Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 730/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: §2 pkt 12a, §2 ust.1 pkt 12d
journal: Dz.U. 2007 nr 245 poz 1810
law: Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób  niepełnosprawnych.
article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.33 ust.9, art.33 ust.4a pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 14 poz 92
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "S." Sp. jawna – A.N., J. M., M. A., J. K. z siedzibą w B. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczeń o pomocy de minimis; skargę oddala


UZASADNIENIE

Przedsiębiorstwo Wielobranżowe S.– spółka jawna – A.N., J. M., M. A., J. K. zwróciło się do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dnia [...] maja 2009r. z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis. Wniosek po uzupełnieniu (pismem z dnia [...] czerwca 2009 r.) zawierał miedzy innymi dokumentację potwierdzająca dokonanie wydatku t.j. umowę kupna – sprzedaży [...] z dnia [...] marca 2009r. oraz raporty kasowe. Z analizy przedstawionych dokumentów wynikało, że operacje zapłaty za zakupione ww. urządzenie, nie została dokonana bezpośrednio ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

Załączony przez stronę raport kasowy z dnia [...] kwietnia 2009 r. wskazywał, iż zapłaty za powyższą maszynę dokonano z rachunku nie będącego rachunkiem zfron strony. Zgodnie z oświadczeniem załączonym przez stronę z dnia [...] czerwca 2010r. rachunkiem służącym do gromadzenia środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, jest rachunek bankowy o nr [...], z którego w dniu [...] maja 2009r. dokonano wypłaty w wysokości [...] zł celem refundacji wcześniej poniesionego wydatku.

Mając powyższe na uwadze PFRON postanowieniem z dnia [...] września 2009r. odmówił wydania zaświadczenia o pomocy de minimis w kwocie [...] zł tj. równowartość [...] euro.

Zdaniem Funduszu rekompensowanie z rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych wydatków sfinansowanych z rachunku nie będącego rachunkiem zfron pracodawcy jest niezgodne z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 245 poz. 1810 z późn. zm.).

Pracodawca chcąc pokryć wydatek ze środków zfron powinien uczynić to bezpośrednio, dokonując przelewu z rachunku zfron na rachunek kontrahenta lub pobierając z tego konta gotówkę i rozliczając się bezpośrednio z kontrahentem.

Katalog wydatków zfron ma bowiem charakter zamknięty i nie wymienia jako wydatku – przelewu środków z konta zfron na konto obrotowe i dotyczy finansowania wydatków, a nie ich refundacji z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

Uznając przelew środków jako wydatek (będący przysporzeniem na rzecz przedsiębiorcy - w kontekście udzielonej pomocy publicznej), trudno byłoby ustalić dzień udzielenia takiej pomocy - czy byłby to dzień wydatku z konta obrotowego, czy też dzień przelania środków z konta zfron. Wydatek z konta obrotowego nie spełnia bowiem warunków udzielenia pomocy publicznej (poza tym nie jest to wydatek ze środków zfron), natomiast wątpliwe jest traktowanie dnia refundacji wydanych środków z konta zfron na konto firmowe - jako dnia dokonania wydatku (w rozumieniu regulacji dotyczących pomocy publicznej). W tym przypadku również pojawiłyby się wątpliwości związane z wpisaniem prawidłowej daty w zaświadczeniu o udzieleniu pomocy de minimis, wydawanym przez organ udzielający pomocy, a to ma ogromne znaczenie przy obliczaniu dopuszczalnej wysokości udzielanej pomocy. Pomoc publiczna w przypadku zfron istnieje bowiem wyłącznie w razie wydatkowania poakcesyjnych środków publicznych zgromadzonych na zfron na cele, które nie przysparzają korzyści wyłącznie osobie niepełnosprawnej. Tymczasem na wspomniane cele pracodawca wydatkował środki własne (łj. środki niepubliczne), a nie środki publiczne, o których mowa w art. 87 TWU.

Należy podkreślić, że podstawą zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis jest źródło sfinansowania wydatku, a nie ceł, na jaki zostały wydatkowane środki. Środki z konta obrotowego pracodawcy są jego własnymi środkami, natomiast zgromadzone na rachunku zfron są środkami publicznymi, dlatego należy zaznaczyć ze wydatki finansowane ze środków pracodawcy nie stanowią pomocy publicznej nawet wtedy, gdy wszystkie rachunki pozostają w posiadaniu jednego przedsiębiorcy i gdy cel wydatkowania własnych środków przedsiębiorcy jest zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

W związku z powyższym, w ocenie Funduszu, nie ma podstaw do obciążania tą kwotą rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, co stwierdził postanowieniem z [...] września 2009r.

Na powyższe postanowienie pracodawca złożył zażalenie wnosząc o jego uchylenie i wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis zgodnie z wnioskiem z 7 maja 2009 r. W ocenie strony operacja zapłaty ceny a następnie jej zrefundowania zjconta zfron nie była sprzeczna z zapisami rozporządzenia z 19 grudnia 2007 r, Ponadto strona podnosła, iż żaden z przepisów ustawy o rehabilitacji (zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych) nie określa formy wydatkowania środków zfron.

Organ rozpatrujący zażalenie stwierdził że:

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w tej sprawie stanowi przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 126 ustawy 2 dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz, 1071 z późn. zm.), zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję.

Po analizie materiału dowodowego organ II instangi stwierdził, co następuje:

Zaświadczenie potwierdzające charakter de minimis pomocy uzyskanej przez pracodawcę (w wyniku wydatkowania poakcesyjnych środków publicznych z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych) może być wystawione wyłącznie, gdy poniesie on wydatki zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 z późn. zm.), rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych ( Dz.U. z 2007r. Nr 245, poz. 1810 ze zm.).

Podkreśleniea wymaga, że na podstawie §2 pkt 12a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007r. W sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, z zakładowego funduszu rehabilitacji sfinansowaniu podlegają koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych. Zasadność poniesionych wydatków, musi zaterm wynikać wprost z samego indywidualnego programu rehabilitacji i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika dla którego program został opracowany.

Podzielając argumnetację zawartą w postanowieniu organu I instancji Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy w/w postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010r.

Ponownie podkreślił, że środki zfron są środkami, których pracodawca jest dysponentem zgodnie z art. 33 ust.9 ustawy o rehabilitacji dysponuje tymi srodkami na zasadach ściśle określonych w art.33 ustawy oraz we wspomnianym rozporządzeniu. Ich status nie jest tożsamy ze środkami własnymi pracodawcy. “Refundacja" polegałaby na “przekwalifikowaniu" środków zfron na środki własne. Ta operacja nie jest przewidziana w katalogu sposobów przeznaczania tych środków, a więc skutkuje powstaniem obowiązku zwrotu i wpłaty, o których mowa w art.33 ust.4a pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji.

Tym samym nie można uznać, iż zakup [...], na który to cel wydatek został poniesiony, i na którego potwierdzenie strona wnioskuje o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis, został poniesiony ze środków rachunku zfron. W niniejszej sprawie jak sama strona przyznaje wydatek poniesiony został ze środków własnych, a następnie zrefundowany ze środków zfron.

W ocenie organu odwoławczego indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych, których cel został jasno zdefiniowany "W przepisach nie mogą stanowić pretekstu do dokonywania w firmie inwestycji związanych z zakupem nowych maszyn, urządzeń, czy też narzędzi. W rozpatrywanym przypadku zakup [...] nie wpływa w żaden sposób na zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a jedynie przyśpiesza wykonywanie pracy na określonym stanowisku niezależnie od tego czy pracę wykonuje pracownik sprawny czy też niepełnosprawny. Z zawartych w materiale dowodowym indywidualnych programów rehabilitacji opracowanych dla pana Ł. S. oraz pani J. W. wynika, iż zakup [...] stanowił jedynie unowocześnienie technologii oraz miał wpływać na zwiększenie mobilności i wydajności pracowników niepełnosprawnych. Usprawnienia czy też zwiększenia wydajności i mobilności pracowników niepełnosprawnych nie można jednak utożsamiać ze zmniejszeniem ograniczeń wynikających z niepełnosprawności pracowników. Należy bowiem podkreślić, iż wyłącznym celem opracowywanych indywidualnych programów rehabilitacji jest zmniejszenie lub wyeliminowanie ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawność pracownika, w konsekwencji należy uznać, iż w/w zakup [...] stanowił inwestycję pracodawcy i był zaprzeczeniem celu na jakie powinny zostać przeznaczone środki zgromadzone na realizację indywidualnych programów rehabilitacji pracowników niepełnosprawnych zatrudnionych w Spółce S.

Z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca Spółka się nie zgodziła i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – przesyłając w/w drogą pocztową dnia 25 lutego 2010r.

Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie przepisów materialnych mających wpływ na wynik sprawy, tj. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r., Nr 14, poz. 92), rozporządzenia z 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych poprzez przyjęcie, iż:

- strona nie dokonała wydatku ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych albowiem nie został poniesiony bezpośrednio z konta zakładowego funduszu rehabiiitacji osób niepełnosprawnych,

- zakup [...] nie wpływa w żaden sposób na zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności i nie mieści się w katalogu wydatków, o którym mowa w §2 ust. 1 pkt 12e ww. rozporządzenia a nadto naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.

W związku z powyższym wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2010 r. wraz z postanowieniem Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] września 2009 r. znak: [...]

2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania,

3. dopuszczenie dowodu z zeznań świadka M. N. - Dyrektora skarżącej spółki (na rzecz skarżącej) na okoliczność poniesienia wydatku na zakup [...] na cel związany ze zmniejszeniem ograniczeń zawodowych osób niepełnosprawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie w tej sprawie zostało dokonane zgodnie z przepisami obowiązującego prawa oraz w oparciu o ustalony stan faktyczny.

Zaświadczenie potwierdzające charakter pomocy de minimis uzyskanej przez pracodawcę (w wyniku wydatkowania poakcesyjnych środków publicznych z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych) może być wystawione wyłącznie, gdy poniesie on wydatki zgodnie z art.33 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r.o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U, z 2008 r. Nr 14, poz. 92 z późn. zm.), rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 245, poz. 1810 z późn. zm.).

Na podstawie § 2 pkt 12a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, z zakładowego funduszu rehabilitacji sfinansowaniu podlegają koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych. Zasadność poniesionych wydatków, musi wynikać wprost z samego indywidualnego programu rehabilitacji i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika dl którego program został opracowany. W konsekwencji należy uznać, że zakup [...] stanowił inwestycję pracodawcy i był sprzeczny z celem na jakie powinny zostać przeznaczone środki zgromadzone na realizację indywidualnych programów rehabilitacji pracowników niepełnosprawnych zatrudnionych w spółce S.

Warunek udzielenia pomocy w ramach pomocy de minimis jest taki, że wydatek winien służyć sfinansowaniu kosztów, o których mowa w § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r., przy czym katalog kosztów zawarty w w/w przepisie nie oznacza dowolności w zakresie dokonywania wydatków przez wnioskodawcę. Przedmiotem wydatkowania są bowiem środki publiczne przekazane do dyspozycji pracodawcy przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, które winny być wykorzystywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów.

Zasadność poniesienia wydatku musi zatem wynikać wprost z IPR i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika, dla którego program został opracowany. Z przedstawionego natomiast przez skarżącego indywidualnego programu rehabilitacji nie wynika, by dokonany przez stronę wydatek miał związek z niepełnosprawnością zatrudnionych w spółce S. pracowników a jedynie może wpływać na przyśpieszenie wykonywanej przez nich pracy. Brak zatem podstaw do obciążania zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych kwotą wydatkowaną na cele inwestycyjne oraz do wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż w doktrynie uznaje się, że odmowa wydania zaświadzenia jest możliwa w trzech zasadniczych sytuacjach, tj. gdy:

- wnioskujący nie ma interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia;

- organ nie jest właściwy albo nie dysponuje informacjami lub danymi, które mają zostać potwierdzone w drodze zaświadczenia;

- brak obowiązujących przepisów nakazujących wydanie zaświadczenia.

Przesłanki pierwsza i trzecia nie występują w przypadku spraw związanych z wydawaniem zaświadczeń na podstawie art. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2008 Nr 59, poz. 404 z późn. zm.) w związku z wydatkowaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Natomiast przesłanka druga może mieć miejsce w przypadku wystąpienia do organu niewłaściwego w zakresie udzielania pomocy z określonego źródła finansowania wydatków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

W ocenie Sądu, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego brak jest podstaw do uznania, że poniesiony przez stronę wydatek został dokonany ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

Należy podzielić pogląd organów administracyjnych, iż katalog wydatków zfron poza tym, że nie wymienia jako wydatku - przelewu z konta zfron na konto obrotowe, dotyczy finansowania wydatków, a nie ich "refundacji" z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Wydatek z konta obrotowego nie spełnia bowiem warunków udzielenia pomocy publicznej (poza tym nie jest to wydatek ze środków zfron), natomiast nieprawidłowe jest uznawanie dnia refundacji wydanych środków z konta zfron na konto firmowe - jako dnia dokonania wydatku (w rozumieniu regulacji dotyczących pomocy publicznej). W przypadku bowiem uznania przelewu środków z rachunku zfron na rachunek bieżący strony jako wydatku pojawiłyby się wątpliwości związane z wpisaniem prawidłowej daty w zaświadczeniu o udzielonej pomocy de minimis, wydawanym przez organ udzielający pomocy, a ma to ogromne znaczenie przy obliczaniu dopuszczalnej wysokości udzielanej pomocy.

Sąd podziela także pogląd, że środki zfron są środkami, których pracodawca jest dysponenetem zgodnie z art. 33 ust. 9 ustawy o rehabilitacji . Pracodawca dysponuje tymi środkami na zasadach ściśle określonych w art. 33 ustawy i we wspomnianym rozporządzeniu. Ich status nie jest tożsamy ze środkami własnymi pracodawcy. "Refundacja" polegałaby na "przekwalifikowaniu" środków zfron na środki własne. Taka operacja nie jest przewidziana w katalogu sposobów przeznaczania tych środków, a więc skutkuje powstaniem obowiązku zwrotu i wpłaty, o których mowa w art. 33 ust. 4a pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji.

Nie można także uznać, iż zakup oblewarki do ciastek, na który to cel wydatek został poniesiony, i na którego potwierdzenie strona wnioskowała o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis, został poniesiony ze środków rachunku zfron. W niniejszej sprawie strona sama przyznała, że wydatek poniesiony został ze środków własnych, a następnie zrefundowany ze srodków zfron.

Sąd nie podzielił także twierdzeń strony skarżącej jakoby nie istniał żaden przepis, który nakładałby obowiązek finansowania wydatków bezpośrednio z zfron. Skarżąca wnioskowała o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis na podstawie przepisu § 2 ust. 1 pkt 12d rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Zgodnie z tym przepisem na ten wydatek przeznacza się "środki funduszu rehabilitacji". W niniejszej sprawie na w/w cel nie zostały przekazane środki zfron, wobec czego, by zaświadczenie mogło być wydane wydatek musi zostać dokonany ze środków zfron. Należy bowiem wskazać, że podstawą zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis jest m.in. źródło sfinansowania wydatku. Środki z konta obrotowego pracodawcy są jego własnymi środkami, natomiast zgromadzone na rachunku zfron są środkami publicznymi, dlatego uznać należy, że wydatki finansowane ze środków własnych pracodawcy nie stanowią pomocy publicznej nawet wtedy, gdy cel wydatkowania tych środków jest zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

Reasumując – postanowienie zaskarżone w niniejszej sprawie wydane zostało na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia ocenę prawną i rozstrzygnięcie organu administracyjnego.

Z tych względów i na podstawie art.151 p.p.s.a należało oddalić skargę jako niezasadną.