Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 644/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 11 i 12, art., art. 9 ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 3
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: par. 2 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 123 poz 836
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz  wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r. sprawy ze skargi U. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Kolonowskiego z dnia 21 lipca 2014 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Przedmiot skargi wniesionej przez U. S. stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 października 2014 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję z dnia 21 lipca 2014 r., nr [...], wydaną przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działającego z upoważnienia Burmistrza [...], o odmowie przyznania U. S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Wnioskiem z dnia 21 października 2011 r. U. S. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, podając, że w skład rodziny wchodzi ona sama. Do wniosku dołączyła m.in. zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o dochodach podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, uzyskanych w roku 2010; oświadczenie o nieuzyskaniu dochodów niepodlegających opodatkowaniu w roku 2010; zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] informujące, że w okresie ostatnich dwóch miesięcy egzekucja alimentów należnych od J. S., przyznanych wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 6 listopada 2006 r., sygn. akt [...], okazała się bezskuteczna. Nadto w aktach sprawy znajduje się m.in. ww. wyrok z dnia 6 listopada 2006 r., mocą którego zasądzono od J. S. alimenty na rzecz dzieci: U. S. w kwocie 500 zł miesięcznie, T. S. i L. S. w kwocie po 350 zł miesięcznie, łącznie 1.200 zł miesięcznie; zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w [...], z którego wynika, że U. S. była zarejestrowana jako bezrobotna i pobierała od dnia 1 października 2010 r. do dnia 28 lutego 2011 r. stypendium (staż); kserokopia pierwszej strony indeksu Uniwersytetu [...].

Decyzją z dnia 25 października 2011 r., nr [...], Kierownik Miejsko-Gminnego OPS w [...] przyznał U. S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. Organ pierwszej instancji ustalił, że dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł, a na rzecz osoby uprawnionej zostały zasądzone alimenty w kwocie 500 zł miesięcznie. Decyzja ta stała się ostateczna.

Postanowieniem z dnia 21 listopada 2012 r. organ pierwszej instancji wznowił postępowanie w sprawie, uznając, że wniosek strony zawierał braki formalne, ponieważ w składzie rodziny nie uwzględniono wszystkich jej członków. Jako przesłankę wznowienia postępowania wskazano art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W toku postępowania wznowieniowego uzyskano dalsze dowody, które dotyczyły dochodów T. S. (pełnoletniego brata strony) oraz J. S. (matki strony). Nadto U. S. złożyła w dniu 31 grudnia 2012 r. oświadczenie, w którym podała, że w skład rodziny wchodzi ona sama, jej brat, siostra oraz matka.

Decyzją z dnia 24 stycznia 2013 r., wydaną na podstawie m.in. art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., organ pierwszej instancji uchylił z dniem 1 października 2011 r. wyżej opisaną decyzję Burmistrza [...] z dnia 25 października 2011 r. i odmówił przyznania U. S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. Powyższa decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu - decyzją z dnia 29 maja 2013 r., a postępowanie pierwszej instancji umorzono, ponieważ stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Decyzja ta nie została zaskarżona.

Po wszczęciu z urzędu postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 4 września 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza [...] z dnia 25 października 2011 r., przyznającej U. S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. Ponadto Kolegium decyzją z dnia 16 czerwca 2014 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji z dnia 11 grudnia 2013 r., stwierdzającą, że wypłacone stronie kwoty na podstawie decyzji z dnia 25 października 2011 r. w wysokości 6.000 zł były nienależnie pobranymi świadczeniami z funduszu alimentacyjnego. Kolegium uznało też, że po stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej świadczenia do rozpoznania pozostał wniosek strony o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2011/2012.

Po ponownym przeanalizowaniu zgromadzonych dowodów, organ pierwszej instancji decyzją z dnia 21 lipca 2014 r., nr [...], odmówił przyznania U. S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 1a, art. 2 pkt 2, 4, 5, 5a, 10, 11 i 12, art. 9 ust. 1, 2 i 3, art. 12 ust. 1 i 2, art. 15 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. nr 123, poz. 836) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 205, poz. 1212). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił pojęcie "rodziny" i odnosząc się do złożonego przez stronę wniosku odnotował, że U. S. podała, iż w skład rodziny wchodzi tylko ona, po czym w dniu 31 grudnia 2012 r. zwróciła się o uwzględnienie we wniosku kolejnych osób, a to jej brata, siostry i matki. W toku prowadzonych czynności dokonano ustalenia dochodów poszczególnych członków rodziny. Stwierdzono, że dochód rodziny w 2010 r. wyniósł 46.880,64 zł, miesięczny dochód wyniósł zatem 3.906,72 zł, a w przeliczeniu na osobę - 976,68 zł, stąd przekroczył kwotę określoną w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uprawniającą do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, tj. kwotę 725 zł. W związku z tym organ odmówił przyznania wnioskodawczyni żądanego świadczenia.

W odwołaniu od tej decyzji U. S. wniosła o jej uchylenie z uwagi na błędne ustalenie, że jej dochód przekroczył kwotę uprawniającą ją do uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Stwierdziła, że organ w sposób dowolny ustalił, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i z nią zamieszkuje. Oświadczyła, że mieszkała w tym okresie w [...] przy ul. [...], gdzie prowadziła odrębne gospodarstwo domowe. Jej jedynym źródłem dochodów były przyznane alimenty, które nie były egzekwowane. Utrzymywała się ze świadczeń otrzymywanych z MOPS, studiowała i nadal studiuje, nie otrzymywała stypendium. U. S. podniosła, że organ mógł przeprowadzić wywiad w miejscu zamieszkania jej i jej matki, jeżeli miał wątpliwości w kwestii zamieszkania. Domagała się przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 31 października 2014 r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, uznając je za zgodne z prawem. Kolegium odnotowało, że postępowanie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. nr 1, poz. 7, z późn. zm.) oraz cyt. wyżej rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kolegium wyjaśniło też, że wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego został złożony w dniu 21 października 2011 r., dlatego należało zastosować przepisy dotyczące zasad przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego obowiązujące w dniu składania wniosku. Następnie, organ odwoławczy wskazał na mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i podał, że definicja dochodu rodziny znajduje się w art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992, z późn. zm.). Przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dochodu rodziny nie wlicza się kwot otrzymanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Jednocześnie art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, że gdy w jej przepisach mówi się o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także osobę uprawnioną; do rodziny nie zalicza się : a) dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, b) dziecka pozostającego w związku małżeńskim, c) pełnoletniego dziecka posiadającego dziecko, d) rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz. Okres świadczeniowy oznacza okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8 ustawy). Przy obliczaniu wysokości dochodu uprawniającego do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w pierwszej kolejności należy ustalić przeciętne miesięczne dochody poszczególnych członków rodziny osoby ubiegającej się o świadczenie, osiągnięte w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy (w analizowanej sprawie w 2010 r.), z uwzględnieniem dochodów przez nich utraconych i uzyskanych.

Zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że ojciec U. S. został zobowiązany, na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 6 listopada 2006 r., do płacenia alimentów na rzecz m.in. strony, w kwocie po 500 zł miesięcznie. Nie jest również sporne to, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych, w okresie ostatnich dwóch miesięcy od złożenia wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, należnych od J. S. i przyznanych U. S. była bezskuteczna. W świetle powyższego Kolegium uznało, że U. S. spełnia przesłanki prawne do uznania ją za osobę uprawnioną, w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jednak nie spełnia ustawowego warunku wymienionego w art. 9 ust. 2 tej ustawy, bo dochód na jedną osobę w rodzinie wyniósł 976,68 zł, co oznacza, że przekroczone zostało kryterium dochodowe wynoszące 725 zł. Za prawidłowe uznano ustalenie przez organ pierwszej instancji dochodu rodziny, przyjmując, że w jej skład wchodzą cztery osoby (U. S., T. S., L. S., J. S.). Dochodem członków rodziny uzyskanym w roku 2010 był dochód opodatkowany podatkiem od osób fizycznych J. S., w wysokości 40.934,73 zł. Od tego dochodu odliczono składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 5.396,97 zł i ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 3.057,12 zł. Dlatego dochód opodatkowany wyniósł 32.480,64 zł. Natomiast zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r., do wniosku o przyznanie świadczeń należy dołączyć zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o m.in. bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Z przedłożonego zaświadczenia komornika sądowego wynika, że w roku 2009 i 2010 nie prowadził postępowania egzekucyjnego, stąd - skoro postępowanie egzekucyjne nie było prowadzone - brak jest podstaw do uznania, że egzekucja była bezskuteczna i należało uwzględnić kwotę alimentów wynikających z wyroku sądowego, na podstawie którego J. S. zobowiązany jest do płacenia alimentów na rzecz U. S. w kwocie 500 zł miesięcznie, na rzecz T. S. w kwocie 350 zł i na rzecz L. S. w kwocie 350 zł. Zatem, kwota uzyskana w 2010 r. z tytułu ww. alimentów wyniosła 14.400 zł (1.200 zł x 12 miesięcy = 14.400 zł). Dodatkowo organ podał, że U. S. uzyskała w 2010 r. dochód z PUP w [...] z tytułu stażu, jednak dochód ten, jako utracony, nie został uwzględniony przy obliczaniu dochodu członków rodziny.

Odpowiadając na zawarte w treści odwołania zarzuty, Kolegium wyjaśniło, że skład rodziny ustala się zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a więc organ pierwszej instancji prawidłowo do rodziny U. S. zaliczył jej brata oraz siostrę i matkę. Nie ma natomiast znaczenia, czy członkowie rodziny wspólnie ze stroną zamieszkują, czy też nie.

Nie godząc się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, U. S. wniosła skargę do tut. Sądu, w której podważyła podstawę do doliczenia do dochodu rodziny należnych alimentów, które nie zostały wypłacone. Skarżąca nie kwestionowała, że jedynym dochodem w okresie objętym decyzją były dochody jej matki, jednak zakwestionowała uznanie, że razem z matką prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, podczas gdy faktycznie mieszkała u dziadków, co potwierdzają liczne dokumenty. Ponadto stwierdziła, że uchylenie decyzji z dnia 25 października 2011 r., po upływie ponad roku od jej wydania, jest sprzeczne nie tylko z ustaleniami dokonanymi przez pracowników Ośrodka, ale również z przepisami ustawy dotyczącymi przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że kwestia prawidłowości uchylenia decyzji z dnia 25 października 2011 r. nie dotyczy wydanych w niniejszej sprawie decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z wszystkimi jej zarzutami można się zgodzić.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, we wskazanym zakresie i według podanych powyżej kryteriów, kontrola legalności obu wydanych w sprawie decyzji wykazała, że przy ich podjęciu doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć o odmowie przyznania U. S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. stanowiły przepisy obowiązującej w dacie złożenia wniosku (21 października 2011 r.) ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. nr 1, poz. 7, z późn. zm.), zwanej w skrócie "ustawą", a także przepisy obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. nr 123, poz. 836), zwanego dalej "rozporządzeniem".

W świetle art. 9 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo (ust. 1), i jednocześnie świadczenia te przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (ust. 2). Ponadto, zgodnie z art. 2 pkt 11 ustawy, osobą uprawnioną jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja stała się bezskuteczna, zaś bezskuteczność egzekucji oznacza m.in. egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Korzystając z delegacji ustawowej (art. 15 ust. 9 ustawy), Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 7 lipca 2010 r. cyt. wyżej rozporządzenie, określające sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz sposób ustalania dochodu uprawniającego do tego świadczenia. Z rozporządzenia tego wynika obowiązek dołączenia do wniosku szeregu dokumentów, w tym zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych (§ 2 ust. 2 pkt 2).

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji słusznie stwierdziły - biorąc pod uwagę to, że urodzona 29 marca 1991 r. U. S. wykazała, iż jest studentką oraz analizując przedłożone przez nią dokumenty, głównie wyrok sądowy, mocą którego J. S. został zobowiązany do płacenia na rzecz skarżącej alimentów w wysokości 500 zł miesięcznie, a także zaświadczenie komornika sądowego o bezskuteczności egzekucji, w okresie ostatnich dwóch miesięcy, należnych od J. S. alimentów - że strona jest osobą uprawnioną, w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy i spełnia również przesłanki, o jakich mowa w art. 9 ust. 1 ustawy.

Sąd nie zgodził się jednak z przedstawionym w kontrolowanych rozstrzygnięciach stanowiskiem o braku spełnienia przez skarżącą warunku wymienionego w art. 9 ust. 2 ustawy. W tej kwestii orzekające organy zgodnie uznały, że dochód rodziny U. S. w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium ustawowe, co w efekcie stało się powodem odmownego załatwienia wniosku. Na ocenę w tym zakresie miało wpływ m.in. ustalenie, że przy obliczaniu dochodu skarżącej należało uwzględnić, iż w skład jej rodziny wchodzi rodzeństwo oraz matka, która z tytułu zatrudnienia osiągnęła w 2010 r. dochody. Z poglądem tym nie zgodziła się skarżąca, która z kolei uważa, że w miarodajnym dla rozstrzygnięcia okresie nie zamieszkiwała z matką i prowadziła samodzielne gospodarstwo domowe, zatem w jej przypadku nie można mówić, że tworzy wraz ze wskazanymi osobami rodzinę.

W związku z tak zarysowanym sporem odnotować trzeba, że w myśl art. 2 pkt 12 ustawy, pod pojęciem rodziny należy rozumieć odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także osobę uprawnioną. Cytowany przepis określa nadto, że do rodziny nie zalicza się: dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego dziecko oraz rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz. Wobec takiego rozumienia pojęcia rodziny, brak było podstaw do pominięcia w składzie rodziny skarżącej jej matki – J. S., brata – T. S. i siostry – L. S. Określając skład rodziny ustawodawca nie posługuje się kategoriami wspólnego zamieszkiwania, czy też wspólnego gospodarowania, zatem - wbrew twierdzeniom skarżącej - kwestie te pozostają bez prawnego znaczenia dla ustalenia liczby członków rodziny osoby uprawnionej (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 66/13 i podane tam orzecznictwo, LEX nr 1316988). Tak więc, ustalając dochód rodziny na potrzeby świadczenia z funduszu alimentacyjnego, należało wziąć pod uwagę dochód członków rodziny określonych w ww. przepisie, w tym dochód matki U. S. – J. S. Natomiast do rodziny nie zalicza się tego z rodziców, który jest zobowiązany tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na rzecz osoby uprawnionej, czyli w rozważanym przypadku J. S., którego dochodu nie wlicza się do dochodów rodziny U. S.

W konsekwencji, organy zobowiązane były do zbadania sytuacji dochodowej czteroosobowej rodziny wnioskodawczyni. Definiując pojęcie dochodu i dochodu rodziny, ustawa odwołuje się w art. 2 pkt 4 i 5 do znaczenia dochodu i dochodu rodziny, o których mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Stosownie zaś do art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992, z późn. zm.), ilekroć w ustawie tej jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym między innymi alimenty na rzecz dzieci (tiret 14).

Z kolei, wedle art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

W świetle brzmienia art. 2 pkt 4 i 5 ustawy nie budzi wątpliwości, że odpowiednio dochód i dochód rodziny na potrzeby tejże ustawy winien być definiowany na podstawie regulacji ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, które zaliczają do dochodu m.in. alimenty na rzecz dzieci (art. 3 lit. c tiret 14). Z akt sprawy wynika, że dochodem rodziny skarżącej, uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy 2011/2012, był dochód opodatkowany podatkiem od osób fizycznych, jaki uzyskała J. S., w wysokości 40.934,73 zł. Od tego dochodu orzekające organy prawidłowo odliczyły składki na ubezpieczenie społeczne - w wysokości 5.396,97 zł i ubezpieczenie zdrowotne - w wysokości 3.057,12 zł. Stąd, dochód opodatkowany wyniósł 32.480,64 zł. Dochód w powyższej wysokości stanowił dochód rodziny skarżącej, ponieważ organy ustaliły, że jej rodzeństwo nie uzyskało w 2010 r. żadnych dochodów, zaś sama wnioskodawczyni uzyskała wprawdzie dochód z tytułu stażu, który odbyła będąc osobą bezrobotną, jednak dochód ten, jako utracony, nie mógł być przez organy uwzględniony (art. 9 ust. 3 ustawy). W tym miejscu odnotować przyjdzie, że w przesłanych Sądowi aktach brakuje dokumentu, z którego wynikałoby, że L. S. nie otrzymała od ojca alimentów w 2010 r., jest natomiast zaświadczenie, że w tym czasie komornik nie prowadził postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu. Powyższe narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., które to przepisy zobowiązują organy administracji do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a także do podania w uzasadnieniu decyzji ustaleń i przesłanek danego rozstrzygnięcia.

Badając dalej prawidłowość obliczenia dochodu rodziny skarżącej, Sąd za błędne uznał doliczenie do tego dochodu kwoty 14.400 zł, stanowiącej sumę rocznych alimentów zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 6 listopada 2006 r. od J. S. na rzecz U. (500 zł miesięcznie), T. (350 zł miesięcznie) i L.y (350 zł miesięcznie) S. Organy ustaliły, że w 2010 r. J. S. nie realizował swoich zobowiązań wobec dzieci, zaś komornik nie prowadził w roku 2009 i 2010 postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Sądu, na wysokość dochodu rodziny mogą mieć wpływ tylko kwoty faktycznie otrzymanych, a nie jedynie należnych (zasądzonych) alimentów. Celnie argumentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 914/13 (dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że z zawartej w przytoczonym wyżej art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych definicji dochodów wynika, iż co do zasady dochodem rodziny jest dochód uzyskany w danym roku przez poszczególnych członków rodziny, a więc dochód realny. Alimenty są częścią składową dochodu rodziny, co przemawia za uwzględnieniem ich w wysokości faktycznie otrzymanej. Tymczasem, takiego realnego (uzyskanego) dochodu nie stanowi kwota alimentów wynikająca z wyroku ustalającego ich wysokość. Pamiętać też trzeba, że przepis art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa dochody, które bierze się pod uwagę przy ustalaniu sytuacji materialnej rodziny, a sytuacji tej nie odda zaliczenie do dochodu tylko należnych alimentów. Przedstawiając odmienną od ukazanej powyżej wykładnię definicji dochodów, organ odwoławczy powołał się na treść § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, wedle którego do wniosku o przyznanie świadczenia należy dołączyć zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych zawierające informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych świadczeń alimentacyjnych. Z wystawionego przez komornika sądowego zaświadczenia z dnia 11 stycznia 2013 r. wynika, że w roku 2009 i 2010 nie prowadził postępowania egzekucyjnego, co - w ocenie Kolegium - nie uprawniało do przyjęcia, że egzekucja była bezskuteczna, a w dalszej konsekwencji zobowiązywało do uwzględnienia przy obliczaniu dochodu kwoty alimentów wynikającej z wyroku. Odnosząc się do argumentacji Kolegium, wskazać przyjdzie, że bezskuteczność egzekucji stanowi o spełnieniu przesłanki uprawniającej do ubiegania się o przyznanie świadczenia, przy czym definicja ustawowa tego pojęcia zawarta w art. 2 pkt 2 ustawy nie dotyczy sposobu dokumentowania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Dodać można, że także w § 13 rozporządzenia przewidziano, że w przypadku gdy członek rodziny ma ustalone prawo do alimentów, ale ich nie otrzymuje lub otrzymuje w wysokości niższej lub wyższej od ustalonej w tytule egzekucyjnym, do dochodu rodziny stanowiącego podstawę ustalenia prawa do świadczeń wlicza się alimenty w otrzymywanej (a nie należnej - dop. Sądu) wysokości, odpowiednio udokumentowanej.

Podsumowując ostatni fragment wywodów, stwierdzić trzeba, że organy wadliwie obliczyły uzyskany w 2010 r. dochód rodziny U. S., czym naruszyły art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ zaliczenie do dochodu kwoty 14.400 zł, tytułem wynikających z wyroku alimentów, spowodowało przekroczenie przez skarżącą kryterium dochodowego i odmowę wypłaty świadczenia alimentacyjnego. Natomiast konsekwencją pominięcia tej kwoty jest przyjęcie, że dochód rodziny w 2010 r. wyniósł 32.480,64 zł, o ile potwierdzi się stanowisko, że żadne z dzieci nie otrzymało w tym roku od ojca alimentów. Dochód miesięczny to kwota 2.706,72 zł (32.480,64 zł : 12 miesięcy). W przeliczeniu na jedną osobę dochód stanowi kwotę 676,68 zł (2.706,72 zł : 4 osoby należące do rodziny), która nie przekracza określonej w art. 9 ust. 2 ustawy kwoty 725 zł, zatem pogląd o przekroczeniu przez skarżącą kryterium dochodowego jest nieuprawniony.

W tym stanie rzeczy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji uzasadnia przepis art. 152 P.p.s.a.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu i sprowadzają się do dokonania przez organy orzekające koniecznych, wyżej wskazanych ustaleń oraz do ponownej oceny okoliczności sprawy, z uwzględnieniem podanego przez Sąd sposobu wyliczenia dochodu rodziny skarżącej, a następnie do wydania stosownej decyzji.