Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1355/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 144a § 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 34 § 1a
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2016r. sprawy ze skargi A S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr. [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów na postepowanie egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Wójt Gminy X. uznał wniesione w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zarzuty Y. S.A. z siedzibą w W. (dalej zwanej spółką lub skarżącą) za nieuzasadnione.

W dniu [...] lutego 2015 r. Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. przekazał Wójtowi Gminy X., w celu zajęcia stanowiska, wniesione przez skarżącą zarzuty dotyczące prowadzonego względem niej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. postępowania egzekucyjnego. W zarzutach skarżąca podniosła, że egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku, ponieważ nie doręczono jej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, oraz nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności. Skoro w ocenie skarżącej obowiązek wynikający z decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości nie był wymagalny, egzekucja określonego w decyzji zobowiązania była niedopuszczalna. W ocenie spółki egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przepisie tym przewidziano wymóg wskazania w tytule wykonawczym treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek ten jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej – także określenia jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Zdaniem skarżącej błędne oznaczenie, iż egzekwowana należność jest wymagalna, powoduje, że wymóg określony we wskazanym przepisie nie został zrealizowany.

Wójt Gminy X. zarzuty uznał za nieuzasadnione wyjaśniając, że decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 r. została doręczona skarżącej w dniu [...] października 2014 r. wraz z postanowieniem w przedmiocie nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zdaniem organu I instancji egzekucja administracyjna podjęta na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. spełnia wymagania określone w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a oznaczenie, że egzekwowana należność jest wymagalna jest prawidłowe.

Nie zgadzając się z tym stanowiskiem skarżąca wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., domagając się uchylenia postanowienia organu I instancji oraz o uwzględnienia wniesionych przez spółkę zarzutów.

Spółka wyjaśniła, że decyzja stanowiąca podstawę egzekucji, jak również postanowienie o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności, nie zostały jej doręczone do dnia podjęcia egzekucji. Organ pominął jedyny skuteczny w sprawie tryb doręczenia, tj. tryb przewidziany w art. 152a Ordynacji podatkowej. Dalej wyjaśniono, że brak decyzji – tj. jej niedoręczenie – czyni egzekucję bezpodstawną, a zatem niedopuszczalną. W ocenie spółki oznacza to również nieistnienie należności w wysokości innej niż wykazana w deklaracji podatkowej oraz brak wymagalności zobowiązania w zakresie wykraczającym poza kwotę wykazaną w deklaracji. Zdaniem spółki wystawiony w niniejszej sprawie tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż w jego treści błędnie stwierdzono, że egzekwowany obowiązek jest wymagalny.

Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ odwoławczy odnosząc się do wniosku o uwzględnienie zarzutów wyjaśnił, że w świetle definicji wierzyciela zawartej w art. 1a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tylko wierzyciel posiada kompetencję do uwzględnienia lub też odmowy uwzględnienia zarzutów zobowiązanego. W ocenie Kolegium organ wyższego stopnia w stosunku do wierzyciela bada jedynie zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia wierzyciela wyrażającego stanowisko odnośnie zgłoszonych zarzutów, nie mając w tym zakresie kompetencji reformatoryjnych.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia SKO w K. stwierdziło, że z przepisu art. 152a Ordynacji podatkowej regulującego zasady doręczania pism w formie dokumentu elektronicznego nie można wywodzić, że w sytuacji dokonania doręczenia w zwykłej formie pisemnej jest ono nieskuteczne. Zarówno decyzja jak postanowienie w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności zostały doręczone pełnomocnikowi spółki, który skutecznie się z nimi zapoznał, o czym świadczy fakt wniesienia odwołania i zażalenia. W ocenie organu II instancji zgłoszenie przez spółkę żądania dokonywania doręczeń w formie dokumentu elektronicznego nie uzasadnia przyjęcia, iż doręczenia są dopuszczalne tylko w takiej formie. Wskazano, że organ I instancji informował skarżącą w piśmie z dnia [...] września 2014 r., że w Urzędzie Gminy X. nie wdrożono systemu eUrząd. Wyjaśniono, że skarżąca wskazała adres do doręczeń na platformie ePuap już po wydaniu i wysłaniu przez Wójta Gminy X. decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Kolegium zwróciło również uwagę na fakt, że zarzuty związane z niewłaściwym doręczeniem decyzji i postanowienia w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności były podnoszone i rozpoznane na etapie postępowania odwoławczego zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji i ostatecznego postępowania. W ocenie organu II instancji w wyniku skutecznego doręczenia decyzji i postanowienia o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności należność podatkowa wynikająca ze wskazanej w tytule wykonawczym decyzji stała się wymagalna a egzekucja tej należności dopuszczalna.

Wyżej wymienione ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2015 r. stanowi przedmiot skargi spółki kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji. Skarżąca wniosła ponadto o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu postanowieniu SKO w K. zarzuca się naruszenie:

– art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 oraz pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – poprzez uznanie za bezzasadne zarzutów nieistnienia obowiązku, braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji w sytuacji, w której egzekucję podjęto pomimo niedoręczenia spółce decyzji określającej wysokości zobowiązania podatkowego oraz pomimo nienadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności;

– art. 33 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – poprzez uznanie za bezzasadny zarzutu nieprawidłowego sporządzenia tytułu wykonawczego w sytuacji, gdy błędnie wskazano w nim, że egzekwowany obowiązek jest wymagalny.

W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że wbrew stanowisku Kolegium jedynym skutecznym trybem doręczenia był tryb określony w przepisie art. 152a Ordynacji podatkowej. Skarżąca podniosła przy tym, że jej wniosek spełniał wszystkie wymagania wynikające z art. 144a Ordynacji podatkowej. W ocenie spółki niedoręczenie decyzji czyni egzekucję bezpodstawną a zatem niedopuszczalną, oznacza to również nieistnienie należności innej niż wykazana w deklaracji oraz brak zobowiązania w zakresie wykraczającym poza kwotę wykazaną w deklaracji. Skarżąca wskazała ponadto, że błędne wskazanie w tytule wykonawczym, że obowiązek jest wymagalny świadczy o tym, że wynikający z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymóg wskazania, czy podlegający egzekucji obowiązek jest wymagalny nie został prawidłowo zrealizowany.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia, tj. badając legalność zaskarżonego aktu, zgodnie z kompetencją ustanowioną w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w granicach zakreślonych art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd uznał że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby usunięcie go z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie zaś z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Istotą sporu w przedmiotowym postępowaniu było ustalenie prawidłowości doręczenia skarżącej spółce decyzji stanowiącej podstawę egzekucji jak również postanowienia o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności, a co za tym idzie – prawidłowości zawartego w tytule wykonawczym stwierdzenia wymagalności wynikającego z decyzji obowiązku.

Zgodnie art. 144a § 1 Ordynacji doręczanie pism następuje za pomocą środków

komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełni jeden z wymienionych w tym

przepisie warunków. Pominięcie tego sposobu komunikacji stanowi niewątpliwie

uchybienie cytowanemu przepisowi.

Uchybienie przepisom postępowania, bo taki charakter mają przepisy regulujące sposób doręczania pism - zarówno na gruncie procedury cywilnej, jak i kodeksu postępowania administracyjnego czy O.p., jest tego rodzaju uchybieniem, które może jedynie, ale nie zawsze musi mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku naruszenia zasady oficjalności wskutek niezgodności działań organu z przepisami o doręczeniach, czynność, której ono dotyczyło, może być uznana za pozbawioną prawnego znaczenia. Ocena w tym zakresie wymaga indywidualizacji. Dokonując tej oceny należy uwzględnić rodzaj pisma wadliwie doręczonego, rodzaj czynności procesowej, której ono dotyczy (por. wyrok NSA sygn. akt I GSK 826/09). Oznacza to, iż nie w każdym przypadku naruszenie tego przepisu będzie równoznaczne z niedoręczeniem decyzji.

Egzekwowany w omawianej sprawie obowiązek określony został decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...], którą Wójt Gminy X. określił T. S.A. z/s w W. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 rok w kwocie [...] zł.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w wyniku odwołania T. S.A. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Po 452/15 wydanym w sprawie ze skargi Y. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy X. z dnia [...] października 2014 r. Nr [...]. W uzasadnieniu tego orzeczenia tutejszy Sąd odniósł się m. in. do podnoszonego w skardze zarzutu wskazującego, że decyzja organu pierwszej instancji nie weszła do obrotu prawnego. Spółka wywodziła również w tamtym postępowaniu taki pogląd z faktu, że organ, pomimo, że skarżąca wniosła o doręczanie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, z naruszeniem art. 144a O.p. dokonał doręczenia za pośrednictwem operatora pocztowego. Spowodowało to zdaniem spółki, że decyzja Wójta Gminy X. nie weszła do obrotu prawnego, bowiem nie została doręczona we właściwym trybie.

Sąd stanowisko to ocenił jako nieuzasadnione.

Sąd stwierdził, że "należy odróżnić brak doręczenia od doręczenia wprawdzie wadliwego, ale dokonanego, którego data jest niekwestionowana i nie budzi żadnych wątpliwości . W rozróżnieniu tym uprawnione jest oparcie się na fakcie terminowego złożenia odwołania zwłaszcza, gdy uczyniła to strona, której decyzje należało doręczyć. Złożenie odwołania oznacza, że decyzje te dotarły do strony w terminie i w sposób umożliwiający zapoznanie się z ich treścią a następnie skorzystanie z tego środka odwoławczego. Podkreślić więc należy, iż doręczenie decyzji w innej formie niż oczekiwanej przez stronę nie miało wpływu na skorzystanie przez Skarżącą z możliwości uruchomienia postępowania odwoławczego. Skarżąca przyjęła taki sposób doręczenia czemu dała wyraz, składając w ustawowym terminie odwołanie. Brak negatywnych skutków procesowych takiego doręczenia powoduje, że nawet wadliwe doręczenie decyzji nie ma wpływu na wynik sprawy tym samym nie można go utożsamiać z brakiem doręczenia (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.02.2008 r., sygn. I FSK 282/07, z 27.07. 2010 r. sygn. I GSK 826/09)

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 144a O.p. poprzez doręczenie decyzji za pośrednictwem poczty polskiej zamiast w formie elektronicznej, wskazać należy, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w całości pogląd wyrażony przez WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 18.09.2013 r. sygn. II SA/Wr 420/13, z którego wynika, że art. 391 § 1 k.p.a. (odpowiednik art. 144a O.p.) nie wyłącza zasady pisemności postępowania administracyjnego. Jeśli więc doręczenie decyzji nastąpiło do rąk adresata (lub jego pełnomocnika), choćby w formie papierowej, to nie można powiedzieć, że nie doszło do doręczenia decyzji w jeden z przewidzianych przez k.p.a. sposobów. Tak doręczona decyzja administracyjna wchodzi więc do obrotu prawnego, bowiem strona miała możliwość zapoznania się z jej treścią.

W badanej sprawie fakt doręczania korespondencji w postępowaniu podatkowym za pośrednictwem operatora pocztowego, a nie zgodnie z wnioskiem podatnika drogą elektroniczną, nawet gdyby został uznany za samoistne i jednostkowe naruszenie przepisów postępowania i tak nie mógłby doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, tylko wtedy jeżeli stwierdzi, że naruszenie przepisów postępowania, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro więc tak jak w badanej sprawie, sposób doręczenia decyzji nie wpłynął na jej wejście do obrotu prawnego ani też nie spowodował żadnego uszczerbku w realizacji praw przysługujących stronie w postępowaniu podatkowym (odwołanie złożono w ustawowym terminie) nie można przyjąć by niezastosowanie wybranego przez stronę sposobu doręczenia mogło mieć lub miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, a już zwłaszcza wpływ istotny."

Całość przytoczonej argumentacji Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, a co za tym idzie – podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia art. 33 §1 Ordynacji podatkowej ocenia w całości jako niezasadne.

Należy w tym miejscu wskazać, że zarzuty na postępowanie egzekucyjne zostały przekazane Wójtowi Gminy X. przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w W. pismem z dnia [...] lutego 2015 r., które wpłynęło w dniu [...] lutego 2015 r. (k. [...] akt admin.), a rozpoznane zostały 17 lutego 2015 r. (k. [...] akt admin.). Skarga wszczynająca postępowanie sygn. I SA/ Po 452/15 wpłynęła do tutejszego Sądu [...] lutego 2015 r.

Nie znajduje zatem w rozpatrywanej sprawie zastosowania przepis art. 34 § 1a u.p.e.a., który pozbawia organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu sformułowanego w postępowaniu egzekucyjnym, "jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku". Uregulowanie to ma na celu wyeliminowanie sytuacji, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tymże postępowaniu, "pomimo, że została już lub zostanie rozstrzygnięta w ramach innego, wskazanego w powyższym przepisie postępowania". (tak: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2015 r., wydany w sprawie sygn. II FSK 531/13). W chwili rozpatrywania bowiem zarzutów na postępowanie egzekucyjne nie zawisła jeszcze przed WSA w Poznaniu sprawa ze skargi na decyzję z dnia [...] października 2014 r. nr [...], którą został określony egzekwowany w omawianej sprawie obowiązek.

W przedstawionym stanie rzeczy na podstawie powołanych wyżej przepisów i art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.