać imię i nazwisko (nazwę) dotychczasowego właściciela, miejsce położenia nieruchomości ze wskazaniem w miarę możliwości ulicy i numeru nieruchomości, jak również jej oznaczenia w księdze wieczystej. W ocenie Sądu, użyte w redakcji cytowanego powyżej przepisu sformułowanie "w miarę możliwości" odnosić należy wyłącznie do tych elementów, które obrazują lokalizację nieruchomości, tj. danych adresowych (ulicy, numeru nieruchomości). Nie mają one bowiem zasadniczego znaczenia przy identyfikowaniu nieruchomości. Tymczasem wydawana na gruncie przepisów ustawy z 1968 r. decyzja, skoro miała stanowić podstawę ujawnienia w księdze wieczystej tytułu własności Skarbu Państwa do nieruchomości, winna tę nieruchomość w sposób jednoznaczny określać. Temu celowi służą właśnie identyfikujące ją oznaczenia geodezyjno-katastralne, w postaci numeru działki, obrębu geodezyjnego w jakim jest ona położona, a także oznaczenie jej powierzchni oraz położenia. Jak wskazuje przy tym orzecznictwo sądów administracyjnych, numer działki jest desygnatem konkretnej powierzchni gruntu - nieruchomości z wszelkimi tego konsekwencjami wynikającymi z przepisów prawa. Funkcjonuje on w obrocie prawnym jako nazwa własna, określająca konkretną wielkość i ukształtowanie terenu z czym wiążą się konkretne prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1747/17, Lex nr 2737030).

Zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie decyzji administracyjnej musi być sformułowane w sposób na tyle precyzyjny, ażeby możliwe było następnie jej bezproblemowe wykonanie. Rzeczywistej treści decyzji nie można bowiem domniemywać.

Stanowisko organu, że to ewentualnie gospodarujący zasobem nieruchomości Skarbu Państwa - Prezydent W. (jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej), wnioskując o złożenie księgi wieczystej, względnie o dokonanie odpowiedniego wpisu w księdze już istniejącej, miałby dopiero dane identyfikujące przedmiotową nieruchomość precyzować, jest o tyle nieuprawnione, że prowadziłoby to de facto do swoistego dookreślania przez Prezydenta przedmiotu rozstrzygnięcia, ujętego w decyzji Ministra, a tym samym formułowania wniosku wieczystoksięgowego nie tyle w oparciu o treść decyzji Ministra, jak wymagają tego przepisy art. 2 ustawy z 1968 r. oraz § 1 ww. rozporządzenia, ale w oparciu o własne ustalenia faktyczno-prawne Prezydenta, które w skrajnych wypadkach mogły by wręcz prowadzić do wypaczenia jej treści. Zdaniem Sądu, kwestia ta jako podstawowa winna być ustalona w decyzji wydawanej przez Ministra w trybie przepisów ustawy z 1968 r.

Powyższe, zdaniem Sądu, świadczy o zasadności zarzutów skargi w zakresie braku ustalenia granic nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, wobec braku podjęcia przez organ czynności mających za zadanie identyfikację nieruchomości, w tym poprzez określone prawem dokumenty czy opinie geodezyjne. Brak powyższych ustaleń oznacza, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z 1968 r.

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania, na które składają się: 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.